Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB) Yayımlandı: 20 Ocak 2027’de Ne Değişiyor?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, AB Makine Tüzüğü (AB) 2023/1230’u esas alan yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB)‘ni 16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete’de yayımladı. Yönetmelik, 2009’dan beri uygulanan Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) ile tel halatların, zincirlerin ve kancaların belgelendirilmesine ilişkin yönetmeliğin (73/361/AT) yerini alıyor. Hükümlerinin büyük bölümü, AB’deki tüzükle aynı gün, 20 Ocak 2027‘de yürürlüğe giriyor. Bu sayfa, Resmî Gazete metnine dayanarak takvimi, geçiş kuralını ve imalatçılar ile makine kullanan işletmeler için öne çıkan değişiklikleri özetler.

Yürürlük takvimi

Geçiş: eski yönetmeliğe göre üretilen makineler

• 20 Ocak 2027’den önce Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT)’ne uygun olarak piyasaya arz edilen ürünlerin piyasada bulundurulması engellenmez (geçici madde 1).
• Eski yönetmeliğin 13. maddesine göre düzenlenen AT tip inceleme belgeleri ve onay kararları süreleri dolana kadar geçerlidir.
• Belirleyici olan, ürünün piyasaya arz edildiği tarihtir. 20 Ocak 2027 ve sonrasında piyasaya arz edilecek makineler yeni yönetmeliğe uygun olmalıdır.

Kapsam

Yönetmelik makineleri, kısmen tamamlanmış makineleri ve şu ilgili ürünleri kapsar: değiştirilebilir teçhizat, emniyet aksamları, kaldırma aksesuarları, kaldırma amaçlı zincir, halat ve kayışlar ile sökülebilir mekanik aktarma tertibatları. Emniyet aksamı tanımına yazılım dahil fiziksel veya dijital aksamlar da girer.

Öne çıkan değişiklikler

• Yüksek riskli makinelerde uygunluk değerlendirmesi: Ek-1 Kısım A’daki kategorilerde imalatçı AB tip incelemesi ve tipe uygunluk (Modül B + C), tam kalite güvencesi (Modül H) ya da birim doğrulaması (Modül G) yollarından birini uygular; iç üretim kontrolüne dayalı öz-beyan (Modül A) bu kategorilerde yoktur. Ek-1 Kısım B’deki kategorilerde Modül A ancak o kategoriye özgü ve ilgili tüm temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini kapsayan uyumlaştırılmış standartlar ya da ortak özellikler tam uygulanırsa kullanılabilir. Ek-1’de yer almayan makinelerde Modül A uygulanır.
• Dijital kullanım talimatları: Talimatlar dijital sunulabilir. İmalatçı talimata nasıl erişileceğini makine, ambalaj veya eşlik eden belge üzerinde belirtir; talimatı yazdırılabilir ve indirilebilir biçimde, en az 10 yıl çevrimiçi erişilebilir tutar. Kullanıcı satın alma sırasında isterse kâğıt talimat bir ay içinde ücretsiz verilir; profesyonel olmayan kullanıcıların kullanabileceği makinelerde temel güvenlik bilgisi kâğıt olarak sağlanır. Talimatlar Türkçe olmalıdır.
• Dijital AB uygunluk beyanı: Beyan makineyle birlikte verilebileceği gibi, talimatlarda internet adresi ya da makine tarafından okunabilir kod ile de sunulabilir; en az 10 yıl çevrimiçi erişilebilir olmalıdır.
• Önemli değişiklik: Piyasaya arzdan sonra imalatçının öngörmediği, yeni tehlike yaratan ya da mevcut riski artıran ve fiziksel ya da dijital araçlarla yapılan değişiklik “önemli değişiklik” sayılır (örneğin mevcut güvenlik kontrol sistemini değiştirmeyi gerektiren muhafaza veya koruyucu eklenmesi). Önemli değişiklik yapan gerçek veya tüzel kişi imalatçı sayılır ve imalatçı yükümlülüklerine tabi olur; yalnızca kendi kullanımı için değişiklik yapan profesyonel olmayan kullanıcı bu kapsamda değildir (madde 19).
• İthalatçı ve dağıtıcı: Ürünü kendi adı veya markasıyla piyasaya arz eden ya da uygunluğu etkileyecek biçimde değiştiren ithalatçı veya dağıtıcı imalatçı sayılır (madde 18).
• Kayıt ve belgeler: Teknik dosya ve AB uygunluk beyanı en az 10 yıl saklanır. Gerekli olduğunda teknik dosyadaki kaynak kod veya programlama mantığı, gerekçeli talep üzerine Bakanlığa sunulur (madde 11).

