Forklift ve istif makineleri, depo, fabrika ve lojistik tesislerinin en yoğun kullanılan kaldırma ekipmanlarıdır. Yoğun kullanım; çatal aşınması, fren ve hidrolik arızaları ile devrilme riskleri doğurur. İş Ekipmanları Yönetmeliği gereği bu araçların periyodik kontrolü zorunludur. AES Innovation, forklift ve istif makinesi muayenelerini yetkili mühendislerimizle ilgili standartlara göre yürütür.
Kısa yanıt: Forklift periyodik kontrolü; çatal (fork), kaldırma sistemi, hidrolik, fren, direksiyon, lastik ve emniyet donanımının güvenli çalışma yönünden muayenesidir. Yasal olarak en fazla 12 ayda bir (yoğun/aşındırıcı kullanımda daha sık) yapılır. Amaç: devrilme, yük düşmesi ve ezilme kazalarını önlemek.
Forklift Periyodik Kontrolü Nedir?
Forklift, istif makinesi (transpalet, reach truck, order picker) ve benzeri güç tahrikli endüstriyel araçların; taşıma kapasitesi, yapısal bütünlük ve emniyet sistemleri yönünden düzenli muayenesidir. Depo, üretim, liman ve inşaat sahalarında kullanılan tüm forklift tipleri kapsama girer.
Neden Zorunlu?
- Yasal zorunluluk: İş Ekipmanları Yönetmeliği (Ek-III) kaldırma/iletme ekipmanlarının periyodik kontrolünü şart koşar.
- İş güvenliği: Forklift kazaları işyerlerinde en sık ölümlü/yaralanmalı olaylardandır (devrilme, ezilme, yük düşmesi).
- Operasyon sürekliliği: Erken tespit, beklenmedik arıza ve duruşları önler.
- Denetim ve sigorta: İş müfettişi denetimi ve sigorta süreçlerinde geçerli muayene raporu aranır.
Muayene Kapsamı
- Çatal (fork): Aşınma, çatlak, deformasyon ve kalınlık ölçümü
- Kaldırma sistemi: Direk (mast), zincir, hidrolik silindir ve kaçak
- Fren ve direksiyon: Servis/park freni ve yön kontrol sistemleri
- Yük göstergesi ve kapasite plakası: Okunabilirlik ve doğruluk
- Emniyet donanımı: Korna, ikaz, sürücü koruma kafesi (FOPS/ROPS), emniyet kemeri
- Lastik, akü/LPG ve elektrik aksamı: Genel durum ve güvenlik
Teknik Kriterler ve Muayene Aralıkları (TS ISO 5057 / TS 10689)
| Kontrol / kriter | Esas veya sınır | Dayanak |
|---|---|---|
| Periyodik kontrol aralığı | En fazla 12 ay (yoğun/aşındırıcı kullanımda daha sık) | TS ISO 5057 md.4 + İş Ekipmanları Yön. Ek-III |
| Çatal (fork) aşınma sınırı | Bıçak/sap kalınlığı orijinalin %90’ına inerse çatal servis dışı bırakılır | TS ISO 5057 md.5.7 |
| Çatal yüzey çatlağı | Çatlaklar kaynakla onarılamaz → çatal değişimi gerekir | TS ISO 5057 md.5 |
| Yük testi | Anma kaldırma kapasitesinde statik ve dinamik test | TS 10689 |
AES Innovation Muayene Süreci
- Ön hazırlık: Araç bilgileri, kapasite plakası ve önceki raporlar incelenir.
- Görsel muayene: Çatal, direk, hidrolik, fren ve emniyet donanımı kontrol edilir.
- Fonksiyon ve yük testi: Kaldırma, fren ve yön sistemleri yük altında denenir.
- Ölçüm: Çatal kalınlığı ve gerekli noktalarda tahribatsız muayene uygulanır.
- Raporlama: Uygunsuzluk, onarım önerisi ve sonraki muayene periyodu bildirilir.
Sık Karşılaşılan Uygunsuzluklar
- Çatallarda aşınma, çatlak veya kalıcı eğilme
- Hidrolik silindir ve hortumlarda kaçak
- Fren ve park freninde yetersizlik
- Kapasite plakası ve yük göstergesinin okunamaması
- Sürücü koruma donanımı (kafes/kemer) eksikliği
- Kaldırma zincirinde gerginlik farkı ve aşınma
İlgili Standartlar
Forklift ve istif makinesi muayeneleri; TS ISO 5057 (çatal kollarının muayene ve onarımı), TS 10689 (forklift periyodik muayene) ve TS ISO 3691 / TS EN ISO 3691-1 (endüstriyel araç güvenliği) ile İş Ekipmanları Yönetmeliği esas alınarak yürütülür. (Forklift muayenesi, AES’in TÜRKAK akreditasyon kapsamı dışında olup yetkili mühendislerimizle yürütülür.)
Sıkça Sorulan Sorular
Forklift ne sıklıkla muayene edilmeli?
Yasal olarak en fazla 12 ayda bir. Yoğun, çok vardiyalı veya aşındırıcı ortamlarda (liman, maden, çimento) yetkili kişi daha kısa periyot belirleyebilir.
Çatal (fork) ne zaman değiştirilmeli?
Bıçak veya sap kalınlığı orijinalin %90’ına indiğinde ya da çatlak tespit edildiğinde çatal servis dışı bırakılır; çatlaklar kaynakla onarılamaz.
Transpalet ve istif makineleri de kapsama giriyor mu?
Evet. Güç tahrikli transpalet, reach truck, order picker ve benzeri istif makineleri de kaldırma/iletme ekipmanı olarak periyodik kontrole tabidir.
Sık Sorulan Sorular
Forklift periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılmalı?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre forklift ve istif makineleri, ilgili standartlarda aksi belirtilmedikçe en az yılda bir (≤12 ay) periyodik kontrole tabidir. Yoğun veya zorlu kullanım koşullarında daha sık kontrol önerilir.
Forklift kontrolünde nelere bakılır?
Çatal aşınması (TS ISO 5057’ye göre kalınlık kaybı sınırı), çatal ve şasi çatlakları, kaldırma/eğme hidroliği, fren ve direksiyon, kaldırma zinciri ve taşıyıcı, koruyucu kafes ile uyarı sistemleri kontrol edilir; gerektiğinde yük testi (TS 10689) uygulanır.
Çatlak bir forklift çatalı kaynakla onarılabilir mi?
Hayır. TS ISO 5057, çatal çatlaklarının kaynakla onarılmasına izin vermez; çatlak veya aşırı aşınmış çatal yenisiyle değiştirilmelidir.
Forklift periyodik kontrolünü kim yapabilir?
Periyodik kontroller, konusunda yetkili mühendis veya teknik personel tarafından yapılır. AES Innovation bu kontrolleri yetkili mühendisleriyle bağımsız olarak gerçekleştirir.
Ücretsiz: Forklift Muayene Kontrol Listesi
Forklift ve istif makineleriniz için pratik muayene kontrol listesini ücretsiz indirin: