Dijital ürün pasaportundaki (DPP) her bilgi bir kimliğe bağlanır; EN 18219 bu benzersiz tanımlayıcıların nasıl kurulacağını düzenler. Bu yazıda kimlik türlerini, model, parti ya da tekil ürün seçimini, GTIN’in yerini ve kalıcılığı AB’ye ihracat yapan üreticinin gözünden ele alıyoruz. Yazı, DPP Standartları Rehberi serimizin bir parçasıdır.
- EN 18219:2026 (benzersiz tanımlayıcılar) Mayıs 2026’da yayımlandı; AB Resmî Gazetesi’nde (AB) 2026/1736 sayılı Komisyon Uygulama Kararı (14 Temmuz 2026) ile uyumlaştırılmış standart olarak atıflandı.
Standart neyi düzenler, neyi düzenlemez
EN 18219, DPP’de kullanılan üç tür kimliği düzenler: benzersiz ürün tanımlayıcısı, benzersiz ekonomik operatör tanımlayıcısı ve benzersiz tesis tanımlayıcısı (EN 18219, madde 1). Ürün tanımlayıcısı bir karakter dizisidir ve pasaporta giden web bağlantısını da sağlar (madde 3.1.25). Standart bu kimliklerden altı özellik bekler: küresel benzersizlik, kalıcılık, belirli bir sözdizimi, doğru ayrıntı düzeyi, birlikte çalışabilirlik ve açıklık (madde 1, madde 4).
Pasaportta hangi veri alanlarının bulunacağı bu standardın konusu değildir; bunu sektöre özgü çalışmalar belirleyecektir (Giriş 0.1). QR kod ya da RFID etiketinin teknik şartları veri taşıyıcı yazımızın konusudur; EN 18219 kimliğin EN 18220’deki bir taşıyıcıdan okunabilmesini şart koşar (madde 4.5.2). Erişim hakları, veri saklama ve arayüzler serinin diğer standartlarının konusudur (Giriş 0.1). Ürüne özgü veri gereklilikleri için tekstil, çelik ve batarya yazılarımıza bakabilirsiniz.
Hangi ayrıntı düzeyinin isteneceğini standart değil, ürün grubuna uygulanan mevzuat belirler; standart yalnızca mevzuatın seçim bıraktığı durumlarda karar için rehberlik eder (madde 4.4.3, Ek A.1). Uygunluk karinesi, Ek ZA’da ESPR hükümleriyle eşleştirilen maddelerle ve standardın kapsamıyla sınırlıdır; ürününüze başka AB mevzuatı da uygulanabilir (Ek ZA).
Model mi, parti mi, tekil ürün mü?
Ürün kimliği üç ayrıntı düzeyinden (granularity) birinde verilir: model, parti (lot) ya da tekil ürün (madde 1, madde 4.4). Model, aynı teknik özellikleri ve model kodunu paylaşan birimleri; parti, bir modelin içinden sizin ortak özelliklere göre ayırdığınız bir grubu; tekil ürün ise o modelin tek bir birimini ifade eder (madde 3.1.11, 3.1.1, 3.1.9). Kimlik en azından kullanıldığı en ince düzeyde başka hiçbir kimlikle çakışmamalıdır (madde 4.4.2).
Bilgi amaçlı Ek A, model düzeyini çoğu ürün için genelde uygun bulur. Parti düzeyi, aynı yerde benzer özelliklerle üretilmiş bir kümeyi izlemeniz gerektiğinde; tekil düzey ise ürün bazında ayrıntılı bilgi gerektiğinde anlam kazanır (Ek A.4). Ek A.5, tekil kimliğin önerildiği dokuz durum sayar; başlıcaları şunlardır:
- parça değiştirilerek onarılan, yenilenen ya da yükseltilen ürünler,
- güncellenebilir gömülü yazılımı olan ürünler,
- düzenli bakım, muayene ya da yasal denetime tabi ürünler,
- çalışma saati, aşınma gibi kullanım verisinin kaydedilmesi gereken ürünler,
- sahtecilik riski yüksek ürünler.
