Kompresör Hava Tankları Periyodik Kontrolü
Kısa yanıt: Kompresör hava tankları, basınç altında çalışan kaplardır ve İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III kapsamında periyodik kontrole tabidir. İlgili standartta (örn. basit basınçlı kaplar için TS EN 286-1) aksi belirtilmedikçe yılda en az bir kez muayene edilir; test basıncı genellikle işletme basıncının 1,5 katıdır.
Basınçlı bir hava tankının ani yırtılması, depoladığı enerji nedeniyle bir patlama etkisi yaratır ve ciddi yaralanma/ölümle sonuçlanabilir. İçeriden ilerleyen korozyon, et kalınlığı kaybı veya ayarı bozulmuş bir emniyet valfi; dışarıdan sorunsuz görünen bir tankı sessizce ölümcül bir riske dönüştürür. Periyodik kontrol, bu görünmeyen riskleri patlama yaşanmadan tespit eder.
AES Innovation, kompresör hava tanklarının iç/dış muayenesini, hidrostatik basınç testini ve emniyet donanımı kontrolünü yetkili mühendislerimizle yürütür.
Kompresör Tankı Muayenesinde Neler Kontrol Edilir?
- İç ve dış muayene: korozyon, çatlak, deformasyon ve et kalınlığı (gerektiğinde ultrasonik ölçüm)
- Hidrostatik (basınç) testi: tankın test basıncına dayanımı ve sızdırmazlığı
- Emniyet valfi: ayar basıncında açma ve boşaltma kapasitesi
- Manometre: doğruluk ve işlevsellik
- Drenaj, kondens tahliyesi ve imalat plakası bilgileri
Hidrostatik Test Neden Su ile Yapılır?
Hidrostatik testte tank, su ile işletme basıncının üzerindeki bir test basıncına (genellikle 1,5 katı) çıkarılır ve yapısal dayanım ile sızdırmazlık doğrulanır. Suyun tercih edilmesinin nedeni güvenliktir: olası bir yırtılmada su, hava gibi ani ve şiddetli bir enerji boşalmasına yol açmaz. Bu test, tankın bir sonraki periyoda kadar güvenle çalışacağının kanıtıdır.
Yasal Zorunluluk ve Periyot
Basınçlı kaplar, 6331 sayılı Kanun ve EK-III kapsamında periyodik kontrole tabidir. Genel periyot, standartta aksi yoksa yılda birdir; ortam koşulları ve kullanım yoğunluğu gerektirdiğinde sıklaştırılır. Kontrol, yetkili kişilerce yapılmalı ve yetkili kişilerce düzenlenen raporla belgelenmelidir.
Sahada En Sık Karşılaşılan Uygunsuzluklar
- İç yüzeyde korozyon ve birikmiş kondens nedeniyle et kalınlığı kaybı
- Test/sızdırmazlık sorunları olan veya hiç test edilmemiş tank
- Ayarı bozuk, tıkalı veya uygunsuz kapasitede emniyet valfi
- Eksik/okunaksız imalat plakası ve manometre arızası
2025 Mevzuat Güncellemesi: İş Ekipmanları Yönetmeliği Değişikliği
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013 / 28628), 23 Aralık 2025 tarih ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle güncellenmiştir. Bu değişiklik, periyodik kontrolleri düzenleyen çerçeveyi doğrudan etkilediği için işletmelerin dikkat etmesi gereken bazı yenilikler getirmiştir.
- 6331 sayılı Kanun ile uyum amacıyla, mevzuattaki "akredite muayene kuruluşu" ifadesi "ekipman muayene kuruluşu" olarak düzenlenmiştir.
- Geçiş sürecinde, TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite kuruluşlar, Bakanlık yeni bir düzenleme yapıncaya kadar "ekipman muayene kuruluşu" olarak kabul edilmektedir (uyum takvimi 1/1/2027).
- Periyodik kontrol hizmeti gerçekleştirilmeden en geç 1 gün önce, işveren ile yetkili kişi arasında İSG-KATİP sistemindeki örneğine uygun sözleşmenin düzenlenip karşılıklı onaylanması zorunlu hale getirilmiştir.
Periyodik kontrol periyotları bu değişiklikle temelde korunmuştur; kontroller, ilgili standartta aksi belirtilmedikçe yılda en az bir kez yapılmaya devam eder. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kesin yükümlülükler için güncel Resmî Gazete metni esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
23 Aralık 2025 mevzuat değişikliği neyi etkiledi?
İş Ekipmanları Yönetmeliği, 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklikle güncellenmiştir. "Akredite muayene kuruluşu" ifadesi "ekipman muayene kuruluşu" olarak düzenlenmiş, İSG-KATİP üzerinden en geç bir gün önce sözleşme yapılması zorunlu hale getirilmiş ve TÜRKAK 17020 akreditasyonu için geçiş süreci (1/1/2027) öngörülmüştür. Kontrol periyotları temelde korunmuştur.
Küçük bir kompresör tankı da kontrole tabi mi?
Basınç ve hacim eşiklerine göre büyük çoğunluğu kapsamdadır; doğru değerlendirme için tankın imalat plakası ve teknik bilgileri incelenir.
Emniyet valfi neden ayrı önem taşır?
Emniyet valfi, aşırı basınçta tankı koruyan son güvenlik bariyeridir; ayarının ve açma kapasitesinin doğru olması hayati önemdedir.
Basınçlı Kaplarınızı Güvene Alın
periyodik kontrol için Muayene ve Periyodik Kontrol Hizmetlerimizi inceleyin; yasal çerçeve için periyodik kontrol zorunluluğu rehberimize bakın.