Yıldırımdan Korunma Tesisatı Periyodik Kontrol Raporu (ZPKR03) ve Kriterleri (ZPKK03): Bakanlık Formatı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yıldırımdan korunma tesisatı periyodik kontrolleri için zorunlu bir rapor formatı (ZPKR03) ve kontrol kriterleri dokümanı (ZPKK03) yayımladı. Dokümanlar 18.07.2025 tarihinde yayımlandı; 01.09.2025 tarihinden itibaren bu formatın şeklen ve içerik olarak eksiksiz kullanılması zorunludur. Format, İş Ekipmanları Yönetmeliği’nin 14/B maddesine dayanır; ana başlıklar ve sıraları değiştirilmeden, içeriklerin boyut ve yerleşimi uyarlanarak kullanılabilir. Bu sayfa, kriterlerin neyi aradığını ve raporun hangi bölümlerden oluştuğunu dokümanlara dayanarak özetler.
Kapsam ve rapor düzenleme kuralları
- Bu doküman tesislerde bulunan yıldırımdan korunma ekipmanlarının periyodik kontrollerini kapsar.
- Kontrol raporu her bir ekipman için (ESE paratoner, yakalama ucu, Faraday kafesi gibi) ayrı ayrı düzenlenmelidir.
- Raporun eki olarak uygunsuzluk bulguları fotoğraf ile gösterilebilir.
- (Rapor formatı) Nokta sayısı fazla olan tesislerde birden fazla form kullanılabilir. Ya da formun sadece 5. Bölümü çoğaltılabilir.
- (Rapor formatı) Değerlendirme “Uygun”, “Uygun Değil” ve “Uygulanamaz” olarak yapılır.
- (Rapor formatı) Sonuç ve kanaat, periyodik kontrol tarihi itibarıyla mevcut şartlar altında “kullanımı uygundur/kullanımı uygun değildir” ifadesiyle verilir.
- (Rapor formatı) Periyodik kontrol metodu ve kapsamı: TS EN 62305-1 (Genel Kurallar), TS EN 62305-2 (Risk Yönetimi), TS EN 62305-3 (Yapılarda Fiziksel Hasar ve Hayati Tehlike), TS EN 62305-4 (Yapılarda Bulunan Elektrik ve Elektronik Sistemler), TS 622 Yapıların Yıldırımdan Korunması Kuralları, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği.
Kontrol kriterleri (ZPKK03)
| No | Kriter | Ne kontrol edilir | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 0 | Hazırlık | Ölçüm yapılacak tesisin genel bilgileri (ölçüm tarihi, hava durumu, toprak durumu gibi) kontrol edildikten sonra tesise ait topraklama projesi olup olmadığı ve yıldırımdan korunma tipinin ESE tip (aktif, radyoaktif), Franklin çubuğu tip veya Faraday kafesi tip mi olduğu belirlenir; binadaki doğal bileşenlerin (betonarme içindeki demir donatı, çelik konstrüksiyon vb.) sistemde kullanılıp kullanılmadığı belirtilir. Radyoaktif paratoner olduğu düşünülen paratoner üzerinde radyoaktif uyarı işareti de aranmalı; böyle bir durum tespit edilirse Atom Enerjisi Kurumu genelgesine aykırı olduğundan uygunsuzluk raporu düzenlenmelidir. | TS EN 62305 |
| 1 | Yıldırımdan korunma sisteminin koruma yaptığı kapsama alanı bağlamında uygunluğu | Yıldırımdan korunma risk analizi işverenden istenerek yıldırım koruma seviyesi tespit edilir; koruma seviyesindeki koruma açısına ve bina yüksekliğine göre oluşan kapsama alanı kontrol edilir. Afaki koruma yarıçapı durumunda uygunsuzluk verilir. | TS EN 62305-2 Madde 5 |
| 2 | Yıldırımdan koruma sisteminin tesisatının (yakalama, indirme, topraklama tesisatlarının) fiziki olarak uygunluğu | Yıldırımdan korunma tipine göre kontroller yapılır: Erken Akım Yayan (ESE) tip, Franklin çubuğu, Faraday kafesi veya doğal bileşenler. | TS EN 62305-3 Madde 5 |
| 3 | Koruma borusu tesis edilmiş midir? | Koruma borusunun (test klemensi ile toprak arasında, topraklama iletkenlerini koruyan koruyucu) olup olmadığı kontrol edilir. 3–10. kriterlerin ortak içeriğine göre ayrıca galvaniz, oksitlenme, çap (31,75 mm veya 1 ¼”), duvara tutturma, ağzın yalıtkan malzeme ile kaplanması, iletkenlerin PVC hortum içinde olması ve uzunluğun ortalama 2,5 m’den fazla olup olmadığı kontrol edilir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 4 | Koruma borusu galvaniz mi? | Koruma borusu varsa paslanmaya karşı galvanizli olup olmadığı kontrol edilir (3–10. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 5 | Koruma borusunda oksitlenme var mı? | Koruma borusunda herhangi bir oksitlenme olup olmadığı kontrol edilir (3–10. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 6 | Koruma borusu çapı uygun mudur? | Koruma borusu çapının uygun olup olmadığı (31,75 mm veya 1 ¼”) kontrol edilir (3–10. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 7 | Koruma borusu duvara kelepçelerle tutturulmuş mudur? | Koruma borusunun duvara tutturulup tutturulmadığı kontrol edilir (3–10. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 8 | Koruma borusu ağzı yalıtkan bir madde ile kaplanmış mıdır? | Koruma borusunun ağzının yalıtkan bir malzeme ile kaplanıp kaplanmadığı kontrol edilir (3–10. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 9 | Koruma borusu içindeki iletkenler PVC hortum içinde midir? | Koruma borusu içindeki iletkenlerin PVC hortum içinde olup olmadığı kontrol edilir (3–10. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 10 | Koruma borusu ＞250 cm | Koruma borusu uzunluğunun ortalama 2,5 m’den fazla olup olmadığı kontrol edilir (3–10. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 11 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri 2×50 mm² bakır veya eşdeğer iletken mi? | İndirme iletkenlerinin bakır (2×50 mm²) veya eşdeğer kesitte iletken olduğu kontrol edilir. 11–15. kriterlerin ortak içeriğine göre ayrıca tespit kroşelerinin kızıl döküm olduğu, oksitlenme, köşe “S” yapıp yapmadığı ve tespit kroşeleri arası mesafenin ortalama 1 m olup olmadığı kontrol edilir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 12 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri som bakır veya eşdeğer iletken mi? | İndirme iletkenlerinin bakır (2×50 mm²) veya eşdeğer kesitte iletken olduğu kontrol edilir (11–15. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 13 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri tespit kroşeleri kızıl döküm mü? | İndirme iletkenleri tespit kroşelerinin kızıl döküm olduğu kontrol edilir (11–15. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 14 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri tespit kroşelerinde oksitlenme var mıdır? | İndirme iletkenleri tespit kroşelerinde oksitlenme kontrolü yapılır (11–15. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 15 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri köşe “S” yapmakta mıdır? | İndirme iletkenlerinin köşe “S” yapıp yapmadığı kontrol edilir (11–15. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 16 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri tespit kroşeleri arası mesafe ortalama 0,5-0,7 m | İndirme iletkenleri tespit kroşeleri arası mesafenin ortalama 0,5-0,7 m olup olmadığı kontrol edilir; içerik ayrıca bakır (2×50 mm²) veya eşdeğer kesit, kızıl döküm kroşe, oksitlenme ve köşe “S” kontrollerini tekrarlar. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 17 | ESE/Yakalama Ucu tip için muayene klemensi tesisi | Muayene klemensi olup olmadığı ve oksitlenmeye karşı koruma altına alınıp alınmadığı kaydedilir; zeminden en az 270 cm yukarıda olduğu ve muayene klemensi ile koruma borusu mesafesinin 20 cm olduğu kontrol edilir. Bazı durumlarda muayene klemensi yer altında veya kuyuda olabilir; global topraklama sistemlerinde ve Faraday kafesi sistemlerinde muayene klemensi bulunmayabilir, bu durum not edilir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 18 | ESE/Yakalama Ucu tip için muayene klemensi oksitlenmeye karşı koruma alınmış mıdır? | Muayene klemensinin oksitlenmeye karşı koruma altına alınıp alınmadığı kaydedilir (17–20. kriterlerle ortak içerik: zeminden en az 270 cm, koruma borusuna mesafe 20 cm). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 19 | ESE/Yakalama Ucu tip için muayene klemensi zeminden 270 cm yukarıda mıdır? | Muayene klemensinin zeminden en az 270 cm yukarıda olduğu kontrol edilir (17–20. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 20 | ESE/Yakalama Ucu tip için muayene klemensi ile koruma borusu arası mesafe 20 cm midir? | Muayene klemensi ile koruma borusu arasındaki mesafenin 20 cm olduğu kontrol edilir (17–20. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 21 | ESE/Yakalama Ucu tip için çatı direği boyu/çapı nedir? | Çatı direğinin boyu/çapı kontrol edilerek direk bağlantı klemensinin bulunup bulunmadığı not edilir, sağlam olarak tutturulduğundan ve uygun olarak irtibatlandırıldığından emin olunur. Özellikle yanıcı, parlayıcı, patlayıcı madde bulunan binalarda düşey yakalama çubuklarının bulunmadığı veya tehlikeli bölge dışında bulunduğu kontrol edilmelidir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 22 | ESE/Yakalama Ucu tip için çatı direği üzerinde direk bağlantı klemensi bulunmakta mıdır? | Çatı direği üzerinde direk bağlantı klemensinin bulunup bulunmadığı not edilir (21–24. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 23 | ESE/Yakalama Ucu tip için çatı direği çatı üzerine sağlam tutturulmuş mudur? | Çatı direğinin çatı üzerine sağlam olarak tutturulduğundan emin olunur (21–24. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 24 | ESE/Yakalama Ucu tip için iniş iletkenleri çatı direğine uygun olarak irtibatlandırılmış mıdır? | İniş iletkenlerinin çatı direğine uygun olarak irtibatlandırıldığından emin olunur (21–24. kriterlerle ortak içerik). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 25 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri topraklama elektrotlarına uygun bir şekilde tutturulmuş mudur? | İndirme iletkenlerinin topraklama elektrotlarına uygun bir şekilde tutturulduğu, koruma borusundan sonra zemin üzerinde olduğu ve topraklama hattının tesis edilip edilmediği kontrol edilir. Bina çatısına monte edilen ESE tip paratonerin bağlı olduğu çatı direği çelik dübellerle bina betonuna bağlandığından, topraklamasının bina ile eşpotansiyel olduğu kontrol edilmelidir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 26 | ESE/Yakalama Ucu tip için indirme iletkenleri koruma borusundan sonra zemin üzerinde midir? | İndirme iletkenlerinin koruma borusundan sonra zemin üzerinde olduğu kontrol edilir; içerik ayrıca topraklama elektrotlarına uygun tutturma ve topraklama hattının tesis edilip edilmediği kontrolünü içerir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 27 | Faraday kafesi tip için çatıda yatay yakalama sistemi (ağ) var mı? | Çatıda veya terasta kurulan yatay yakalama sistemi (ağ) kesitlerinin standartta verilen kesitlere uygun olup olmadığı ve ağın risk analizinde bulunan genişlikte olup olmadığı kontrol edilir; ağda varsa düşey yakalama çubukları kontrol edilir. Özellikle yanıcı, parlayıcı, patlayıcı madde bulunan binalarda düşey yakalama çubuklarının bulunmadığı veya tehlikeli bölge dışında bulunduğu kontrol edilmelidir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 28 | Faraday kafesi tip için çatıdaki yatay yakalama sistemi (ağ) için yeterli sayıda indiricilere bağlantı var mı? | Yatay yakalama sistemi (ağ) için standartta verilen kesitlere uygun olarak bina çevresi boyunca en az 20 m’de 1 indirici gerekir. Betonarme içindeki demir donatı, çelik konstrüksiyon gibi doğal metal yapılar indirici olarak kullanılabilir; bunun için çatı ağı ile eşpotansiyel bara arasına yapılacak süreklilik testinde Rc＜0,2 Ω olmalıdır. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 29 | Eşpotansiyel oluşturulamayan binalarda kıvılcım aralıkları kontrol edilmiş midir? | Eşpotansiyel oluşturulamayan binalarda kıvılcım aralıkları hesabı sonucu bulunan aralıklar kontrol edilmelidir; S＞d olduğu kontrol edilir. d=ki.kc.l/km (S: ayırma uzaklığı, d: kıvılcım aralığı, ki: koruma seviyesi katsayısı, kc: aradaki malzeme katsayısı, km: indirici sayısına bağlı katsayı, l: indirici uzunluğu). | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 30 | Franklin çubuğu tip için Çubuk/Direk boyu nedir? | Franklin çubuğu tip için çubuk/direk boyu kontrol edilir. Metal direklerde, yapılarda ayrıca indirici iletken gerekmez; metal direğin veya yapının etkili topraklanması yeterlidir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 31 | Franklin çubuğu tip İndirici İletkenleri standarda uygun mudur? | İndirme iletkenlerinin standarda uygun kesitte iletken olduğu, doğal indirici metal yapılar kullanılmıyorsa tespit kroşelerinin indirici iletkene uygun olduğu, oksitlenme, indirme iletkenlerinin köşe “S” yapıp yapmadığı ve tespit kroşeleri arası mesafenin ortalama 1 m olup olmadığı kontrol edilir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 32 | Topraklamaların birleştirilmesi | Yıldırıma karşı koruma topraklamalarına 2 m’den daha küçük mesafede başka topraklayıcılar bulunuyorsa bütün topraklayıcıların birbirleriyle bağlandığı kontrol edilmelidir; mesafeler 2 ila 20 m arasında ise bütün topraklayıcıların birbirleriyle bağlanması kontrol edilir; toprak özdirencinin 500 Ω.m’den yüksek olduğu durumlarda aralarındaki mesafeler 20 m’den büyük olan topraklayıcıların da yıldırıma karşı koruma topraklamasına bağlanması kontrol edilir. Bina çatısına monte edilen düşey yakalama ucu durumunda, yakalama ucunun bağlı olduğu çatı direği çelik dübellerle bina betonuna bağlandığından topraklamasının bina ile eşpotansiyel olduğu kontrol edilmelidir. | Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Madde 25 |
| 33 | ESE tip paratonerlerin topraklama hattı tesis edilmiş midir? | İndirme iletkenlerinin topraklama elektrotlarına uygun bir şekilde tutturulduğu, koruma borusundan sonra zemin üzerinde olduğu ve topraklama hattının tesis edilip edilmediği kontrol edilir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 34 | Faraday-Franklin tip paratonerlerin topraklama hattı tesis edilmiş midir? | İndirme iletkenleri kullanıldıysa standarda uygun kesitte iletken ile topraklama elektrotlarına ve temel topraklamasına uygun bir şekilde tutturulduğu kontrol edilir; doğal metal yapılar indirici olarak kullanıldıysa çatı ağının doğal bileşenlere bağlantı noktaları kontrol edilir. Bina tamamen çelik konstrüksiyon ise yakalama ucuna ve indirici iletkene gerek yoktur. Sandviç panel kaplı yapılarda ısı yalıtım malzemesi taş yünü değilse risk analizinde yanıcı olarak değerlendirildiği kontrol edilmelidir. | TS EN 62305-3 Madde 5.3 |
| 35 | Topraklama tesisi direnci 10 Ω’dan küçük müdür? | Topraklama tesisinin şekline uygun yöntem ile topraklama geçiş direnci ölçülür ve 10 Ω’dan küçük ise uygunluk beyanı verilir; toprak özgül direnci 3000 Ω.m’den yüksek topraklarda ek topraklama yapılması raporda önerilebilir. Çevrim empedansı yöntemi, üç uçlu karşılaştırma yöntemi veya pensli topraklama ölçüm metodu kullanılabilir. Toprak iletkenleri en az, bakır için 50 mm², çelik için 90 mm². | TS EN 62305-3 Madde 5.4.1 |
| 36 | Parafudr (İç Yıldırımlık Kontrolü) | Kullanıldığı yere göre uygun dayanım akımı ve parafudr tipi kontrol edilir. | TS EN 62305-3 Madde 6, TS EN 62561, TS EN 61643-11 |
Dokümandaki sınır değerler ve eşikler
- Koruma borusu çapı: 31,75 mm veya 1 ¼” (kriter 3–10 içeriği; raporda ‘Koruma borusu çapı uygun mudur?’).
- Koruma borusu uzunluğu: ortalama 2,5 m’den fazla (kriter 3–10 içeriği); kriter 10 başlığı ve rapor formatında ‘Koruma borusu ＞250 cm’; raporda ‘Koruma borusu ＞250 cm değilse’ ağır kusur (ESE 2b).
- ESE/Yakalama ucu tip indirme iletkenleri: bakır 2×50 mm² veya eşdeğer kesitte iletken (kriter 11–16; raporda ESE B bölümü; değilse ağır kusur ESE 2c).
- İndirme iletkenleri tespit kroşeleri arası mesafe: ortalama 1 m (kriter 11–15 ve 31 içeriği).
- İndirme iletkenleri tespit kroşeleri/elemanları arası mesafe: ortalama 0,5-0,7 m (kriter 16 başlığı ve içeriği; raporda ESE B ve Faraday B bölümleri).
- Muayene klemensi zeminden en az 270 cm yukarıda (kriter 17–20; raporda ‘Muayene klemensi zeminden 270 cm yukarıda mıdır?’).
- Muayene klemensi ile koruma borusu arası mesafe: 20 cm (kriter 17–20; rapor ESE C bölümü).
- Faraday kafesi yatay yakalama ağı: bina çevresi boyunca en az 20 m’de 1 indirici (kriter 28; rapor Faraday B bölümü).
- Doğal metal yapıların indirici olarak kullanılması için çatı ağı ile eşpotansiyel bara arası süreklilik testi: Rc＜0,2 Ω olmalıdır (kriter 28).
- Kıvılcım aralığı koşulu: S＞d, d=ki.kc.l/km (kriter 29).
- Yıldırıma karşı koruma topraklamalarına 2 m’den daha küçük mesafedeki başka topraklayıcılar: bütün topraklayıcıların birbirleriyle bağlı olması (kriter 32).
- Topraklayıcı mesafeleri 2 ila 20 m arasında: bütün topraklayıcıların birbirleriyle bağlanması kontrol edilir (kriter 32).
- Toprak özdirenci 500 Ω.m’den yüksekse aralarındaki mesafe 20 m’den büyük olan topraklayıcıların da yıldırıma karşı koruma topraklamasına bağlanması kontrol edilir (kriter 32).
- Rapor Faraday C bölümü: yıldırıma karşı koruma topraklamalarına 20 m’den daha küçük mesafede başka topraklayıcılar bulunuyorsa bütün topraklayıcıların birbirleriyle eşpotansiyel olması sorulur.
- Topraklama geçiş direnci: 10 Ω’dan küçük ise uygunluk beyanı verilir (kriter 35); 10 Ω’dan küçük değilse ağır kusur (rapor 7. bölüm, ESE 2e ve Faraday 3c).
- Toprak özgül direnci 3000 Ω.m’den yüksek topraklarda ek topraklama yapılması raporda önerilebilir (kriter 35).
- Toprak iletkenleri en az: bakır için 50 mm², çelik için 90 mm² (kriter 35).
- Çatı direği: Boy 6-6,5 m, Çap 2″ (yalnız rapor formatı ESE D bölümünde).
Rapor formatının bölümleri (ZPKR03)
- 1. Firma Bilgileri
- 2. Ekipman Bilgileri (2.1. Etiket ve Detay Bilgileri; 2.2. Tespit Edilen Bilgiler)
- 3. Ölçüm Aletleri Bilgileri
- 4. Kontrol Kriterleri ve Testler (Kapsama Alanı Bağlamında Uygunluk; Tesisatın Fiziki Olarak Uygunluğu / Ölçüm Metodu; ESE (Aktif-Radyoaktif) Paratoner: A. Koruma Borusu, B. İndirme İletkenleri, C. Muayene Klemensi, D. Çatı/Tesis Üstü, E. Topraklama Tesisi; Faraday Kafesi: A. Çatıda Terasta Ağ, B. İndirme İletkenleri, C. Topraklama Tesisi, D. İç Yıldırımlık Tesisi)
- 5. Kusur Açıklamaları
- 6. Notlar
- 7. Sonuç ve Kanaat
- 8. Periyodik Kontrolleri Yapmaya Yetkili Kişi Bilgileri ve Onay
Raporda doldurulması istenen başlıca bilgiler:
- Firma bilgileri: Firma Adı, Periyodik Kontrol Adresi, SGK Sicil Numarası, Rapor Numarası, Rapor Tarihi, İSG-KATİP Sözleşme ID, Periyodik Kontrol Başlangıç Tarihi ve Saati, Periyodik Kontrol Bitiş Tarihi ve Saati, Bir Sonraki Periyodik Kontrol Tarihi.
- Periyodik Kontrol Metodu ve Kapsamı: matbu standart/yönetmelik listesi (TS EN 62305-1/-2/-3/-4, TS 622, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği).
- Etiket ve detay bilgileri: Enerji sağlayan kuruluş; Şebeke tipi (TT / IT / TN; TN-CS / TN-C / TN-S); Şebeke gerilimi; Tesise ait kapsama alanı projesi var mı? (Var/Yok); Risk analizi var mı? (Var/Yok); Proje detayları.
