Bu Bilgilendirmenin Odağı ve Kapsamı

Bu sayfa, Ambalaj ve Ambalaj Atığı Tüzüğü (PPWR, (EU) 2025/40) kapsamındaki geri dönüştürülebilirlik tasarımı (Design for Recycling) kurallarına, ambalajın teknik performans sınıflarına ve geri dönüştürülmüş içerik hedeflerinin uygulama takvimine odaklanan bir bilgilendirme niteliğindedir.

Hizmet notu: AES Innovation, bu sayfada anlatılan AB uyum çalışmalarını (PPWR, dijital ürün pasaportu, CBAM ve benzeri) konusunda uzman çözüm ortaklarıyla birlikte yürütür; bu hizmetleri doğrudan kendisi sunmaz. Bu çalışmalar akreditasyon kapsamımızın (AB-0631-M) dışındadır.

PPWR’nin genel tanımı ve Türk ihracatçısı üzerindeki etkisi, ilgili diğer içeriklerimizde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Burada genel tanıma girmeden, doğrudan tasarım ölçütleri ve mevzuatın kademeli yürürlük mimarisi üzerinde durulmaktadır.

  • PPWR (EU) 2025/40: yayım 22 Ocak 2025, yürürlük 11 Şubat 2025.
  • Genel uygulama tarihi 12 Ağustos 2026; bu tarihte 94/62/EC direktifi yürürlükten kalkar.
  • 12 Ağustos 2026 tüm gereklilikleri kapsamaz; birçok yükümlülük kademeli olarak devreye girer.
  • Bu içerik yalnızca teknik tasarım ölçütlerine ve takvime odaklanır.

Geri Dönüştürülebilirlik Performans Sınıfları: A, B ve C

PPWR, ambalajı geri dönüştürülebilirlik derecesine göre performans sınıflarına ayıran bir notlandırma sistemi öngörmektedir. Bu sistem, ambalajın tasarım aşamasından itibaren geri dönüşüme uygunluğunu ölçülebilir bir ölçütle ilişkilendirir.

Notlandırma üç sınıf üzerinden yapılır: Grade A, ambalajın en az yüzde 95 oranında geri dönüştürülebilir olması; Grade B, en az yüzde 80; Grade C ise en az yüzde 70 oranında geri dönüştürülebilir olması anlamına gelir. Yüzde 70 altındaki bant, teknik olarak geri dönüştürülemez sayılır ve bu durumdaki ambalaj piyasaya sürülemez.

Kamuoyunda zaman zaman geçen daha geniş bir harf ölçeği tutarlı biçimde doğrulanmamıştır; bu nedenle resmi sınıflar olarak yalnızca A, B ve C dikkate alınmalı, yüzde 70 altı ise ayrı bir resmi sınıf gibi değil, geri dönüştürülemez band olarak değerlendirilmelidir. Sınıfların hesaplanmasına ilişkin nihai değerlendirme metodolojisi delegated act ile belirlenecektir.

  • Grade A: en az yüzde 95 geri dönüştürülebilir.
  • Grade B: en az yüzde 80 geri dönüştürülebilir.
  • Grade C: en az yüzde 70 geri dönüştürülebilir.
  • Yüzde 70 altı: teknik olarak geri dönüştürülemez sayılır, piyasaya sürülemez.
  • Yalnızca A/B/C resmi sınıflardır; daha geniş harf ölçeği doğrulanmamıştır.

Sınıfların Yürürlük Takvimi: 2030, 2035 ve 2038

Performans sınıfları tek adımda değil, kademeli bir takvimle bağlayıcı hale gelir. Notlandırmanın zorunlu başlangıcı 1 Ocak 2030 olarak öngörülmektedir.

2035 yılında, ambalajın ölçekte geri dönüşüm (recycled at scale) ölçütüne göre de değerlendirilmesini getiren ek bir eşik devreye girmesi beklenmektedir. 2038 yılında ise Grade C ambalajın piyasadan çıkması ve yalnızca Grade A ile Grade B sınıfındaki ambalajın piyasada kalması öngörülmektedir.

Bu takvimin pratik tarihleri, aşağıda açıklanan delegated act formülüne bağlıdır ve ilgili act gecikirse öne çıkan tarihler kayabilir.

  • 1 Ocak 2030: notlandırmanın zorunlu başlangıcı.
  • 2035: ölçekte geri dönüşüm ek eşiğinin devreye girmesi beklenmektedir.
  • 2038: Grade C piyasadan çıkar, yalnızca A ve B kalır.
  • Pratik tarihler delegated act yürürlüğüne bağlıdır ve kayabilir.

