Tekstilde Dijital Ürün Pasaportu Neden Gündemde?

Avrupa Birliği’nin Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Yönetmeliği (ESPR, (EU) 2024/1781), belirli ürün gruplarının Avrupa pazarında bir Dijital Ürün Pasaportu (DPP) ile birlikte sunulmasını öngörmektedir. Tekstil ve hazır giyim, bu çerçevede öncelikli ürün gruplarından biri olarak belirlenmiştir.

Hizmet notu: AES Innovation, bu sayfada anlatılan AB uyum çalışmalarını (PPWR, dijital ürün pasaportu, CBAM ve benzeri) konusunda uzman çözüm ortaklarıyla birlikte yürütür; bu hizmetleri doğrudan kendisi sunmaz. Bu çalışmalar akreditasyon kapsamımızın (AB-0631-M) dışındadır.

Tekstile özel gereklilikler, ESPR’nin kendisinde değil, ürüne özel bir delegated act (yetki devrine dayanan tali düzenleme) ile netleşecektir. Bu düzenleme bu içeriğin hazırlandığı tarih itibarıyla henüz taslak ve hazırlık aşamasındadır; kabul edilmiş değildir.

Bu sayfa yalnızca tekstile özel veri gerekliliklerine odaklanmaktadır. Dijital Ürün Pasaportu’nun genel çerçevesi ve genel takvimi ayrı içeriğimizde ele alınmaktadır. Veri taşıyıcısı, QR kodu ve ilgili teknik altyapı konuları da ayrı içerikte incelenmektedir.

Zaman Çizelgesi: Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

Kesin tarih, kabul edilecek delegated act ile belirlenecektir; dolayısıyla aşağıdaki takvim bir beklentidir, mutlak bir tarih değildir.

Genel beklenti, tekstile özel düzenlemenin 2027 sonuna doğru kabul edilmesi yönündedir. Kabulden sonra sektöre yaklaşık 18 aylık bir geçiş süresi tanınması beklenmektedir. Bu durumda ilk somut yükümlülüklerin gerçekçi olarak yaklaşık 2028 döneminde (İlkbahar/Yaz 2028 koleksiyonları civarında) devreye girmesi öngörülmektedir. Bu tarihlerin tümü ilgili delegated act’e bağlıdır ve değişebilir.

  • Tekstile özel delegated act: henüz taslak/hazırlık aşamasında, kabul edilmedi.
  • Kabul beklentisi: yaklaşık 2027 sonu (act’e bağlı).
  • Geçiş süresi: kabulden sonra yaklaşık 18 ay beklenmektedir.
  • İlk yükümlülükler: gerçekçi olarak yaklaşık 2028 (act’e bağlı, kesin değil).

Hangi Veriler Gerekecek? Dört Ana Kategori

Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’nin (JRC) yayımladığı Bilim için Politika (Science for Policy) raporu (Mayıs 2026), tekstil Dijital Ürün Pasaportu içeriğini dört ana kategoride tanımlamıştır. Rapor kapsamında yaklaşık 49 veri noktası önerilmiştir; bu sayı öneri niteliğindedir ve nihai düzenlemeyle kesinleşecektir.

Aşağıdaki dört kategori, bir Türk tekstil üreticisinin bugünden hangi veriyi toplamaya başlaması gerektiğine dair pratik bir yol haritası sunmaktadır.

  • Ürün tanımlama ve sınıflandırma: GTIN, model/parti (batch) kimliği, HS/TARIC gümrük kodları ve ürün kategorisi bilgileri.
  • Üretici tanımlama: imalatçı, ithalatçı ve üretim tesisi kimlikleri (GLN/EORI), ad-adres ve iletişim bilgileri.
  • Ürün bilgisi: lif ve malzeme kompozisyonu, geri dönüşüm içeriği, dayanıklılık, onarılabilirlik, çevresel ayak izi ve bakım bilgileri.
  • Uygunluk dokümantasyonu ve döngüsellik verisi: tesis tanımlayıcıları, geri dönüştürülmüş içerik uygunluk sertifikaları ve kimyasal kullanım bilgileri.

Granülerlik ve Kapsam: Hangi Ürünler Dahil?

Verinin toplanma düzeyi (granülerlik) her alan için aynı değildir. Asgari düzey olarak parti (batch) düzeyi öngörülmektedir; ürünün tek tek (birim) izlenmesi zorunlu tutulmamaktadır. Buna karşılık lif kompozisyonu, çevresel ayak izi, dayanıklılık ve bakım gibi bilgilerin model düzeyinde tanımlanması beklenmektedir.

Kapsam açısından, ağırlıkça en az yüzde 80 oranında tekstil lifi içeren ürünlerin hedeflendiği öngörülmektedir. Bazı ürün grupları ise mevcut değerlendirmeler ışığında kapsam dışında tutulmaktadır.

  • Asgari granülerlik: parti (batch) düzeyi; birim düzeyi zorunlu değil.
  • Model düzeyi beklenen alanlar: lif kompozisyonu, çevresel ayak izi, dayanıklılık, bakım.
  • Kapsam: ağırlıkça en az yüzde 80 tekstil lifi içeren ürünler.
  • Kapsam dışı: ara ürünler (kumaş/iplik), akıllı ve elektronik tekstiller, kişisel koruyucu donanım, tıbbi cihazlar ve oyuncaklar.

Mevcut Sertifikalarınız DPP Verinizi Besleyebilir

Birçok Türk tekstil üreticisi, halihazırda Textile Exchange kapsamındaki geri dönüşüm ve içerik standartlarına (örneğin geri dönüştürülmüş içerik veya organik içerik standartları) sahiptir. Bu standartların dayandığı Transaction Certificate (İşlem Sertifikası) ve gözetim zinciri (chain of custody) kayıtları, geri dönüşüm içeriği ve tedarik zinciri izlenebilirliği konusunda düzenli olarak toplanan doğrulanmış veriler üretmektedir.

