Yürüyen Merdiven ve Yürüyen Bant Periyodik Kontrolü Nedir?
Yürüyen merdivenler ve yürüyen bantlar; alışveriş merkezleri, metro istasyonları, havalimanları, mağazalar ve kamu binaları gibi yoğun insan trafiğinin yaşandığı yerlerde sürekli çalışan iş ekipmanlarıdır. Basamakların, paletlerin, el bantlarının, fren ve tahrik sistemlerinin sürekli hareket halinde olması, zamanla aşınma, ayarların bozulması ve güvenlik tertibatlarında işlevsizlik riskini beraberinde getirir.
Periyodik kontrol, bu ekipmanların güvenli çalışıp çalışmadığının belirli aralıklarla, yetkili bir teknik personel tarafından gözden geçirilmesidir. Amaç; kullanıcıların ve çalışanların güvenliğini korumak, olası kaza ve yaralanmaları önlemek ve ekipmanın ilgili güvenlik standartlarına uygunluğunu sürekli kılmaktır.
AES Innovation olarak bu kontrolü, yetkili makine mühendisi tarafından ilgili mevzuat ve standartlar esas alınarak yürütür ve sonucu teknik rapor ile belgeleriz.
Yasal Dayanak ve Güncel Mevzuat
Yürüyen merdiven ve yürüyen bantların periyodik kontrolü, İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı çerçevesinde yürütülür. Temel dayanak, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’dir (Resmî Gazete 25.04.2013 / 28628). Bu Yönetmeliğin ekinde, iş ekipmanlarının periyodik kontrol gereklilikleri düzenlenmektedir.
Yönetmelik, 23.12.2025 tarih ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle güncellenmiştir. Bu değişiklikle periyodik kontrolü yapan taraf için kullanılan ifade, uygulamada “ekipman muayene kuruluşu” kavramına doğru netleştirilmiştir. Ayrıca kontrolü yürütecek tarafın İSG-KATİP üzerinden en geç bir gün önce sözleşme kaydı yapması esası getirilmiş; TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite kuruluşların geçiş sürecinde kabul edileceği ve uyum tarihinin 1/1/2027 olarak belirlendiği düzenlenmiştir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat metinleri zaman içinde değişebileceğinden, uygulamada güncel Resmî Gazete metinlerinin esas alınması gerekir.
- İş Ekipmanları Yönetmeliği (RG 25.04.2013 / 28628)
- 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklik ile güncel
- İSG-KATİP sözleşme kaydı: en geç 1 gün önce
- TÜRKAK 17020 geçişte kabul; uyum tarihi 1/1/2027
Önemli Ayrım: Bu Bir Asansör Muayenesi Değildir
Yürüyen merdiven ve yürüyen bant periyodik kontrolü, sıklıkla asansör muayenesiyle karıştırılmaktadır. Oysa bu ikisi hukuken ve teknik olarak birbirinden ayrı işlerdir. Asansörler, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (Resmî Gazete 04.05.2018 / 30411) kapsamında, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yetkilendirdiği ve asansör alanında ayrıca 17020 kapsamına sahip A tipi muayene kuruluşlarınca kontrol edilir.
Yürüyen merdiven ve yürüyen bantlar ise asansör mevzuatının kapsamı dışındadır; bunlar İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında iş sağlığı ve güvenliği periyodik kontrolüne tabidir ve yetkili makine mühendisi tarafından kontrol edilir. Kısacası aynı bina içinde yer alsalar da, asansörler ile yürüyen merdivenler farklı mevzuata, farklı yetkilendirmeye ve farklı raporlama düzenine tabidir.
AES Innovation, yürüyen merdiven ve yürüyen bantların İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamındaki periyodik kontrolünü yetkili makine mühendisi teknik raporu ile yürütür. Bu hizmet, asansör periyodik kontrolü değildir ve AES asansör periyodik muayenesi yapmamaktadır. Piyasada bu iki hizmet çoğu zaman asansör firmaları tarafından birlikte pazarlandığından, yürüyen merdivenlerin İSG tarafı zaman zaman ihmal edilebilmektedir; bu ayrımın net bilinmesi işletme sahibinin yasal sorumluluğu açısından önemlidir.
