TMMOB
Elektrik Mühendisleri Odası
1 9 5 4
PROJE ve YAPI DENETÇİSİ
Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
HAZIRLAYAN
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
YAPI DENETİM KOMİSYONU
EYLÜL 2011 - ANKARA
EMO YAYIN NO ......................EG/2011/2
TMMOB
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
1954
PROJE ve YAPI DENETÇİSİ
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ İÇİN EĞİTİM NOTLARI
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
YAPI DENETİM KOMİSYONU
2. Baskı, Ankara, Eylül-2011
ISBN 978-9944-89-322-0
EMO Yayın No: EG/2011/2
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası
Ihlamur Sokak No: 10 Kat:2 06640-Kızılay-Ankara
Tel: (0.312) 425 32 72-73 Faks: (0.312) 417 38 18
e-posta: emo@emo.org.tr http://www.emo.org.tr
Kütüphane Katalog Kartı
620.007 ELE 2011
Proje ve Yapı Denetçisi; EMO Yapı Denetim Komisyonu.--2.bs.--Ankara.
Elektrik Mühendisleri Odası, 2011
305 s.:29,5 cm (EMO Yayın No:EG/2011/2; ISBN: 978-9944-89-322-0
Denetim--Proje
Dizgi ve Tasarım
plar
Yüksel Caddesi No: 35/12 • 06420, yenişehir-Ankara
Tel: 0312 432 01 83-93 Faks: 0312 432 54 22
e-posta: plar@ttnet.net.tr
Baskı
Mattek Matbaacılık Ltd. Şti.
Adakale Sokak no:32/27 Kızılay - ANKARA
Tel : 0 312 433 23 10 Fax : 0 312 434 03 56
E-Posta: info@mattekmatbaa.com
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ ............................................................................................................................................................................ 5
I. BÖLÜM....................................................................................................................................................................... 9
TMMOB MESLEKİ DAVRANIŞ İLKELERİ ...................................................................................................... 11
TMMOB ................................................................................................................................................................ 14
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI ................................................................................................................ 18
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAME .............................................................................................................................. 22
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI................................................................................................ 24
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURULU ..................................................................................................... 26
MÜHENDİS KİMDİR? .......................................................................................................................................... 27
MESLEKİÇİ EĞİTİM ............................................................................................................................................ 29
MESLEK İÇİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ (MİSEM) NEDİR? ...................................................................... 30
YAPI DENETİMİ HAKKINDA KANUN............................................................................................................. 32
YAPI DENETİMİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ .............................................................................................. 39
İMAR KANUNU.................................................................................................................................................... 62
İMAR KANUNU İLE BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ
HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN..... 63
YAPI MÜTEAHHİTLERİNİN KAYITLARI İLE ŞANTİYE ŞEFLERİ VE YETKİ BELGELİ USTALAR
HAKKINDA YÖNETMELİK................................................................................................................................ 68
3030 SAYILI KANUN KAPSAMI DIŞINDA KALAN BELEDİYELER TİP İMAR YÖNETMELİĞİ ............ 74
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ....................................................................................................... 75
ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ .............................................................. 76
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ PROJE HAZIRLAMA YÖNETMELİĞİ ................................................................. 78
ELEKTRİK KUVVETLİ AKIM TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ ........................................................................... 79
ASANSÖR YÖNETMELİĞİ ................................................................................................................................. 83
MUHTEMEL PATLAYICI ORTAMDA KULLANILAN TEÇHİZAT VE KORUYUCU SİSTEMLER İLE
İLGİLİ YÖNETMELİK ......................................................................................................................................... 84
PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA
YÖNETMELİK ...................................................................................................................................................... 86
SIĞINAK YÖNETMELİĞİ ................................................................................................................................... 87
YAPI MALZEMELERİ YÖNETMELİĞİ ............................................................................................................. 88
BİNA İÇİ TELEFON TESİSAT(ANKASTRE) TEKNİK ŞARTNAMESİ ....................................................... 100
BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK .................................................... 101
ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU ..................................................................................................................... 102
BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ ............................................................................... 105
İŞ KANUNU......................................................................................................................................................... 114
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ ................................................................................................ 115
YAPI İŞLERİNDE SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETMELİĞİ ....................................................................... 116
II. BÖLÜM ................................................................................................................................................................. 117
4708 SAYILI YASA ÇERÇEVESİNDE DENETÇİSİ MİMAR VE MÜHENDİSLERİN HUKUKİ
SORUMLULUKLARI ......................................................................................................................................... 119
ELEKTRİKLE YAPILAN ÇALIŞMALARDA İŞ KAZALARI VE ALINMASI GEREKEN GÜVENLİK
ÖNLEMLERİ ....................................................................................................................................................... 127
ÖRNEK FORM VE İŞ GÜVENLİĞİ SÖZLEŞMESİ ......................................................................................... 131
HİZMET İÇİ EĞİTİM VE MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME FORMU.................................................................. 131
III. BÖLÜM................................................................................................................................................................ 139
TEDAŞ.................................................................................................................................................................. 141
IV. BÖLÜM................................................................................................................................................................ 155
DENETÇİLERİN DİKKAT EDECEĞİ KONULAR........................................................................................... 157
PROJE VE YAPI DENETÇİSİNİN YAPACAĞI İŞLER.................................................................................... 158
ELEKTRİK PROJESİ KONTROLÜ ................................................................................................................... 159
ELEKTRİK PROJESİ KONTROL FORMU ....................................................................................................... 160
YAPININ KONTROLÜNDE TAKİP EDİLECEK İŞ SIRASI, İMZALANACAK BELGE VE
TUTANAKLAR ............................................................................................................................................. 179
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ DENETİM VE MUAYENE UYGUNLUK BELGESİ .......................................... 186
BİNA İÇİ TELEFON TESİSATI (ANKASTRE) ................................................................................................ 189
KABLOLU TV TESİSATI MUAYENE VE KABUL TUTANAĞI ................................................................... 190
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ DENETİM VE MUAYENESİNİN YAPILMASI.................................................. 191
EKLER ....................................................................................................................................................................... 197
EK:1- İŞE BAŞLAMA BELGESİ........................................................................................................................ 197
EK:2- İŞ BİTİMİ BELGESİ ................................................................................................................................. 197
EK:3- EŞ POTANSİYEL BARA (PDB TABLODA).......................................................................................... 197
EK:4- TOPRAKLAMA ÖLÇÜMLERİ................................................................................................................ 197
EK:5- YAKALAMA ÇUBUĞUNUN YERLEŞTİRİLMESİ .............................................................................. 197
EK:6- AŞIRI GERİLİM CİHAZLARININ ARASINDA BULUNMASI GEREKEN ARALIKLAR................ 197
EK:7- TOPRAKLAMA SİSTEMLERİ................................................................................................................ 197
EK:8- AŞIRI GERİLİM CİHAZI UYGULAMASI ............................................................................................. 197
EK:9- AYDINLATMA HESAPLARI.................................................................................................................. 197
EK:10- KABLOLARIN YERLEŞTİRİLMESİ.................................................................................................... 197
EK:11- YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMİ PROJE DENETİM FORMU ................................... 197
EK:12- BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASINA YÖNELİK DENETİM FORMU .............................. 197
EK:13- KABLO BACASI DETAY ÇİZİMLERİ................................................................................................. 197
EK:14- ENERJİ ODASI DETAY ÇİZİMLERİ ................................................................................................... 197
EK:15-ASANSÖR İŞLETME RUHSATI VERİLİRKEN UYGULANMASI GEREKEN YÖNTEM .............. 197
ÖNSÖZ
“Tüm binalar denetlenecek” söylemi altında ne yazık ki ülkemizde işlemeyen ve sorunlu bir sistem olan yapı
denetimi 2011’den itibaren ülke çapında yaygınlaştırılmıştır. Sistemin işlemediğinin ve sorunları olduğunun
eski adıyla Bayındırlık ve İskan Bakanlığı da farkındadır ki Resmi Gazete’de yapı denetimi sisteminin yay-
gınlaştırılmasına ilişkin kararı yayımladıktan sonra sistemin sorunlarının çözülmesi için çalışacakları yönünde
açıklamalar yapmışlardır. Bu koşullar altında yapı denetiminin yaygınlaştırılması değil, denetimsizliğin
kabulü söz konusudur.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, 2001 yılında Meslek Odalarımız başta olmak üzere pek çok
kurum ve kuruluşun uyarıları ve önerilerine rağmen insanların can ve mal güvenliğini kar güdüsüne teslim
eden bir sistem olarak 19 pilot ilde uygulamaya sokulmuştur. Yapı denetimi işinin ticarileştirilmesi ve denetim
görevini yapacak mühendislerin bağlı oldukları meslek örgütleriyle ilişkisinin koparılması sonucu ticarileşmiş
sistemin içine özgürce denetim olanağından yoksun olarak atılmışlardır. Bu nedenlerle sistem işlememiş ve
yoğun eleştirilere neden olmuş, çeşitli yasa ve yönetmelik değişiklikleri yapılmış olmasına karşın sistemin
temel mantığı değişmediği için sıkıntılar devam etmiştir. Şimdi ise 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Yasa,
Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 2011’den itibaren 81 ilin tümüne yayılmıştır. Ülkemizde yapı denetim
sisteminin 19 ilde pilot uygulamaya başlamasının üzerinden 10 yıl geçmiş, bu sistemle birlikte depremselliği ve
sorunları aynı olan bir coğrafyada iki farklı sistem uygulanması gibi garip bir durum oluşmuştur. Alınan karar
bu garipliği ortadan kaldırmakla birlikte, elimizde işlemeyen bir sistem olduğu gerçeğini değiştirmemektedir.
Yasanın aksayan ve uygulanamayan yanlarının ilgili tarafların görüşlerine başvurularak düzenlenmesi,
yasa hedefleri açısından yaşamsal önem taşımaktadır.
En temel sorun, şirketlerin ücretli çalışanı, hatta imzacısı konumuna sokulan yapı denetçisi mühendis ve
mimarların mesleki bağımsızlıktan yoksun bırakılarak denetim yapan değil yalnızca imzacılık yaptıran,
hatta imzasını kullandırtan bir ortam yaratılmıştır. Bunun temel nedeni, yasada mühendislik mimarlık hiz-
metlerinin mesleki yeterlilik, eğitim, belgelendirme ve denetleme boyutlarını içermemesidir. Bu sorun
karşısında eski adıyla Bayındırlık Bakanlığı çareyi, meslek örgütleriyle işbirliğinde aramış, mevcut denetçi
mühendis ve mimarlara odalar eliyle eğitim verilmesi sağlanmıştır. Süresi 5 yıl olan Yapı Denetçiliği ve
Proje Denetçiliği Belgesi’nin geçerli olduğu süre içinde meslek içi eğitimlerin sürekli hale getirilmesi ve
eğitim programlarının Bakanlık ile TMMOB ve bağlı odalarının ortak çalışması ile belirlenmesi için 2006-
2007 yıllarında Bakanlık ile odalarımızın eşgüdüm halinde hayata geçirdiği eğitim çalışmasının devamının
getirilmemiş olması ve yasada bunun hüküm altına alınmaması önemli bir eksikliği oluşturmaktadır.
Sistem içerisinde yaratılan imzacılık ortamı, yapı denetçisi mühendis ve mimarlarımızı da düşük ücretle
çalışmaya mahkum etmekte, kamusal bir hizmet olan denetim işinde yaratılan rekabet ortamı denetimsizliği
getirmektedir. İlgili yasaya göre yapı denetim kuruluşlarının yapı sahipleri tarafından belirlenmesi gerekirken,
uygulamada yapı denetim kuruluşları müteahhitler ile yüz yüze gelmekte, bu durum haksız rekabete neden
olmakta, bağımsız bir yapı denetim oluşmasının koşulları en başta yok olmaktadır. Mühendis ve mimarların
meslek odalarıyla bağlarının koparılmış olması nedeniyle de meslek örgütlerinin hem üyeleri hem de mesleğin
yapılışı üzerinde herhangi bir gözetim ve denetimi söz konusu olamamaktadır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
648 sayılı KHK gereği (yeni adıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) yapı denetçisi mühendis ve mimarları
kendisi denetlemeye çalışmakta, ancak böyle bir organizasyona sahip olmaması, mühendis ve mimarların
sicillerinin odalarda tutuluyor olması nedeniyle bu denetim mekanizması etkin bir şekilde işlememektedir.
Bakanlık müfettişleri eliyle yapı denetim kuruluşları ve denetçi mühendisler hakkında yürütülen soruşturmalar
ise pek çok üyemizin gereksiz yere mağduriyetine neden olmaktadır. Odalarımızca yıllar önce vefat etmiş
mühendislerin yapı denetçisi olarak gösterildiği saptanmakta, bu tür durumlar hakkında Bakanlık yine Oda-
larımızca uyarılmaktadır. Denetimsiz ortamda, Bakanlıkça verilen belgeler piyasada “kiralanır” hale gelmiştir.
İnternet üzerinde kariyer ve iş ilanları sitelerinde “kiralık denetçi belgesi” ilanları yayınlanmaktadır.
Nüfusunun yüzde 98’i deprem tehlikesi altında yaşayan ülkemizde konutların yüzde 67’si kaçak ya da
ruhsatsızdır. Bina stokunun yüzde 40’ı oturulabilir durumda değildir. Fakat mevcut yasa, 3194 sayılı
İmar Kanunu’nun 26. Maddesi’nde belirtilen kamu yapı ve tesisleri ile 27. Madde’de belirtilen ruhsata
tabi olmayan yapılar ile bodrum kat hariç tek parselde bulunan ve 200 m²’yi geçmeyen iki katlı müstakil
yapıları kapsam dışında bırakmıştır. Bu nedenle 2011’den itibaren yapı denetiminin tüm illerde uygulanacak
olması ülkemizdeki tüm binaların aynı sistem içerisine girdiği anlamına gelmemektedir.
Yapı üretim sürecinin; yer seçiminden planlamaya, yapı tasarımından üretimine, yapı üretiminden kullanım
aşamasına kadar kamu otoritelerinin denetiminde işleyen bir süreç olması gerekmektedir. Ancak son 4708
sayılı yasa ile denetim işlevi piyasaya açılmıştır. Bu açılımın bedelinin büyük bir kısmı proje müellifi ve yapı
denetimci üyelerimize çıkarılmaktadır.
Bugün itibariyle bu alanda faaliyet gösteren denetçi üye sayımız 3600’ü geçmiş durumdadır. Değerli üyelerimiz,
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanuna göre denetimini üstlendiğiniz yapıda sorumluluğunuz iş güvenliğiyle
başlayıp, binanın mimari yapısındaki en ufak değişiklikler hakkında ilgili kurum kuruluşları bilgilendirmenize
kadar devam etmektedir. Yapı Denetiminde hatalı yapılan kontroller sonucu aşağıda bir kısmı özetlenen baş-
lıklardan da görüleceğimiz gibi cezai, hukuki ve idari yaptırımlarla karşı karşıya kalmaktadır.
CEZAİ YAPTIRIMLAR
Görevi kötüye kullanma
4708 Sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması sırasında, yapı denetim kuruluşunun icrai veya ihmali davranışla
görevini kötüye kullanan ortakları, yöneticileri, mimar ve mühendisleri, yapı müteahhidi, proje müellifi gerçek
kişiler ile laboratuvar görevlileri, 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (4708 YDHK Madde 9)
İmar kirliliğine neden olma
Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar
hapis cezası ile cezalandırılır. (5237 TCK Madde–184/3)
Resmi belgede sahtecilik
Yapı denetim kuruluşunun ortak ve yöneticileri, mimar ve mühendisleri ile laboratuvar görevlileri bu
Kanun hükümleri çerçevesinde yapmaları gereken denetimi yapmadıkları hâlde yapmış gibi veya yapmalarına
rağmen gerçeğe aykırı olarak belge düzenlemeleri hâlinde Türk Ceza Kanununun resmi belgede sahtecilik
suçuna ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır. (4708 YDHK Madde 9)
Taksirle ölüme neden olma
Taksirle bina çökmesine, toprak kaymasına, yaralamaya ve öldürmeye neden olmaktan kusurlu bulunan yapı de-
netim kuruluşunun ortağı ve yöneticileri, mimar ve mühendisleri, proje müellifi, yüklenici ve şantiye şefleri;
(1) Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir
veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olan kişi, 2 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ile ceza-
landırılır. (5237- md:22, md:85)
(3) Suçun bilinçli taksirle işlendiğine karar verilmesi halinde; taksirli suça ilişkin ceza üçte birden
yarısına kadar artırılır. (5237-md:22/3)
*Taksir; mühendis ve mimarın dikkat ve özen yükümlüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın bir suçun
kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirmesi, **Bilinçli taksir; mühendis ve
mimarın öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesi olarak tanımlanmaktadır.
HUKUKİ YAPTIRIMLAR
Yapı denetiminde sorumluluk süreleri
Yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve
yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik,
hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili
idareye karşı, kusurları oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; yapı kullanma izninin alındığı
tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı 15 yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda ise 2 yıldır.
Ancak; zararın oluştuğu tarih, zaman aşımının başlangıç tarihi olarak kabul edildiği için sorumluluk da
uzun yıllar devam etmektedir.
Yapı denetiminde tazminat sorumluluğu
Yapı denetim sürecinde görev alan mimar ve mühendisler, binanın ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılması
nedeniyle başkalarının uğradıkları zararları, kusurları oranında karşılamaktan sorumludurlar.
İDARİ YAPTIRIMLAR
Denetçi begesinin iptali
Yapı Denetim Komisyonunca öngörülen eğitim programları sonunda yapılan sınavda geçer not alamayanlar,
geçer not alıncaya dek eğitimlere katılmaya devam ederler. Eğitim programlarına iki defa üst üste katılma-
yanların denetçi belgesi iptal edilir.
Denetim kuruluşu faaliyetinin geçici olarak durdurulması
Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan yapı denetim kuruluşu hakkındaki bu karar ilgili idareye
bildirilir ve denetimini üstlendiği yapıların devamına izin verilmez. Bu durumda, yapım faaliyetine devam
edilebilmesi için yapı sahibince başka bir yapı denetim kuruluşunun görevlendirilmesi zorunludur.
Denetim kuruluşunun faaliyete son verme
Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedik-
leri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son
fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti,
yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak
geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici
olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde
başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar
ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi
mevzuatına göre işlem yapar.
Faaliyeti üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son verilir ve izin belgesi iptal
edilir.
İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı ile kesinleşen mimar ve mühen-
disleri başka bir yapı denetim kuruluşunda görev almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa izin belgesi
verilmez, verilmişse iptal edilir.
Değerli üyelerimiz, sistemin bize dayattığı bu uygulamanın düzeltilebilmesi, üyelerimizin bu alanda meslekleri-
ni meslek ve kamu çıkarı adına uygulayabilmeleri ve emeklerinin karşılığını alabilmeleri için örgütlü mücadele
etmemiz şarttır. Bu örgütlü mücadelenin önünü açan, sistemin bu uygulamasından zarar görenleri bir araya
getiren komisyon çalışmaları, panel, forumlar; Birliğimiz ve Odamız tarafından gerçekleştirilmektedir. Sizleri
14 Şubemiz ve Şubelerimize bağlı temsilciliklerimizde oluşturduğumuz Yapı Denetim komisyonlarına katkı
koymaya, buraları sorunlarımızın çözüleceği mevzilerimiz olarak görmeye ve örgütlenmeye çağırıyoruz.
Karşı karşıya kaldığınız veya kalacağınız sorunlarda yanınızda olduğumuzu ve Oda’nın tüm birimlerinin
sizlere açık olduğunu bilmenizi isteriz.
Saygılarımızla
Cengiz GÖLTAŞ
Elektrik Mühendisleri Odası
42. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı
Eylül 2011
9
I. BÖLÜM
9
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
10
11
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
TMMOB MESLEKİ DAVRANIŞ İLKELERİ
27-28-29 Mayıs 2004 tarihinde yapılan TMMOB 38. olağan genel kurulunun 3.günü 4.oturumunda
kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiştir.
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulunun 20/07/2007 tarih ve 40/32 sayılı
toplantısında, MİSEM’den belge alanlara imza karşılığı taahhütname olarak imzalattırılması
kararlaştırılmıştır.
Giriş
İnsanlığın refahına son derece olumlu katkılarda bulunan teknoloji, diğer yandan da insana, topluma
ve doğaya karşı olumsuz etkiler yaratma potansiyeline sahiptir.
Mühendislik, mimarlık ve şehir plancılığı hizmetleri, gerek tek tek bireylerin, gerekse toplumun
günlük yaşamının her noktasını, her geçen gün daha çok etkilemekte, bu etki günümüzle sınırlı
kalmayıp geleceğimizi de kapsamaktadır. Bu nedenle de, mühendislerin ve mimarların topluma,
doğaya ve gelecek kuşaklara karşı sorumlulukları da hizmetlerinin kapsamıyla aynı oranda artmak-
tadır. Ayrıca, gelişme sürecinin sıkıntılarını yaşayan ülkemizde bu toplumsal sorumluluk kendisini
daha da ağırlıklı olarak hissettirmektedir.
Bu sorumluluk mesleki alanda sürekli yetkinleşmek kadar, mesleği toplumun güvenliğini,
sağlığını ve refahını en başa koyan bir anlayışla uygulamak ve mesleki etkinlikleri barış, ada-
let, insan hak ve onuruna saygı, ayrım gözetmemek, dürüstlük, doğruluk, hakkaniyet, eşitlik,
özgürlük gibi vazgeçilmez değerlere ve erdemlere sıkı sıkıya bağlı kalarak yürütmekle yerine
getirilebilir.
Ve gene bu sorumluluk, insanın kısa vadeli bencil isteklerini öne çıkararak, canlı ve cansız doğanın
tahribine yol açan anlayışlara bilinçli bir biçimde karşı konulmasını gerektirir.
Bununla birlikte, mesleki etkinlikleri sırasında, her şey mühendisler ve mimarların kendi iradelerine
bağlı ve kendi denetimleri altında değildir. Toplumun sağlık, güvenlik ve refahını tehlikeye atan
ve canlı ve cansız doğaya zarar veren uygulamaların, teknolojinin doğası kadar, içinde yaşanılan
toplumsal koşulların ve sistemin doğası ile de birinci dereceden ilgili olduğunun en yakın tanıkları
mühendisler ve mimarlardır. Bu durumun sorumluluklarını gerçekleştirmeyi çok daha zorlaştırdı-
ğının bilincindedirler.
Mühendisler ve mimarlar, toplumsal sorumluluklarının kendilerini birey olarak belirli mesleki dav-
ranış ilkelerine sıkı sıkıya sahip çıkma göreviyle karşı karşıya bıraktığını gözden kaçırmazlar. Bunun
yanı sıra, başta dizginsiz kar arayışları olmak üzere, toplumsal sorumluluklarını gerçekleştirmelerinin
önündeki bütün engellere karşı örgütlü bir mücadele yürütmelerinin ve aralarındaki dayanışmayı
sürekli geliştirmelerinin de zorunlu olduğu gerçeğine gözlerini kapamazlar.
Mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları, bu bilinçle, mesleki etkinliklerinde aşağıda tanımlanan
ilkelere uymayı, uyulması için meslektaşlarını uyarmayı bir görev sayarlar.
10
11
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Topluma ve Doğaya Karşı Sorumluluklar
Bilimi ve teknolojiyi insanlık yararına kullanmayı mesleki etkinliklerinin temel ilkesi kabul eden
mühendis ve mimarlar;
1. Mesleki bilgi, beceri ve deneyimlerini, toplumun güvenliği, sağlığı ve refahı; insani kaza-
nımların ve kültürel mirasın korunması için kullanırlar. Toplum yararı için duymuş oldukları
sorumluluk ve kaygı her zaman kendi kişisel çıkarlarının, meslektaşlarının çıkarlarının ya da
içinde bulundukları meslek grubunun çıkarlarının üstünde yer alır.
2. Doğaya ve gelecek kuşaklara karşı sorumluluklarının bilinciyle, doğayı,çevreyi, kültür ve
tabiat varlıklarını korumayı, uygulamalarının doğayla uyumlu olmasını sağlamayı mesleki
sorumluluklarının ayrılmaz parçası olarak görürler; doğal kaynakların ve enerjinin tasarrufuna
özel önem verirler.
3. Mesleki etkinliklerini sürdürürken, din, dil, ırk, inanç, cinsiyet, coğrafi ayırım farkı gözetmezler;
farklı kültürlere saygıyla yaklaşırlar; toplumdaki herkese adil, dürüst ve iyi niyetle davranırlar.
4. Kendilerinden istenen işin toplum ve doğa için ciddi bir tehlike yaratacağı sonucuna varır-
larsa ve bu konudaki mesleki yargıları hizmet verilen gerçek ve tüzel kişiler tarafından dikkate
alınmıyorsa, onların talimatlarına kayıtsız şartsız uymayı reddederler; bu durumun kendilerine
hizmet verilenleri uyarmak, gerektiğinde meslek örgütlerini ve hatta kamu oyunu bilgilendirmek
gibi hak ve yükümlülükler getirdiğini dikkate alırlar.
5. Toplumun ilgi alanı içinde bulunan teknik konulardaki görüşlerini, raporlarını, konuyu yerinde
ve tam anlamıyla incelemiş ve yeterli bilgi ve verilerle donanmış olarak, ticari ve kişisel kaygıları
bir yana bırakarak, adil, doğru, eksiksiz ve nesnel bir biçimde açıklarlar.
6. Ülkenin teknoloji yeteneğinin geliştirilmesi sürecinde, teknolojinin gerek kendisinin gerekse
yanlış kullanılmasının olası olumsuz sonuçlarının da toplum tarafından anlaşılması ve gerekli
önlemlerin alınması için çaba harcarlar.
7. İşyerlerindeki sağlık ve güvenliği titizlikle ve ertelemeksizin korur ve geliştirirler. Gerekli
önlemlerin alınması için zorlayıcı, uygulayıcı, eğitici ve dayanışma içinde olurlar.
Hizmet Verilen Gerçek ya da Tüzel Kişilere Karşı Sorumluluklar
Mühendisler ve mimarlar,
1. Mesleki hizmet verilirken, güvenilirliklerini titizlikle gözeterek, yaptıkları her türlü sözel
ya da yazılı sözleşmede yer alan bütün hükümlere tam olarak uyarlar ve karşı taraftan da aynı
duyarlılığı beklerler.
2. Her türlü mesleki hizmet sırasında, toplumun güvenliğini, sağlığını ve refahını tehlikeye atma-
maya en üst düzeyde özen göstererek, mesleki beceri ve deneyimlerini yaptıkları işe bütünüyle
yansıtarak düzgün bir iş standardıyla çalışırlar.
3. İş ilişkilerini etkileyecek şekilde doğrudan ya da dolaylı olarak herhangi bir armağan, para ya da
hizmet ya da iş teklifi kabul etmezler; başkalarına teklif etmezler; mesleki ilişkilerini geliştirmek
amacıyla siyasal amaçlı bağış yapmazlar.
4. Yaptıkları işin kendi deneyimlerini zenginleştirmesi için titizlikle çaba gösterirken, toplum ve
doğa için kesin bir tehlike oluşturmadığı sürece, hizmet verilen gerçek ve tüzel kişilerin ticari ve
teknolojik sırlarını izin almadan başkalarına açıklamazlar, kişisel çıkarları için kullanmazlar.
12
13
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Mesleğe ve Meslektaşa Karşı Sorumluluklar
1. Mesleki etkinliklerini, tüm meslektaşlarının güvenini kazanacak bir biçimde ve mesleğin
saygınlığına azami özen göstererek sürdürürler.
2. Tüm meslektaşlarına saygıyla yaklaşırlar, dürüst ve adil davranırlar. Meslektaşlarıyla haksız
rekabet içinde olmazlar. Genç meslektaşlarının gelişimi için özel çaba harcarlar, onlara yardımcı
olurlar. Telif haklarına ve özgün çalışmalara saygı gösterirler; başkalarının çalışmalarını kendi
çalışmaları gibi göstermekten titizlikle kaçınırlar.
3. Yalnızca yeterli oldukları alanlarda mesleki hizmet üretmeyi hedef ve ilke kabul ederler;
hizmetlerini etkileyebilecek diğer uzmanlık alanlarındaki yetkililerin görüşlerine başvururlar;
disiplinler arası ortak çalışmayı özendirirler.
4. Mesleki görev, yetki ve sorumluluklarını, sadece zorunlu durumlarda ve ancak ehil olan mes-
lektaşlarına devrederler.
5. İşlerini yalnızca kendilerine tanınmış mesleki görev, yetki ve sorumluluk çerçevesinde yaparlar,
yalnızca resmi olarak hak kazanmış oldukları sıfat ve unvanları kullanırlar.
6. Meslek örgütlerinin etkinliklerine aktif olarak katılmaya çaba gösterirler, onları desteklerler,
mesleğin gelişmesine katkıda bulunurlar.
7. Mesleki Davranış İlkelerine aykırı davrananlara yardımcı olmazlar; onlara hoşgörü göster-
mezler, etkinliklerinin içinde yer almazlar ve uyarırlar; bu konuda meslek örgütleriyle işbirliği
içinde olurlar; bu ilkelere uygun davrananları bütün güçleriyle desteklerler.
Kendilerine Karşı Sorumlulukları
1. Mesleki bilgilerini ve kültürlerini sürekli geliştirirler.
2. Mesleki etkinliklerine ilişkin olarak meslektaşlarının dürüst ve nesnel eleştirilerini dikkate
alırlar, gerektiğinde kendileri de eleştirmekten kaçınmazlar.
12
13
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
TMMOB
KURULUŞ VE AMAÇ
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) 7303 sayılı Yasa, 66 ve 85 sayılı Kanun Hük-
münde Kararnamelerle değişik 6235 sayılı Yasayla 1954 yılında kurulmuştur. TMMOB tüzel kişiliğe
sahip, Anayasanın 135. Maddesinde belirtilen kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur.
Kuruluşunda 10 Odası ve yaklaşık olarak 8.000 üyesi bulunan TMMOB’nin, 31.12.2005 tarihinde
Oda sayısı 23’e, üye sayısı ise 280.293’e ulaşmıştır.
TMMOB çalışmalarını 23 Oda, bu Odalara bağlı 194 şube ve 33 İl Koordinasyon Kurulu ile sür-
dürmektedir. 15 Mayıs 2006 tarihi itibarı ile Oda ve Şubelerine bağlı olarak 13 Bölge Temsilcisi,
293 İl/İlçe Temsilcisi, 11 İrtibat Görevlisi, 71 Mesleki Denetim Görevlisi ve 63 Oda Temsilcisi ile
TMMOB toplam 1232 birimi ile görev yapmaktadır. TMMOB’ye bağlı Odalara 70 kadar mühendislik,
mimarlık ve şehir plancılığı disiplininden mezun olan mühendis, mimar ve şehir plancıları üyedir.
TMMOB Yasası’nda Birliğin amaçları şöyle sıralanmıştır:
• Günün gerek ve koşullarına ve mevcut olanaklara göre, yasa ve tüzük hükümleri içinde kalmak
üzere, mühendis ve mimarları meslek kollarına ayırmak, meslek ve çalışma konuları aynı ya da
birbirine yakın bulunan mühendis ve mimarlık grubu için Odalar kurmak.
• Mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının ortak gereksinmelerini karşılamak, mesleki
etkinlikleri kolaylaştırmak, mesleğin genel yararlara uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek
mensuplarının birbirleriyle ve halkla olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere,
meslek disiplinini ve ahlakını korumak; kamunun ve ülkenin çıkarlarının korunmasında, yurdun
doğal kaynaklarının bulunmasında, korunmasında ve işletilmesinde, çevre ve tarihi değerlerin
ve kültürel mirasın korunmasında, tarımsal ve sınai üretimin artırılmasında, ülkenin sanatsal ve
teknik kalkınmasında gerekli gördüğü tüm girişim ve etkinliklerde bulunmak.
• Meslek ve çıkarları ile ilgili işlerde, resmi makamlar ve öteki kuruluşlar ile işbirliği yaparak
gerekli yardımlarda ve önerilerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı, normları, bilimsel
şartnameler, tip sözleşmeler ve bunlar gibi bütün bilimsel evrakı incelemek ve bunların değişti-
rilmesi, geliştirilmesi, ya da yeniden konulması yolunda önerilerde bulunmak.
TMMOB, Odalarının kendi eşdeğeri kuruluşlarla kurdukları ilişkilerine paralel olarak Dünya
Mühendislik Birlikleri Federasyonu’nun (WFEO) üyesidir.
TMMOB, mesleki, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda ülkemizdeki mühendisleri ve mimarları
temsil etmek, onların hak ve çıkarlarını halkımızın çıkarları temelinde korumak ve geliştirmek,
mesleki, sosyal ve kültürel gelişmelerini sağlamak ve mesleki birikimlerini toplum yararına kul-
lanmalarının zeminini yaratmak; bu amaçla mesleki alanlarıyla ilgili gelişmelerin ve politikaların
sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel boyutlarını derinlemesine kavramak, yorumlamak ve toplumu
bilgilendirmek; bu politikaların toplum yararına düzenlenmesi için öneriler geliştirmek ve bunların
yaşama geçirilmesi için mücadele etmek ve bunların gereği olarak en genel anlamda bağımsız ve
demokratik bir Türkiye’nin yaratılması yönündeki çalışmalarını bütünsel bir anlayışla ve etkinleş-
tirerek sürdürmek kararlılığındadır.
14
15
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
TMMOB’nin Kuruluşuna Kadar Örgütlenmeler
Avrupa’da ve ABD’de 19. yüzyılın ortalarında başlayan mühendis ve mimar örgütlenmesi, ülkemizde
2. Meşrutiyetle birlikte başlamıştır.
1908’de İstanbul’da çok sayıda sivil örgütün kurulduğu bilinmektedir. Bunlardan birisi de Osmanlı
Mühendis ve Mimar Cemiyetidir. Cemiyet 1912 yılında etkinliklerini askıya almış ve 1919’da ye-
niden çalışmalarına başlamış ve varlığını 1922 yılına kadar sürdürmüştür.
Cumhuriyetten sonra ilk örgütlenmeler Mayıs 1926 yılında kurulan ve merkezleri Ankara’da bulunan
Türk Mühendisler Birliği ve Türk Yüksek Mühendisler Birliği adı altında gerçekleşmiştir.
Birliklerin amaçları arasında “memleketin ilerlemesine ve milli iktisadın inkişafına ve kuvvetlen-
mesine hizmet emeli ile mesleğin yükselmesine çalışmak”, “meslek haklarını ve azanın ihtiyaç ve
menfaatlerini temin ve himayeye, mühendisler arasında tanışma ve tesanütün artmasına hizmet
etmek”, “başka memleketlerden mühendis getirilmesine ihtiyaç kalmayacak derecede meslektaş-
ların yetiştirilmesi için gençliğin mesleğe karşı rağbetini artırmaya; sermaye getirme mecburiyeti
olmadıkça, memleketimizde yapılarak inşaatın Türk Mühendis Müteahhitlerine yaptırılmasını ve
memlekette yerli ve ecnebi müesseselerde Türk Mühendislerinin çalıştırılmasını temine çalışmak”
yer almaktadır.
Bu örgütü Şubat 1927 tarihinde kurulan Türk Yüksek Mimarlar Birliği izlemiştir. Birliğin amacı
“Türk Yüksek Mimarları arasında fikri ve mesleki dayanışmayı temine, memleket içinde ve dışında
Türk mimarisini ve mimarlığını tanıtmaya, Türk mimarlık sanatının ve inşaat bilgisinin beynelmilel
terakkilere göre inkişafına ve Türk yüksek mimarlarının mesleki, iktisadi ve hukuki menfaatlerini
korumak” olarak belirtilmektedir.
Daha sonraları bu örgütlere çeşitli tarihlerde uzmanlık dallarında örgütler eklenmiştir. Bu örgütler
arasında, kurulduktan sonra başka örgütlerle birleşenler de bulunmaktadır.
Bu örgütlerin tam bir listesi henüz çıkarılamamıştır. Bilinen örgütler şunlardır: Türk Mühendisler
Birliği, Türk Yüksek Mühendisler Birliği, Türk Gemi Mühendisleri Cemiyeti, Türk Maden Mühen-
disleri Birliği, Türk Yüksek Maden Mühendisleri Birliği, Karabük Ağır Sanayi Mühendisleri Derneği,
Türkiye Jeoloji Kurumu, Türkiye Harita ve Kadastrocular Cemiyeti, Türk Yüksek Mimarlar Birliği,
Orman Mühendisleri Cemiyeti, Türk Yüksek Ziraat Mühendisleri Birliği.
TMMOB’nin ve Odaların Kuruluşları
6235 sayılı TMMOB Yasasının kabulünden sonra, 1. Genel Kurul 18-22 Ekim 1954 tarihleri arasında
yapılmıştır. Bu Genel Kurul, yukarıda belirtilen örgütlerden bazılarının delegelerinden oluşmuş,
TMMOB Tüzüğü kabul edilmiş ve Elektrik M.O., Gemi M.O., Harita ve Kadastro M.O., İnşaat
M.O., Kimya M.O., Maden M.O., Makine M.O., Mimarlar O., Orman M.O., Ziraat M.O. kurulması
kararlaştırılmıştır.
Bu Genel Kuruldan sonra kurulan Odaların adları ve kuruluş tarihleri şöyledir:
Gemi Makineleri İşletme M.O. 1960, Şehir Plancıları O. 1968, Fizik M.O. 1970, Metalürji M.O.
1970, Meteoroloji M.O. 1970, Petrol M.O. 1970, Jeoloji M.O. 1974, İç Mimarlar O. 1976, Jeofizik
M.O. 1986, Çevre M.O. 1992, Tekstil M.O. 1992, Peyzaj Mimarları O. 1994, Gıda M.O. 1996.
Kuruluşunda 10 Odası ve 8.000 üyesi bulunan TMMOB’nin, 31.12.2005 tarihinde Oda sayısı 23’e,
üye sayısı ise 280.293’e ulaşmıştır.
14
15
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
TMMOB’NİN TEMEL İLKELERİ ve ÇALIŞMA ANLAYIŞI
Temel İlkeler
TMMOB ve bağlı Odaları;
Mesleki demokratik kitle örgütüdür.
Demokrat ve yurtsever karakterdedir.
Emekten ve halktan yanadır.
Anti-emperyalisttir, Yeni Dünya Düzeni teorilerinin, ırkçılığın ve gericiliğin karşısındadır.
Siyasetin dar anlamını aşar, yaşamın her olayını siyasetle ilişkili görür.
Barıştan yanadır.
İnsan hakları ihlallerine karşıdır, insanlık onurunun korunmasından yanadır.
Örgütsel bağımsızlığını her koşulda korur, gücünü sadece üyesinden ve bilimsel çalışmalardan
alır.
Meslek ve meslektaş sorunlarının, ülkenin ve halkın sorunlarından ayrılamayacağını kabul
eder.
Politikanın oluşturulmasında ve uygulanmasında demokratik merkeziyetçi yöntemleri uygular.
Karar alma süreçlerinde demokratik ve katılımcıdır.
Bağlı Odaları ile birlikte mühendis, mimar ve şehir plancılarının meslek alanlarını düzenler,
üyesinin ve halkın çıkarlarını korur.
Sanayileşme ve demokratikleşme alanlarında durum tespitleri yapar, politikalar ve çözüm önerileri
üretir. Ülkenin demokratikleşmesi için çaba sarf eder.
Kamuoyu oluşturmaya yönelik çalışmalar içinde tartışmasız yer alır.
Demokratik Kitle Örgütleri ve sivil toplum örgütleri ile ilkeli ve demokratik işbirliği içerisin-
dedir.
Çalışma Anlayışı
TMMOB ve bağlı Odaları;
Toplumdan soyutlanmış seçkin mühendis ve mimarların örgütü değil, aksine toplumun
içinde yer alan, onun bir parçası olarak toplumla etkileşim içinde bulunan, Temsili de-
mokrasi alanının daraltılması ve biçimsel uygulamalar yerine, birlikte düşünme, bir-
likte üretme ve birlikte yönetme mekanizmalarını güçlendirici çabalara yönelen, Rant
gruplarının otoriter, sınanamayan, hesap vermeyen yönetimlerin aksine, örgüt içi de-
mokrasisi güçlendirilmiş, seçim dışında da katılım mekanizmalarını yaşama geçiren,
Profesyonellerin ve uzmanların örgütü anlayışını reddeden; aksine kitle örgütü niteliği ile or-
ganlarına dayalı çalışmayı yürüten, Siyaset dışı kalma anlayışlarının tam tersine; her koşulda ve
her zaman siyaset yapan, siyasetin dar tanımını aşan anlayışları yapıya egemen kılan, Üye ile
ilişkilerini, devlet ve egemen kesimlerle olan ilişkilerinin önüne koyan, resmi otorite ile her türlü
diyaloga ve işbirliğine açık ama işbirlikçi yaklaşımların dışında kalan, Örgüt işlevinin deforme
edilmesi anlamındaki hizmet üretimini reddeden, aksine üyelerinin hizmetlerinin niteliğini yük-
seltecek düzenlemeler yapan, norm ve standartları oluşturan ve bunların gelişimine hizmet edecek
şekilde denetleyen, Egemen kesim ve egemen kesim söylemleri ile ters düşmeme anlayışlarını
reddeden; aksine, üyesinin söz ve kararlarda yetki sahibi olmasını sağlayan, Kamu hiyerarşisi
içinde yer edinme ve örgüt etkinliklerini buna bağlama anlayışlarının yerine, örgütün kamuoyu
16
17
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
önünde saygın yerini korumayı ve geliştirmeyi hedefleyen, örgüt etkinliklerini kendi iç dinamikleri
ve kendi kararları ile belirleyen, Meslek örgütü kavramını, demokratik kitle örgütü özelliğinin
önüne çıkartarak, meslekçi eğilimleri güçlendiren anlayışların aksine, Mesleki- demokratik kitle
örgütü anlayışlarını yaşama geçiren, Her türlü yapılanma ve örgütlerle olan ilişkisinde, anlamsız
hiyerarşik eşitlik anlayışları yerine, ilişkilerinde bu yapıların toplum içindeki işlevselliklerini ölçü
olarak alan, hiçbir üyesinin sorununu dışlamayan, ancak üyesinin büyük çoğunluğunu oluşturan
ücretli çalışan mühendis ve mimarların konumları gereği, ücretli çalışan kesimlerle ve onların
örgütleri ile ilişkilerini güçlü hale getiren, Örgütün uluslararası ilişkilerini güçlendiren, Dünyayı,
ülkeyi ve yaşamı tanıyan, anlayan ve ona göre politikalar üreterek yaşama geçiren, bir çalışma
anlayışı içerisindedir.
16
17
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) 1954 yılında 6235 sayılı TMMOB yasası uyarınca kurulmuş
olup, 1982 Anayasasının 135. maddesinde tanımlanan kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur.
Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını yürütmeye yasal olarak yetkili mühendis, yüksek mü-
hendis, yüksek mimar, mimarları örgütünde toplayan Türk Mühendis Mimar Odaları Birliği içinde
yer alan ve tüzel kişiliğe sahip olan 23 odadan biridir.
Elektrik, Elektronik, Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendislerini bünyesinde barındıran EMO’nun
bugünkü üye sayısı 34000’nin üzerindedir. Odanın merkezi Ankara’da olup Adana, Ankara, Antalya,
Bursa, Denizli, Diyarbakır, Gaziantep, Kocaeli, İstanbul, İzmir, Mersin, Samsun ve Trabzon’da şu-
beleri vardır. Ayrıca şubelere bağlı il ve ilçelerde temsilcilik ve mesleki denetleme büroları şeklinde
yurt düzeyinde geniş bir örgütlenmeye sahiptir.
EMO’NUN AMAÇLARI
• Günün gereklerine, koşullarına ve olanaklarına uygun olarak üyelerinin sorunlarını çözmek
için çalışmak, mesleğin üye toplum ve ülke yararlarına göre uygulanması ve geliştirilmesi için
gerekli çabaları göstermek, diğer meslek Odaları, üyeleri ve halkla ilişkilerinde dürüstlüğü ve
ahlakı korumak, uzmanlık alanında ülke çıkarlarına uygun politikalar üreterek bunları savunmak,
kamuoyu oluşturmak, ilgilileri uyarmak,
• Kamunun ve ülkenin çıkarlarının sağlanmasında, yurdun doğal kaynaklarının bulunmasında,
korunmasında ve işletilmesinde, tarımsal ve sınai üretimin arttırılmasında, ülkenin sanatsal ve
teknolojik kalkınmasında, çevrenin korunmasında gerekli gördüğü tüm girişim ve etkinliklerde
bulunmak,
• Meslek, ülke ve üye çıkarlarını korumak için resmi makamlar ve öteki ilgili kuruluşlarla işbirliği
yapmak, önerilerde ve girişimlerde bulunmak, gerektiğinde çalışma alanına ilişkin olarak kanuni
yollara başvurmak,
• Üyelerin hak ve yetkilerini korumak, üyeler arasında dayanışmayı sağlamak, haksız rekabeti
önlemek için gerekli gördüğü tüm girişim ve etkinliklerde bulunmak,
• Meslekle ilgili standartları, normları, yönetmelik ve teknik şartnameleri, sözleşme tiplerini
ve benzeri tüm bilimsel evrakı incelemek, bunların değiştirilmesi, geliştirilmesi ve yenilerinin
oluşturulması yolunda çalışmalar yapmak,
• Oda etkinliklerini ilgilendiren kanun, tüzük, ana yönetmelik ve yönetmeliklerin hazırlanması,
değiştirilmesi konusunda Birliğe ve resmi makamlara önerilerde bulunmak,
• Meslek alanı ile ilgili sanat ve bilimlerin kuram ve uygulamaların gelişmesine çalışmak,
• Oda uzmanlık alanlarına giren konularda üyelerine, özel ve tüzel kişilere yönelik eğitim hizmet-
leri sunmak, bu amaçla eğitim kuruluşları oluşturmak ve işletmek, kurslar, ulusal ve uluslararası
fuarlar, seminerler, kongreler, sergiler ve benzeri etkinlikler düzenlemek, katılanlara sertifika
vermek,
• Meslek alanında üretilen ürün ve hizmetlerin kalitesinin geliştirilmesi için her türlü çalışma ve
denetimde bulunmak, bu amaçla test ve kalibrasyon laboratuarları kurmak,
• Üyelerine sosyal ve kültürel amaçlı etkinlikler sunmak üzere gerekli çalışmalarda bulunmak,
lokal ve benzeri mekanlar oluşturmak,
18
19
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
• Uzmanlık alanına giren konularda mahkemelere, kişi ve kuruluşlara hakemlik, eksperlik ve
bilirkişilik ve benzeri hizmetleri vermek,
• Oda üyelerinin mühendislik dallarında eğitim gören öğrencilere mesleği tanıtmak, eğitim,
araştırma, kurs, staj, sosyal faaliyetler ve benzeri konularda Odanın olanaklarından yararlandır-
mak, mühendislik eğitiminin ve öğrencilerinin sorunlarını incelemek, çözüm önerileri sunmak
ve girişimlerde bulunmak,
• Üniversiteler ile sanayi arasında işbirliği sağlamak ve bu konuda etkinlikler düzenleyerek ortak
çalışmalarda bulunmak.
ODA ORGANLARI, GÖREV VE YETKİLERİ
Odanın karar, yürütme ve yardımcı organları şunlardır:
Karar ve Yürütme Organları:
1. Oda Genel Kurulu
2. Oda Yönetim Kurulu
3. Oda Onur Kurulu
4. Oda Denetleme Kurulu
Yardımcı Organlar:
1. Koordinasyon Kurulu
2. Bilimsel Kurul
3. Yayın Kurulu
4. Komisyonlar
Karar ve Yürütme Organları
1) Oda Genel Kurulu
İki yılda bir Şubat ayında toplanır. Genel Kurulu, doğal delegeler ile Şube genel Kurullarında üye
sayısının %2’si oranında seçilmiş delegelerden oluşur ve delege sayısının çoğunluğu ile çalışmalarına
başlar. Genel Kurul gündemine aşağıdaki maddelerin konulması zorunludur:
a) Başkanlık Divanın seçimi
b) Çalışma, mali ve denetleme raporlarının okunması, görüşülmesi ve Oda Yönetim Kurulu’nun
aklanması
c) Oda Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ve Onur Kurulu ile TMMOB Genel Kurulu’nun
delege adaylarının ve TMMOB Yönetim Kurulu, TMMOB denetleme Kurulu, TMMOB Yüksek
Onur Kurulu aday adaylarının belirlenmesi, duyurulması ve seçimler.
2) Oda Yönetim Kurulu
7 asil ve 7 yedek üyeden oluşur. Oda Yönetim Kurulu Genel Kurul’da alınacak kararları uygular.
Oda işlerini genel kurulun yönlendirici kararları çerçevesinde yürütür. Gerekli gördüğü durumlarda
Şube Genel Kurullarına katılarak çalışmaları izler. Oda ile TMMOB arasında işbirliği ve iletişimi
sağlar. Gerektiğinde Onur Kurulu’nu ve/veya Denetleme Kurulu’nu göreve çağırır. Oda ve üye
hakkında açılan davalarda Oda’yı temsil eder, sav ve savunmalarda bulunur.
18
19
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
3) Oda Onur Kurulu
Oda Genel Kurulunca iki yıl süre ile seçilmiş 5 asil ve 5 yedek üyeden oluşur. Odanın yürürlükte
bulunan Yasa, Tüzük ve Yönetmelik esaslarına göre çalışmalarının devam ettirilmesi, meslek ve
meslek yaşamının genel ahlaki ilkelerinin korunması konusunda Oda üyelerince aykırı hareket
edilmesi halinde gerekli başvuru üzerine tedbirler ve kararlar alır.
4) Oda Denetleme Kurulu
Genel Kurulunca iki yıl için seçilen 7 asil ve 7 yedek üyeden oluşur. Oda’nın hesaplarını ve bunlara
bağlı bütün işlemleri en az üç ayda bir denetleyerek hazırlayacağı raporu Oda Yönetim Kurulu’na
sunar.
