Elektrik İç Tesisatı Gözle Kontrol ve Fonksiyon Testleri Periyodik Kontrol Raporu (ZPKR02) ve Kriterleri (ZPKK02): Bakanlık Formatı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, elektrik i̇ç tesisatı gözle kontrol ve fonksiyon testleri periyodik kontrolleri için zorunlu bir rapor formatı (ZPKR02) ve kontrol kriterleri dokümanı (ZPKK02) yayımladı. Dokümanlar 18.07.2025 tarihinde yayımlandı; 01.09.2025 tarihinden itibaren bu formatın şeklen ve içerik olarak eksiksiz kullanılması zorunludur. Format, İş Ekipmanları Yönetmeliği’nin 14/B maddesine dayanır; ana başlıklar ve sıraları değiştirilmeden, içeriklerin boyut ve yerleşimi uyarlanarak kullanılabilir. Bu sayfa, kriterlerin neyi aradığını ve raporun hangi bölümlerden oluştuğunu dokümanlara dayanarak özetler.

Kapsam ve rapor düzenleme kuralları

• Bu doküman Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamındaki tesislerde bulunan ekipmanların periyodik kontrollerini kapsar.
• “Alçak Gerilim Topraklama Tesisatı Periyodik Kontrol Raporu” bu periyodik kontrollerin tamamlayıcı raporlarıdır; tek başına bu rapor ile uygunluk değerlendirmesi yapılamaz.
• Kontrol raporu her bir ekipman (pano) için ayrı ayrı düzenlenmelidir; panolar grup pano şeklinde ise tek bir rapor düzenlenebilir.
• Raporun eki olarak uygunsuzluk bulguları fotoğraf ile gösterilebilir; grup panolardaki bulgular pano numarası ile notlar bölümüne açıklanmalıdır.
• Panodaki tüm ekipmanların fonksiyonlarını yerine getirip getirmediği test butonu ile yapılabilir.
• İlk doğrulama testlerinde yalıtım direnci kontrolleri ile gerilim düşümü tahkikleri mutlaka yapılmalıdır.
• Pano içindeki ekipmanların marka ve modelinden şüphe duyulması durumunda imalatçıdan ek bilgi istenmelidir.
• Pano dışındaki tesisatı bütünleyen priz, kablo tavası, buat, eşpotansiyel bara, motor, regülatör gibi ekipmanların kontrolleri ekipmanın özelliğine göre notlar bölümünde belirtilir.
• Rapor formatı (ZPKR02) – Periyodik Kontrol Metodu ve Kapsamı: TS HD 60364-4-43 (Aşırı Akıma Karşı Koruma), TS HD 60364-6 (Doğrulama), İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği.
• Rapor formatı (ZPKR02): Pano/Ekipman sayısı fazla olan tesislerde birden fazla form kullanılmalıdır.
• Rapor formatı (ZPKR02): Nokta sayısı fazla olan tesislerde birden fazla form kullanılabilir ya da formun sadece 6. bölümü çoğaltılabilir.
• Rapor formatı (ZPKR02): Bu rapor “Alçak Gerilim Topraklama Tesisatı Kontrol Raporu” ile birlikte geçerlidir.

Kontrol kriterleri (ZPKK02)

