Dijital ürün pasaportuna (DPP) giren her bilgi bir gün bir alıcı, gümrük görevlisi ya da piyasa gözetim otoritesi tarafından okunabilir. O anda sorulacak soru basittir: Bu veriyi kim koydu ve o günden beri değişti mi? DPP Standartları Rehberi serisinin bu yazısı, EN 18246:2026’nın bu soruya verdiği cevabı anlatıyor: dijital sertifika, imza, değişiklik izi ve kamuya açık pasaportta mahremiyet. Sonda, sık sık birlikte anılan EN 18235-1:2026 ile ilişkisine kısaca değiniyoruz.
- EN 18246:2026 (veri kimlik doğrulama, güvenilirlik ve bütünlük) Eylül 2026’da yayımlandı. Ekim 2026 sonu itibarıyla AB Resmî Gazetesi’nde atıf yok; bu nedenle henüz uygunluk karinesi sağlamaz.
- EN 18235-1:2026 (güvenilir veri işlemleri, terim ve kavramlar) Mart 2026’da yayımlandı; DPP’ye özgü değildir.
Standart neyi düzenler, neyi düzenlemez
EN 18246, DPP verisi alışverişinde bütünlüğü (verinin değişmemiş olması), özgünlüğü (verinin iddia edilen kaynaktan gelmesi) ve güvenilirliği koruyacak bilgi işleme ve iletişim gerekliliklerini koyar. Doğrulama mekanizmalarıyla ürün sahteciliğini azaltmak da amaçları arasındadır (EN 18246, madde 1). Çok aktörlü değer zincirlerinde güvenin taşıyıcısı olarak elektronik imzalı veri yapılarını (electronically signed data construct, ESDC) öne çıkarır (madde 1 ve Ek A.2).
Kapsam dışı bıraktıkları açıkça yazılıdır: DPP sistem mimarisi, DPP kullanım senaryoları, veri taşıyıcılardaki güvenli öğeler ve tekil ürün tanımlayıcılarının kriptografik güvenlik özellikleri (madde 1). Pasaportta hangi verinin yer alacağı da bu standardın değil, ürün grubuna özgü düzenlemelerin konusudur (madde 0.1); sektörel veri için tekstil ve çelik yazılarımıza bakabilirsiniz.
İş bölümünü akılda tutmak kolaylaştırır: EN 18239 yazımızda ele aldığımız standart “kim neye erişir” sorusunu, EN 18246 ise “veri kimden geldi ve değişti mi” sorusunu cevaplar.
İmza, sertifika ve değişiklik izi: standart ne istiyor
Bu kavramlar sık karıştırılır; tablo, her birinin işlevini özetliyor.
| Kavram | Ne işe yarar | Standarttaki yeri |
|---|---|---|
| Dijital sertifika (digital certificate) | Bir kuruluşun veya kişinin açık anahtarını kimliğine bağlar; sertifika makamınca imzalanmıştır | Madde 3.6, 4.7, Ek B.6.2 |
| Dijital imza (digital signature) | Alıcının, belirli bir verinin kaynağını ve değişmediğini kontrol etmesini sağlar | Madde 3.8, 4.7, Ek B.6 |
| Değişiklik izi (log) | Her oluşturma, değişiklik ve silmeyi, yapanın sonradan reddedemeyeceği biçimde kayda geçirir | Madde 4.7, 5.3.2 |
| Elektronik imzalı veri yapısı (ESDC) | Başlık, yük, imza ve isteğe bağlı alanlardan oluşan, kurcalandığında fark edilen imzalı veri paketi | Madde 3.1, Ek A |
Doğrulama, iletişim kanalından bağımsız olmalı
Standardın temel kuralı şudur: Kamuya açık olsun kontrollü olsun, DPP’deki her veri izinsiz değiştirilmeye karşı korunmalı ve kaynağı doğrulanabilir olmalıdır. Bütünlüğü ve özgünlüğü güvenceye alan mekanizma, verinin taşındığı iletişim kanalının güvenlik önlemlerinden ayrı olmalıdır (madde 4.1). Bizim çıkarımımız: Sitenizin HTTPS kullanması tek başına yetmez; verinin kendisi, örneğin bir imzayla, doğrulanabilir olmalıdır. Bunun ön koşulu, ürünün tekil ürün tanımlayıcısına sahip olmasıdır (madde 4.1, Not 1).
