Fabrika Kabul Testi (FAT), bir makine, ekipman veya sistemin üreticinin tesisinde, sevkiyattan önce; sözleşmeye, teknik şartnameye ve ilgili standartlara uygunluğunun bağımsız olarak doğrulanmasıdır. AES Innovation, yetkili mühendislerimizle FAT ve Saha Kabul Testi (SAT) şahitliğini, test gözetimini ve raporlamasını bağımsız üçüncü taraf yaklaşımıyla yürütür.
Kısa yanıt: FAT, ekipmanın bedelini ödemeden ve sahaya taşımadan önce fabrikada test edilip kusurların erken yakalanması imkânıdır. Bağımsız bir gözetmen (AES), ekipmanı satın alma şartnamesi ve standartlara göre denetler, sonuçları raporlar ve sevkiyat onayına esas punch (eksik) listesini çıkarır.
Fabrika Kabul Testi (FAT) Nedir?
FAT, tedarik edilen ekipmanın üretildiği tesiste, alıcı (veya alıcı adına bağımsız muayene kuruluşu) gözetiminde gerçekleştirilen kabul testidir. Amaç; ekipmanın satın alma siparişi (PO), datasheet ve sözleşme şartlarını karşıladığını sevkiyattan önce kanıtlamaktır. Kusurların fabrikada düzeltilmesi, sahada düzeltilmesine kıyasla hem çok daha ucuz hem de proje takvimini korur.
FAT Neden Kritik?
- Erken kusur tespiti: Bir kusuru fabrikada düzeltmek, sahada düzeltmekten kat kat ucuzdur.
- Sözleşme kilometre taşı: FAT çoğu sözleşmede ödeme/sevkiyat ön şartıdır.
- Devreye alma riskini azaltır: Saha kurulumu ve SAT öncesi sürprizleri eler.
- Bağımsız kanıt: Garanti ve uyuşmazlık durumlarında tarafsız belge sağlar.
- Tedarikçi performansı: Üreticinin kalite ve dokümantasyon yetkinliğini objektif gösterir.
FAT ve SAT Arasındaki Fark
| Kriter | FAT (Fabrika Kabul Testi) | SAT (Saha Kabul Testi) |
|---|---|---|
| Yer | Üreticinin fabrikası | Kurulum sahası |
| Zaman | Sevkiyattan önce | Kurulum/montaj sonrası |
| Amaç | Şartname & standart uygunluğu | Saha entegrasyonu & gerçek koşulda çalışma |
| Sonuç | Sevkiyat onayı / punch list | Kabul & devreye alma onayı |
Teknik Şahitlik Kriterleri (ITP Esaslı)
FAT/SAT şahitliği sabit periyotlara değil, ekipmana özgü Muayene ve Test Planı (ITP) ile tedarik sözleşmesi ve şartnamelere dayanır. Kabul, şartname değerlerine ve tolerans sınırlarına uygunluk esasına göre verilir.
| ITP noktası | Anlamı | Sonuç |
|---|---|---|
| Hold (H) — durdurma noktası | Şahit olunmadan üretim devam edemez | Onay olmadan ilerlenmez |
| Witness (W) — şahitlik noktası | Şahit çağrılır; gelmezse süreç devam edebilir | Kayıt altına alınır |
| Review (R) — doküman inceleme | Kayıt ve sertifikaların gözden geçirilmesi | Uygunluk teyidi |
| Uygunsuzluk | Şartname/tolerans dışı sonuç | NCR (uygunsuzluk raporu) |
FAT/SAT şahitliği ekipmana özgü ITP ve sözleşme şartnamelerine göre yürütülür; uygulanacak kabul kriterleri ilgili ürün standardına göre değişir.
AES Innovation FAT Şahitlik Süreci
- Şartname & ITP incelemesi: Sözleşme, datasheet ve Muayene-Test Planı (ITP) gözden geçirilir.
- FAT protokolü onayı: Test adımları, kabul kriterleri ve kayıt formatı netleştirilir.
- Fabrikada şahitlik: Yetkili mühendisimiz testleri yerinde gözetler ve kanıtlar.
- Ölçüm & fonksiyon doğrulama: Kalibrasyonlu cihazlarla ölçümler ve fonksiyon testleri doğrulanır.