Mevzuat size seçim bırakıyorsa gerekenden daha ince bir düzey seçebilirsiniz (madde 4.4.3). Pasaport bugün yalnız model düzeyinde istense de ileride parti ya da birim bazında kullanım bekleniyorsa ince düzey uygun olabilir (Ek A.3). Tek bir kimlik model, parti ve seri bilgisini hiyerarşik bir yapıda birlikte de taşıyabilir (madde 4.4.3).
Bu karar sonradan değişir mi?
Ayrıntı düzeyi, ürün piyasaya arz edildiği ya da hizmete alındığı anda kilitlenir (madde 4.4.2). Sonradan daha ince düzeye ihtiyaç doğar ve mevcut kimlik bunu karşılayamazsa eski kimliği değiştirmezsiniz; yeni ya da genişletilmiş bir kimlik verir ve izlenebilirlik için onu eskisine bağlarsınız (madde 4.4.2, Ek A.6).
Beş ürün şeması ve GTIN sorusu
Her ürün kimliği, standartta tanımlanan beş tanımlama şemasından birine dayanmalıdır (madde 5.1). Şemalar veren kuruluşa (issuing agency) dayanır, kendi kendine üretilir (self-issuing) ya da ikisini birleştirir (madde 1). İlkinde firma kodu alınır ve numaralar size ayrılan bant içinde üretilir (Tablo B.4); ikincisinde kimliği dış bir otorite olmadan siz oluşturursunuz (madde 3.1.20).
| Şema | Nasıl çalışır | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Şema 1: Web uyumlu GS1 ya da ASC MH10 kimliği (madde 5.2) | Veren kuruluştan alınan firma kodu; kimlik URL’ye yol (path) ya da sorgu (query) biçiminde yerleşir | Sorgu biçimi yalnız ASC MH10 Veri Tanımlayıcılarıyla tanımlıdır (madde 5.2.2) |
| Şema 2: Identification Link (madde 5.3) | Kendi web alan adınız üzerinden kimliği kendiniz üretirsiniz | Benzersizlik alan adınıza dayanır (Tablo B.1) |
| Şema 3: Merkezsiz tanımlayıcı, DID (madde 5.4) | W3C DID ile kendiniz üretirsiniz; kriptografik doğrulamayı destekler | Çözümleyici altyapısı gerekir (Tablo B.8) |
| Şema 4: RFID ya da 2B kod tabanlı (madde 5.5) | Veren kuruluş temelli; RAIN RFID ya da 2B sembol üzerine kurulur | Akıllı telefonla erişim ikinci bir veri taşıyıcı üzerinden kurgulanır (Tablo B.9); web uyumu bu şemada net değildir (Tablo B.7) |
| Şema 5: DOI (madde 5.6) | Önek DOI kuruluşundan gelir; soneki siz ya da kuruluş oluşturur (Tablo B.22) | Kimlik doi.org ile başlar; model, parti ya da tekil ürüne ait olduğu beyan edilir (madde 5.6.2) |
GTIN zorunlu değildir. Şemaların zorunlu öğelerinde GS1’e açıkça yer verilen yerler şema 1’in yol biçimi (GS1 Digital Link) ve şema 4’ün RFID koludur (madde 5.2.2, 5.5.2). GTIN kullanıyorsanız onu bırakmanız da gerekmez: Standart, eldeki numaralandırma sistemlerinin tanımlı şemalar içinde kullanılabilmesini mümkün olan her durumda gerekli tutar (madde 4.5.2) ve örneğinde GTIN’i doğrudan bir URL’ye yerleştirir (Tablo B.11).
Standart bunu düzenlemez; uygulamada GTIN için gereken GS1 firma öneki Türkiye’de GS1 Türkiye üzerinden alınır.
Kimlik URL’si nasıl görünür ve Türkçe karakter tuzağı
Ürün kimliğinin web sistemleriyle çalışabilmesi için ya kendisi bir URL olmalı ya da seçilen şemanın tarif ettiği bir dönüşümle URL’ye ulaşılabilmelidir (madde 4.3.2). Standardın GS1 örneğine benzer bir yapı şöyledir: https://alanadiniz.com/01/{GTIN}/10/{parti}/21/{seri}. Burada 01 GTIN’i, 10 parti numarasını, 21 seri numarasını gösteren uygulama tanımlayıcılarıdır (Tablo B.11).