Veri yazan herkes sertifikalı, her değişiklik kimliğe bağlı
DPP’ye veri sağlayan her aktörün kimliği doğrulanmalıdır. Bunun için aktör, kimlik kanıtlama (identity proofing) süreci sonunda kendisine verilmiş bir dijital sertifikanın sahibi olduğunu ispatlamalıdır (madde 4.7). Bu sürecin “ilgili hukuki düzenlemelerle uyumlu” olması istenir; hangi düzenleme ve güvence düzeyi kastedildiği konusunda standart net değildir.
Verinin ilk kez oluşturulması ve silinmesi de dahil olmak üzere her değişiklik, kimliği doğrulanmış olan ve değişikliği yapan aktöre bağlanmalıdır. Amaç, o değişikliğin sonradan reddedilememesidir (madde 4.7). Standart buna örnek teknoloji olarak dijital sertifikaya dayanan dijital imza, dijital mühür, özniteliklerin elektronik onayı (EAA) ve ESDC’leri sayar (madde 4.7). Bilgilendirici Ek B.6’ya göre imza ile mühür arasındaki temel fark, imzanın gerçek kişiye, mührün tüzel kişiye ait olmasıdır. Tek bir format dayatılmaz; seçim kullanım senaryosuna, taşıyıcı kısıtlarına, mevcut altyapıya ve düzenlemeye bağlı olabilir (Ek A.3). Görünür dijital mühür (ISO 22376), ISO/IEC 20248 ve W3C doğrulanabilir beyanlar bilgilendirici örneklerdir (Ek B).
Değişiklik izi
Verinin her oluşturulması, değiştirilmesi ve silinmesi, yapanın reddedemeyeceği biçimde kayda geçirilmeli; kaydın bütünlüğü zaman içinde korunmalı ve değişikliğin sorumlusu küresel tekil operatör tanımlayıcısıyla belirlenebilmelidir (madde 4.7). Kaydın kurcalanamaz olması ise standartta zorunluluk değil öneri diliyle geçer; bu noktada metin tam net değildir. Geriye dönük kurcalama da önlenmelidir: Bunun yolu, düzenleyici açıdan önemli içerikteki değişikliklerin EN 18221’e uygun kaydedilmesidir (madde 5.3.2). Standart kendine ait bir sürümleme şeması tanımlamaz.
İmza neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz
Standardın imzalı veri yapılarına yüklediği işlevler şunlardır: verinin imzadan sonra değişmediğini doğrulamak, ihraççının kimliği üzerinden verinin kaynağını göstermek, ihraççının inkâr edememesini sağlamak ve ihraççının sertifikasını güvenilir bir listeye veya yönetişim çerçevesine göre kontrol ederek yetkisini ve akreditasyonunu doğrulamak (Ek A.3). Bu listede “içerik doğrudur” yoktur.
Buradan sonrası standardın ifadesi değil, Ek A.3’teki işlev listesinden yaptığımız çıkarımdır. Pratikte imza okura “bu veriyi şu kuruluş koydu ve o günden beri değişmedi” der; ölçümün doğru olduğunu söylemez. Yanlış bir karbon değerini imzalarsanız elinizde doğru imzalanmış yanlış bir veri olur ve inkâr edilemezlik nedeniyle o kayıt sizin adınıza kalır.
Doğrulama tarafında iki kural öne çıkar. DPP verisinin geçerliliğini ve bütünlüğünü kontrol etmek doğrulayıcı için ücretsiz ve kısıtsız olmalıdır; kullanıcı ise doğrulama yapmak zorunda değildir (madde 4.7). Doğrulayıcı, doğrulamayı yapan herhangi bir taraftır (madde 3.13); bilgilendirici Ek B.5 buna alıcı uygulama, müşteri, gümrük ve diğer üçüncü tarafları örnek verir. Dolayısıyla doğrulamayı ücretli bir hizmete bağlayamazsınız (madde 4.7).