- Punch list & rapor: Uygunsuzluklar listelenir, fotoğraflı FAT raporu düzenlenir.
- Sevkiyat/SAT önerisi: Kapanış durumuna göre sevkiyat onayı veya yeniden test önerilir.
Hangi Ekipmanlarda FAT Yapılır?
- Elektrik panoları, MCC ve orta/alçak gerilim hücreleri (switchgear)
- Jeneratör, UPS ve yedek güç sistemleri
- Transformatör ve güç sistemleri
- Basınçlı kaplar, kazanlar ve eşanjörler
- Pompa, kompresör ve hidrolik üniteler
- Vinç, kaldırma ekipmanları ve çelik konstrüksiyon
- Üretim/proses makine hatları ve paket sistemler (skid)
- PLC / otomasyon / SCADA panoları
Sık Karşılaşılan Uygunsuzluklar
- Şartname dışı malzeme/marka kullanımı
- Eksik dokümantasyon (CE beyanı, test/kalibrasyon sertifikaları)
- Etiketleme, işaretleme ve kablo numaralandırma eksikleri
- Fonksiyon ve koruma testlerinde başarısızlık
- IP koruma sınıfı ve pano iç düzen uyumsuzlukları
- Kalibrasyonsuz ölçüm cihazlarıyla yapılmış üretici testleri
İlgili Standartlar ve Referanslar
FAT; sözleşme/PO ve datasheet şartları, ekipmana özgü ilgili EN / IEC / ISO ürün standartları ve müşterinin onayladığı ITP (Inspection & Test Plan) esas alınarak yürütülür. AES Innovation, A Tipi muayene kuruluşu olarak edindiği bağımsızlık ve tarafsızlık ilkeleriyle FAT/SAT şahitliğini sunar. (FAT şahitliği bir gözetim/şahitlik hizmetidir; TÜRKAK akreditasyon kapsamımız elektrik tesisatı periyodik kontrolünü kapsar.)
Sıkça Sorulan Sorular
FAT ile SAT arasındaki fark nedir?
FAT fabrikada, sevkiyattan önce; SAT ise kurulum sahasında, montaj sonrası yapılır. FAT şartname uygunluğunu, SAT saha entegrasyonunu doğrular.
FAT şahitliğini kim yapar?
Alıcı adına bağımsız üçüncü taraf bir muayene/şahitlik ekibi yapar. AES Innovation, yetkili mühendisleriyle bu gözetimi tarafsız olarak üstlenir.
FAT sonunda hangi belge düzenlenir?
Test sonuçlarını, uygunsuzluk (punch) listesini ve sevkiyat önerisini içeren fotoğraflı bir FAT raporu düzenlenir.
Sık Sorulan Sorular
Fabrika Kabul Testi (FAT) nedir?
FAT, bir ekipmanın üreticinin sahasında, sevkiyat öncesinde sözleşme şartnamesi ve muayene-test planına (ITP) göre doğrulanmasıdır. SAT ise aynı doğrulamanın saha/kurulum sonrası yapılan halidir.
FAT şahitliği ne zaman gereklidir?
Kritik veya yüksek maliyetli ekipman alımlarında, uygunsuzlukları sevkiyattan önce yakalamak için bağımsız bir tarafın FAT’a şahitlik etmesi önerilir.
FAT sırasında hangi noktalar kontrol edilir?
ITP’deki Durdurma (Hold) ve Şahit (Witness) noktaları, görsel ve boyutsal kontroller, fonksiyon testleri, malzeme ve test sertifikaları ile uygunsuzlukların (NCR) raporlanması.
Bu hizmet akredite bir muayene mi?
Hayır. FAT/SAT şahitliği bağımsız üçüncü taraf/yetkili mühendis hizmetidir; akreditasyon kapsamı dışındadır. Kabul kriterleri ilgili ürün standardı ve sözleşmeyle belirlenir.
Ücretsiz: FAT/SAT Şahitlik Kontrol Listesi
6 başlıkta (hazırlık, doküman, görsel, fonksiyon testleri, punch list, SAT) pratik kontrol listesini PDF olarak indirin. E-postanıza anında gönderilir.