Dokümandaki sınır değerler ve eşikler

• Ik ＜ Icu: panodaki tüm devre kesicilerin kısa devre kesme kapasitesi (Icu), panonun 3 faz simetrik kısa devre akımından büyük olmalı (kriter 1); hesaplanan 3 fazlı kısa devre akımı herhangi bir aşırı akım koruma cihazının Icu değerinden fazla ise ağır kusur (rapor, Fonksiyon Testleri 1).
• Devre kesici açma eğrisi tipi / kategori: B=5x, C=10x, D=15x (kriter 3).
• Nötr kesiti: uygulamada faz kesitinin yarısı kadar seçilir; harmonik olan devrelerde ve PEN iletkeni kullanılan (TN-CS, TN-C) yerlerde PEN kesiti faz kesiti ile aynı seçilir (kriter 10).
• PEN iletkeni kesiti 10 mm²’den küçük olamaz (kriter 10).
• PEN iletkeni kesiti ＞10 mm² değilse ağır kusur (rapor, Fonksiyon Testleri 7-b, EİTY Md 36).
• N/PEN kesiti faz iletkeni kesitine eşit değilse ağır kusur; istisna örneği 3×70+35 mm²: faz iletkenlerini koruyan devre kesici anma akımı N/PEN kesitine (35 mm²) göre belirlenmeli (rapor, Fonksiyon Testleri 7-a, EİTY Md 57b3-ii-1/2).
• PE koruma iletkeni: ETTY Madde 9-e’ye göre 63 A’e kadar korunan devrelerde tablodan, daha büyük devrelerde hesapla kontrol (kriter 11).
• Ek potansiyel dengeleme iletkeni (PD) kesiti: en az 6 mm², en fazla 25 mm² (kriter 12).
• PD potansiyel dengeleme iletkeni: 6 mm² ＜ PD ＜ 25 mm² değilse ağır kusur (rapor, Fonksiyon Testleri 9).
• Tamamlayıcı potansiyel dengeleme: PD ＞ 4 mm² değilse ağır kusur (rapor, Fonksiyon Testleri 10).
• Pano kapak bağlantısı kontrolü 6 mm² (rapor, Bölüm 5 gözle kontrol kalemi).
• İletken boyu projeden belirlenemiyorsa linye mesafesi 20 m olarak alınabilir (kriter 13).
• Kablo şalter koordinasyonu Ib＜In＜Iz; kablo akım taşıma kapasitesinden büyük şalterler için uygunsuzluk (kriter 14); sağlanmadıysa ağır kusur (rapor, Fonksiyon Testleri 5).
• Potansiyel dengeleme iletkenlerinin eşpotansiyel baraya kadar süreklilik direnci Rc ＜ 0,1 Ω (kriter 15).
• RCD testinde test akımı ekipman tipine göre rampa, 0-180 derece verilir (kriter 15).
• Aşırı gerilim koruma kategorisi: B=sınıf I, C=sınıf II, D=sınıf III (kriter 15).
• Tesisatta kapsamlı değişiklik eşiği: ＞%20 (rapor, 2.2).
• 30 mA RCD; 5xI için 40 ms açma zamanı; devre kesicisi ＜32 A devreler için (rapor, 2.2, TS HD 60364-4-41).
• Aşırı yük ısınması: PVC kablolar için ＞70 derece (rapor, Bölüm 5 termal kamera).
• Faza erişim engeli IP2X koruma sınıfını sağlamıyorsa ağır kusur (rapor, Gözle Kontrol 1).
• Zemin izolasyon direnci 50 kΩ’dan büyük değilse ağır kusur (rapor, Fonksiyon Testleri 6-c, EİTY Md. 48).

Rapor formatının bölümleri (ZPKR02)

• 1. FİRMA BİLGİLERİ
• 2. EKİPMAN BİLGİLERİ (2.1. DETAY BİLGİLER; 2.2. TESPİT EDİLEN BİLGİLER)
• 3. TERMAL KAMERA BİLGİLERİ
• 4. ÖLÇÜM ALETLERİ BİLGİLERİ
• 5. KONTROL KRİTERLERİ VE TESTLER (üst başlık: TEST VE KONTROLLER)
• 6. FONKSİON KONTROL KRİTERLERİ VE TESTLER (6.1. AŞIRI AKIM CİHAZI / İLETKEN UYGUNLUĞU – GERİLİM KONTROLÜ – AŞIRI GERİM CİHAZLARI (DKD) KONTROLÜ – RCD TESTLERİ; 6.2. POTANSİYEL DENGELEME İLETKENLERİ KONTROLÜ; 6.3. ZEMİN İZOLASYONUNUN KONTROLÜ)
• 7. KUSUR AÇIKLAMALARI
• 8. EKİPMAN FOTOĞRAFLARI
• 9. NOTLAR
• 10. SONUÇ VE KANAAT
• 11. PERİYODİK KONTROLLERİ YAPMAYA YETKİLİ KİŞİ BİLGİLERİ ve ONAY