Üçüncü taraf doğrulaması konusunda EN 18246’da, verinin içeriğinin bağımsız bir kuruluşça tasdik edilmesini isteyen bir hüküm yoktur. Standart yalnızca, başka yetkili aktörlerin kendi onaylarını veya güncellemelerini imzalı veri yapısı olarak verebileceğini belirtir (Ek A.3). Belirli bir veri için bağımsız doğrulama gerekip gerekmediği bu standarttan çıkmaz; ilgili ürün grubu düzenlemesine bakmak gerekir. Başlıktaki “güvenilirlik” için ayrı bir düzey tanımlanmaz; yalnızca kimlik doğrulamanın güvence düzeyine (level of assurance) atıf vardır (madde 3.5, 4.2).
Tedarikçiden gelen veriyi pasaporta taşımak
Pasaporttaki malzeme veya karbon verisinin önemli kısmı genellikle tedarikçiden gelir. Kurallar tüm DPP verisi için geçerli olduğundan (madde 4.1 ve 4.7), bu veri de kimliğe bağlama ve değişiklik izi kapsamındadır. Standart “tedarikçi” sözcüğünü hiç kullanmaz ve bu veri için bir model öngörmez; aşağıdaki üç yol, standardın hükümlerinden bizim çıkardığımız seçeneklerdir:
- Tedarikçi veriyi pasaporta doğrudan yazar: Bu durumda o da veri sağlayan aktördür; kimliğini sertifika sahipliğini kanıtlayarak doğrulatmalı, yaptığı değişiklikler kendi kimliğine bağlanmalı ve küresel tekil operatör tanımlayıcısıyla belirlenebilmelidir (madde 4.7). Kontrollü veriye erişiyorsa tanımlanabilir olması gerekir (madde 4.2, 5.2.2).
- Tedarikçi kendi imzalı beyanını verir: Temel ürün verisinin ihraççısı genellikle ürünü piyasaya süren ekonomik operatördür, ancak diğer yetkili aktörler belirli onayları imzalı veri yapısı olarak verebilir ve bu yapılar daha geniş bir beyan koleksiyonunun parçası olabilir (Ek A.3). Standart, böyle bir yapıda yer alabilecek veri örnekleri arasında malzeme bileşimini ve uygunluk sertifikalarını sayar (Ek A.3).
- Veriyi siz yeniden girersiniz: İmza sizindir ve okura veriyi sizin koyduğunuzu söyler. Pasaportun imzalı yapısı zaten sorumlu ekonomik operatörün veya yetkili temsilcinin imzasını içerir (Ek A.3).
Standart, tedarikçinin orijinal belgesini saklamanızı ayrıca şart koşmaz; uygulamada sık kullanılan bir yol, tedarikçinin imzalı beyanını ya da test raporunu kaynak kaydı olarak tutmaktır. Ek A normatif olarak işaretlenmiş olsa da ESDC’nin zorunlu bir yapı mı, yoksa madde 4.7’deki teknolojilerden biri mi olduğu metinde net değildir.
Kamuya açık pasaport: mahremiyet ve erişilebilirlik
Güvenlik önlemleri pasaportun herkesçe kolayca okunmasını engellememelidir. Standardın kuralları:
- Kamuya açık veriyi okumak için kimlik doğrulama istenemez (madde 4.3).
- Yalnız kamu verisini okuyan gerçek kişilerden kişisel bilgi toplanmamalıdır (madde 5.1.2). Kamu verisi sunulurken sistem, kullanıcının cihazından kişisel veri talep etmemeli; konum, bildirim, SMS veya uygulama kurma gibi cihaz işlevlerine de erişmemelidir (madde 5.1.6).
- DPP hizmetinde dışarıdan sağlanan analitik araçlar kullanılmamalı, kullanıcıya gönderilen yanıtta da dış bileşenlere bağlantı bulunmamalıdır (madde 5.1.3). IP adresi, HTTP verisi ve kullanıcı davranışının bir araya getirilmesiyle profil çıkarılması, teknik olarak mümkün olduğu ölçüde önceden engellenmelidir (madde 5.1.5).