Geri Dönüştürülmüş İçerik (PCR) Hedefleri

PPWR, plastik ambalajlarda kullanılan post-tüketici geri dönüştürülmüş içerik (PCR) için ürün grubuna göre değişen asgari oranlar öngörmektedir. Bu hedefler 1 Ocak 2030’dan itibaren geçerli olacak şekilde planlanmış olup, 2040 yılında ikinci bir eşikle yükseltilmesi beklenmektedir.

Aşağıdaki oranlar plandaki değerlerdir. Kompostlanabilir ambalaj ve bazı temas-hassas uygulamalar için muafiyetler bulunmaktadır. Hem muafiyetler hem de içeriğin hesaplanmasına ilişkin nihai metodoloji, ilgili implementing/delegated act’lere bağlı olarak kesinleşecektir.

  • Gıda ile temas eden PET ambalaj: yüzde 30, 2040’ta yüzde 50.
  • PET dışı, temas-hassas plastik: yüzde 10, 2040’ta yüzde 25.
  • Tek kullanımlık plastik içecek şişeleri: yüzde 30, 2040’ta yüzde 65.
  • Diğer genel plastik ambalaj: yüzde 35, 2040’ta yüzde 65.
  • Kompostlanabilir ve bazı temas-hassas ambalajlar için muafiyetler vardır.
  • Nihai oranlar ve hesaplama metodolojisi ilgili act’lere bağlıdır.

Delegated ve Implementing Act Takvimi: Türk Tedarik Zinciri İçin Kritik Nokta

PPWR’nin çekirdek metni çerçeveyi kurar; ancak sınıf ölçütlerinin ve içerik hesaplarının teknik ayrıntısı ikincil mevzuatla (delegated ve implementing act) belirlenecektir. Bu takvim, mevzuatın ne zaman fiilen bağlayıcı olacağını doğrudan etkiler.

Komisyonun 31 Aralık 2026’ya kadar çıkarması beklenen implementing act(ler) arasında iki başlık öne çıkar: geri dönüştürülmüş içeriğin hesaplanması ve doğrulanmasına ilişkin metodoloji ile Avrupa Birliği dışı (üçüncü ülke) geri dönüştürülmüş plastik için denklik kuralları. Bu ikinci başlık, Türkiye gibi Birlik dışı geri dönüştürücülerin tedarik zincirleri açısından kritiktir ve doğrudan risk ile fırsat doğurur.

Geri dönüştürülebilirlik değerlendirme metodolojisi ile sınıf ölçütlerini belirleyecek Design-for-Recycling delegated act’inin ise 1 Ocak 2028’e kadar kabul edilmesi öngörülmektedir. Notlandırma ve içerik hedeflerinin bağlayıcı tarihi, çoğu durumda 1 Ocak 2030 veya ilgili delegated act’in yürürlüğünden 24 ay sonra, hangisi daha geç gerçekleşirse o formülüne bağlıdır. Bu nedenle act gecikirse pratik yürürlük tarihi kayabilir.

  • 31 Aralık 2026’ya kadar: geri dönüştürülmüş içerik hesaplama/doğrulama metodolojisi implementing act’i.
  • 31 Aralık 2026’ya kadar: Birlik dışı geri dönüştürülmüş plastik için denklik kuralları (Türk tedarik zinciri için kritik).
  • 1 Ocak 2028’e kadar: Design-for-Recycling delegated act (değerlendirme metodolojisi ve sınıf ölçütleri).
  • Bağlayıcılık formülü: 1 Ocak 2030 veya delegated act yürürlüğünden 24 ay sonra, hangisi daha geç ise.
  • Act gecikirse pratik tarihler öne değil, ileriye kayabilir.

Tasarım Açısından Diğer Kilit Tarihler ve Türk Üreticiye Pratik Etki

Geri dönüştürülebilirlik ve içerik hedeflerinin yanında, tasarım ve dokümantasyonu etkileyen başka tarihler de bulunmaktadır. Bu başlıkların ayrıntısı ilgili diğer içeriğimizde ele alınmakta olup burada yalnızca tasarım bağlamında kısaca değinilmektedir.

PPWR menşee değil, Avrupa Birliği pazarına girişe bağlıdır; dolayısıyla Birliğe giden her ambalajlı ürün kapsam içindedir. Yükümlülüğün büyük kısmı hukuken Birlikteki ithalatçıya düşse de, uyumlu ambalaj tasarımı ve teknik dosyanın hazırlanması pratikte üreticiye kalır ve Birlikteki alıcılar bunu giderek sözleşme şartı haline getirmektedir. Bu nedenle mono-materyal tasarım, gıda temasında PFAS içermeyen malzeme seçimi, geri dönüştürülmüş içerik tedarik zinciri, boş alanın azaltılması ve etiket ile dokümantasyon konuları erkenden ele alınmalıdır. Tasarım kararlarının teknik doğrulanması için konusunda yetkili mühendis desteği alınması, sürecin sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar.

