Bölge Sınıflandırma (Zone) Çalışmaları

Kısa yanıt: Bölge (Zone) sınıflandırması, patlayıcı ortam oluşma sıklığı ve süresine göre alanların haritalanmasıdır. Gaz için Zone 0/1/2, toz için Zone 20/21/22 olarak yapılır ve oraya hangi ekipmanın konabileceğini belirleyen ilk adımdır.

Patlayıcı ortam güvenliğinin temeli doğru bölge sınıflandırmasıdır. Hangi ekipmanın nereye konacağına karar vermeden önce, her noktada patlayıcı atmosferin ne sıklıkta bulunabileceği bilinmelidir.

Yanlış sınıflandırma iki yönde de tehlikelidir: bölgeyi tehlikesiz saymak ölümcül patlamaya, gereğinden tehlikeli saymak gereksiz maliyete yol açar. Doğru harita, hem güvenliği hem ekonomiyi sağlar.

Bölge Sınıflandırmada Neler Yapılır?

Kaçak kaynaklarının (sürekli/birincil/ikincil) belirlenmesi
Havalandırma derecesi ve kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi
Gaz/toz özelliklerinin (yoğunluk, LEL) dikkate alınması
Her kaçak için tehlikeli alan boyutu ve tipinin tayini
Bölge haritası ve dokümantasyonun hazırlanması

Zone ve Ekipman Koruma Seviyesi (EPL) Eşleşmesi

Bölge sınıflandırması, doğrudan hangi ekipmanın nereye konabileceğini belirler. Gaz ortamlarında Zone 0 için en yüksek koruma seviyeli (Ga) ekipman, Zone 1 için en az Gb, Zone 2 için en az Gc gerekir; toz ortamlarında Zone 20/21/22 için sırasıyla Da/Db/Dc. Bu eşleşme olmadan seçilen bir ekipman, sertifikalı olsa bile yanlış bölgede kullanıldığında tutuşma kaynağı olabilir. IEC 60079-10-1 (gaz) ve 60079-10-2 (toz) standartları, sınıflandırmanın nasıl yapılacağını tanımlar. Bölge sınıflandırması, hem ekipman seçiminin hem de Patlamadan Korunma Dokümanı’nın temelini oluşturur.

Yasal Çerçeve ve Değerlendirme

Bölge sınıflandırması, IEC 60079-10 serisi ve patlayıcı ortam mevzuatı çerçevesinde yapılır; proses veya havalandırma değiştiğinde güncellenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Zone 0 ile Zone 2 farkı nedir?

Zone 0’da patlayıcı atmosfer sürekli/uzun süreli, Zone 2’de ise normalde yok, oluşursa kısa sürelidir.

Toz için bölgeler farklı mı?

Evet; toz ortamları Zone 20/21/22 olarak sınıflandırılır.

Sınıflandırma ne zaman güncellenir?

Proses, ekipman veya havalandırma değiştiğinde ve periyodik gözden geçirmelerde.