- Asansör: Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (RG 04.05.2018 / 30411) + ayrı Bakanlık yetkisi
- Yürüyen merdiven / bant: İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında İSG periyodik kontrolü
- Yürüyen merdiven kontrolünü yetkili makine mühendisi yapar
- AES asansör periyodik muayenesi yapmaz
Kontrol Edilen Başlıca Güvenlik Unsurları
Periyodik kontrol sırasında ekipmanın mekanik ve elektriksel güvenlik tertibatları, ilgili standartlar esas alınarak gözden geçirilir. İncelenen başlıca unsurlar aşağıda özetlenmiştir.
- Fren sistemi: çalışma freni ve gerektiğinde ek fren tertibatının işlevselliği ve durdurma mesafeleri
- Tarak plakası (comb plate): hasar, aşınma ve basamak/palet ile uyumu
- Korkuluk ve el bandı: el bandının basamak hızı ile senkronizasyonu
- Acil durdurma tertibatları: butonların erişilebilirliği ve doğru çalışması
- Basamaklar ve paletler: eksik, kırık veya seviyesi bozulmuş elemanlar
- Koruyucu kapaklar ve muhafazalar: sıkışma ve temas risklerine karşı bütünlük
- Yük altında çalışma (yük testi): yük koşullarında güvenli davranış
- Elektrik güvenliği: topraklama, koruma tertibatları ve elektriksel güvenlik kontrolleri
Uygulanan Standartlar: TS EN 115 Serisi
Yürüyen merdiven ve yürüyen bantların güvenlik gereklilikleri, TS EN 115 standart serisinde tanımlanmıştır. Kontrol çalışması bu standartlar dikkate alınarak yürütülür.
TS EN 115-1, yürüyen merdiven ve yürüyen bantların yapım ve montajına ilişkin güvenlik kurallarını kapsar. TS EN 115-2 ise mevcut (kullanımda olan) yürüyen merdiven ve yürüyen bantların güvenliğinin iyileştirilmesine yönelik gereklilikleri ele alır. Özellikle uzun süredir hizmette olan ekipmanlarda, EN 115-2 kapsamındaki iyileştirme önerileri güvenlik seviyesinin güncel beklentilere yaklaştırılması bakımından önem taşır.
- TS EN 115-1: Yürüyen merdiven ve yürüyen bant güvenliği — yapım ve montaj
- TS EN 115-2: Mevcut yürüyen merdiven ve yürüyen bantların güvenliğinin iyileştirilmesi
Elektrik ve Mekanik Güvenliğin Birlikte Değerlendirilmesi
Yürüyen merdiven ve yürüyen bantlar, mekanik sistemler ile elektrik/kontrol sistemlerinin bir arada çalıştığı ekipmanlardır. Fren ve tahrik sistemlerinin güvenliği kadar; motor beslemesi, topraklama, koruma tertibatları, acil durdurma devreleri ve sensörlerin doğru çalışması da güvenli işletim için belirleyicidir.
AES Innovation’ın elektrik alanındaki teknik birikimi, bu ekipmanların elektriksel güvenlik unsurlarının değerlendirilmesinde güçlü bir sinerji sağlar. Böylece kontrol, yalnızca mekanik aşınmayı değil, elektriksel güvenlik unsurlarını da bütüncül biçimde ele alır. Bu değerlendirme, yürüyen merdiven ve bant periyodik kontrolü kapsamında, yetkili makine mühendisi teknik raporu çerçevesinde yürütülür.
Periyot, Kimin Yaptığı ve Raporlama
İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında yürüyen merdiven ve yürüyen bantların periyodik kontrolü, kural olarak yılda en az bir kez yapılır. İmalatçının öngördüğü koşullar, kullanım yoğunluğu ve ortam şartları daha sık kontrolü gerektirebilir.
