Dijital Ürün Pasaportu Teknik Altyapısına Genel Bakış

Dijital Ürün Pasaportu, bir ürünün sürdürülebilirlik ve döngüsellik bilgilerini dijital biçimde erişilebilir kılan bir çerçevedir; bu sayfa pasaportun ne olduğuna değil, teknik olarak nasıl çalıştığını tanımlayan sektörden bağımsız uygulama katmanına odaklanır.

Hizmet notu: AES Innovation, bu sayfada anlatılan AB uyum çalışmalarını (PPWR, dijital ürün pasaportu, CBAM ve benzeri) konusunda uzman çözüm ortaklarıyla birlikte yürütür; bu hizmetleri doğrudan kendisi sunmaz. Bu çalışmalar akreditasyon kapsamımızın (AB-0631-M) dışındadır.

Bu teknik katmanın omurgasını, Avrupa Standardizasyon Komitesi ve Elektroteknik Standardizasyon Komitesi bünyesindeki ortak teknik komite JTC 24 tarafından hazırlanan ‘Digital Product Passport: Framework and System’ başlıklı standart serisi oluşturur. Serinin sekretaryasını Alman Standardizasyon Enstitüsü (DIN) yürütür ve çalışma, Avrupa Komisyonu’nun M/604 sayılı standardizasyon talebine dayanır.

Seri toplam sekiz Avrupa standardından oluşur. Bu standartlar yataydır: pasaportun hangi veriyi taşıyacağını değil, pasaport sisteminin nasıl kurulacağını, verinin nasıl değiştirileceğini, taşınacağını, saklanacağını ve sistemlerin birbiriyle nasıl konuşacağını tanımlar. Hangi ürün verisinin zorunlu olduğu ise her ürün grubu için ayrı çıkarılan yetki devri işlemlerinde (delegated act) belirlenir.

  • Sekiz standartlık seri, JTC 24 ortak teknik komitesi tarafından hazırlanır; sekretarya DIN.
  • Dayanak: Avrupa Komisyonu’nun M/604 sayılı standardizasyon talebi.
  • Standartlar yataydır; teknik işleyişi tanımlar, ürüne özgü veri gerekliliğini değil.
  • Ürüne özgü veri (örneğin tekstilde lif kompozisyonu) ayrı yetki devri işlemlerinde kalır ve bu sayfanın kapsamı dışındadır.

Yayınlanan Altı Çekirdek EN Standardı

Serinin altı çekirdek standardı 27 Mayıs 2026 tarihinde Avrupa standardı olarak yayınlandı. Avrupa Komisyonu bu standartları 15 Temmuz 2026 tarihinde Resmî Gazete’de uyumlaştırılmış standart olarak atıfladı; bu atıf, standartlara uygunluğu resmî mevzuata uyum karinesi bakımından anlamlı kılar.

Altı standart, pasaport sisteminin uçtan uca teknik iskeletini kapsar. Her biri bağımsız bir teknik alanı ele alır ancak birlikte tek bir birlikte çalışabilir sistem tanımlar.

  • EN 18216 — Veri değişim protokolleri: pasaport verisinin sistemler arasında güvenli ve birlikte çalışabilir biçimde değişimi için makine-okunur format ve protokoller.
  • EN 18219 — Benzersiz tanımlayıcılar: benzersiz ürün, ekonomik operatör ve tesis kimliklerinin tanımı.
  • EN 18220 — Veri taşıyıcıları: 2D optik kod, RFID ve NFC için kodlama, okuma kalitesi, hata düzeltme, dayanıklılık ve yerleşim gereklilikleri.
  • EN 18221 — Veri depolama: verinin saklanması, arşivlenmesi, sürümlenmesi, yedeklenmesi ve uzun vadeli erişimi.
  • EN 18222 — Yaşam döngüsü uygulama programlama arayüzleri (API): pasaportun oluşturulması, güncellenmesi, emekliye ayrılması ve aranabilirliği.
  • EN 18223 — Sistem birlikte çalışabilirliği: farklı sistemlerin ve platformların ortak biçimde çalışmasını sağlayan gereklilikler.

Taslak Aşamasındaki İki Standart: Güvenlik ve Bütünlük

Serinin geri kalan iki standardı hâlâ taslak (FprEN) aşamasındadır ve pasaport sisteminin güvenlik boyutunu tamamlar. Yayımlanmaları 2026 sonunda beklenmektedir; bu nedenle bu standartlara nihai olarak uygunluktan söz etmek için resmî yayımın beklenmesi doğru olur.

Bu iki standart, pasaport verisine kimin, hangi koşullarda erişebileceğini ve verinin değiştirilmediğinin nasıl güvence altına alınacağını düzenlemeyi amaçlar. Bir başka deyişle, ilk altı standart sistemi kurar; bu ikisi sistemi korur.

  • EN 18239 (taslak) — Güvenlik, gizlilik ve erişim hakları yönetimi.
  • EN 18246 (taslak) — Kimlik doğrulama ve veri bütünlüğü.
  • Her iki standart da FprEN aşamasındadır; yayımlanması 2026 sonunda beklenmektedir.

