New EU Construction Products Regulation (EU) 2024/3110: What Turkish Exporters Need to Know

Giriş: 13 Yıl Sonra Yenilenen Bir Çerçeve

Avrupa Birliği’nin inşaat malzemelerini düzenleyen çerçevesi, 2011’den bu yana yürürlükte olan (AB) 305/2011 Tüzüğü ile şekilleniyordu. 27 Kasım 2024’te kabul edilip 18 Aralık 2024’te Resmî Gazete’de (OJ) yayımlanan yeni İnşaat Malzemeleri Tüzüğü (EU) 2024/3110, bu çerçevenin yerini kademeli olarak alıyor. Tüzük 7 Ocak 2025’te yürürlüğe girdi; ancak bu, tüm hükümlerin o tarihte uygulanmaya başladığı anlamına gelmiyor.

Yeni CPR’nin en dikkat çeken özelliği, uzun ve çok katmanlı geçiş dönemi. Eski 305/2011 tümüyle 8 Ocak 2040’a kadar paralel olarak yürürlükte kalabiliyor. Yani bu, bir gecede olan bir değişim değil; yıllara yayılan planlı bir dönüşüm. Bu yazı, çimento, ısı/su yalıtımı, cam, çelik yapı elemanı, kapı/pencere ve seramik gibi ürünleri AB’ye ihraç eden Türk üreticiler için tüzüğün ne getirdiğini nesnel olarak açıklamayı amaçlıyor.

Önemli bir hatırlatma: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kesin yükümlülükler ürün kategorisine, ilgili harmonize teknik şartnamelere ve Komisyon’un çıkaracağı ikincil mevzuata (uygulama/yetki devri aktları) göre değişir.

• Kanonik referans: Regulation (EU) 2024/3110 — CELEX 32024R3110
• Yerini aldığı mevzuat: (AB) 305/2011
• OJ’de yayım: 18 Aralık 2024 · Yürürlük: 7 Ocak 2025
• Genel uygulama: 8 Ocak 2026 · Tam repeal: 8 Ocak 2040

Yeni CPR ile Ne Değişiyor?

Yeni tüzüğün en somut yeniliği, eski Performans Beyanı (Declaration of Performance – DoP) yaklaşımının genişletilmesi. Artık beyan yalnızca ürünün mekanik/teknik performansını değil; güvenlik, çevre ve iklim boyutlarını da kapsayan bir Performans ve Uygunluk Beyanı (Declaration of Performance and Conformity – DoPC) biçimini alıyor. Bir başka deyişle, ‘ürün ne kadar dayanıklı’ sorusunun yanına ‘çevresel etkisi ne’ sorusu ekleniyor.

Bunun yanında ekonomik operatörlerin (üretici, ithalatçı, yetkili temsilci, dağıtıcı) yükümlülükleri yeniden tanımlanıyor ve netleştiriliyor; harmonize teknik şartnameler sistemi güncelleniyor. Ürün bilgisinin dijital ve makine-okunur biçimde sunulması giderek zorunlu hale geliyor. Bu, kâğıt üzerindeki beyanların yerini dijital ürün bilgisi ve etiketlerin almaya başlaması demek.

• DoP → DoPC: Beyana güvenlik, çevre ve iklim özellikleri ekleniyor
• Ekonomik operatör (üretici/ithalatçı/temsilci/dağıtıcı) yükümlülükleri yeniden düzenleniyor
• Harmonize teknik şartnameler ve değerlendirme/doğrulama sistemleri güncelleniyor
• Dijital ve makine-okunur ürün bilgisi/etiket öne çıkıyor
• CE işaretlemesi mantığı korunuyor; ancak dayandığı beyan içeriği genişliyor

Dijital Ürün Pasaportu (DPP) ve Sürdürülebilirlik

Yeni CPR, AB’nin daha geniş sürdürülebilirlik gündemiyle (Ekodizayn/ESPR çerçevesi, döngüsel ekonomi) uyumlu olarak Dijital Ürün Pasaportu (Digital Product Passport – DPP) kavramını inşaat malzemelerine getiriyor. DPP, bir ürüne ait bilgilerin (bileşim, performans, çevresel veriler, uygunluk kayıtları vb.) dijital ve güncellenebilir biçimde erişilebilir olmasını hedefliyor.