- Kamu verisine ek yazılım gerekmeden erişilebilmelidir; tarayıcı ve kameranın QR okuyucusu ek yazılım sayılmaz (madde 3.10, 4.3). Her üründe en az bir veri taşıyıcı bu erişimi sağlamalı (madde 4.5), ek güvenlik önlemleri de bunu engellememelidir (madde 4.3, 4.6). Taşıyıcılarla ilgili ayrıntı veri taşıyıcı yazımızda.
- Her gerçek kişi, akıllı telefon, tablet veya bilgisayar gibi internete bağlı bir cihazla pasaporta her zaman erişebilmelidir (madde 5.4.2). Engelli kişiler kamu içeriğini algılayabilmeli, anlayabilmeli ve içerikte gezinebilmelidir; erişilebilirlik önlemleri güvenliği zayıflatmamalı, alternatif erişim yolları da verinin bütünlüğünü ve özgünlüğünü korumalıdır (madde 5.4.3).
- Yasal gereklilikler karşılandığı sürece kimlik doğrulama ve tanımlama, kişinin veya kuruluşun konumuna göre kısıtlanamaz (madde 5.2.2).
Bizim değerlendirmemiz: Pazarlama ekiplerinin web sayfalarına izleme kodu ekleme alışkanlığı, kamuya açık DPP sayfasında bu maddelerle bağdaşmaz.
EN 18235-1 ile ilişkisi
Mart 2026’da yayımlanan EN 18235-1, DPP’ye özgü değildir; “güvenilir veri işlemleri” için bir terim ve kavram standardıdır. Kapsamı terimler, kavramlar ve mekanizmaların tarifiyle sınırlıdır, gereklilik maddesi içermez; normatif atfı da yoktur (EN 18235-1, madde 1 ve 2). ESPR kapsamında atıflı bir standart olarak sunulmamalıdır. DPP standartlarını hazırlayan CEN-CENELEC/JTC 24’ten farklı bir teknik komitede (CEN/CLC JTC 25) hazırlanmıştır; EN 18246 ona atıf yapmaz.
Yine de tedarikçi verisini konuşurken ortak bir dil sunar. Standarttaki “veri ürünü” kavramı, verinin üstverisi ve varsa lisans koşullarıyla birlikte paylaşıma sunulan paketini anlatır; bunun ticari bir ürün olması gerekmez (madde 3.5). Veri lisans koşulları (madde 3.4) ve veri paylaşım sözleşmesi (madde 3.12) kavramları, “bu karbon verisini kim, hangi koşulla, ne kadar süre kullanabilir” sorusunu düzenlemeye yardım eder. Standarda göre bir veri işlemi ticari ilişki veya ücret içermek zorunda değildir; veri sağlayıcıda kalıp kullanıcıya yalnızca erişim de açılabilir. Sözleşme ise veriye elektronik olarak bağlı, doğrulanabilir, kurcalandığında fark edilen ve hem insanın hem makinenin okuyabileceği bir belge olarak tarif edilir (madde 4.3.2).
Bizim yorumumuz: 18235-1’deki güven hizmeti ve güven çapası kavramları (madde 3.13, 3.14), EN 18246’daki güvenilir liste ve güven hizmeti sağlayıcı kavramlarıyla örtüşür (EN 18246, Ek A.3, Ek B.2 ve Ek B.6.2). Ancak pasaportun kamu katmanında sözleşme veya müzakere yoktur; 18235-1’in sözleşme merkezli modeli daha çok iş ortaklarıyla paylaşılan veriye uyar.
Üretici olarak vermeniz gereken kararlar
- Hangi imza teknolojisi: kurum adına elektronik mühür, dijital imza, EAA, W3C doğrulanabilir beyan, ISO/IEC 20248 ya da görünür dijital mühür (madde 4.7, Ek A, Ek B).
