Aes thumbnail
|

18 Şubat 2027: Batarya Pasaportu, QR Kod ve Değiştirilebilir Pil Aynı Gün Başlıyor

AB Batarya Tüzüğü’nün ((AB) 2023/1542) en kalabalık tarihi yaklaşıyor. 18 Şubat 2027’de üç yükümlülük aynı gün uygulanmaya başlıyor: belirli bataryalar için dijital batarya pasaportu, tüm bataryalara QR kod ve ürüne takılı taşınabilir pillerin son kullanıcı tarafından çıkarılıp değiştirilebilmesi. Ekim 2026’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanan iki belge de bu tarihten önce kuralları netleştirdi. Bu yazı yalnız resmî metinlere dayanıyor; her bilgiyi madde numarasıyla veriyoruz.

Hizmet notu: AES Innovation, bu sayfada anlatılan AB uyum çalışmalarını (PPWR, dijital ürün pasaportu, CBAM ve benzeri) konusunda uzman çözüm ortaklarıyla birlikte yürütür; bu hizmetleri doğrudan kendisi sunmaz. Bu çalışmalar akreditasyon kapsamımızın (AB-0631-M) dışındadır.

18 Şubat 2027’de ne başlıyor?

YükümlülükKimi kapsıyorDayanak
Batarya pasaportuPiyasaya arz edilen ya da hizmete alınan her hafif taşıt (LMT) bataryası, kapasitesi 2 kWh’yi aşan her endüstriyel batarya ve her elektrikli araç bataryasımd. 77(1)
QR kodTüm bataryalar; QR kodun biçimi Ek VI Bölüm C’de tanımlımd. 13(6)
Son kullanıcının çıkarıp değiştirebileceği taşınabilir pilTaşınabilir pil içeren ürünleri piyasaya arz edenlermd. 11; uygulama tarihi md. 96(2)(a)

QR kodun açtığı bilgi bataryanın türüne göre değişiyor. Pasaport kapsamındaki bataryalarda QR kod doğrudan pasaporta götürüyor. Diğer bataryalarda etiket bilgilerine, AB uygunluk beyanına, özen yükümlülüğü raporuna ve atık bataryaların önlenmesi ve yönetimine ilişkin bilgilere erişim sağlıyor. Marş-aydınlatma-ateşleme (SLI) akülerinde ise bunlara ek olarak aktif malzemedeki geri kazanılmış kobalt, kurşun, lityum ve nikel miktarı veriliyor (md. 13(6)).

Batarya pasaportunda neler olacak?

Pasaport, hem batarya modeline hem de tek tek bataryaya ait bilgileri taşıyan elektronik bir kayıt; bataryanın kullanımı sırasında oluşan bilgiler de buna dahil (md. 77(2)). İçerik, Ek XIII’te erişim katmanlarına göre tanımlanıyor:

  • Herkese açık bilgiler: kimyasal yapı, tehlikeli maddeler ve kritik hammaddeler, karbon ayak izi bilgisi, sorumlu tedarik, geri dönüştürülmüş içerik, anma kapasitesi, gerilim aralıkları, çevrim cinsinden beklenen ömür, ticari garanti süresi ve AB uygunluk beyanı gibi model bilgileri (Ek XIII, nokta 1).
  • Yalnız meşru menfaati olanlara ve Komisyon’a açık bilgiler: ayrıntılı bileşim, yedek parça numaraları, söküm bilgileri ve güvenlik önlemleri (Ek XIII, nokta 2). Meşru menfaat; tamirci, yeniden üretici, ikinci ömür operatörü ve geri dönüştürücünün faaliyetleri ile bataryanın alıcısının enerji piyasasına katılımı gibi amaçlarla sınırlı (md. 77(2)).
  • Yalnız onaylanmış kuruluşlara, piyasa gözetim otoritelerine ve Komisyon’a açık bilgiler (md. 77(2)(b); Ek XIII, nokta 2 ve 3).