- Kontrol nedeni (Periyodik Kontrol / İlk Kontrol); Topraklayıcı tipi (Ring / Yüzeysel / Temel / Derin / Belirlenemedi); Yapı cinsi (Ev / Ticari / Endüstri / Diğer); Ekipmanın kullanım amacı ve YKS cinsi (Ayrılmış YKS / Ayrılmamış (Eşpotansiyel) YKS); Son kontrol tarihi; Hava durumu ve sıcaklığı; Zemin nem durumu.
- Tespit edilen bilgiler: Tesisatta kapsamlı değişiklik var mı? (Var/Yok); Bir önceki periyodik kontrol etiketi var mı? (Var/Yok); Ekipman tanımlaması; Yıldırımdan korunma tesisatı tipi (ESE (Aktif-Radyoaktif) Paratoner / Franklin çubuğu: FRANKLİN / Faraday kafesi: FARADAY / Doğal Bileşenler (Betonarme donatı, çelik yapı): DOĞAL / Gerilmiş Tel); Koruma seviyesi (EPS); Yapı kullanım amacı, yapıya ait detaylar.
- Ölçüm aletleri bilgileri (iki cihaz için ayrı sütun): Cihaz adı, Kalibrasyon tarihi, Kalibrasyon geçerlilik tarihi, Seri numarası, Kalibrasyon numarası.
- Kapsama alanı: ‘Yıldırımdan korunma risk analizi ve kapsama alanı projesi var mı?’ ve ‘Yıldırım seviyesine göre montajı yapılmış olan yıldırımdan korunma sistemi için tanımlanan kapsama alanı, binayı kapsıyor mu?’
- Ölçüm ve doğrulama metodu seçimi: Çevrim empedansı / 3 Uçlu topraklama / Klamp metodu (Çoklu topraklayıcılı).
- Her kontrol kriteri için ‘Değerlendirme’ sütunu (Uygun / Uygun Değil / Uygulanamaz).
- ESE bölümünde kriter dokümanındakilere ek sorular: ‘Gerilmiş tel ise her bir tel ucu için indirme iletkeni kullanılmış mı?’; ‘İndirme iletkenlerinde sürekliliğin sağlandığı görülüyor mu? (Hayır ise ölçüm sonucu kaç Ω dur?)’; ‘AG parafudru (DKD) kullanılmış ise, koordineli olarak kullanılmış mı? Kullanılmamışsa ana pano ve diğer tali panoları besleyen kablolar ekranlı mı?’; ‘Topraklama hattı tesis edilmiş midir? Bina topraklaması ile eşpotansiyel midir?’
- Faraday kafesi D. İç Yıldırımlık Tesisi: ‘Ana dağıtım panosunda uygun parafudr tesis edilmiş mi?’ ve ‘Parafudr tipi’.
- 5. Kusur Açıklamaları ve 6. Notlar: serbest metin alanları.
- 7. Sonuç ve Kanaat: ‘kullanımı uygundur/kullanımı uygun değildir’ hükmü ve ağır kusurlar tanımı.
- 8. Yetkili kişi bilgileri ve onay: Adı Soyadı, Mesleği, Yetkili Kişi Kayıt Numarası, İmzası.
- Nüsha sayısı: ‘Bu rapor ………… (yazı (rakam)) nüsha olarak hazırlanmıştır.’
Kusur derecelendirmesi ve dokümandaki notlar
- Notlar (kriter tablosunun son satırı): Projeyi onaylayanların adları soyadları, imzaları, meslek unvanları, diploma numaraları, tarih ve sayı, proje onay geçerlilik süresi vb. eklenecektir.
- Not 1: Kusur derecesi “*” hafif kusurlu ve “**” kusurlu anlamında kullanılmaktadır.
- Not 2: Kontrol içeriğinde belirtilen kriterler ekipmanın kullanım yeri, kullanım amacı, tip ve modellerine vb. göre değişkenlik gösterebilmektedir. İlgili imalat mevzuatı ve/veya standardı baz alınarak ekipmanda belirtilen risklerin bulunmadığı durumda kontrol kriterleri aranmayacaktır. Kriterin o ekipmanda aranıp aranmayacağı ile ilgili karar standart maddesi bölümünde atıf yapılan mevzuat ve/veya standart maddelerine dikkat edilerek verilmelidir; kriterin ekipmanın hangi tipinde, modelinde, imal yılında vb. olması gerektiği mevzuat ve/veya standart maddelerine göre değerlendirilmelidir. Kriterin kontrol içeriğinde bulunması her ekipman için zorunlu olarak aranacak kriter anlamına gelmemektedir.