- Dijital sertifikayı hangi sağlayıcıdan, hangi kimlik kanıtlama süreciyle alacağınız (madde 4.7). Standart eIDAS’ı adıyla anmaz; Türkiye’de verilen nitelikli elektronik sertifikaların AB’de karşılığı da standardın konusu değildir, ayrıca araştırılmalıdır.
- Pasaporta kimlerin veri yazacağı; her yazan için sertifika ve küresel tekil tanımlayıcı gerekir (madde 4.2, 4.7).
- Değişiklik izinin ve EN 18221’e uygun kaydın nerede tutulacağı, DPP hizmet sağlayıcınızın bunu karşılayıp karşılamadığı (madde 4.7, 5.3.2). Güven hizmeti sağlayıcılarına yönelik ETSI EN 319 401:2024 gerekliliklerinin DPP hizmet sağlayıcılarına uygulanması önerilir (madde 4.4).
- Sahtecilik riskini değerlendirip değerlendirmeyeceğiniz (standart, ilgili olduğu yerde bunu önerir) ve risk yüksek çıkarsa orantılı bir önlem alıp almayacağınız; örneğin veri taşıyıcıyı tüketicinin de doğrulayabileceği görünür işaretlerle veya DPP’ye bağlı bir doğrulama hizmetiyle korumak gibi (madde 4.5, 4.6, 5.3.1).
Hazırlık için ilk adımlar
- Pasaporta girecek her veri alanı için “kaynağı kim, kim imzalayacak” sorusunu cevaplayan bir tablo çıkarın.
- Kilit tedarikçilerinize sertifikalı elektronik imza veya mühürleri olup olmadığını ve beyanlarını imzalı verip veremeyeceklerini sorun.
- Kurum adına elektronik mühür için sağlayıcı seçeneklerini ve bu sertifikaların AB’deki tanınırlığını araştırın.
- DPP hizmet sağlayıcı adaylarına veri düzeyinde imza, ücretsiz doğrulama ve değişiklik izi için ne sunduklarını yazılı sorun.
- Kamuya açık pasaport sayfası taslağını izleme kodu, harici bileşen, giriş ekranı ve cihaz izni açısından gözden geçirin; bir ekran okuyucuyla deneyin.
- Veri sağlayan iş ortaklarıyla kullanım koşullarını yazılı hale getirin; EN 18235-1 terimlerini ortak dil olarak kullanabilirsiniz.
Bilgilendirme Notu
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve standart metninin yerini tutmaz; uygulamada standardın güncel ve tam metni esas alınmalıdır. AES bir onaylanmış kuruluş ya da belgelendirme kuruluşu değildir; Dijital Ürün Pasaportu belgesi, doğrulaması veya sertifikası düzenlemez ve herhangi bir pasaport yazılımı ya da Kayıt Sistemi hizmeti sunmaz.
AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca elektrik tesisatı periyodik kontrolü (AB-0631-M) kapsamındadır. Yukarıdaki bilgiler bağlayıcı bir hukuki veya teknik görüş niteliği taşımaz; her somut durum kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
İlgili Hizmetler ve İçerikler
- DPP’de Benzersiz Tanımlayıcı: EN 18219’a Göre Ürün, Operatör ve Tesis
- DPP İçin QR Kod ve Veri Taşıyıcı: EN 18220 ve ISO/IEC 18004 Rehberi
- DPP’de Kim Neyi Görür? EN 18239 ile Erişim Hakları ve Ticari Gizlilik
- DPP Verisi Nerede, Ne Kadar Saklanır? EN 18221 ile Arşiv ve Yedek
- DPP Yazılımı Seçerken: EN 18216, 18222 ve 18223’e Göre Protokol ve API
- DPP Hazırlık Kontrol Listesi: Sekiz EN Standardına Göre Üretici Kararları
- Dijital Ürün Pasaportu Teknik Altyapısı: EN Standartları, Veri Taşıyıcı ve AB Kayıt Sistemi
- ESPR ve Dijital Ürün Pasaportu (DPP): İhracatçı Üreticiler İçin Kapsamlı Rehber
- Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Hizmetleri
Sık Sorulan Sorular
Pasaporttaki verinin benden geldiğini ve değiştirilmediğini nasıl kanıtlarım?
