Dijital ürün pasaportu (DPP) hazırlığına başlayan ihracatçıların en sık sorduğu soru şu: Pasaporttaki her bilgi herkese mi açılacak? Reçeteniz, tedarikçi adlarınız ya da maliyet yapınız rakiplerin önüne mi düşecek? Bu yazı, DPP’de erişim haklarını, bilgi sistemi güvenliğini ve ticari gizliliği ele alan EN 18239:2026 standardının sizden ne beklediğini ve hangi kararların size kaldığını anlatıyor. Yazı, DPP Standartları Rehberi serisinin bir parçasıdır.

Standardın resmî durumu
  • EN 18239:2026 (erişim hakları, bilgi sistemi güvenliği ve ticari gizlilik) Eylül 2026’da yayımlandı. Ekim 2026 sonu itibarıyla AB Resmî Gazetesi’nde atıf yok; bu nedenle henüz uygunluk karinesi sağlamaz.
Kaynak: CEN/CENELEC yayın bilgisi ve AB Resmî Gazetesi (EUR-Lex), 28 Ekim 2026 kontrolü.
Hizmet notu: AES Innovation, bu sayfada anlatılan AB uyum çalışmalarını (PPWR, dijital ürün pasaportu, CBAM ve benzeri) konusunda uzman çözüm ortaklarıyla birlikte yürütür; bu hizmetleri doğrudan kendisi sunmaz. Bu çalışmalar akreditasyon kapsamımızın (AB-0631-M) dışındadır.

Standart neyi düzenler, neyi düzenlemez

EN 18239, Eylül 2026’da yayımlandı; DPP için hazırlanan sekiz standarttan biridir (EN 18239, madde 0.1). Konusu üç başlıkta toplanır: DPP verisine kimin hangi hakla erişeceğinin yönetimi, bu veriyi barındıran bilgi sistemlerinin güvenliği ve ekonomik operatörlerin (EO; imalatçı, ithalatçı, distribütör gibi piyasadaki şirketler) gizli bilgilerine erişimin yönetilmesi (madde 1; EO tanımı için madde 4.2). Kimlik yönetimi, roller ve sorumluluklar ile şirketler arasında hak ve veri devri de bu çerçevenin içindedir (madde 0.2).

Standart, hangi veri öğesinin kamuya açık, hangisinin kısıtlı olacağına dair bir liste vermez; DPP içeriğini ve erişim haklarını ürün grubuna özgü düzenlemelere bırakır (madde 0.1, 0.2, 5.2(6) ve 5.2(7)). Belirli bir kimlik doğrulama teknolojisi ya da şifreleme yöntemi de seçmez. Normatif atıf yaptığı tek standart, tekil tanımlayıcıları düzenleyen EN 18219’dur (madde 2); ayrıntılar için tekil tanımlayıcı yazımıza bakabilirsiniz.

Verinin kimden geldiğini ve sonradan değişip değişmediğini kanıtlamak (imza, sertifika, veri değişiklik izi) ise ağırlıklı olarak kardeş standart EN 18246’nın konusudur; bunu EN 18246 yazımızda ele alıyoruz.

İki erişim katmanı: kamuya açık veri ve kontrollü veri

Standardın temel ayrımı basittir: DPP verisi ya kamuya açıktır ya da kontrollüdür. Kontrollü DPP verisi (controlled DPP data), okunması veya değiştirilmesi kullanıcının erişim hakkına bağlı olan bilgidir (madde 3.1). Kamuya açık veri ise herhangi bir aktörün kimlik doğrulaması olmadan, yalnızca okuyabildiği bilgidir (madde 6.2).

Yani “DPP’deki her veri herkese açık olacak” varsayımı yanlıştır. Tersi de doğru değildir: Kamuya açık katmandaki bilgiyi bir giriş ekranının arkasına saklayamazsınız (madde 6.1).