Bu mevcut kanıt altyapısı, Dijital Ürün Pasaportu’nun geri dönüşüm içeriği ve uygunluk sertifikası veri alanlarını besleyebilir; yani firmalar için hazır bir veri kaynağı işlevi görebilir. Bu, sertifikaların DPP için zorunlu olduğu anlamına gelmez; ilgili delegated act hangi kanıtların kabul edileceğini belirleyecektir. Ancak eldeki sertifikaların birer veri kaynağına dönüştürülmesi, hazırlık yükünü belirgin biçimde azaltabilir.

Türk Tekstil İhracatçısı İçin Hazırlık Adımları

2027-2028 penceresinde Avrupa pazarına ürün sunmayı planlayan bir Türk tekstil üreticisi için, gerekliliklerin resmileşmesini beklemeden veri altyapısını kurmaya başlamak akıllıca bir yaklaşımdır. Aşağıdaki adımlar, düzenleme kesinleştiğinde geçiş yükünü azaltmaya yöneliktir.

Bu hazırlık, hem bir mühendislik hem de bir veri yönetimi çalışmasıdır. Veri modelinin kurgulanması ve tesis içi ölçümlerin güvenilir biçimde toplanması sürecinde yetkili mühendis desteği, verinin tutarlı ve izlenebilir olmasını sağlamaya yardımcı olur.

  • Model ve parti düzeyinde lif kompozisyonu, geri dönüşüm içeriği ve kimyasal kullanım verisini toplamaya bugünden başlamak.
  • Ürün tanımlama için GTIN ve tesis tanımlayıcı (GLN/EORI) altyapısını kurmak.
  • Mevcut geri dönüşüm ve içerik sertifikalarını (örneğin GRS/OCS) düzenli bir DPP veri kaynağına dönüştürmek.
  • Verinin toplandığı kaynakları ve doğrulama izini şimdiden belgelendirilebilir bir düzende tutmak.

Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. AES bir onaylanmış kuruluş veya belgelendirme kuruluşu DEĞİLDİR; Dijital Ürün Pasaportu belgesi, doğrulaması veya sertifikası DÜZENLEMEZ. AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca 6.1 Elektrik Tesisatı muayenesi kapsamındadır. Dijital Ürün Pasaportu uygunluk değerlendirmesi ve veri doğrulaması, ilgili delegated act’ler ve yetkili kuruluşlarca yürütülür.

Bu sayfadaki tarih, kapsam ve veri noktası bilgileri, hazırlık aşamasındaki taslak düzenlemelere ve kamuya açık raporlara dayanmaktadır; nihai gereklilikler kabul edilecek delegated act ile değişebilir.

İlgili Hizmetler ve İçerikler

Sık Sorulan Sorular

Tekstil için Dijital Ürün Pasaportu ne zaman zorunlu olacak?

Kesin tarih, henüz kabul edilmemiş olan tekstile özel delegated act ile belirlenecektir. Düzenlemenin yaklaşık 2027 sonunda kabul edilmesi ve ardından yaklaşık 18 aylık geçiş süresiyle ilk yükümlülüklerin gerçekçi olarak yaklaşık 2028 döneminde devreye girmesi beklenmektedir. Bu tarihler act’e bağlıdır ve değişebilir.

Tekstil Dijital Ürün Pasaportu’nda hangi veriler yer alacak?

JRC raporuna göre veriler dört ana kategoride toplanmaktadır: ürün tanımlama (GTIN, parti kimliği, gümrük kodları), üretici tanımlama (GLN/EORI, tesis bilgileri), ürün bilgisi (lif kompozisyonu, geri dönüşüm içeriği, dayanıklılık, bakım) ile uygunluk dokümantasyonu ve döngüsellik verisi. Rapor kapsamında yaklaşık 49 veri noktası önerilmiştir; bu sayı önerilen niteliktedir.

Hangi ürünler kapsam içinde, hangileri kapsam dışında?

Ağırlıkça en az yüzde 80 tekstil lifi içeren ürünlerin hedeflendiği öngörülmektedir. Ara ürünler (kumaş ve iplik), akıllı ve elektronik tekstiller, kişisel koruyucu donanım, tıbbi cihazlar ve oyuncaklar kapsam dışında tutulmaktadır.

Veri hangi düzeyde toplanmalı: ürün başına mı, parti başına mı?

Asgari düzey parti (batch) düzeyidir; ürünlerin tek tek izlenmesi zorunlu tutulmamaktadır. Ancak lif kompozisyonu, çevresel ayak izi, dayanıklılık ve bakım gibi bilgilerin model düzeyinde tanımlanması beklenmektedir.

Mevcut GRS veya OCS sertifikalarımız Dijital Ürün Pasaportu için işe yarar mı?

Mevcut geri dönüşüm ve içerik sertifikalarının dayandığı İşlem Sertifikası ve gözetim zinciri kayıtları, DPP’nin geri dönüşüm içeriği ve uygunluk verisi alanlarını besleyebilir; hazır bir veri kaynağı işlevi görebilir. Bu, söz konusu sertifikaların DPP için zorunlu olduğu anlamına gelmez; hangi kanıtların kabul edileceğini ilgili delegated act belirleyecektir.

AES bize Dijital Ürün Pasaportu belgesi düzenler mi?

Hayır. AES bir onaylanmış kuruluş veya belgelendirme kuruluşu değildir ve Dijital Ürün Pasaportu belgesi, doğrulaması veya sertifikası düzenlemez. AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca 6.1 Elektrik Tesisatı muayenesi kapsamındadır. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.