  • Yaklaşık 12 Ağustos 2028: uyumlaştırılmış etiketleme.
  • 12 Şubat 2029: yeniden kullanılabilirlik işareti.
  • 1 Ocak 2030: boş alan oranı en fazla yüzde 50 ve Annex-V tek kullanımlık yasakları.
  • Tasarım odakları: mono-materyal, PFAS içermeyen gıda teması, PCR tedariki, boş alan azaltma, etiket ve dokümantasyon.
  • Birlik dışı geri dönüştürücü denkliği (31 Aralık 2026) Türk tedarik zinciri için doğrudan risk ve fırsattır.

Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. AES bir onaylanmış kuruluş veya belgelendirme kuruluşu değildir; ambalaj uygunluk belgesi, geri dönüştürülebilirlik doğrulaması veya sertifikası düzenlemez.

AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca 6.1 Elektrik Tesisatı muayenesi kapsamındadır. Ambalajın geri dönüştürülebilirlik değerlendirmesi ve uygunluğu, ilgili delegated act’ler ve yetkili kuruluşlarca belirlenir. Buradaki tarih ve oranlar plandaki değerlere dayanmakta olup, nihai metodoloji ve muafiyetler ikincil mevzuatın kesinleşmesiyle netleşecektir.

İlgili Hizmetler ve İçerikler

Sık Sorulan Sorular

PPWR geri dönüştürülebilirlik performans sınıfları nelerdir?

Ambalaj, geri dönüştürülebilirlik derecesine göre Grade A (en az yüzde 95), Grade B (en az yüzde 80) ve Grade C (en az yüzde 70) olarak sınıflandırılır. Yüzde 70 altındaki band teknik olarak geri dönüştürülemez sayılır ve piyasaya sürülemez. Resmi sınıflar yalnızca A, B ve C’dir.

Sınıflar hangi tarihte zorunlu hale geliyor?

Notlandırmanın zorunlu başlangıcı 1 Ocak 2030 olarak öngörülmektedir. 2035’te ölçekte geri dönüşüm ek eşiğinin devreye girmesi, 2038’de ise Grade C’nin piyasadan çıkması ve yalnızca A ile B’nin kalması beklenmektedir. Bu tarihler delegated act yürürlüğüne bağlı olarak kayabilir.

Geri dönüştürülmüş içerik (PCR) hedefleri nedir?

1 Ocak 2030’dan itibaren, gıda ile temas eden PET için yüzde 30, PET dışı temas-hassas plastik için yüzde 10, tek kullanımlık plastik içecek şişeleri için yüzde 30 ve diğer genel plastik için yüzde 35 gibi oranlar planlanmıştır; bu oranlar 2040’ta yükselmektedir. Muafiyetler ve nihai hesaplama metodolojisi ilgili act’lere bağlıdır.

Türk geri dönüştürücüleri için en kritik takvim maddesi hangisidir?

Komisyonun 31 Aralık 2026’ya kadar çıkarması beklenen, Avrupa Birliği dışı geri dönüştürülmüş plastik için denklik kurallarına ilişkin implementing act, Birlik dışı üretim yapan Türk tedarik zinciri için doğrudan risk ve fırsat doğurur. Bu kurallar, Türk kaynaklı geri dönüştürülmüş içeriğin hedeflere sayılıp sayılmayacağını etkiler.

Bağlayıcılık tarihleri neden kesin değil?

Notlandırma ve içerik hedeflerinin bağlayıcı tarihi, çoğu durumda 1 Ocak 2030 veya ilgili delegated act’in yürürlüğünden 24 ay sonra, hangisi daha geç ise formülüne bağlıdır. Design-for-Recycling delegated act’inin 1 Ocak 2028’e kadar kabul edilmesi öngörülmekte olup, gecikme halinde pratik yürürlük ileriye kayabilir.

AES ambalaj için geri dönüştürülebilirlik belgesi düzenler mi?

Hayır. AES bir onaylanmış kuruluş veya belgelendirme kuruluşu değildir ve ambalaj uygunluk belgesi, geri dönüştürülebilirlik doğrulaması veya sertifikası düzenlemez. AES’in TÜRKAK akreditasyonu yalnızca 6.1 Elektrik Tesisatı muayenesi kapsamındadır. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.