Raporda doldurulması istenen başlıca bilgiler:

• Başlık bloğu: Doküman Kodu, Yayım Tarihi, Revizyon No, Revizyon Tarihi, Yürürlük Tarihi.
• Firma bilgileri: Firma Adı, Periyodik Kontrol Adresi, SGK Sicil Numarası, Rapor Numarası, Rapor Tarihi, İSG-KATİP Sözleşme ID, Periyodik Kontrol Başlangıç Tarihi ve Saati, Periyodik Kontrol Bitiş Tarihi ve Saati, Bir Sonraki Periyodik Kontrol Tarihi.
• Periyodik Kontrol Metodu ve Kapsamı (formda hazır yazılı): TS HD 60364-4-43, TS HD 60364-6, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği.
• Detay bilgiler: Enerji sağlayan kuruluş; Şebeke tipi (TT / IT / TN; TN-CS / TN-C / TN-S); Şebeke gerilimi; Tesise ait proje var mı? (Var/Yok); Tek hat şeması var mı? (Var/Yok); Kontrol nedeni (Periyodik Kontrol / İlk Kontrol); Topraklayıcı tipi (Ring / Yüzeysel / Temel / Derin / Belirlenemedi); Yapı cinsi (Ev / Ticari / Endüstri / Diğer); Ekipmanın kullanım amacı; Son kontrol tarihi.
• Faz iletkenlerinin sayısı ve tipi: AA sütununda 1 faz 2 tel, 1 faz 3 tel, 2 faz 3 tel, 3 faz 3 tel, 3 faz 4 tel; DA sütununda 2 kutup, 3 kutup, Diğer. Yanında: Temel topraklama direnci (Ω), İlave topraklama elektrotu detayları (varsa), Sistem topraklama iletkeni ve kesiti, Ana eşpotansiyel iletkeni ve kesiti.
• Besleme kaynağı karakteristikleri: Nominal gerilim U/Uo(1) kV (1. fazdan alınan değer), Nominal frekans f(1) Hz, Hata Akımı Olasılığı IF(1) kA, Dış çevrim empedansı ZE Ω; TT-TN-S şebeke için ana RCD anma akımı.
• Ana kesici karakteristikleri: Tip, Nominal Akım; TT-TNS şebeke için ana RCD test akımı (mA) ve süresi (ms).
• Tespit edilen bilgiler: Tesisatta kapsamlı değişiklik var mı? (＞%20) (Var/Yok); Tesisatta aşırı gerilim koruma cihazları (DKD/SPD) kullanılmış mı? (Evet/Hayır); Doğrudan dokunmaya karşı koruma önlemleri (gerilim altındaki bölümlerin yalıtılması (iç kapak veya pleksi koruma), mahfaza (IPXY, pano kilidi, tehlike işareti vb.), engel, el ulaşma uzaklığı dışına yerleştirme, ilave koruma, 30 mA RCD (5xI için 40 ms açma zamanı; devre kesicisi ＜32 A devreler için, TS HD 60364-4-41)); Bir önceki periyodik kontrol etiketi var mı? (Var/Yok).
• Termal kamera bilgileri (iki cihaz sütunu): Cihaz adı, Kalibrasyon tarihi, Kalibrasyon geçerlilik tarihi, Seri numarası, Kalibrasyon numarası.
• Ölçüm aletleri bilgileri (iki cihaz sütunu): Cihaz adı, Kalibrasyon tarihi, Kalibrasyon geçerlilik tarihi, Seri numarası, Kalibrasyon numarası.