Makine kullanan işletmeler için ne anlama geliyor?

Yönetmelik makinelerin piyasaya arzını düzenler; işletmede kullanılan makinelerin periyodik kontrolü ayrı bir konudur ve İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında yürür. Ancak işletmelerin en çok dikkat etmesi gereken nokta önemli değişiklik kuralıdır: Mevcut bir makineye, güvenlik kontrol sistemini değiştirmeyi gerektiren bir koruyucu eklemek ya da kararlılığını veya mekanik dayanıklılığını sağlamak için ek önlem almak gibi değişiklikler, değişikliği yapan şirketi o makine için imalatçı konumuna getirebilir. Bu durumda risk değerlendirmesi, teknik dosya, uygunluk değerlendirmesi ve CE işareti yükümlülükleri değişikliği yapana geçer.

20 Ocak 2027’ye hazırlık için kontrol listesi

• Ürün yelpazenizi Ek-1 Kısım A, Kısım B ve Ek-1 dışı olarak sınıflandırın; Kısım A’daki ürünler için onaylanmış kuruluş takvimini şimdiden planlayın.
• Kısım B ürünlerinde öz-beyan yolunu kullanacaksanız ilgili uyumlaştırılmış standartları tam uygulayıp uygulamadığınızı kontrol edin.
• Risk değerlendirmesini (TS EN ISO 12100) ve teknik dosyayı yeni temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerine göre güncelleyin.
• Dijital talimat ve dijital uygunluk beyanı kullanacaksanız erişim yolunu, 10 yıllık çevrimiçi erişimi ve kâğıt talep sürecini kurun.
• 20 Ocak 2027’den önce piyasaya arz edeceğiniz stokları belirleyin.
• Fabrikanızda mevcut makinelerde yapılacak değişiklikleri önemli değişiklik açısından değerlendirin.

AES Innovation’ın kapsamı

AES Innovation’ın akreditasyon kapsamı (AB-0631-M) elektrik tesisatı periyodik kontrolüdür. Makine CE uygunluğunda risk değerlendirmesi, boşluk analizi ve teknik dosya çalışmalarını çözüm ortaklarımızla birlikte yürütürüz; onaylanmış kuruluş değiliz ve CE belgesi vermeyiz.

Kaynaklar

• Resmî Gazete, 16.10.2026, sayı 33402: Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB)
• EUR-Lex: (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü

İlgili: Makine CE uygunluğu, risk değerlendirmesi ve teknik dosya · Yüksek riskli makinelerde uygunluk değerlendirmesi yolu · AB Makine Tüzüğü 2027 rehberi

Sık Sorulan Sorular

Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe giriyor?

Yönetmelik 16 Ekim 2026’da yayımlandı. Uygunluk değerlendirme kuruluşlarına ilişkin hükümler ve geçiş hükmü yayım tarihinde, diğer hükümlerin tamamı 20 Ocak 2027’de yürürlüğe girer.

2006/42/AT’ye göre CE işaretli makinelerim ne olacak?

20 Ocak 2027’den önce eski yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilen ürünlerin piyasada bulundurulması engellenmez. Eski yönetmeliğe göre düzenlenen AT tip inceleme belgeleri de süreleri dolana kadar geçerlidir.

Kullanım kılavuzunu yalnızca dijital verebilir miyim?

Evet, talimatlar dijital sunulabilir. Ancak kullanıcı satın alma sırasında isterse kâğıt talimat bir ay içinde ücretsiz verilmelidir; profesyonel olmayan kullanıcıların kullanabileceği makinelerde temel güvenlik bilgisi kâğıt olarak sağlanır.

Fabrikamdaki bir makineyi değiştirirsem imalatçı sayılır mıyım?

Değişiklik, imalatçının öngörmediği ve yeni tehlike yaratan ya da riski artıran bir önemli değişiklikse evet: değişikliği yapan gerçek veya tüzel kişi o makine için imalatçı yükümlülüklerine tabi olur.