Veri Taşıyıcıları ve Benzersiz Tanımlayıcılar

Dijital Ürün Pasaportu, ürünün üzerinde ya da ambalajında yer alan bir veri taşıyıcısı aracılığıyla erişilebilir kılınır. EN 18220 bu taşıyıcıları düzenler: benzersiz tanımlayıcı, QR kod, RFID etiketi veya NFC yongası ile taşınabilir. QR kod tarafında temel, uluslararası ISO/IEC 18004 standardıdır.

GS1 Digital Link, ürünün küresel ticari numarasını (GTIN) web üzerinden çözümlenebilir bir adres desenine dönüştürerek taşıyıcıyı doğrudan pasaport içeriğine bağlar; bu desen, Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Yönetmeliği (ESPR) altında geçerli bir desen olarak tanınır.

EN 18219 ise pasaportun kimlik omurgasını tanımlar: benzersiz bir ürün tanımlayıcısı, benzersiz bir ekonomik operatör tanımlayıcısı ve benzersiz bir tesis tanımlayıcısı bir arada bulunur. Uygulamada ürün için GTIN, operatör ve tesis için ise EORI ile GLN gibi mevcut kimlik sistemleri bu tanımlayıcı rollerini karşılar.

  • Veri taşıyıcı seçenekleri: QR kod, RFID ve NFC (EN 18220).
  • QR kod temeli: ISO/IEC 18004.
  • GS1 Digital Link, GTIN’i web üzerinden çözümlenebilir adrese dönüştürür; ESPR altında geçerli desen olarak tanınır.
  • Üç benzersiz tanımlayıcı: ürün, ekonomik operatör ve tesis (EN 18219).
  • Pratik karşılıklar: ürün için GTIN; operatör ve tesis için EORI ve GLN.

Avrupa Birliği Merkezi Kayıt Sistemi Mimarisi

Avrupa Birliği’nin merkezi Dijital Ürün Pasaportu Kayıt Sistemi, 20 Temmuz 2026 tarihinde bir test ortamı ve kullanım kılavuzuyla birlikte devreye alındı. Bu kayıt sistemi mimari açıdan bir dizin ya da işaretçi görevi görür: yalnızca tanımlayıcıları ve meta-veriyi tutar, pasaport içeriğinin kendisini barındırmaz.

Pasaportun asıl içeriği merkezî olmayan biçimde ekonomik operatörün kendisinde veya seçtiği bir hizmet sağlayıcıda kalır. Kayıt Sistemi bu içeriğe giden yolu işaret eder; içeriği depolamaz. Bu ayrım, hem veri sahipliğini operatörde tutar hem de tek bir merkezî yığın oluşmasını önler.

Zorunlu kayıt tüm ürün gruplarında aynı anda başlamaz. İlk zorunluluk Batarya Pasaportu için 18 Şubat 2027 tarihinde başlar; diğer ürün grupları ise kendi yetki devri işlemleriyle sırayla kapsama girer.

  • Merkezi Kayıt Sistemi 20 Temmuz 2026’da test ortamı ve kılavuzuyla canlıya alındı.
  • Mimari: merkezî dizin/işaretçi; yalnızca tanımlayıcı ve meta-veri tutar.
  • Pasaport içeriği merkezî olmayan biçimde operatörde veya hizmet sağlayıcıda kalır.
  • İlk zorunlu kayıt: Batarya Pasaportu, 18 Şubat 2027.
  • Diğer ürün grupları kendi yetki devri işlemleriyle sırayla eklenecektir.

CIRPASS-2 ve Standartların Teknik Temeli

Standartların ve Kayıt Sistemi mimarisinin arkasındaki teknik temeli besleyen çalışmalardan biri CIRPASS-2 girişimidir. Digital Europe programı tarafından fonlanan girişim, Mayıs 2024 ile Nisan 2027 arasında yürütülmektedir ve 49 ortağı bir araya getirir.

CIRPASS-2, tekstil, elektronik, lastik ve inşaat sektörlerinde toplam 13 pilot uygulama yürütür. Mart 2025’te teslim ettiği Avrupa Birliği DPP Çekirdek Ontolojisi (EU DPP Core Ontology), JTC 24 standartlarını ve Kayıt Sistemi mimarisini besleyen ortak kavramsal iskeleti sağlamıştır.

Bu çalışma, farklı sektörlerdeki pilotlardan gelen deneyimin standartlara ve merkezî mimariye tutarlı biçimde aktarılmasını sağlar; böylece yatay standartlar farklı ürün gruplarında aynı teknik dili konuşabilir.

  • CIRPASS-2: Digital Europe fonlu; Mayıs 2024 – Nisan 2027; 49 ortak.
  • 13 pilot: tekstil, elektronik, lastik ve inşaat.
  • Mart 2025’te EU DPP Core Ontology teslim edildi.
  • JTC 24 standartlarını ve Kayıt Sistemi mimarisini besleyen teknik temel.