• Bölüm 5 gözle kontrol (her kalem için Değerlendirme; Pano Adı/Ekipman Tanımlaması ile): Pano ve diğer donanımlara girişin uygunluğu (kablo şebeke tarafı, kablo donanım tarafı, pano sabitlenmesi (depreme dayanıklılık), dış darbelere karşı koruma önlemi, elektrik panosu etrafında yabancı malzemeler, zemin izolasyonu); topraklanmış potansiyel dengeleme ve beslemenin otomatik kesilmesi – dolaylı dokunmaya karşı koruma (topraklama iletkeni, ana potansiyel dengeleme iletkeni, ek potansiyel dengeleme iletkeni (tamamlayıcı), pano kapak bağlantısı kontrolü 6 mm²); karşılıklı zararlı etkilerin önlenmesi (elektriksel olmayan tesislere yaklaşma ve diğer etkiler, Bant I ve Bant II ayrılması ve Bant II yalıtımı, güvenlik devre ayrılması, pano iç kapak/faza erişim engeli veya pleksi koruma); tanımlama (şemalar, talimatlar, devre çizimleri ve kısa bilgiler, koruma cihaz ve terminal etiket, tehlike ve diğer uyarı işaretleri); kablo ve iletkenler (kablo yollarının uygunluğu ve mekanik koruma, kablo renk kodları Nötr: Mavi, Toprak: Sarı/Yeşil, tesisat yöntemi, yangın engeli, uygun kilitleme ve sıcaklık etkisine karşı koruma); termal kamera (fotoğraf tarihi, fotoğraf no., kontak gevşekliği ısınması, aşırı yük ısınması PVC kablolar için ＞70 derece); genel değerlendirmeler (yangın söndürme tertibatı, temizlik/bakım durumu, pano içi ve bağlantıların korozyon kontrolü, acil durum aydınlatma tertibatı).
• Bölüm 6 ölçüm ve doğrulama metodu seçimi: Üç Uçlu Karşılaştırma / Çevrim Empedansı / Klamp Yöntemi.
• Bölüm 6.1 pano başlığı: Pano (Ekipman) Adı-Etiketi veya Kodu; panodan ölçülen faz-toprak çevrim empedansı (Zx) (Ω); panodan ölçülen faz-nötr çevrim empedansı (ZLN) (Ω); gerilimler F-F(V), L-N(V), N-PE(V); hesaplanan 3 fazlı kısa devre akımı (kA); aşırı gerilim koruma (DKD) tipi; aşırı gerilim koruma (DKD) dayanma akımı (kA).
• Bölüm 6.1 linye tablosu sütunları: No.; Pano/Tablo numarası-Linye Adı-Etiketi; aşırı akım koruma cihazının açma eğrisi tipi, kutup sayısı, In(A), Icu kısa devre kesme akımı; iletkenin faz kesiti (mm²), N/PEN kesiti (mm²), PE koruma iletkeni kesiti (mm²), Ib yük/tasarım akımı (A), Iz akım taşıma kapasitesi (A); RCD testi IΔ (mA), TΔ (ms); Sonuç (Not).
• Bölüm 6.2 tablo sütunları: No.; potansiyel dengeleme yapılan ilgili bölüm; potansiyel dengeleme iletkeni kesiti (mm²); potansiyel dengeleme iletkeni süreklilik (Ω); varsa tamamlayıcı potansiyel dengeleme iletkeni kesiti (mm²); tamamlayıcı potansiyel dengeleme süreklilik (Ω); Sonuç (Not).
• Bölüm 6.3 tablo sütunları: No.; izolasyon halısının (zemin yalıtımının) yeri; Eni (m); Boyu (m); zemin izolasyon direnci (kΩ); Sonuç (Uygunluk notu).
• Bölüm 7–9: Kusur açıklamaları, ekipman fotoğrafları ve notlar için serbest alanlar.
• Bölüm 10: ‘kullanımı uygundur / kullanımı uygun değildir’ kanaati.
• Bölüm 11: Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişinin Adı Soyadı, Mesleği, Yetkili Kişi Kayıt Numarası ve İmzası; ‘Bu rapor ……. (yazı (rakam)) nüsha olarak hazırlanmıştır.’ ibaresi.