- Not 3: Radyoaktif paratonerlerin kullanımı yasaklandığından bu paratonerlerin kontrolü yapılmadan söktürülmesi talep edilir.
- Not 4: Güncel standartta ESE tip paratonerlerin tipolojik montaj prensip şeması yer almamakla birlikte bu tip paratonerler düşey yakalama ucu olarak değerlendirilir. ESE tip paratonerlerin kapsama alanı da diğer tipler gibi yıldırım risk analizi sonucu bulunan koruma açısına göre hesaplanmalıdır.
- (Rapor formatı) Kusur derecesi “*” hafif kusurlu ve “**” ağır kusurlu anlamında kullanılmaktadır. Değerlendirme “Uygun”, “Uygun Değil” ve “Uygulanamaz” olarak yapılmıştır.
- (Rapor formatı, Ağır kusurlar tanımı 1) Yıldırımdan korunma sisteminin koruma yaptığı kapsama alanı: Yıldırım risk analizine göre hazırlanan yıldırımdan korunma kapsama alanı binayı veya binaları kapsamıyorsa.
- (Rapor formatı, Ağır kusurlar tanımı 2) ESE (Aktif-Radyoaktif) Paratoner bölümünde fiziki uygunsuzluklar: a) Koruma borusu içindeki iletkenler PVC hortum içinde değilse, b) Koruma borusu ＞250 cm değilse, c) İndirme iletkenleri 2×50 mm² bakır veya eşdeğer iletken değilse, d) Topraklama hattı tesis edilmemesi ve bina topraklaması ile eşpotansiyel değilse, e) Topraklama tesis direnci 10 Ω’dan küçük değilse.
- (Rapor formatı, Ağır kusurlar tanımı 3) Faraday kafesi bölümünde fiziki uygunsuzluklar: a) Çatıda ağ risk analizinde belirlenen genişlikten büyükse, b) Özellikle yanıcı, parlayıcı, patlayıcı madde bulunan binalarda tehlikeli bölge içinde düşey yakalama çubukları olmaması kuralı ihlal edildiyse, c) Topraklama tesis direnci 10 Ω’dan küçük değilse.
AES Innovation’ın kapsamı
Bu kontrol, AES Innovation’ın TÜRKAK akreditasyon kapsamındadır (TS EN ISO/IEC 17020, AB-0631-M). Bakanlık, akredite muayene kuruluşlarının bu formattaki raporlarında kuruluş logosu, ticari adı ve TÜRKAK akreditasyon markasının yer almasını istemektedir.
Kontrolün yapılabilmesi için işveren ile kontrolü yapacak yetkili kişi arasında, kontrolden en geç 1 gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme düzenlenip onaylanmış olmalıdır; sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersizdir.
İlgili: Hizmet sayfası · İSG-KATİP sözleşmesi ve zorunlu rapor formatları · İş Ekipmanları Yönetmeliği ve Ek-III
Kaynaklar
- ÇSGB İş Ekipmanları dokümanları: ZPKK03 ve ZPKR03 (Zorunlu Dokümanlar)
- ÇSGB: Elektrik grubu iş ekipmanları zorunlu periyodik kontrol rapor formatı ve kriterleri
Sık Sorulan Sorular
ZPKR03 formatı ne zamandan beri zorunlu?
Bakanlık duyurusuna göre 01.09.2025 tarihinden itibaren yıldırımdan korunma tesisatı periyodik kontrollerinde bu formatın şeklen ve içerik olarak eksiksiz kullanılması zorunludur.
Formatın görünümü değiştirilebilir mi?
Ana başlıklar ve sıraları değiştirilmeden, içeriklerin boyutları ve yerleşimleri değiştirilerek kullanılabilir.
Kriter dokümanındaki her madde her ekipmanda aranır mı?
Hayır. Dokümanın notuna göre kriterler ekipmanın kullanım yeri, amacı, tipi ve modeline göre değişebilir; kriterin o ekipmanda aranıp aranmayacağına atıf yapılan mevzuat ve standart maddelerine bakılarak karar verilir.