Kontrol, konusunda yetkili makine mühendisi tarafından yürütülür ve ilgili mevzuatta belirtilen kuruluş/kayıt gereklilikleri (İSG-KATİP kaydı gibi) gözetilir. Kontrol sonucunda, tespitleri, ölçüm ve değerlendirmeleri ve gerekli iyileştirme önerilerini içeren bir teknik rapor düzenlenir.
Bu rapor, işveren için hem güvenli işletimin hem de İSG mevzuatı karşısındaki sorumluluğun yerine getirildiğinin bir kaydıdır. Tespit edilen uygunsuzluklar giderildikten sonra, gerektiğinde tekrar değerlendirme yapılabilir.
- Periyot: yılda en az 1 kez (kullanım koşulları daha sık gerektirebilir)
- Kim yapar: yetkili makine mühendisi
- Çıktı: yetkili makine mühendisi teknik raporu
Kayıt, Belgeleme ve Kapanış
Periyodik kontrol kayıtları, ekipmanın geçmiş kontrolleri, yapılan tespitler ve giderilen uygunsuzluklarla birlikte saklanmalıdır. Düzenli tutulan kayıtlar; bir denetim durumunda mevzuata uyumun gösterilmesini kolaylaştırır ve ekipmanın güvenlik geçmişinin izlenmesini sağlar.
AES Innovation, yürüyen merdiven ve yürüyen bantların İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamındaki periyodik kontrolünü, TS EN 115 serisini esas alarak yetkili makine mühendisi tarafından yürütür ve sonucu teknik raporla sunar. Bu kapsam asansör periyodik muayenesini içermez.
Bilgilendirme notu: Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş veya bağlayıcı bir taahhüt niteliği taşımaz. Mevzuat hükümleri değişebilir; uygulamada güncel Resmî Gazete metinleri ve yetkili kurum düzenlemeleri esas alınmalıdır. Ekipmanınıza özel değerlendirme için AES Innovation ile iletişime geçebilirsiniz.
İlgili Hizmetler
Sık Sorulan Sorular
Bu hizmet asansör muayenesi mi?
Hayır. Yürüyen merdiven ve yürüyen bant kontrolü, asansör periyodik muayenesi değildir. Asansörler ayrı bir mevzuata (Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği, RG 04.05.2018 / 30411) ve ayrı yetkilendirmeye tabidir. Yürüyen merdiven ve bantlar ise İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında iş sağlığı ve güvenliği periyodik kontrolüne tabidir ve yetkili makine mühendisi tarafından kontrol edilir. AES asansör periyodik muayenesi yapmaz.
Yürüyen merdiven periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılmalı?
İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında kural olarak yılda en az bir kez yapılır. İmalatçı önerileri, kullanım yoğunluğu ve ortam koşulları daha sık kontrolü gerektirebilir.
Kontrolü kim yapar ve sonucunda ne verilir?
Kontrol, yetkili makine mühendisi tarafından yürütülür. Sonucunda tespitleri, değerlendirmeleri ve iyileştirme önerilerini içeren bir teknik rapor düzenlenir. Bu, akredite bir muayene raporu değil, yetkili makine mühendisi teknik raporudur.
Hangi standartlar esas alınır?
Kontrol, TS EN 115 serisi esas alınarak yürütülür. TS EN 115-1 yapım ve montaj güvenliğini, TS EN 115-2 ise mevcut ekipmanların güvenliğinin iyileştirilmesini kapsar.
Kontrolde neler incelenir?
Başlıca fren sistemi, tarak plakası, korkuluk ve el bandı hız senkronizasyonu, acil durdurma tertibatları, basamak/paletler, koruyucu kapaklar, yük altında çalışma ve elektrik güvenliği unsurları incelenir.
Mevzuattaki son değişiklik neyi etkiledi?
İş Ekipmanları Yönetmeliği, 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklikle güncellenmiştir. Bu kapsamda periyodik kontrolü yapan taraf için ‘ekipman muayene kuruluşu’ ifadesi netleştirilmiş, İSG-KATİP sözleşme kaydının en geç bir gün önce yapılması esası getirilmiş ve TÜRKAK 17020 akreditasyonunun geçişte kabul edileceği, uyum tarihinin 1/1/2027 olduğu düzenlenmiştir.