Erişimde üç sınır: kimlik doğrulama, konum, profilleme

  • Kamuya açık veride kimlik doğrulama (authentication) istenemez: Bu veriyi okumak için üyelik, giriş ya da hesap açma şartı konamaz (madde 5.2(2) ve 6.1). Standardın bu kurala eklediği not, coğrafi konuma dayalı ayrımcılığın önlenmesini kuralın gerekçelerinden biri olarak gösterir.
  • Yalnızca konuma göre engelleme yapılamaz: Kontrollü veriye erişim bile, salt aktörün bulunduğu ülke veya yargı alanı gerekçesiyle engellenemez (madde 5.2(3)). Bizim okumamıza göre bu, AB dışında olmanın tek başına engel gerekçesi olamayacağı anlamına gelir; Türkiye’deki bir imalatçı da başka bir ülkedeki onarımcı da bu kuraldan yararlanır.
  • Kullanıcı profili çıkarmak kural olarak yasaktır: Sistemde profil oluşturmayı engelleyen önlemler bulunmalıdır. Tek istisna, kullanıcının belirli bir hizmete ancak kimlik doğrulamayla erişebildiği, yani kimlik doğrulamanın o hizmet için gerçekten zorunlu olduğu durumdur (madde 5.2(24)).

Bizim değerlendirmemiz: Kamuya açık DPP sayfasını bir müşteri verisi toplama kanalı olarak kullanma fikri bu maddelerle bağdaşmaz.

Kim neyi görür? Aktörler ve roller

Standart, DPP ile işi olan başlıca aktörleri dört grupta sayar (madde 4.2):

  • Ekonomik operatörler: imalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı, distribütör, satıcı (dealer) ve sipariş karşılama (fulfilment) hizmeti sağlayıcısı.
  • Diğer değer zinciri aktörleri: tüketici, profesyonel onarımcı, bağımsız operatörler (yenileyici, yedek parça ve teknik bilgi sağlayıcıları gibi), geri dönüştürücü ve piyasa gözetim otoritesi.
  • Gümrük otoriteleri.
  • Hizmet sağlayıcılar: Bunların içinde, ürünü piyasaya süren EO’nun yetkilendirdiği ve DPP’yi barındıran ana ve yedek DPP hizmet sağlayıcıları yer alır.

Standart, liste dışında başka aktörlerin de ortaya çıkabileceğini kabul eder (madde 4.2).

“Kamu” ayrı bir aktör olarak tanımlanmaz; tüketici dahil herkes kamuya açık katmanı kimlik doğrulamasız okur (madde 6.2). Peki geri dönüştürücü ya da onarımcı tam olarak hangi veri öğesini görecek? Standart bunu söylemez. Düzenlenmiş DPP verisine erişim veren roller, her ürün grubu için ilgili hukuki düzenlemeyle belirlenir (madde 5.2(7)). Standardın getirdiği şey mekanizmadır: Kontrollü veriye erişim rol tabanlıdır, kimlik doğrulamalıdır ve farklı roller farklı veri kümelerinde farklı işlemler yapabilir (madde 6.2).

KimNe görürDayanak
Herkes (tüketici dahil)Kamuya açık veri; kimlik doğrulamasız, salt okumaMadde 5.2(2), 6.2
Piyasa gözetim ve gümrük otoriteleriKontrollü veri; ilgili düzenlemenin bu role tanıdığı kapsamda, kimlik doğrulamalıMadde 4.2, 5.2(7), 6.2
Onarımcı, geri dönüştürücü, bağımsız operatörlerKamuya açık veri; kontrollü veride yalnız düzenlemenin bu role açtığı öğelerMadde 4.2, 5.2(7)
Düzenlemede yer almayan, sizin tanımladığınız roller (ör. bayi veya yetkili servis için ek yetki)Sizin tanıyacağınız ek ayrıcalıklarMadde 5.2(7), 5.2(9)

Sistem, erişim rollerinin başka bir aktöre devrine (delegation) imkân tanımalıdır; rolü devralan, o rolün gerektirdiği hukuki yükümlülükleri yerine getirmekle yükümlüdür (madde 5.2(18)). Devralanın yetkisi yalnız kendi rolüne değil, devredenin rolüne ve devrin sağlamlığı ile güvenilirliğine de dayandırılmalıdır (madde 5.2(20)). Standart, giriş bölümünde şirketler arası sorumluluk, hak ve veri devrine örnek olarak profesyonel bir onarımcının yaptığı onarımla ilgili bilginin DPP’ye eklenmesini verir (madde 0.2).

