Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği: Kimler Raporlar, Enerji ve Verimlilik Yatırımları İçin Ne Anlama Gelir?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği‘ni 24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete’de yayımladı. 7552 sayılı İklim Kanunu’na dayanan yönetmelik, hangi ekonomik faaliyetlerin çevresel açıdan sürdürülebilir sayılacağını belirleyen sınıflandırma sistemini kuruyor; amacı sürdürülebilir yatırımlara finansman akışını teşvik etmek ve yeşile boyamayı önlemek. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Uygun faaliyet ve uyumlu faaliyet

Yönetmeliğin Ek-1’inde listelenen faaliyetler uygun ekonomik faaliyet sayılır. Uygun bir faaliyetin uyumlu olması için şu üç şartı birlikte sağlaması gerekir (madde 6):

• Çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlamak,
• Başka hiçbir çevresel hedefe önemli zarar vermemek,
• Asgari sosyal koruma önlemlerine uymak (ILO temel sözleşmeleri, OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi, BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri ve ulusal çalışma mevzuatı).

Çevresel hedefler altıdır: sera gazı emisyonlarının azaltımı, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü, biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu. Katkı ve zarar vermeme, İklim Değişikliği Başkanlığının belirlediği teknik tarama kriterlerine göre değerlendirilir. Kriterler Başkanlığın internet sayfasında yayımlanır; güncellemeler her yıl 15 Aralık’a kadar yayımlanır ve izleyen yıldan itibaren geçerli olur. Katı fosil yakıt kullanılan üretim faaliyetleri sürdürülebilir sayılmaz.

Enerji, bina ve elektrik alanında Ek-1’deki faaliyetlerden örnekler

Ek-1’in sera gazı emisyonlarının azaltımı bölümünde, enerji ve elektrik tesisatı alanıyla ilgili faaliyetlerden bazıları:

Listede ayrıca ormancılık, imalat (çimento, alüminyum, demir-çelik, batarya ve yenilenebilir enerji teknolojileri imalatı dahil), su ve atık, ulaştırma, inşaat, tarım ve turizm faaliyetleri yer alıyor.

Kimler raporlama yapar?

• Şirketler: Ek-1’deki faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler, Başkanlığın yayımlayacağı şablonlara göre raporlama yapabilir (madde 13/1). Raporlama şirketler için gönüllüdür.
• Finansal kuruluşlar: Bankalar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri raporlama yapmak zorundadır; ancak 1 Ocak 2029’a kadar bu zorunluluk uygulanmaz (geçici madde 1). Usul ve esasları SPK, BDDK ve SEDDK belirler.
• Bankalar şirketlerden isteyebilir: Raporlama yükümlüsü finansal kuruluşlar, kendi raporlamalarına konu iş ve işlemler için şirketlerden bu yönetmelik çerçevesinde raporlama yapmalarını talep edebilir (madde 13/4). Bu nedenle kredi ve yatırım finansmanı kullanan şirketler, gönüllü olsa da bu raporlamayla karşılaşabilir.

Rapor neyi içerir, ne zaman verilir?

• Anahtar performans göstergeleri: taksonomiye uygun veya uyumlu ürün ve hizmetlerden elde edilen hasılat, yatırım harcamaları ve işletme giderlerinin oranları.
• Uygun faaliyetlerin hasılat, yatırım harcaması ya da işletme gideri payı toplamın %10’unun altındaysa ilgili gösterge rapora dahil edilmeyebilir.
• Rapor, mali tablo döneminin bitimini izleyen altıncı ayın sonuna kadar Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi’ne yüklenir ve önceki yılın dönemini kapsar. Yüklenen raporlar kamuoyuna açıktır.
• Taksonomi geçiş planı raporun tamamlayıcı unsurudur; doğrulamanın usul ve esaslarını Başkanlık belirleyecek.
• Raporlama yapanlardan bildirim, bilgi ve belge verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere İklim Kanunu uyarınca idari para cezası uygulanır (madde 23).

Yeşile boyama

Yönetmelik, bir ürün veya hizmetin çevresel hedeflere önemli katkı sağladığı algısını yaratmak için halkla ilişkiler, finansman, reklam ya da pazarlama yöntemlerinin aldatıcı biçimde kullanılmasını yeşile boyama olarak tanımlıyor. “Yeşil” ya da “taksonomi uyumlu” iddiaları teknik tarama kriterlerine dayanmalıdır.

Hazırlık için ilk adımlar

• Faaliyetlerinizin Ek-1’deki hangi faaliyetlere karşılık geldiğini belirleyin.
• Bu faaliyetlerin hasılat, yatırım harcaması ve işletme gideri paylarını muhasebe kayıtlarından ayrıştırın.
• İlgili faaliyetin teknik tarama kriterlerini Başkanlığın internet sayfasından izleyin.
• GES, depolama, ısı pompası ve enerji verimliliği yatırımlarında üretim, tüketim ve performans verilerini ölçüme dayalı ve belgeli tutun; kurulum ve periyodik kontrol raporları bu belgelerin parçasıdır.
• Kredi kullandığınız bankanın taksonomi verisi talebine hazırlıklı olun.

AES Innovation’ın kapsamı

AES Innovation’ın akreditasyon kapsamı (AB-0631-M) elektrik tesisatı periyodik kontrolüdür. GES, depolama ve elektrik tesisatı muayeneleri ile ölçümlerimiz, yatırımlarınızın teknik belgelerini oluşturur. Taksonomi raporlaması danışmanlığını çözüm ortaklarımızla birlikte yürütürüz.

Kaynaklar

• Resmî Gazete, 24.09.2026, sayı 33380: Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği
• Yönetmeliğin Ek-1’i: Taksonomi kapsamında yer alan sektör ve faaliyetler (PDF)

İlgili: GES (fotovoltaik) sistem muayenesi · Tüketiciler için depolama şartları · CSRD kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması

Sık Sorulan Sorular

Şirketler için taksonomi raporlaması zorunlu mu?

Hayır. Ek-1’deki faaliyetleri yürüten şirketler raporlama yapabilir; zorunluluk bankalar, sermaye piyasası kuruluşları ve sigorta şirketleri içindir ve 1 Ocak 2029’dan önce uygulanmaz. Ancak bu kuruluşlar şirketlerden raporlama talep edebilir.

GES yatırımı taksonomiye uygun mu?

Fotovoltaik teknolojisiyle elektrik üretimi Ek-1’de uygun faaliyet olarak yer alıyor. Uyumlu sayılması için ilgili teknik tarama kriterlerini, önemli zarar vermeme kriterlerini ve asgari sosyal koruma önlemlerini sağlaması gerekir.

Raporlar nereye ve ne zaman yüklenir?

Mali tablo döneminin bitimini izleyen altıncı ayın sonuna kadar Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi’ne yüklenir; yüklenen raporlar kamuoyuna açıktır.