Ancak burada dikkatli olmak gerekiyor: DPP’nin zorunlu hale gelmesi anlık değil. DPP yükümlülüğünün, ilgili DPP sistemi teknik altyapısı kurulduktan bir süre sonra devreye girmesi öngörülüyor (yaygın olarak alıntılanan sürelerden biri, sistem oluşturulduktan yaklaşık 18 ay sonrası). Bu tarihlerin ürün kategorisine özgü uygulama aktlarıyla netleşeceğini ve halen büyük ölçüde belirsiz olduğunu vurgulamak önemli — bu nedenle kesin bir ‘DPP zorunluluk tarihi’ vermekten kaçınıyoruz.

Sürdürülebilirlik tarafında ise, çevresel performansın beyan edilmesi (örn. çevresel/iklim özelliklerinin DoPC içinde raporlanması) yönünde bir eğilim var. Bu, üreticilerin Çevresel Ürün Beyanı (EPD) türü verilere ve yaşam döngüsü değerlendirmesine (LCA) daha fazla ihtiyaç duyacağı anlamına geliyor.

• DPP: Dijital, güncellenebilir, makine-okunur ürün bilgisi altyapısı
• Zorunluluk anlık değil — DPP sistem altyapısı kurulduktan sonra kademeli devreye girer (≈18 ay sık alıntılanan süre; kesin değil)
• Çevresel/iklim performansının beyanı öne çıkıyor → EPD/LCA verileri önem kazanıyor
• ESPR ve döngüsel ekonomi gündemiyle uyumlu bir mimari
• ⚠️ Ürün-özel kesin DPP tarihleri henüz uygulama aktlarıyla netleşmedi

Önemli Tarihler ve Uzun Geçiş Dönemi

Belki de Türk ihracatçısı açısından en kritik nokta bu: Yeni CPR aceleye getirilmiş bir düzenleme değil. Tüzük 7 Ocak 2025’te yürürlüğe girdi (bazı hazırlık/tanım hükümleri o tarihten itibaren geçerli), genel uygulama tarihi 8 Ocak 2026, ve eski 305/2011’in tam olarak ilga edilmesi 8 Ocak 2040’a kadar uzanıyor. Yani iki tüzük uzun bir dönem boyunca paralel yürüyecek.

Sık karşılaşılan bir yanılgıyı düzeltmek gerekiyor: COOPE veri tabanında öne çıkan 8 Ocak 2027 tarihi, tüzüğün ‘genel uygulama’ tarihi DEĞİLDİR. Bu tarih, esas olarak yaptırım/ceza hükümleri (Madde 92 çerçevesi) ile çevresel performans beyanına ilişkin denetim ve yaptırımların devreye gireceği tarihe karşılık gelir. Genel uygulama ise 8 Ocak 2026’dır. Bu ayrımı doğru anlamak, yükümlülük takviminizi planlarken önemlidir.

Kademeli geçiş, yeni harmonize standartların ürün ailesi bazında sırayla yayımlanmasına bağlı olarak işleyecek. Bir ürün kategorisi için yeni sistem devreye girene kadar, o kategori eski 305/2011 çerçevesinde işlem görmeye devam edebilir. Dolayısıyla ‘benim ürünüm için ne zaman zorunlu olacak’ sorusunun cevabı, ürününüzü kapsayan harmonize teknik şartnamenin yayım takvimine bağlıdır.

• 18 Aralık 2024 — OJ’de yayım
• 7 Ocak 2025 — Yürürlüğe giriş (bazı hazırlık hükümleri bu tarihten geçerli)
• 8 Ocak 2026 — Genel uygulama tarihi
• 8 Ocak 2027 — Yaptırım/ceza (Madde 92 çerçevesi) ve çevresel performans beyanı denetimlerinin başlaması
• 8 Ocak 2040 — (AB) 305/2011’in tam olarak ilga edilmesi
• ⚠️ Ürün-bazlı geçiş, yeni harmonize standartların yayım takvimine bağlı — kategoriden kategoriye değişir

Türk Üreticileri İçin Ne Anlama Geliyor?