AB dışındaki imalatçılar için bir not: Standarttaki yetkili temsilci tanımı, düzenlemenin geçerli olduğu pazarda (AB’ye ihracatta AB’de) yerleşik olmayı ve imalatçıdan hukuken bağlayıcı bir yetki almış olmayı içerir (madde 4.2). Bu rolün DPP üzerindeki haklarını baştan planlamanızı öneririz.

Ticari gizlilik: Neyi, nasıl kısıtlayabilirsiniz

Reçete, tedarikçi adı, maliyet: Standart bu bilgilerin hiçbirini adıyla anmaz. Bir bilginin DPP’ye girip girmeyeceği ve hangi katmanda yer alacağı ürün grubu düzenlemesinin konusudur (madde 0.1, 5.2(6) ve 5.2(7)); sektörünüze özgü veri gerekliliklerini tekstil, çelik ve batarya sayfalarımızda bulabilirsiniz. EN 18239’un size verdiği araçlar şunlardır:

  • Veri öğesi düzeyinde yetki: Erişim hakları belge ya da sayfa bazında değil, tek tek veri öğeleri düzeyinde tanımlanmalı ve bu düzeyde uygulanabilir olmalıdır (madde 5.2(10) ve 5.2(23)). Aynı pasaportta bazı alanlar herkese, bazıları yalnız belirli rollere açık olabilir.
  • Rol ataması: Kontrollü verinize erişmesi gereken yetkilendirilmiş aktörlere (notified actor) tekil tanımlayıcıları üzerinden rol ve hak atayabilirsiniz; bu haklar ürün grubuna özgü olmalı ve ilgili düzenlemeye uymalıdır (madde 5.2(6)). Standart yetkilendirilmiş aktörü, yetkili bir akreditasyon kuruluşu veya otoritece yetki verilmiş ve DPP yaşam döngüsünde rol üstlenen kişi ya da kuruluş olarak tanımlar (madde 3.6). Bu kavram, onaylanmış kuruluş (notified body) ile karıştırılmamalıdır.
  • Ek ayrıcalık: Düzenlemenin zorunlu kıldığının ötesinde, örneğin bayinize veya yetkili servisinize ek erişim verebilir, bu ek roller için kimlik doğrulama yöntemini kendiniz seçebilirsiniz (madde 5.2(7) ve 5.2(9)).
  • Toplu veri kazımaya karşı sınır: DPP hizmetlerine erişim, saldırıları ve yetkisiz toplu veri kazımayı (scraping) önleyecek biçimde sınırlanmalıdır (madde 5.2(11)). Tanımlı bir risk ya da yasal gereklilik varsa erişim hızı sınırlaması (access rate limiting) da getirebilirsiniz (madde 5.2(15)).

Sınırları da bilmek gerekir. Standart, düzenlemenin belirlediği rollerin üzerine yalnızca ek ayrıcalık tanımanıza imkân verir ve atadığınız hakların ilgili düzenlemeye uygun olmasını ister (madde 5.2(6) ve 5.2(7)). Dolayısıyla düzenlemenin bir role açtığı veriyi “ticari sır” gerekçesiyle o rolden saklamak bu çerçeveyle bağdaşmaz. Hız sınırlaması da yalnız yasal bilgi yükümlülükleri etkilenmiyorsa uygulanabilir (madde 5.2(15)).

Standart bunu ayrıca söylemez; ancak genel bir tasarım ilkesi olarak, düzenlemenin istemediği hassas ticari bilgiyi DPP’ye hiç koymamak, onu sonradan erişim katmanlarıyla korumaktan daha basit ve daha güvenlidir.