Veriyi, size verilmiş bir dijital sertifikaya dayanan bir imza veya mühürle işaretlemek yaygın yoldur; standart, her oluşturma, değişiklik ve silmenin kimliğinize bağlanmasını ister ve buna örnek teknolojiler sayar (EN 18246, madde 4.7). Bu doğrulama mekanizması iletişim kanalının güvenliğinden ayrı olmalıdır; bu yüzden yalnız HTTPS yetmez (madde 4.1). Değişikliklerin ayrıca reddedilemeyecek biçimde kayda geçirilmesi gerekir (madde 4.7).
Dijital imza, verinin doğru olduğunu kanıtlar mı?
Hayır. İmza verinin kaynağını ve imzadan sonra değişmediğini gösterir (madde 3.8). Standardın imzalı veri yapıları için saydığı işlevler bütünlük, kaynak, inkâr edilemezlik ve ihraççının yetkisinin kontrolüdür; içeriğin doğruluğu bu işlevler arasında yer almaz (Ek A.3). Bizim değerlendirmemizle ölçümün veya beyanın doğruluğu, sizin süreçlerinizin ve ilgili düzenlemenin konusudur.
Tedarikçimden gelen karbon veya malzeme verisini nasıl işaretlerim?
Tedarikçi veriyi pasaporta doğrudan yazıyorsa o da sertifika sahipliğini kanıtlayarak kimlik doğrulamalıdır; yaptığı değişiklikler de onun kimliğine bağlanır (madde 4.7). Diğer yetkili aktörler kendi beyanlarını imzalı veri yapısı olarak da verebilir (Ek A.3). Veriyi siz yeniden girerseniz imza sizin olur ve okura veriyi sizin koyduğunuzu söyler.
Üçüncü taraf doğrulaması zorunlu mu?
EN 18246’da verinin içeriğinin bağımsız bir kuruluşça tasdik edilmesini isteyen bir hüküm yoktur. Doğrulama konusunda istediği, herhangi bir doğrulayıcının DPP verisinin geçerliliğini ve bütünlüğünü ücretsiz ve kısıtsız kontrol edebilmesidir (madde 3.13, 4.7). Belirli bir veri için bağımsız doğrulama gerekip gerekmediğini ürün grubu düzenlemesinden kontrol edin.
Kamuya açık DPP sayfamda analitik aracı veya giriş ekranı kullanabilir miyim?
Giriş ekranı ve harici analitik aracı için cevap hayır. Kamu verisine erişim kimlik doğrulamaya bağlanamaz (madde 4.3) ve DPP hizmetinde dışarıdan sağlanan analitik araçlar kullanılmamalıdır (madde 5.1.3). Standart kendi altyapınızdaki ölçümleri ayrıca ele almaz; ancak kamu verisini okuyan kişiden kişisel bilgi toplanmamalı (madde 5.1.2) ve kullanıcı profili çıkarılması engellenmelidir (madde 5.1.5).
EN 18246’yı uygularsam ESPR’ye uygunluk karinesi kazanır mıyım?
Henüz hayır. Standart Eylül 2026’da yayımlandı; Ekim 2026 sonu itibarıyla AB Resmî Gazetesi’nde atfı yok, bu nedenle uygunluk karinesi henüz doğmadı. Ayrıca bugünkü Ek ZA tablosu yalnız aktörler maddesini (madde 4.2) ESPR Madde 11(a) ile ilişkilendirir; imza ve değişiklik izi maddeleri bu tabloda yer almaz (Ek ZA, Tablo ZA.1).
EN 18235-1’e uymam gerekiyor mu?
Hayır. EN 18235-1 gereklilik içermeyen bir terim ve kavram standardıdır, normatif atfı da yoktur (EN 18235-1, madde 1 ve 2). DPP’ye özgü değildir; tedarikçilerle veri paylaşım koşullarını konuşurken ortak dil olarak yararlıdır.