Türk İhracatçısı İçin Teknik Hazırlık

Bir ürün grubu Dijital Ürün Pasaportu kapsamına girdiğinde, Türk ihracatçısının karşılaması gereken teknik altyapı sektörden bağımsız olarak nettir: EN 18219 uyumlu benzersiz tanımlayıcılar, EN 18220 uyumlu bir veri taşıyıcısı (QR kod, RFID veya NFC), merkezi Kayıt Sistemi’ne kayıt ve EN 18216, EN 18222 ile EN 18223 uyumlu veri değişim, arayüz ve birlikte çalışabilirlik altyapısı.

Yatay standartların altısının yayında olması, teknik hazırlığın ürün grubuna özgü yetki devri işleminin çıkmasını beklemeden başlatılabileceği anlamına gelir. Bir üründe hangi verinin taşınacağı henüz kesinleşmemiş olsa bile, kimlik, taşıyıcı ve arayüz altyapısı şimdiden kurulabilir.

Bu altyapının kurgulanması, tanımlayıcı sisteminin seçimi ve veri akışının doğru mimariye oturtulması, konusunda ehil bir yetkili mühendis eşliğinde ele alınması gereken teknik bir çalışmadır. Ürüne özgü veri gereklilikleri (örneğin tekstil veya çelik için) bu sayfanın kapsamı dışında olup ayrı içeriklerde ele alınmaktadır.

  • Benzersiz tanımlayıcılar (EN 18219) — ürün, operatör ve tesis kimlikleri.
  • Veri taşıyıcı (EN 18220) — QR kod, RFID veya NFC.
  • Merkezi Kayıt Sistemi’ne kayıt.
  • Veri değişimi, yaşam döngüsü arayüzleri ve birlikte çalışabilirlik (EN 18216, EN 18222, EN 18223).
  • Yatay standartlar yayında olduğundan teknik hazırlık yetki devri işlemini beklemeden başlayabilir.

Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. AES bir onaylanmış kuruluş ya da belgelendirme kuruluşu değildir; Dijital Ürün Pasaportu belgesi, doğrulaması veya sertifikası düzenlemez ve herhangi bir pasaport yazılımı ya da Kayıt Sistemi hizmeti sunmaz.

AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca 6.1 Elektrik Tesisatı muayenesi kapsamındadır. Yukarıdaki bilgiler, ilgilenen tarafların konuya genel bir bakış edinmesi için derlenmiş olup bağlayıcı bir hukuki veya teknik görüş niteliği taşımaz; her somut durum kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

İlgili Hizmetler ve İçerikler

Sık Sorulan Sorular

Dijital Ürün Pasaportu standartları hangi veriyi taşımam gerektiğini söyler mi?

Hayır. EN 18216 ile EN 18223 arasındaki standartlar yataydır; yalnızca pasaportun teknik olarak nasıl çalışacağını tanımlar. Hangi ürün verisinin zorunlu olduğu, her ürün grubu için ayrı çıkarılan yetki devri işlemlerinde belirlenir.

Standartlar yayınlandı mı, yoksa hâlâ taslak mı?

Altı çekirdek standart (EN 18216, EN 18219, EN 18220, EN 18221, EN 18222 ve EN 18223) 27 Mayıs 2026’da yayınlandı ve 15 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de uyumlaştırılmış standart olarak atıflandı. Güvenlik ve veri bütünlüğüne ilişkin EN 18239 ile EN 18246 ise hâlâ taslak aşamasındadır; yayımlanması 2026 sonunda beklenmektedir.

Pasaporta hangi veri taşıyıcılarla erişilebilir?

EN 18220’ye göre benzersiz tanımlayıcı bir QR kod, RFID etiketi veya NFC yongası ile taşınabilir. QR kodun temeli ISO/IEC 18004’tür. GS1 Digital Link ise ürün numarasını (GTIN) web üzerinden çözümlenebilir bir adres desenine dönüştürür ve ESPR altında geçerli desen olarak tanınır.

Avrupa Birliği merkezi Kayıt Sistemi pasaport verimi mi saklar?

Hayır. 20 Temmuz 2026’da devreye alınan merkezi Kayıt Sistemi bir dizin veya işaretçi görevi görür; yalnızca tanımlayıcıları ve meta-veriyi tutar. Pasaport içeriğinin kendisi merkezî olmayan biçimde ekonomik operatörde veya seçtiği hizmet sağlayıcıda kalır.

Zorunlu kayıt ne zaman başlıyor?

Zorunlu kayıt tüm ürün gruplarında aynı anda başlamaz. İlk zorunluluk Batarya Pasaportu için 18 Şubat 2027’de başlar; diğer ürün grupları kendi yetki devri işlemleriyle sırayla kapsama girecektir.

Ürünüm henüz kapsamda değilken teknik hazırlığa başlayabilir miyim?

Evet. Yatay standartların altısı yayında olduğu için tanımlayıcı, veri taşıyıcı ve arayüz altyapısı, ürün grubuna özgü yetki devri işlemi çıkmadan da kurulabilir. Bu çalışmanın konusunda ehil bir yetkili mühendis eşliğinde planlanması önerilir.