Yardımcı Organlar
1) Oda Koordinasyon Kurulu
Oda’nın yönetim birimleri arasında uyumlu çalışmayı sağlamak, hizmetlerin yürütülmesinde ortaya
çıkacak aksaklıkları giderme önlemlerini araştırmak, Oda Yükümlülüklerinin sağlıklı bir biçimde
yerine getirilmesinde yönetime yardımcı olmak amacıyla kurulmuş bir kuruldur.Oda Koordinasyon
Kurulu, TMMOB Yönetim Kurulu üyesi, Oda Yönetim Kurulu, Şube Yönetimlerinin asil üyeleri
ile gerekli görüldüğünde Oda Onur ve Oda Denetleme Kurullarının asil üyelerinden oluşur. Koor-
dinasyon Kurullarının çalışma yöntemi bir yönetmelikle belirlenir.
2) Bilimsel Kurul
Oda bilimsel kurulu meslek dallarındaki ana sorunlar ile sektör el bazdaki bilimsel ve teknik konu-
larda değerlendirme yapmak ve çözüm önerileri üreterek Oda yönetimine yardımcı olmak amacıyla
kurulmuştur. Oda bilimsel kurulu Şube yönetim Kurullarının kendi içlerinden seçeceği ikişer aday
ile her şubenin üye sayısının %2 si oranında göstereceği adaylardan oluşur. Oda yönetim kurulu
üyeleri bilimsel kurulun doğal üyeleridir.
3) Yayın Kurulu
4) Komisyonlar
Oda yönetim kurulu çeşitli etkinliklerin daha sağlıklı yürütülebilmesi için çeşitli komisyonlar oluş-
turur. Komisyonlarda çalışacak kişileri yönetim kurulu seçer. Komisyonlar yönetim kuruluna karşı
sorumludurlar.
ŞUBELER
Üyelerin oda ile ilişkilerini güçlendirmek amacıyla şubeler oluşturulmuştur. Şubenin karar, yürütme
ve yardımcı organları şunlardır.
1) Karar ve Yürütme Organları
a. Şube Genel Kurulu
b. Şube Yönetim Kurulu
2) Yardımcı Organlar
a. Şube Koordinasyon Kurulu
b. Şube Danışma Kurulu
c. Komisyonlar
20
21
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Şubelerin genel kurulları iki yılda bir toplanır. Şube genel kurulları şube sınırları içindeki üyelerden
oluşur. Şubelerin genel kurullarına aşağıdaki gündemlerin alınması zorunludur.
a. Başkanlık divanı seçimi
b. Çalışma raporunun okunması, görüşülmesi ve hakkında karar alınması
c. Şube yönetim kurulu adayları ile Oda Genel Kurulu delegelerinin belirlenmesi ve seçimler
d. Şube Yönetim Kurulu
Şube yönetim Kurulu 7 asil 7 yedek üyeden oluşur. Şube Yönetim Kurulu’nun başlıca görev ve
yetkileri şunlardır:
a. Genel Kurul’da alınan kararları uygulamak
b. Şube sınırları içine odayı temsil etmek
c. Çalışmalarına yardımcı olmak için komisyonlar kurmak
d. Üyelerinin meslek, onur, hak ve çıkarlarını koruyacak önlemleri saptamak
e. Oda merkezi ile işbirliği ve iletişim kurmak
f. Şube sınırları içindeki temsilcilikleri denetlemek
g. Gerektiğinde Şube Genel Kurulu’nu olağanüstü toplantıya çağırmak
TEMSİLCİLİKLER
Üyelerin oda çalışmalarına katılabilmeleri, gelişmeleri yakından izleyebilmeleri, yerel kuruluşlarla
Oda arasındaki iletişim ve işbirliğinin sağlanabilmesi amacıyla ihtiyaca göre illerde, ilçelerde, iş
yerlerinde temsilcilikler oluşturulur.
20
21
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE
GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME
Kanun Hük. Kar. nin Tarihi: 29/6/2011, No: 644
Yetki Kanununun Tarihi: 6/4/2011, No: 6223
Yayımlandığı R.G. Tarihi: 4/7/2011, No: 27984 Mük.
Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5 Cilt: 50
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Görevler
Amaç ve kapsam
Madde 1- (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kuruluş,
görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Görevler¹
Madde 2- (1) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görevleri şunlardır:
a) Yerleşmeye, çevreye ve yapılaşmaya dair imar, çevre, yapı ve yapım mevzuatını hazırlamak,
uygulamaları izlemek ve denetlemek, Bakanlığın görev alanı ile ilgili mesleki hizmetlerin norm ve
standartlarını hazırlamak, geliştirmek, uygulanmasını sağlamak ve ilgililerin kayıtlarını tutmak.
b) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/ 1 md.) Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ile çevre kirlili-
ğinin önlenmesine yönelik prensip ve politikalar tespit etmek, standart ve ölçütler geliştirmek,
programlar hazırlamak; bu çerçevede eğitim, araştırma, projelendirme, eylem planları ve kirlilik
haritalarını oluşturmak, bunların uygulama esaslarını tespit etmek ve izlemek, iklim değişikliği
ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek.
c) Faaliyetleri sonucu alıcı ortamlara katı, sıvı ve gaz halde atık bırakarak kirlilik oluşturan veya
oluşturması muhtemel her türlü tesis ve faaliyetin, çevresel etkilerini değerlendirmek; alıcı or-
tamlar ile ilgili ölçüm ve izleme çalışmalarını yapmak; bahse konu tesis ve faaliyetleri izlemek,
izin vermek, denetlemek ve gürültünün kontrol edilmesini sağlamak.
ç) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/ 1 md.) Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uy-
gulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını
sağlamak, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu
yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güven-
liğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve
telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve
uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak,
onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapıl-
maması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek.
d) Mekânsal strateji planlarını ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak suretiyle hazırlamak
ve mahalli idarelerin plan kararlarının bu stratejilere uygunluğunu denetlemek.
� 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 1 inci maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasına (ğ) bendinden sonra gelmek
üzere (h) ve (ı) bentleri eklenmiş ve mevcut bentler buna göre teselsül ettirilmiş ve metne işlenmiştir.
22
23
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
e) Milli Savunma Bakanlığının inşaat milli ve NATO alt yapı hizmetleri ile Ulaştırma Bakanlığına bağlı
genel müdürlüklere kanunlarla yapım yetkisi verilmiş olan özel ihtisas işleri hariç talepleri halinde kamu
kurum ve kuruluşlarına ait bina ve tesislerin ihtiyaç programlarını hazırlamak, her türlü etüt, proje ve
maliyet hesaplarını yapmak veya yaptırmak, onaylamak veya onaylanmasını sağlamak, inşa, güçlendir-
me, tadil ve esaslı onarımlarını yapmak, yaptırmak ve denetlemek veya denetlenmesini sağlamak.²
f) Yapı denetimi sistemini oluşturmak ve yapılarda enerji verimliliğini artıran düzenlemeleri
yapmak, yönetmek, izlemek; yapı malzemelerinin denetimine ve uygunluk değerlendirmesine
ilişkin iş ve işlemleri yapmak.
g) Konut sektörüne ilişkin strateji geliştirme ve programlama iş ve işlemlerini yürütmek, yapı
kooperatifçiliğinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve 5543 sayılı İskân Kanunu uyarınca
Bakanlığa verilen görevleri yapmak.
ğ) Gecekondu, kıyı alanları ve tesisleri ile niteliğinin bozulması nedeniyle orman ve mera dışına
çıkarılan alanlar dâhil kentsel ve kırsal alan ve yerleşmelerde yapılacak iyileştirme, yenileme ve
dönüşüm uygulamalarında idarelerce uyulacak usul ve esasları belirlemek, Bakanlar Kurulunca
belirlenen bu nitelikteki uygulamalar ile finans merkezleri ve benzeri özel proje alanları ve özel
yapım gerektiren yapılaşmalar ile 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ve 775 sayılı Gecekondu
Kanunu uyarınca Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan uygulamalara ilişkin her tür
ve ölçekte etüt, harita, plan, parselasyon planı ve yapı projelerini yapmak, yaptırmak, onaylamak,
kamulaştırma, ruhsat ve yapım işlerini gerçekleştirmek, yapı kullanma izinlerini vermek ve bu
alanlarda kat mülkiyetinin kurulmasını sağlamak.
h) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/ 1 md.) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti
Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına ya da kişilere ait olan taşınmazlar üzerinde yapılacak
yatırımlara ilişkin olarak ilgilileri tarafından hazırlanan veya hazırlattırılan ancak yetkili idarelerce
üç ay içerisinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama
imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgili idarelerin başvurusu üzerine
yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde yetkili idarelerce
ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek.
ı) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/ 1 md.) Depreme karşı dayanıksız yapılar ile imar mevzuatına, plan,
proje ve eklerine aykırı yapıların ve bunların bulunduğu alanların dönüşüm projelerini ve uygu-
lamalarını yapmak veya yaptırmak.
i) 657 sayılı Harita Genel Komutanlığı Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Ulusal Coğrafi Bilgi
Sisteminin kurulmasına, kullanılmasına ve geliştirilmesine dair iş ve işlemleri yapmak, yaptırmak,
mahalli idarelerin planlama, harita, altyapı ve üstyapıya ilişkin faaliyetleri ile ilgili kent bilgi sistem-
lerinin kurulması, kullanılması ve Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ile entegre olmasını desteklemek.
j) Bakanlığın görev alanına giren konularda mahalli idarelerin idari ve teknik kapasitesinin ge-
liştirilmesi için çalışmalarda bulunmak ve bunlara teknik destek sağlamak.
k) Bayındırlık ve iskân işleri ile ilgili şartname, tip sözleşme, yıllık rayiç, birim fiyat, birim
fiyatlara ait analiz ve tarifleri hazırlamak ve yayımlamak.
l) Küresel iklim değişikliği ve bununla ilgili gerekli tedbirlerin alınması için plan ve politikaları
belirlemek.
m) Bakanlığın görev alanına giren konularda uluslararası çalışmaların izlenmesi ve bunlara katkıda bu-
lunulması maksadıyla ulusal düzeyde yapılan hazırlıkları ilgili kuruluşlarla işbirliği halinde yürütmek.
n) Mevzuatla Bakanlığa verilen diğer görev ve hizmetleri yapmak.
² 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 1 inci maddesi ile bu bende “özel ihtisas işleri hariç” ibaresinden sonra gelmek
üzere “talepleri halinde” ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
22
23
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı, enerji ve tabii kaynaklarla ilgili hedef ve politikaların, ülkenin sa-
vunması, güvenliği ve refahı, milli ekonominin gelişmesi ve güçlenmesi doğrultusunda tespitine
yardımcı olmak, enerji ve tabii kaynakların bu hedef ve politikalara uygun olarak araştırılmasını,
geliştirilmesini, üretilmesini ve tüketilmesini sağlamak için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının
kurulmasına, teşkilat ve görevlerine ilişkin esasları düzenlemektir.
Görev
Madde 2- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının görevleri ilgili Kanunlarda piyasada faaliyet
gösteren kurum ve kuruluşlara bırakılmadığı takdirde ve ölçüde şunlardır:
a) Ülkenin enerji ve tabii kaynaklara olan kısa ve uzun vadeli ihtiyacını belirlemek, temini için
gerekli politikaların tespitine yardımcı olmak, planlamalarını yapmak,
b) Enerji ve tabii kaynakların ülke yararına, teknik icaplara ve ekonomik gelişmelere uygun ola-
rak araştırılması, işletilmesi, geliştirilmesi, değerlendirilmesi, kontrolü ve korunması amacıyla
genel politika esaslarının tespit ve tayinine yardımcı olmak, gerekli programları yapmak, plan
ve projeleri hazırlamak veya hazırlatmak,
c) Bu kaynakların değerlendirilmesine yönelik arama, tesis kurma, işletme ve faydalanma haklarını
vermek, gerektiğinde bu hakların devir, intikal, iptal işlemlerini yapmak, ipotek, istimlak ve diğer
takyit edici hakları tesis etmek, bunların sicillerini tutmak ve muhafaza etmek,
d) Kamu ihtiyaç, güvenlik ve yararına uygun olarak enerji ve tabii kaynaklar ile enerjinin üretim,
iletim, dağıtım, tesislerinin etüt, kuruluş, işletme ve devam ettirme hizmetlerinin genel politikasını
tespit çalışmalarının koordinasyonunu temin etmek ve denetlemek,
e) Yeraltı ve yerüstü enerji ve tabii kaynaklar ile ürünlerinin üretim, iletim, dağıtım ve tüketim
fiyatlandırma politikasını tayin ve gerektiğinde fiyatlarını tespit etmek,
f) Bakanlığın bağlı ve ilgili kuruluşlarının işletme ve yatırım programlarını inceleyerek tasvip
etmek ve yıllık programlara göre faaliyetlerini takip etmek, değerlendirmek,
g) Bakanlığa bağlı ve Bakanlıkla ilgili kuruluşların çalışmalarını ve işlemlerini her bakımdan
tetkik, tahkik ve teftişe tabi tutmak, gerekli her türlü emri vermek ve denetlemek,
h) Yukarda belirtilen görevleri yerine getirmek amacı ile gerekli bilgileri toplamak, değerlendirmek
ve uzun vadeli politikaların tespiti ve geliştirilmesi ile ilgili hazırlık çalışmalarını yapmak.
• Petrol İşleri Genel Müdürlüğü
• Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
• Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
• Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Başkanlığı
İlgili Kurluşlar
• Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü
• Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü
• Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. Genel Müdürlüğü
24
25
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
• Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü
• Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü
• Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğü
• Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
• Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü
• Türkiye Elektromekanik Sanayii A.Ş. Genel Müdürlüğü
İlişkili Kuruluşlar
• Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü Başkanlığı
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
24
25
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURULU
4628 sayılı Yasa ile Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu kurulmuş, daha sonra 4646 sayılı Doğal
Gaz Piyasası Kanunu ile de Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu adını almıştır. Kuruma, 5015 Sayılı
Petrol Piyasası Kanunu ile petrol piyasasını, 5307 Sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası
Kanunu ile de sıvılaştırılmış petrol gazları piyasasını düzenleme ve denetleme görevleri verilmiştir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu 19.11.2001 tarihinde görevine başlamıştır.
Bu Kanunların amacı; elektriğin, doğal gazın, petrolün ve LPG’nin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük
maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında
özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterebilecek, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir enerji
piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır.
26
27
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
MÜHENDİS KİMDİR?
Eğitim, deneyim ve uygulama ile edinilen, matematik, doğa ve mühendislik bilimleri bilgileri sonucu
kazanılan formasyonun, insanlık yararına bir gereksinmeye yanıt vermek üzere ekonomiklik öğeleri
de göz önünde bulundurularak; teknik ağırlıklı ekipmanların, ürünlerin, proseslerin, sistemlerin ya
da hizmetlerin tasarımı, hayata geçirilmesi, işletilmesi, bakımı, dağıtımı, teknik satışı ya da danış-
manlık ve denetiminin yapılması ve bu amaçlarla araştırma-geliştirme etkinliklerinde kullanılması
işlevine mühendislik denir.
Bir başka tanımda “Mühendislik; eğitim, deneyim ve uygulama ile edinilen matematik ve doğa bilim-
ler bilgisinin, doğal güç ve kaynakların insanlık yararına ve sürdürebilirlik ilkeleri dikkate alınarak
ve mühendislik etiği gözetilerek kullanılması için yöntemler geliştirilme uğraşıdır.” denmektedir.
Toplumun beşeri, toplumsal ve ekonomik unsurlarını göz önünde bulundurarak,belirlenmiş bir ihtiyaç,
üzerinde birleşilmiş akılcı ölçütlerden hareketle, mümkün olan en iyi yanıtı vermek üzere, insanlar,
soyut veriler ya da nesnel araçların yapılanmasına ilişkin sistemi tasarlamak, gerçekleştirmek ya
da işletmek için, bilimsel ya da teknik ağırlıklı bilgiler ve beceriler kullanan iktisadi bir öğedir de
denilebilir.
Mühendislik mesleği aşağıdaki işlevlerden birini veya birkaçını kapsar:
Doğrudan işlevler
Bu alanda mühendis teknik ağırlıklı donanımların, ürünlerin, süreçlerin, donanımların ya da hiz-
metlerin tasarımını, yapımını, işletilmesini, bakımını, dağıtımını, teknik satışını ya da satış sonrası
hizmetlerini sağlar.
Destek işlevleri
Söz konusu çerçevede mühendis, meydana getirilmiş işletmenin, teknik ağırlıklı donanımların, ürün-
lerin, süreçlerin, mantıksal sistemlerin ya da hizmetlerin danışmanlığını, denetimini, eksperliğini
veya değerlemesini kapsayan işlevler üstlenir.
Bilim ve tekniğin gelişmesine katkıda bulunan işlevler
Bu alanda mühendis bilim ve teknikle ilgili araştırmaya katılır ya da bu alanlarda elde ettiği yeni bil-
gileri, yeni donanımların, ürünlerin ya da hizmetlerin araştırılması ve geliştirilmesi için kullanır.
Bilgilerin iletişimi işlevleri
Mühendis söz konusu işlevler çerçevesinde bilgilerini başkalarına aktarır ve onlara, mesleki ya da
toplumsal görevlerini etkin olarak yerine getirmeleri için, keza onların yeteneklerine ve toplumun
ihtiyaçlarına en uygun konumda çalışmaları için destek verir.
MÜHENDİSLİK HİZMETLERİNİN ÖNEMİ
1-) Tesis projelendirilirken dikkate alınacak hususlar
a. Standartlara uygun bir proje,
b. Enerji kaybı ve maliyetler dikkate alınarak yapılmış bir proje,
Dolayısı ile iyi bir proje firması seçimi.
26
27
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
2-) Tesis kurulurken alınacak tedbirler
a. Standartlara uygun bir yapım
b. Kaliteli malzeme seçimi,
c. Aydınlatma, ısıtma ve genel enerji otomasyonu,
Dolayısı ile iyi bir danışman, kaliteli ve deneyimli müteahhit ve kaliteli malzeme seçimi.
3-) Enerjinin ucuza temin edilebilmesi
a. TEİAŞ, TEDAŞ kurumlarından enerji alınması,
b. Otoprodüktör ortağı olarak enerji alınması,
c. Serbest tüketici olarak tedarikçisini seçebilme avantajı,
d. Önümüzdeki günlerde karşılaşacağımız; Perakendeci (Toptancı, İthalatçı, Üretim Şirketi) gibi
kuruluşlarla yapılacak ikli anlaşmalarla enerjinin temini
4-) İşletme esnasında yapılacak tasarruflar
Dolayısı ile eğitimine ağırlık verilmiş ve işbaşında enerji tasarrufu almış işletme mühendisleri.
Mühendislerden istenen ya da yapılması gerekenler
• Projelerimizi standartlara uygun ve tasarrufa yönelik olarak yapmak.
• Tesisi standartlara ve kaliteye ve tasarrufa önem vererek kurmak.
• Kurulmuş tesisi enerji tasarruf prensiplerini uygulayarak işletmek.
• Eminiz ki MİSEM kapsamında yapmaya çalıştığımız seminerlerimize katılan meslekdaşlarımız
bunun en iyisini yapacaklardır.
28
29
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
MESLEKİÇİ EĞİTİM
Yaşanan hızlı teknolojik gelişimin Mühendislik eğitimi alanında zorunlu kıldığı bir diğer önemli
konu da meslek yaşamı boyunca sürekli eğitim gereksinimi olarak ortaya çıkmaktadır.
Bu konuda yapılan araştırmalar sonunda aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir.
• Mezuniyet bilgisinin %5’i her yıl eski ve geçersiz hale gelmektedir.
• Çağdaş ve rekabet edilebilir standartlara erişebilmek için her çalışan kişi zamanının %15’ini
bilgisini tazelemeye ayırmalıdır.
• Çalışma hayatı boyunca kendi alanında hiçbir kursa katılamayanlar 45 yaşında bütün gelişme-
lerin ardında kalacaktır.
Mühendislerin mezun olduktan sonra teknolojik gelişimin çok hızlı yaşandığı bu dönemde uygulanan
eğitim teknolojisi, üretim ve istihdam politikalarından dolayı üretimin içinde etken bir şekilde yer
alamamaları kısa bir dönem içerisinde mesleki deformasyonun başlamasına neden olmaktadır.
Mühendisler mesleklerini meslek yaşamları boyunca öğrenmeye devam ederler. Bu da öğrenme
alanında süreklilik demektir. Bu nedenle mühendisçe bir yaşam, öğrenme ve üretim alanında sürek-
liliğe zorunlu bir yaşam olarak ele alınabilir. Bunun için de mühendislik eğitiminde temel bilgilerin
sağlıklı ve tam olarak verilmesi ile sürekli eğitim ve yaşam boyu öğrenime çağdaş bir mühendislik
formasyonu kazandırılması önem taşımaktadır.
Örgün eğitim kurumlarının mühendislere kazandırdığı meslek bilgisi ve formasyonu sadece bir
başlangıçtır.
• Eğitimde asıl önemli olan, meslek alanındaki bilgilerin sürekli olarak yenileme ve güncelleme
yeteneğidir. Bu yeteneğin verilmesi örgün eğitim kurumlarının asıl görevlerinden biridir.
• Günümüzde bilim, teknoloji ve mühendislik uygulama alanlarındaki hızlı gelişim, üretim
süreçlerinde varolan bileşenlerin kendilerini sürekli yenilemelerini ve geliştirmelerini zorunlu
kılmaktadır.
Örgün eğitim kurumlarında verilen eğitim zaman içinde atıl bilgi haline gelmekte ve yetersiz kal-
maktadır.Bu yüzden, artan bilgi birikimine hızlı ulaşma, edinilen bilgi ve deneyimleri paylaşma ve
üretim süreçlerinde değerlendirebilme becerisi için sürekli bir meslek içi eğitim şarttır.
Böylesi bir meslek içi eğitim
Elektrik, Elektronik,Bilgisayar Mühendislerinin
yasal örgütü Elektrik Mühendisleri Odasının
temel görevlerinden biridir.
28
29
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
MESLEK İÇİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ (MİSEM) NEDİR?
Günümüzde bilim, teknoloji ve mühendislik uygulama alanlarındaki hızlı gelişim, üretim süreçle-
rinde varolan bileşenlerin kendilerini sürekli yenilemelerini ve geliştirmelerini zorunlu kılmaktadır.
Varlık koşulu bu alanlardaki faaliyetlere bağlı olan mühendislerin alanlarının gelişme ve geliştirilme
düzeylerine hükmedecek nitelikte olması gerekmektedir. Örgün eğitim kurumlarında verilen eğitim
zaman içinde atıl bilgi haline gelmekte ve yetersiz kalmaktadır. Bu yüzden, artan bilgi birikimine hızlı
ulaşma, edinilen bilgi ve deneyimleri paylaşma ve üretim süreçlerinde değerlendirebilme becerisi
için sürekli bir meslek içi eğitim şarttır.
Odamız, gerçekleştirmiş olduğu Kongre, Kurultay, Panel ve Sempozyumlarla meslektaşlarımızın
mesleki, teknik ve sosyal konulara ilişkin tartışmalara katılmasını, teknolojik gelişmeler üzerine
bilgilenmesini ve bilgilerini paylaşabilmesini sağlamaya çalışmaktadır. Bütün bu faaliyetler elbette
mesle4k içi eğitiminde bir parçasıdır. Ancak bu faaliyetlerin bir bütünleyeni olarak, meslek alanla-
rımıza yönelik sürekli, yaygın ve kurumsallaşmış bir eğitim faaliyetinin gerekliliği de açıktır.
Bu gereklilik doğrultusunda üyelerimizin meslek alanlarındaki gereksinimlerini ve taleplerini dikkate
alarak, bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda, aynı zamanda da toplumsal gereksinimlerini
de gözeterek Odamız bünyesinde Meslek İçi Sürekli Eğitim Merkezi (MİSEM) kurulmuştur.
MİSEM meslektaşlarımızın belirli bir konu üzerinde bilgi birikimlerinin, uygulama ve tasarlama
becerilerinin arttırılmasını ve gelişen teknolojiyi daha verimli kullanmalarını hedeflemektedir. Yü-
rütülecek eğitimin politikası TMMOB tarafından çeşitli platformlarda yürütülen tartışmalarda öne
çıktığı gibi “mühendislik ve mimarlık eğitiminde kalitenin yükseltilmesi için, belleme yerine öğrenme,
verileri kabul etme yerine araştıran-sorgulayan, bilgiye ulaşmayı ve bilgiyi kullanmayı engelleyen,
baskıcı-şartlandırıcı bir yöntem yerine kişiliği özgürce geliştiren bir temel eğitim politikasıdır”
Bu hedefler doğrultusunda MİSEM’in temel görevi meslek alanları ile ilgili olarak meslektaşlarımızı
uzmanlaştırmaya yönelik verilecek eğitimlerin merkezi koordinasyonunu sağlamak, gerekli görü-
len eğitimleri düzenlemek, eğitim notları hazırlamaktır. Düzenlenen eğitimler sonucu üyelerimizin
kazandıkları mesleki bilgiler belgelendirilmektedir.
Belli konularda eğitim alan mühendislik öğrencilerinden farklı olarak mühendisler farklı bir şekilde
öğrenmektedirler. Eğitimler mühendis eğitimi konusunda uzman eğitmenler tarafından yapılmaktadır.
Dönemsel olarak MİSEM eğitmenler için “Erişkin Eğitimi” eğitimleri düzenlemektedir. Üniversi-
telerden konulara uygun eğitmen desteği sağlanması yoluna da sıklıkla başvurulmaktadır.
MİSEM faaliyetleri kuruluşunda bu yana büyük ivme kazanmış ve faaliyetleri yoğunlaşmıştır. Bu
süreçte” MİSEM Uygulama Usul ve Esasları”, “MİSEM Yönergesi” ve “Yapı Denetim Uygulama
Usul ve Esasları” dokümanları hazırlanarak bunların hayata geçirilmesini sağlanmıştır.
EMO Yönetim Kurulunca kabul edilen “MİSEM Uygulama Usul ve Esasları”nda da belirtildiği
üzere MİSEM meslek içi eğitim alanını, Oda’ya maddi kaynak yaratma faaliyeti olarak algılan-
masına yönelik her türlü anlayışı reddetmiş, faaliyetlerini ve kriterlerini MİSEM etkinliğinin
sürdürülebilirliği çerçevesinde kalması doğrultusunda oluşturmuştur.
Üyelerimizin talepleri ve ihtiyaçları doğrultusunda; eğitimlerin çeşitlendirilmesi ve içeriği konusunda
çalışmalar ayrı bir önem kazanmaktadır.
30
31
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
MİSEM eğitimlerine yönelik hazırlamış olduğumuz anketleri değerlendirdiğimizde üyelerimizin
hemen hemen tamamının bu eğitimleri son derece yararlı gördüklerini tespit etmekteyiz. Eğitimler
konusunda olumsuz görüş bildiren üyelerimizin oranı yüzde 1’in altındadır. Ancak MİSEM faaliyet-
lerini yararlı görüp bazı eksikliklere işaret eden üyelerimizin görüşleri de bizler için oldukça önem
kazanmış ve bu eksiklikleri gidermek adına dönem boyunca önemli mesafeler kat edilmiştir. Eğitime
katılan üyelerimizin önemli bir bölümü, eğitimlerin süresini kısa bulmakta, bu da MİSEM faaliyet-
lerinin ihtiyaçlarını karşılama konusunda üyelerimizce ne kadar önemsendiğini göstermektedir.
MİSEM’in kuruluşundan(2004) 05 Temmuz 2011 tarihine kadar yapılan eğitimleri ve katılan
üye sayıları şöyledir:
ASANSÖR DENETLEME, RUHSAT ve KONTROL EĞİTİMİ
ASANSÖR SMM EĞİTİMİ
AUTOCAD 2000 EĞİTİMİ
BİLGİSAYAR AĞLARININ TEMELLERİ EĞİTİMİ
BİLİRKİŞİLİK EĞİTİMİ
BİLİRKİŞİLİK/KAMULAŞTIRMA BİLİRKİŞİLİĞİ EĞİTİMİ
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ PROJE HAZIRLAMA EĞİTİMİ
ELEKTRİK SMM EĞİTİMİ
ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR EĞİTİMİ
ENERJİ KALİTESİ VE HARMONİKLER EĞİTİMİ
ENERJİ NAKİL HATLARI PROJE EĞİTİMİ
KATODİK KORUMA EĞİTİMİ
PATLAYICI/PARLAYICI ORTAMLARDA ELEKTRİKSEL GÜVENLİK TEMEL
EĞİTİMİ
PLC EĞİTİMİ
YANGIN ALGILAMA ve UYARMA SİSTEMLERİ EĞİTİMİ
YAPI DENETÇİSİ EĞİTİMİ
YG TESİSLERİNDE İŞLETME SORUMLULUĞU EĞİTİMİ
YG İŞLETME SORUMLULUĞU EĞİTİMİ-TEK GÜNLÜK
ENERJİ KİMLİK BELGESİ UZMANI EĞİTİMİ
ENERJİ YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ-BİNALAR İÇİN
Toplam
Eğitim
Sayısı
54
Katılımcı
Sayısı
625
78
3
1
57
11
11
166
159
12
10
13
6
11
12
76
193
54
66
1
994
1047
26
6
1229
155
165
3940
2654
186
143
153
83
81
200
2177
3903
1445
1250
14
19482
Hazırlanan eğitimlerin içerikleri ve Eylül 2011-Eylül 2012 eğitim programımız ilerideki sayfalarda
bilgilerinize sunulmuştur.
Yararlı olması dileğiyle
TMMOB
Elektrik Mühendisleri Odası
42. Dönem Yönetim Kurulu
Eylül 2011
31
30
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
YAPI DENETİMİ HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası: 4708
Kabul Tarihi: 29/6/2001
Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 13/7/2001 Sayı: 24461
Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5, Cilt: 40, Sayfa:
Amaç, kapsam ve tanımlar
Madde 1- Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık
kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı
denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(Değişik ikinci fıkra: 8/8/2011-KHK-648/24 md.) Bu Kanun;
a) 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinde belirtilen kamuya ait yapı ve tesisler ile 27
nci maddesinde belirtilen ruhsata tabi olmayan yapılar,
b) Bodrum katı dışında en çok iki katlı ve yapı inşaat alanı toplam 200 metrekareyi geçmeyen
müstakil yapılar,
c) Entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapı ve tesisler,
d) Köy yerleşik alanlarında, belediye ve mücavir alan sınırları içinde olmayan iskân dışı alanlarda
ve nüfusu 5000’in altında olan belediyelerin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bodrum
katı ve çatı arası dışında en çok iki katlı ve yalnızca bir bodrum katın inşaat alanı hesaba katıl-
maksızın toplam inşaat alanı 500 metrekareyi geçmeyen konut yapıları ile bunların kömürlük,
otopark, depo gibi müştemilatı,
hariç olmak üzere, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak
yapıların denetimini kapsar. Ruhsata tabi olup, bu Kanun hükümlerine tabi olmayan yapılarda
denetime yönelik fenni mesuliyet 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı ve 28 inci maddelerine göre
mimar ve mühendislerce üstlenilir. Birden fazla müstakil yapının bulunduğu parsellerde, bütün
yapıların toplam yapı inşaat alanının 200 metrekareyi geçmesi halinde de bu Kanun uygulanır.
Yalnızca bir bodrum katın inşaat alanı hesaba katılmaksızın toplam inşaat alanı 500 metrekareyi
geçmeyen yapılarda geçici yapı müteahhidi yetki belgesi almak ve mimar veya mühendis unvanlı
şantiye şefi bulundurmak, yapı müteahhitliğine ilişkin bütün sorumlulukları üstlenmek şartıyla parsel
maliki kendi yapısını inşa edebilir. Ancak bu yapılarda da mimar veya mühendis unvanlı şantiye
şefi bulundurulması zorunludur. Parsel malikinin veya hissedarlardan birinin mimar veya mühendis
olması halinde ayrıca şantiye şefi aranmaz.
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık: Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,
b) İlgili idare: Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki uygulamalar için büyükşehir belediyeleri
ile diğer belediyeleri, bu alanlar dışında kalan alanlarda valilikleri, yapı ruhsatı ve kullanma izin
belgesi verme yetkisine sahip diğer idareleri,
c) Yapı sahibi: Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişileri,
d) Yapım süresi: Yapı sahibinin, yapı ruhsatını aldığı tarih ile yapı kullanma iznini aldığı tarih
arasındaki dönemi,
32
33
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
e) Yapı inşaat alanı: Işıklıklar hariç, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekanlar ve
ortak alanlar dahil yapının inşa edilen tüm katlarının alanını,
f) Yapı yaklaşık maliyeti:Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik
hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin ilgili mevzuatta be-
lirtilen birim maliyet ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli;binalarda yapılacak
değiştirme, güçlendirme ve esaslı onarım işlerinin ve bina dışında kalan yapılarda ise yapının
keşif bedelini,
g) Taşıyıcı sistem:Yapıların; temel, betonarme, ahşap, çelik karkas, duvar, döşeme ve çatı gibi
yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve istinat yapılarını,
h) Yapı hasarı: Kullanımdan doğan hasarlar hariç, yapının fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik,
hatalı ve kusurlu yapılması nedeniyle yapıda meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen
veya yapıda değer kaybı oluşturan her türlü hasarı,
ı) Yapı denetim kuruluşu:Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini
yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi,
j) Yapı müteahhidi:Yapım işini, yapı sahibine karşı taahhüt eden veya ticarî amaçla ya da kendisi
için şahsî finans kaynaklarını kullanarak üstlenen, ilgili meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel
kişiyi
k) Proje müellifi:Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini iştigal konusu olarak seçmiş, yapının
etüt ve projelerini hazırlayan gerçek ve tüzel kişiyi,
l) Denetçi mimar ve mühendis:İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına üyeliği devam eden
ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mühendis ve mimarları,
m) Laboratuvar: İnşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde ilgili
standartlarına veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene, kalibrasyon yapabilen ve diğer
özelliklerini tayin eden, Bakanlıktan izin almış tesisi,
İfade eder.
Yapı denetim kuruluşları ve görevleri
Madde 2- Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve
münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine
tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen
hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı
müteahhidini vekil tayin edemez.
Yapı denetim kuruluşlarının nama yazılı ödenmiş sermayelerinin tamamının, mimar veya mühen-
dislere ait olması zorunludur. Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı
kontrol elemanları istihdam eder.
(Mülga üçüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/25 md.)
Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:
a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel
raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırla-
narak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili
idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye
uygunluk görüşünü bildirmek.
32
33
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
b) Yapı denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek, yapı ruhsatının ilgili
bölümünü imzalamak, bu yapıya ilişkin bilgileri yapı ruhsatı düzenleme tarihinden itibaren yedi
gün içinde Bakanlığa bildirmek.
c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek.
d) Yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve standartlara uy-
gunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri
yaptırmak.
e) Yapılan tüm denetim hizmetlerine ilişkin belgelerin bir nüshasını ilgili idareye vermek, dene-
timleri sırasında yapıda kullanılan malzeme ve imalatın teknik şartname ve standartlara aykırı
olduklarını belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile ilgili idareye ve il sanayi ve/veya ticaret
müdürlüklerine bildirmek.
f) İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda gerekli tedbirlerin alınması için yapı müte-
ahhidini yazılı olarak uyarmak, uyarıya uyulmadığı takdirde durumu ilgili bölge çalışma mü-
dürlüğüne bildirmek
g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye
bildirmek.
h) Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine dair ilgili
idareye rapor vermek.
ı) Zemin, malzeme ve imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun olarak labora-
tuvarlarda yaptırmak.
Sorumluluklar ve yapılamayacak işler
Madde 3- Bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşları imar mevzuatı uyarınca öngörülen
fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlenir.
Yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuvar görevlileri
ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı,
eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi
ve ilgili idareye karşı, kusurları oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; yapı kullanma
izninin alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan
diğer kısımlarda ise iki yıldır.
Yapıda, yapı kullanma izni alındıktan sonra, ilgili idareden izin alınmadan yapılacak esaslı tadilattan
doğacak yapı hasarından, izinsiz tadilat yapan sorumludur. Yapı denetim kuruluşu; yazılı ihtarına
rağmen yapı sahibi tarafından önlemi alınmayan, parsel dışında meydana gelen ve yapıda hasar
oluşturan yer kayması, çığ düşmesi, kaya düşmesi ve sel baskınından doğan hasarlardan sorumlu
değildir.
Yapı denetim kuruluşlarının yöneticileri, ortakları, denetçi mimar ve mühendisleri ile proje müellif-
leri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi; bu Kanunun uygulanmasından dolayı ortaya çıkan
yapı hasarından sorumludur.
Yapı denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticarî faaliyette bulunamaz. Bu kuruluşun
denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti süresince başkaca meslekî ve inşaat işleri ile
ilgili ticarî faaliyette bulunmaları yasaktır.
34
35
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Yapı denetim komisyonları ve görevleri�
Madde 4- (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/ 26 md.)
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili Bakanlık iş ve işlemlerinin yürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlık
merkezinde Merkez Yapı Denetim Komisyonu ve illerde İl Yapı Denetim Komisyonları kurulur.
İl Yapı Denetim Komisyonları, yapı denetim kuruluşlarına izin belgesi verilmesi hariç Kanunda
belirtilen diğer görevleri yapar.
Merkez Yapı Denetim Komisyonu, konu ile ilgili Bakanlık personeli arasından, biri başkan olmak
üzere Bakanlıkça görevlendirilecek toplam yedi üyeden oluşur ve Bakanlıkça uygun görülen birimin
bünyesinde faaliyetlerini yürütür. Bakanlık; gerek görülen konular hakkında çalışmada bulunmak üze-
re, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile meslek ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini Bakanlıkça
hazırlanan yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Komisyonda görevlendirebilir.
İl Yapı Denetim Komisyonu, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün teklifi üzerine, biri başkan olmak
üzere Merkez Yapı Denetim Komisyonunca görevlendirilecek toplam beş üyeden oluşur.
Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri
Madde 5- Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında akdedilir.
Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir.
Bu sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi, varsa yapı sahibi ile yapı
müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede yer alan yapının fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet
bedeli, yapı denetiminde görev alacak teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler yer alır.
İlgili idare; yapı denetimi hizmet sözleşmesinde yer alan hükümlere, yapı sahibinin uymaması halinde
yapı tatil tutanağı düzenleyerek inşaatı durdurur, yapı denetim kuruluşunun uymaması halinde ise
yapı denetimi komisyonuna bildirimde bulunur.
(Mülga dördüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/ 27 md.)
(Değişik beşinci fıkra: 8/8/2011-KHK-648/ 27 md.) Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim
kuruluşuna ödenecek hizmet bedeli, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir. Bu bedel, yapı
yaklaşık maliyetinin %1,5’inden az olamaz. Hizmet bedeli oranı, yapım süresi iki yılı aşan iş için
yıllık %5 artırılır ve yapım süresi iki yıldan daha az olan işler için yıllık %5 azaltılır. Bu bedele, katma
değer vergisi ile yapı denetim kuruluşu tarafından talep edilen ve taşıyıcı sisteme ilişkin olmayan
malzeme ve imalâtlar konusunda yapı müteahhidince yaptırılacak olan laboratuvar deneylerinin
masrafları dâhil değildir. Yapı denetim kuruluşu, yapı sahibinden başka bir ad altında, ayrıca hiçbir
bedel talebinde bulunamaz.
(Değişik altıncı fıkra: 8/8/2011-KHK-648/ 27 md.) Yapı denetim hizmet bedeli, yapı denetim
kuruluşlarının hizmet bedellerinin ödenmesinde kullanılmak üzere yapı sahibince il muhasebe bi-
rimlerinde açılacak emanet nitelikli hesaba yatırılır. Yatırılan tutarların %1’i ruhsatı veren idarenin,
%1’i Bakanlık bünyesinde bulunan döner sermaye işletmesinin hesabına aktarılır.
� Bu madde başlığı “Yapı denetim komisyonu ve görevleri” iken, 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 26 ncı maddesi
ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
34
35
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(Mülga yedinci fıkra: 8/8/2011-KHK-648/ 27 md.)
Yapı denetim kuruluşu ile mimar ve mühendislerinin yapı ile ilişkisinin kesilmesi
Madde 6- Yapı denetim kuruluşunun görevden ayrılması veya mimar ve/veya mühendislerinden
birinin, herhangi bir sebeple yapı ile ilişkisinin kesilmesi halinde yapı denetim kuruluşu durumu;
gerekçeleri ile birlikte en geç üç iş günü içinde yazılı olarak Bakanlığa ve ilgili idareye bildirir. Aksi
takdirde kanunî sorumluluktan kurtulamaz.
Bu durumda; yapı sahibince, yeniden yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe veya yapı denetim
kuruluşunca, ayrılan mimar ve/veya mühendislerin yerine yenisi işe başlatılmadıkça ilgili idarece
yapının devamına izin verilmez.
Sicillerin tutulması ve yapılara sertifika verilmesi
Madde 7- (Mülga: 8/8/2011-KHK-648/ 25 md.)
Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali
Madde 8- Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine
getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü
maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin
denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur
ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir.
Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve
mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz.
Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir.
Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar.
Faaliyeti üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son verilir ve izin belgesi
Bakanlıkça iptal edilir.
İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı ile kesinleşen mimar ve
mühendisleri başka bir yapı denetim kuruluşunda görev almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa
izin belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.
Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşu
hakkındaki bu karar ilgili idareye bildirilir ve denetimini üstlendiği yapıların devamına izin veril-
mez. Bu durumda, yapım faaliyetine devam edilebilmesi için yapı sahibince başka bir yapı denetim
kuruluşunun görevlendirilmesi zorunludur.
Ceza hükümleri
Madde 9- (Değişik: 23/1/2008 – 5728/497 md.)
Bu Kanun hükümlerinin uygulanması sırasında, yapı denetim kuruluşunun icraî veya ihmalî dav-
ranışla görevini kötüye kullanan ortakları, yöneticileri, mimar ve mühendisleri, yapı müteahhidi,
proje müellifi gerçek kişiler ile laboratuvar görevlileri, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
Yapı denetim kuruluşunun ortak ve yöneticileri, mimar ve mühendisleri ile laboratuvar görevlileri
bu Kanun hükümleri çerçevesinde yapmaları gereken denetimi yapmadıkları hâlde yapmış gibi veya
36
37
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
yapmalarına rağmen gerçeğe aykırı olarak belge düzenlemeleri hâlinde Türk Ceza Kanununun resmi
belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır.
Yapı denetim kuruluşunun izin belgesi alma aşamasında gerçeğe aykırı belge düzenlendiğinin izin
belgesi verildikten sonra anlaşılması hâlinde, izin belgesi derhal iptal edilir.
Bu Kanuna aykırı fiillerden dolayı hükmolunan kesinleşmiş mahkeme kararları, Cumhuriyet başsav-
cılıklarınca Bakanlığa ve mimar ve mühendislerin bağlı olduğu meslek odalarına bildirilir.
Yapı denetim kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendisleri; eylem ve işlemlerinden 3194 sayılı İmar
Kanununun fenni mesul için öngörülen hükümlerine tabidirler.
Bakanlığın denetim yetkisi
Madde 10- Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasında yapı denetim kuruluşlarının işlem ve faaliyet-
lerini denetleme yetkisine sahiptir.
Kanunun uygulanacağı iller
Madde 11- Bu Kanunun uygulanmasına pilot iller olarak; Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Balıke-
sir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli,
Sakarya, Tekirdağ ve Yalova illerinde başlanır.
Pilot illerin genişletilmesi ve daraltılmasına, Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Diğer hükümler ve yönetmelikler
Madde 12- Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat
hükümleri uygulanır.
(Değişik ikinci fıkra: 8/8/2011-KHK-648/ 28 md.) İlgili idarelerin bu Kanunda belirtilen hususlara
ilişkin görevleri ile çalışma usul ve esasları; yapı denetim kuruluşları ve şubelerinin sınıflandırıl-
ması, kuruluşlar arasında adaletli iş dağılımını temin etmek üzere bir ilde faaliyet gösterebilecek
olan yapı denetim kuruluşu sayısının belirlenmesi ile kuruluş safhasında sahip olunması gereken
asgarî nitelikler; yapı denetim kuruluşları ve laboratuvar kuruluşlarının görevleri ile çalışma usul ve
esasları; denetçi belgesi verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile yapı denetim ve laboratuvar kuruluş-
larında görev alacak personelde aranacak nitelik, tecrübe ve bunların istihdam şartları ile görev ve
sorumlulukları; diğer yapı sorumlularının nitelikleri, görevleri ile çalışma usul ve esasları; Merkez
ve İl Yapı Denetim Komisyonunun görevleri ile çalışma usul ve esasları; yapı denetimi hizmet söz-
leşmesinin esasları, asgarî hizmet bedelinin belirlenmesi ve hizmet bedelinin ödenmesi, bu Kanun
uyarınca denetlenerek inşa edilen yapılara sertifika verilmesi ve düzenlenecek meslek içi eğitimlere
ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.
Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilen hükümler
Madde 13- a) 3.2.2000 tarihli ve 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
yürürlükten kaldırılmıştır.
b) 27.1.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun ek 5, ek
6, ek 7 nci maddeleri ile geçici 6 ve geçici 7 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
c) 17.6.1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 7 nci maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
36
37
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Madde 7- 1 inci maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birini haiz olmayanlar Türki-
ye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamazlar, imzalarla sanat icra edemezler, bu
unvanları kullanarak rey veremezler ve imza da koyamazlar.
Geçici Madde 1- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça yapı denetim kuruluş-
larına verilmiş olan yapı denetimi izin belgeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç
ay süreyle geçerlidir. Bu süre içerisinde bu Kanun hükümlerine uygun olarak yenilenmeyen yapı
denetim izin belgeleri geçersiz sayılır.
Geçici Madde 2- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3194 sayılı İmar Kanunu ile 595 sayılı
Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre alınan yapı ruhsatları
geçerlidir.
Geçici Madde 3- 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca yapı
denetim kuruluşlarınca tahsil edilmiş olan malî sorumluluk sigorta primleri yapı sahiplerine iade
edilir.
Yürürlük
Madde 14 – Bu Kanun yayımı tarihinden otuz gün sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
4708 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ
TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Değiştiren Kanun
4708 Sayılı Kanunun Değişen
Maddeleri
Yürürlüğe Giriş Tarihi
5728
KHK/648
9
1, 2, 4, 5, 7, 12
8/2/2008
17/8/2011
38
39
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Resmi Gazete Tarihi: 05.02.2008 / Resmi Gazete Sayısı: 26778
YAPI DENETİMİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
Madde 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında
Kanuna göre faaliyet gösteren Yapı Denetim Komisyonunun, yapı denetim kuruluşlarının ve labo-
ratuvarların kuruluş ve çalışmaları; yapı denetim kuruluşlarında ve laboratuvarlarda görev alacak
denetçi mimar ve mühendisler ile diğer görevlilerde aranacak nitelikler; ilgili idare, proje müellifi,
yapı müteahhidi, şantiye şefi, yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu ortaklarının görev ve sorumlu-
lukları; yapı denetimi hizmet sözleşmesinin düzenlenmesi ve hizmet bedellerinin ödenmesi; yapı
denetim kuruluşları ile bu kuruluşların denetçi ve kontrol elemanı mimar ve mühendislerinin sicil
raporlarının tutulması, yapılara sertifika verilmesi ve Kanunun uygulanması ile ilgili usul ve esasları
belirlemektir.
Dayanak
Madde 2- (1) Bu Yönetmelik, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2’nci, 4’üncü, 5’inci,
7’nci ve 12’nci maddeleri ile 13/12/1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 30/A maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,
b) Denetçi mimar ve mühendis: İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına üyeliği devam eden
ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mühendis ve mimarları,
c) İlgili idare: Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki uygulamalar için büyükşehir belediyeleri
ile diğer belediyeleri, bu alanlar dışında kalan alanlarda valilikleri, yapı ruhsatı ve kullanma izin
belgesi verme yetkisine sahip diğer idareleri,
ç) İlgili meslek odaları: 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Kanununa göre kurulmuş olan mühendis veya mimar odalarını,
d) İş bitirme tutanağı: İnşaatın kısmen veya tamamen fen ve sanat kurallarına, ruhsata ve ek-
lerine, ilgili standartlara, teknik şartnamelere ve diğer mevzuata uygun olarak tamamlandığını
göstermek üzere yapı denetim kuruluşu tarafından tanzim ve ilgili idaresi tarafından tasdik edilen
tutanağı,
38
39
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
e) İşyeri teslim tutanağı: İnşaatın fiilen başladığını belgelemek üzere, yapı ruhsatının alınmasını
takiben yapı sahibi, yapı denetim kuruluşu, yapı müteahhidi veya yapı müteahhidi adına şantiye
şefi tarafından imza altına alınıp ilgili idareye sunulan tutanağı,
f) Kanun: 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunu,
g) Komisyon: Kanunun 4’üncü maddesinde belirtilen Yapı Denetim Komisyonunu,
ğ) Kontrol elemanı: Yapım işinin denetlenmesi hizmetlerini bizzat yapıda ve şantiye sahasında,
denetçi mimar ve mühendislerin sevk ve idaresi altında, gerektiğinde onlara danışarak yapmak
ile görevli olan mimar ve mühendisleri,
h) Laboratuvar: İnşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde ilgili
standartlarına veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene, kalibrasyon yapabilen ve diğer
özelliklerini tayin eden, Bakanlıktan izin almış tesisi,
ı) Proje müellifi: Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini iştigal konusu olarak seçmiş, yapının
etüt ve projelerini hazırlayan gerçek ve tüzel kişiyi,
i) (Değişik:RG-1/7/2011-27981) Şantiye şefi: Konusuna ve niteliğine göre yapım işlerini yapı mü-
teahhidi adına yöneterek uygulayan, mühendis veya mimar diplomasına sahip teknik personeli,
j) Taşıyıcı sistem: Yapıların temel, betonarme, ahşap, çelik karkas, duvar, döşeme ve çatı gibi
yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve istinat yapılarını,
k) Yapı: Karada ve suda, daimî veya geçici, yeraltı ve yerüstü inşaatları ile bunların ilave, deği-
şiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve hareketli tesisleri,
l) Yapı denetim kuruluşu: Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini
yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi,
m) Yapı denetleme defteri: Yapı denetim kuruluşunca, şantiyede yapılan denetim sonuçları işlenen
ve şantiye şefince şantiyede muhafaza edilen defteri,
n) Yapı hasarı: Kullanımdan doğan hasarlar hariç, yapının fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik,
hatalı ve kusurlu yapılması nedeniyle yapıda meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen
veya yapıda değer kaybı oluşturan her türlü hasarı,
o) Yapı inşaat alanı: Işıklıklar hariç, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekanlar ve
ortak alanlar dahil yapının inşa edilen tüm katlarının alanını,
ö) Yapı müteahhidi: Yapım işini, yapı sahibine karşı taahhüt eden veya ticari amaçla veya kendisi
için şahsi finans kaynaklarını kullanarak üstlenen, ilgili meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel
kişiyi,
p) Yapı sahibi: Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişileri,
r) Yapı yaklaşık maliyeti: Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik
hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin ilgili mevzuatta be-
lirtilen birim maliyet ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli; binalarda yapılacak
değiştirme, güçlendirme ve esaslı onarım işleri ve bina dışında kalan yapılarda ise yapının keşif
bedelini,
s) Yapım süresi: Yapı sahibinin, yapı ruhsatını aldığı tarih ile yapı kullanma iznini aldığı tarih
arasındaki dönemi,
ş) Yardımcı kontrol elemanı: Denetçi mimar ve mühendislerin sevk ve idaresi altında ve kontrol
elemanları ile birlikte yapı denetimi faaliyetlerine katılan teknik öğretmen, yüksek tekniker,
tekniker ve teknisyenleri
ifade eder.