Pasaporta QR kodla ulaşılıyor. QR kod, bataryayı piyasaya arz eden ekonomik operatörün atadığı benzersiz tanımlayıcıya bağlanıyor; ikisi de ISO/IEC 15459 serisine (bölüm 1-6) uymak zorunda (md. 77(3)). Bilgilerin doğru, eksiksiz ve güncel olmasından piyasaya arz eden ekonomik operatör sorumlu; bu iş için başka bir operatörü yazılı olarak yetkilendirebiliyor (md. 77(4)).

Teknik tarafta Tüzük açık standartlara dayanan, birlikte çalışabilir, makine tarafından okunabilir ve tedarikçiye bağımlılık (vendor lock-in) yaratmayan bir yapı istiyor (md. 77(5)). Pasaporta erişim ücretsiz. Verileri sorumlu operatör ya da onun yetkilendirdiği taraf saklıyor; yetkilendirilen taraf bu verileri satamıyor, hizmetin gerektirdiğinin ötesinde kullanamıyor. Operatör faaliyetini bitirse bile pasaport erişilebilir kalmak zorunda (md. 78(b)-(e)).

Batarya pasaportunun çevreci tasarım mevzuatındaki diğer dijital ürün pasaportlarıyla tam birlikte çalışabilir olması da şart (md. 78(a)). Yani batarya pasaportu için kurulan altyapı, ESPR kapsamındaki DPP hazırlığıyla aynı yöne bakıyor; teknik çerçeve için DPP Standartları Rehberi serimize bakabilirsiniz.

Yeniden kullanıma hazırlanan, yeniden amaçlandırılan ya da yeniden üretilen bataryaya, eskisinin pasaportuna bağlı yeni bir pasaport açılıyor; batarya geri dönüştürüldüğünde pasaport sona eriyor (md. 77(7) ve (8)).

İzlenecek adım: meşru menfaat uygulama tüzüğü

Kimin “meşru menfaat sahibi” sayılacağını, bu kişilerin hangi bilgilere erişeceğini ve bilgiyi ne ölçüde indirip paylaşabileceğini belirleyecek uygulama tüzüğünün 18 Ağustos 2026’ya kadar kabul edilmesi öngörülüyordu (md. 77(9)). Bu yazının hazırlandığı 3 Kasım 2026 itibarıyla AB Yayın Ofisi kayıtlarında bu maddeye dayanan, yayımlanmış bir uygulama tüzüğü görünmüyor. Tüzük yayımlandığında erişim katmanlarının ayrıntısı netleşecek; pasaport altyapınızı kurarken erişim kurallarını sonradan güncellenebilir tutmanızı öneririz.

Ekim 2026: değiştirilebilir pil kuralına yeni istisnalar

Taşınabilir pil içeren ürünlerde temel kural, pilin ürünün ömrü boyunca son kullanıcı tarafından piyasada bulunan aletlerle kolayca çıkarılıp değiştirilebilmesi. Ürünle birlikte kullanım, çıkarma ve değiştirme talimatı ile güvenlik bilgisi verilmeli; bu bilgiler kamuya açık bir web sitesinde de kalıcı olarak yayımlanmalı (md. 11(1)).

22 Ekim 2026’da yayımlanan Komisyon Yetki Devrine Dayalı Tüzüğü (AB) 2026/1770, pilin yalnız bağımsız profesyonellerce değiştirilebileceği ürünlerin listesini (md. 11(2)) yeniden yazdı. Yeni liste şunları kapsıyor:

  • Su sıçramasına, su akışına ya da suya daldırmaya düzenli olarak maruz kalan, yıkanabilir cihazlar (giyilebilir cihazlar dahil)
  • Profesyonel tıbbi görüntüleme ve radyoterapi cihazları ile in vitro tanı cihazları
  • Çok küçük olduğu ya da toza ve darbeye karşı kapalı gövdeye dayandığı için kullanıcının pile erişmesinin güvenliği bozacağı giyilebilir cihazlar
  • 31 Temmuz 2030’a kadar, şarj edilebilir pilli elektrikli oyuncaklar
  • Gıda hazırlığında kullanılan kablosuz termometre probları
  • Patlayıcı ortamlarda kullanılan teçhizat ve koruyucu sistemler direktifi (2014/34/AB) kapsamındaki ürünler
  • Deri altından ilaç uygulayan, vücuda takılan sistemler
  • Tarım ve inşaat makinelerinin tavanına monte edilen telematik cihazlar