Pasaportun kamuya açık kısmına ulaşmak isteyen tüketiciden üyelik, DPP’ye özel bir uygulama ya da kullanıcı bilgisi beklenemez (madde 4.6.2). Kimlik hem profesyonel okuyucuların hem akıllı telefonların okuyabileceği biçimde kodlanmalı ve tüketiciye ulaşması için perakendecilerle ve çevrim içi pazaryerleriyle paylaşılmalıdır (madde 4.5.2). İhracatçı için bu çoğu durumda müşteriye giden ürün ana verisine (master data) yeni bir alan demektir.
Seri ve parti numarasında ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü
Kimliğin karakterleri ISO/IEC 646 (7 bitlik temel karakter seti) içinden seçilmelidir; URI olarak kullanıldığında RFC 3986’nın ayrılmamış (unreserved) saydığı karakterler dışındakiler yüzde-kodlama (percent-encoding) ile yazılır (madde 4.3.2). Türkçeye özgü bu yedi harf ISO/IEC 646’nın dışındadır. “GÖK-A” gibi bir parti kodu, adreste okunması ve elle girilmesi zor bir karakter dizisine dönüşür.
Önerimiz (kural değil, madde 4.3.2’den çıkarım), parti ve seri numaralarını baştan yalnız A-Z harfleri ve rakamlarla kurmaktır. Eski kodları dönüştürürken “GÖK” ve “GOK” gibi iki kod aynı karşılığa düşebilir; bu, bir kimliğin iki nesneyi göstermesi yasağını çiğner (madde 4.1.2).
Standart bunu düzenlemez, ama uygulamada sık görülen bir hatadır: Türkçe dil ayarlı yazılımlar büyük-küçük harf dönüşümünde I harfini ı’ya, i harfini İ’ye çevirebilir. Kodlarda tek tip harf büyüklüğü kullanın ve sistemler arasında harf dönüşümüne izin vermeyin.
Kalıcılık: Şirketiniz kapanırsa ne olur?
Kalıcılık, bir kez verilen kimliğin ürünün yaşam döngüsü boyunca değişmemesi ve hep aynı ürünü göstermesidir (madde 4.2.2). İlke olarak şirketin statüsü, sahipliği ya da konumu değişse, birleşme, devralma ya da bölünme yaşansa da kimlik aynı nesneyi göstermeye devam eder (madde 4.2.1). Verilmiş bir kimliği sonradan başka bir ürüne aktarmak yasaktır (madde 4.1.2).
Şirketiniz iflas etse, tasfiye edilse ya da faaliyetini durdursa da kimliğin ulaşılabilir kalması gerekir (madde 4.2.2). Standardın notuna göre AB pazarındaki ürünlerde AB DPP kayıt sistemi asgari bir koruma sağlar; sistemin işleyişi ise standartta tanımlanmaz. Koruma süresi için de rakam verilmez; beklenen süre ya da ilgili mevzuatın istediği süre esas alınır (madde 4.2.2). Pasaport verisinin kendisinin saklanması veri saklama yazımızın konusudur.
Kimlik kayıtlarının tutulması ve güvenliği, ekonomik operatör olarak sizin işinizdir; bu işi kendiniz yürütebilir ya da bir DPP hizmet sağlayıcısına yaptırabilirsiniz (madde 4.2.1). Kimlik tedarikçiye bağımlılık (vendor lock-in) yaratmamalıdır (madde 4.6.2). Şema 2’de benzersizlik alan adınıza dayandığından (Tablo B.1) alan adını kesintisiz yenilemek kalıcılık için önem kazanır (çıkarımımızdır, açık kural değil).
Ekonomik operatör ve tesis kimliği
Firma ve tesis kimlikleri, ilgili mevzuat istediğinde zorunludur; o durumda madde 4’teki gereklilikleri karşılamalı ve dört şemadan birine dayanmalıdır (madde 6.1). Ekonomik operatör, ürünü piyasaya arz eden imalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı, dağıtıcı, satıcı ya da sipariş karşılama hizmet sağlayıcısıdır (madde 3.1.5).