40
41
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
İKİNCİ BÖLÜM
Görev ve Sorumluluklar
İlgili idarenin görev ve sorumlulukları
Madde 4- (1) İlgili idare, Kanun ve ilgili mevzuat ile belirlenen görevlerini mevzuatta gösterilen
süreler içinde tam ve zamanında yerine getirmek zorundadır.
(2) Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni belgesini düzenleyen ilgili idare görevlileri, görevlerinin
gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan her türlü yapı kusurundan ve böylece meydana gelen
zararlardan dolayı, tabi oldukları mevzuat çerçevesinde sorumludurlar.
(3) Yapı ruhsatı müracaatına esas olan ve ilgili yapı denetim kuruluşunun uygun görüş verdiği bel-
geler incelenerek, eksiklik veya yanlışlık bulunmuyor ise yapı ruhsatı düzenlenir.
(4) Yapı ruhsatının “vizeler” bölümüne yapı denetim kuruluşunun denetçilerinin imzaları alındıktan
sonra ilgili bölüm idarece onaylanır, bunun dışında, ilgili idarece hiçbir şekilde “vize” veya vize
anlamına gelecek bir uygulamada bulunulamaz.
(5) Yapıda tespit edilen eksiklikler veya o yapıdan sorumlu bulunan denetçi mimar ve mühendis,
kontrol veya yardımcı kontrol elemanlarının görevinden ayrılması gibi nedenlerle, yapı denetim ku-
ruluşunun talebi üzerine ilgili idarece inşaat durdurulur. Faaliyeti durdurulmuş inşaatta eksikliklerin
giderilmesi durumunda, inşaatın devamına izin verilir.
(6) İnşaatın tamamlanmasını müteakiben tanzim edilen iş bitirme tutanağı ilgili idarece incelenerek,
on beş iş günü içinde onaylanır veya var ise eksikliklerinin neler olduğu belirtilerek, giderilmesinin
gerektiği yazılı olarak bildirilir.
Yapı denetim kuruluşunun görev ve sorumlulukları
Madde 5- (1) Yapı denetim kuruluşu, Kanunun 2’nci maddesinde belirtilen görevleri, Kanun ile
belirlenmiş süreler içinde, imar planına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara, yürürlükteki
mevzuata ve mesleki ahlak kurallarına uygun ve tam olarak yerine getirmek zorundadır.
(2) Yapı denetim kuruluşu proje denetimi safhasında;
a) Yapının inşa edileceği parseli ilgilendiren imar durumu belgesi, aplikasyon krokisi, tapu kaydı
örneği, zemin etüdü raporu ile gerekli diğer belgelerin mevzuata uygun olup olmadığını kontrol
ederek kopyalarını dosyasında muhafaza eder.
b) Proje ve uygulama denetçisi mimar ve mühendisler aracılığıyla, proje müelliflerince hazırla-
nan uygulama projelerinin ve hesaplarının, mühendislik ve mimarlık proje düzenleme esasları,
imar planı, ilgili idarenin imar yönetmelikleri ile yürürlükte bulunan diğer yönetmelik, genelge,
şartname ve standartlara uygunluğunu kontrol eder, proje müelliflerinin sicil durum belgesinin
olup olmadığını denetler ve sicil durum belgesi olmayan müellifin durumunu ilgili meslek oda-
sına bildirir.
c) Zemin ve temel etüdü raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslara uygun olarak bir zemin etüdü
raporunun olup olmadığını tespit ederek onaylar. Raporun uygunluğunu onaylamak için, bünye-
sinde konu ile ilgili yeterli teknik eleman bulunmadığı hâllerde hizmet satın alabilir.
ç) Ek-3’te gösterilen form-1’e uygun proje kontrol formunu esas alarak incelediği projelerde
tespit edilen hata, eksiklik ve yetersizliklerin giderilmesini sağlar.
d) İncelenen projeler, uygun görülmesi hâlinde, yapı denetim kuruluşu adına ilgili denetçi mimar
ve denetçi mühendisler tarafından imzalanır ve kuruluş tarafından tasdik edilir.
40
41
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(3) Yapı denetim kuruluşu yapı ruhsatı alınması safhasında;
a) Denetimini üstleneceği yapı ile alâkalı bilgileri ek-4’te gösterilen form-2’ye uygun şekilde
düzenleyip Bakanlığa bildirir.
b) (Değişik:RG-1/7/2011-27981) Yapı denetimi izin belgesinin ilgili idare tarafından tasdikli su-
reti ile Bakanlıkça onaylanmış yapıya ilişkin bilgi formunun aslını, yapının denetimini üstlendiği
konusunda ek-5’te gösterilen form-3’e uygun taahhütnameyi, yapı denetim kuruluşunun yapı
sahibi ile imzaladığı ek-6’da gösterilen form-4’e uygun sözleşmeyi ve projelerdeki eksikliklerin
giderildiğini gösterir proje kontrol formunu ilgili idareye verir. Söz konusu evraklarda noter
tasdiki aranmaz.
c) Projelerin ilgili idarece onaylanmasından sonra, yapı ruhsatının yapı denetim kuruluşu ile ilgili
bölümünün, kuruluşu temsilen, ortakları veya kuruluşça yetkili kılınmış inşaat mühendisi, makine
mühendisi, elektrik mühendisi veya mimar olan personeli tarafından imzalanmasını sağlar.
(4) Yapı denetim kuruluşu yapım safhasında;
a) Ek-7’de gösterilen form-5’e uygun işyeri teslim tutanağını, yapı sahibi ve yapı müteahhidi veya
yapı müteahhidi adına şantiye şefi ile birlikte imzalayarak üç iş günü içerisinde ilgili idarenin
onayına sunar.
b) Bünyesinde konu ile ilgili teknik eleman bulunmayan hâllerde, hizmet satın almak suretiyle
teknik eleman görevlendirerek, arsanın köşe noktalarının ilgili idare nezaretinde tespit ettirilmesini
ve yapının, vaziyet planına uygun biçimde arsaya aplike edilmesini sağlar.
c) Denetimini üstlendiği işin projesine göre gerekli olan yapım tekniklerini göz önüne alarak, işin
gerektirdiği malzeme ve bu malzeme ile ilgili imalatın, Bakanlıkça izin belgesi verilen özel veya
kamu kuruluşlarına ait laboratuvarlarda muayene ve deneylerini yaptırarak, sonuçların standart
ve şartnamelere uygun olup olmadığını kontrol eder.
ç) Beton kalıbı, demir teçhizatı ve gerekli diğer tesisatı kontrol ederek ek-8’de gösterilen form-
6’ya uygun tutanak tanzim edilmeden beton dökümüne izin vermez. Beton, uygulama denetçisi
inşaat mühendisi veya kontrol elemanı inşaat mühendisi veya yardımcı kontrol elemanı ne-
zaretinde dökülür. Beton numuneleri, döküm yerinde yapı denetim elemanlarının huzurunda,
deneyi yapacak laboratuvarın teknik elemanlarınca ilgili standartlara uygun olarak alınır. Alınan
numuneler üzerinde şantiyede yapılacak deneylerin sonucunun olumlu olması hâlinde beton
dökümüne izin verir. Alınan diğer numuneler deneyi yapacak laboratuvara, bu laboratuvarın
teknik elemanı marifetiyle iletilir. Beton dökümünü müteakiben ek-9’da gösterilen form-7’ye
uygun tutanak tanzim edilir.
d) (c) ve (ç) bentlerinde sayılan muayene ve deney sonuçları, ilgili standartların ve şartnamelerin
öngördüğü değerlerde ise bu sonuçlara ilişkin raporları, o imalatı içeren hakediş ekinde ilgili
idareye verir. Aksi hâlde, bu raporları laboratuvarda düzenlenme tarihinden itibaren üç iş günü
içinde ilgili idareye vererek, hatalı imalatlar uygun hale getirilinceye kadar yapıdaki imalatın
durdurulmasını sağlar.
e) Yapılan her imalatın proje eki mahal listesine uygunluğunu ve yapı sahibi ile yapı müteahhidi
arasında akdedilen sözleşmede belirtilen niteliklerde yapılıp yapılmadığını denetler.
f) Yazılı ihtarına rağmen ruhsata ve eklerine aykırı iş yapan işçi ve ustanın durumunu tespit
eder ve yapı müteahhidine bildirir. Bu durum devam ettiği takdirde, ilgili idareye yazılı olarak
bildirimde bulunur.
42
43
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
g) Yapının elektrik aboneliği sırasında düzenlenecek belgeleri, denetçi elektrik mühendislerine
kontrol ettirir.
ğ) Şantiyede yapılan denetim sonuçlarının işlendiği ve şantiye şefi tarafından şantiyede muhafaza
edilen, ek-10’da gösterilen form-8’e uygun yapı denetleme defterini takip eder.
h) Yapım işlerinde kullanılacak malzemelerin ilgili teknik şartnamelere ve standartlara aykırı
oldukları belirlendiğinde, bunların imalatta kullanılmasına izin vermez ve bu durumu bir rapor
ile ilgili idareye ve malzeme denetimi ile ilgili kuruluşlara bildirir.
ı) İnşaat alanında işçi sağlığı ve iş güvenliği ile çevre sağlığı ve güvenliğinin korunması için
gereken tedbirlerin alınıp alınmadığını kontrol eder.
i) Bünyesinde görevli denetçi mimar ve mühendisler ile kontrol ve yardımcı kontrol elemanlarının
Bakanlıkça düzenlenen meslek içi eğitime katılmalarını sağlar.
j) Her yılın sonu itibarı ile yapı sahibi ve yapı müteahhidi veya yapı müteahhidi adına şantiye
şefi ile birlikte yapının fiziki durumunu belirleyen seviye tespit tutanağını tanzim ederek bir su-
retini ilgili idareye verir. Yıl sonu seviye tespitinde ihtilaf olduğu takdirde ilgili idareden seviye
tespitinin yapılmasını ister.
k) Ruhsata bağlanmış olmak kaydı ile, yapı sahibinin isteğine bağlı ilave işlerin projelerini ve
yapımını denetler.
l) Yukarıda açıklanan görevlerin yapılması sırasında ruhsata ve eklerine aykırı imalat belirlen-
diğinde, yapının o anki durumunu fotoğrafla tespit eder, ilgili idareye de dağıtımı yapılan bir
yazı ile yapının müteahhidini iadeli taahhütlü posta yoluyla yazılı olarak uyarır ve aykırılığın
giderilmesi için süre verir. Bu süre zarfında yapı müteahhidine bildirilen eksikliklerin giderilme-
mesi durumunda, süre bitimini takip eden üç iş günü içinde iadeli taahhütlü posta yoluyla ilgili
idareye bildirimde bulunur.
m) Denetim işlerine ait hakedişlerin tahakkuka bağlandığı tarihte düzenlenecek olan faturanın
bir örneğini ilgili idareye verir.
n) Yapım işinin devamı sırasında kayıt altına alınmasında yarar görülen hususlar için ek tutanaklar
tanzim ederek imalatın denetimini ve gözetimini sağlar.
o) Tanzim edilen tutanakları, imalat veya malzemede herhangi bir eksiklik veya kusur bulun-
madığı takdirde, hakediş ekinde ilgili idareye sunar. Aksi hâlde, maddenin (l) bendi hükümleri
uygulanır.
ö) Yapının ruhsata ve eklerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğini belirten, ek-11’de
gösterilen form-9’a uygun iş bitirme tutanağını düzenler ve onaylanmak üzere ilgili idareye
verir.
p) Yapı kullanma izninin alınmasını müteakiben, ilgili idare tarafından istenilen yapı denetimine
ait diğer bilgi ve belgeleri ilgili idareye verir.
Denetçi, kontrol elemanı ve yardımcı kontrol elemanının görev ve sorumlulukları
Madde 6- (1) Proje ve uygulama denetçisi mimar ve mühendisler tarafından, proje müelliflerince
hazırlanan projelerin ihtisas alanlarındaki mevzuata uygunluğu, detay ve hesapların doğruluğu, ek-
3’te gösterilen form-1 ile belirlenmiş asgari kriterlere uygunluğu ve proje müelliflerinin sicil durum
belgelerinin varlığı denetlenir. Var ise, eksiklik ve hataların giderilmesi sağlanır. Eksikliği ve hatası
bulunmayan projeler, ilgili denetçi mimar ve denetçi mühendis tarafından onaylanır.
42
43
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(2) Yapı ruhsatının alınmasını müteakiben, yapı denetim kuruluşunun ilgili denetçileri, yapı sahibi,
yapı müteahhidi veya yapı müteahhidi adına şantiye şefi tarafından işyeri teslim tutanağı tanzim
edilerek ilgili idarenin onayına sunulur.
(3) İşyeri teslimi yapıldıktan sonra, ihtisas alanlarına göre ilgili denetçiler, kontrol elemanları ve
var ise yardımcı kontrol elemanları tarafından, temel bölümünün inşası sırasında gerekli denetim ve
gözetimler yapılır; temel kalıp ve donatı imalatı kontrol tutanağı, temel topraklaması kontrol tutanağı
ve temel beton döküm tutanağı tanzim edilerek, yapılan işlemlerin uygunluğu onaylanır.
(4) Yapının taşıyıcı sistem bölümünün imalatı sırasında, beton kalıbı, demir teçhizatı ve gerekli
diğer tesisat kontrol edildikten sonra ek-8’de gösterilen form-6’ya uygun tutanak tanzim edilir.
Uygulama denetçisi inşaat mühendisi veya kontrol elemanı inşaat mühendisi veya var ise yardımcı
kontrol elemanı gözetiminde beton dökümüne izin verilir. Beton dökümünü müteakiben, ek-9’da
gösterilen form-7’ye uygun tutanak tanzim edilir. Yapıda gerçekleştirilecek her bir beton döküm işi
için bu tutanaklar ayrı ayrı hazırlanır.
(5) Yapının çatı örtüsü, dolgu duvarları, kapı ve pencere kasaları ile tesisatlara ait imalatların tamam-
lanıp sıvaya hazır hâle gelmesi ve iş bitimine kadar olan son bölümünde ise bodrum, zemin, asma,
normal kat ve çatı katlarının dış duvarları ve iç duvarları kontrol tutanakları, elektrik tesisatı duvar
boruları kontrol tutanağı, elektrik kablo çekimi ve tali pano kontrol tutanağı, çatı konstrüksiyonu,
ısı yalıtımı, su yalıtımı ve çatı örtüsü kontrol tutanağı, temiz su boru tesisatı hidrolik basınç testi
kontrol tutanağı, pis su boru tesisatı sızdırmazlık testi kontrol tutanağı, yapının sıvaya hazır duruma
geldiğini belirten tutanak, elektrik ana pano kontrol tutanağı ve mekanik tesisat montaj tutanağı
tanzim edilir.
(6) Maddede sayılan işlemler, ihtisas konusuna göre ilgili denetçi, kontrol ve var ise yardımcı kontrol
elemanlarının denetiminde sürdürülür.
Proje müellifinin görev ve sorumlulukları
Madde 7- (1) Proje müellifi, yapı ruhsatına esas olan uygulama projelerini ve zemin etüdü raporları
da dâhil olmak üzere her türlü etüde dayalı çalışmaları mevzuatına uygun olarak yapmak ya da
yaptırmak ve incelenmek üzere sicil durum belgesi ile birlikte yapı denetim kuruluşuna vermek ile
görevlidir.
(2) Ruhsat eki projelerin birbiri ile uyumlu olması şarttır. Birbiri ile uyumlu olmayan projelerden
doğan sorumluluk, öncelikle proje müelliflerine ait olmak üzere, sırası ile yapı denetim kuruluşuna,
proje ve uygulama denetçisi mimar ve mühendislere ve ilgili idareye aittir.
(3) İlgili meslek odasına üye olmayan veya sicil durum belgesi bulunmayan proje müellifinin projesi,
yapı denetim kuruluşunca incelenmez, durum ilgili meslek odasına bildirilir.
Yapı sahibinin görev ve sorumlulukları
Madde 8- (1) Yapı sahibi, yapı denetimi hizmet sözleşmesini bizzat veya hukuken temsile yetkili
vekili aracılığı ile imzalamak zorundadır.
(2) Yapı sahibinin aynı zamanda yapı denetim kuruluşunun denetçisi olduğu hâllerde, yapı sahibi
olan denetçiye görev verilmemek kaydı ile, mensubu olduğu yapı denetim kuruluşunca işin dene-
timinin üstlenilmesi mümkündür.
44
45
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(3) Yapı sahibi, yapı denetimi hizmet bedeli taksitlerini zamanında ödemek ile yükümlüdür.
(4) Yapı sahibi projede, mahal listesinde, metrajda ve yapı yaklaşık maliyetinde bulunmayan herhangi
bir imalatı, ruhsata bağlanmadığı müddetçe yapı müteahhidinden ve yapı denetim kuruluşundan
isteyemez ve bu gibi istekler yerine getirilemez.
(5) Tamamlanan yapı, yapı kullanma izni belgesi düzenlenmeksizin kullanıma açılamaz.
(6) Yapı kullanma izni belgesi alınmış bir yapıda, ruhsat düzenlenmeksizin değişiklik yapılamaz. İşin
fiziki olarak bittiğini gösteren iş bitirme tutanağının ilgili idarece onaylanmasından sonra yapılacak
olan değişikliklerden yapı sahibi sorumludur.
Yapı müteahhidi ile şantiye şefinin görev ve sorumlulukları
Madde 9- (1) Gerçek kişiler ve kooperatifler de dâhil olmak üzere, tüzel kişiler tarafından yaptırılan
her türlü yapı inşası işinin bir yapı müteahhidi tarafından üstlenilmesi mecburidir. Yapı müteahhidi,
şahsen sahip olduğu teknik ve mali kaynakları kullanarak veya taşeron marifetiyle yapım işini ticari
maksatla üstlenen, yapının plana ve mevzuata, fen, sanat ve sağlık kurallarına, ruhsata ve eki proje-
lere uygun olarak ve bünyesindeki mimar ve mühendisler ile diğer uzmanların gözetimi altında inşa
edileceğini yapı sahibine ve ilgili idareye taahhüt eden gerçek veya tüzel kişidir.
(2) (Değişik:RG-1/7/2011-27981) Yapım işleri yürütülen şantiyede, mühendis veya mimar dip-
lomasına sahip olmak üzere bir şantiye şefinin bulundurulması mecburidir. Yapı müteahhidi,
inşaatta görevlendireceği şantiye şefi ile asgari hüküm ve şartları ek-12’de gösterilen form-10’da
belirlenmiş sözleşmeyi imzalar. Bu sözleşmenin bir sureti yapı denetim kuruluşuna verilir. Mühen-
dis veya mimar diplomasına sahip olan yapı müteahhidinin şantiye şefliğini üstlenmesi hâlinde,
şantiye şefliği için sözleşme akdedilmesi şartı aranmaz. Yapı sahibi ile yapılan sözleşmede bu
husus belirtilir.
(3) Şantiye şefi; yapıyı ilgili mevzuat hükümlerine, ruhsata ve eki projelere, denetçi mimar ve mü-
hendis ile kontrol ve yardımcı kontrol elemanlarının talimatlarına uygun olarak inşa ettirmek, yapı
denetimi sırasında bizzat hazır bulunarak, denetimin uygun şartlar altında yapılmasını sağlamak,
ek-10’da gösterilen form-8’e uygun yapı denetleme defterini şantiyede muhafaza etmek, bu defterin
ilgili bölümünü ve yapı denetim kuruluşunca düzenlenen diğer tutanak ile belgeleri imzalamakla
yükümlüdür.
(4) Şantiye şefinin herhangi bir sebepten dolayı yapı ile ilişiğinin kesilmesi hâlinde, bu durum yapı
müteahhidi tarafından, en geç üç iş günü içinde yapı denetim kuruluşuna bildirilir. Bunun üzerine
yapı denetim kuruluşu ve yapı müteahhidi tarafından seviye tespit tutanağı düzenlenerek ilgili ida-
reye ibraz edilir. Yeni bir şantiye şefi görevlendirilinceye kadar, yapı müteahhidi tarafından inşai
faaliyet durdurulur.
(5) Yapı müteahhidi ve onu temsilen görevlendirilen şantiye şefi, yapım işlerindeki kusurlardan
dolayı müteselsilen sorumludur.
(6) Yapı müteahhidi veya onu temsilen görevlendirilen şantiye şefi, inşaatta herhangi bir imalata
başlamadan en az bir gün önce, yapılacak imalatı yapı denetim kuruluşuna haber vermek zorundadır.
Aksi takdirde, işin denetimsiz ilerlemesinden doğabilecek her türlü sorumluluk yapı müteahhidine
ve onu temsilen görevlendirilen şantiye şefine aittir.
44
45
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yapı Denetim Kuruluşlarının ve Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları
Yapı denetim kuruluşunda ortaklık durumu
Madde 10- (1) Yapı denetim kuruluşuna ortak olabilmek için mimarlık, inşaat mühendisliği, makine
mühendisliği veya elektrik mühendisliği diplomasına sahip olmak şartı aranır.
(2) Yapı denetim kuruluşu, kuruluşun hisselerinin devri ile tebligat adresi ve benzeri bilgilerin de-
ğişmesi hâlinde, bu değişikliklere dair bilgileri en geç bir ay içerisinde yazılı olarak Yapı Denetim
Komisyonuna bildirmek zorundadır.
(3) Vefat dışındaki herhangi bir sebepten dolayı ortaklar arasında hisse devrine gidildiğinde, bu
durumu gösteren belgeler ile müracaat edilmesi hâlinde, ayrılan ortağın kuruluş ile ilişiği kesilir.
Yeni ortağın Kanunda ve Yönetmelikte belirtilen ortaklık şartlarını haiz olduğunu gösterir belge
kuruluşça sunulmadan, kuruluşun faaliyetine izin verilmez.
(4) Ortaklardan herhangi biri vefat ettiğinde, vefat eden ortağın hissesi kanuni vârislerine intikal
eder ve vârisler sermaye ortağı olarak kalabilirler. Ancak, vârisler mimar veya mühendis değil ise
hiçbir şekilde kuruluşta yönetici olamazlar ve kuruluş hisselerini yapı denetim kuruluşuna ortak olma
şartlarını haiz olmayan kişilere devredemezler. Mühendis veya mimar olmayan vârisler, istedikleri
takdirde kendilerini kuruluşta temsil etmek üzere, yapı denetim kuruluşu ortağı olma şartlarını haiz bir
mühendis veya mimar ile sözleşme imzalar ve bu durumu Yapı Denetim Komisyonuna bildirir.
(5) Geçici faaliyet durdurma cezası almış olan kuruluş ortaklarınca bu süre zarfında gerçekleştirilen
hisse devri işlemleri, geçici faaliyet durdurma cezası bitinceye kadar Yapı Denetim Komisyonunca
işleme konulmaz.
Yapı denetim kuruluşunun yetki sınırı
Madde 11- (1) Yapı denetim kuruluşunun denetleyebileceği toplam yapı inşaat alanı 360.000 m�’yi
geçemez. Aynı alanda ve aynı proje dahilinde olmak şartı ile kuruluş ve denetçileri için toplam yapı
inşaat alanı sınırı aranmaz. Yapı denetim kuruluşunun üzerinde bulunan işlerin toplamı denetleme
yetki sınırını aşmamış ise, alınmak istenen yeni bir işin son iş olması kaydıyla, toplam yapı inşaat
alanı sınırı kuruluş ve denetçileri için aşılabilir.
Yapı denetim kuruluşuna izin belgesi verilmesi
Madde 12- (1) Yapı denetim kuruluşuna izin belgesi alabilmek için, kuruluşun ortakları tarafından,
kuruluşun faaliyette bulunacağı ili belirten dilekçe ile Bakanlığa müracaat edilir. Dilekçeye aşağıdaki
belgeler eklenir:
a) Kuruluşun ödenmiş sermayesinin nama yazılı hisselerinin tamamının mimar veya inşaat, ma-
kine ve elektrik mühendislerine ait ve sadece yapı denetiminin faaliyet konusu olarak seçilmiş
olduğunu gösteren ticaret sicil gazetesi,
b) Ticaret veya sanayi odasına kayıt belgesi,
c) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Kuruluş ortaklarının diploma veya yerine geçen belgelerinin
asılları veya ibraz edilen asıllarının idare tarafından tasdikli sureti, ek-13’deki form-11’e uygun
taahhütnameleri, odaya kayıt belgeleri, sabıka kaydı olmadığına dair beyanı, noterlikçe tasdikli
imza sirküleri, T.C. kimlik numaraları,
ç) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Kuruluşta asgari istihdam edilmesi gereken;
46
47
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
1) Bir proje ve uygulama denetçisi mimarın,
2) Bir proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisinin,
3) Bir uygulama denetçisi inşaat mühendisinin,
4) Bir proje ve uygulama denetçisi makine mühendisinin,
5) Bir proje ve uygulama denetçisi elektrik mühendisinin
denetim sorumluluğu üstleneceğine dair ek-14’deki form-12’ye uygun taahhütnameleri, denetçi
belgeleri, noterlikçe tasdikli imza beyanları, T.C. kimlik numaraları.
(2) Teslim edilen belgelerin uygun görülmesi hâlinde, Yapı Denetim Komisyonunca ek-15’de
gösterilen form-13’e uygun yapı denetim izin belgesi tanzim edilir. Verilen izin belgesi üç yıl için
geçerlidir. Bu sürenin sonunda vize edilmeyen izin belgesinin kullanımına izin verilmez.
(3) Yapı Denetim Komisyonunca Kanunun uygulandığı her il için o ilde faaliyet gösterebilecek yapı
denetim kuruluşu sayısı hesap edilir. Bu sayı, o ilde hesap tarihi itibariyle toplam denetlenen inşaat
alanının kuruluş yetki sınırı olan 360.000 m�’ye bölünmesi ve elde edilen sonucun %10’u oranında
artırılmasıyla bulunur. Küsuratlar, bir üst tam sayıya tamamlanır.
(4) Bir il için hesap edilen yapı denetim kuruluşu sayısı o ilde faaliyet gösteren kuruluş sayısından
fazla ise izin belgesi için yapılan başvurular, Yapı Denetim Komisyonunca değerlendirmeye alınır.
Aksi hâlde, başvurular her il için sıraya konulmak suretiyle, herhangi bir yapı denetim kuruluşunun
izin belgesinin iptal edilmesi veya o ilde denetlenen inşaat alanının uygun olmasına kadar bekletilir.
Belirtilen durumlar dışında, o il dâhilinde yeni yapı denetim kuruluşuna izin belgesi verilmez.
(5) Yapı denetim kuruluşunun faaliyet göstereceği ilde en az 100 m� alana sahip tam donanımlı
bir ofisinin bulunması zorunludur. Merkez ofiste en az beş adet bilgisayar, iki adet yazıcı, bir adet
fotokopi makinesi ve denetim hizmetinde kullanılmak üzere kuruluş adına üç adet otomobil bu-
lundurmak şarttır. İl dışındaki şubelerde ise bu araç ve gereçlerden en az birer adedinin bulunması
şartı aranır.
(6) Yapı denetim kuruluşunca izin belgesi başvurusunda bulunulmasını müteakiben, Yapı Denetim
Komisyonu veya Komisyonca görevlendirilecek bir heyet tarafından kuruluşun faaliyet göstereceği
ofisin asgari şartları haiz olup olmadığına ilişkin rapor tanzim edilir. Bu rapor, izin belgesi verilmesi
safhasında dikkate alınır. Rapor hazırlanırken, aynı ofiste yapı denetimi haricinde bir başka ticari
faaliyetin yürütülmemesi, denetçiler için uygun çalışma ortamlarının, düzenli arşiv bölümünün ve
proje incelemesine uygun ortamın mevcut olması hususları göz önünde bulundurulur.
(7) Kuruluşun durumu ile ilgili olarak yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi birinde deği-
şiklik olması hâlinde, değişikliğe dair belgeler ile birlikte en geç on beş gün içinde Yapı Denetim
Komisyonuna bildirimde bulunulur.
Laboratuvarın çalışma usul ve esasları
Madde 13- (1) Yapı Denetim Komisyonu, yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde
üzerinde ilgili standartlarına veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene ve deney yapabilen ve
bunların diğer özelliklerini tespit edebilen yeterli alet, teçhizat ve personele sahip olan laboratuvara
ek-16’da gösterilen form-14’e uygun izin belgesi verir. İzin belgesi almak için aranan şartlar, ek-
1’deki Laboratuvar İzni Onay Talimatı ile ek-2’deki Laboratuvar İzin Belgesi Teknik Şartnamesinde
belirtilmiştir.
46
47
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(2) Laboratuvar kuruluşu, şube açtığı takdirde bu şube için de ayrıca izin belgesi alınması şarttır.
(3) Yönetmelik kapsamındaki laboratuvarlar, üçüncü taraflara ait laboratuvarlardır. Yapı ruhsatı
veren kurum ve kuruluşların laboratuvarlarında ve yapı malzemesi üreten veya imal eden kuruluşların
imal ettikleri malzemeleri test etmek üzere kurdukları laboratuvarlarda Kanunun ve Yönetmeliğin
öngördüğü yapı denetimine ilişkin muayene ve deneyler yaptırılamaz.
(4) Laboratuvarlarda yapı malzemesi kalite kontrolü konusunda laboratuvar denetçi belgesine sahip en
az bir inşaat veya kimya mühendisi, zemin deneyleri konusunda laboratuvar denetçi belgesine sahip
en az bir inşaat veya jeoloji veya jeofizik mühendisi ile yardımcı teknik elemanlar istihdam edilir.
(5) Deneyi yapılacak numuneler, ilgili standartlarda yazılı olan usullere göre laboratuvar görevlile-
rince alınır ve usulüne uygun olarak teste tabi tutulur.
(6) Laboratuvarlar, her yıl en az bir defa Yapı Denetim Komisyonunca veya Komisyonun görevlen-
dirdiği elemanlarca denetlenir ve izin belgeleri her yıl vize ettirilir.
Yapı denetim kuruluşunda ve laboratuvarda görev alacak teknik personelin deneyim ve
nitelikleri
Madde 14- (1) Yapı denetim kuruluşu, denetimini üstlendiği proje ve yapım işlerinde, Kanun ve bu
Yönetmelik hükümleri ile belirlenmiş görevlerini denetçi mimar ve denetçi mühendisler eliyle yürütür.
Denetçi mimar ve denetçi mühendis olarak görev yapabilmek için, ilgililerin Yapı Denetim Komis-
yonuna başvurarak, ek-17’de gösterilen form-15’e uygun denetçi belgesi almaları zorunludur.
(2) Denetçi belgesi,
a) Proje inceleyecek ve inşaat denetimi yapacak olan mimar için “proje ve uygulama denetçi-
si”,
b) Proje inceleyecek ve inşaat denetimi yapacak olan inşaat mühendisi için “proje ve uygulama
denetçisi”,
c) İnşaat denetimi yapacak inşaat mühendisi için “uygulama denetçisi”,
ç) Proje inceleyecek ve inşaat denetimi yapacak olan makine ve elektrik mühendisleri için “proje
ve uygulama denetçisi”,
d) Laboratuvarda görev yapacak olanlar için “zemin veya yapı malzemesi laboratuvar denetçi-
si”
adıyla düzenlenir.
(3) Denetçi belgesi aşağıdaki şartları haiz olup bunları belgelendiren mimar ve mühendislere veri-
lir:
a) Türkiye Cumhuriyeti tâbiiyetinde olmak,
b) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Şantiyelerde iş görebileceklerine ilişkin olarak, görevini
devamlı olarak yapmaya engel bir durumu olmadığına dair sağlık raporu,
c) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Diplomasının veya yerine geçen belgenin aslı veya ibraz
edilen aslının idare tarafından tasdiklenen sureti,
ç) İlgili meslek odasına kayıt belgesi (ek-18 form-16),
d) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) T.C.k imlik numarası ve iki adet vesikalık fotoğraf,
e) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar,
Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sır-
larına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni
48
49
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan
kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmadığına
dair yazılı beyan,
f) Mesleğinde fiilen en az (Değişik ibare:RG-7/8/2010-27665) beş yıl çalıştığına ilişkin olarak
ilgili kurum ve kuruluşlardan alınacak belgeler,
g) Laboratuvar denetçisi mühendisler için (Değişik ibare:RG-7/8/2010-27665) beş yıllık fiili
meslek süresinin en az üç yılı ilgili alanda olmak üzere laboratuvarda çalışıldığına dair ilgili
kurum ve kuruluşlardan alınacak belgeler.
ğ) (Ek:RG-7/8/2010-27665) Proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisleri için beş yıllık fiili
meslek süresinin en az üç yılında proje hazırlanması ya da incelenmesi konularında fiilen görev
yaptığına dair ilgili kurum ve kuruluşlardan alınacak belgeler.
(4) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Başvuru tarihi itibariyle bir kamu kuruluşunda çalışmakta olan
mimar ve mühendislerin sahip oldukları mesleki deneyimleri, çalıştıkları mesleki ihtisas alanları ve
çalışma süreleri belirtilecek şekilde görev yaptıkları kurumlardan alınacak belgeler ile belgelendirilir.
Bu durumda olanlar için diploma, T.C. kimlik numarası, sabıka kaydı olmadığına dair beyanı ve
sağlık raporu istenmez. Kamu kuruluşlarından emekli olanlardan ise bu bilgi ve belgeler istenir.
(5) Serbest olarak veya özel sektörde çalışan mühendis ve mimarların, mesleki deneyimleri ve çalışma
süreleri, çalıştıkları özel kuruluşlardan alınan ve çalışma alanı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları
veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca onaylanan belge ile belgelendirilir. Ayrıca,
özel kuruluşlarda yapılan çalışmaları teyit etmek üzere ilgili sosyal güvenlik kurumundan alınan
belgeler ibraz edilir.
(6) Verilen denetçi belgeleri beş yıl için geçerlidir. Bu sürenin sonunda vize edilmeyen denetçi
belgesinin kullanımına izin verilmez.
(7) Denetçi belgesine sahip olan mimar ve mühendisler, Yapı Denetim Komisyonunun veya Ko-
misyonca uygun görülen kurum ve kuruluşların açacakları hizmet içi eğitim programlarına katılmak
zorundadırlar. Düzenlenen eğitim programları sonunda bir değerlendirme sınavı yapılır. Yapılan
sınavda geçer not alamayanlar, geçer not alıncaya kadar eğitimlere katılmaya devam ederler. Söz
konusu eğitim programlarına iki defa üst üste katılmayanların denetçi belgesi Yapı Denetim Komis-
yonunca iptal edilerek, durum sicillerine işlenmek üzere ilgili meslek odalarına bildirilir.
Teknik personelin denetim yetkisi
Madde 15- (1) Yapı denetim kuruluşunda görev alacak denetçi personelin unvanlarına göre denetim
yetkisi sınırları ve görevleri aşağıda gösterilmiştir:
a) Proje ve uygulama denetçisi mimar, mimari projenin ilgili mevzuata uygunluğunun ve yapının
her safhasında bu projelere uygun yapılıp yapılmadığının denetimini yapar. Denetim yetkisi sınırı
360.000 m� toplam inşaat alanıdır.
b) Proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisi, zemin etüdü raporuyla birlikte yapı statiği,
betonarme-çelik-ahşap-yığma yapı hesabı, projelerin ve yapının denetimi ile görevlidir. Denetim
yetkisi sınırı 360.000 m� toplam inşaat alanıdır.
c) Uygulama denetçisi inşaat mühendisi, yapı denetimini yapar. Denetim yetkisi sınırı 120.000
m�’dir.
48
49
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ç) Proje ve uygulama denetçisi makine mühendisi, proje ve yapı denetimini yapar. Denetim
yetkisi sınırı 120.000 m�’dir.
d) Proje ve uygulama denetçisi elektrik mühendisi, proje ve yapı denetimini yapar. Denetim
yetkisi sınırı 120.000 m�’dir.
(2) Yapı denetim kuruluşunda görev alan yukarıda yetki sınırları verilmiş proje ve uygulama de-
netçisi inşaat mühendisi, söz konusu denetim yetkisini kullanırken, denetimi üstlenilen yapıda aynı
zamanda uygulama denetçisi olarak görevlendirilebilir.
(3) Kontrol elemanı: Yapı denetim kuruluşunda görev alan kontrol elemanı, denetçi mimar ve denetçi
mühendisin sevk ve idaresi altında görev yapar. Görevlendirildikleri yapılarda denetçi mimar ve
mühendislerin vereceği görevi yerine getirir ve sorumluluğu altında bulunan işlerden dolayı denetçi
mimar ve mühendisler ile birlikte müteselsilen sorumludur. Denetim yetkisi sınırları, inşaat alanı
itibarı ile aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
İnşaat mühendisi ve mimar
Makine mühendisi
Elektrik mühendisi
30.000 m²
60.000 m²
120.000 m²
(4) (Değişik:RG-1/7/2011-27981) Yardımcı kontrol elemanı: Yardımcı kontrol elemanı, her yıl
Bakanlık tarafından yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kulla-
nılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğe göre 3b (dâhil) grubuna kadar olan ve
inşaat alanı 15.000 m�’yi geçmeyen bir yapının denetimi üstlenildiğinde, yapı denetim kuruluşunda
kontrol elemanı yerine görevlendirilir. Yardımcı kontrol elemanı, denetçi mimar ve denetçi mühen-
dislerin sevk ve idaresi altında görev yapar. Görevlendirildiği yapılarda denetçi mimar ve denetçi
mühendisler ile birlikte müteselsilen sorumludur. Denetim yetkisi sınırları, inşaat alanı itibarı ile
aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
Teknik öğretmen
(İnşaat, Makine, Elektrik)
Tekniker
(İnşaat, Makine, Elektrik, Yapı Denetimi)
Teknisyen
(İnşaat, Makine, Elektrik)
15.000 m²
10.000 m²
5.000 m²
Teknik personelin yapı denetim kuruluşunda istihdam esasları
Madde 16- (1) Yapı denetim kuruluşu, faaliyetine devam ettiği sürece 12’nci maddenin birinci
fıkrasının (ç) bendinde sayılan çekirdek personeli istihdam etmek zorundadır. Aksi takdirde, eleman
eksikliği giderilip uygun denetim elemanları istihdam edilinceye kadar, kuruluşun faaliyetine izin
verilmez. Bu durum üç ay içerisinde düzeltilmez ise, kuruluşun belgesi geçici olarak geri alınır.
(2) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Yapı denetim kuruluşunda görev alacak denetçi mimar ve denetçi
mühendisler, denetim sorumluluğu üstlenileceğine ilişkin olarak ek-14’de gösterilen form-12’ye
uygun taahhütnameyi, denetçi belgesini, noterlikçe tasdikli imza beyanını, T.C. kimlik numarasını,
sabıka kaydı olmadığına dair beyanını, kontrol elemanı ve yardımcı kontrol elemanı ise; üstlenilecek
denetim hizmeti için ek-19’da gösterilen form-17’ye uygun taahhütnameyi, İdare tarafından tasdikli
diploma suretini, T.C. kimlik numarasını, odaya kayıt belgesini ve sabıka kaydı olmadığına dair
beyanını Yapı Denetim Komisyonuna sunulmak üzere yapı denetim kuruluşuna vermek zorundadır.
Yapı denetim kuruluşu ile istihdam edilecek denetçi, kontrol elemanı ve yardımcı kontrol elemanı
arasında, çalışma saatleri, ücret, görev ve sorumlulukları içeren bir sözleşme akdedilir.
50
51
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(3) Denetçi mimarlar, denetçi mühendisler, kontrol elemanları ve yardımcı kontrol elemanları,
sadece bir ilin sınırları içerisinde görev yapabilirler. Yapı denetim kuruluşu, denetçi mimarlar, de-
netçi mühendisler, kontrol elemanları ve yardımcı kontrol elemanlarının denetleme yetkisine sahip
oldukları yapı inşaat alanı aşıldığı takdirde, ilave denetçi mimar, denetçi mühendis, kontrol elemanı
ve yardımcı kontrol elemanı görevlendirmek ve bununla ilgili belgeleri Yapı Denetim Komisyonuna
vermek zorundadır.
(4) Denetçi mimar ve denetçi mühendislerin sorumlulukları altındaki işlerden bilgi sahibi olmaları
konusunda, yapı denetim kuruluşu gereken tedbirleri alır. Bu maksatla aylık bilgilendirme çizelgeleri
hazırlanarak ilgili personele imza karşılığında tebliğ edilir.
(5) Denetçi mimar ve denetçi mühendisler, sorumlulukları altında bulunan işler için aynı işte görevli
olan kontrol ve yardımcı kontrol elemanlarını uygun şekilde görevlendirmek ve sevk ve idare et-
mekle yükümlüdür. Denetçi mimar ve denetçi mühendisler, sevk ve idaresi altında bulunan kontrol
ve yardımcı kontrol elemanlarına sorumlulukları altındaki işler ile ilgili düzenli olarak aylık raporlar
hazırlatarak yapı denetim kuruluşuna sunarlar.
(6) Vefat, hastalık, izin, istifa ve benzeri nedenlerle denetçi mimar, denetçi mühendis, kontrol ele-
manı veya yardımcı kontrol elemanından birinin yapı ile ilişkisinin kesilmesi hâlinde, yapı denetim
kuruluşunca yapının ilişik kesme anındaki durumunu belirleyen ek-20’de gösterilen form-18’e uy-
gun seviye tespit tutanağı tanzim edilir; ayrılan denetçi mimar, denetçi mühendis, kontrol elemanı
veya yardımcı kontrol elemanının yerine görev yapacak, kuruluş bünyesinde bulunan aynı statüdeki
personel üç iş günü içinde geçici olarak görevlendirilir. Seviye tespit tutanağı geçici personel görev-
lendirmeye ilişkin dilekçe ekinde ilgili idaresine gönderilir. Bu tarihten itibaren yeni görevlendirme
yapılıncaya kadar geçen süre içinde yapı ile ilgili her türlü sorumluluk geçici olarak görevlendirilen
personele aittir. Yapı denetim kuruluşunca ilgili personelin görevinden ayrılmasını takip eden otuz
iş günü içinde görevlendirilen aynı statüdeki yeni personel için, yapının göreve başlama anındaki
durumunu gösteren ek-20’de gösterilen form-18’e uygun seviye tespit tutanağı düzenlenerek durum
ilgili idareye ve Yapı Denetim Komisyonuna bildirilir.
(7) Personelin görevinden ayrılmasını takip eden otuz iş günü içinde yeni denetçi mimar, denetçi
mühendis, kontrol elemanı veya yardımcı kontrol elemanı görevlendirilmediği takdirde, ilgili idarece
yapı tatil tutanağı tanzim edilerek yapının devamına izin verilmez. Eksiklik giderilinceye kadar,
bu durumdaki yapı denetim kuruluşunun, yeni iş almasına ve eleman eksiği olan işler işin hakediş
yapmasına izin verilmez.
(8) Yapı denetim kuruluşundan ayrılmak isteyen denetçi mimar, denetçi mühendis, kontrol ve yar-
dımcı kontrol elemanları, bu isteklerini noterlikçe keşide edilecek bir istifaname ile yapı denetim
kuruluşuna ve Yapı Denetim Komisyonuna bildirirler. Bu durumlarda bildirimle ilgili kanuni süreler,
istifanamenin tebliğ tarihinden itibaren başlar.
(9) Yapı denetim kuruluşunda çalışan kontrol ve yardımcı kontrol elemanları, bu görevi sürdürdükleri
süre içinde, başkaca mesleki ve inşaat işleriyle ilgili ticari faaliyette bulunamazlar. Denetçi mimar ve
denetçi mühendisler için Kanunda öngörülen hüküm ve yükümlülükler, kontrol ve yardımcı kontrol
elemanları için de geçerlidir.
(10) Yapı denetim kuruluşunun ortağı olan mühendis ve mimarlar, kuruluşta görevli denetçi mi-
mar ve denetçi mühendisler ile kontrol ve yardımcı kontrol elemanlarının görevlerini Kanun ve bu
50
51
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Yönetmelik çerçevesinde yerine getirmeleri için gereken her türlü tedbiri alır. Denetim hizmetini
yürüten personelin etkin biçimde görev yapmalarını sağlayacak tedbirlerin alınmaması durumunda,
ortaya çıkan kusurlardan kuruluşun ortakları ve yöneticileri, ilgili denetim personeli ile birlikte
müteselsilen sorumludurlar.
(11) Yapı denetim kuruluşunda çalışan her türlü personelin sigorta primleri ilgili mevzuatta öngörülen
şekilde eksiksiz olarak yatırılır.
Yapı denetim kuruluşunun şube aracılığıyla faaliyet göstermesi ve şubede
görevlendirilecek personel
Madde 17- (1) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Yapı denetim kuruluşu, Kanun kapsamında olup
herhangi bir yapı denetim kuruluşuna izin belgesi verilmemiş olan illerde, şube açarak faaliyet gös-
terebilir. Yapı denetim kuruluşunun faaliyet gösterdiği il dışında herhangi bir ilde şube açabilmesi
için, ticari ve mali yönden gereken bütün işlemlerin tamamlanarak, şube açılacak olan ilde daimi
olarak ikamet etmek kaydıyla asgari;
a) Bir proje ve uygulama denetçisi mimar,
b) Bir proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisi,
c) Bir uygulama denetçisi inşaat mühendisi,
ç) Bir proje ve uygulama denetçisi makine mühendisi,
d) Bir proje ve uygulama denetçisi elektrik mühendisi
görevlendirilmesi şarttır. Denetçi mimar ve denetçi mühendisler için ek-14’te gösterilen form-12’ye
uygun taahhütname, denetçi belgesi, noterlikçe tasdikli imza beyanı, T.C. kimlik numarası, sabıka
kaydı olmadığına dair beyanı, kontrol elemanları ve yardımcı kontrol elemanları için ise; üstleneceği
denetim hizmeti için ek-19’da gösterilen form-17’ye uygun taahhütname, İdare tarafından tasdikli
diploma sureti, odaya kayıt belgesi, T.C. kimlik numarası, sabıka kaydı olmadığına dair beyanı ile
birlikte, gereken ticari ve mali işlemlerin tamamlandığını gösteren belgeler, kuruluşun şube açma
talebini belirten bir dilekçe ekinde Yapı Denetim Komisyonuna sunulur.
(2) Yapı denetim kuruluşunca şube izin belgesi müracaatı yapılmasını müteakiben, Yapı Denetim
Komisyonu veya Komisyonca görevlendirilecek heyet tarafından, kuruluşun faaliyet göstereceği
ofisin, asgari şartları haiz olup olmadığına ilişkin rapor tanzim edilir. Bu rapor, izin belgesi verilmesi
sırasında dikkate alınır. Rapor hazırlanırken, aynı ofiste yapı denetimi haricinde başkaca bir ticari
faaliyetin yürütülmemesi, denetçiler için uygun çalışma ortamlarının, düzenli arşiv bölümünün ve
proje incelemesine uygun ortamın mevcut olması hususları göz önünde bulundurulur.
(3) Komisyon tarafından kuruluşun talebi değerlendirilerek, kuruluşun müracaatta bulunduğu ilde
faaliyet gösterebileceğini göstermek üzere ek-21’de gösterilen form-19’a uygun izin belgesi verilir.
Yapı ruhsatı alma safhasında, şube olarak faaliyet gösterecek kuruluşların bu belgeye sahip olup ol-
madıkları ilgili idarece kontrol edilir. İzin belgesi olmaksızın şube hâlinde faaliyete izin verilmez.
(4) Bir ilde açılabilecek şube sayısı, 12’nci maddede belirtilen yöntem ile hesaplanır. Bu sayının
üzerinde şube açılışına izin verilmez.
(5) Yapı denetim kuruluşlarının şubeleri aracılığıyla faaliyet göstermelerine izin verilmiş olan bir
ilde, o ili merkez olarak seçmiş olan yeni bir yapı denetim kuruluşuna izin belgesi verilmesi hâlinde,
şubeler aracılığıyla faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşlarının sorumluluğunda bulunan işlerin
tamamlanmasını müteakiben, şubeler için düzenlenmiş olan izin belgeleri iptal edilir.