Tıbbi görüntüleme ve in vitro tanı cihazları dışındaki istisnalar, ancak kullanıcının ve cihazın güvenliği için gerekliyse kullanılabiliyor (2026/1770, md. 1). Tüzük, yayımından sonraki yirminci gün olan 11 Kasım 2026’da yürürlüğe giriyor (2026/1770, md. 2).

Patlayıcı ortam ekipmanı üreticileri için bu istisna doğrudan ilgili: 2014/34/AB kapsamındaki bir üründe pili son kullanıcıya açmamak mümkün, ama yalnız güvenlik gerekçesiyle. Bu gerekçeyi teknik dosyanızda açıkça yazmanız, denetimde sorulacak ilk soruya cevap verir.

Aynı gün AB Resmî Gazetesi’nin C serisinde, taşınabilir ve LMT pillerinin çıkarılabilirliği ve değiştirilebilirliği hükümlerinin uyumlu uygulanması için Komisyon kılavuzu da yayımlandı (C/2026/5531).

Değişmeyen tarih, değişen tarih

Batarya Tüzüğü’nü bugüne kadar değiştiren düzenlemelerin hiçbiri pasaport tarihine dokunmadı. (AB) 2025/1561 yalnız özen yükümlülüğü maddesini (md. 48), (AB) 2026/1738 (araç tasarımında döngüsellik ve hurda araçlar) yalnız Ek I’i, (AB) 2026/1770 ise md. 11(2)’yi değiştirdi.

Değişen tarih özen yükümlülüğünde: kobalt, doğal grafit, lityum ve nikel tedarik zinciri için batarya özen yükümlülüklerinin uygulama tarihi 18 Ağustos 2025’ten 18 Ağustos 2027’ye ertelendi (2025/1561, md. 1).

AB’ye batarya ya da bataryalı ürün satanlar için ilk adımlar

  • Ürün yelpazenizde pasaport kapsamına giren batarya olup olmadığını belirleyin: LMT, 2 kWh üzeri endüstriyel ya da elektrikli araç bataryası (md. 77(1)).
  • Tüm bataryalarınız için QR kodun nereye açılacağını ve etiket yerleşimini planlayın (md. 13(6), Ek VI Bölüm C).
  • Ürününüzde taşınabilir pil varsa son kullanıcı değiştirilebilirliğini doğrulayın; değiştirilemiyorsa 2026/1770’teki hangi istisnaya ve hangi güvenlik gerekçesine dayandığınızı yazılı hale getirin.
  • Benzersiz tanımlayıcı şemanızı ISO/IEC 15459 serisine göre seçin (md. 77(3)). DPP tarafındaki tanımlayıcı kararlarınızla aynı şemayı kullanmak işi sadeleştirir.
  • Pasaport verisini kimin barındıracağını ve yetkilendirmenin yazılı olacağını sözleşmeye bağlayın (md. 77(4), md. 78(c)-(e)).
  • Meşru menfaat uygulama tüzüğünü izleyin (md. 77(9)).

AB’deki alıcınız bataryayı piyasaya arz eden ekonomik operatörse pasaportun sorumluluğu onda. Yine de verinin önemli bir kısmı (bileşim, kapasite, ömür, söküm bilgisi) sizin üretim ve test kayıtlarınızdan gelecek.

Bilgilendirme notu: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı gereklilikler için aşağıdaki resmî metinlerin güncel hallerine başvurun.

Resmî kaynaklar

İlgili içerikler: Batarya Pasaportu Nedir? · Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Hizmetleri

Diğer Konular