Güvenlik tarafında beklenenler

Kimlik doğrulama ve yetkilendirme

  • Her aktörün EN 18219’da tanımlanan türden küresel tekil operatör tanımlayıcısı olmalı (madde 5.2(1)) ve bu tanımlayıcı kimlik doğrulama sürecinde sunulmalıdır (madde 5.2(8)).
  • Kontrollü veriye erişim, ancak kimlik doğrulama ve yetkilendirmeden sonra verilmelidir. En az yetki ilkesi (least privilege), yani herkese yalnız işini görecek kadar hak verilmesi zorunludur (madde 5.2(22)).
  • Kontrollü veri üzerinde oluşturma, değiştirme ve erişim gibi işlemler, yapanın bunu sonradan reddedemeyeceği mekanizmalarla, yani inkâr edilemezlik (non-repudiation) sağlanarak yürütülmelidir (madde 5.2(5)).
  • Kimlik doğrulama gereken yerde yalnız aktörlere değil, sistem bileşenlerine de (örneğin makineden makineye bağlantılarda) uygulanmalıdır (madde 6.1).
  • Çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA): Bilgilendirici nitelikteki Ek A, kontrollü veriyi yönetirken kimlik doğrulamanın dayandığı 11 varsayımı sayar; üçüncü varsayım, en az iki farklı faktörle kimlik doğrulamadır (Ek A). Madde 5.2(13) ve 5.2(22)’nin notları iyi uygulama için bu eke yönlendirir. Ancak standardın zorunlu kıldığı şey, kimlik doğrulamanın ilgili hukuki düzenlemeye göre yapılmasıdır; MFA’yı standart tek başına şart koşmaz.

Loglama ve hak yönetimi

  • Roller, haklar ve kontrollü veri üzerindeki her erişim ve değişikliğin izi tutulmalı ve denetime açık olmalıdır. Bu iz kaydının (log) kendisi de korunmalıdır: Kaydın değiştirilmesi, uydurulması veya silinmesi engellenmeli, bozulmadığı zaman içinde gösterilebilmelidir (madde 5.2(16)).
  • Roller değiştiğinde veya bir aktörün yetkisi sona erdiğinde hakların nasıl verileceği, geri alınacağı ya da değiştirileceği açık ve belgelenmiş bir sürece bağlanmalıdır (madde 5.2(17)). İhlal veya uygunsuzluk durumunda haklarda acil değişiklik (örneğin iptal) yapılabilecek bir mekanizma bulunmalı (madde 5.2(19)) ve DPP sistemi ile hizmetleri için bir erişim iptali politikası oluşturulmalıdır (madde 6.3).

Dayanıklılık ve hizmet sağlayıcılar

Kritik DPP verisini taşıyan bilgi sistemlerini güvenilir ve dayanıklı tutacak önlemler belirlenip uygulanmalıdır; bu yapılırken tedarikçi ve hizmet sağlayıcılarınızın siber güvenlik uygulamaları da değerlendirilmelidir. Bu risk yönetimi önlemlerinin doğrudan tedarikçi ve hizmet sağlayıcı sözleşmelerine yazılması ise öneri düzeyindedir (madde 6.5.2). İş sürekliliği için EN ISO 22301 ve ISO/IEC 27031 (madde 6.4.2), yedekli sistemler ve hizmet engelleme (DoS) saldırılarına dayanıklılık (madde 6.5.4) önerilir. Standart hizmet erişilebilirliği (availability) için bir süre veya oran vermez; bunu uygulama tasarruflarına bırakır (madde 6.5.1).

ISO/IEC 27001 ise öneri ve seçenek düzeyinde anılır, normatif atıf değildir (madde 2, 5.2(21) ve 6.5.5). Yani sertifika şartı yoktur. Mevcut bir bilgi güvenliği yönetim sistemi (BGYS) işinizi kolaylaştırır; ancak veri öğesi düzeyinde yetki ve profilleme yasağı gibi DPP’ye özgü konular ayrıca ele alınmalıdır (standart dışı genel değerlendirme).