52
53
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yapı Denetim Komisyonunun Çalışma Usul ve Esasları
Yapı Denetim Komisyonu
Madde 18- (1) Yapı Denetim Komisyonu, konu ile ilgili olarak Bakanlık tarafından görevlendiri-
lecek en az genel müdür yardımcısı seviyesinde bir Başkan ile en az şube müdürü seviyesinde dört
üye olmak üzere, toplam beş üyeden teşkil edilir. Asil üyelerin bulunmaması halinde, en az şube
müdürü seviyesinde yedek üyeler görev yaparlar.
Yapı Denetim Komisyonunun çalışma usul ve esasları
Madde 19- (1) Yapı Denetim Komisyonu, Başkanın yazılı veya sözlü daveti üzerine üye tam sayı-
sının salt çoğunluğu ile toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Çekimser oy kullanılamaz.
Oyların eşit olması durumunda, Komisyon Başkanının bulunduğu taraf çoğunlukta sayılır.
(2) Yapı Denetim Komisyonu, yapı denetim kuruluşlarının kuruluş safhasında teknik altyapı ve
donanım açısından yeterliliğini değerlendirmek, yapı denetim kuruluşlarının ve laboratuvarların
faaliyetlerini denetlemek, mimar ve mühendislere denetçi belgesi düzenlemek, yapı denetim kuru-
luşlarına, şubelerine ve laboratuvarlara izin belgesi düzenlemek ve denetçi mimar ve mühendisler
ile kontrol elemanlarının sicillerini tutmakla görevlidir.
(3) Komisyon, ihtilaflı konuları, şikayetleri ve yapı denetim kuruluşlarının ve laboratuvarların faa-
liyetlerini mahallinde inceler, bunun için gerektiğinde elemanlar veya heyetler görevlendirebilir.
(4) Komisyon, yapı denetim kuruluşlarının ve laboratuvarların denetçi mimar ve mühendisleri ile kontrol
ve yardımcı kontrol elemanları için meslek içi eğitim ve faaliyet programları tertip eder. Bu eğitimlerin
düzenlenmesi amacıyla, gerektiğinde, kamu veya özel sektör kuruluşları ile işbirliği yapar.
(5) Yapı Denetim Komisyonunun yapı denetim izin belgesi, laboratuvar izin belgesi ve denetçi belgesi
verilmesi ile ilgili iş ve işlemleri, Komisyonca teşkil edilen bir sekreterya eliyle yürütülür.
(6) Yapı Denetim Komisyonu üyeliği yapanlar, bu üyelik sona erdikten sonraki iki yıl içinde, her-
hangi bir yapı denetim kuruluşu veya laboratuvarın ortağı olamaz.
Yapı denetimi çalışma birimleri
Madde 20- (1) Kanunun uygulanmasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek ihtilaflar, tarafların yapı
denetimi konusundaki her türlü müracaatları, öncelikle yapının bulunduğu yerdeki il Bayındırlık ve
İskân Müdürlüğü bünyesinde, Bakanlık uygun görüşü alınarak belirlenecek personelden müteşekkil
yapı denetimi çalışma birimi tarafından incelenerek sonuçlandırılır. İtiraz halinde konu, Bayındırlık
ve İskân Müdürlüğünce Yapı Denetim Komisyonuna intikal ettirilir.
(2) İl Bayındırlık ve İskân Müdürlüğü, bu görevlerin yürütülmesi için personelin eğitimi ve gerekli
donanımın sağlanması da dâhil olmak üzere gereken her türlü tedbirleri alır.
(3) Bayındırlık ve İskân Müdürlükleri bünyesinde görev alan teknik elemanlardan teşkil edilen yapı
denetimi çalışma birimlerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapı denetim kuruluşlarının faaliyetlerini inceleyerek sonuçlarını Yapı Denetim Komisyonuna
bildirmek,
b) Yapı denetim kuruluşlarının Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak görevlerini yü-
rütmelerini temin etmek üzere inceleme, araştırma ve bilgilendirme faaliyetlerinde bulunmak,
52
53
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
c) Yapı denetimi faaliyeti sebebiyle yapı denetim kuruluşu, yapı sahibi, denetçi mimar ve denetçi
mühendis, kontrol ve yardımcı kontrol elemanları, yapı müteahhidi, şantiye şefi, laboratuvar sahibi
ve sorumluları ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek ihtilafların hâlline yardımcı olmak,
ç) Yapı Denetim Komisyonunca Kanun, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde veri-
lebilecek diğer görevleri yerine getirmek.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yapı Denetimi Hizmet Sözleşmesi ile İlgili Esaslar
Yapı denetimi hizmet sözleşmesi
Madde 21- (1) Kanun kapsamına giren yapıların sahipleri, yapının uygulama projeleri bitirildikten
sonra bir yapı denetim kuruluşu ile ek-6’da gösterilen form-4’e uygun bir hizmet sözleşmesi akde-
derek, bir suretini ruhsat işlemlerini başlatmak üzere ek-5’de gösterilen form-3’e uygun taahhütname
ekinde ilgili idareye sunar.
(2) İlgili idareler, sözleşmelerde tarafların imzalarını aramak zorunda olup, imzaları tamam olmayan
sözleşmelere göre ruhsat başvurusunda bulunulmasına müsaade etmez.
Sözleşme süresi
Madde 22- (1) Yapı denetimi hizmetinin süresi, sözleşmenin imzalandığı tarihten denetlenen yapı
için yapı kullanma izninin alındığı tarihe kadar geçen süredir. Bu süre, yapı sahibi ile yapı müteahhidi
arasında akdedilen yapım sözleşmesinin süresinden az olamaz.
Sözleşmenin sona ermesine ilişkin esaslar
Madde 23- (1) Yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içinde inşaata başlanmadığı veya başlandığı
halde, başlama müddeti ile birlikte beş yıl içinde yapı bitirilemediği ve bu süre içerisinde ruhsat
yenilenmediği takdirde, yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında akdedilen sözleşme başkaca
bir bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer. Bu durumdaki işler için ilgili idare tarafından
onaylanmış seviye tespiti Yapı Denetim Komisyonuna gönderilir. Söz konusu işin inşaat alanı, yapı
denetim kuruluşu ile birlikte, denetçi mimar ve mühendisleri ile kontrol elemanı ve yardımcı kontrol
elemanlarının sorumluluğu altında bulunan inşaat alanından minha edilir. Yapı sahibi, önceki yapı
denetim kuruluşu ile yeniden sözleşme akdederek işe devam edebileceği gibi, başka bir yapı denetim
kuruluşu ile de sözleşme akdedip işe devam edebilir.
(2) Yapı denetim kuruluşunca, iş bitirme tutanağının ilgili idareye verilmesini müteakiben, ilgili
idare tarafından yapı, ruhsat ve ekleri açısından kontrol edilerek en geç on beş iş günü içinde iş bi-
tirme tutanağı onaylanır. Aksi takdirde, durum, ilgili idarece gerekçeli ve yazılı olarak yapı denetim
kuruluşuna bildirilir.
(3) Yapının ilgili mevzuata uygun şekilde kısmen veya tamamen bitirildiğine dair iş bitirme tutana-
ğının tanzim edilmesi ve ilgili idarece bu tutanağın onaylanmasını müteakiben, söz konusu yapının
inşaat alanı, yapı denetim kuruluşu ile birlikte, denetçi mimar ve mühendisleri ile kontrol elemanı
ve yardımcı kontrol elemanlarının sorumluluğu altında bulunan inşaat alanından minha edilir.
(4) Yapı kullanma izni belgesi tanzim edilmesi safhasında, yapı denetim kuruluşu tarafından hazır-
lanan iş bitirme tutanağının ilgili idarece onaylanmış olması durumunda, yapı denetim kuruluşunun
yapı kullanma izni belgesini ayrıca imzalaması şartı aranmaz, ancak kuruluş, yapı kullanma izni
54
55
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
belgesinden doğan her türlü sorumluluğu kabul etmiş sayılır. Yapı kullanma izni belgesi tanzim
edildiğinde ilgili idarece kuruluşa bilgi verilir.
(5) Yapı denetim hizmet sözleşmesinin, tek taraflı olarak feshi veya yapı sahibi ve yapı denetim kuru-
luşunun karşılıklı anlaşmasıyla feshi durumunda, fesih işlemi, noter ihbarnamesi ile karşı tarafa, ilgili
idareye, ilgili Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne dağıtımlı olarak bildirilmek suretiyle yapılır.
(6) Fesih işlemi sonrasında yapı sahibi, yapı denetim kuruluşu ve yapı müteahhidi tarafından ek-22’de
gösterilen form-20’ye uygun seviye tespit tutanağı tanzim edilir ve ilgili idarenin onayına sunulur.
(7) Fesih sonrasında, ilgili idarece yapı tatil tutanağı tanzim edilerek, yapı ile ilgili her türlü belge (yapıya
ilişkin bilgi formu, ruhsat, hakediş raporu, fesihle ilgili yazışmalar, seviye tespit tutanağı ve yapı tatil
tutanağının tasdikli suretleri) bir görüş yazısı ekinde il Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne gönderilir.
(8) (Değişik:RG-1/7/2011-27981)Yapı denetimi hizmet sözleşmesi feshedilen yapı hakkında ilgili
idaresince yerinde inceleme yapılarak, yeni bir yapı denetim hizmet sözleşmesi imzalanana kadar
yapının devamına izin vermemek üzere yapı tatil tutanağı düzenlenir. Yapıda ruhsat ve eklerine
aykırı bir imalatın tespiti halinde, yapının seviyesi belirlenerek hazırlanacak olan ve aykırılıkla ilgili
tespitleri de içeren ek-29 form-27’de yer alan “Yapı Tespit ve İnceleme Tutanağı” hazırlanarak İl
Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne gönderilir. Bayındırlık ve İskân Müdürlüğünce söz konusu yapı
için Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda, görev ve
sorumlulukların yerine getirilmediğinin tespiti halinde hazırlanacak olan “Teknik İnceleme Raporu”
Yapı Denetim Komisyonuna gönderilir.
(9) Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşu-
nun denetim sorumluluğu altında olan yapım işleri tamamlanmış yapılar için ilgili idarelerce yapı
tatil tutanağı tanzim edilmez. Yapılacak herhangi bir inşai faaliyeti kalmayan ve yapı kullanma izni
belgesi için müracaatta bulunan yapı sahiplerinin yeni bir yapı denetim kuruluşu ile sözleşme akdet-
mesine gerek olmaksızın, bu durumdaki yapı denetim kuruluşunca, yapının ruhsata ve eki projesine
uygun olarak tamamen bitirilmiş olduğuna dair rapor tanzim edilerek, ilgili idareye verilir. İş bitirme
tutanağı veya yapı kullanma izni belgesi bu kuruluşça imzalanır.
(10) Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun
denetim sorumluluğu altında olup inşai faaliyeti devam eden veya yapı denetimi hizmet sözleşmesi
fesih edilen işler için yapı sahibi tarafından yeni bir yapı denetim kuruluşu ile sözleşme akdedilir.
Yeni bir yapı denetim kuruluşu görevlendirilmeksizin yapının devamına hiçbir surette izin verilmez.
İlgili idarece, ilk ruhsat numarası yazılmak kaydıyla yeni bir yapı ruhsatı tanzim edilir. Bu ruhsatın
ilgili bölümü yeni yapı denetim kuruluşunca imzalanır ve ek-22’de gösterilen form-20’ye uygun
seviye tespit tutanağı tanzim edilerek yeni ruhsat ekine konulur.
(11) Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına veya izin belgesinin iptaline sebep olan işler
için, herhangi bir inşai faaliyeti kalmamış olsa dahi, geri kalan iş ve işlemler tamamlanmak üzere
yapı sahibinin bir başka yapı denetim kuruluşu ile hizmet sözleşmesi imzalaması şarttır.
(12) Yapının denetim sorumluluğunu üstlenen yeni yapı denetim kuruluşu, görevi üstlendiği tarihten
önce yapılan bütün iş ve işlemlerin denetiminin Kanuna ve Yönetmeliğe uygun şekilde tamamlan-
masından dolayı görevi bırakan yapı denetim kuruluşu ile birlikte müteselsilen sorumludur.
(13) Yeni görevlendirilen yapı denetim kuruluşu, denetimi üstlenilen yapının imar planına, mevzuata,
ruhsata ve eklerine, standartlara, teknik şartnamelere uygun olarak yapılıp yapılmadığına ilişkin yapı
güvenliği raporu tanzim eder. Bu rapor, ilgili idaresince incelenerek onaylanır.
54
55
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
İnşaatın devri veya satılması
Madde 24- (1) Yapının tamamlanmadan önce başkasına devri suretiyle yapı sahibinin değişmesi
hâlinde, yapı denetim kuruluşunca ek-20’de gösterilen form-18’e uygun seviye tespit tutanağı tanzim
edilerek, durum en geç üç iş günü içinde ilgili idareye ve ilgili Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne
bildirilir ve ilgili idarece yapı tatil tutanağı düzenlenerek yapım faaliyeti durdurulur. Yapının yeni
sahibi tarafından Yönetmeliğe uygun olarak bir yapı denetim kuruluşu ile hizmet sözleşmesi akde-
dilmedikçe inşaatın devamına izin verilmez.
ALTINCI BÖLÜM
Hizmet Bedellerinin Tespiti ve Ödenmesi Esasları
Yapı denetimi hesabı
Madde 25- (1) Kanun ile öngörülen hizmet bedellerini karşılamak üzere, ilgili idare adına bankada bir
yapı denetim hesabı açılır. Yapı denetim kuruluşunun hizmet bedelleri yapı sahibi tarafından bu hesaba
yatırılır. Hizmet bedelleri, ilgili idarenin onayı ile yapı denetim kuruluşuna bu hesaptan ödenir.
(2) Bu hesap başka maksatlarla kullanılamaz. 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanunda belirtilen borçlar da dâhil olmak üzere haczedilemez ve tedbir
konulamaz.
Hizmet bedelinin tespiti
Madde 26- (1) Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedellerine
esas oranlar, aşağıdaki cetvelde belirlenen asgari hizmet bedelleri oranlarından az olmamak şartıyla,
projenin özellikleri ile yapının bulunduğu bölgenin fiziki, ekonomik ve sosyal özellikleri dikkate
alınarak, yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında akdedilecek sözleşmede belirtilir.
(2) Yapı denetimi hizmet bedeli, yapı yaklaşık maliyeti ile hizmet bedeline esas oranın çarpımı suretiyle
elde edilen bedeldir. Bu bedele proje ve yapı denetimi ile her türlü muayene ve deney ücreti dâhildir.
(3) Yapı yaklaşık maliyeti, Bakanlık tarafından her yıl yayımlanan “Mimarlık ve Mühendislik Hizmet
Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ”de belir-
lenen birim maliyetinin yapı inşaat alanı ile çarpımından bulunur. Yapının bünyesinde bulunup da
söz konusu Tebliğde belirtilmeyen veya özellik arz eden yapım işlemlerinin metraja dayalı maliyet
bedeli hesaplanarak, yukarıdaki esasa göre hesaplanan toplam bedele ilave edilebilir.
Yapı Denetimi Hizmet Bedeline Esas Oranlar Cetveli
Hizmet Süresi
0-6 ay
Asgari Hizmet Bedeli Oranı (%)
2.57
1 yıl
1,5 yıl
2 yıl
2,5 yıl
3 yıl
3,5 yıl
4 yıl
4,5 yıl
5 yıl
2.71
2.85
3.00
3.30
3.63
3.99
4.39
4.83
5.31
56
57
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(4) (Değişik:RG-1/7/2011-27981) Yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilen hizmet süresi,
herhangi bir sebeple uzadığı takdirde, uzayan sürenin her altı ayı için üçüncü fıkrada belirtilen hiz-
met oranlarına göre, işin kalan kısmını kapsayacak şekilde ilave hizmet bedeli ödenir. Sözleşmede
belirtilen hizmet süresi herhangi bir nedenle kısaldığı takdirde, işin tamamı üzerinden, kısalan sürenin
her altı ayı için üçüncü fıkrada belirtilen hizmet oranları %5 azaltılarak ödenir.
(5) Güçlendirme, değiştirme, ilave kat ve benzerleri gibi yeniden yapı ruhsatı almayı gerektiren
yapım işlerinde yapı yaklaşık maliyeti, proje müellifince hazırlanan ve ilgili idarenin onayladığı
keşif bedelidir.
(6) Üçüncü fıkrada belirtilen ve Tebliğ’de öngörülmeyen yapı sınıfı için yapı denetimi hizmet bedeli
hesaplanmasında, yapılacak imalatların yaklaşık maliyeti esas alınır.
(7) Yapı yaklaşık maliyeti, denetim hizmeti verilen yılın fiyatları ile belirlenir. Bir sonraki yıla devre-
den işlerin yapı denetimi hizmet bedeli, uygulama yılının fiyatları ile değerlendirilir. Bu durumda yapı
denetim kuruluşu, yapı sahibi ve yapı müteahhidi veya yapı müteahhidi adına şantiye şefi tarafından
yıl sonu itibarı ile ek-23’de gösterilen form-21’e uygun bir seviye tespit tutanağı tanzim edilir, yapı
bölümünün kısmi oranı belirlenir ve söz konusu tutanak ilgili idarenin onayına sunulur. Ancak, bu
oranın belirlenmesi sırasında taraflar arasında ihtilaf olması hâlinde, ilgili idareye müracaat edile-
rek, seviye tespiti yapılması talep edilir ve belirlenen bu oran üzerinden yapı denetim kuruluşuna
ödemede bulunularak, yıl sonu itibarı ile hesap kesilir. Bu durumda doğabilecek bedel farkı, yapı
sahibi tarafından yapı denetimi hesabına yatırılır. Yıl sonu itibarı ile hesap kesimi yapılmayan işler
için bir sonraki yıla ait ödemede bulunulmaz ve bu yapıların devamına yapı denetim kuruluşunun
önerisi ile ilgili idarece izin verilmez.
Hizmet bedeli taksitleri
Madde 27- (1) Toplam inşaat alanı bin m�’yi (dâhil) geçmeyen yapıların denetim hizmeti bedelinin,
yapı sahibi tarafından yapı denetim hesabına defaten yatırılması esastır. Ödeme makbuzunun bir
sureti yapı sahibi tarafından ilgili idareye ve yapı denetim kuruluşuna verilir. Bu durumdaki yapıların
denetim hizmeti için yapı sahibi tarafından ilgili idareye hakediş talebi sırasında hizmet bedelinin
tamamının karşılanabileceğini gösteren banka teminat mektubu da verilebilir.
(2) Toplam inşaat alanı bin m�’nin üzerindeki yapıların yapı denetimi hizmet bedelleri, yapı sahi-
binin tercihine göre, defaten veya aşağıdaki tabloda gösterilen taksitler halinde veya kısmi taksitler
halinde hesaba yatırılır. Ödeme makbuzunun bir sureti yapı sahibi tarafından ilgili idareye ve yapı
denetim kuruluşuna verilir.
Taksit Kapsam
Miktar (%)
1
2
3
4
5
6
Ruhsat alınması aşamasında ödenecek olan proje inceleme bedeli
Kazı ve temel üst kotuna kadar olan kısım
Taşıyıcı sistem bölümü
Çatı örtüsü, dolgu duvarları, kapı ve pencere kasaları, tesisat alt yapısı dâhil yapının
sıvaya kadar hazır duruma getirilmiş bölümü
Mekanik ve elektrik tesisatı ile kalan yapı bölümü
İş bitirme tutanağının ilgili idare tarafından onaylanması
10
10
40
20
15
5
(3) Müteakip bölümün hizmet bedeli yatırılmadığı takdirde, yapı denetim kuruluşunca yapı faaliyet
durdurma tutanağı ile seviye tespit tutanağı tanzim edilerek, tanzim tarihinden itibaren üç iş günü
içinde ilgili idareye bildirimde bulunulur. İlgili idarece yapı tatil tutanağı tanzim edilir ve yapının
56
57
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
devamına izin verilmez. Bu hükümlere aykırı hareket eden ilgililer hakkında, Kanunun cezai hü-
kümleri uygulanır.
Hizmet bedelinin ödenmesi
Madde 28- (1) Yapı denetim kuruluşu, 27’nci maddede belirtilmiş oranlara göre her yapı bölümü
veya kısmi yapı bölümü için, bu bölümlerin tamamlanmasını müteakiben, ek-24’de gösterilen form-
22’ye uygun hakediş raporunu tanzim eder. Yönetmelik ile belirlenmiş fiziki seviyelerin geçildiği
tarih itibariyle geride bırakılan seviyeye dair hakedişi en geç bir ay içinde hazırlamayan yapı denetim
kuruluşuna bu seviye ile ilgili ödemede bulunulmaz.
(2) Her bir taksit, yapının ölçülebilir seviyesi esas alınarak, kısmi taksitlere bölünerek ödenebilir.
(3) Düzenlenen hakediş raporu, yapı denetim kuruluşunca ilgili idareye sunulduktan sonra, idarece
ekleriyle birlikte kontrol edilerek, bu yapı bölümünde denetim açısından herhangi bir eksiklik veya
kusur yok ise, başvuru tarihinden itibaren en geç yedi iş günü içinde ilgili bölüme ait hizmet bedeli
yapı denetim kuruluşuna ödenir. Aksi takdirde, başvuru tarihinden itibaren en geç yedi iş günü içinde,
gerekçeleri ile birlikte durum yapı denetim kuruluşuna bildirilir.
(4) Yapı denetim kuruluşu, hakediş raporuna yapının bu bölümünde çalıştırdığı teknik elemanların
ek-25’de gösterilen form-23’e uygun personel bildirgesini eklemek zorundadır.
(5) Yapı denetim kuruluşu tarafından yapı müteahhidinden yaptırılması istenilen muayene ve deneyler
belgelendirilir. Bu belgeler ile ilgili laboratuvarın muayene ve deney bedellerine ilişkin faturaları,
hakediş raporunun ekinde ilgili idareye sunularak bedeli hakedişin tahakkuk tarihinden itibaren en
geç yedi iş günü içinde yapı denetim kuruluşu tarafından laboratuvara ödenir.
(6) Yapı denetim kuruluşunca hakedişi tahsil edilen kısmi yapı bölümüne tekabül eden inşaat alanı,
bu kuruluş ile birlikte, denetçi mimar ve denetçi mühendisleri, kontrol elemanı ve yardımcı kontrol
elemanlarının sorumluluğu altında bulunan inşaat alanından minha edilir. Ancak, bu işlem, yapı
denetim kuruluşunun o yapı bölümüyle ilgili sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Geçici olarak faaliyet durdurma cezası verilmesi, yapı denetim izin belgesinin iptali veya
sözleşmenin feshi sonrasında hizmet bedellerinin ödenmesi
Madde 29- (1) Geçici olarak faaliyet durdurma cezası veya yapı denetim izin belgesinin iptali
işlemine yol açan denetim işlerinde, ilgili idaresince bu işe ilişkin denetimsizliğin başladığı seviye
tespit edilir ve bu seviyeden sonraki yapı denetim hizmet bedeli ödenmez.
(2) Faaliyeti geçici olarak durdurulan, yapı denetim izin belgesi iptal edilen veya sözleşme feshi
sebebiyle yapı ile ilişiği kesilen yapı denetim kuruluşunun sorumluluğu altında bulunan bütün işler
için, en geç on beş iş günü içinde, yapı denetim kuruluşu, yapı sahibi ve yapı müteahhidi tarafın-
dan ek-22’de gösterilen form-20’ye uygun bir seviye tespit tutanağı tanzim edilir ve ilgili idarenin
onayına sunulur. Seviye tespit tutanağı esas alınarak, yapı denetim kuruluşunun mevzuata uygun
şekilde yapmış olduğu denetim hizmetlerinin karşılığı olarak, süresi içinde müracaat edip daha önce
almamış olduğu hakedişleri ödenir.
(3) Yapı denetim kuruluşunun üzerinde bulunan bütün işler için yapılan seviye tespit işlemi sıra-
sında, ilgili idaresi tarafından ruhsata ve eklerine aykırılıklar belirlenmesi hâlinde, denetimsizliğin
başladığı seviye tespit edilerek, bu seviyeden sonraki yapı denetim hizmet bedeli ödenmez. Bu
durum, idaresince ilgili bilgi ve belgeler ile birlikte yapının bulunduğu ilin Bayındırlık ve İskân
Müdürlüğüne bildirilir.
58
59
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
YEDİNCİ BÖLÜM
Sicillerin Tutulması ve Yapılara Sertifika Verilmesi
Sicillerin tutulması
Madde 30- (1) Yapı denetim kuruluşları ile bu kuruluşlarda görev alan denetçi ve kontrol elemanı
mimar ve mühendislerin sicil raporları, denetledikleri yapının ruhsata ve eklerine uygun olarak
kısmen veya tamamen bitirildiğini belirten iş bitirme tutanağının ilgili idarece onaylanmasından
veya yapı denetim kuruluşları ile bu kuruluşlarda görev alan denetçi ve kontrol elemanı mimar ve
mühendislerin, işin sözleşmesinin feshedilmesi, geçici veya daimi faaliyet durdurma cezaları, eleman
değişikliği veya istifa gibi sebeplerle yapı ile ilişiğinin kesilmesinden sonra ilgili idarece ek-26’da
gösterilen form-24’e ve ek-27’de gösterilen form-25’e göre işlerin bulundukları seviye itibariyle
tanzim edilerek onaylanır.
(2) Yapıda görevli olup, inşaat seviyesinden dolayı fiilen görevine başlamamış olan denetçi ve kontrol
elemanı mimar ve mühendisler için bu süre içinde sicil raporu tanzim edilmez.
(3) Yapı denetim kuruluşları ile bu kuruluşlarda görev alan denetçi ve kontrol elemanı mimar ve
mühendislerin, bir yıllık faaliyet süresi içinde iş bazında düzenlenen sicil raporlarındaki puanların
aritmetik ortalaması alınarak “yıl sonu ortalama sicil puanı” belirlenir. Yıl sonu ortalama sicil puanı
ilgili idarelerce Yapı Denetim Komisyonuna gönderilir.
(4) Yapı Denetim Komisyonunca, yıl sonu itibariyle idarelerden alınan sicil puanları toplanıp, bu
raporların geldiği idare sayısına bölünmek suretiyle ortalama sicil puanı hesaplanır. Ortalama sicil
puanı 100 (yüz) tam puan üzerinden 60 (altmış) puanın altında olanlar, ilgili sicil devresi için olum-
suz sicil almış sayılır. İdarelerce düzenlenen sicil raporlarındaki olumsuz sicillerin somut bilgi ve
belgelere dayandırılması ve gerekçelerinin Yapı Denetim Komisyonuna bildirilmesi zorunludur.
(5) Olumsuz sicil almış olan yapı denetim kuruluşları, denetçi ve kontrol elemanı mimar ve mühen-
disler, Yapı Denetim Komisyonunca yıl içinde yazılı olarak uyarılır.
(6) Son üç yıl itibariyle üç defa olumsuz sicil almış olan yapı denetim kuruluşları hakkında, Yapı
Denetim Komisyonunca Kanunun 8’inci maddesi gereğince işlem yapılır.
(7) Üst üste iki yıl olumsuz sicil alan denetçi mimar ve mühendislerin belgeleri Yapı Denetim Komis-
yonunca iptal edilerek, durum ilgili meslek odalarına bildirilir. Denetçi belgelerinin geçerli olduğu
süre içerisinde üç kez olumsuz sicil alan denetçi mimar ve mühendislerin belgeleri yenilenmez.
(8) Faaliyeti geçici olarak durdurulmuş yapı denetim kuruluşları ile bu kuruluşların faaliyetlerinin
durdurulmasında sorumluluğu bulunan denetçi ve kontrol elemanı mimar ve mühendislerin durumu
sicil değerlendirilmesinde göz önüne alınır ve bu durumda olanların yıl sonu sicilleri olumsuz olarak
değerlendirilir.
Yapılara sertifika verilmesi
Madde 31- (1) İlgili idarelerce, yapı kullanma izninin verilmesini müteakiben, ek-28’de gösterilen
form-26’ya uygun olarak yapı denetim kuruluşunca hazırlanan ve ilgili idarece onaylanan bir yapı
sertifikası on beş gün içinde tanzim edilip yapının kolayca görülebilir bir yerine asılır.
(2) Sertifikanın onaylanmış bir kopyası yapıya ilişkin dosyada saklanır.
58
59
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
Madde 32- (1) 12/8/2001 tarihli ve 24491 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan
Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Hizmet sözleşmelerinin yenilenmesi
Geçici Madde 1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapı denetimi hizmet sözleş-
meleri akdedilerek ruhsat müracaatı yapılmış olan işlere ait sözleşmeler, Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten sonra da geçerlidir. Hizmet süresi herhangi bir nedenle uzayan denetim işlerine ait
sözleşmeler ise ek-6’da gösterilen form-4’e uygun tip sözleşme kullanılarak yenilenir.
Denetlenebilecek yapı inşaat alanı sınırını aşan kuruluşların yeni iş alamaması
Geçici Madde 2- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarı ile, denetim sorumluluğu
altında toplam 360.000 m�’nin üzerinde denetim işi olan yapı denetim kuruluşlarının, sorumlu-
lukları altında bulunan iş miktarı 360.000 m�’nin altına düşünceye kadar yeni iş almalarına izin
verilmez.
Hakedişi ödenmiş seviye nispetinde inşaat alanının yapı denetim kuruluşunun
sorumluluk alanından minha edilmesi
Geçici Madde 3- (1) Yapı denetim kuruluşlarının sorumluluğu altında bulunan ve bu Yönetmelik
ile belirlenmiş muhtelif fiziki seviyelerde olan işlerde, söz konusu fiziki seviyelere ait hakedişlerin
ödenmiş olması kaydıyla, Yapı Denetim Komisyonunca gerekli düzenlemeler Yönetmeliğin yürür-
lüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde tamamlanmak suretiyle, hakedişi ödenmiş seviye
nispetinde inşaat alanı yapı denetim kuruluşlarının sorumluluk alanından minha edilir.
Yapı Denetim Komisyonu sekreteryası personelinin görevlendirilmesi
Geçici Madde 4- (1) Yapı Denetim Komisyonunun yapı denetimi izin belgesi, laboratuvar izin bel-
gesi ve denetçi belgesi verilmesi ile ilgili iş ve işlemlerini yürütecek olan sekreterya, Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde Yapı Denetim Komisyonu tarafından teşkil
edilir.
Faaliyeti devam eden yapı denetim kuruluşlarının donanım yönünden eksiklerini
tamamlaması
Geçici Madde 5- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce izin belgesi almış olan yapı
denetim kuruluşları, 12’nci maddenin beşinci fıkrasında sayılan asgari donanımı ve şartları Yö-
netmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde sağlamak ve bu konuda ilgili
Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne yazılı olarak bilgi vermekle yükümlüdür.
Şubeler aracılığıyla faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşlarının durumu
Geçici Madde 6- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce şube aracılığıyla bir denetim
hizmeti üstlenmiş olan yapı denetim kuruluşları, söz konusu işin sözleşmesine göre denetim hizmeti
tamamlanana kadar o ildeki faaliyetini sürdürebilir. Şube aracılığıyla bir başka ildeki tüm işlerini
60
61
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
tamamlayan yapı denetim kuruluşlarının o ilde faaliyetine devam edebilmesi için 17’nci madde
hükümlerine uygun biçimde belge alması şarttır.
Yapı denetimi çalışma birimlerinin kurulması
Geçici Madde 7- (1) Bu Yönetmelik gereği kurulması öngörülen yapı denetimi çalışma birimlerinde
görev alacak personel, Bakanlık uygun görüşü alınarak, ilgili Bayındırlık ve İskân Müdürlükleri
tarafından Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içerisinde görevlendirilir.
Denetçi belgelerinin durumu
Geçici Madde 8- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış olan denetçi mimar
ve denetçi mühendislere ait belgeler vize tarihine kadar geçerlidir. Söz konusu belgelerin vizesi
sırasında Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığınca bu Yönetmelik esasları doğrultusunda belge
tanzim edilir.
Kanunun uygulandığı il sayısının artırılması
Geçici Madde 9- (Ek:RG-7/8/2010-27665)
(1) Kanunun uygulandığı illerin Kanunun 11 inci maddesi doğrultusunda artırılması halinde, kapsama
yeni giren iller için 12 nci maddenin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan hesap yöntemi
yerine, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süre ile Türkiye İstatistik Kurumun-
dan temin edilen nüfus istatistikleri kullanılarak, il bazında faaliyet gösterebilecek kuruluş sayısı
belirlenir.
(2) Kapsama yeni alınan illerde faaliyet göstermek üzere Bakanlığa izin belgesi başvurusunda bu-
lunacak kuruluşların son başvuru tarihi ile bir ilde faaliyet gösterebilecek kuruluş sayısı, Bakanlık
uygun görüşünü müteakip, Yapı Denetim Komisyonu tarafından ilgililere duyurulur. Herhangi bir
ilde başvuru sayısının Bakanlık tarafından duyurusu yapılan sayıdan fazla olması halinde, o ilde izin
belgesi verilecek kuruluşlar noter huzurunda çekilecek kura ile belirlenir
Yürürlük
Madde 33- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskân Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
5/2/2008
Sayısı
26778
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
1.
2.
3.
Tarihi
31/7/2009
7/8/2010
1/7/2011
Sayısı
27305
27665
27981
60
61
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
09 Mayıs 1985 / Sayı: 18749
İMAR KANUNU
Amaç:
Madde 1- Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre
şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.
Kapsam:
Madde 2- Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile
inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabidir.
Genel esas:
Madde 3- Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönet-
melik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz.
İstisnalar:
Madde 4- 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu
ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile
belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri
uygulanır.
Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için, bu Kanun hükümlerin-
den hangisinin ne şekilde uygulanacağı Milli Savunma Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
tarafından müştereken belirlenir.
Yürürlük:
Madde 49- Bu Kanunun 43/b, c, d, e; 46; 47 ve 48 inci maddeleri ile geçici 7 nci
maddesi yayımı tarihinde; diğer maddeleri yayımını takiben 6 ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 50- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
62
63
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
İMAR KANUNU İLE BAYINDIRLIK VE İSKAN
BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA
KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR KANUN
Kanun No. 5940
Kabul Tarihi: 9/12/2009
Madde 1- 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 28 inci maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar:
Madde 28- Bu Kanun kapsamındaki mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetine ilişkin harita,
plan, etüt, proje ve eklerinin düzenlenmesi ve bunların yerine getirilmesinin; uygulamada bulunulacak
alanın, yerleşme merkezinin ve yapının sınıfına, özelliğine ve büyüklük derecesine göre, uzmanlık
alanlarına uygun olarak 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması mecburidir.
Müellifler ve uygulamada bulunan meslek mensupları, işlerini bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata
uygun olarak gerçekleştirmekten sorumludur.
Yapıda inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesu-
liyet, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensupları tarafından ayrı ayrı
üstlenilmek zorundadır. Fenni mesul mimar ve mühendisler uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı
ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat
eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle
görevlidir. Yapı sahibine ve idareye karşı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygun olarak
yapıda yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması veya şantiye şefi bulundurulmaksızın yapım işinin
sürdürülmesi veya yapının mevzuata aykırı yapılması veya istifaları halinde, bu durumları altı iş günü
içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten
kurtulamaz. Bildirim üzerine, en geç üç iş günü içinde 32 nci maddeye göre işlem yapılır.
Fenni mesulün istifası veya ölümü halinde, başka bir meslek mensubu fenni mesuliyeti üstlenmedikçe
yapının devamına izin verilmez. Fenni mesulün istifası halinde, istifa tarihinden önce yapılan işlere
dair sorumluluğu devam eder. Yeni atanan fenni mesul, daha önce yapılan işlerin denetlenmesinden
ve eksiklik ve hata var ise giderilmesini sağlamaktan ve bildirimde bulunmaktan da sorumludur.
Tespit edilen bu eksiklik ve hatalar giderilmedikçe inşaatın devamına izin verilmez.
Fenni mesuller, Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikte belirlenen sınıf, özellik ve büyüklüğe
sahip bulunan yapıların denetimi faaliyetine yardımcı olmak üzere, 38 inci maddeye göre uygun
nitelikte ve sayıda fen adamı istihdam etmek mecburiyetindedir.
Fenni mesuller, uzmanlık alanlarına göre yapım işlerinin denetimine ilişkin ayrıntılı bütün belgeler
ile mimarlık ve mühendislik hizmetleri raporunu idareye vermek ve yapı kullanma izin belgesini
imzalamak mecburiyetindedir. Yapıya ilişkin bilgiler, ilgili idarece, etüt ve proje müelliflerinin, fenni
mesullerin, yapı müteahhitlerinin ve şantiye şefi mimar veya mühendisin üyesi bulunduğu meslek
odasına, üyelik kayıtlarına işlenmek üzere bildirilir.
62
63
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Fenni mesuller, mesuliyet üstlendikleri yapı ile alakalı olarak yapı müteahhitliği, şantiye şefliği,
taşeronluk ve malzeme satıcılığı yapamaz. Yapı sahibi, yapısının fenni mesuliyetini üstlenemez.
27 nci madde kapsamındaki yapılar ile entegre tesis niteliğinde olmayan ruhsata tabi tarım ve hayvan-
cılık yapılarına ait 22 nci maddede yer alan etüt ve projeler, il özel idarelerince veya Bakanlığın taşra
teşkilatınca hazırlanabilir. Bu tarım ve hayvancılık yapılarına dair fenni mesuliyet, il özel idaresinin
veya Bakanlığın taşra teşkilatının mimar ve mühendisleri tarafından üstlenilebilir.
Yapı müteahhidi ve şantiye şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriyle birlikte bu Kanuna, ilgili diğer
mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartna-
melere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetindedir. Yapı
müteahhidi ve şantiye şefi, ilgili fenni mesullerin denetimi olmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin
yapım işlerini sürdüremez, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz.
Bakanlıktan veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş idareden yetki belgesi almaksızın, inşaat ve tesisat dahil
yapım işlerinin müteahhitliği üstlenilemez. Yetki belgeleri geçici veya daimi olarak düzenlenebilir.
Gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine yapı inşa eden müteahhitlerin kayıtları, her yapı için
ayrı ayrı tutulur. Bu kayıtların birer nüshası, ilgili yapı müteahhidinin yetki belgelendirmesi işlem-
lerinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Müteahhitlere yetki belgesi verilmesi işlemleri,
bu kayıtlar da değerlendirilerek Bakanlıkça yürütülür.
Fenni mesullerce denetime ilişkin mimarlık ve mühendislik raporları hazırlanan, yapı sahibi, fenni
mesuller ve ilgili idare elemanlarının birlikte düzenlediği tespit tutanağı ile tamamlandığı belirle-
nen, ancak, yapı müteahhidinin yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarının ve diğer
sorumluluklarının gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyle yapı kullanma izin belgesi verilmesi
işlemleri tamamlanamayan yapılar için, yapının müteahhidi olmayan yapı sahibinin talebi üzerine,
ilgili idarece durum tespit edilerek yapı kullanma izin belgesi verilir. Bu belgenin bir örneği, ilgili
kurumlara ve ilgililerin kayıtlarına işlenmek ve değerlendirilmek üzere ilgili meslek odalarına ve
Bakanlığa gönderilir.
Yapı sahibi, ruhsat süresi dolmamış olan bir yapının etüt ve proje müellifliği, yapı müteahhitliği ve
şantiye şefliği görevlerinden herhangi birini üstlenmemiş ise bütün sorumluluk, ilgisine göre etüt
ve proje müelliflerine, yapı müteahhidine, şantiye şefine ve ilgili fenni mesullere aittir.”
Madde 2- 3194 sayılı Kanunun 42 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştiril-
miştir.
“İdari müeyyideler:
Madde 42- Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit
edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen
her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan
yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni
mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yer-
leşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre,
beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır:
a) Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden he-
saplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için;
64
65
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
1) I. sınıf A grubu yapılara üç, B grubu yapılara beş Türk Lirası,
2) II. sınıf A grubu yapılara sekiz, B grubu yapılara onbir Türk Lirası,
3) III. sınıf A grubu yapılara ons ekiz, B grubu yapılara yirmi Türk Lirası,
4) IV. sınıf A grubu yapılara yirmi üç, B grubu yapılara yirmi beş, C grubu yapılara otuz bir
Türk Lirası,
5) V. sınıf A grubu yapılara otuz sekiz, B grubu yapılara kırk altı, C grubu yapılara elli iki, D
grubu yapılara altmış üç Türk Lirası,
İdari para cezası verilir. Bu miktarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/
1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca
tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak
suretiyle artırılarak uygulanır.
b) Mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cep-
helerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı
bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde
yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin %20’si kadar idari
para cezası verilir.
c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı;
1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın %30’u,
2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın %40’ı,
3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet
Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın %60’ı,
4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit
ediyor ise cezanın %100’ü,
5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın %20’si,
6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın %80’i,
7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın
%50’si,
8) Ruhsatsız ise cezanın %180’i,
9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın %50’si,
10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete
konu ise cezanın %100’ü,
11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın %10’u,
12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın %20’si,
13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın %20’si,
(a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı
hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan
etkilenen alan dikkate alınır.
18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen
veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine,
fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk
Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal
emniyetini tehdit etmesi halinde altı bin Türk Lirası idari para cezası verilir.
Yapıldığı tarih itibarıyla plana ve mevzuata uygun olmakla beraber, mevcut haliyle veya öngörülen
bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği veya edeceği ilgili idare veya mahke-
64
65
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
me kararı ile tespit olunan yapılara, ilgili idarenin yazılı ikazına rağmen idarece tanınan süre içinde
takviyede bulunmayan veya bu yapıları 39 uncu madde uyarınca yıkmayan yapı sahibine onbin Türk
Lirası idari para cezası verilir.
27’nci maddeye göre il özel idaresince belirlenmiş köy yerleşme alanı sınırları içinde köyün nüfu-
suna kayıtlı olan ve köyde sürekli oturanlar tarafından, projeleri il özel idaresince incelenerek fen,
sanat ve sağlık şartlarına uygun olmasına rağmen muhtarlık izni olmaksızın konut ve zatî maksatlı
tarım ve hayvancılık yapısı inşa edilmesi halinde yapı sahibine üçyüz Türk Lirası idari para cezası
verilir. Bu yapılardaki diğer aykırılıklar ve ruhsata tabi tarım ve hayvancılık maksatlı yapılardaki
aykırılıklar için verilecek olan idari para cezası, üçyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, ikinci
fıkraya göre hesaplanan toplam ceza miktarının beşte biri olarak uygulanır.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde,
idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır.
Yukarıdaki fıkralar uyarınca tahsil olunan idari para cezaları, aynı fiil nedeniyle 26/9/2004 tarihli
ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 184 üncü maddesine göre mahkûm olanlara faizsiz olarak
iade edilir.
Yapının bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, plana, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere uygun hale ge-
tirilmesi için idarenin yazılı izni dahilinde yapılan iş ve işlemler mühür bozma suçu teşkil etmez.
Müelliflerin, fenni mesul mimar ve mühendislerin, yapı müteahhitlerinin, şantiye şefi mimar ve
mühendislerin, imar mevzuatına aykırı fiillerinden dolayı verilen cezaları ve haklarındaki kesinleşmiş
mahkeme kararları, kendi kayıtlarına işlenmek ve ilgili mevzuata göre cezai işlem yapılmak üzere,
üyesi bulundukları meslek odasına ve Bakanlığa ilgili idarece bildirilir. Bu kişiler, verilen ceza süresi
içinde yeni bir iş üstlenemez.
Yapı müteahhidinin yetki belgesi;
a) Yapım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilmesi ve 32 nci
maddeye göre verilen süre içinde aykırılığın giderilmemesi halinde beş yıl,
b) Yapım işinde ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilen imalatın can ve mal
güvenliğini tehdit etmesi halinde on yıl,
c) Bakanlıkça olumsuz kayıt değerlendirmesi yapılan hallerde bir yıl,
süreyle Bakanlıkça iptal edilir. Yapı müteahhidinin, yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi
borçlarını ödememesi ve diğer sorumluluklarını yerine getirmemesi hallerinde yetki belgesi bir yıldan
az olmamak üzere Bakanlıkça iptal edilir ve bunlara sorumluluklarını yerine getirinceye kadar yeni
yetki belgesi düzenlenmez. Yetki belgesi iptal edilen yapı müteahhidi yeni yetki belgesi düzenle-
ninceye kadar yeni iş üstlenemez, ancak mevcut işlerini tamamlar. Yetki belgeli yapı müteahhidi
olmaksızın başlanılan yapının ruhsatı iptal edilir ve yapı mühürlenir.”
Madde 3- 3194 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (I) numaralı fıkrasının (e) bendi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“e) Her türlü inşaat ve tesisat dahil yapım işlerine dair yapı müteahhitlerinin yetki belgelendirilmesi
işlemlerine; yapı müteahhitlerinin iş gruplarına, ihtisaslaşmalarına ve yüklenilecek işin büyüklüğüne
göre sınıflandırılmasına ve bunların sahip olmaları gereken asgari eğitim, iş tecrübesi, teknik donanımı
ve kapasitesi, mali durumu, idari yapısı ve personel şartları ile niteliklerine; yapı müteahhitlerinin
faaliyetlerinin denetlenmesine, kayıtlarının tutulmasına ve değerlendirilmesine; mimar ve mühendis
unvanlı şantiye şefi çalıştırılması mecburi ve yapı müteahhidi olmaksızın da yapılması mümkün olan
66
67
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
yapılara; şantiye şeflerine, yapım ve denetim işlerinde istihdam edilecek fen adamlarına ve yetki
belgeli ustalara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar, Milli Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı, Mesleki Yeterlilik Kurumu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf
ve Sanatkarlar Konfederasyonu, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin görüşleri alınarak,”
Madde 4- 3194 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.
“Geçici Madde 12- Bu Kanunun 44 üncü maddesinin (I) numaralı fıkrasının (e) bendinde öngörülen
konulara ilişkin yönetmelik bir yıl içinde yürürlüğe konulur.
Geçici Madde 13- Bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonra inşaat, tesisat, elektrik, sıva ve ben-
zeri branşlarda yetki belgesi almak isteyenlerden, hangi branşta iş yaptıklarını belgeleyenlere usta
olduklarını gösterir geçici yetki belgesi verilir. Bu belgeler 1/1/2012 tarihinden itibaren sürekli yetki
belgesine dönüştürülür.”
Madde 5- 13/12/1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin mülga (g) bendi aşağıdaki şekilde
yeniden düzenlenmiş, (i) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (j) bendinde yer alan “sicillerini”
ibaresi “kayıtlarını” olarak değiştirilmiştir.
“g) Türkiye Coğrafi Bilgi Sisteminin oluşturulmasına, iyileştirilmesine ve işletilmesine dair iş
ve işlemleri yapmak, yaptırmak, yaygın olarak kullanılmasını teşvik etmek,”
“i) Gerçek kişilerin, özel hukuk tüzel kişilerinin ve kamu kurum ve kuruluşlarının yurt içindeki
inşaat ve tesisat dahil yapım işlerini üstlenmek isteyen ve mevzuatta belirlenen nitelikleri taşıyan
gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine idarelerce tutulan kayıtlarını da değerlendirerek
yapı müteahhitliği yetki belgesi vermek,”
Madde 6- 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12 nci maddesinin (h) bendi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“h) Gerçek kişilerin, özel hukuk tüzel kişilerinin ve kamu kurum ve kuruluşlarının yurt içindeki
harita ve plan işleri ile inşaat ve tesisat dahil yapım işlerini üstlenmek isteyen, ilgili mevzuatında
belirlenen nitelikleri taşıyan gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine; tutulan kayıtları da
dikkate alarak yetki belgesi vermek, bu faaliyetler ile etüt, proje, kontrollük ve müşavirlik işleri
ile ilgili olarak yurt dışında müteahhitlik hizmeti verenler hakkında gerekli iş ve işlemleri yapmak,
ilgililerin kayıtlarını tutup değerlendirmek ve belge vermek,”
Madde 7- Bu Kanunun;
a) 1 inci maddesi ile değiştirilen 3194 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasının son
cümlesinde yer alan “inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz” hükmü
ile dokuzuncu fıkrasının müteahhitlere yetki belgesi verilmesine ilişkin hükümleri 1/1/2012
tarihinde,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Madde 8- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
24 Aralık 2009 Perşembe
16/12/2009
67
66
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
16 Aralık 2010 / Sayı: 27787
YAPI MÜTEAHHİTLERİNİN KAYITLARI İLE ŞANTİYE
ŞEFLERİ VE YETKİ BELGELİ USTALAR HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; plân, fen, sanat, sağlık, çevre şartlarına ve standartlara
uygun yapı inşa edilmesine yönelik yapım faaliyet ve süreçlerinin takibini sağlamak üzere, yapı
müteahhitlerine yetki belgesi numarası verilmesine, kayıtlarının tutulmasına, mimar veya mühendis
unvanlı şantiye şefi çalıştırılması mecburi yapılara, yapım işlerinde görev alan şantiye şeflerine ve
yetki belgeli usta çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- (1) Bu Yönetmelik; yapı ruhsatına tâbi her türlü yapım işinde, yapı müteahhitliğini üst-
lenecek olan gerçek ve tüzel kişileri, şantiye şefliğini üstlenecek olan teknik elemanları ve yetki
belgeli ustaları kapsar.
Dayanak
Madde 3- (1) Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 44 üncü maddesinin
(I) numaralı fıkrasının (e) bendi ile 13/12/1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığı-
nın Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 30/A maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,
b) İlgili idare: Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip idareleri,
c) Kanun: 3194 sayılı İmar Kanununu,
ç) MEB: Milli Eğitim Bakanlığını,
d) Müdürlük: Bayındırlık ve İskân İl Müdürlüğünü,
e) MYK: Mesleki Yeterlilik Kurumunu,
f) Yetki belgesi numarası: Bu Yönetmelik uyarınca yapı müteahhitlerinin kayıt altına
alınmasına ve yapı müteahhitliği faaliyetlerinin takibine esas olmak üzere, yapı ruhsatı ve yapı
kullanma izin belgesinin ilgili hanesine yazılacak olan numarayı,
68
69
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
g) Yetki belgeli usta: İnşaat ve tesisat işlerini bağımsız olarak yürütebilme sorumluluğu alan, bu
Yönetmelikte belirtilen kurum ve kuruluşlarca düzenlenen yeterlilik belgesini haiz kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yapı Müteahhitliği ve Yetki Belgesi Numarası Verilmesi
Genel esaslar
Madde 5- (1) Yapı ruhsatına tâbi bütün yapıların bir yapı müteahhidinin sorumluluğu altında inşa
edilmesi, her müteahhidin bir yapı müteahhidi yetki belgesi numarası alması, bu numaranın yapı
ruhsatında, yapı kullanma izin belgesinde ve yapım işleri sözleşmelerinde kullanılması esastır.