Kusur derecelendirmesi ve dokümandaki notlar

• Kriter tablosu ‘Notlar’ satırı: Projeyi onaylayanların adları soyadları, imzaları, meslek unvanları, diploma numaraları, tarih ve sayı, proje onay geçerlilik süresi vb. eklenecektir.
• Not 1: Kusur derecesi “*” hafif kusurlu ve “**” kusurlu anlamında kullanılmaktadır.
• Not 2: Kontrol içeriğinde belirtilen kriterler ekipmanın kullanım yeri, kullanım amacı, tip ve modellerine vb. göre değişkenlik gösterebilmektedir. İlgili imalat mevzuatı ve/veya standardı baz alınarak ekipmanda belirtilen risklerin bulunmadığı durumda kontrol kriterleri aranmayacaktır. Kriterin o ekipmanda aranıp aranmayacağı ile ilgili karar standart maddesi bölümünde atıf yapılan mevzuat ve/veya standart maddelerine dikkat edilerek verilmelidir; kriterin ekipmanın hangi tipinde, modelinde, imal yılında vb. olması gerektiği mevzuat ve/veya standart maddelerine göre değerlendirilmelidir. Kriterin kontrol içeriğinde bulunması her ekipman için zorunlu olarak aranacak kriter anlamına gelmemektedir.
• Not 3: Fonksiyon testleri içinde yer alan yalıtım direnci ölçümleri sadece doğrulama kontrollerinde yapılabilir. Periyodik kontrollerde yapılmaz.
• Not 4: RCD testlerinde toroid artık akım anahtarları testlerinde denetimler test butonu ile yapılabilir.
• Not 5: Toprak çevrim empedansı ölçümlerinde yalıtım hatasından kaynaklanan ölçüm belirsizlikleri Topraklama Tesisatı Raporunda belirtilecektir.
• Not 4 (dokümanda ikinci kez ‘Not 4’ olarak numaralanmış): Isınma ve bağlantı noktası kontrollerinde termal kamera kullanımı isteğe bağlı olup, gözle kontrol formunda belirtilmesi yeterlidir. Termal kamera kontrolleri yapıldığında Bakanlıkça aksi belirtilmedikçe ek eğitim şartı aranmaz.
• Rapor formatı (ZPKR02) Bölüm 7: Kusur derecesi “*” hafif kusurlu ve “**” ağır kusurlu anlamında kullanılmaktadır. Değerlendirme “Uygun”, “Uygun Değil” ve “Uygulanamaz” olarak yapılmıştır.
• Rapor formatı Bölüm 10 (Sonuç ve Kanaat): Periyodik kontrol tarihi itibari ile elektrik tesisatının fonksiyon testleri muayenesi sonrasında mevcut şartlar altında ‘kullanımı uygundur/kullanımı uygun değildir’ kanaati yazılır; TS HD 60364 standardına göre kullanımı uygun olmayan tesisatlar işaretlenir.
• Rapor formatı Bölüm 10: Tespit edilen hafif kusurların bir sonraki periyodik kontrol tarihine kadar giderilmesi gereklidir; (*) bu not sadece hafif kusur tespit edilmesi durumunda yazılacaktır.
• Ağır kusur – Gözle Kontrol 1: Faza erişim engeli IP2X koruma sınıfını sağlamıyorsa.
• Ağır kusur – Gözle Kontrol 2: Kablo ek noktaları yalıtımlı değilse, pano içinde ucu açıkta iletken varsa.
• Ağır kusur – Gözle Kontrol 3: Pano elemanları bağlantı noktalarında kontak gevşekliği (seri ark) tespit edilmişse.
• Ağır kusur – Gözle Kontrol 4: PVC izoleli kablolarda ve pano elemanlarının dokunulabilen metal olmayan yüzeylerinde aşırı ısınma tespit edilmişse.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 1: Hesaplanan 3 fazlı kısa devre akımı, pano içinde bulunan herhangi bir aşırı akım koruma cihazı etiketinde yazan kısa devre kesme kapasitesinden (Icu) fazla ise.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 2: Aşırı akım koruma elemanı değerleri linye kesiti ile uyumsuz ise.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 3: El ulaşma mesafesindeki metal bölümler, ekipmanın toprak barası veya toprak ucuyla eş potansiyel değilse.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 4: RCD performans testi sonuçları yetersiz ise.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 5: Devre Tasarım Akımı (Ib), Devre Kesici Akımı (In) ve Kablo Akım Taşıma Kapasitesi (Iz) için Ib＜In＜Iz sağlanmadıysa.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 6 (zemin yalıtımı): b) El ulaşma mesafesinde bulunan zemin izolasyonu uygun boyutta değilse (EİTY Md. 33d); c) Zemin izolasyon direnci 50 kΩ’dan büyük değilse (EİTY Md. 48).
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 7 (N/PEN): a) N/PEN kesiti ile faz iletkeni kesiti eşit değilse (EİTY Md 57b3-ii-1); istisna: N/PEN kesitinin faz iletkeni kesitinden küçük olması durumunda (örneğin 3×70+35 mm² gibi) faz iletkenlerini koruyan devre kesici anma akımının N/PEN iletkeni kesitine göre (örnekteki 35 mm²’ye göre) belirlenmesi kuralı ihlal edildiyse (EİTY Md 57b3-ii-2); b) PEN iletkeni kesiti ＞10 mm² değilse (EİTY Md 36); c) PEN iletkeninin yangın tehlikesi olan yerlerden geçirilmemesi kuralı ihlal edildiyse (EİTY Md 64); d) PEN iletkeninin Exproof tehlikeli bölge sınırları içinden geçirilmemesi kuralı ihlal edildiyse (IEC 60079-14).
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 8 (PE): Koruma iletkeni kesiti ETTY Md. 9e1i’de verilen formülle yapılan hesap sonucuna ve ETTY Çizelge 8’de verilen tabloya uygun değilse.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 9 (PD): 6 mm² ＜ PD ＜ 25 mm² değilse.
• Ağır kusur – Fonksiyon Testleri 10: Tamamlayıcı potansiyel dengeleme PD ＞ 4 mm² değilse. (Yukarıdaki durumlar ağır kusur olarak değerlendirilir.)
• Rapor formatı Bölüm 10 sınıflandırma: C1 – Tehlike mevcut. Yaralanma riski. Derhal düzeltici eylem gerekli. C2 – Potansiyel olarak tehlikeli – acil düzeltici eylem gerekli. C3 – İyileştirme önerilir.

