Periyodik Kontrol Zorunlu mu? Yasal Süreler ve Yaptırımlar
“Periyodik kontrol yaptırmak zorunda mıyım?” — işletmelerin en sık sorduğu sorulardan biri. Kısa cevap: evet. Bu yazıda yasal dayanağı, süreleri ve uyulmamasının sonuçlarını açıklıyoruz.
Detaylı özet: Yönetmeliğin periyodik kontrol kapsamı ve Ek-III süreleri için İş Ekipmanları Yönetmeliği (Periyodik Kontrol) — Özet ve Ek-III içeriğimize bakın.
Periyodik kontrol yasal olarak zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve buna bağlı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, iş yerinde kullanılan iş ekipmanlarının düzenli olarak periyodik kontrole tabi tutulmasını işverene yükümlülük olarak getirir. Bu, sektör veya işletme büyüklüğünden bağımsız bir zorunluluktur.
Periyodik kontrol süreleri ne kadar?
Yönetmeliğin Ek-III‘ünde aksi belirtilmedikçe, periyodik kontroller en az yılda bir yapılır. Bazı ekipmanlar için ilgili standart veya üretici daha kısa aralık öngörebilir:
| Ekipman | Genel kontrol aralığı |
|---|---|
| Elektrik tesisatı / topraklama | Yılda 1 (azami) |
| Kaldırma-iletme ekipmanları (vinç, forklift, platform) | Standartta aksi yoksa yılda 1 |
| Basınçlı kaplar / kazanlar | Standartta süre yoksa yılda 1 |
| Yangın tesisatı | Standartta süre yoksa yılda 1 |
| Yapı iskeleleri | 6 ayda 1 (azami) |
⚠️ Kesin aralık ekipmana ve uygulanan standarda göre değişir; tesisiniz için doğru periyot, uzman değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
Yaptırmazsam ne olur?
- İdari para cezası: İş müfettişi denetiminde eksik/geçersiz periyodik kontrol, 6331 kapsamında idari yaptırıma yol açar.
- Hukuki sorumluluk: İş kazası halinde, periyodik kontrol eksikliği işverenin kusur ve sorumluluğunu ağırlaştırır.
- Faaliyet riski: Bazı durumlarda ekipmanın kullanımı durdurulabilir.
- Sigorta/müşteri denetimi: Sigorta ve müşteri denetimlerinde uygunsuzluk oluşturur.
- Geçersiz rapor: İSG-KATİP üzerinden sözleşme olmaksızın düzenlenen periyodik kontrol raporu geçersizdir.
Periyodik kontrolü kim yapabilir?
Periyodik kontroller, ekipman türüne göre belirlenen branşlardan EKİPNET’e kayıtlı yetkili kişiler tarafından, kontrolden en geç 1 gün önce İSG-KATİP üzerinden düzenlenip onaylanan sözleşmeye dayanarak yapılır. Kule kren, LPG tank ve tesisatı, yürüyen merdiven ve asılı erişim donanımı gibi Ek Madde 2 ekipmanlarında kontrol, ekipman muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişilerce yapılır. Elektrik tesisatı periyodik kontrolünde AES Innovation TÜRKAK akredite muayene raporu düzenler; ayrıntı için Akreditasyon Kapsamımız.
İş yerinizin periyodik kontrol yükümlülüklerini netleştirmek ve teklif almak için:
İlgili: Muayene ve Periyodik Kontrol Hizmetleri.
İlgili: İş Ekipmanları Periyodik Kontrolü Zorunlu mu?
Sık Sorulan Sorular
Küçük işletmeler de periyodik kontrol yaptırmak zorunda mı?
Evet. Yükümlülük çalışan sayısına değil, Ek-III’te yer alan iş ekipmanının kullanılmasına bağlıdır; küçük işletmeler de kapsamdadır.
Periyodik kontrol her iş yeri için zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı İSG Kanunu ve İş Ekipmanları Yönetmeliği gereği, iş ekipmanı kullanan tüm iş yerleri periyodik kontrol yaptırmakla yükümlüdür.
Periyodik kontrol ne kadar sürede bir yapılmalı?
Yönetmelik Ek-III’te aksi belirtilmedikçe en az yılda bir. İlgili standart veya üretici daha kısa aralık öngörebilir.
Periyodik kontrol yaptırmazsam ceza var mı?
Evet. Denetimlerde eksik/geçersiz periyodik kontrol idari para cezasına yol açar ve iş kazası halinde işverenin sorumluluğunu ağırlaştırır.