(2) Tek parselde bir bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam yapı inşaat alanı 500 m�’yi
geçmeyen yapıların, yapı müteahhitliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen bütün sorumluluklar
yapı sahibince üstlenmek kaydıyla, ayrıca müteahhit ve şantiye şefi bulunması şartı aranmaz. Ancak
sadece o yapım işinde kullanılmak ve beş yıl içinde bir defaya ve tek bir yapıya mahsus olmak üzere,
yapı sahibine geçici olarak yetki belgesi numarası verilir.
(3) Yapı müteahhidi, yapım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere uygun olarak gerçekleşti-
rilebilmesi için gerekli olan inşaat ve iş organizasyonunu sağlamak, mevzuatın öngördüğü her türlü
tedbiri almak, uygulamak ve uygulatmaktan sorumludur.
(4) Yapı müteahhidi, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda öngörülen iş sağlığı ve güven-
liğinin sağlanması için, gerekli her türlü tedbiri almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak,
işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı
karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda
bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek, uygulamak ve uygulatmaktan
sorumludur.
(5) Yapı müteahhidi, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgeli usta çalıştırmak ve belgelerinin bir
örneğini şantiye dosyasında bulundurmak zorundadır.
(6) Yapı müteahhidinin yapım işine dair görevi, yapım sözleşmesi ile başlayıp yapı kullanma izin
belgesinin alınması ile son bulur.
(7) Yapı müteahhidi, yapı sahibi ile yapım sözleşmesi yapmak ve yapı ruhsatı ile yapı kullanma izin
belgesini imzalamakla yükümlüdür.
(8) Yapı sahibinin aynı zamanda yapı müteahhidi olma koşullarını taşıdığı hallerde, başka bir yapı
müteahhidi ile sözleşme şartı aranmaz.
Yetki belgesi numarası için müracaat
Madde 6- (1) Yapı müteahhitliği yapmak üzere yetki belgesi numarası almak isteyen gerçek ve
tüzel kişi, EK-1’deki Yapı Müteahhidi Yetki Belgesi Numarası Başvuru Formunu doldurup imza-
lar. Yapı müteahhidi gerçek kişi ise kayıtlı olduğu meslek odasından müracaat yılı içinde alınmış
kayıt belgesinin aslı veya Müdürlükçe onaylı örneğini, tüzel kişi ise meslek odasına kayıt belgesi
ile birlikte şirket sözleşmesinin yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi aslını veya Müdürlükçe
ya da ilgili Sicil Memurluğunca tasdik edilmiş suretini Form ekinde Müdürlüğe verir. Bu müracaat,
elektronik imza usulü ile de yapılabilir.
68
69
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(2) 5 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hallerde, geçici olarak yetki belgesi numarası almak
isteyen yapı sahibi tacir olmayan gerçek kişiden meslek odasına kayıt belgesi istenmez.
Yetki belgesi numarasının verilmesi
Madde 7- (1) Müdürlük, yetki belgesi numarası alınmak üzere verilen belgeler için her müteahhit
adına ayrı bir dosya açar ve arşivinde muhafaza eder.
(2) Müdürlük, yapı müteahhidinin müracaatı üzerine Bakanlığın internet sitesi üzerinden yetki belgesi
numarasını oluşturur ve yazılı olarak veya elektronik ortamda müracaat sahibine bildirir.
(3) Yapı müteahhitliğinin adi ortaklık veya ortak girişimce üstlenilmesi halinde, ortaklarca 6 ncı
maddenin birinci fıkrasında belirtilen şekilde başvuru yapılması ve Müdürlükten tüm ortaklık adına
yeni bir yetki belgesi numarası alınması zorunludur.
(4) Mevzuat veya yargı kararları uyarınca yapı müteahhitliği yapmaları yasak olanlara yetki belgesi
numarası verilmez, daha önce verilmiş olanlar yasaklılık süresince iptal edilir.
Yetki belgesi numarasının iptali
Madde 8- (1) Yetki belgesi numarası;
a) Yapım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilmesi ve Kanunun
32 nci maddesine göre verilen süre içinde aykırılığın giderilmemesi halinde beş yıl,
b) Yapım işinde ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilen imalâtın can ve mal
güvenliğini tehdit etmesi halinde on yıl,
c) Bakanlıkça olumsuz kayıt değerlendirmesi yapılan hallerde bir yıl,
süre ile Bakanlıkça iptal edilir.
(2) Yapı ruhsatının düzenleniş tarihinden yapı kullanma izni belgesinin veriliş tarihine kadar; Ka-
nunun 42 nci maddesine göre üç defa idarî para cezası alması halinde yapı müteahhidinin kaydı
Bakanlıkça olumsuz kabul edilir.
(3) Yapı müteahhidinin yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarını ödememesi ve
kanunlarla verilen diğer sorumluluklarını yerine getirmemesi hallerinde, yetki belgesi numarası bir
yıldan az olmamak üzere Bakanlıkça iptal edilir ve bunlara sorumluluklarını yerine getirinceye kadar
yeni yetki belgesi numarası verilmez.
(4) Yapı müteahhidi yetki belgesi numarası iptal edilen yapı müteahhidinin şahıs şirketi veya adi
ortaklık veya ortak girişim olması halinde ortaklarının tamamı ve şirket müdür veya müdürleri, ser-
maye şirketi olması halinde ise şirketin tüm yönetim kurulu üyeleri ve şirket genel müdürü yasaklı
hale gelir, yasaklılık süresince bunlara yeni yetki belgesi numarası verilmez.
(5) Yetki belgesi numarası iptal edilen yapı müteahhidinin yasaklılık durumu ve yetki belgesi nu-
marasına ilişkin iptal süresi Bakanlığın internet sitesi üzerinden yayımlanır.
(6) Yetki belgesi numarası iptal edilen yapı müteahhidi, yapı ruhsatı alınmış mevcut işleri tamam-
lamanın dışında, yasaklılık süresince yeni yapım işi üstlenemez.
Yetki belgesi numarası iptalinin kaldırılması
Madde 9- (1) Yetki belgesi numarası iptal edilen yapı müteahhidi, yasaklılık süresinin sona ermesi
veya iptalin gerekçesi olan sorumluluklarının gereğini yerine getirmesi halinde, dilekçe ile Müdür-
lüğe müracaat edip iptalin kaldırılmasını ve yetki belgesi numarasını kullanmasına izin verilmesini
talep edebilir.
70
71
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(2) Müdürlük, talebi inceleyerek, yasaklılık süresinin dolduğu veya iptalin gerekçesi olan sorum-
luluklarının gereğini yerine getirdiği anlaşılan yapı müteahhidinin yetki belgesi numarasına ilişkin
iptalin kaldırılmasını elektronik ortamda Bakanlığa bildirir. İptalin kaldırılmasının Bakanlıkça da
uygun görülmesi halinde; önceki numaranın kullanılmasına elektronik ortamda izin verilir, yazılı
olarak veya elektronik ortamda Müdürlükçe müracaat sahibine bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Şantiye Şefliği ve Yetki Belgeli Usta Çalıştırılması
Şantiye şefliği
Madde 10- (1) Şantiye şefinin, yapım işinin uzmanlık alanına uygun olmak üzere mimar, mühendis
veya bunlara ilişkin teknik öğretmen veya tekniker olması şarttır.
(2) Şantiye şefi; yapım işinin konusu, niteliği, büyüklüğü, imalâtın özel ihtisas gerektirip gerektir-
mediği de gözetilerek belirlenir.
(3) 5 inci maddenin ikinci fıkrasındaki yapılar hariç, yapı ruhsatına tabi tüm yapılarda şantiye şefi
bulundurulması zorunludur.
(4) Yapı müteahhidi, bu maddedeki şartları haiz olması halinde şantiye şefliğini üstlenebilir. Bu
durumda ayrıca şantiye şefi bulundurma şartı aranmaz.
(5) Şantiye şefi, görev yaptığı ilin sınırları dışında başka bir ilde görev üstlenemez ve bu Yönet-
melikte belirtilen toplam m� sınırları aşılmamak kaydıyla aynı anda en fazla beş ayrı yapım işinin
şantiye şefliğini üstlenebilir.
(6) Şantiye şefi, yapı müteahhidi adına, yapım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere uygun
olarak gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan inşaat ve iş organizasyonunu sağlamak, mevzuatın
öngördüğü her türlü tedbiri almak, uygulamak ve uygulatmakla sorumludur.
(7) Şantiye şefi, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgeli usta çalıştırılmasından sorumludur.
(8) Şantiye şefi görev aldığı yapım işinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü
önlemin aldırılması yetkisine sahiptir. Bu yetkinin yapı müteahhidi tarafından kullandırılmaması
halinde şantiye şefi sorumlu tutulamaz.
(9) Şantiye şefi görev aldığı yapım işinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik ve kusurları,
öneri ve önlemleri belirlemek, yapı müteahhidine rapor etmek ve şantiyede görev alan ilgili kişilere
bildirmekle yükümlüdür. Raporda yer alan hususların yerine getirilmemesinden yapı müteahhidi
sorumludur.
(10) Şantiye şefinin yapım işine dair görevi, yapı ruhsatının alınmasından itibaren başlayıp yapı
kullanma izin belgesinin alınması ile son bulur.
(11) Şantiye şefi görev aldığı yapım işine dair yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesini imzala-
makla yükümlüdür.
(12) Spor tesisleri, sinema, tiyatro, konser salonu, kongre merkezi, müze, eğitim kurumu, yurt,
sağlık tesisi, haberleşme ve ulaşım tesisleri, itfaiye, karakol, kışla, cezaevi, enerji üretim ve dağıtım
tesisleri, kuleler, ayaklı su depoları, hangar yapıları ile palplanşlı, kazıklı, ankrajlı iksa yapıları ve
kazıları, Bakanlıkça belirlenen mimarlık hizmetlerine esas yapı sınıflarından ondördüncü fıkrada
sayılanların dışındaki yapılarda ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılan yapılarda,
binanın kullanım amacına uygun olarak mimar veya mühendis unvanlı şantiye şefi bulundurulması
zorunludur.
70
71
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(13) Mimar veya mühendis unvanlı şantiye şeflerinin aynı anda üslenebileceği işlerin toplamı 30.000
m²’yi geçemez. Ancak yapım işinin tek ruhsata bağlı veya toplu yapı niteliğinde olması halinde
30.000 m²’yi geçmeme şartı aranmaz.
(14) Onikinci fıkradaki yapılar hariç olmak üzere, Bakanlıkça belirlenen mimarlık hizmetlerine esas
yapı sınıflarından birinci, ikinci ve üçüncü sınıf yapılar ve bodrumları ile birlikte toplam beş katı ve
yapı inşaat alanı 2000 m²’yi geçmeyen yapılarda teknik öğretmenler, 1500m²’yi geçmeyen yapılarda
ise teknikerler meslek alanlarına uygun olarak şantiye şefliğini üstlenebilir.
(15) Mühendis, mimar ve teknik öğretmen unvanlı teknik personelin şantiye şefi olarak görev yaptığı
4857 sayılı İş Kanununun 81 inci maddesi kapsamında yer alan inşaat ve tesisat işlerinde, şantiye
şeflerinin iş güvenliği uzmanlığı belgesine haiz olması zorunludur.
Yetki belgeli usta çalıştırılması
Madde 11- (1) İnşaat ve tesisat işlerinde yetki belgeli usta çalıştırılması zorunludur.
(2) İnşaat ve tesisat işlerinde çalışan ustalara yetki belgesi 21/9/2006 tarihli ve 5544 sayılı Meslekî
Yeterlilik Kurumu Kanunu ve bu kanuna göre çıkarılan yönetmelikler çerçevesinde, MYK ve MYK
tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlarca verilir.
(3) Şantiyede yapılacak kontrollerde, ustalar yaptıkları işe uygun yetki belgelerini ibraz etmekle
yükümlüdür.
(4) Mesleklerin standartları ve yeterliliklerine ilişkin hususlar 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu
Kanunu çerçevesinde düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İlgili idarenin görevleri
Madde 12- (1) Yapı müteahhitliğini üstleneceklerin yetki belgesi numarasının bulunup bulunmadığı
ve yasaklılık durumu, ilgili idarece elektronik ortamda kontrol edilir; yetki belgesi numarasının
bulunmaması veya yasaklı olması halinde, yapı için yapı ruhsatı düzenlenmez.
(2) Yapı müteahhitlerinin yaptıkları işlere ait kayıtlar, yapı ruhsatları ile ilişkilendirilerek her iş için
ayrı ayrı olmak üzere ilgili idarece tutulur.
(3) Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin birer nüshasının Sosyal Güvenlik Kurumu
Müdürlüğüne ve ilgililerin kayıtlarına işlenmek ve değerlendirilmek üzere ilgili meslek odasına ve
Müdürlüğe gönderilmesi zorunludur.
(4) Yapı müteahhitlerinin ve mimar ve mühendis unvanlı şantiye şeflerinin imar mevzuatına aykırı
fiillerinden dolayı verilen cezaları ve haklarındaki kesinleşmiş mahkeme kararları, kendi kayıtlarına
işlenmek ve ilgili mevzuata göre cezaî işlem yapılmak üzere, ilgili meslek odasına ve Müdürlüğe
altı gün içinde ilgili idarece bildirilir.
(5) Yetki belge numarasının iptalini gerektiren fiillerin tespiti halinde, tespit tarihinden itibaren en
geç altı gün içinde EK-2 Yasaklamaya Dair İletişim Formu düzenlenerek Müdürlüğe elektronik
ortamda veya yazılı olarak iletilir.
Ustalık yetki belgesi olarak kabul edilecek belgeler
GEÇİCİ Madde 1- (1) MYK ve yetkilendirdiği kuruluşlarca standardı ve yeterliliği belirlenen ko-
nularda illerde ustalık yetki belgesi verilinceye kadar, belge verilmesine başlanıldığı tarihten itibaren
beş yıl içinde bu kuruluşlarca verilecek belgelerle doğrudan değiştirilmek üzere,
72
73
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
a) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında edinilmiş diploma, ustalık bel-
gesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık belgelerinden birisi,
b) 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 4 üncü maddesi ile 31/12/2008
tarihli ve 27097 6. Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye İş Kurumu İşgücü Uyum
Hizmetleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre faaliyet gösteren
kurslardan aynı Yönetmeliğin 23 üncü maddesine göre alınan kurs bitirme belgeleri,
c) Kuruluş kanunlarında veya ilgili kanunlarca yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları ile
Milli Eğitim Bakanlığının ilgili biriminin onayının alınması şartıyla kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları, eğitim amaçlı faaliyet gösteren vakıf ve dernekler, işçi ve işveren kuruluşları
ile bünyelerinde kurulu iktisadi işletmeler veya işveren tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri
sonucunda verilen belgeler,
ç) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve MEB tarafından denkliği sağlanan belgeler,
d) Yukarıdaki bentlerde sayılan belgelerden herhangi birine sahip olmamakla birlikte, inşaat ve
tesisat işlerinde bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce çalışmış olduğunu, müteahhitten alınacak
yazı veya sosyal güvenlik kuruluşundan alınacak belge ile kanıtlayıp, bu yazı veya belgelerle
1/1/2015 tarihinden önce müdürlük veya ilgili idareye başvurarak adına EK-3 Geçici Ustalık
Yetki Belgesi düzenlenenlere, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurum ve kuruluşlar tarafından
32-40 saatlik eğitim sonucunda verilen belgeler,
yetki belgesi olarak kabul edilir.
(2) EK-3 Geçici Ustalık Yetki Belgesi verilebilmesi için, inşaat ve tesisat işlerinde çalıştığına ilişkin
müteahhitten alınacak yazı veya sosyal güvenlik kuruluşundan alınacak belge ile bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden itibaren en geç 1/1/2015 tarihine kadar müdürlük veya ilgili idareye başvurulması
zorunludur. Bu belgelerden biri ile başvurulması halinde, müdürlük veya ilgili idarece en geç üç iş
günü içinde talep sahibi adına EK-3 formu düzenlenir. İlgili idare düzenlediği EK-3 formunun bir
örneğini müdürlüğe gönderir.
(3) Müdürlük veya ilgili idare tarafından 1/1/2015 tarihinden sonra EK-3 Geçici Ustalık Yetki Belgesi
düzenlenemez. EK-3 Geçici Ustalık Yetki Belgesi 1/1/2017 tarihine kadar, inşaat ve tesisat işlerinde
yönetmeliğin yayımı tarihinden önce çalışmış olduğuna dair müteahhitten alınan yazı veya sosyal
güvenlik kuruluşundan alınan belgeler 1/1/2015 tarihine kadar ustalık yetki belgesi yerine geçer. Bu
belgeleri haiz olan inşaat ve tesisat işlerinde çalışanlardan, belgelerin geçerlilik süresi içinde ayrıca
birinci fıkrada sayılan ustalık yetki belgeleri istenmez.
İş güvenliği uzmanlığı belgesi
Geçici Madde 2- (1) Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin on beşinci fıkrası kapsamındaki işlerde görev
alacak mühendis, mimar ve teknik öğretmen unvanlı şantiye şefinin 1/1/2012 tarihinden 1/1/2020 tarihine
kadar 4857 sayılı İş Kanununa uygun iş güvenliği uzmanlığı belgesi alması zorunludur.
Yürürlük
Madde 13- (1) Bu Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve ikinci fıkrası
hükmü yayımı tarihinde, diğer hükümleri 1/1/2012 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 14- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskân Bakanı yürütür.
72
73
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
02 Kasım 1985 / Sayı: 18916
3030 SAYILI KANUN KAPSAMI DIŞINDA KALAN
BELEDİYELER TİP İMAR YÖNETMELİĞİ
Genel Hükümler
Madde 1- 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanmış bulunan bu Yönetmelik ..............
Belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırları içindeki imar planı bulunan alanlarda uygulanır.
Madde 2- (Değişik: 13.7.2000/24108 R.G.) Tanımlar ve ruhsata ilişkin hükümler hariç, bu Yönet-
melikte yer alan diğer hususlar, imar planlarında aksine bir açıklama bulunmadığı takdirde uygulanır.
Ancak imar planlarında, parselasyon durumları ve bina kitleleri, bilhassa bu maksatla etüt edilerek,
ölçüleri verilmediği takdirde, sadece ayrık veya bitişik bina yapılacağını, ön bahçeli veya ön bahçesiz
nizamın kabul olunacağını, binaların tertip şeklini ve yüz alacakları cepheyi tespit maksadı ile şematik
olarak gösterildiğinden, bunlara ait ifadeler imar planlarının kayıtlarından sayılmazlar.
Madde 3- İmar planlarında açıklanmamış ve bu Yönetmelikte de yer almamış hususlarda lü-
zum ve ihtiyaca ve civarın karakterine göre uygulanacak şekli takdire, belediye yetkilidir.
(Ek: 2.9.1999/23804 R.G.) Belediye, mevzuat ve standartlarda özürlüler konusunda getirilen hü-
kümlere uymakla ve bunları uygulamakla yükümlüdür. Ayrıca, belediye yörenin koşullarını göz
önünde bulundurarak mevzuat ve standartlarda yer almayan hususlarda da özürlülerle ilgili gerekli
önlemleri almaya yetkili ve sorumludur.
Madde 4- (Değişik: 13.7.2000/24108 R.G.) Bu Yönetmelik esaslarına göre yapılacak bütün yapı-
larda, plan, fen, sağlık ve çevre şartları ile ilgili diğer kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine ve
Türk Standartları Enstitüsü tarafından belirlenmiş standartlara uyulması zorunludur.
Madde 5- (Değişik: 13.7.2000/24108 R.G.) Bu yönetmelik kapsamında yapılacak yapıların inşasında,
2.2.1997 tarihli ve 23098 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Afet Bölgelerinde Yapılacak
Yapılar Hakkında Yönetmelik” ile 8.5.2000 tarihli ve 24043 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
“Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği” hükümlerine uyulması zorunludur.
Madde 6- (Değişik: 13.7.2000/24108 R.G.) Belediyeler, İmar Kanununa ve bu Yönetmelik hüküm-
lerine aykırı olmamak ve Türk Standartları Enstitüsü standartlarına uymak şartı ile İmar Kanununun
21. maddesinde belirtilen kendi beldelerinin özelliği açısından gerekli gördükleri hususları, belediye
meclis kararına bağlayarak bu Yönetmeliğe ilave edebilirler. Bu kararın bir örneği Bakanlığa gön-
derilir ve mahallinde yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 7- Projeleri, Bayındırlık ve Iskan veya Milli Savunma Bakanlıklarınca hazırlanacak ve
onaylanacak yapılara ait projelerin belediyece incelenmesi sırasında, Yönetmeliğin üçüncü bölü-
münde belirtilen ölçü ve hükümlere bağlı kalınması mecburiyeti yoktur. Ayrıca, umumi binalardan
yalnız ayrık nizamda olanları ile sanayi bölgelerindeki tesisler, bu Yönetmeliğin bina derinlik ve
yükseklikleri hakkındaki kayıtlarına ve yönetmelikte bu gibi binalar için yer verilenler dışında kalan
iç ölçülere tabi değildir
Yürürlük ve Uygulama
Madde 65- Bu Yönetmelik 3194 sayılı İmar Kanunu ile birlikte yürürlüğe girer.
Madde 66- Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.
74
75
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
16 Haziran 2004 / Sayı: 25494
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ
Kapsam
Madde 1- Bu Yönetmelik elektrik iç tesislerinin kurulmasına ve işletilmesine dair hükümleri kapsar;
elektrik enerjisinin üretilmesine ve dağıtılmasına dair yapı içindeki tesisleri kapsamaz. Aşağıdaki
elektrik tesisleri elektrik iç tesisi sayılır.
a) (Değişik fıkra: RG 12/07/1998- 23400) Sürekli elektrik tesisleri:
Yapıların yada kümelerinin içinde, bitişiğinde yada bu yapılara ek olarak bunların dışında sürekli
kullanılmak için kurulan asansör tesisleri dışındaki alçak gerilimli her türlü tesislerdir. Yapıların
iç aydınlatma, kuvvet, alçak gerilim kompanzasyon tesisleri, çağırma, alarm, arama, yıldırımlık,
akü, doğrultmaç (redresör) hoparlör, anten, telefon ve televizyon tesisleriyle, bu yapıların bahçe
aydınlatma tesisleri ve yukarıda açıklanan tesislerin dışarıda kurulan bölümleri sürekli tesis
sayılır.
b) (Değişik fıkra: RG 25/10/1996- 22798) Tesisi yaptıran kimsenin arazisi ile sınırlı enerji nakil
hattı içermeyen, bağımsız alçak gerilimli elektrik tesisleri (bir ev, bağ veya bahçenin yalnızca
kendi gereksinimlerini karşılamak için tahsis edilecek motopomp tesisi ve benzeri tesisler)
c) Geçici elektrik tesisleri
Geçici elektrik tesisleri yukarıda (a) ve (b) madde bölümlerinde açıklanan tesislere bağlanmış olan
yapıların içinde yada dışında, sürekli tesisin işletmeye açılmasına kadar kullanılmak için geçici
olarak kurulan ve sürekli olarak kullanılmayan alçak gerilimli her türlü tesislerdir. Lunapark,
panayır gibi tesisler ve şantiyeler geçici tesis sayılır.
Yürürlüğe İlişkin Hükümler
Madde 70- 29/12/1954 tarihli ve 8891 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış olan “Elektrik İç Tesisat
Yönetmeliği ve Fenni Şartnamesi” ve 27/03/1971 tarihli ve 13791 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış
olan “Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği ve Fenni Şartnamesini Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine
Dair Yönetmelik” yürürlükten kalkmıştır.
Madde 71- Bu yönetmelik resmi gazetede yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 72- Bu yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.
30.11.1995 gün ve 22479 sayılı resmi gazetede yayınlanan Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’nin
Bazı Maddelerini Değiştirilmesine Dair Yönetmeliğin 23. Maddesi: Aynı Yönetmeliğin içerisinde
geçen (hat koruma anahtarı, otomatik sigorta, anahtarlı otomatik sigorta, minyatür kesici, otomat
ve hat koruma otomatı) terimleri yerine (ev tipi devre kesici veya kesici) terimi ve (yapı sahibi ve
mal sahibi) terimleri yerine (tesis sahibi) terimi kullanılacaktır.
Not: Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği IEC standartlarına göre yeniden düzenlenmiş ve taslak halinde
EMO tarafından ilgili bakanlığa gönderilmiştir.
74
75
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
21 Ağustos 2001 / Sayı: 24500
ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR
YÖNETMELİĞİ
I. YÖNETMELİĞİN KAPSAMI
Kapsam
Madde 1- Bu Yönetmelik esas itibariyle, frekansı 100 Hz’in altındaki alternatif akım (a.a.) ve doğru
akım (d.a.) elektrik tesislerine ilişkin topraklama tesislerinin kurulması, işletilmesi, denetlenmesi,
can ve mal güvenliği bakımından güvenlikle yapılmasına ilişkin hükümleri kapsar.
Özelliklerinin farklı olması nedeniyle, yüksek gerilimli elektrik kuvvetli akım tesislerine ve alçak
gerilimli elektrik tesislerine ilişkin topraklama kuralları ile bilgi işlem ve iletişim donanımlarının
topraklanmasına ilişkin kurallar ayrı bölümler halinde verilmiştir.
Elektrikle işleyen taşıtlara ilişkin besleme hatları, bu Yönetmeliğin kapsamına girmez.
Bu Yönetmeliğin Ek’leri ve ilgili Türk Standartları bu Yönetmeliğin tamamlayıcı ekidir. Yönet-
melikte olmayan hükümler için EN, HD, IEC ve VDE gibi standartlar göz önüne alınır. Çelişmeler
durumunda sıralamaya göre öncelik verilir.
Herhangi bir tesisin bu Yönetmeliğin kapsamına girip girmeyeceği konusunda bir kararsızlık ortaya
çıkarsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bu konuda vereceği karar geçerlidir.
II. YÖNETMELİĞİN UYGULANMASI
Uygulama
Madde 2- a)Bu yönetmelik
a.l- Yeni kurulacak tesislerde,
a.2- Kurulu tesislerin tamamen değiştirilmesi durumunda,
a.3- Kurulu tesislerde açık ve belli olarak ölüm yaralanma ve yangına neden olabilecek durumlarda,
a.4- Kurulu tesislerde bozukluk yada değişikliğin yakındaki diğer tesislerde önemli karışıklık
yada tehlikeler doğurması durumunda,
a.5- Kurulu bir tesisi esasına etki etmeyecek biçimde yapılacak genişletmelerin, değişikliklerin
ve onarmaların yalnızca bu bölümlerinde,
uygulanır.
Kurulu tesislerin kesilmiş olan akımlarının yeniden verilmesi anında yada işletme tarafından serbest
olarak yapılacak muayene sonunda a.3 ve a.4’de açıklandığı gibi bozuk ve tehlikeli görülen tesislerin
bu Yönetmelik hükümlerine göre bir ay içinde düzeltilmesi aboneye bildirilir. Tesis bu süre içinde
düzeltilmemişse, işletme abonenin akımını keser. Bu bozukluk ve tehlikeli durum tümünde varsa,
a.2’de yer alan hükme göre işlem yapılır.
76
77
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Akımın derhal kesilmesini gerektiren tehlikeli durumlarda bu süre verilmez.
b) Bu Yönetmeliğin herhangi bir maddesinin uygulanması mahalli şartlar nedeniyle zorluklar yada
teknik gelişmeyi önleyecek durumlar ortaya çıkarırsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na
yapılacak gerekçeli başvurma üzerine Bakanlık yalnızca o başvurma için söz konusu maddenin
uygulanmamasına izin verebilir.
Yürürlükten Kaldırılan Hükümler
Madde 31- Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde 1/12/1979 tarihli ve 16715 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 32- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 33- Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.
76
77
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Kuruluş: 7 Ekim 1920 /03 Aralık 2003 / Sayı: 25305
ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ PROJE HAZIRLAMA
YÖNETMELİĞİ
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamında yapılması gereken
elektrik tesisat projelerinin hazırlanmasına dair usul ve esasları düzenlenmektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamındaki kuvvet, aydınlatma,
reaktif güç kompanzasyonu tesisleri, koruma, haberleşme, yangın haber verme, güvenlik ve benzeri
sistemlerinin teknik gereksinimlere uygun yapılabilmesi için hazırlanması gereken elektrik tesisatı
proje hizmetlerini kapsar.
Kararnameler, tüzükler, yönetmelikler ve ilgili Türk Standartları bu Yönetmelikte dikkate alınır.
Yönetmelikte bulunmayan standartlar ve hükümler için; EN, HD, IEC, VDE ve DIN standartları
geçerlidir. Çelişme durumunda yukarıda belirtilen öncelik sırası göz önüne alınır.
Yürürlük
Madde 15- Bu Yönetmelik Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 16- Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.
78
79
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
30 Kasım 2000 / Sayı: 24246
ELEKTRİK KUVVETLİ AKIM TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ
Amaç ve kapsam
Madde 1- Bu Yönetmelik, elektrik kuvvetli akım tesislerinin kurulmasının, işletilmesinin ve
bakımının can (insan hayatı) ve mal emniyeti bakımından güvenlikle yapılmasına ilişkin
hükümleri kapsar.
Aşağıdaki tesisler bu Yönetmeliğin kapsamına girmez:
- Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamındaki tesisler,
- Elektrikle işleyen taşıtlara ilişkin besleme ve cer hatları,
- Maden işletmelerindeki elektrik tesisleri.
Ancak, elektrikle ilgili öteki yönetmeliklerde karşıt bir hüküm bulunmadıkça bu Yönetmelik
hükümleri uygulanır.
İlgili Türk standartları bu Yönetmeliğin tamamlayıcı ekidir. Yönetmelikte bulunmayan
hükümler için EN, HD, IEC, VDE gibi standartlar göz önüne alınır.
Çelişmeler durumunda sıralamaya göre öncelik verilir.
Herhangi bir tesisin bu Yönetmelik kapsamına girip giremeyeceği konusunda bir
kararsızlık ortaya çıkarsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın bu konuda vereceği karar
geçerlidir.
Kuvvetli akım tesislerinde çalışmak
Madde 60- Tüm yüksek gerilimli kuvvetli akım tesislerinde teknik konulardan sorumlu elektrik
mühendisi olmalıdır. 154 kV ve daha büyük kuvvetli akım tesislerinde (uzaktan kumanda edilen TM
ler hariç) işletme sorumlusu olarak en az bir elektrik mühendisi bulundurulmalıdır. Bu Mühendisin
iş güvenliği ve iş emniyeti açısından sorumluluğu, tesiste uyulması gereken iş güvenliği yöntem-
lerini tespit etmek, emniyetli bir işletme için uyulması gerekli kuralları belirlemek ve gerekli araç
gereçleri tespit ederek söz konusu kurallara uyulması yönünde denetlemeler yapmaktır. Kuvvetli
akım tesislerinde yapım, bakım ve işletme esnasında işi yapan elemanın kişisel hatalarından oluşacak
kazalarda bu mühendise hukuki sorumluluk yüklenemez.
Yeterli güvenlik önlemleri alınmadan ve özel araçlar kullanılmadan yüksek gerilim altında hiçbir
şekilde çalışma yapılamaz.
Kuvvetli akım tesislerinde yüksek gerilim altında ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca
yetkilendirilmiş olan kurum ve kuruluşlar tarafından bu amaçla açılmış olan eğitim kurslarını bitirerek
“Kuvvetli Akım Tesisleri’nde Yüksek Gerilim Altında Çalışma İzin Belgesi” alan elektrikle ilgili fen
adamları ya da bir mühendisin sorumluluğu ve gözetimi altında olmak üzere öteki görevliler çalışma
78
79
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
yapabilir. Yeterli elektrik bilgisi olmayan kimseler yardımcı olarak çalıştırılacaksa bunlara önceden
ilgili kuruluşlar tarafından hazırlanan gerekli yönergeler verilecek ve açıklamalar yapılacaktır.
Müşterek direklerde alçak gerilimli bölümlerde çalışma yapılacağında yüksek gerilimli hattın gerilimi
mutlaka kesilecektir.
Gerilim altında olmayan tesis bölümlerinde çalışılacağında gerilim altında bulunan öteki bölümler
nedeniyle çalışanların her hangi bir tehlikeye uğramaması için gerekli önlemler alınacaktır.
61 inci maddedekilerin dışında örneğin şu önlemler alınabilir:
- Gerilim altındaki tesis bölümlerinin kapatılması ya da yalıtkan bir kılıfla örtülmesi,
- Çalışma sırasında sürekli gözetim,
- Çalışma yapılan yerin bir engelle çevrilmesi. Ancak, bu durumda aygıtlarla tehlikesiz ve serbest
olarak hareket edilebilmelidir.
Çalışanların güvenliğini sağlamak için alınacak önlemler
Madde 61- İşletme sorumluları genellikle yapılacak işler için görevlendirilen kişilere işin süresi,
yeri, cinsi ve önemine ilişkin yazılı yönergeler vereceklerdir.
Aşağıdaki durumlarda yazılı yönergeler verilmeyebilir:
1) İşi yapmakla görevlendirilen kimselerin yeterli teknik bilgi ve görgüsü varsa, kendisi ve yar-
dımcıları için gerekli güvenlik önlemlerini kendi sorumluluğu altına alabilirse,
2) İşletme sorumlusu tüm devre açma ve kapama işlerini kendisi yapar ya da gözetimi altında
yaptırır ve yapılan işleri kendi denetlerse.
Sözlü olarak ya da telefonla verilen emirler, bu emri alan kimseye tekrar ettirilecektir.
İlgililerin saatleri birbirine göre tam olarak ayarlanmalı ve ek güvenlik önlemi olarak işe başlarken ge-
rilimin kaldırılması ve iş bittikten sonra gerilimin uygulanması sırasında yeterli süre bırakılmalıdır.
Kuvvetli akım tesislerinde yapılacak bakım-onarım çalışmaları sırasında çalışanların hayatının
korunması açısından mutlaka alınması gereken önlemler aşağıda açıklanmıştır:
a) Gerilimin kesilmesi:
Bakım ve onarım yapılacak yere enerji sağlayan tüm kesicilerin açılması ve bunlara ait ayırıcılar ile
ayırma işleminin emniyet altına alınması gerekir.
b) Tekrar gerilim verilmesinin önlenmesi
Gerilimin kesilmesi için açılmış olan kesici ve ayırıcıların bir başkası tarafından yanlışlıkla kapatıl-
masını önlemek üzere gerekli önlemlerin alınmış olması gerekir. Bu maksatla, bu aygıtların varsa
tahrik ve kumanda kilitleme düzenleri kilitlenebilmeli, aygıtların üzerine “kapamak yasaktır”, “hat
üzerinde çalışılıyor” gibi yazılar asılmalıdır.
Bu önlemler, örneğin kesicilerin kapanmasını önleyici anahtarlı kilitleme düzeninin anahtarının
yetkili kişi tarafından alınması ile de daha emin şekilde sağlanabilir.
Bir çalışma yeri birden fazla noktadan besleniyorsa, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen önlemler her
besleme noktası için uygulanacaktır.
c) Çalışılacak yerde gerilim olmadığının kontrolu:
Tesislerin bir bölümünde çalışma yapmak için gerilimin kaldırılması gerekiyorsa, devre kapama
ve açmalarının belirli bir zamanda yapılacağını bildirmek yeterli değildir. Çalışılacak yeri besleyen
80
81
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
tüm kesicilerin açılmış olmasına rağmen söz konusu tesis bölümünün gerilim altında olup olmadığı
gerekli ölçü veya gösterge cihazları ile denetlenmeli ve denetleyen kimse gerilim olmadığı kanısına
vardıktan sonra çalışmaya başlanmalıdır. Üzerinde çalışılacak bir tesisin gerilim altında olmadığı-
nın saptanmasında, yalnız devresi kesildikten sonra ölçü aygıtlarının göstergelerinin geri gitmesi,
anahtarı kapatılan lambaların sönmesi, ya da transformatör gürültülerinin kesilmesi gibi özelliklere
güvenilmemelidir. İş bittiğinde çalışanların tehlikeyle karşılaşmayacaklarına kesinlikle inanıldıktan
sonra tesisler gerilim altına alınmalıdır.
d) Çalışılan bölüme yakın yerlerde, işletme esnasında gerilim altında bulunması gerekli başka
bölümler varsa, bu bölümlerdeki gerilimli kısımlara dokunmayı önleyecek önlemler alınmalıdır.
Örneğin bir anahtarlama hücresi içinde çalışılırken, kesici açıldığı halde, tesisin diğer bölümlerinde
işletmeye devam edildiği için, baralarda gerilim bulunabilir. Böl melendirilmemiş hücrelerde, hücre
içine, hücre kapısı kapalı iken sokulmuş bulunan bir ayırma plakası ile bu koruma önlemi alınmış
olmalıdır. Böyle bir önlem alınamıyorsa, baraların gerilimlerinin mutlaka kesilmesi gerekir.
Bara bölümü böl melendirilmiş bir hücrede bu ilave önleme gerek yoktur.
e) Kısa devre etme ve topraklama:
Gerilimi kesilmiş yüksek gerilim tesislerinde çalışılacaksa, çalışılacak bölüm önceden topraklanmış
olan bir düzenek üzerinden kısa devre edilecektir. İşletmelerin sorumlu kimseleri, iş süresince çalı-
şanların tehlikeyle karşılaşabileceği hiçbir devre kapama işlemi yapılmamasını sağlayacaktır. Kısa
devre ve topraklama, ancak bütün çalışmalar bittikten ve bunları yapanların hepsine haber verildiği
kesin olarak öğrenildikten sonra kaldırılabilir.
Bağlama hücresi içinde çalışıldığında, bu hücreler kablo çıkış veya bara topraklama ayırıcıları ile
donatılmış ise, bu aygıtların kapatılması ile istenen şart sağlanabilir.
Çıkış hatlarının topraklanmasında kullanılan topraklama donanımı hücre içindeki öteki aygıtları
topraklayamıyorsa, gerektiğinde topraklama ve kısa devre etme düzenlerini bağlamak için hücrede
ya da aygıtlar üzerinde sabit bağlantı yapmaya uygun çıplak bölümler bırakılmalıdır.
Topraklama düzenleri, hücrelere girmeden topraklama tesislerine bağlanabilmelidir. Hücre kapısı
bağlama sırasında açık olabilir, ancak bu durumda kapının açılabilmesi için mutlaka kesicinin açık
olması şartı gerekli kilitlemelerle sağlanmış olmalıdır.
Topraklama ve kısa devre etme işi, çalışma yapılan yerin yakınında ve olabilirse burası ile akım
kaynakları arasında yapılacaktır. Topraklama ve kısa devre etme düzenleri, yapılan çalışmalardan
dolayı ve çalışma süresince hiç kaldırılmayacak biçimde tesis edilecektir.
Bir elektrik enerji tesisinde, yukarıda belirtilen önlemler alınmadan hiçbir bakım ve onarım çalışması
yapılmamalıdır. Bu şarta rağmen tesisin yapılacak işler sırasında geriliminin kesilmesi imkansız ise,
birisi işten sorumlu tutulan en az iki kişi görevlendirilmelidir.
Yürürlüğe İlişkin Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
Madde 69- 21 Kasım 1978 tarih ve 16466 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik
Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği yürürlükten kalkmıştır.
80
81
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Yürürlük
Madde 70- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 71- Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.
Hava hattı iletkenlerinin en büyük salınımlı durumda yapılara olan en küçük yatay uzaklıkları
Hattın izin verilen en yüksek sürekli işletme gerilimi (kV)
0-1 (1 dahil)
1-36 (36 dahil)
36-72,5 (72,5 dahil)
72,5-170 (170 dahil)
170-420 (420 dahil)
Yatay uzaklık
(m)
1
2
3
4
5
Hava hattı iletkenlerinin en büyük salgı durumunda üzerinden geçtikleri yerlere olan en küçük düşey
uzaklıkları
İletkenlerin üzerinden geçtiği yer
Hattın izin verilen en yüksek sürekli işletme gerilimi (kV)
En küçük düşey uzaklıklar (m)
36
0-1 (1 dahil)
1-17,5
72,5
170
420
5
5
4,5*
Üzerinde trafik olmayan sular (suların en kabarık yüzeyine
göre)
Araç geçmesine elverişli çayır, tarla, otlak vb.
Araç geçmesine elverişli köy |ve şehir içi yolları
Şehirlerarası karayolları
Ağaçlar
Üzerine herkes tarafından çıkılabilen düz damlı yapılar
Üzerine herkes tarafından çıkılmayan eğik damlı yapılar
Elektrik hatları
Petrol ve doğal gaz boru hatları
Üzerinde trafik olan sular ve kanallar (bu uzaklıklar suların
en kabarık düzeyinden geçebilecek taşıtların en yüksek
noktasından ölçülecektir.)
İletişim (haberleşme) hatları
Elektriksiz demiryolları (ray demirinden ölçülecektir)
Otoyollar
(*) Yalıtılmış hava hattı kabloları kullanıldığında bu yükseklik değerleri 0,5 m. azaltılacaktır.
5*
5,5*
7
1,5
2,5
2
2
9
6
7
7
2,5
3,5
3
2
9
6
7
7
2,5
3,5
3
2
9
2,5
7
14
2,5
7
14
1
7
14
4,5
4,5
5
5
6
7
7
3
4
3,5
2
9
5
2,5
7
14
6
7
8
9
3
5
5
2,5
9
6
3,5
8
14
8,5
9,5
12
12
5
8,7
8,7
4,5
9
9
4,5
10,5
14
82
83
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
15 Şubat 2003 / Sayı: 25021
ASANSÖR YÖNETMELİĞİ
Amaç
Madde 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; insanların, insan ve yüklerin veya sadece yüklerin taşınmasında
kullanılan asansörler ve bunlara ait güvenlik aksamlarının piyasaya arz edilmeden önce karşılamaları
gereken temel sağlık ve güvenlik gereklerini belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- (1) Bu Yönetmelik;
a) Binalarda ve inşaatlarda sürekli olarak kullanılan asansörleri ve bu asansörlerde kullanılacak,
bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (Ek IV)’te listelenmiş olan güvenlik aksamlarını,
b) Makaslı asansörler gibi sabit raylar boyunca hareket etmese dahi, sabit bir mesafe boyunca
hareket eden asansörleri,
kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) Asansörler için bu Yönetmelikte belirtilen risklerin tamamı veya bir bölümü başka yönet-
meliklerin kapsamına giriyorsa, söz konusu yönetmeliklerin yürürlüğe giriş tarihinden önceki
asansörleri,
b) Kamu veya özel sektör tarafından insan taşımacılığına yönelik olarak, demir yolu hattında
halatla çekilen vagonlar dahil, kablolu taşıma sistemlerini,
c) Askeri veya polisiye amaçlar için özel olarak tasarlanmış ve imal edilmiş asansörleri,
ç) Maden ocağı vinçlerini,
d) Sahne asansörlerini,
e) Taşıt araçlarına monte edilmiş asansörleri,
f) Makinelere bağlı ve sadece çalışma yerine giriş amaçlı asansörleri,
g) Dişli rayda çalışan trenleri,
ğ) İnsan veya insan ve yüklerin taşınması amaçlı inşaat şantiyelerinde kullanılan asansörleri,
kapsamaz.
Yürürlük
Madde 20- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
82
83
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
30 Aralık 2006 / Sayı: 26392
MUHTEMEL PATLAYICI ORTAMDA KULLANILAN
TEÇHİZAT VE KORUYUCU SİSTEMLER İLE İLGİLİ
YÖNETMELİK
(94/9/AT)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Yönetmelik kapsamına giren muhtemel patlayıcı ortamda
kullanılan teçhizatın ve koruyucu sistemlerin güvenli olarak piyasaya arzı için gerekli emniyet ku-
ralları ile uygunluk değerlendirme prosedürlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- (1) Bu Yönetmelik, muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılacak teçhizat ve koruyucu
sistemleri kapsar.
(2) Ayrıca, muhtemel patlayıcı ortamlar dışındaki amaçlar için kullanılan, ancak patlama tehlikelerine
karşı teçhizatın ve koruyucu sistemlerin emniyetli çalışması için gerekli olan veya buna katkı sağlayan
emniyet cihazları, kumanda cihazları ve ayarlama donanımları da bu Yönetmelik kapsamındadır.
(3) Bu Yönetmelik aşağıdakileri kapsamaz:
a) Tıbbi bir ortamda kullanılan tıbbi cihazlar,
b) Patlama tehlikesinin sadece patlayıcı maddelerin veya kararsız kimyasal maddelerin bulun-
masından kaynaklandığı yerde bulunan teçhizat ve koruyucu sistemler,
c) Muhtemel patlayıcı ortamların yalnızca kazayla gaz sızıntısı sonucu nadiren oluşabileceği ev
ortamı ve ticari olmayan ortamlarda kullanılan teçhizatlar,
ç) Kişisel Koruyucu Donanım ile İlgili Yönetmelik (89/686/AT) kapsamındaki kişisel koruyucu
teçhizatlar,
d) Üzerindeki teçhizatlarla birlikte açık denizde seyreden gemiler ve kıyıdan uzaktaki seyyar
üniteler,
e) Ulaşım vasıtaları; yalnızca yolcuların havayolu, karayolu, demiryolu veya su vasıtası ile taşın-
masına yönelik taşıtlar ve bunların römorkları ile malların havayolu, karayolu, demiryolu veya
su vasıtası ile taşınması için tasarlanmış olan nakil vasıtaları. Muhtemel patlayıcı bir ortamda
kullanılacak taşıtlar, bu Yönetmelik kapsamından hariç tutulmaz.
f) Ulusal savunma açısından gerekli olan silah, mühimmat ve savaş malzemeleri.
84
85
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Dayanak
Madde 3- (1) Bu Yönetmelik;
a) 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulan-
masına Dair Kanun’a dayanılarak ve
b) Avrupa Birliğinin 94/9/EC direktifine paralel olarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aksam: Teçhizatın ve koruyucu sistemlerin emniyetli çalışması için gerekli olan ancak bağımsız
olarak işlevi olmayan herhangi bir parçayı,
b) Amaca uygun kullanım: Ek I’de açıklanan teçhizat grup ve kategorisi ile teçhizat, koruyucu
sistemler ve cihazların emniyetli çalışabilmeleri için gerekli olan ve imalatçı tarafından sağlanan
tüm bilgilere uygun olarak bu Yönetmeliğin atıfta bulunduğu Teçhizat, koruyucu sistemler ve
cihazların kullanımını,
c) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
ç) Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu,
d) Koruyucu Sistemler: Yeni başlamış patlamaları derhal durdurmak ve/veya patlama alevlerinin
ve patlama basınçlarının etki alanlarını sınırlamak için düşünülmüş olan, bağımsız sistemler
olarak kullanılmak üzere ayrı olarak piyasaya arz edilebilen, yukarıda tanımlanan ekipmanların
aksamları dışındaki cihazları,
e) Muhtemel patlayıcı ortam: Konumu ve işletme şartları nedeniyle patlayıcı hale gelebilen
ortamı,
f) Muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılacak teçhizat ve koruyucu sistemler: Bu Yönetmelikte
“teçhizat” olarak ifade edilecektir. Ayrı ayrı veya birlikte, enerjinin üretilmesi, aktarılması, depo-
lanması, ölçülmesi, kontrolü ve dönüştürülmesi için ve/veya malzemenin işlenmesi için kullanıla-
cak olan ve muhtemel tutuşma kaynakları ile patlamaya yol açabilecek makineler, donanım, sabit
veya seyyar cihazlar, kumanda aksamları ile cihazları ve algılama veya koruma sistemlerini,
g) Müsteşarlık: Başbakanlık, Dış Ticaret Müsteşarlığını,
ğ) Patlayıcı ortamlar: Atmosfer şartları altında, tutuşma oluştuktan sonra yanmanın tüm yanmamış
karışıma yayıldığı gaz, buhar, sis veya toz halindeki yanıcı maddelerin hava ile karışımını,
h) Teçhizat grupları ve kategorileri: Gerekli koruma seviyesini tanımlayan teçhizat grup ve
kategorileri Ek I’de açıklanmış olup;
1) I. Grup teçhizat: Madenlerin yeraltı bölümlerinde kullanılacak teçhizatlar için geçerli olanları
ve bu tip madenlerin grizu gazı ve/veya yanıcı tozlar tarafından muhtemel tehlike oluşturabilecek
yerüstü tesislerinde kullanılan parçaları,
2) II. Grup teçhizat: Patlayıcı ortamlar tarafından tehlikeye uğraması muhtemel diğer yerlerde
kullanılacak teçhizatlar için geçerli olanları,
ifade eder.
84
85
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
26 Aralık 2003 / Sayı: 25328
PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN
ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden
çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak için alınması gerekli önlemleri belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren ve patlayıcı
ortam oluşması ihtimali bulunan işyerlerini kapsar.
Ancak;
a) Hastalara tıbbi tedavi uygulamak için ayrılan yerler ve tıbbi tedavi uygulanması,
b) 01/4/2002 tarihli ve 24713 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gaz Yakan
Cihazlara Dair Yönetmelik (90/396/AT) kapsamında yer alan cihazların kullanılması,
c) Patlayıcı maddelerin ve kimyasal olarak kararsız halde bulunan maddelerin üretimi, işlemlerden
geçmesi, kullanımı, depolanması ve nakledilmesi,
d) Sondaj yöntemiyle maden çıkarma işleri ile yeraltı ve yerüstü maden çıkarma işleri,
e) Uluslararası antlaşmaların kapsamında bulunan kara, hava ve su yolu taşıma araçlarının kullanılması,
bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.
Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerde kullanılacak her türlü taşıma aracı bu Yönetmelik kapsamındadır.
Bu Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı kalmak kaydı ile, 4 üncü maddede tanım-
lanan ‘patlayıcı ortam’ oluşması ihtimali bulunan işyerlerinde, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
hükümleri ve ilgili diğer yönetmeliklerin hükümleri de uygulanır.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik 4857 sayılı İş Kanununun 78 inci maddesine göre düzenlenmiştir.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
a) Patlayıcı ortam: Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava
ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışımı,
b) Normal çalışma şartları: Bir tesisin tasarımlanan amaç doğrultusunda, ölçü ve değerlerde
çalıştırılmasını,
ifade eder.
86
87
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
28 Ağustos 1988 / Sayı: 19910
SIĞINAK YÖNETMELİĞİ
BÖLÜM I
Amaç, Kapsam ve Yasal Dayanak
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmelik, sığınakların çeşit, özellik, yapım, kullanım ve muhafazasına ilişkin usul
ve esasları düzenler.
Kapsam
Madde 2- Bu yönetmelik:
3194 sayılı İmar Kanunu’na göre düzenlenmiş bulunan İmar Yönetmeliklerin uygulandığı alanları,
3194 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi gereğince imar mevzuatı yönünden belediyelerin görev
alanlarına giren yerleri,
Ülkemizde çeşitli harp silah ve vasıtalarının tesirlerine karşı imar mevzuatına göre yapılacak sığınak
çeşitleri ve bunların nerelerde, ne suretle, kimler tarafından yaptırılacağına, kullanılacağına, bakım
ve muhafazalarına ilişkin hükümleri,
kapsar.
Yasal Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 36 ve 44 üncü maddeleri gereğince ha-
zırlanmış olup, 9/5/1985 gün, 18749 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan İmar Kanunu’na istinaden
çıkarılan ve 2/11/1985 gün, 18916 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliklerde ektir.
Resmi Gazete Tarihi: 08.09.2002 Resmi Gazete Sayısı: 24870
86
87
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
YAPI MALZEMELERİ YÖNETMELİĞİ
(89/106/EEC)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, bina ve diğer inşaat mühendisliği işleri dahil olmak üzere tüm
yapı işlerinde daimi olarak kullanılmak amacıyla üretilecek yapı malzemelerinin taşıması gereken
temel gerekleri, bu malzemelerin tabi olması gereken uygunluk değerlendirme prosedürleri, piyasa
gözetimi ve denetimi işlemleri ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, yapı işlerine ilişkin EK-I’de belirtilen temel gerekler açısından yapı
malzemelerine uygulanacak kuralları kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulan-
masına Dair Kanun, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında 209 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile değişik 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (f)
bendi, 12 nci maddesinin (a) bendi, 30/A maddesi ve hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
Yapı: Karada ve suda, kalıcı veya geçici, resmi ve özel, yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave,
değişiklik ve onarımlarını içine alan sabit ve hareketli tesisleri,
Yapı malzemeleri: Bina ve diğer inşaat mühendisliği işlerini içermek üzere tüm yapı işlerinde kalıcı
olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri,
Yapı işi: Hem bina hem de diğer inşaat mühendisliği işlerini içermek üzere tüm yapı işlerini,
Standart: Üzerinde mutabakat sağlanmış olan, kabul edilmiş bir kuruluş tarafından onaylanan,
mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını amaçlayan, ortak ve tekrar eden
kullanımlar için ürünün özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunların ilgili terminoloji, sembol,
ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya
birkaçını belirten ve uyulması ihtiyari olan düzenlemeyi,
Üretici: (Mülga:RG-01/12/2006-26363)
Dağıtıcı: Yapı malzemesi tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri yapı malzemesinin güvenilirliğine
ilişkin özelliklerini etkilemeyen gerçek veya tüzel kişiyi,
Piyasaya arz: Yapı malzemesinin, tedarik veya kullanım amacıyla, bedelli veya bedelsiz olarak
piyasada yer alması için yapılan faaliyeti,
88
89
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Onaylanmış kuruluş: Deney, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları arasından, 29/6/2001 tarihli
ve 4703 sayılı “Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun”,
17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, 13/11/2001 tarihli ve 2001/ 3531
karar sayılı “Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik”
ve bu Yönetmelik’de belirtilen esaslar çerçevesinde uygunluk değerlendirme faaliyetinde bulunmak
üzere Bakanlık tarafından belirlenerek yetkilendirilen özel veya kamu kuruluşunu,
Uygunluk değerlendirmesi: Yapı malzemesinin, bu Yönetmeliğe veya bu Yönetmelikte atıfta bulunu-
lan teknik şartnamelere uygunluğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine
ilişkin her türlü faaliyeti,
Piyasa gözetimi ve denetimi: Yapı malzemesinin piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya
piyasada iken bu Yönetmeliğe veya bu Yönetmelikte atıfta bulunulan teknik şartnamelere uygun
olarak üretilip üretilmediğinin, güvenli olup olmadığının Bakanlık tarafından denetlenmesini veya
denetlettirilmesini,
Teknik şartname: Standartlar ile Avrupa teknik onayları,
Uyumlaştırılmış standart: Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nin C serisinde yayımlanan 89/106/EEC
Direktifi kapsamında uyumlaştırılmış standartlara paralel olarak hazırlanan standart numaraları,
bu Yönetmeliğin uygulanmasını teminen Bakanlık tarafından Resmî Gazete’de yayımlanan Türk
Standartlarını,
Muayene: (Değişik:RG-01/12/2006-26363) İnceleme yapma, uygunluk belgesi verilmesi doğrul-
tusunda tavsiyede bulunma ve fabrika veya başka bir yerde kalite kontrol çalışmalarını, malzeme
seçimini ve değerlendirmesini denetleme gibi belirli fonksiyonları belirli kriterler çerçevesinde
yerine getirebilme işlerini,”
Deney: Verilen bir ürün, proses veya hizmetin belirlenmiş bir prosedüre göre bir veya birden fazla
karakteristiğinin tayin edilmesi amacıyla yapılan teknik çalışmayı,
Açıklayıcı dokümanlar: Uyumlaştırılmış standart oluşturmaya, Avrupa Teknik Onayı için ortak esaslar
belirlemeye veya diğer teknik şartnamelerin 6 ncı madde kapsamında tanınmasına yönelik olarak 5
inci maddede ortaya konulan temel gerekleri somutlaştıran Komisyonun, Yapı Daimi Komitesine
danışarak üye ülkelerin teknik komitelerine hazırlattığı dokümanları,
Yapı Daimi Komitesi: AB üyesi ülkeler tarafından atanan temsilcilerden oluşan, 89/106/EEC direk-
tifinin uygulanmasından ve yürütülmesinden doğan sorunları inceleyen birimi,
Bakanlık: Bayındırlık ve İskan Bakanlığını,
Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu,
Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,
Malzeme: Yapı malzemelerini,
TSE: Türk Standartları Enstitüsünü,
CEN: Avrupa Standardizasyon Komitesini,
CENELEC: Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesini,
AB: Avrupa Birliğini,
(Ek fıkra:RG-16/07/2004-25524) Avrupa Teknik Onayı (ETA): Tâbi olduğu bir uyumlaştırılmış
standart ve/veya ulusal standart bulunmayan veyahut Komisyon tarafından standart hazırlanması
öngörülmeyen malzemelere ilişkin olarak,Açıklayıcı Dokümanlar çerçevesinde,Avrupa Teknik Onay
88
89
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Organizasyonunca (EOTA) oluşturulan ortak esaslara göre, bunlar yok ise Açıklayıcı Dokümanlar
dikkate alınarak verilen kullanıma uygunluk belgesini,
(Ek fıkra:RG-16/07/2004-25524) Onay Kuruluşu: Belirli yapı malzemeleri kapsamında Avrupa
Teknik Onayı vermek üzere Bakanlık tarafından belirlenerek yetkilendirilen kamu kuruluşunu veya
özel kuruluşu,
(Ek fıkra:RG-16/07/2004-25524) Avrupa Teknik Onay Organizasyonu (EOTA): Avrupa Birliği
üyesi ülkelerde Avrupa Teknik Onayı vermek üzere yetkilendirilmiş kuruluşların oluşturdukları
teşkilâtı,
(Ek fıkra:RG-16/07/2004-25524) Avrupa Teknik Onayı Ortak Esasları (ETAG): Bir malzeme veya
malzeme grubuna ilişkin olarak Açıklayıcı Dokümanlar çerçevesinde Yapı Daimi Komitesince be-
lirlenen ortak esasları
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel Gerekler, Teknik Şartnameler, Piyasaya Arz
Temel Gerekler
Madde 5- Bir malzemenin teknik özelliklerini etkileyebilecek inşaat işlerine uygulanacak temel
gerekler EK-I’de belirtilmiştir. İnşaat işinin niteliğine göre, bu gereklerin biri, bir kaçı veya hepsi
uygulanabilir. İlgili temel gereklerin, ekonomik açıdan makul bir kullanım ömrü boyunca yerine
getirilmesi gerekir.
Coğrafi veya iklimsel farklılıklar veya ulusal, bölgesel veya yerel düzeydeki yaşam koşullarındaki
farklılıklar nedeniyle, her bir temel gerek, teknik şartnamelerde belirtilen sınıflandırmaların oluş-
turulmasını gerektirebilir.
Temel gerekleri somutlaştıran “Açıklayıcı Dokümanlar” Bakanlıkça tebliğ olarak yayımlanır.
Teknik Şartnameler ve CE Uygunluk İşareti
Madde 6- İnşaat işlerinin uygun şekilde tasarlanıp yapılması şartıyla, içerisinde kullanıldıkları inşaat
işlerinin 5 inci maddede belirtilen temel gerekleri karşılamasına imkan veren malzemelerin CE işareti
taşıması halinde, kullanıma uygun olduğu kabul edilir. CE işareti, malzemelerin, üçüncü bölümde
yer alan prosedür ile dördüncü bölümde yer alan uygunluk değerlendirme prosedürleri dahil olmak
üzere bu Yönetmeliğin bütün hükümlerini karşıladığını gösterir.
Malzemelerin başka hususlar bakımından diğer direktiflere tabi olması durumunda ilgili tüm direk-
tiflerin gerekliliğini yerine getirmesi gerekir.
(Değişik üçüncü fıkra:RG-01/12/2006-26363) Ancak bu direktiflerden bir veya birkaçı imalatçıya
bir geçiş sürecinde uygulanacak düzenlemelerde seçme hakkı veriyorsa CE işareti imalatçı tarafından
uygulanan direktife uygunluğu işaret eder.
CE İşareti:
a) Malzemenin, standart numaraları Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanmış olan uyum-
laştırılmış standartlara denk gelen Türk standardına uygun olduğunu;
b) Üçüncü bölümde yer alan prosedür çerçevesinde verilen Avrupa teknik onayına uygun oldu-
ğunu veya
90
91
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
c) Uyumlaştırılmış standartların bulunmaması durumunda, beşinci fıkrada belirtilen ulusal dü-
zeydeki standartlara uyduğunu
gösterir.
Uyumlaştırılmış standartların bulunmadığı durumda hazırlanan ulusal düzeydeki standartların 5
inci maddede belirtilen temel gerekleri karşılaması gerekir. Komisyon tarafından Avrupa Birliği
Resmi Gazetesi’nde yayımlanan bu ulusal standartlar Bakanlık tarafından da Resmî Gazete’de
yayımlanır.
(Değişik altıncı fıkra:RG-01/12/2006-26363) İmalatçının veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisi-
nin yukarıda dördüncü fıkranın (a), (b), (c) bentlerinde belirtilen teknik şartnameleri uygulamaması
veya bir kısmını uygulaması hâlinde, 10 uncu maddenin dördüncü fıkrası ve EK-III’te belirtilen
kurallar uygulanır.
(Değişik yedinci fıkra:RG-01/12/2006-26363) CE işareti, malzemelerin birinci, ikinci ve altıncı fıkra
hükümlerinin gereklerini sağladığını gösterir. CE işaretinin, duruma göre malzemeye, malzemeye
iliştirilen bir etikete, malzemenin ambalajına veya malzemeye ait ticari belgelere iliştirilmesinden
imalatçı veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisi sorumludur. CE işaretinin örneği ve kullanımına
ilişkin şartlar EK-III’de gösterilmiştir.
Piyasaya Arz
Madde 7- Yapı işlerinde kullanılmak üzere piyasaya arz edilmesi hedeflenen yapı malzemelerinin,
kullanım amacına uygun olması zorunludur. Bu nedenle, bu malzemelerin kullanıldıkları, monte
edildikleri, uygulandıkları veya tesis edildikleri yapı işlerinin, gerektiği gibi tasarlanması, inşa edil-
mesi ve 5 inci maddede belirtilen temel gereklere ilişkin yönetmelik ve şartnamelere tabi olması
gerekir.
Piyasaya arz edilecek malzemelerin bu Yönetmelik hükümlerini karşılaması gerekir. Ancak, uyum-
laştırılmış standartlarda ve Avrupa teknik onaylarında aksi yönde hükümler bulunmaması halinde,
AB’yi kuran anlaşmayla tutarlı olan ulusal mevzuata göre üretilen malzemelerin piyasaya arzına
izin verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Avrupa Teknik Onayı
Madde 8- Avrupa teknik onayı, malzemenin kullanıldığı inşaat işlerine ilişkin temel gereklerin ye-
rine getirilmesini esas alarak, bir malzemenin kullanımının, amaçlanan kullanıma uygun olduğunun
teknik açıdan saptanmasıdır.
Avrupa teknik onayı aşağıdaki özellikleri taşıyan malzemelere verilebilir.
a) Avrupa Birliğince uyumlaştırılmış bir standart veya kabul gören bir ulusal standardın bulunma-
dığı veya uyumlaştırılmış bir standardın oluşturulması doğrultusunda bir faaliyetin bulunmadığı
ve Komisyonun standart hazırlamanın mümkün olmadığı veya kısa sürede hazırlanamayacağını
belirttiği malzemeler,
b) Avrupa Birliğince uyumlaştırılmış veya kabul gören ulusal standartlardan büyük ölçüde sapma
gösteren malzemeler.
Uyumlaştırılmış bir standardın hazırlanmakta olduğu durumlarda da; bir malzeme veya malzeme
grubu için Avrupa teknik onayına ilişkin ortak esasların bulunması halinde, 2 nci fıkranın (a)
90
91
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
bendinde yer alan hükümler Avrupa teknik onayı verilmesine engel teşkil etmez. Bu uygulamaya,
ilgili uyumlaştırılmış standardın yürürlüğe girmesine kadar devam edilir.
c) Bir malzeme veya malzeme grubuna yönelik Avrupa teknik onayı, açıklayıcı dokümanlara
başvurularak ve Yapı Daimi Komitesinin görüşü alınarak o malzemeye veya malzeme grubuna
ilişkin ortak esaslar çerçevesinde yürütülen inceleme, deney ve bunlar sonucunda yapılacak bir
değerlendirmeye dayanılarak verilir. Açıklayıcı dokümanlar, Bakanlık tarafından yayımlanır.
d) Bir malzeme veya malzeme grubu için ortak esasların bulunmadığı veya henüz oluşturulmadığı
hallerde EK-II’de anılan teşkilat çatısı altında ortak hareket eden onay kuruluşlarının malzeme
hakkında esas aldıkları temel gerekler ile birlikte açıklayıcı dokümanlar dikkate alınarak Avrupa
teknik onayı verilir.
Avrupa teknik onayı, 5 yıllık bir süre için verilir. Bu süre, uzatılabilir.
Madde 9- (Değişik:RG-01/12/2006-26363)
Bir malzeme veya malzeme grubuna yönelik Avrupa teknik onayı, imalatçı veya Türkiye’de yerleşik
yetkili temsilcisinin isteği üzerine, EK-II’de belirtilen prosedür çerçevesinde, Bakanlık tarafından
görevlendirilen onaylanmış kuruluşlarca verilir. Bakanlık, Avrupa teknik onayını vermek üzere görev-
lendirdiği onaylanmış kuruluşların isim ve adresini, Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona bildirir.
Avrupa teknik onayı vermek üzere görevlendirilen onaylanmış kuruluşların, yeni malzemelerin
kullanıma uygunluğunun bilimsel ve pratik bilgilere dayanarak tespit edilmesini, imalatçıların veya
Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcilerinin çıkarları açısından tarafsız kararlar alınmasını, dengeli
bir değerlendirmenin sağlanmasını temin etmek üzere ilgili bütün tarafların katkılarının alınmasını
sağlamaları gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uygunluk Teyidi
Madde 10- (Değişik birinci fıkra:RG-01/12/2006-26363) Malzemelerin 6 ncı maddede belirtilen
teknik şartnamelerin gereklerine uygunluğunun ispatlanmasından imalatçı veya Türkiye’de yerleşik
yetkili temsilcisi sorumludur.
Uygunluğu beyan edilmiş malzemelerin 6 ncı maddede belirtilen teknik şartnamelere uygun olduğu
varsayılır. Uygunluk, EK-III çerçevesinde, teknik şartnamelere dayanılarak yürütülen deney veya
elde edilen diğer kanıtlara bağlı olarak tespit edilir.
Bir malzemenin uygunluğunun kabul edilmesi şu hususlara bağlıdır:
a) (Değişik:RG-01/12/2006-26363) İmalatçının, üretimin ilgili teknik şartnamelere uygun olarak
yapılmasını sağlamak üzere fabrika üretim kontrol sistemine sahip olması; veya
b) İlgili teknik şartnamelerde belirtilen belli malzemeler için fabrika üretim kontrol sisteminin
yanı sıra, bir onaylanmış kuruluşun, malzeme veya üretim kontrolünün değerlendirilmesinde ve
gözetiminde rol alması.
Komisyon tarafından belirlenerek, teknik şartnamelerde ve ilgili yayınlarda yayımlanan, hangi mal-
zeme veya malzeme grubuna üçüncü fıkra çerçevesinde hangi prosedürün uygulanacağı Bakanlıkça
tebliğ olarak yayımlanır.
Özel üretimlerde ve seri olmayan üretimlerde, sağlık ve emniyet açısından özel önem arz eden malze-
melere yönelik teknik şartnamelerde aksi öngörülmediği durumda, üçüncü olasılık olarak EK-III’ün
2 nci maddesinin (ii) bendi çerçevesinde yapılan uygunluk beyanı yeterli kabul edilir.
92
93
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Madde 11- (Değişik:RG-01/12/2006-26363)
Söz konusu prosedürler EK-III çerçevesinde izlendiğinde:
a) 10 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendindeki durumda, uygunluk beyanı, imalatçı veya
Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisi tarafından yapılır.
b) 10 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendindeki durumda, bir üretim kontrol ve gözetim
sisteminin veya malzemenin uygun olduğuna ilişkin uygunluk belgesi, onaylanmış bir belgelen-
dirme kuruluşu tarafından verilir.
İmalatçının uygunluk beyanı veya uygunluk belgesi, imalatçıya veya Türkiye’de yerleşik yetkili
temsilcisine CE işaretini malzemeye, malzemeye iliştirilecek etiket üzerine, ambalaja veya ilgili
ticari dokümanlara iliştirme hakkını verir. CE işaretinin örneği ve uygunluk teyidi prosedürleri
çerçevesindeki kullanımına ilişkin kurallar EK-III’te yer almaktadır.
Madde 12- CE işaretinin, bu Yönetmelik ile 17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de ya-
yımlanan 15/11/2001 tarihli ve 2001/3530 karar sayılı “CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine
ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak kullanılması zorunludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Özel Hükümler
Madde 13- Belli bir malzemeyle ilgili olarak teknik şartnamenin mevcut olmaması halinde, bir
AB üyesi ülkedeki bir onaylanmış kuruluş tarafından, Türkiye’de yürürlükte olan metotlara veya
eşdeğer sayılan diğer metotlara uygun olarak yapılan deney ve muayenelerden geçen malzemenin,
talep edilmesi halinde, bu Yönetmelik hükümlerini karşıladığı kabul edilir.
İhraç edilecek bir ürün için hedef AB üyesi ülkede yürürlükte bulunan kurallara göre deney ve
muayeneleri yürütmek üzere onay vermek istediği kuruluşu, Bakanlık, Müsteşarlık aracılığıyla,
söz konusu ülkeye bildirir. Ülkeyle yapılacak bilgi alışverişi Müsteşarlık aracılığıyla sağlanır. Söz
konusu bilgi alışverişinin tamamlanmasından sonra, belirlenen kuruluş, Bakanlık tarafından onay-
lanır. Şüpheye düşülmesi halinde, kanıt göstermek suretiyle, Bakanlık, Müsteşarlık aracılığıyla
Komisyonu haberdar eder.
Türkiye’de yürürlükte bulunan standart ve şartnamelere göre deney ve muayene yapmak üzere bir
AB üyesi ülke tarafından yetkilendirilen ve Türkiye’ye bildirilen bir kuruluşun, deney ve muayeneleri
gerektiği şekilde yapmadığının tespit edilmesi halinde, Bakanlık, durumu Müsteşarlık aracılığıyla
söz konusu kuruluşun onaylandığı AB üyesi ülkeye bildirir. Söz konusu üye ülkenin alınan önlemler
konusunda makul bir süre zarfında bilgi vermemesi veya alınan önlemlerin yetersiz olduğunun tespit
edilmesi durumunda, Bakanlık, söz konusu malzemenin piyasaya arzını ve kullanılmasını yasaklar
ve durumu, Müsteşarlık aracılığıyla, diğer AB üyesi ülkeler ile Komisyona bildirir.
Madde 14- Bir AB üyesi ülkede, 13 üncü maddede belirtilen prosedür çerçevesinde verilen raporlar
ve uygunluk teyitleri, Türkiye’de bunlara denk gelen ulusal mevzuatla eşdeğer tutulur.
ALTINCI BÖLÜM
Onaylanmış Kuruluşlar
Madde 15- (Değişik birinci fıkra:RG-16/07/2004-25524) Bu Yönetmelik kapsamına giren malze-
meler ile ilgili olarak uygunluk belgesi düzenleyecek, muayene ve deney faaliyetlerini yürütecek
belgelendirme kuruluşları, muayene kuruluşları ve deney laboratuarları ve ayrıca Avrupa Teknik
92
93
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Onayı verecek onay kuruluşları ile ilgili olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan konularda,
17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları
ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Belgelendirme kuruluşları, muayene kuruluşları ve deney laboratuvarları, EK-IV’de yer alan kuralları
karşılamak zorundadır.
Birinci fıkrada belirtilen kuruluş ve laboratuvarlar, bunların uygunluk değerlendirmesi yapacağı
malzemeler ve görevlendirildikleri alanlar, Bakanlık tarafından yayımlanacak tebliğlerde belirtilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Madde 16- Bu Yönetmelik hükümlerini karşıladığı beyan edilen bir malzemenin 5 inci ve 6 ncı mad-
de hükümlerine uymadığının tespit edilmesi halinde, söz konusu malzemenin piyasadan çekilmesi,
piyasaya arzının engellenmesi, serbest dolaşımının sınırlandırılması ve bunlarla ilgili bildirimler
17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 13/11/2001 tarihli ve 2001/3529
karar sayılı “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde
gerçekleştirilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Bildirime İlişkin Esaslar, Cezai Hükümler, Yürürlük ve Yürütme
Bildirime İlişkin Esaslar
Madde 17- Avrupa Konseyinin yapı malzemeleriyle ilgili 93/68/EEC sayılı Direktifi ile değişik
89/106/EEC sayılı Direktifine uygun olarak hazırlanan bu Yönetmelik, Resmî Gazete’de yayımlan-
dıktan sonra, Bakanlık tarafından Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona iletilir.
Cezai Hükümler
Madde 18- Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin
Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.
Yapı Malzemeleri Teknik Komitesi
Ek Madde 1- (Başlığıyla birlikte Ek:RG-16/07/2004-25524)
Bu Yönetmeliğin uygulanmasının ve işlerliğinin sağlanması amacıyla, gerektiğinde,Bakanlık koordi-
nasyonunda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan
Yapı Malzemeleri Teknik Komitesi kurulabilir. Bu komiteye iştirak edecek kurum ve kuruluşlar ve
komitenin çalışma usul ve esasları Bakanlıkça yayımlanacak bir tebliğ ile düzenlenir.
Geçici Madde 1- (Değişik:RG-18/02/2006-26084)
Bu Yönetmelik ile öngörülen uyumlaştırılmış standartlar ile uyumlaştırılmış standartlarca kaldırılan
veya yürürlükte tutulan mecburi uygulamadaki ulusal standartlara tabi ürünler, 1/1/2007 tarihine
kadar piyasaya arz edilebilir.
Geçici Madde 2- (Ek:RG-18/02/2006-26084)
Geçici Madde 1 ile belirlenen ürünlerin dışında bu Yönetmelik ile öngörülen uyumlaştırılmış stan-
dartlara uygun üretilen ürünler, 1/1/2007 tarihine kadar, Yönetmeliğin işaretleme hükümlerine uyma
şartı aranmaksızın, güvenli olmak kaydıyla piyasaya arz edilebilir.
94
95
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Yürürlük
Madde 19- (Değişik:RG-05/03/2004-25393)
Bu Yönetmelik yayımı tarihinden yirmibir ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 20- Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.
EK-I
TEMEL GEREKLER
Malzemelerin kullanılacağı yapı işlerinin (tamamı veya tek tek kısımları) amaçlanan işlevleri gör-
meye uygun olmaları yanında, ekonomik yönü gözetmeleri ve bu açıdan aşağıdaki temel gereklere,
şayet söz konusu işler bu gerekleri ihtiva eden düzenlemelere tabii iseler, riayet etmeleri zorunludur.
Düzenli olarak gözden geçirilecek bu gerekler ekonomik açıdan makul bir çalışma süresince yerine
getirilmelidir. Bu gerekler genellikle tahmin edilebilir etkenlerle ilgilidir.
1. Mekanik dayanım ve stabilite
Yapı işleri, yapım ve kullanım sırasında maruz kalacakları yüklerden dolayı aşağıdaki durumlara
yol açmayacak şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır.
a) Yapılan işin tamamı veya bir kısmının çökmesi;
b) Kabul edilemeyecek boyutta büyük deformasyonlar;
c) Taşıyıcı sistemde önemli boyutta deformasyon oluşması sonunda yapı işinin diğer kısımlarında
veya teçhizat yada tesis edilen ekipmanlarda hasar meydana gelmesi,
d) Sebebini oluşturan olayın boyutlarına oranla çok büyük hasarlar meydana gelmesi.
2. Yangın durumunda emniyet
Yapı işleri, yangın çıkması halinde aşağıdaki hususları sağlayacak şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır:
- İnşa edilen yapının yük taşıma kapasitesi belli bir süre azalmamalıdır,
- Yapı içinde yangın çıkması, yangının ve dumanın yayılması sınırlı olmalıdır,
- Yangının etraftaki yapı işlerine yayılması sınırlı olmalıdır,
- Yapı sakinleri binayı terk edebilmeli veya başka yollarla kurtarılabilmelidir,
- Kurtarma ekiplerinin emniyeti göz önüne alınmalıdır.
3. Hijyen, sağlık ve çevre
Yapı işleri ikamet edecek kişiler veya komşuları için aşağıdaki nedenlerden dolayı hijyen ve sağlık
açısından tehdit oluşturmayacak şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır:
- Zehirli gaz çıkması,
- Havada tehlikeli partikül veya gazların bulunması,
- Tehlikeli boyutlarda radyasyon yayılması,
- Su veya toprağın kirletilmesi, zehirlenmesi,
- Atık su, duman, katı ve sıvı atıkların hatalı şekilde uzaklaştırılması,
- İnşaat işinin bazı kısımlarında veya içindeki yüzeylerde rutubet oluşması.
4. Kullanım emniyeti
Yapı işleri, kullanma veya çalışma sırasında kayma, düşme, çarpma, yanma, elektrik çarpması,
patlama sonucu yaralanma gibi kabul edilemeyecek kaza risklerine meydan vermeyecek şekilde
tasarlanıp, yapılmalıdır.
94
95
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
5. Gürültüye karşı koruma
Yapı işleri, gürültünün binada bulunanların ve çevredeki insanların sağlığını tehdit etmeyecek,
onların yeterli koşullarda uyuma, dinlenme ve çalışmalarına izin verecek seviyede tutulacağı bir
şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır.
6. Enerjiden tasarruf ve ısı muhafazası
Yapı işleri ile bu işlerde kullanılan ısıtma, soğutma ve havalandırma tesisatları, yerel iklim ko-
şulları ve ikamet edenlerin durumlarını dikkate alarak az bir enerji kullanımı gerektirecek şekilde
tasarlanıp, yapılmalıdır.
EK-II
AVRUPA TEKNİK ONAYI
1. (Değişik:RG-01/12/2006-26363) İmalatçı veya onun Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisi
onaylama konusunda yetkili kılınmış tek bir kuruluşa başvurmak suretiyle onay talebinde bu-
lunabilir.
2. Türkiye’de görevlendirilen onaylanmış kuruluşlar, AB’de 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi
çerçevesinde onaylanmış kuruluşlar tarafından oluşturulan teşkilatın faaliyetlerine iştirak eder.
Birden fazla onaylanmış kuruluşun mevcut olması halinde bu kuruluşlar arasında koordinasyonu
sağlayacak ve bu teşkilatta sözcülük yapacak kuruluş Bakanlık tarafından belirlenir.
3. Onay talebinin yapılması ve onayın hazırlanıp verilmesinde izlenecek prosedür bu EK II’nin
2 nci maddesinde belirtilen teşkilat tarafından oluşturulur. Ortak prosedür kuralları Yapı Daimi
Komitesinin görüşü doğrultusunda Komisyon tarafından benimsenir.
4. Onaylanmış kuruluşlar oluşturdukları teşkilat çerçevesinde birbirlerine gerekli desteği sağ-
layacaklardır. Bu teşkilat, teknik onaya ilişkin belli meselelerde koordinasyonu sağlamakla da
yükümlüdür. Gerekirse teşkilat bu amaçla alt çalışma grupları oluşturabilir.
5. (Değişik:RG-16/07/2004-25524) Avrupa teknik onayları, diğer bütün onaylanmış kuruluşları
da bundan haberdar edecek olan onay kuruluşları tarafından yayımlanır.Yetkili bir onay kuru-
luşunun isteği üzerine, verilen bir onaya dayanak oluşturulan bütün dokümanlar söz konusu
kuruluşa gönderilir.
6. Avrupa teknik onayına ilişkin prosedürden doğan masraflar her ülkenin kendi düzenlemeleri
çerçevesinde müracaatçı tarafından ödenir.
EK-III (Değişik:RG-01/12/2006-26363)
TEKNİK ŞARTNAMELERE UYGUNLUK TEYİDİ
1. UYGUNLUK KONTROL METODLARI
Bir Malzemenin bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesi uyarınca teknik şartnamelere uygunluğun teyi-
dinde izlenecek prosedürler belirlenirken aşağıda yer alan uygunluk teyidi metotları kullanılır; belli
bir sistem için kullanılacak metotların seçilmesi ve bir bütün haline getirilmesinde 10 uncu madde-
nin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen kriterler uyarınca eldeki malzemeye veya malzeme
gruplarına uygulanan gerekler baz alınır.
a) Malzemenin imalatçı veya onaylanmış bir kuruluş tarafından başlangıç tip deneyinden geçi-
rilmesi;
b) Fabrikada elde edilen numunelerin imalatçı veya onaylanmış bir kuruluş tarafından daha önce
belirlenmiş deney programı çerçevesinde deneye tabi tutulması;
96
97
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
c) Fabrikada, pazarda veya inşaat sahasında elde edilen numunelerin imalatçı veya onaylanmış
bir kuruluş tarafından denetleme niteliğinde bir deneyden geçirilmesi;
d) Teslimata hazır veya teslim edilmiş bir mal grubu içinden seçilen numunelerin imalatçı veya
onaylanmış bir kuruluş tarafından deneye tâbi tutulması;
e) Fabrika üretim kontrolü;
f) Fabrika ve fabrika üretim kontrolünün onaylanmış bir kuruluş tarafından yürütülecek ilk
incelemesi;
g) Onaylanmış bir kuruluşun fabrika üretim kontrolünü devamlı olarak gözetim, değerlendirme
ve inceleme altında tutması.
Bu Yönetmelik’teki, “fabrika üretim kontrolü” tabiri imalatçının üretimini kendi bünyesinde sürekli
olarak kontrol etmesi anlamına gelmektedir. İmalatçının benimsediği bütün hususlar, gerekler ve
hükümler sistematik bir şekilde yazılı politika ve prosedür olarak dokümante edilir. Üretim kontrol
sistemine ilişkin bu dokümantasyon, kalite güvencesi konusunda ortak bir anlayış yaratacak ve
malzemelerin istenen özelliklere sahip olmasının ve kontrol sisteminin verimli bir şekilde işleyip
işlemediğinin denetlenmesini sağlayacaktır.
2. UYGUNLUK TEYİDİ SİSTEMLERİ
Uygunluk teyidinde aşağıda açıklanan sistemlerin kullanılması tercih edilir:
(i) Onaylanmış bir belgelendirme kuruluşunun malzemenin uygunluğuna ilişkin şu esaslar da-
hilinde yaptığı belgelendirme:
(a) (İmalatçının görevleri)
(1) Fabrika üretim kontrolü;
(2) İmalatçının daha önceden belirlenen bir deney planı uyarınca fabrikada alınan numuneler
üzerinde gerçekleştirdiği deney;
(b) (Onaylanmış kuruluşun görevleri)
(3) Malzeme üzerinde yapılan başlangıç tip deneyi;
(4) Fabrika ve fabrikanın üretim kontrolü üzerine yapılan ilk inceleme;
(5) Fabrika üretim kontrolünün devamlı olarak gözetim altında tutulması, değerlendirilmesi ve
bildirimi yapılması;
(6) Ayrıca, fabrikada, pazarda veya inşaat sahasında alınan numunelerin denetleme niteliğinde
deneyden geçirilmesi de mümkündür.
(ii) İmalatçının malzemeye dair şu esaslara dayalı olarak yaptığı uygunluk beyanı:
Birinci alternatif:
(a) (İmalatçının görevleri)
(1) Malzemenin başlangıç tip deneyinden geçirilmesi;
(2) Fabrika üretim kontrolü;
(3) Ayrıca, fabrikada alınan numunelerin daha önceden belirlenmiş bir deney planına uygun
olarak deneye tabi tutulması da mümkündür;
(b) (Onaylanmış kuruluşun görevleri)
(4) Fabrika üretim kontrolünün şu esaslara dayalı olarak belgelendirilmesi:
-Fabrika ve fabrika üretim kontrolünün ilk incelemesi,
-Ayrıca, fabrika üretim kontrolünün devamlı olarak gözetim altında tutulması, değerlendirilmesi
ve onaylanması da mümkündür.
96
97
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
İkinci alternatif:
(1) Malzemenin onaylanmış bir laboratuvar tarafından başlangıç tip deneyine tabi tutulması;
(2) Fabrika üretim kontrolü.
Üçüncü alternatif:
(a) Malzemenin imalatçı tarafından başlangıç tip deneyine tâbi tutulması;
(b) Fabrika üretim kontrolü.
3. UYGUNLUK TEYİDİNDE ROL ALAN KURULUŞLAR
Uygunluk teyidinde rol oynayan kuruluşlar, gördükleri işlevlere göre aşağıdaki şekilde ayrılırlar:
(i) Belgelendirme kuruluşu, belli prosedür ve yönetim kurallarına göre uygunluk belgesi vermek
için gerekli yetki ve sorumluluğu taşıyan, tarafsız resmî veya özel kuruluş;
(ii) Muayene kuruluşu, inceleme yapmak, uygunluk belgesi verilmesi doğrultusunda tavsiyede
bulunmak ve sonradan da imalatçının fabrika veya başka bir yerde kalite kontrol çalışmalarını,
malzeme seçimini ve değerlendirmesini denetlemek gibi belirli fonksiyonları belli bir kriter
çerçevesinde yerine getirebilmek için organizasyon, personel, yeterlilik ve mesleki disipline
sahip tarafsız kuruluş;
(iii) Deney laboratuvarı, ölçüm, inceleme, deney, kalibrasyon yapan veya çeşitli yollarla malzeme
veya mamullerin özellik veya performansını tespit eden laboratuvar.
Bu ekin 2 nci maddesinin (i) bendi ile (ii) bendinde (birinci alternatif) belirtilen işlerde bu ekin 3
üncü maddesinin (i) bendinden (iii) bendine kadar olan üç işlevi tek bir kuruluş veya farklı kuruluşlar
yerine getirebilir. Bu durumda uygunluk değerlendirmesinde rol oynayan muayene kuruluşu ve/veya
deney laboratuvarı belgelendirme kuruluşu adına görevini yerine getirir.
Belgelendirme ve muayene kuruluşları ile deney laboratuvarlarının yeterliliği, tarafsızlığı ve mesleki
disiplini ile ilgili kriterler EK IV’de yer almaktadır.
4. CE UYGUNLUK İŞARETİ, AT UYGUNLUK BELGESI, İMALATÇININ AT
UYGUNLUK BEYANI
4.1. CE uygunluk işareti
- CE uygunluk işareti aşağıdaki biçimde düzenlenmiş “CE” harflerinden oluşur.
- CE İşareti küçültülüp, büyültüldüğü takdirde, yukarıdaki ölçekli çizimde verilen oranlara itibar
edilir.
- CE işaretinin her bir harfinin dikey boyutları 5 mm’den az olmamak üzere büyük oranda bir-
birleri ile aynı olacaktır.
- CE işaretinin altında üretim kontrol safhasında rol oynayan onaylanmış kuruluşun tescil nu-
marası yer alır.
Ek bilgi:
- CE işareti yanında imalatçının adı veya tanıtıcı markası, işaretin iliştirildiği yılın son iki rakamı
ile uygun hallerde AT uygunluk belgesinin numarası ve teknik şartnamelere dayalı olarak mal-
zemenin özelliklerini tarif eden ibareler bulunacaktır.
4.2. AT Uygunluk Belgesi
AT Uygunluk Belgesi özellikle aşağıdaki hususları içerir:
- Belgelendirme Kuruluşunun adı ve adresi
- İmalatçının veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisinin adı ve adresi
98
99
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
- Ürünün tanımı (tarifi) (cins,tip, sınıf, kullanım….vb. tanımlar)
- Ürünün uyacağı hükümler
- Ürünün kullanımında uygulanabilir özel şartlar
- Belge numarası
- Uygulanabildiğinde, belgenin geçerlilik süresi ve şartları
- Belgeyi imzalamakla görevlendirilmiş olan kişinin adı ve pozisyonu
4.3. AT Uygunluk Beyanı
AT uygunluk beyanı aşağıdaki hususları içerecektir:
- İmalatçının veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisinin adı ve adresi
- Ürünün tanımı (tarifi) (cins, tip, sınıf, kullanım vb. tanımlar)
- Ürünün uyacağı hükümler
- Ürünün kullanımında uygulanabilir özel şartlar
- Uygulanabildiğinde, onaylanmış kuruluşun adı ve adresi
- İmalatçı veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisi adına beyanı imzalamakla görevli olan
kişinin adı ve pozisyonunu
4.4. Uygunluk belgesi ve beyanı, ürünün kullanılacağı ülkenin resmî dilinde veya dillerinde sunu-
lur.
EK-IV
DENEY LABORATUVARLARI, MUAYENE KURULUŞLARI VE BELGELENDİRME
KURULUŞLARI KRİTERLERİ
Bakanlık tarafından yetkilendirilecek deney laboratuarları, muayene kuruluşları ile belgelendirme
kuruluşlarının şu asgari koşulları yerine getirmesi gerekmektedir:
1. Personel ile gerekli araç ve ekipmanların mevcut olması,
2. Personelin teknik ve mesleki ihtisaslarının yeterliliği,
3. Bu Yönetmelik’de değinilen konular arasında deneylerin yürütülmesi, raporların hazırlanması,
belgelerin verilmesi ve gözetim yapılması sırasında yapı malzemeleriyle dolaylı veya dolaysız
ilgili çevreler, kişi ve kuruluşların karşısında idari ve teknik personelin tarafsızlığını koruması,
4. Personelin mesleki sırları saklaması,
5. Ülkenin kanunen sorumluluk sigortası yükümlülüğünün bulunmadığı hallerde böyle bir sigorta
yaptırılması.
Bu EK-IV’ün 1 inci ve 2 nci maddelerinde belirtilen şartların yerine getirilip getirilmediği, belirli
aralıklarla Bakanlık tarafından kontrol edilir veya yeterliliği olan bir kuruluşa kontrol ettirilir.
98
99
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
BİNA İÇİ TELEFON TESİSAT(ANKASTRE) TEKNİK
ŞARTNAMESİ
Giriş
Bina içi telefon tesisatı (ankastre) bulunmayan binalarda; hem arıza sayısı artmakta, hem bu tür
bağlantılar dışarıdan kaçak görüşme yapılmasına imkan vermekte hem de görüntü kirliliği oluştur-
maktadır.
Bu konuda Çevre Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı nezdinde yapılan girişimler sonucu;
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğinin Zayıf Akım Tesisleri başlıklı 69. Maddesi uyarınca yeni ya-
pılan binalarda ankastre tesisat projesinin Türk Telekom’ca hazırlanan teknik şartnameye uygun
olması, proje kontrol edilmeksizin Yapı Ruhsatı düzenlenmemesi, projelerin doğru olarak uygulanıp
uygulanmadığının yapı yerinde kontrol edilmesi, şartname hükümlerine uygun olarak yapılmayan
yapılara Yapı Kullanma İzin Belgesi düzenlenmemesi, eski binalarda da standardına uygun olmayan
ankastrelerin zaman içinde düzeltilmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda İl Mahalli Çevre Kurullarında gerekli karar alınmış olup, karar uyarınca ankastresi
bulunmayan eski binalarda bina içi telefon tesisatının yaptırılması için ilgililere Türk Telekom’ca
teknik destek sağlanmakta ve makul süreler verilmektedir. Ayrıca, ankastresi bulunmayan yeni
binalarda telefon bağlanmamaktadır.
İllerde ilgili Meslek kuruluşları ile gerekli koordine sağlanarak bina içi telefon tesisatı yapan elekt-
rikçiler bilgilendirilmekte ve katılım sertifikası verilen elektrikçiler abonelere duyurulmaktadır.
Ankastresi yaptırılan binalarda aktarma çalışmaları gecikmeksizin Türk Telekom’ca yapılarak, bina
dışında püskül şeklinde toplanmış kabloların bir kutu içinde terminasyonları sağlanmaktadır.
Şartnamenin içinde bulunanlar:
2. Tanımlar
3. Telefon Tesisat Sortisi (Telefon Priz Tesisatı)
4. Telefon Tesisatı Paralel Sortisi (Telefon Paralel Priz Tesisatı)
5. Ana Hat Tesisatı
6. Telefon Terminal Kutuları
1
2
3
4
5
1 6.1. Kat Ve Ara Terminal Kutuları
2 6.2. Bina Ana Giriş Terminal Kutuları
6
7
8
7. Türk Telekom Şebekesine İrtibat Tesisatı
8. Bina İçi Telefon Tesisatı Topraklaması
9. Bina İçi Telefon Tesisatı Projesinin Hazırlanmasına Dair Esaslar
1 9.1. Projelerin Düzenlenme Şekli
2 9.2. Projelerde Belirtilmesi Gereken Hususlar
3 9.3. Proje Dosyasının İçinde Bulunacak Dokümanlar.
100
101
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
26 Temmuz 2002 / Sayı: 24827
BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDA
YÖNETMELİK
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; kamu ve özel kurum ve kuruluşlar ile gerçek kişilerce kullanılan
her türlü yapı, bina, tesis ve işletmelerin, tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı aşamalarında,
herhangi bir şekilde çıkan yangının, can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlayacak
yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirler ile organizasyon, eğitim ve denetimi sağlamaktır.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik; Türkiye genelinde her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan
işletmelerinde alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini, yangının ısı, duman, zehirleyici
gaz, boğucu gaz ve panik nedeni ile oluşan can güvenliğine yönelik tehlikeleri en aza indirmek için
gerekli olan tasarım, yapım, kullanım, bakım ve işletim esaslarını kapsar.
Yürürlük
Madde 141- İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca müştereken hazırlanan bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 142- Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
100
101
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU
Kanun Numarası: 5627
Kabul Tarihi: 18/4/2007
Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 2/5/2007 Sayı: 26510
Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5 Cilt: 46 Sayfa:
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- (1) Bu Kanunun amacı; enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyet-
lerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının
ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılmasıdır.
Kapsam
Madde 2- (1) Bu Kanun; enerjinin üretim, iletim, dağıtım ve tüketim aşamalarında, endüstriyel işlet-
melerde, binalarda, elektrik enerjisi üretim tesislerinde, iletim ve dağıtım şebekeleri ile ulaşımda enerji
verimliliğinin artırılmasına ve desteklenmesine, toplum genelinde enerji bilincinin geliştirilmesine,
yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanılmasına yönelik uygulanacak usûl ve esasları kapsar.
(2) Enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik önlemlerin uygulanması ile özellik veya görünümleri
kabul edilemez derecede değişecek olan sanayi alanlarında işletme ve üretim faaliyetleri yürütülen,
ibadet yeri olarak kullanılan, planlanan kullanım süresi iki yıldan az olan, yılın dört ayından daha
az kullanılan, toplam kullanım alanı elli metrekarenin altında olan binalar, koruma altındaki bina
veya anıtlar, tarımsal binalar ve atölyeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Madde 7- (1) Enerjinin artırılması amacıyla aşağıdaki uygulamalar gerçekleştirilir.
a) Enerji yönetimi ile ilgili olarak yürütülecek faaliyetler şunlardır:
1) Endüstriyel işletmeler, çalışanları arasından enerji yöneticisi görevlendirir. Organize sanayi
bölgelerinde, bölgedeki bin TEP’ten daha az enerji tüketimi bulunan endüstriyel işletmelere
hizmet vermek üzere enerji yönetim birimi kurulur.
2) Toplam inşaat alanı en az yirmibin metrekare veya yıllık enerji tüketimi beşyüz TEP ve üzeri
olan ticarî binaların, hizmet binalarının ve kamu kesimi binalarının yönetimleri, yönetimlerin
bulunmadığı hallerde bina sahipleri, enerji yöneticisi görevlendirir veya enerji yöneticilerinden
hizmet alır.
3) Kamu kesimi dışında kalan ve yıllık toplam enerji tüketimleri ellibin TEP ve üzeri olan
endüstriyel işletmelerde, enerji yöneticisinin sorumluluğunda enerji yönetim birimi kurulur.
Organizasyonlarında kalite yönetim birimi bulunan endüstriyel işletmeler, bu birimlerini enerji
102
103
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
yönetim birimi olarak da görevlendirebilir.
4) Enerji yöneticileri ile enerji yönetim birimlerinin görev ve sorumluluklarına ilişkin usûl ve
esaslar, Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir. Milli Eğitim Bakanlı-
ğına bağlı okullarda ise enerji yöneticisi görevlendirilmesine ilişkin usûl ve esaslar, Bakanlık ile
müştereken hazırlanarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
Bakanlığın yetkileri
Madde 11- (1) Bakanlık, diğer maddelerde sayılan yetkilerinin dışında:
a) Kurul vasıtası ile bu Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin uygulanmasını, yönlendirilmesini,
izlenmesini, değerlendirilmesini, alınacak tedbirlerin planlanmasını ve uygulanmasında koordi-
nasyonu sağlar.
b) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında enerji yöneticisi görevlendirilmesine
ve enerji yönetim birimi kurulmasına ilişkin olarak tanımlanan rakamsal sınır değerlerini yarısına
kadar azaltmaya ve iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
c) 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında belirtilen
proje bedeli miktarını ve projelere verilebilecek destekleme oranını yarısına kadar azaltmaya ve
iki katına kadar artırmaya, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi
kapsamında belirtilen enerji yoğunluğu azaltma oranını ve destekleme miktarını yarısına kadar
azaltmaya ve iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
İstisnalar
Madde 12- (1) Türk Silahlı Kuvvetleri, Millî Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ile Millî İs-
tihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi
ve (d) bendi hükümlerinden muaftır. Aynı maddenin (a) bendi kapsamındaki hükümlere ilişkin
uygulama usûl ve esasları ise bu kurumlar tarafından belirlenir.
Madde 13- (14/6/1935 tarihli ve 2819 sayılı Elektrik İşleri Etüd İdaresi Teşkiline Dair Kanun ile
ilgili olup yerine işlenmiştir.)
Madde 14-15- (20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile ilgili olup yerine
işlenmiştir.)
Mevcut binalar ve endüstriyel işletmeler, inşaatı devam eden binalar ve asgarî sınırları
sağlama
Geçici Madde 6- (1) Bu Kanunun yayımı tarihinden önce mevcut olan binalar ile inşaatı devam edip
henüz yapı kullanım izni alınmamış olan binalar için, bu Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendi, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren beş yıl süreyle uygulanmaz.
(2) Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut olan veya yapı ruhsatı alınmış binalar hakkında 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (d) bendi hükmü, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren on yıl süreyle
uygulanmaz.
(3) (Değişik: 9/7/2008-5784/22 md.) Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl süreyle 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan asgarî sınırları sağlama şartı aranmaz.
102
103
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Yürürlük
Madde 19- (1) Bu Kanunun;
a) 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (8) numaralı alt bendi yayımı tarihinden
iki yıl sonra,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 20- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
5627 Enerji Verimliliği Kanunu’nun 10 uncu Maddesinde Düzenlenen İdari Para Cezalarına
İlişkin Çizelge
5627 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde düzenlenen idari para cezaları için 1/1/2011 tarihinden
itibaren uygulanacak miktarlar; Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünün 2011/2 Sıra Nu-
maralı, 24/2/2011 tarihli ve 27856 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tebliği ile aşağıdaki şekilde
düzenlenmiştir.