AES Innovation’ın kapsamı

Bu kontrol, AES Innovation’ın TÜRKAK akreditasyon kapsamındadır (TS EN ISO/IEC 17020, AB-0631-M). Bakanlık, akredite muayene kuruluşlarının bu formattaki raporlarında kuruluş logosu, ticari adı ve TÜRKAK akreditasyon markasının yer almasını istemektedir.

Kontrolün yapılabilmesi için işveren ile kontrolü yapacak yetkili kişi arasında, kontrolden en geç 1 gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme düzenlenip onaylanmış olmalıdır; sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersizdir.

İlgili: Hizmet sayfası · İSG-KATİP sözleşmesi ve zorunlu rapor formatları · İş Ekipmanları Yönetmeliği ve Ek-III

Kaynaklar

• ÇSGB İş Ekipmanları dokümanları: ZPKK02 ve ZPKR02 (Zorunlu Dokümanlar)
• ÇSGB: Elektrik grubu iş ekipmanları zorunlu periyodik kontrol rapor formatı ve kriterleri

Sık Sorulan Sorular

ZPKR02 formatı ne zamandan beri zorunlu?

Bakanlık duyurusuna göre 01.09.2025 tarihinden itibaren elektrik i̇ç tesisatı gözle kontrol ve fonksiyon testleri periyodik kontrollerinde bu formatın şeklen ve içerik olarak eksiksiz kullanılması zorunludur.

Formatın görünümü değiştirilebilir mi?

Ana başlıklar ve sıraları değiştirilmeden, içeriklerin boyutları ve yerleşimleri değiştirilerek kullanılabilir.

Kriter dokümanındaki her madde her ekipmanda aranır mı?

Hayır. Dokümanın notuna göre kriterler ekipmanın kullanım yeri, amacı, tipi ve modeline göre değişebilir; kriterin o ekipmanda aranıp aranmayacağına atıf yapılan mevzuat ve standart maddelerine bakılarak karar verilir.