Resmî Gazete atfı yok: Neden şimdiden dikkate almalısınız

EN 18239 Eylül 2026’da yayımlandı; Ekim 2026 sonu itibarıyla AB Resmî Gazetesi’nde atıf yok, dolayısıyla uygunluk karinesi henüz doğmadı. Standardın bugünkü Ek ZA’sına göre atıf yapıldığında da kapsam dar kalır: Eşleme tablosu, standardın yalnız aktörleri sayan 4.2 maddesini ESPR (AB) 2024/1781 Madde 11(a) ile ve yalnız uçtan uca iletişim ile veri aktarımında organizasyonel birlikte çalışabilirlik bakımından ilişkilendirir (Ek ZA, Tablo ZA.1). Erişim hakkı, loglama ve güvenlik maddeleri bu tabloda yer almaz; bu nedenle “EN 18239’u uygularsam ESPR’nin gizlilik ve güvenlik yükümlülükleri için uygunluk karinesi doğar” demek doğru olmaz.

Buna rağmen standardı bugünden dikkate almak için güçlü nedenler var:

  • Standardın ulusal standart olarak benimsenmesi için son tarih Mart 2027’dir ve Türkiye’nin ulusal standart kuruluşu da standardı uygulamakla yükümlü kuruluşlar arasında sayılır (EN 18239, Avrupa önsözü).
  • Rol, yetki ve log yapısı bir DPP sisteminin temel mimarisidir; sonradan eklemek, baştan kurmaktan pahalıdır (standart dışı genel değerlendirme).
  • DPP hizmet sağlayıcısı seçerken ve sözleşmesini yazarken soracağınız güvenlik soruları için standart, DPP’ye özgü somut bir çerçeve sunar (madde 5.2 ve 6.5.2).

Üretici olarak vermeniz gereken kararlar

  • DPP’yi kendiniz mi barındıracaksınız, yoksa bir ana DPP hizmet sağlayıcısına mı vereceksiniz; yedek kopyayı hangi hizmet sağlayıcı tutacak (madde 4.2; yedekleme ayrıntısı için veri saklama yazımız)?
  • Düzenlemenin zorunlu kıldığı rollerin ötesinde hangi ek rollere, hangi veri öğelerine erişim vereceksiniz (madde 5.2(7) ve 5.2(9))?
  • Ek roller için hangi kimlik doğrulama yöntemini seçeceksiniz; düzenlenmiş roller için ilgili düzenleme ne istiyor (madde 5.2(9) ve 5.2(13))?
  • Erişim hakkı terimlerini veri öğesi düzeyinde nasıl adlandıracaksınız; AB Yayın Ofisi’nin EU Vocabularies gibi kontrollü bir sözlük kullanacak mısınız (madde 5.2(10))?
  • Veri kazımaya karşı sınırları, yasal bilgi yükümlülüklerini ve otoritelerin erişimini aksatmayacak biçimde nasıl ayarlayacaksınız (madde 5.2(11) ve 5.2(15))?
  • Yetki devri ve acil iptal süreçleri kimin sorumluluğunda olacak ve nasıl yazılı hale gelecek (madde 5.2(17) ile 5.2(19) arası ve 6.3)?
  • ISO/IEC 27001 temelli bir BGYS kuracak mısınız, yoksa öneri düzeyindeki kontrollerle mi ilerleyeceksiniz (madde 5.2(21) ve 6.5.5)?
  • Hizmet sağlayıcı sözleşmesine hangi siber güvenlik maddelerini yazacaksınız (madde 6.5.2)?