5627 Enerji Verimliliği Kanunu’nun Onuncu
Maddesinin;
(a) bendinin 2 numaralı alt bendindeki ceza miktarları:
(a) bendinin 3 numaralı alt bendindeki ceza miktarı:
(a) bendinin 7 numaralı alt bendindeki ceza miktarı:
(a) bendinin 8 numaralı alt bendindeki ceza miktarı:
(a) bendinin 9 numaralı alt bendindeki ceza miktarı:
Kanunda
Öngörülen Para
Cezaları (YTL)
10.000 YTL
50.000 YTL
500 YTL
5.000 YTL
20.000 YTL
20.000 YTL
2010 Yılında
Uygulanan Para
Cezaları (TL)
12.270 TL
61.352 TL
613 TL
6.135 TL
24.540 TL
24.540 TL
2011 Yılında
Uygulanacak Para
Cezaları (TL)
13.214 TL
66.076 TL
660 TL
6.607 TL
26.429 TL
26.429 TL
104
105
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Resmi Gazete Tarihi: 05.12.2008 / Resmi Gazete Sayısı: 27075
BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
Madde 1- (Değişik:RG-1/4/2010-27539)
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, binalarda enerjinin ve enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanılma-
sına, enerji israfının önlenmesine ve çevrenin korunmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- (Değişik:RG-1/4/2010-27539)
(1) Bu Yönetmelik mevcut ve yeni yapılacak binalarda;
a) Mimari tasarım, mekanik tesisat, aydınlatma, elektrik tesisatı gibi binanın enerji kullanımını
ilgilendiren konularda bina projelerinin ve enerji kimlik belgesinin hazırlanmasına ve uygulanma-
sına ilişkin hesaplama metotlarına, standartlara, yöntemlere ve asgari performans kriterlerine,
b) Enerji kimlik belgesi düzenlenmesi, bina kontrolleri ve denetim faaliyetleri için yetkilendir-
melere,
c) Enerji ihtiyacının, kojenerasyon sistemi ve yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanmasına,
ç) Ülke genelindeki bina envanterinin oluşturulmasına ve güncel tutulmasına, toplumdaki enerji
kültürü ve verimlilik bilincinin geliştirilmesine yönelik eğitim ve bilinçlendirme faaliyetlerine,
d) Korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen binalarda, enerji verimliliğinin artırılma-
sına yönelik önlemler ve uygulamalar ile ilgili, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun
görüşünün alınarak bu görüş doğrultusunda yapının özelliğini ve dış görüntüsünü etkilemeyecek
biçimde enerji verimliliğini arttırıcı uygulamaların yapılmasına
ilişkin iş ve işlemleri kapsar.
(2) Sanayi alanlarında üretim faaliyetleri yürütülen binalar, planlanan kullanım süresi iki yıldan az
olan binalar, toplam kullanım alanı 50 m2’nin altında olan binalar, seralar, atölyeler ve münferit
olarak inşa edilen ve ısıtılmasına ve soğutulmasına gerek duyulmayan depo, cephanelik, ardiye,
ahır, ağıl gibi binalar bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Dayanak
Madde 3- (Değişik:RG-1/4/2010-27539)
(1) Bu Yönetmelik, 18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (ç) ve (d) bentleri ile 13/12/1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakan-
lığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 30/A numaralı maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
104
105
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
İKİNCİ BÖLÜM
İlkeler, Görevler, Yetkiler ve Sorumluluklar
İlkeler
Madde 5- (1) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Yeni bina tasarımında, mevcut binaların proje deği-
şikliği gerektiren önemli tadilat projelerinde, mekanik ve elektrik tesisat değişikliklerinde binanın
özelliklerine göre bu Yönetmelikte öngörülen esaslar göz önüne alınır.
(2) Binanın mimari, mekanik ve elektrik projeleri, diğer yasal düzenlemeler yanında, enerji eko-
nomisi bakımından bu Yönetmelikte öngörülen şartlara uygun değil ise, ilgili idare tarafından yapı
ruhsatı verilmez.
(3) Bu Yönetmelik esaslarına uygun projesine göre uygulama yapılmadığının tespiti halinde, tes-
bit edilen eksiklikler giderilinceye kadar binaya, ilgili idare tarafından yapı kullanım izin belgesi
verilmez.
(4) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Bu Yönetmelikte tanımlanmamış olan ve açıklık gereken hususlar
hakkında, Ek-8a’da verilen Türk Standartlarının güncel halleri, bu standartların olmaması halinde
ise, Ek-8b’de verilen Avrupa Standartlarının güncel halleri esas alınır.
(5) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında proje, yapım, denetim ve diğer
konularda tereddüde düşülen hususlar hakkında Bakanlığın görüşü alınır.
(6) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Mevcut binaların, dış cephe duvarlarında ısı yalıtımı, ısıtma sisteminde
kazan değişikliği, ferdi ve merkezi ısıtma sistemleri arasında dönüşüm yapılması, merkezi soğutma
sistemi kurulması, kojenerasyon sistemi kurulması veya yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik
üretilmesi ile ilgili konularda tadilat yapılması halinde, bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda
uygulama projesi hazırlanır ve yapı kullanım izni veren ilgili idare tarafından onaylanır ve uygu-
lanması sağlanır.
(7) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, Avrupa Birliği mevzuatına uyum ile
birlikte bu uyum kapsamında Avrupa Birliği ülkelerindeki binalarda asgari enerji performansı uygu-
lamalarının bu Yönetmeliğe yansıtılması doğrultusunda gerekli değişikliklerin yapılması esastır.
Görev, yetki ve sorumluluk
Madde 6- (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasından;
a) İlgili idareler,
b) Enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluşlar,
c) Yatırımcı kuruluşlar,
ç) Bina sahipleri, bina yöneticileri veya enerji yöneticileri,
d) İşletmeci kuruluşlar,
e) İşveren veya temsilcileri,
f) Tasarım ve uygulamada görevli mimar ve mühendisler,
g) Uygulayıcı yükleniciler ve üreticiler,
ğ) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Binanın yapılmasında, kullanılmasında ve enerji kimlik belgesi
düzenlenmesinde görev alan müşavir, danışman, proje kontrolü yapan gerçek veya tüzel kişiler,
enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluşlar, denetleme kuruluşları ve işletme yetkilileri,
görevli, yetkili ve sorumludur.
106
107
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(2) Yönetmelik hükümlerine göre inşa edilmemiş binalardan;
a) Projenin eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmaması halinde, proje müellifleri;
yapımın eksik veya hatalı olması veyahut standartlara uygun olmaması halinde ise, varsa yapı
denetim kuruluşu ve yüklenici veya yapımcı firma, yetkileri oranında sorumludur.
b) Sistemin uygun çalışmaması işletmeden kaynaklanıyor ise, bina sahibi, yöneticisi veya varsa
enerji yöneticisi veya işletmeci kuruluş doğrudan sorumlu olur.
c) İlgili idareler, sorumluluğun takip, tespit ve gereğinin yerine getirilmesi hususunda görevli
ve yetkilidir.
(3) İlgili idareler ve enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluşlar, projelerin ve uygulamaların
bu Yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadığını denetler.
(4) Bu Yönetmeliğe uygun tasarım ve uygulaması yapılmayan binalara yapı ruhsatı veya yapı kul-
lanım izin belgesi verilmesi durumunda, ilgili idareler, enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili
kuruluşlar ve varsa yapı denetim kuruluşları sorumlu olur.
alınır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Elektrik Tesisatı ve Aydınlatma Sistemleri
Elektrik tesisatı ve aydınlatma sistemleri
Madde 21- (1) Binanın toplam enerji tüketimi içerisindeki aydınlatma enerjisi payının hesaplanma-
sında EN 15193 standardında verilen hesap yöntemi kullanılır.
(2) Binalarda gün ışığından azami derecede faydalanmak ve gereksiz yapay aydınlatmadan kaçınmak
için;
a) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Erişimi kolay el ile kontrol edilen anahtarlardan,
b) Gün ışığından faydalanma imkanı olan yerlerde, gün ışığı ile bağlantılı foto elektrikli anahtarlar
ile telefon, kızıl ötesi, sonik ve ultrasonik kontrollü uzaktan kumandalı anahtarlardan,
c) Mahalde kimse olmadığında mekanın boş olduğunu algılayabilen ve yapay aydınlatmayı
kapatan otomatik anahtar ve sistemlerden,
ç) Zaman ayarlı anahtarlardan
biri veya bir kaçı kullanılır.
(3) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Çalışma saatleri boyunca devamlı aydınlatma gerektiren binalarda
zaman ayarlı veya gün ışığı ile bağlantılı foto elektrikli anahtarlar kullanılır.
(4) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Binalarda kullanılan genel aydınlatma lambalarının özellikleri
EK-2’de verilen tabloya göre olur.
(5) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Konut amaçlı kullanılan binalar dışındaki diğer binalarda, içeri-
sinde insan bulunduğu zamanlarda dâhi; idari personelin yetkisinde olan her türlü mahallin, aydın-
latmanın açılmasına ve kapatılmasına imkân veren bir cihaza sahip olması gerekir. Bu cihaz, söz
konusu mekân içerisinde yer almıyor ise, mekândaki aydınlatma durumunun kumanda noktasından
görülmesine imkân vermesi gerekir. Sportif amaçlı ve çok amaçlı salonlar gibi farklı aydınlatma
seviyelerinin söz konusu olduğu, en az iki ve daha çok farklı kullanım mahallerinin bulunduğu bi-
nalarda, temel aydınlatma seviyesini yalnızca yetkili personelin artırmasına imkân verecek biçimde
tedbirler alınır.
106
107
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(6) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Aynı mekân içerisinde, bir pencere boşluğuna 5 metreden daha
yakın olan yapay aydınlatmalı noktalarının her birindeki toplam kurulu güç 200 W’ı aştığında, bu
noktalar diğer aydınlatma noktalarından bağımsız olarak kumanda edilir.
(7) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Doğal aydınlatma yeterli olduğunda, zaman ayarlı veya insan mev-
cudiyetini algılayan cihaz ile yapay aydınlatmanın otomatik olarak devreye girmemesi gerekir.
(8) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Binalarda elektrik enerjisinin verimli kullanılması amacıyla;
a) Özel durumlar olmadıkça akkor flamanlı lambaların kullanılmaması, renk sıcaklığının önemli
olmadığı durumlarda A ve B sınıfı elektronik balastlı tüp biçimli fluoresan, kompakt tip fluoresan
veya sodyum buharlı lambaların tercih edilmesi,
b) Enerji tüketimi yüksek olan dekoratif aydınlatma gereçlerinin genel aydınlatma amaçlı kul-
lanılmaması,
c) Çalışma alanlarında yeterli aydınlık seviyesini sağlayacak armatür seçiminin ve dağılımının
yapılması,
ç) Yapılabilirliği uygun olan mekânlarda, hareket, ısı veya ışık duyarlı ekipmanların kullanılması,
özellikle merdiven boşluklarında ve çalışma ortamlarında bulunan tuvalet, lavabo, koridor gibi
mekânlarda sensörlü lambaların kullanılması ve gereksiz kullanımların önüne geçilmesi,
d) Daha az sayıda armatür ve dolayısıyla daha az elektrik tüketimiyle istenen aydınlık seviyelerine
ulaşmayı sağlayacağı için, açık renk mobilya ve duvar renkleri tercih edilmesi,
e) Armatürlerin verimlerini ve odalardaki aydınlık seviyesini artırmak için aydınlatma gereçlerinin
periyodik olarak temizlenmesi
gerekir.
(9) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Konut harici binaların aydınlatma enerjisi ihtiyacı belirlenirken
binanın iç aydınlatma yüküne ilaveten, güvenlik aydınlatması hariç olmak üzere, binanın dış aydın-
latma yükü de dikkate alınır.
(10) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Farklı aydınlatma seviyelerinin söz konusu olduğu mahallerin bu-
lunduğu konut amaçlı kullanılan binalar dışındaki binalarda, asgari aydınlatma seviyesini yalnızca
yetkili personelin artırmasına imkân verecek sistemler tesis edilir.
(11) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Binaların elektrik tesisatı, 4/11/1984 tarihli ve 18565 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğine ve ilgili mevzuat hükümlerine göre pro-
jelendirilir ve uygulanır.
(12) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Konut harici binaların elektrik sistemlerinde; konu ile ilgili yönetme-
liklere uygun olarak merkezi ve/veya lokal düzeyde güç kompanzasyonu yapılır.
ONUNCU BÖLÜM
(Değişik bölüm başlığı:RG-1/4/2010-27539)
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı, Isı Pompası ve Kojenerasyon Sistemleri
Yenilenebilir enerji kaynaklarının, ısı pompası, kojenerasyon ve mikrokojenerasyon
sistemlerinin kullanımı (Değişik başlık:RG-1/4/2010-27539)
Madde 22- (1) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Yeni yapılacak olan ve yapı ruhsatına esas kullanım
alanı yirmibin metrekarenin üzerinde olan binalarda ısıtma, soğutma, havalandırma, sıhhi sıcak su,
elektrik ve aydınlatma enerjisi ihtiyaçlarının tamamen veya kısmen karşılanması amacıyla, yeni-
108
109
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
lenebilir enerji kaynakları kullanımı, hava, toprak veya su kaynaklı ısı pompası, kojenerasyon ve
mikrokojenerasyon gibi sistem çözümleri tasarımcılar tarafından projelendirme aşamasında analiz
edilir. Bu uygulamalardan biri veya birkaçı, Bakanlık tarafından yayımlanan birim fiyatlar esas
alınmak suretiyle hesaplanan, binanın toplam maliyetinin en az yüzde onuna karşılık gelecek şekilde
yapılır.
(2) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(3) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(4) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(5) Güneş enerjisi toplayıcıları kullanımında TS EN 12975-1 ve TS 3817’e uyulur.
(6) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(7) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
Kojenerasyon sistemleri
Madde 23- (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
ONBİRİNCİ BÖLÜM
(Değişik bölüm başlığı:RG-1/4/2010-27539)
İşletme, Periyodik Bakım ve Denetim
İşletme ve periyodik bakım (Değişik başlık:RG-1/4/2010-27539)
Madde 24- (1) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Binanın enerji kullanan sistemlerinin işletmecisi,
Bakanlık tarafından belirlenecek usûl ve esaslara göre ilgili meslek odaları tarafından düzenlenecek
olan eğitimlere katılarak belge alır.
(2) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Bu Yönetmelik kapsamında binanın enerji performansını etkileyen
mimari, mekanik, elektrik ve aydınlatma gibi sistemlerin verimlilikleri ile ilgili konularda yapılması
gerekli bakımlar, testler ve bunların peryotları, ilgili idare tarafından onaylanmak üzere tasarım aşa-
masında hazırlanan raporda tanımlanır. Bu testlerin zamanında ve uygun şekilde yapılmasından ve
binanın tasarım aşamasındaki enerji performansının altına inmeyecek şekilde işletilmesi için gerekli
bakım ve onarım ve tadilatların yapılmasından bina sahibi, yöneticisi, yönetim kurulu ve/veya enerji
yöneticisi sorumludur.
(3) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Periyodik bakımlar kapsamında gerekli tedbirlerin alınmasıyla
sistem veya ekipman verimlerinin tasarım değerinden daha düşük bir değerde olmaması sağlanır.
(4) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Peryodik bakım ve testlere ilişkin diğer usûl ve esaslar Bakanlık tara-
fından yürürlüğe konulacak tebliğ ile belirlenir.
Denetim yapacak kurum ve kuruluşlar
Madde 24/A- (Ek:RG-1/4/2010-27539)
(1) Bu Yönetmelik kapsamında, binanın enerji tüketen ekipmanlarının, ilgili raporlarda belirtilen
periyodik bakımlarının yapılması ile ilgili denetimler Bakanlık veya Bakanlık tarafından yetkilen-
dirilmiş kurum ve kuruluşlar tarafından yapılır.
(2) Denetim yapacak kurum ve kuruluşlara bu Yönetmeliğin uygulaması ile ilgili olarak Bakanlıkça
tebliğle belirlenen eğitim kriterlerine göre eğitim verilir.
108
109
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(3) Denetim yapacak kurum ve kuruluşlar, bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri bakımından
Bakanlığa karşı sorumludur. Bakanlık, bu kuruluşların Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerini izler
ve gerektiğinde denetler.
(4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra yapı ruhsatı alınan binalara yönelik olarak, yapı
kullanma izin belgesi verilmesinden sonra Bakanlık tarafından yapılan veya yaptırılan denetimlerde
enerji kimlik belgesinin gerçeğe aykırı düzenlendiğinin veya binanın enerji tüketimi bakımından
düzenlenen belgeye uygun olmadığının tespit edilmesi halinde, bina, en geç bir yıl içinde projesine
ve yapı kullanma izin belgesi verilmesine esas olan enerji kimlik belgesindeki özellikleri sağlayacak
hale getirilir. Bu konuda, binayı inşaa eden veya ettiren gerçek veya tüzel kişi sorumludur.
ONİKİNCİ BÖLÜM
(Değişik bölüm başlığı:RG-1/4/2010-27539)
Enerji Kimlik Belgesi, Enerji Kimlik Belgesinde Bulunması Gereken Bilgiler ve Enerji
Kimlik Belgesi Vermeye Yetkili Kuruluşlar
Enerji kimlik belgesi düzenlenmesi (Değişik başlık:RG-1/4/2010-27539)
Madde 25- (1) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Enerji Kimlik Belgesi düzenlenirken Bakanlık tara-
fından tebliğ ile yayımlanan hesaplama yöntemi kullanılır.
(2) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Enerji Kimlik Belgesi düzenleme tarihinden itibaren 10 yıl süre
ile geçerlidir.
(3) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Enerji kimlik belgesi, Ek-3’deki formatta ve muhtevatta düzen-
lenir.
(4) Enerji Kimlik Belgesi, enerji kimlik belgesi vermeye yetkili kuruluş tarafından hazırlanır ve
ilgili idarece onaylanır. Bu belge, yeni binalar için yapı kullanma izin belgesinin ayrılmaz bir par-
çasıdır.
(5) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Enerji Kimlik Belgesi, yeni ve mevcut binalar için 26 ncı maddede
belirtilen bilgileri ihtiva edecek şekilde düzenlenir.
(6) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Enerji Kimlik Belgesinin bir nüshası bina sahibi, yöneticisi, yö-
netim kurulu ve/veya enerji yöneticisince muhafaza edilir, bir nüshası da bina girişinde rahatlıkla
görülebilecek bir yerde asılı bulundurulur.
(7) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Enerji Kimlik Belgesi, binanın yıllık birincil enerji ihtiyacının
değişmesine yönelik herhangi bir uygulama yapılması halinde, bu Yönetmeliğe uygun olacak şekilde
bir yıl içinde yenilenir.
(8) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Enerji Kimlik Belgesinin, binanın tamamı için hazırlanması şarttır.
Ayrıca, isteğe bağlı olarak, kat mülkiyetini haiz her bir bağımsız bölüm veya farklı kullanım alanları
için ayrı ayrı düzenlenebilir.
(9) Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşları, Milli İstihbarat Teşkilatı
Müsteşarlığı binaları ile mücavir alan dışında kalan ve toplam inşaat alanı 1.000 m²’den az olan
binalar için Enerji Kimlik Belgesi düzenlenmesi zorunlu değildir.
(10) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(11) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(12) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
110
111
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(13) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Enerji kimlik belgesi BEP-TR kullanılmak suretiyle düzenlenir.
BEP-TR’ye erişim yetkisi, enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluşlara verilir. Ancak,
bu yetki, enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluş adına, düzenlenen eğitimlere katılmak
suretiyle enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere Bakanlık tarafından sertifikalandırılan gerçek ki-
şiler tarafından kullanır. Bu kişilerin çalışmakta olduğu kuruluşlardan ayrılmaları ve enerji kimlik
belgesi düzenlemeye yetkili bir başka kuruluşta çalışmaları halinde, ayrıca eğitim ve sertifikalan-
dırma programına katılmalarına gerek olmaksızın, çalışmakta olduğu kuruluşun yazılı isteği üzerine
BEP-TR’ye erişim hakkı tanınır.
(14) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Enerji kimlik belgelerinin düzenlenmesinden, yetkili kuruluşun ilgili
personeli ve yetkili kuruluş adına kuruluşun sahibi veya yöneticisi müteselsilen sorumludur.
(15) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Binalar veya bağımsız bölümlere ilişkin alım, satım ve kiraya verme
ile ilgili iş ve işlemlerde enerji kimlik belgesi düzenlenmiş olması şartı aranır. Binanın veya bağımsız
bölümün satılması veya kiraya verilmesi safhasında, mal sahibi enerji kimlik belgesinin bir suretini
alıcıya veya kiracıya verir.
Enerji kimlik belgesinde bulunması gereken bilgiler
Madde 26- (1) Enerji Kimlik Belgesinde, binanın enerji ihtiyacı, yalıtım özellikleri, ısıtma ve/veya
soğutma sistemlerinin verimi/etkenliği ve binanın enerji tüketim sınıflandırması ile ilgili bilgilerle
birlikte;
a) Bina ile ilgili genel bilgiler,
b) Düzenleme ve düzenleyen bilgileri,
c) Binanın kullanım alanı (m²),
ç) Binanın kullanım amacı,
d) Binanın ısıtılması, soğutulması, iklimlendirmesi, havalandırması ve sıhhi sıcak su temini için
kullanılan enerjinin miktarı (kWh/yıl),
e) Tüketilen her bir enerji türüne göre yıllık birincil enerji miktarı (kWh/yıl),
f) Binaların kullanım alanı başına düşen yıllık birincil enerji tüketiminin, A ile G arasında değişen
bir referans ölçeğine göre sınıflandırılması,
g) Nihai enerji tüketiminin oluşturduğu sera gazlarının kullanım alanı başına yıllık miktarı (kg
CO2/m²-yıl),
ğ) Binaların kullanım alanı başına düşen yıllık sera gazı salımının, A ile G arasında değişen bir
referans ölçeğine göre sınıflandırılması (kg CO2/m²-yıl),
h) Binanın aydınlatma enerjisi tüketim değeri,
ı) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Birincil enerji tüketimine göre, enerji sınıfı,
i) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Nihai enerji tüketimine göre, CO2 salımı sınıfı
j) (Ek:RG-1/4/2010-27539) Binanın yenilenebilir enerji kullanım oranı
gösterilir.
Enerji kimlik belgesi vermeye yetkili kuruluşlar
Madde 26/A- (Ek:RG-1/4/2010-27539)
(1) Bakanlık, Enerji Kimlik Belgesi düzenlemeye yetkili kuruluşlarda görevli olan mühendis ve
mimarların bu Yönetmeliğin uygulaması ile ilgili eğitim ve eğitim sonunda yapılacak sınav kriter-
lerini tebliğ ile yayımlar. Eğitimler, Bakanlık ile Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünün
110
111
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
yetkilendirdiği üniversite, meslek odaları ve ilgili kurum ve kuruluşlarla yapılacak protokole göre
bu kuruluşlarca yapılır. Yapılan eğitimler sonunda Bakanlık tarafından yapılacak veya yaptırılacak
sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlara enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere yetki
belgesi verilir.
(2) Enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluşların, enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere
yetkilendirilmiş personele sahip olması şarttır.
(3) (Değişik:RG-19/2/2011-27851) Enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere yetki belgesi almış olan
ve meslek odalarından alınmış Serbest Müşavir Mühendis belgesine sahip bulunan mühendisler veya
mimarlar veyahut bünyesinde bu vasıfları haiz mühendis veya mimar bulunduran tüzel kişiler, yeni
yapılacak olan binalara Enerji Kimlik Belgesi Vermeye Yetkili Kuruluş sayılır.
(4) Bünyesinde enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere yetki belgesi almış mühendis veya mimar
bulunduran Enerji Verimlilik Danışmanlık Şirketleri, mevcut binalara Enerji Kimlik Belgesi Ver-
meye Yetkili Kuruluş sayılır.
(5) Enerji kimlik belgesi vermeye yetkili kuruluşlar, meslekî sorumluluk sigortası yaptırır.
(6) Enerji Kimlik Belgesi Vermeye Yetkili Kuruluşlar dışındaki diğer kurum ve kuruluşlarca verilecek
olan Enerji Kimlik Belgesi ve ilgili raporlar geçersiz sayılır. Bu belge ve raporlar ilgili idarelerce
onaylanmaz.
(7) Enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluşların bu belgelerin düzenlenmesi ile ilgili
faaliyetlerinin denetimi Bakanlık tarafından yapılır veya yaptırılır. Enerji kimlik belgesi vermeye
yetkili olanların yetkilerini kötüye kullandıklarının veya gerçeğe aykırı belge düzenlediklerinin tespit
edilmesi halinde, durum, Bakanlık tarafından Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğüne ve ilgili
meslek odasına bildirilir ve haklarında yapılacak inceleme ve soruşturma sonuçlanana kadar bunla-
rın enerji kimlik belgesi düzenleme yetkileri askıya alınır. Bakanlık tarafından yapılan bildirimler
neticesinde, Serbest Müşavir ve Mühendis belgesi veya Enerji Verimliliği Kanunu kapsamında yetki
belgeleri iptal edilenlerin veya belgeleri bir yıl içinde üç defa askıya alınanların enerji kimlik belgesi
düzenleme yetkileri, bir daha verilmemek üzere Bakanlık tarafından iptal edilir.
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yıllık Enerji İhtiyacı
Yıllık enerji ihtiyacı
Madde 27- (1) (Değişik:RG-1/4/2010-27539) Binanın ısıtma, soğutma, aydınlatma ve sıhhi sıcak
su konularındaki enerji ihtiyaçları öncelikli olmak üzere, yıllık enerji ihtiyacının hesaplanması ile
ilgili usûl ve esaslar Bakanlık tarafından Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ile belirlenir.
(2) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(3) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(4) (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
(5) (Ek:RG-1/4/2010-27539) BEP-TR yöntemine göre enerji kimlik belgesi alacak olan yeni binalar
D sınıfı ve daha fazla enerji tüketimine ve CO2 salımına sahip olamaz.
112
113
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
Madde 28- (1) 9/10/2008 tarihli ve 27019 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Isı Yalıtım
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Ek Madde 1- (Ek:RG-1/4/2010-27539)
(1) Bu Yönetmelik kapsamında ihtiyaç duyulan binanın soğutma enerjisi ve aydınlatma enerjisi
ihtiyacı hesabı ile ilgili standartlar, TSE tarafından çıkarılır
Standardların belirlenmesi
Geçici Madde 1- (Mülga:RG-1/4/2010-27539)
Tebliğlerin çıkarılması
Geçici Madde 2- (Değişik:RG-30/6/2010-27627)
(1) Bu Yönetmelik kapsamında ihtiyaç duyulan enerji performansı hesaplama yöntemleri ile ilgili
konulardaki tebliğler, Bakanlık tarafından, 1/1/2011 tarihine kadar çıkartılır.
Mevcut binalara enerji kimlik belgesi verilmesi (Değişik başlık:RG-1/4/2010-27539)
Geçici Madde 3- (1) Mevcut binalar ve inşaatı devam edip henüz yapı kullanım izni almamış binalar
için Enerji Verimliliği Kanununun yayımı tarihinden itibaren on yıl içinde Enerji Kimlik Belgesi
düzenlenir.
Enerji Kimlik Belgesi Verilmesi
Geçici Madde 4- (Ek:RG-1/4/2010-27539) (Değişik:RG-30/6/2010-27627)
(1) Bu Yönetmeliğin 25 inci maddesi 1/1/2011 tarihine kadar uygulanmaz.
Yürürlük
Madde 29- (1) Bu Yönetmelik yayımlandığı tarihten bir yıl sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 30- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
5/12/2008
Sayısı
27075
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
1.
2.
3.
Tarihi
1/4/2010
30/6/2010
19/2/2011
Sayısı
27539
27627
27851
112
113
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
22 Mayıs 2003 / Sayı: 4857
İŞ KANUNU
Amaç ve kapsam
Madde 1- Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma
şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri
ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın
bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar.
Yürürlük
Madde 121- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 122- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
114
115
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
09 Aralık 2003 / Sayı: 25311
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmelik, işyerlerinde sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için alınacak
önlemleri belirler.
Bu amaçla;
a) Mesleki risklerin önlenmesi, sağlık ve güvenliğin korunması, risk ve kaza faktörlerinin ortadan
kaldırılması,
b) İş sağlığı ve güvenliği konusunda işçi ve temsilcilerinin eğitimi, bilgilendirilmesi, görüşlerinin
alınması ve dengeli katılımlarının sağlanması,
c) Yaş, cinsiyet ve özel durumları sebebi ile özel olarak korunması gereken kişilerin çalışma
şartları,
ile ilgili genel prensipler ve diğer hususlar bu Yönetmelikte düzenlenmiştir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren tüm işyer-
lerini kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 78 inci maddesine göre
düzenlenmiştir.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen ;
a) Risk değerlendirmesi: İşyerlerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin, işçilere,
işyerine ve çevresine verebileceği zararların ve bunlara karşı alınacak önlemlerin belirlenmesi
amacıyla yapılması gerekli çalışmaları,
b) Sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi: İşyerinde sağlık ve güvenlik konularında işçileri temsil
etmeye yetkili kişiyi,
c) Önleme: Mesleki riskleri önlemek veya azaltmak için işyerinde yapılan işlerin bütün aşama-
larında planlanmış veya alınmış önlemlerin tümünü,
d) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
ifade eder.
114
115
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
23 Aralık 2003 / Sayı: 25434
YAPI İŞLERİNDE SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETMELİĞİ
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, yapı işyerlerinde alınacak asgari sağlık ve güvenlik şartlarını
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları
Yönetmeliği ile Sondajla Maden Çıkarılan İşletmelerde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
kapsamındaki işyerleri hariç, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren tüm yapı
işyerlerinde uygulanır.
Bu Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı kalmak kaydı ile 4 üncü maddede tanım-
lanan yapı işlerinde, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümleri de uygulanır.
İlgili Avrupa Birliği Mevzuatı
Madde 15- Bu Yönetmelik Avrupa Birliğinin 24/6/1992 tarihli ve 92/57/EEC sayılı Konsey Direktifi
esas alınarak hazırlanmıştır.
Yürürlük
Madde 16- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 17- Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.
116
117
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
II. BÖLÜM
116
117
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
118
119
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
4708 SAYILI YASA ÇERÇEVESİNDE DENETÇİSİ MİMAR
VE MÜHENDİSLERİN HUKUKİ SORUMLULUKLARI
1. Denetimin Hukuksal Niteliği
a) Genel Çerçeve
Ülkemizde yapılaşmayla ilgili mevzuat Anayasa’dan başlayarak çeşitli yasa, tüzük ve yönetmeliklerde
yer bulmuştur. Anayasamızın 57. maddesi devlete, “şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten
bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirler” alma görevi vermiş, 56. maddesi
ise herkesin “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip” olduğunu belirlemiştir.
Anayasayla belirlenmiş hak ve görevler çerçevesinde, yapılaşma süreci çeşitli yasalarla kurallaştı-
rılmış ve kamusal denetim altına alınmıştır.
b) İmar Yasası
Yapılaşma sürecine ilişkin temel düzenleme, 3194 sayılı İmar Yasası’dır. Yasa’nın amacı, “yerleş-
me yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü
sağlamak” şeklinde belirlenmiştir.
Yasa’da imar planlarının hazırlanmasından, yapıların kurulmasına ve denetlenmesine, yasada be-
lirtilen kurallara aykırı davranışlara uygulanacak yaptırımlara kadar yapılaşmanın bütün süreçleri
düzenlemeye tabi tutulmuştur.
Yasa’nın 28. maddesinde “Yapının fenni mesuliyetini üzerine alan meslek mensupları yapıyı ruhsat
ve eklerine uygun olarak yaptırmaya, ruhsat ve eklerine aykırı yapılması halinde durumu üç iş günü
içinde ruhsatı veren belediyeye veya valiliklere bildirmeye mecburdurlar” denilerek, yapı deneti-
minden, ruhsat veren kamu erkine karşı sorumlu olan meslek mensuplarının görevli olacaklarını
öngörmüştür. 38. maddedeki düzenlemeyle de, bu meslek mensuplarının mühendisler, mimarlar ve
şehir plancıları olacağına hükmedilmiştir. Bu hükümler karşısında, yapıların ruhsat ve eklerine uygun
olarak yapılmasını sağlayan fenni mesuliyet (Teknik Uygulama Sorumluluğu-TUS) her uzmanlık
alanına yönelik birer mimar ve mühendis tarafından yerine getirilmektedir. Mimari, inşaat, makine
ve elektrik mühendisleri, 3194 sayılı İmar Yasası kapsamındaki illerde, her biri kendi mesleki alan-
larına yönelik teknik uygulama sorumluluğu üstlenmektedirler.
c) Yapı Denetimi Hakkında Yasa
1999 yılında yaşanan Marmara depreminin ardından, yapıların daha sıkı bir denetim sürecine tabi
tutulması gerekliliğinden yola çıkılarak, önce 595 ve 601 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler
ile yapı denetimi alanında yenilikler getirilmiş, bu KHK’lerin Anayasa Mahkemesi’nce iptal edil-
mesinin ardından, bugün yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Yasa yürürlüğe
konulmuştur.
4708 sayılı Yasa, İmar Yasası’nda öngörülen yapı denetimi sürecinin yerini alacak yeni bir denetim
süreci öngörmüş ve bu denetimin öncelikle 19 pilot ilde başlatılarak, uygulama ölçüsünde yaygın-
laştırılması hedeflenmiştir. Dolayısıyla yapı denetimi alanında bugün ikili bir süreç yaşanmaktadır.
19 pilot ilde 4708 sayılı Yasa, diğer illerde ise 3194 sayılı Yasa hükümleri uygulanmaktadır.
4708 sayılı Yasa’nın amacı “can ve mal güvenliğini teminen, imar planına, fen, sanat ve sağlık ku-
rallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı
118
119
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir” şeklinde belirlenmiştir. Sağlıklı yapılaşmanın en
önemli unsuru olarak proje ve yapı denetiminin sağlanmasını öngören yasa koyucu, bu alanı özel
bir düzenlemeye tabi tutmuştur.
Buna göre, proje ve yapı denetimi ortaklarının tümü mühendis ve mimarlardan oluşan, ilgili ida-
reye karşı sorumlu olan ve Yasa’nın belirlediği kamu otoritesi tarafından denetim altında tutulan
özel kuruluşlar eliyle yapılacaktır. Bu şirketler başkaca ticari faaliyette bulunmayacaklardır. Yani,
yalnızca yapı denetim alanında faaliyet gösterecek, gelirini bu faaliyetlerden elde edecek, yalnızca
bu alanda uzmanlaşacak kuruluşlardır.
Bu kuruluşların Yapı Denetim Kuruluşu niteliğini kazanabilmesi için bünyelerinde yeteri kadar
mimar ve mühendis istihdam etmeleri zorunluluğu da getirilmiştir. Proje ve yapı denetçisi mimar ve
mühendislerin de, yalnızca denetim alanında çalışmalarını sağlamaya yönelik kurallar konulmuştur.
Yasa hükmüne göre denetçi mimar ve mühendisler, başkaca mesleki ya da ticari bir faaliyette bulu-
namayacak, yalnızca uzmanı oldukları yapı denetimi alanında görev yapacaklar ve yapıların proje
ve eklerine uygun yapılmasını kamu adına denetleyeceklerdir.
Yasa hükümlerine göre, denetim mutlak bir görev olarak ele alınmıştır. Yapı denetim kuruluşunun
görevden ayrılması halinde üç iş günü içerisinde Bakanlığa ve ilgili idareye bildirilecektir. Aynı
şekilde denetçi mimar ve mühendislerden birinin dahi görevden ayrılması halinde, bu durum da
Bakanlığa ve ilgili idareye bildirilmek zorundadır. Nitekim Yasa’ya göre, yeniden yapı denetim ku-
ruluşu görevlendirilmedikçe veya ayrılan mimar veya mühendislerin yerine yenisi işe başlatılmadıkça
yapının devamına da izin verilmeyecektir. Bu hükümlerden anlaşılacağı gibi, denetim faaliyeti bizzat
şantiyede fiili olarak ifa edilmesi gereken bir görevdir. Bu şekilde yerine getirilmeyen denetim hizmeti
de, yapının devamına engel olacak bir durum yaratacak ve ilgililerin sorumluluğunu doğuracaktır.
2. Sorumluluk
Sorumluluk, hukuk sözlüklerinde genel olarak şu şekilde tanımlanmaktadır:
“Uyulması gereken bir kurala aykırı davranışın hesabını verme; tazminatla yükümlü tutulma; işlenmiş
olunan bir suçun gerektirdiği cezayı çekme”
Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi, sorumluluğu doğuran şey, kurala aykırı davranıştır. Yapı denetimi
açısından bu durumu değerlendirdiğimizde, yapı denetim kuruluşları ve bünyelerinde görev yapan
denetçi mimar ve mühendisler, projelerin bilim ve fen kurallarına uygun yapılmasını, yapıların
ise proje ve ekleriyle mevzuat hükümlerine uygun yapılıp yapılmadığını denetleyecekler, aksi bir
uygulama tespit ettiklerinde ilgili idareye durumu bildireceklerdir. Ayrıca bu sürecin işletilmesinde
Yasa ve Yönetmelik hükümleriyle kendilerine verilmiş görevleri yerine getireceklerdir. Bu görev-
leri yerine getirmediği tespit edilen yapı denetim kuruluşları ile denetçi mimar ve mühendislerin
sorumlulukları doğacaktır.
3. Sorumluluk Türleri
Yasal düzenlemeler çerçevesinde, bir denetçi mimar ve mühendisin sorumluluğu şu üç şekilde
ortaya çıkacaktır:
• Cezai Sorumluluk
• İdari Sorumluluk
• Hukuki Sorumluluk (Tazminat Sorumluluğu)
120
121
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
a) Cezai Sorumluluk
Denetçi Mimar ve Mühendislerin cezai sorumlulukları, özel olarak 4708 sayılı Yasa’da belirtilmiş
olmakla beraber, genel hükümlere göre de cezalandırılmaları söz konusu olacaktır.
4708 sayılı Yasa’nın “Ceza hükümleri” başlıklı 9. maddesinde;
“Bu kanun hükümlerinin uygulanması sırasında görevini ihmal eden veya kötüye kullanan yapı
denetim kuruluşunun ortakları, yöneticileri, mimar ve mühendisleri, yapı müteahhidi, proje müellifi
ile laboratuar görevlileri 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 3 üncü bab, 4 üncü faslındaki görevi
ihmal ve görevi kötüye kullanma ile ilgili hükümlerine göre cezalandırılır.
Yapı denetim kuruluşunun izin belgesi alma aşamasında gerçeğe aykırı belge düzenlendiğinin izin
belgesi verildikten sonra anlaşılması halinde, izin belgesi derhal iptal edilir ve ayrıca gerçeğe
aykırı belge düzenlemekten, bu belgeleri düzenleyenler hakkında suç duyurusunda bulunulur.
Yapılar ile ilgili diğer düzenlemeler ile yapıların uğramış olduğu yakım ve zararlardan dolayı
genel hukuk hükümleri uygulanır.
Bu madde uyarınca hükmolunacak cezalar paraya çevrilmez ve tecil edilemez.
Bu Kanuna aykırı fiillerden dolayı hükmolunan kesinleşmiş mahkeme kararları, Cumhuriyet
savcılıklarınca Bakanlığa ve mimar ve mühendislerin bağlı olduğu meslek odalarına bildirilir.
Yapı denetim kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendisleri; eylem ve işlemlerinden 3194 sayılı
İmar Kanununun fenni mesul için öngörülen hükümlerine tabidirler” denilerek, ceza sorumluluğu
açısından kapsamlı bir düzenleme getirilmiştir. Yasa koyucu, denetçi mimar ve mühendislerin
görevlerini cezai sorumluluk açısından memuriyetle eşdeğer tutarak, “memuriyet ve mevki
nüfuzunu suiistimal edenler ve memuriyet vazifelerini yapmayanlara ait suçlar” çerçevesinde
cezalandırılmalarını öngörmüştür. 2004 yılında yenilenen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun
yeni hükmü 257. maddededir. Bu maddenin yer aldığı bölümün başlığı da “Kamu idaresinin
güvenilirliğine ve işleyişine karşı suçlar” şeklindedir.
Ceza Kanunu’nun 257. maddesinin başlığı ise “görevi kötüye kullanma”dır. Birinci fıkrasında görevi
kötüye kullanma, ikinci fıkrasında ise görevi ihmal suçunun yer aldığı madde şu şekildedir;
“Madde 257: Görevi Kötüye Kullanma
(1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket
etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız
bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ih-
mal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya
da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(3) İrtikap suçunu oluşturmadığı takdirde, görevinin gereklerine uygun davranması için veya
bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisi, birinci fıkra
hükmüne göre cezalandırılır.”
TCK’nın 257. maddesinde yer alan suç bir zarar suçudur ve maddede belirtilen türden zararların
doğmaması halinde, kişinin cezalandırılması da söz konusu olmayacaktır. Ancak kişinin bu zararın
doğmasına yönelik özel bir kasıtla hareket etmiş olması da suç işlenmesi için aranacak bir koşul
değildir. Görevin gereklerine aykırı hareket ya da ihmalin bulunmuş olması yeterli koşuldur.
120
121
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Bu durumda, yapı denetçisi bir mühendisin, denetlemekle görevli olduğu yapının proje ve eklerine
aykırı olarak yapıldığını tespit etmesi halinde, mevzuatta belirlenen şekilde davranarak bu aykırılıkla-
rın giderilmesini, giderilmediği takdirde durumu ilgili kuruluşlara bildirerek inşaatın durdurulmasını
sağlayacaktır. Aksi halde görevini ihmal ettiğinden dolayı ve ortaya çıkan kamu zararı nedeniyle
257. maddede tanımlanan suçu işlemiş olacaktır.
Denetçi mimar ve mühendislerin görevlerini kötüye kullanmaları ve ihmal etmeleri sonucunda ortaya
genel hükümlere göre bir başka suçun çıkması halinde, bu hükümlere göre yargılanarak cezalandırıl-
maları da söz konusudur. Örneğin binaların sağlam yapılmaması nedeniyle yıkılması ya da elektrik
tesisatındaki hatalı bir yapımdan dolayı kişilerin hayatını kaybetmeleri veya yaralanmaları halinde,
Ceza Kanununun taksirle adam öldürme, taksirle yaralama maddelerinden yargılanarak kusurları
oranında cezalandırılmaları gündeme gelecektir.
b) İdari Sorumluluk
Denetçi mimar ve mühendislerin idari sorumlulukları, çalıştıkları denetim şirketine karşı, Bakanlığa
karşı ve meslek örgütüne karşı sorumluluklarını içermektedir.
4708 sayılı Yasa’nın 8. maddesinde denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptaline
yönelik bir düzenleme ile, idari sorumluluk hali yasayla belirlenmiştir.
8. maddeye göre; “Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim gö-
revini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların
veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket
ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla
kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmi Gazetede ilan edilir
ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim
kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim
faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili
meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar.
Faaliyeti üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son verilir ve izin belgesi
Bakanlıkça iptal edilir.
İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı ile kesinleşen mimar
ve mühendisleri başka bir yapı denetim kuruluşunda görev almaları halinde, görev aldıkları bu
kuruluşa izin belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.
Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşu
hakkındaki bu karar ilgili idareye bildirilir ve denetimini üstlendiği yapıların devamına izin veril-
mez. Bu durumda, yapım faaliyetine devam edilebilmesi için yapı sahibince başka bir yapı denetim
kuruluşunun görevlendirilmesi zorunludur.”
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı Denetim Komisyonu tarafından yukarıda belirtilen prosedüre
göre idari olarak cezalandırılan denetçi mimar ve mühendisler ilgili meslek odalarına bildirilmekte
ve odaların kendi mevzuatları çerçevesinde Onur Kurullarına sevk edilerek cezalandırılmaları söz
konusu olmaktadır.
c) Hukuki Sorumluluk (Tazminat Sorumluluğu)
Özel Hukuk Anlamında sorumluluk Ceza Sorumluluğundan ve İdari Sorumluluktan önemli ölçüde
farklılıklar taşır.
Öncelikle Özel Hukukta Sorumluluğun karşılığı mutlak olarak para ile ölçülebilen bir karşılıktır
yani tazminattır.
122
123
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Bu kapsamda öncelikle 4708n Sayılı Yapı Denetim Yasası açısından kabul edilen Sorumlular, bu
sorumluluğun kapsam ve nevi ile Borçlar Kanunu açısından Sorumluluğun sonuçlarını açıklamaya
çalışacağız.
I- 4708 Sayılı Yapı Denetim Yasası açısından Sorumluluk
A- 4708 Sayılı Yasa sorumluluk açısından düzenlemelerini 3. maddesi ile belirtmiştir.
Yasanın 3. maddesi aşağıdaki gibidir.
“Madde 3.- Bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşları imar mevzuatı uyarınca öngö-
rülen fenni mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlenir.
Yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuar görevlileri
ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı,
eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi
ve ilgili idareye karşı, kusurları oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; yapı kullanma
izninin alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan
diğer kısımlarda ise iki yıldır.
Yapıda, yapı kullanma izni alındıktan sonra, ilgili idareden izin alınmadan yapılacak esaslı tadilattan
doğacak yapı hasarından, izinsiz tadilat yapan sorumludur. Yapı denetim kuruluşu; yazılı ihtarına rağ-
men yapı sahibi tarafından önlemi alınmayan, parsel dışında meydana gelen ve yapıda hasar oluşturan
yer kayması, çığ düşmesi, kaya düşmesi ve sel baskınından doğan hasarlardan sorumlu değildir.
Yapı denetim kuruluşlarının yöneticileri, ortakları, denetçi mimar ve mühendisleri ile proje müellif-
leri, laboratuar görevlileri ve yapı müteahhidi; bu Kanunun uygulanmasından dolayı ortaya çıkan
yapı hasarından sorumludur.
Yapı denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticari faaliyette bulunamaz. Bu kuruluşun
denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti süresince başkaca mesleki ve inşaat işleri ile
ilgili ticari faaliyette bulunmaları yasaktır.”
Her ne kadar maddenin 1. paragrafından Yapı Denetim Kuruluşunun tüm sorumluluğunun sadece
İdareye karşı olduğu görülse dahi; ikinci paragrafında bu genişletilmiş ve Yapı Sahibine karşı da
sorumlu olduğu açıkça belirtilmiştir.
Gerek 3194 Sayılı Yasanın 28. maddesine gerekse 4708 Sayılı Yasanın 2. maddesine göre Yapı
Denetim Kuruluşu (veya İmar Yasasına göre fenni mesul) Yapının Ruhsat ve eklerine, fen ve sanat
kurallarına ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılmasından öncelikle idareye karşı sorumludur.
Yapı Denetim Kuruluşu 2. maddede belirtilen denetleme görevi gereğince ilgili idareye, (ruhsat
ve eklerine, fen ve Sanat kurallarına ve sağlık koşullarına aykırı olarak inşaat yapılması halinde
Belediye veya Bayındırlık Müdürlüğüne, İş güvenliği önlemlerinin alınmaması halinde de Bölge
Çalışma Müdürlüğüne) bildirmekle yükümlüdür.
Bu bildirime göre de ilgili idare tarafından gerekli önlemler alınmalıdır, (inşaatın durdurulması, yapı
sahibi veya yüklenicinin cezalandırılması vb…)
Eğer Yapı Denetim Şirketi bu sorumluluğunu yerine getirmez ise, bir zarar doğsun veya doğmasın
ceza ve idari sorumluluklar gerçekleşecek ve ceza ve idari yaptırımlarla karşı karşıya kalınacaktır.
Ancak Özel hukuktan kaynaklanan tazminat sorumluluğunun doğması için mutlak olarak bir zararın
doğması gerekmektedir.
122
123
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
4708 Sayılı Yasanın 3. maddesinin 2. paragrafına göre Yapı Denetim Kuruluşu, görevlerini yerine
getirmemesi durumunda idarenin veya yapı sahibinin veya her ikisinin birlikte bir zarara uğraması
durumunda bu zararı kusuru oranında gidermekle yükümlüdür.
B- Hukuka aykırı davranış
Hukuka aykırı davranış, kişinin sözleşmeden ya da yasadan doğan yükümlülüklerini yerine getir-
memesi olarak tanımlanabilir.
Konumuz açısından bakıldığında Yapı Denetim Kuruluşunun denetim görevini yapmamasında idareye
karşı olan sorumluluğu yasadan kaynaklanmakta, buna karşın yapı sahibine karşı olan sorumluluğu
ise sözleşmeden kaynaklanmaktadır.
Yapı Denetim Kuruluşunun Yapı Denetim Yasası ve İmar Yasasında belirtilen görevlerini yapmaması
bu anlamda hukuka aykırı davranıştır.
Kanunda belirtilen bu görevler genellikle bildirim görevleridir. Örneğin yapı denetim kuruluşu
inşaatta var olan ruhsata aykırılığı ilgili kuruluşa ve yapı sahibine bildirmekle yükümlüdür.
Bu bildirim görevinin yapılması ile Yapı Denetim Kuruluşu görevini yapmış olup, eğer idare tara-
fından önlem alınmamış ise bu durumda hukuka aykırı fiilin sahibi Yapı Denetim Kuruluşu değil
idarenin kendisidir.
C- Zarar
Zarar, malvarlığında kişinin iradesi dışında olan eksilme olarak tanımlanabilir. Zarar doğrudan zarar
verici bir davranış nedeni ile olabildiği gibi, bir davranışı yerine getirmeme yani ihmali bir davranış
neticesinde de doğabilecektir.
Bunun dışında özel hukuk sorumluluğunun ön koşulu zararın doğmasıdır. Eğer hukuka aykırı dav-
ranış sonucunda bir zarar doğmamış ise ceza hukuku veya idare hukuku açısından sonuç doğsa bile
özel hukuk açısından bir sonuç doğmayacaktır.
Bu anlamda Yapı Denetim Kuruluşunun zararı ihmali davranışa bağlı bir zarardır. Yani Yapı Denetim
Kuruluşu kasten veya ihmalen bildirim görevini yerine getirmemesi neticesinde zarar doğacaktır.