| Seçenek | Örnekler | Operatör için | Tesis için |
|---|---|---|---|
| ISO/IEC 6523’te kayıtlı şemalar (madde 6.2) | GLN (ICD 0088), DUNS (ICD 0060), LEI (ICD 0199), AB KDV numarası (ICD 0223) (Tablo C.10) | Evet (Tablo C.1) | Evet (Tablo C.1) |
| GS1 ya da ASC MH10 tanımlayıcıları (madde 6.3) | Tüzel birim için GS1 AI 417, fiziksel yer için AI 414 (Tablo C.11) | Evet (Tablo C.1) | Evet (Tablo C.1) |
| DID ve doğrulanabilir kimlik bilgisi (madde 6.4) | Yetkili bir şirket sicili kimlik bilgisi verdiğinde DID operatör kimliğine dönüşür (madde 6.4.1) | Evet (Tablo C.1) | Evet (Tablo C.1) |
| DOI (madde 6.5) | DOI kuruluşundan alınan önek | Evet (Tablo C.1) | Net değil: Tablo C.1 “hayır” der, madde 6.5 tesisi de anar |
Tablo C.10’daki liste örnek niteliğindedir, kapsayıcı değildir. Standart Türk vergi numarası, MERSİS numarası ya da EORI numarasından söz etmez; bunların DPP’de operatör kimliği olarak kabul görüp görmeyeceği bugün net değildir. GS1 üyesiyseniz GLN, hem firma hem tesis için elinizdeki hazır yollardan biridir (Tablo C.10, C.11).
Üretici olarak vermeniz gereken kararlar
- Ayrıntı düzeyi: Ürün grubu kuralı ne istiyor, hangi ürünleriniz Ek A.5’teki durumlara giriyor? Piyasaya arzdan sonra düzey sabitlenir (madde 4.4.2).
- Şema: GTIN kullanıyorsanız şema 1 ya da şema 4; alan adı temelli kendi kimliğinizi istiyorsanız şema 2; DID tabanlı merkezsiz bir yapı istiyorsanız şema 3; DOI altyapısını tercih ediyorsanız şema 5 (madde 5). Dijital imza şema 3’e özgü değildir (Tablo B.3).
- Çözümleme: Pasaporta web üzerinden ulaşmak için kayıtlı bir alan adı gerekir; bu alan adı kimliğin içinde mi yer alacak, yoksa bir çözümleme hizmetiyle mi bulunacak (Tablo B.4)?
- Seri numarası tasarımı: Sıralı numaralar tahmin edilebilir; standart, Identification Link için model ve seri numarasını rastgele bir diziyle maskelemeyi öneri olarak anar (madde 5.3.3).
- Saklama sorumlusu: Kayıtlar içeride mi, bir hizmet sağlayıcıda mı tutulacak (madde 4.2.1)? Standart sözleşme şartı koymaz; süreklilik ve bağımlılık yaratmama koşullarını (madde 4.2.2, 4.6.2) sözleşmeye yazmak pratik bir yoldur.
- Operatör ve tesis kimliği: Mevzuat istiyorsa hangi mevcut numarayı kullanacaksınız (madde 6.1)?
Hazırlık için ilk adımlar
- Ürün gruplarınız için ESPR kapsamındaki düzenlemeleri izleyin; ayrıntı düzeyine ilişkin şartların oradan gelmesi beklenir. Genel çerçeve için ESPR ve DPP rehberimize bakın.
- Mevcut kodlarınızın envanterini çıkarın: GTIN, model kodu, parti ve seri numarası biçimleri, GLN ya da DUNS gibi firma kimlikleri.
- Parti ve seri numaralarını Türkçe karakter, boşluk ve harf büyüklüğü karışıklığı açısından tarayın; dönüşümde kodların çakışmadığını doğrulayın.
- Kimliğin basılacağı ya da yazılacağı veri taşıyıcıyı aynı anda planlayın; ayrıntılar veri taşıyıcı yazımızda.
- AB’deki alıcılarınıza ve pazaryerlerine ürün kimliğini hangi ana veri alanıyla ileteceğinizi netleştirin.
Bilgilendirme Notu
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve standart metninin yerini tutmaz; uygulamada standardın güncel ve tam metni esas alınmalıdır. AES bir onaylanmış kuruluş ya da belgelendirme kuruluşu değildir; Dijital Ürün Pasaportu belgesi, doğrulaması veya sertifikası düzenlemez ve herhangi bir pasaport yazılımı ya da Kayıt Sistemi hizmeti sunmaz.
AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca elektrik tesisatı periyodik kontrolü (AB-0631-M) kapsamındadır. Yukarıdaki bilgiler bağlayıcı bir hukuki veya teknik görüş niteliği taşımaz; her somut durum kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
İlgili Hizmetler ve İçerikler
- DPP İçin QR Kod ve Veri Taşıyıcı: EN 18220 ve ISO/IEC 18004 Rehberi
- DPP’de Kim Neyi Görür? EN 18239 ile Erişim Hakları ve Ticari Gizlilik
- DPP Verisine Güven: EN 18246 ile İmza, Bütünlük ve Değişiklik İzi
- DPP Verisi Nerede, Ne Kadar Saklanır? EN 18221 ile Arşiv ve Yedek
- DPP Yazılımı Seçerken: EN 18216, 18222 ve 18223’e Göre Protokol ve API
- DPP Hazırlık Kontrol Listesi: Sekiz EN Standardına Göre Üretici Kararları
- Dijital Ürün Pasaportu Teknik Altyapısı: EN Standartları, Veri Taşıyıcı ve AB Kayıt Sistemi
- ESPR ve Dijital Ürün Pasaportu (DPP): İhracatçı Üreticiler İçin Kapsamlı Rehber
- Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Hizmetleri
Sık Sorulan Sorular
GTIN kullanmak zorunda mıyım?
Hayır. EN 18219 beş ürün şeması tanır ve GS1 bunlardan yalnızca bazılarında yer alır (madde 5). Barkodlarınızdaki GTIN’i koruyabilirsiniz; standart, mevcut numaralandırma sistemlerinin tanımlı şemalar içinde kullanılabilmesini mümkün olan her durumda gerekli tutar (madde 4.5.2).
Model düzeyinde başlayıp sonra seri numarasına geçebilir miyim?
Evet, ama mevcut kimliği değiştirerek değil. Kimliğin ayrıntı düzeyi piyasaya arzdan sonra sabit kalmalıdır (madde 4.4.2). Mevcut kimlik daha ince düzeyi karşılayamıyorsa yeni ya da genişletilmiş bir kimlik verip eskisine bağlarsınız (madde 4.4.2, Ek A.6).
Parti ve seri numaralarımızda Türkçe karakter var. Sorun olur mu?
Kimliğin karakterleri ISO/IEC 646 setinden seçilmeli; kimlik URI olarak kullanıldığında RFC 3986’nın ayrılmamış saydığı karakterler dışındakiler yüzde-kodlanmalıdır (madde 4.3.2). Türkçedeki ç, ğ, ı, İ, ö, ş ve ü harfleri bu setin dışındadır. Önerimiz, yeni kodları yalnız A-Z harfleri ve rakamlarla kurmak ve dönüşümde iki eski kodun aynı karşılığa düşmediğini kontrol etmektir.
Şirketimiz kapanırsa ya da DPP hizmet sağlayıcımızı değiştirirsek kimlikler ne olur?
Şirketiniz iflas etse, tasfiye edilse ya da faaliyetini durdursa da kimliğin ulaşılabilir kalması gerekir (madde 4.2.2); kimlik tedarikçiye bağımlılık da yaratmamalıdır (madde 4.6.2). Kimlik kayıtlarından ekonomik operatör olarak siz sorumlusunuz; bu işi bir hizmet sağlayıcıya yaptırabilirsiniz (madde 4.2.1).
Tüketici pasaportu görmek için uygulama indirmek ya da üye olmak zorunda mı?
Hayır. Kamuya açık bilgiye erişim için kayıt, DPP’ye özel yazılım ya da kullanıcı bilgisi istenemez (madde 4.6.2). Hedef, kimliğin güncel telefonlarda başlıca işletim sistemleri ve tarayıcılarla kendiliğinden çalışmasıdır (madde 4.5.3).
Firmamız ve fabrikamız için ayrı kimlik gerekiyor mu?
İlgili mevzuat istiyorsa evet; o durumda standarttaki dört şemadan biri kullanılır (madde 6.1). GLN, DUNS ve LEI gibi mevcut kimlikler örnek olarak sayılır (Tablo C.10). Türk vergi numarası ve MERSİS standartta geçmez; kabul görüp görmeyecekleri net değildir.