Hazırlık için ilk adımlar

  • Ürün grubunuz için hazırlanan düzenlemeyi takip edin; hangi rolün hangi veriye erişeceği orada belirlenecek.
  • DPP’ye girmesi muhtemel bilgileri çıkarın ve her öğeyi “kamuya açık”, “kontrollü” veya “DPP dışında” diye etiketleyin.
  • Bayi, yetkili servis, yetkili temsilci gibi size özgü rolleri ve her birinin görmesi gereken veri öğelerini listeleyin.
  • Küresel tekil operatör tanımlayıcınızı nasıl edineceğinizi planlayın.
  • DPP hizmet sağlayıcı adaylarına sorun: Veri öğesi düzeyinde yetki, değiştirilemez erişim kaydı, MFA, acil iptal, yedek barındırma var mı; kamuya açık sayfada giriş zorunluluğu, izleme ya da konuma göre engelleme var mı?
  • Mevcut bilgi güvenliği uygulamalarınızı bu yazıdaki maddelerle karşılaştırıp eksik listesini çıkarın.
  • Erişim iptali politikasını ve hak yönetimi sürecini yazılı hale getirin.

Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve standart metninin yerini tutmaz; uygulamada standardın güncel ve tam metni esas alınmalıdır. AES bir onaylanmış kuruluş ya da belgelendirme kuruluşu değildir; Dijital Ürün Pasaportu belgesi, doğrulaması veya sertifikası düzenlemez ve herhangi bir pasaport yazılımı ya da Kayıt Sistemi hizmeti sunmaz.

AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca elektrik tesisatı periyodik kontrolü (AB-0631-M) kapsamındadır. Yukarıdaki bilgiler bağlayıcı bir hukuki veya teknik görüş niteliği taşımaz; her somut durum kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

İlgili Hizmetler ve İçerikler

Sık Sorulan Sorular

Tüketici DPP’mi görmek için hesap açmak zorunda mı?

Hayır. Kamuya açık DPP verisi kimlik doğrulaması olmadan okunur; üyelik veya giriş şartı konamaz (EN 18239, madde 5.2(2) ve 6.1).

Reçetemi ve tedarikçi bilgilerimi gizli tutabilir miyim?

Standart gizlenebilecek bilgilerin listesini vermez. Kontrollü veri ve ona hangi rolün erişeceği ürün grubu düzenlemesiyle belirlenir; erişim hakları veri öğesi düzeyinde tanımlanır (madde 5.2(6), 5.2(7) ve 5.2(10)). Düzenlemenin bir role açtığı veriyi o rolden saklayamazsınız.

Piyasa gözetimi ve gümrük verilerime nasıl erişir?

Rol tabanlı ve kimlik doğrulamalı erişimle. Bu rollerin hangi verileri kapsayacağı ilgili hukuki düzenlemeyle tanımlanır (madde 4.2, 5.2(7) ve 6.2).

Bayime veya yetkili servisime ek erişim verebilir miyim?

Evet. Ekonomik operatör, düzenlemenin öngördüğünün ötesinde ek ayrıcalık tanıyabilir ve bu ek roller için kimlik doğrulama yöntemini kendisi seçebilir (madde 5.2(7) ve 5.2(9)).

AB dışından gelen erişim taleplerini engelleyebilir miyim?

Yalnızca konum gerekçesiyle hayır. Kontrollü veriye erişim, salt aktörün bulunduğu ülke veya yargı alanı nedeniyle engellenemez (madde 5.2(3)). Saldırı ve toplu veri kazımaya karşı sınırlama ise mümkündür (madde 5.2(11)).

ISO/IEC 27001 sertifikası şart mı?

Hayır. ISO/IEC 27001 standartta yalnız öneri ve seçenek düzeyinde anılır, normatif atıf değildir (madde 2, 5.2(21) ve 6.5.5).

EN 18239’u uygularsam uygunluk karinesinden yararlanır mıyım?

Şu an hayır. EN 18239 Eylül 2026’da yayımlandı; Ekim 2026 sonu itibarıyla AB Resmî Gazetesi’nde atıf yok, dolayısıyla uygunluk karinesi henüz doğmadı. Atıf yapılsa bile bugünkü Ek ZA eşlemesi yalnız aktörleri sayan 4.2 maddesini ESPR Madde 11(a) ile ilişkilendirir; erişim hakkı ve güvenlik maddeleri bu eşlemede yer almaz (Ek ZA, Tablo ZA.1).