AB’ye inşaat malzemesi ihraç eden bir Türk üretici için mesaj net: Panik değil, planlama. Uzun geçiş dönemi, hazırlık için makul bir alan tanıyor; ancak bu dönemi ‘daha çok var’ diye ertelemek de yanlış olur. Özellikle çevresel veri (EPD/LCA), dijital ürün bilgisi altyapısı ve DoPC’ye geçiş için gereken iç süreçler zaman alır.

Somut olarak, ürününüzü kapsayan harmonize teknik şartnamenin durumunu takip etmek en pratik ilk adım. Çimento, yalıtım malzemeleri, cam, çelik yapı elemanları, kapı/pencere sistemleri ve seramik gibi kategorilerin her biri farklı bir takvimde ilerleyebilir. Mevcut CE dosyanızı, teknik dokümantasyonunuzu ve tedarik zinciri veri akışınızı, çevresel özellikleri de beyan edebilecek şekilde gözden geçirmek akıllıca olur.

Son olarak: Bu yazı nesnel bir bilgilendirmedir. Belirli bir ürün için hangi uygunluk değerlendirme yolunun geçerli olduğu, hangi tarihte hangi yükümlülüğün doğduğu, teknik dosya kapsamı gibi konular; ürününüzü kapsayan güncel harmonize şartname ve Komisyon’un ikincil mevzuatı incelenerek belirlenmelidir.

• Ürününüzü kapsayan harmonize teknik şartnamenin durumunu ve takvimini izleyin
• Çevresel veri (EPD/LCA) toplama ve raporlama kapasitenizi erkenden kurun
• DoP → DoPC geçişi için teknik dokümantasyon ve beyan süreçlerinizi gözden geçirin
• Dijital/makine-okunur ürün bilgisi altyapısına hazırlanın (DPP’ye zemin)
• Kategori bazlı geçiş takviminizi çıkarın — hepsi aynı anda değil
• Kesin yükümlülükler için güncel harmonize şartname + ikincil mevzuatı esas alın

Frequently Asked Questions

Yeni CPR (EU) 2024/3110 ne zaman yürürlüğe girdi ve ne zaman uygulanmaya başlıyor?

Tüzük 18 Aralık 2024’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve 7 Ocak 2025’te yürürlüğe girdi. Genel uygulama tarihi ise 8 Ocak 2026’dır. Bazı hazırlık ve tanım niteliğindeki hükümler yürürlük tarihinden itibaren geçerlidir.

Eski 305/2011 Tüzüğü hemen yürürlükten mi kalkıyor?

Hayır. Geçiş çok kademelidir. Eski (AB) 305/2011, yeni harmonize standartlar ürün ailesi bazında sırayla yayımlandıkça aşamalı olarak devreden çıkar ve tam olarak 8 Ocak 2040’a kadar paralel yürürlükte kalabilir.

8 Ocak 2027 tarihi neyi ifade ediyor?

Bu tarih, genel uygulama tarihi değildir. Esas olarak yaptırım/ceza hükümleri (Madde 92 çerçevesi) ile çevresel performans beyanına ilişkin denetim ve yaptırımların başladığı tarihe karşılık gelir. Genel uygulama 8 Ocak 2026’dır.

Dijital Ürün Pasaportu (DPP) inşaat malzemeleri için ne zaman zorunlu olacak?

Kesin bir tarih henüz nettir denemez. DPP yükümlülüğünün, ilgili DPP sistem altyapısı kurulduktan bir süre sonra (sık alıntılanan bir süre yaklaşık 18 ay) devreye girmesi öngörülüyor. Ürün-özel tarihler Komisyon’un uygulama aktlarıyla belirginleşecektir.

DoP ile DoPC arasındaki fark nedir?

Eski Performans Beyanı (DoP) esas olarak ürünün teknik/mekanik performansını kapsıyordu. Yeni Performans ve Uygunluk Beyanı (DoPC) bunun yanına güvenlik, çevre ve iklim özelliklerini de ekliyor; böylece beyan daha kapsamlı hale geliyor.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş ya da uygunluk değerlendirmesi niteliği taşımaz. Kesin yükümlülükler için güncel resmî mevzuat metni (EUR-Lex) esas alınmalıdır.