Örneğin, yüklenici tarafından projesine aykırı kablo kullanıldığı halde, Yapı Denetim Kuruluşu
tarafından bu durum yapı sahibi ve idareye bildirilmemesi hukuka aykırı davranıştır.
Söz konusu kablolar nedeni ile bir yangın çıktığı takdirde, zarar işbu yangın neticesinde meydana
gelen tüm zararı kapsamaktadır.
Bu anlamda zarar üç şekilde olabilmektedir.
a- Müspet zarar: Bu tip zarar, kişinin pasifinin artması sonucunu doğuran zarardır. Örneğe dönersek
yapının kullanıldığı şekle getirilmesi için harcanması gereken meblağın tamamı bu zarar içerisinde
yer alır. Zira kişi yapının eski hale getirilmesi için harcama yapacak ve bunların tamamı pasifinde
yer alacaktı. Yani boya masrafları, yanan mobilyaların yerine eşdeğerinin alınması vs
b- Menfi Zarar: Kişinin aktifinin artmaması neticesinde oluşan zarardır. Örneğin yapı yandığında, kişi
söz konusu yapıyı kiraya veremeyecek ve bu nedenle aktifi kira geliri kadar artamayacaktır. Borçlar
kanunu her iki zararın da fail tarafından karşılanması gerektiğini belirtmektedir (BK mad 46)
c- Manevi zarar: Hukuka aykırı davranış neticesinde kişinin malvarlığında artma ya da azalmadan
bağımsız olarak, eğer kişinin elem ve üzüntü duyması söz konusu ise hukuk bunu da zarar kavramı
içerisinde değerlendirmekte ve bu üzüntüyü tam olarak giderme amacını taşımasa bile bir tazminat
124
125
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
miktarına hükmetmektedir. Bu tazminat miktarı, zararın manevi boyutu kadar zarara uğrayanın
malvarlığı ile de yakından ilgisi vardır. Yargıtay Yerleşmiş içtihatlarında manevi tazminatın kişinin
zenginleşmesine de sebebiyet vermemesi gerektiğini belirtmektedir.(BK 47)
D- İlliyet Bağı ve Kusur kavramı
İlliyet bağı, hukuka aykırı davranış ile zarar arasındaki neden sonuç ilişkisidir. Bir anlamda zarar ile
hukuka aykırı davranış arasında mantıken varolan ilişkidir. İlliyet bağı ile birlikte kusur kavramının
da incelenmesi gerekmektedir.
Zira genellikle zarar tekbir hukuka aykırı davranış neticesinde doğmamakta, birden fazla kişinin
hukuka aykırı davranışları neticesinde bir tek zarar doğmaktadır.
Bu durumda hukuka aykırı davranışların her birinin zararın doğmasındaki rolünün oransal olarak
belirlenmesi gerekmektedir. Buna kusur oranının belirlenmesi diyoruz.
Nitekim 4708 Sayılı Kanunun 3. maddesinde Yapı Denetim Kuruluşunun, denetçi Mühendislerinin,
Proje Müelliflerinin, laboratuar görevlileri ile birlikte kusurları oranında sorumlu olacağını belirt-
mektedir.
Örneklemek gerekirse, projeye aykırı bir kablo kullanılması sonucunda yangın çıkmasında Yapı
Denetim Kuruluşu Denetim görevini yapmadığı için sorumludur. Ancak, projede belirtilenin dışında
bir kablo kullanan Yapı Yüklenicisi de kusurludur. Bu durumda zararın Yapı Denetim Kuruluşu ile
birlikte yapı yüklenicisi arasında paylaşılması gereklidir.
I- Tazminat
Yukarıda belirttiğimiz gibi özel hukukta sorumluluk doğabilmesi için mutlak olarak bir zararın var
olması gereklidir.
Borçlar Yasası madde 41 1. fıkrasına göre “gerek kasden gerek ihmal ve teseyyüb yahut tedbirsizlik
ile haksız bir surette diğer kimseye zarar ika eden şahıs o zararı tazmine mecburdur.”
Borçlar Yasası bu hükümle özel hukuk yaptırımını tazminat olarak belirlemiştir.
Tazminat zarar tipine göre üç şekilde olmaktadır.
A- Maddi Tazminat
Maddi Tazminat zarara uğrayan malvarlığının aynen yerine konabilmesi için gerekli olan meblağ-
dır.
Örnek verilirse, bir yangın sonucunda oluşan zarar, yanan eşyaların tamiri mümkünse tamir edilebil-
mesi, mümkün değilse eşyanın bedelidir. Burada eşya bedeli hesaplanırken, kullanılma faktörünün
de düşülmesi gerekmektedir.
Keza bir yapıdaki yangında tamirat süresince kirada oturulmuş ise bu bedelin de maddi tazminat
içerisinde mütalaa edilmesi gereklidir.
B- Yoksun kalınan kazanç tazminatı
Yoksun kalınan kazanç olarak genel bir ifade ile topladığımız bu tazminat tipi aslında maddi tazminat
içerisinde değerlendirilmektedir.
Örneğin bir gayrimenkul yangınında zarar uğrayan yangın dolayısı ile gayrimenkulü kiraya vere-
memiş ise kaybettiği bu kira bedeli de maddi tazminat içerisinde değerlendirilir.
Keza eğer kişinin kendisisine bir zarar verilmiş ve kişi ölmüş ise aile fertlerinin talep edebilecekleri
destekten yoksun kalma tazminatı da bu kapsamda değerlendirilir.
124
125
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
C- Manevi tazminat
Kişinin haksız fiil sonucunda elem ve ıstıraba söz konusu ol muş ise manevi tazminat talep hakkı
doğmaktadır. (BK madde 45)
Bu durumda zarar verenin ve zarar görenin hal ve icabına göre üzüntüsünü bir nebze olsun karşılama
amacı taşıyan işbu tazminat miktarı talep edilebilir.
Manevi tazminatta en önemli unsur, bir zenginleşme aracı olmamasıdır. Tazminat manevi zararın
tam olarak karşılanamayacağı bunun parasal bir karşılığı olamayacağı düşüncesinden hareket et-
mektedir.
Bu nedenle zarara uğrayanın deyimi yerinde ise sadece teselli edilmesi amacını taşı makta olup,
zenginleşmesine sebebiyet vermeyecek ölçüde olmak durumundadır.
III- Rücu Hakkı
4708 sayılı yasa Yapı Denetim Kuruluşunun sorumlu olduğunu belirtirken bir tüzel kişiliği sorumlu
tutmuştur.
Ancak yasanın bu hükmü Yapı Denetim Kuruluşu Denetçi Mimar ve Mühendislerini bizzat sorumlu
olmaktan kurtarmamaktadır.
Borçlar Kanunu 41. maddesi uyarınca Yapı Denetim kuruluşunun görevini ihmal eden mühendisi
bizzat sorumlu olup, alacaklı olan zarar gören şirkete başvurabileceği gibi bizzat mühendise de
başvurma hakkına sahiptir.
Keza söz konusu görevlisinin vermiş olduğu zarardan dolayı Yapı Denetim Kuruluşu da kusuru
oranında ödediği tazminat miktarını görevli mühendisinden rücu etmek hakkına da sahiptir.
Bu durumda Yapı Denetim Kuruluşu 4708 Sayılı Kanuna göre kusuru oranında ödediği bedeli çalışanı
Denetçi Mimar veya Mühendise kusuru oranında rücu edecektir.
IV- Zamanaşımı
Yapı Denetim Kuruluşu ve Denetçi Mimar ve Mühendislerin 4708 sayılı yasa ile belirlenen görevle-
rinden dolayı doğan zararlarda, zarara uğrayanın işbu bedeli talep etme hakkı, normal zararlarda 2 yıl
taşıyıcı sistemden kaynaklanan zararlarda ise 15 yıl olarak yasa ile belirlenmiştir. İş bu zamanaşımı
süresinin başlangıç tarihi olay tarihidir.
Zamanaşımı konusunda en önemli özellik ise zamanaşımının Borçlar Yasasında belirlenen defi
olmasıdır. Yani borçlu bunu dava veya icra takibinde belirli bir süre içerisinde ileri sürmez ise
mahkeme tarafından kendiliğinden göz önüne alınması mümkün değildir ve süresi geçirildikten
sonra da ileri sürülemez.
Hakim zamanaşımının ileri sürülmemesi halinde, ceza hakiminden farklı olarak, davayı hiçbir şekilde
zamanaşımı yönünden inceleyemeyecek ve bu yönden davanın reddi yoluna gidemeyecektir.
Diğer taraftan zamanaşımına uğramış bir borcun ödenmesi halinde de bu bedelin geri istenmesi
mümkün değildir.
126
127
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ELEKTRİKLE YAPILAN ÇALIŞMALARDA İŞ KAZALARI
VE ALINMASI GEREKEN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Elektrikle Yapılan Çalışmalarda İş Kazalarını Oluşturan Genel Etkenler Şunlardır:
1-Elektrik tesisatının cins ve hacmine göre yetkili ehliyete sahip olmayan kişilerce yapılması,
bakım ve onarımının sağlanması,
2-Makine veya aletlerin çıplak metal kısımlarının topraklanmamış ya da gerekli yalıtımın ya-
pılmamış olması,
3-Topraklamanın kolay muayene edilememesi sonucu, topraklaması yapılmış bilinen alet veya
makinelerin, zaman süreci içerisinde veya dış etkenler sonucu topraklamasının bozulması,
4-Çalışanlara yeterli kişisel koruyucu, yeterli güvenlik malzemesi verilmemesi veya çalışanların
bunları kullanmamaları,
5-Çalışanlara işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında gerekli bilgilerin verilmemesi ve bu konuda
sürekli olarak uyarılmamaları veya işyerinde konulan bu kurallara çalışanların uymaması,
6-Çalışanların elektrik enerjisi hakkında gerekli eğitim, bilgi ve deneyime sahip olmamaları,-
bunun sonucu olarak kendine aşırı güven duymaları ve elektriğe karşı gerekli dikkat ve özeni
göstermemeleri,
7-Çalışanların gerekli talimatları almadan veya görevleri dışında arızaya müdahale etmeleri.
8-Çalışanların veya çalıştıranların işyerlerini benimsememeleri.
Elektrik enerjisinin tehlikesi, yalıtım özelliğinin bozularak makinelerin gövdelerine geçmesi veya
iletim hatlarının koparak canlılara dokunması ile oluşur. Ayrıca iletim hatlarına tedbirsiz yaklaşarak
ya da dokunarak ölümlü kazalar yaşanmaktadır.
Alçak Gerilim Tesislerinde Dolaylı Dokunmaya karşı korunmak için alınan tedbirler (Top-
raklama Yönetmeliği m:8):
- Beslemenin otomatik ayrılması ile koruma
- Koruma sınıfı II olan donanım kullanarak veya eşdeğer yalıtım ile koruma
- İletken olmayan mahallerde koruma
- Topraklamasız tamamlayıcı yerel (mahalli) eşpotansiyel kuşaklama ile koruma
- Elektriksel ayırma ile koruma
- SELV kullanma
Şebeke tiplerine göre aşağıda belirtilen koruma yöntemleri uygulanabilir:
• TN sistemi
• TT sistemi (TEDAŞ alçak gerilim şebekesinden aboneler için zorunlu sistemdir.)
• IT sistemi
Ayrıca Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğinin 25.10.1996 tarih 22798 sayılı resmi gazetede yayımlanan
son değişikliği ile TEDAŞ’ın da zorunlu kıldığı hayat koruma eşikli Artık Akım Anahtarı. (Kaçak
akım rölesi) (diğer adıyla hayat koruma) iş güvenliği adına çok güzel teknik bir ilerlemedir.
Beslemenin ayrılması: Bir devrede veya donanımda bir gerilimli bölüm ile açıktaki iletken bölüm
veya koruma iletkeni arasındaki bir arıza durumunda, aynı anda erişilebilen iletken bölümler ile
temas durumundaki kişide 50 V a.a. etken değer veya 120 V d.a. dalgacıksız beklenen değeri aşan
dokunma geriliminin tehlikeli fizyolojik etki yapması riskinin ortaya çıkmasına yetecek süre devam
126
127
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
etmeyeceği şekilde, dolaylı temasa karşı koruma sağlayan bir düzen, devrenin veya donanımın
beslemesini otomatik olarak ayırmalıdır.
Koruyucu yalıtma: Normalde gerilim altında olmayan ancak yalıtım hatası sonucu gerilim altına
girebilen parçaların yalıtılmış yapılmasıdır.
Elektrik işlerinde kullanılan pensler, karga burunlar, tornavidalar ve benzeri el aletleri, uygun şekilde
yalıtılmış ve yağdanlıkların, süpürgelerin, fırçaların ve diğer temizlik araçlarının sapları inşaatlarda
da özellikle betonu sıkıştırmak için kullanılan vibratörlerin, akım geçirmeyen malzemeden yapılmış
olmalıdır.
Üzerinde durulan yerin yalıtılması: Yerleri değişmeyen sabit elektrikli makine ve araçlarla,
elektrik panolarının önüne tahta ızgara,lastik paspas vb. konulmak suretiyle yapılan bir korunma
önlemidir.
Bu korunma önlemi, herhangi bir elektrik kaçağında insanı toprağa karşı yalıttığı için elektrik çar-
pılması gerçekleşmez.
Küçük Gerilim Kullanma: Bir yalıtım hatasında elektrik çarpmasının etkili olmaması için,elektrikli
araçların 50V’un altında gerilimle çalıştırılmasıdır.Bu korunma önlemi yapılan elektrikli araçları
ayrıca topraklamaya gerek yoktur.
Kazan içinde veya buna benzer dar ve iletken kısımları bulunan yerlerle ıslak yerlerde, alternatif
akım ile çalışan lambalar kullanıldığı takdirde küçük gerilim kullanılmalıdır.
Bu devredeki fişler aynı yerde bulunabilecek daha yüksek prizlerle uymayacak türden seçilmeli-
dir.
Topraklama: Elektrik enerjisinin kullanıldığı yerlerde, aktif olmayan madeni kısımların toprak ile
yapılan elektriksel bağlantı düzenine topraklama denir (diğer anlatımla makine gövdesi ile yeryü-
zündeki toprağın birbirleri ile bağlanmasıdır).
Elektrikle çalışan tüm makina ve tezgahlar, tornalar, frezler, planyalar, vargeller, hızarlar, matkaplar,
kompresörler vb. nin gövdelerine, gözle muayene edilebilen topraklama hatları çekilmelidir.
Ayrıca çelik konstrüksiyonlu metal çatılarda yıldırıma karşı etkili bir şekilde topraklanmalıdır.
Topraklama devresi, düşük dirençli iletkenden(bakır ve sıcak daldırma galvaniz)yapılmış olmalı,
bağlandığı cihazın devresinde meydana gelecek en büyük kaçak akımı iletecek kapasitede olmalı,
mekanik ve kimyasal etkilerden korunmuş olarak çekilmelidir.
Elektrik tesisatının yıllık periyodik kontrol belgesinde, topraklamaların ölçülen direnç değerleri
ohm cinsinden yazılmalı, sistem tipine göre hesaplanan direnç değeri uygun değilse topraklamalarda
iyileştirme yapılmalıdır.
(Yıldırımdan korunma sisteminin topraklama direnci 10 ohm’dan küçük olmalıdır.
Artık Akım Anahtarı (Kaçak Akım Rölesi): Tüketici devrede, gelen ve giden akımların birbirlerine
eşit olmadığı durumlarda, devreyi otomatik olarak kesen bir koruma cihazıdır. Anahtarda dönen
akım gelen akıma eşit olmayacak ve elektrik devresi kesilecektir.
Yukarıda sayılan koruma önlemlerinin dışında;
— Atölyelerde bulunan makine ve tezgahları ayrı ayrı durdurabilme düzeneğinden başka, pano-
larda bir ana kesici bulunmalıdır.
Elektrik panolarının ön kısımlarında geçişi güçleştirecek malzeme bırakılmamalıdır.
128
129
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Makine ve tezgahların çalıştırma düğmeleri yeşil, durdurma düğmeleri kırmızı renkte olmalıdır. Kollu
ve çevirmeli şalterlerde ise çalıştırma için “1”,durdurma için “0”gibi etiketler bulunmalıdır.
Makine ve tezgahların kumanda yeri, bunların görülemeyeceği yerde ise çalışma noktasında devreyi
kesen bir anahtar bulunmalıdır. Bu anahtar cihazın üzerinde bulunmalıdır.
Elektrikli el aletlerinin kullanılması gereken yerlerde, yeteri sayıda ve topraklanmış elektrikli Prizler
bulundurulmalıdır. Bu prizlerin yeterince bulunmamasından dolayı, el aletlerinin fişleri sökülmekte
kablolar düz olarak bağlanmaktadır. Bu da çeşitli kazalara yol açmaktadır.
— Elektrik el aletlerini çalıştırmak için anahtarın üzerine basıldığında çalıştıracak, bırakıldığında
durduracak yaylı anahtarlar kullanılmalıdır. Bu anahtarlar bozulduğunda aynı özellikteki yaylı
anahtarla değiştirilmelidir.
Elektrik kabloları muntazam döşenmiş olmalı, kırık fiş ve prizler onarılmalı, sigortalar kapalı dolap
içerisinde bulundurulmalıdır.
Büyük mutfaklar, bulaşık yıkama yerleri, soğuk hava depoları, su pompa depoları, su pompa daireleri
ve kazan daireleri ile çamaşırhaneler, banyolar, galvanik işletmeler gibi nemli ve ıslak yerler ile
parlama ve patlama tehlikesi oluşturabilecek tozlu yerlerde;
— Aydınlatama lambaları, fiş ve prizler ile anahtarlar su damlalarına ve toza karşı tamamen
korunmuş şekilde (etanş) olmalıdır.
— Sigortalar tehlikeli ortamın dışında bulundurulmalı.
— Yıpratıcı etkisi olan buhar ve dumana açık metal parçalar, örneğin koruyucu boyaya da da-
yanıklı gereçler kullanılarak korozyona karşı korunmalıdır.
Maddelerin yapısı, işletme, öğütme, sürtünme, karıştırma, sıçrama, taşıma ve depolama işlemleri
sonucunda statik elektrik yüklenme işlemleri oluşur. Statik elektrik, iletken bir bağlantı olmaksızın,
sürtünme ve hareket sonucu oluşan durgun elektriktir.
Statik elektrik yüklü cisimlerin, birbirleriyle temas etmeleri sonucu kıvılcım oluşabilir ve patlama
ve yangın tehlikeleri yaşanabilir.
Ayrıca kâğıt, kumaş gibi hafif ve iletken olmayan malzemelerin işlendiği ve kullanıldığı
Yerlerde, statik elektrik yüklü malzemelerin birbirlerini itmesi veya birbirlerine yapışması gibi
üretim zorluğuna,
— Hassas elektrikli alet ve cihazların hatalı çalışmasına;
— İnsan vücudundaki normal elektrik dengesini bozarak, sinirsel sistemini etkilemesine, yol
açarak başka kazalara da davetiye çıkarabilir
Statik elektriği önlemek için, yapılan işin niteliğine göre;
— Nemlendirme,
— Birbirlerine bağlama ve topraklama,
— İyonizasyon yöntemleri kullanılabilir.
Nemlendirme; Çevre havasını statik elektrik akımının geçmesine izin verecek kadar nemli hale
getirecek kadar nemli hale getirerek, statik elektrik birikimi engellenebilir. Nemlendirme birçok
madde için zararlı olduğundan ve sıcak havalarda aşırı nem, insanları rahatsız edebileceğinden
kullanım alanı sınırlıdır.
128
129
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Birbirine bağlama ve topraklama; İletken özellikteki iki veya daha fazla cismi, bir iletken aracılı-
ğıyla birbirlerine bağlayarak topraklamaktır. Böylece, cisimlerdeki statik elektrik yükü dengelenmiş
olacaktır.
Parlayıcı sıvıların konulduğu bütün depolar ve boru donatımları, boru bağlantıları bu yöntemle statik
elektriğe karşı topraklamalıdır. Depoların patlayıcı sıvılarla doldurulması veya boşaltılmasında araç
ile depo arasında topraklama hattı bağlantısı yapılmalıdır.
İyonizasyon yöntemleri; Hava, normal koşullarda iletken değildir. Ancak, havayı yeterli oranda
iyonlaştırarak statik elektriğin cisimlerde birikmesi önlenebilir.
Havayı iyonlaştırmak için; statik tarak; radyoaktivite ile iyonlaştırma veya açık alev gibi
yöntemler kullanılmalıdır.
Elektrikli Çalışmalarda İnsan Faktörleri ve Ergonomik Önlemler:
1. İnsanlar unutkandır. Unutkanlık faktörü göz önünde tutularak; uyarı levhalarının konulduğu
yerin seçimine, talimatnamelerin kısa ve öz oluşuna, çift güvenlik sistemine büyük ölçüde önem
verilmelidir. Örneğin zımpara taşının çalıştırıldığı yerde “GÖZLÜKSÜZ ÇALIŞMA” levhası
bulunmalıdır.
2. Belli bir işi öğrenmiş ve bunu uzun süre uygulamış insanlar, yaptıkları hareketlerin belli
bir sonuçlarının olmasını beklerler. Örneğin, yukarıya veya aşağıya doğru hareket ettirilerek
çalışan bir elektrikli makine şalterinin, yukarıya doğru hareket ettirilmesinde makinenin çalışması,
aşağıya doğru hareket ettirilmesinde de makinenin durması beklentisi vardır.
3. İnsanlar kendilerini ön plana çıkarmak isterler. Örneğin; elektriği kesmeden elektrik dire-
ğine çıkıp elektrik direğini bağlarlar, yine elektriği kesmeden bir makinede veya panoda onarıma
girişirler, hatta ağızlarına ampul koyup yakmaya çalışırlar.
Çalışanların belli risk görebildikleri halde, erkeklik, kabadayılık, gözü peklik ve kendine güven
gibi toplumsal değerleri ön plana çıkararak veya kendilerini işverene kabul ettirmeye çalışarak
belirgin risk faktörlerini görmezlikten gelmeleri, bu hareketlerinden dolayı cezalandırılacakları
yerde ödüllendirilmeleri sürdükçe kazalar da sürecektir.
4. İş ortamında aşırı düzeyde titreşimler, gürültü, esinti, nem düzeyi gibi faktörler ve bedensel
zorlanmalar stres yaratarak kazalara neden olabilirler.
Ayrıca, iş güvenliği amacıyla çalışanlara verilmesi gereken güvenlik malzemelerinin ergonomik
yapıda olmasına özen gösterilmelidir. Güvenlik malzemeleri ve el aletleri, yapımına özgü işlerde
kullanılmalı, Alçak gerilim eldiveni, Yüksek gerilimli işlerde kullanılmamalı aynı şekilde elektrik
kontrol kalemi tornavida yerine kullanılmamalıdır.
Bununla beraber çalışanların işe alındıklarında ve işbaşı süresince iyi bir teknik düzeye kadar
eğitilmesi, kaza yapma olasılığını azaltacaktır.
130
131
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ÖRNEK FORM VE İŞ GÜVENLİĞİ SÖZLEŞMESİ
HİZMET İÇİ EĞİTİM VE MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME FORMU
SAYIN …………………………………….
İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TALİMATI
GENEL KURALLAR
1- Bu talimatta yazılı olan, bu talimatta olsun veya olmasın iş yeri ilan panosuna veya iş yerinin
muhtelif kısımlarına asılmış bulunan ve asılacak olan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kuralları oku-
nacak ve bu kurallara uyulacaktır.
2- İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulu tarafından zaman zaman tarafınıza bildirilecek yazılı ve
sözlü kurallara uyulacak ve işveren tarafından planlanan süreli veya periyodik iç ve dış eğitimlere
iştirak edilecektir.
3- Şahsınıza verilen görevi size tarif edildiği şekilde yapın, kendi işinizden başka bir işe karış-
mayın.
4- İş yerinin muhtelif yerlerine çeşitli maksatlar;
. Güvenlik . Sağlık . Yasak . Bilgilendirme . Emredici . Uyarıcı . İlk Yardım . İşaret .
Işıklı . Sesli . Sembol vb. için asılmış bulunan güvenlik ve sağlık işaretleri tek tek okunacak
ve bu levhalardaki uyarılara mutlaka uyulacaktır.
5- Güvenlik ve Sağlık işaretlerinin yerleri, ilgili sorumluların haberleri ve izni olmadan değiş-
tirilmeyecektir.
6- İşçilerin tümünün ağır işlerde çalışabileceğine dair ilgili sağlık kuruluşlarından rapor alması
zorunludur.
7- Şantiye binasında bir ilk yardım dolabı mutlaka bulundurulmalıdır.
8- İşin gereği olarak şahsınıza verilen kişisel koruyucuları örneğin; baret (miğfer), emniyet (gü-
venlik) kemeri, iş eldiveni, bot, tulum, lastik çizme, gözlük vb.’yi devamlı olarak kullanın. Bu
malzemeleri eskitir, kırar veya kaybederseniz amirinize haber vererek ve izin alarak ambardan
yenisini alınız. İşiniz gereği ve kendinizin can güvenliği için çok lüzumlu olan bu koruyucuları
almadan iş başı yapmayın.
9- Patlama, yanma ve parlama tehlikesi olan yerleri gerekli kontrol, havalandırma ve kaçak tespiti
yapmadan girmeyin.
Bu yerlerde patlayıcı ve yanıcı ortam oluşturacak alet, edevat ve malzemeler kullanmayın.
10- Kimyasal maddeleri ilgili yönetmelik ve imalatçı firmaların kullanım talimatlarına uygun kullanın.
Bu maddelerin aşındırıcı, tahriş edici, toksik, alerjik, kanserojen ve diğer tüm etkilerinden korunun.
11- Düşme ve kayma tehlikesi olan ve üç metreden daha yüksek kısımlarda çalışırken muhakkak
surette güvenlik kemerinizi belinize takın ve halatı sağlam bir yere geçirdikten sonra kancayı
takın. Güvenlik kemerinin halatı kısa geldiği takdirde ambardan kendir halat alın ve bunu güvenlik
kemerinin kancasına sıkıca bağladıktan ve ilave kendir halatın diğer ucunu yine sağlam bir yere
tutturduktan sonra çalışmaya başlayın.
12- Şahsınıza verilen kişisel koruyucu malzemeleri iyi ve temiz bir şekilde kullanın, muhafaza edin.
130
131
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
13- Şahsınıza verilen kişisel koruyucu malzemeleri kaybetmemek için icabında ambara teslim edin.
14- Beraber çalıştığınız işçi arkadaşlarınızı ve iş yerinde çalışan diğer işçileri kazaya uğratma-
yacak şekilde çalışın.
15- İş yerinde çalıştığınız sürece sivri uçları veya keskin kenarları bulunan malzeme ve artıkları
gelişi güzel atmayın ve ortalıkta bulundurmayın.
16- İş yerinde çalıştığınız sürece kazaya sebep olacak veya çalışanları tehlikeli durumlara düşü-
recek şekilde malzeme istif etmeyin ve araçları gelişigüzel yerlere bırakmayın.
17- Cam, saç ve çimento harçlı levhalardan yapılmış veya eskimiş yıpranmış dayanıklılığı azalmış
çatılarda çalışacağınız zaman ilk önce iş yeri ilgili ve sorumlulardan çatı merdiveni temin edin
ve bunu kullanın ve buralarda tam güvenliği sağlamadıkça çalışmayın.
18- İnşaat süresince betonarme merdiven ve sahanlıkların boşluk taraflarına ahşaptan sağlam
şekilde korkuluk yapınız.
19- İnşaatın veya işin yürütümü esnasında yapılan geçitlere sağlam şekilde korkuluk yapın ve
bu korkulukları geçit sökülünceye kadar sökmeyin.
20- Tavan ve döşemelerdeki çeşitli maksatlar için bırakılan boşluk ve deliklere (aydınlık, asansör
boşluğu vb.) korkuluk yapın veya bu deliklerin üstlerini geçici bir süre için uygun şekilde kapatın.
Korkuluk veya kapakları iş yeri ilgili sorumlularının haberi ve izni olmadan sökmeyin.
21- İnşaatın kenarında boşluk veya delik civarında korkuluk veya kapak yok ise bir nedenle
gezmeyin, bulunmayın, oturmayın ve yatmayın.
22- İş yeri sahası içinde hiçbir şekilde yatmayın ve uyumayın.
23- İş yerinde şaka yapmayın.
24- Yürürken önünüze bakın.
25- Girilmesi yasaklanan yerlere girmeyin.
26- Kuvvetli rüzgâr olan kısımlarda yetkili ve sorumluların izni olmadan çalışmayın.
27- İş yeri içinde veya civarında bulunan deniz, havuz, su birikintisi, dere, nehir gibi yerlere
kati surette girmeyin. İş yeri sahası içinde bu gibi yerlerde çalışmanız gerekiyorsa is yeri ilgili
sorumlularının gerekli güvenlik tedbirlerini almasından sonra sadece işin gereği olarak girin.
28- İşyerinden izinsiz ayrılmayın, iş yerinde misafir, hemşeri, akraba kabul etmeyin.
29- Vukua gelebilecek herhangi bir iş kazasını işyeri sorumlularına haber verin.
YANGIN İLE İLGİLİ KURALLAR:
30- Sigara içilmesi yasaklanan yerlerde sigara içmeyin, ateş yakmayın, açık alevli cihaz kullan-
mayın, kaynak yapmayın.
31- İşyerinde vukua gelecek en küçük bir yangını derhal sorumlu ve ilgililere haber verin.
32- Yağ, akaryakıt, boya veya organik tozlar gibi parlayıcı maddelerin yangınlarında ve alçak
gerilim elektrik tesislerindeki yangınlarda su kullanmayın.
33- Parlayıcı sıvılar, yağlar ve boyalardan doğacak yangınlarda, içinde köpük, karbon tetraklörür, karbon-
dioksit ve bikarbonat tozu veya diğer etkili maddeler bulunan yangın söndürme cihazlarını kullanın.
34- Gerilim altındaki elektrik tesis ve cihazlarında çıkan yangınlarda karbondioksitli, bikarbonat
tozlu veya benzeri etkili diğer tiplerde yangın söndürme cihazı kullanın.
132
133
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
KAZI İLE İLGİLİ KURALLAR
35- Yeraltı ve yer üstü haritaları veya teknik nezaretçi olmadan kazı çalışmalarına başlanmaya-
caktır. Haritalarda belirtilenin aksine kazı sırasında elektrik, haberleşme, gaz, su, pis su, suyolu
ve depo vb. gibi hatlara veya benzeri tesisata rastladığınız takdirde kazı işlemini derhal durdurun,
sorumlu ve ilgililere haber verin. Kazı sırasında zehirli ve boğucu gaz bulunduğu anlaşıldığı hal-
lerde derhal buradan uzaklaşın, sorumlu ve ilgililere derhal haber verin, sorumlu ve ilgili şahıslar
tarafından gerekli önlemler alındıktan sonra kazı işlemine devam edin.
36- Hafriyat ekibi gelmeden şantiye sahasının çevresi çitlerle sınırlanmalıdır.
37- Kazı sırasında üst taraftan herhangi bir kayma veya göçme ihtimali belirlendiği zaman derhal
çalışma mahallini terk edin. Sorumlu ve ilgililere derhal haber verin. Gerekli önlemler alındıktan
sonra kazı işlemine devam edin.
38- Kazı işlerinde derinlik aranmaksızın uygun destek, set, iksa (tahkimat) olmadan kazı yap-
mayın.
39- 1,5 metreden daha derin olan kazı işlerinde, el merdivenleri ile inip çıkın.
40- Kuyu ve lağım çukurları gibi derin yerlerde çalışırken güvenlik kemeri ve sinyal iplerini
yanınıza alın ve kullanın. Temiz hava sağlanmadıkça çalışmayın.
41- Kazı işlerinde yağış sırasında çalışmayın. Yağışın durmasından ve güvenlik tedbirlerinin
alınmasından sonra çalışın.
42- Islak elbise ile çalışmayın.
43- Su içinde çalışmanız gerekiyor ise çizme kullanın.
44- Kazıdan çıkan toprağı, kazı kenarından en az 1 metre uzağa atın.
45- Kazı sahası içinde, çalışma dışında bulunmayın, oturmayın, yatmayın ve uyumayın.
46- Kazı işlemi esnasında ters şev vererek üst tarafı göçertmeyin.
47- Kazının üst kenarında bulunmayın.
48- Ekskavatör, Buldozer ve benzeri iş makinelerinin hareket alanı içine girmeyin ve yaklaş-
mayın.
49- İş makineleri üzerine kati surette binmeyin. Bu gibi makineler üzerinde operatörden başkası
bulunamaz.
İSKELE VE KORKULUK İLE İLGİLİ KURALLAR
50- İskeleleri ve korkulukları kişileri ve cisimleri düşmekten koruyacak şekilde sağlam ve uygun mal-
zemeden yapın. Çalışmaya başlamadan önce hareket ve oynama olup olmadığını kontrol edin.
51- İskelelerde çalışmaya başlamadan önce kontrol edin. Herhangi bir arıza mevcut ise durumu
sorumlu ve ilgililere haber verin ve giderilince çalışmaya başlayın.
52- İskelede herhangi bir nedenle kayganlık meydana gelmiş ise bunu giderin, sonra çalışın.
53- İskeleler üzerinde moloz ve artıklar bırakmayın.
54- İskelelerde korkuluksuz çalışmayın. Korkuluklarda bir tırabzan, orta seviyede bir ara korkuluk
ve tabanında eteklik bulunup bulunmadığını ve sağlamlığını kontrol edin.
55- Balkon ve buna benzer yerlerde sıva, boya veya buna benzer işler yapılacağı zaman harici
iskelenin kurulmasını bekleyin harici iskele kurulduktan sonra işinizi yapın.
132
133
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
56- İskele montajı sırasında alt tarafta hiçkimse bulundurulmayacaktır. Bu nedenle bir gözcü
görevlendirin.
57- İskele sökümü yukarından aşağıya doğru yapılacaktır.
58- İskele elemanları tek tek sökülecektir.
BETON VE KALIP İLE İLGİLİ KURALLAR
59- Kalıp yapımı sırasında boşluk taraflarına sağlam korkuluk yapılacaktır.
60- Kullanılan beton vibratörlerinin düzgün çalışıp çalışmadığı, elektrik kablosunun sıyrılmış
olup olmadığı elektrik kaçağı kontrolünün her kullanımda yapılması zorunludur.
61- Beton dökümü sırasında şantiyeye gelen mikserlere fazladan su kesinlikle katılmamalı kontrol
elemanı olmadan beton dökümüne başlanmamalıdır.
62- Beton dökümü ve kalıp alma sürelerinde ilgili standartlara uyulmalıdır. Kontrol mühendisinin
talimatı ile beton döküm ve kalıp alma işlemleri yapılmalıdır.
63- Kalıp bitimini müteakip kalıbı yetkili ve sorumlu kişilere kontrol ettirin. Kontrol sonucu
müspet çıktığı takdirde ve diğer işlemler bittikten sonra beton dökün.
64- Kalıp sökümü aşağıdaki esaslara göre yapılacaktır.
a. Kalıbı alınacak kısmın önce çaprazları, kolon kanatları alınacak ve saha temizlenecektir.
b. Sökme işi en çok iki aksın dikmeleri alınarak yapılacaktır.
c. Sökme işi, sıpa ve benzeri araçlardan yararlanılarak yapılacaktır. Kalıbı sökülecek kısım
üç metreden yüksek olduğu takdirde seyyar platform kullanın. Bu platform üzerinde işçi
bulunduğu zaman platformu hareket ettirmeyin.
d. Sökülen kalıp malzemeleri atılamayacaktır. Uygun şekilde istif edilecektir.
e. Söküm sırasında, söküm yerine sökücüden başkası yaklaşmayacak ve girmeyecektir.
f. Dış yüz ve boşluk kısımlarda düşmeye karşı gerekli güvenlik tedbirlerini alın.
MERDİVEN İLE İLGİLİ KURALLAR
65- Merdivenlerde kullanılacak kereste sağlam olacaktır. Kereste üzerinde çatlak, yarık, çürük
ve iri budak bulunmayacaktır.
66- El Merdivenleri kullanıldıkları yerlere, alt ve üst kısımları kaymayacak veya bu yerlerden
kurtulmayacak şekilde yerleştirilecektir.
67- Sabit merdivenler korkuluklu olacaktır.
MAKİNA İLE İLGİLİ KURALLAR
68- İş Makinelerini G sınıfı sürücü belgesi veya Operatör belgesi olmadan kullanmayın. Her türlü
arıza ve aksamayı derhal sorumlu ve ilgililere haber verin.
69- Arızalı alet, cihaz, makine ve tezgâh kullanmayın.
70- Çalışan makineye el ile veya başka bir malzeme ile müdahale etmeyin. Makine çalışırken
yağlamayın, tamirat veya bakım işlerine girişmeyin.
71- Makine durdurulduktan sonra yapılacak yağlama, tamirat ve bakım sonucunda, makineye
ait koruyucuları muhakkak yerine takın. Koruyucuları olmayan makineyi çalıştırmayın veya
kullanmayın. Makinenin çalıştırıldığı kısımdaki uyarı levhasına muhakkak uyun.
134
135
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
YÜK ASANSÖRÜ İLE İLGİLİ KURALLAR
72- Yük asansörü ile kapasitesinden daha fazla yük taşımayın.
73- Yük asansörü ile inip çıkmayın.
74- Yük asansörü katlarda durduğu zaman, asansöre yaklaşın ve işinizi görün.
75- Yük asansörünün alt tarafına yaklaşmayın.
76- Yük asansörünün katlarda durduğu yere gerekli güvenlik tedbirini almadan yaklaşmayın.
GIRGIR VİNÇ İLE İLGİLİ KURALLAR
77- Kova kancasına takılacak çelik halat en az üç adet U klemensi ile bağlanacaktır.
78- Şantiyedeki mekanik aksamların (gırgır, dış sıva iskelesi vb.) Makina Mühendisleri Odasının
tarifleyeceği bir Makina Mühendisi tarafından incelenmeli ve çalışabilirlik raporu dâhilinde
kullanıma açılmalıdır.
79- Kancanın kovadan kurtulmaması için mandal, kilitli mandal veya bağlama gibi uygun tertibat
kullanılacaktır.
80- Vincin kolunu sağa sola yalpa yapmayacak şekilde tespit edin.
81- Kovanın hareketi sırasında katlar arasında kovaya takılacak herhangi bir engel bulundurul-
mayacaktır. Kova katlar arasında herhangi bir engele takıldığı takdirde kova aşağı indirilecek ve
engel alındıktan sonra kova tekrar yukarıya çıkarılacaktır.
82- Kovanın içine konacak her türlü malzemenin yüksekliği kova üst düzeyini aşmayacaktır.
83- Kalas, uzun tahta, demir ve benzeri malzeme veya eşya gırgır vince uygun ve emniyetli
şekilde bağlandıktan sonra taşınacaktır.
84- Hareket sırasında kovanın alabora olmaması için kova sapı kenarındaki kilitli mandalı mu-
hakkak kullanın.
85- Gırgır vincin hareket kolu ve el ile tutulan diğer kısımlarındaki elektrik aksamı zararsız hale
getiren yalıtkan nitelikteki malzeme sökülmeyecektir. Bu malzeme üzerine tel sarılmayacaktır.
86- Gırgır vinci yer değiştirmelerde ve devamlı kullanırken en az haftada bir kez kontrol edin.
87- Gırgır vincin kullanılması sırasında lastik çizme veya ayakkabıyı, yalıtkan eldiveni, güvenlik
kemerini ve bareti muhakkak kullanın.
88- Gırgır vinç ile inip çıkmak kati surette yasaktır.
89- Kovanın veya malzemenin yukarıya çekilmesi sırasında alt tarafta bulunmayın. Kovayı veya
malzemeyi uzaktan gözleyin.
NAKLİYE İLE İLGİLİ KURALLAR
90- İş yerinde azami sürat 10 km dir. Kamyon damperleri kalkık şekilde kullanılmayacaktır.
91- Araçların manevralarında muhakkak surette işaretçi kullanılacak ve bu kişi; giriş-çıkış ve
manevraları idare edecektir. İki araç veya makine arasında görünmeyi engelleyecek kör noktalarda
çalışma yapılmayacaktır.
92- Araçlar, gerekli güvenlik tedbirleri alınmadan sürücüsüz bırakılmayacaktır.
134
135
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
93- Traktör şoförü yanına, traktör ile römork arasına, römork üzerine hiçbir şekilde binilmeye-
cektir.
ELEKTRİK İLE İLGİLİ KURALLAR
94- Elektrik ile ilgili arızaları elektrikçiye veya elektrik servisine veyahut ta amirinize haber
verin.
95- Yetkili elektrikçiden başkası elektrik işi ile uğraşamaz. Yasak ve tehlikelidir.
96- Pano a tabloya vey kolayca müdahale edilmesi için, pano veya tabla üzerine, önüne ve çev-
resine hiçbir şey koymayın.
97- Pano veya tablo çevresine su dökmek, su sıkmak kati surette yasaktır.
98- İşyerinin muhtelif kısımlarında bulunan enerji nakil hattına herhangi bir nedenle yaklaşmayın
ve dokunmayın ayrıca, bu hatlara demir boru ve buna benzer malzemeleri yaklaştırmayın ve
dokundurmayın. Ölüm tehlikesi vardır.
99- Hat, motor, sigorta ve diğer bütün elektrik tesis ve tesisatlarında tehlike mevcuttur. Bu gibi
yerlerde yapılacak işlemler; Örneğin Sigorta buşonu değişmesi vb. ancak, yetkili elektrikçiler
tarafından gerilim olmadığı zaman yapılacaktır.
100- Elektrik tesisatını, aydınlatma ve kuvvet tesislerini ancak yetkili elektrikçi yapabilir. Bakım,
onarım, lamba takılması veya değiştirilmesi, şalter ve buna benzer elemanların takılması veya
değiştirilmesi de ancak yetkili elektrikçi tarafından yapılabilir. Yetkisiz kimseler kesinlikle bu
işlerle uğraşamazlar.
101- Yetkili elektrikçiler tarafından kontrol edilmeyen topraklamayı kullanmayın. Topraklamaya
dokunmayın.
102- Şalteri devreden çıkarın sonra fişi çekin veya takın.
103- Yeraltındaki elektrik kablolarına boru veya kazık çakmak yada başka bir işlem yapmak
kesinlikle yasaktır. Ölüm tehlikesi vardır.
104- Elektrikli el aletlerinde uyulacak kurallar;
a. Elektrikli aleti kullanmadan önce kontrol edin.
b. Güvenlik topraklaması arızalı olan aleti kullanmayın.
c. Dar ve rutubetli yerlerde küçük gerilimle (42 volt) çalışın.
d. Hareketli ve döner kısımları korunmamış aleti kullanmayın.
e. Elektrikli alet ile parlayıcı veya patlayıcı ortamda çalışmayın.
ELEKTRİKLİ TESİSLERDE YAPILACAK ÇALIŞMALAR İLE İLGİLİ KURALLAR;
f. Şalteri serbestçe açın (bıçaklı şalterlerde bir önceki şalter açılacaktır.)
g. Şalterin devreye girmemesi için gerekli güvenlik tedbirini alın (Şalteri veya pano kapağını
kilitleyin).
h. Gerilim kontrolü yapın ve gerilim olmadığından emin olun.
i. Topraklayın ve kısa devre yapın.
j. Gerilim altındaki kısımların veya bölmelerin kapaklarını kapatın.
k. İşiniz bittikten sonra, gerilim verilebileceği zaman yukarıdaki işlemleri tersten yapın.
l. Yukarıda açıklanan işlemleri sorumlu ve yetkili elektrikçiler yapacaktır.
136
137
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Yapı Denetim Şirketi tarafından tutanak halinde hazırlanan iş yerinde(şantiyede) uyulacak “İŞÇİ
SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TALİMATI”nı okudum. Bir suretini aldım, diğer suretini de iş
yerine verdim. Talimatta açıklanan kurallara uyacağımı beyan ve kabul ederim. İş bu talimatı tam
sıhhatte olarak, kendi rızamla isteyerek ve bilerek imzaladım.
.. /.. / ……
HAZIRLAYAN
İMZALAYAN
Adı Soyadı
Baba Adı
Doğum yeri ve yılı
Sicil no
:
:
:
:
İMZA
136
137
138
139
III. BÖLÜM
138
139
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
140
141
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
TEDAŞ
TEDAŞ
TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.
TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KABLO BACASI VE ENERJİ ODASININ ÖLÇÜ VE DETAYLARI
İLE UYGULAMA ALANLARINA İLİŞKİN ESASLAR
KABLO BACASI VE ENERJİ ODASININ ÖLÇÜ VE DETAYLARI
İLE UYGULAMA ALANLARINA İLİŞKİN ESASLAR
UYGULAMAYA YÖNELİK ÖRNEKLER İÇİN EĞİTİM CD’sine BAKINIZ
UYGULAMAYA YÖNELİK ÖRNEKLER İÇİN EĞİTİM CDsine BAKINIZ.
ELEKTRİK PİYASASI İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI
HAZİRAN 2005
NİSAN 2006 (REVİZE)
ELEKTRİK PİYASASI İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI
HAZİRAN 2005
NİSAN 2006 (REVİZE)
140
141
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
BÖLÜM-I
KABLO BACASI (KABLO ŞAFTI)
a) Kablo Bacası Uygulaması ve Yerinin Tespiti ile ilgili Hususlar
a.1- Bodrum katlar ve zemin kat dahil toplam en az 4 bağımsız katı olan veya en az 10 adet
elektrik kolon hattı olan her türlü yapılarda kablo bacası oluşturulacaktır. Tesis sahibinin istemesi
durumunda bu şartların altındaki yapılara da kablo bacası uygulanabilir.
a.2- Kablo bacası ve enerji odasının yeri, boyutları ile yapıda kaç adet kullanılacağı, yapının
mimari projesi hazırlanırken mimar ve elektrik proje müellifleri tarafından müşterek çalışma ile
belirlenecek ve mimari projesinde gösterilecektir.
a.3- Yapıda birden fazla kablo bacası ve/veya enerji odası var ve kablo bacası ile enerji odası
aynı hizada değilse, bunlar arasındaki kabloların geçirileceği yerler de mimari proje aşamasında
belirlenecek ve projesinde gösterilecektir. Bu kablolar, yapının statik ve estetik yapısını bozma-
yacak uygun yerlerden c.8 maddesinde belirtildiği şekilde döşenecektir.
a.4- Kablo bacası ile enerji odası mümkün mertebe aynı hizada olacaktır.
a.5- Kablo bacasının yeri; kablo bacasından geçen kolon hatlarının daire içlerindeki dağıtım tablola-
rına rahatlıkla irtibatı yapılabilecek, nemsiz, tozsuz, rutubetsiz, zararlı ısınma ve hava değişiklikleri
ile sarsıntı olmayan, can ve mal güvenliği açısından güvenli, işletme ilgililerinin tüketiciye haber
vermeden istedikleri zaman kontrol edebilecekleri ve merdiven boşluğuna açılan ortak kullanım
alanları içerisinde olacaktır. Bu şartları sağlaması kaydıyla merdiven boşluğuna açılan ortak kullanım
alanları içerisindeki aydınlatma boşlukları da kablo bacası olarak kullanılabilir.
a.6- Yapının en alt kat tavanından en üst kat tavanına kadar kablo bacası yapılacaktır. Kablo
bacasının üzeri ve toz, yağmur, su, fare vb. kablo bacasına sızabilecek tüm açıklıklar uygun
malzeme ile kapatılacaktır.
a.7- Derinliği en az 70 cm. olan kablo bacalarında kablo bacası boyunca katlarda tabliye yapılması zo-
runludur. Daha az derinliği olan kablo bacalarında tabliye yapılabileceği gibi boşluk da bırakılabilir.
Katlarda tabliye yapılırken kabloların ve/veya kablo merdiveninin tabliye betonundan geçirileceği
yerlere kalıp konularak boşluk bırakılacaktır.
Yangın durumunda, kablo bacası boyunca kat tabliyelerindeki boşluklardan dolayı kablo bacası
“baca” görevini göreceğinden, yangın ve/veya dumanın diğer katlara geçişini önlemek için tabliye
yerlerinde yangın durdurucu harç, yastık, panel ve benzeri malzemelerle yangın ve/veya dumanın
geçişini engelleyecek şekilde kablo bacası boyunca tüm açıklıklar kapatılacaktır.
Mimari projede, kablo bacası boyunca katlarda yapılacak tabliye ve boşluklar gösterilecektir.
a.8- Kablo bacasının duvarları düzgün olacak, ince sıva ile sıvanacak ve toz oluşmaması için
beyaz renk plastik boya ile boyanacaktır.
a.9- Kablo bacası boyunca Elektrik sayaç panosunun bulunduğu kat hariç her kata, kat zemininden
en az 20 cm. yükseklikten itibaren kablo bacasına rahat müdahale edilebilecek yeterli genişlik ve
yükseklikte kapı yapılacaktır. Kablo bacası içerisinde hava sirkülasyonunun rahat sağlanabilmesi
için kapıların üzerinde uygun büyüklükte filtreli havalandırma panjuru bulunacaktır. Kablo bacası
kapılarında anahtarı yöneticide olacak anahtarlı uygun kilit sistemi kullanılacaktır.
a.10- Kablo bacası; zayıf akım kabloları, bus-bar ve elektrik kablolarının vb. taşınması ile zayıf
akım kablolarına ait dağıtım kutularının konulması dışında başka amaçla kullanılamaz.
a.11- Kablo bacası ve/veya enerji odası oluşturulan yapıların elektrik projelerinin onayı aşama-
sında onaylı mimari projesi de getirilecektir.
142
143
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
b) Kablo Merdiveni ve Kablo Bacasına Montajı
b.1- Kablo bacası, kablo bacasında kullanılacak kablo taşıma sistemleri ve kablo bacasından
geçirilecek kablo, bus-bar vb. ile bunların kablo bacasına montajı yürürlükteki ilgili standartlara
uygun olacaktır.
b.2- Kablolar, kablo merdiveni gibi uygun kablo taşıma sistemlerine kablo bağı veya kablo kro-
şeleri ile bağlanarak kablo bacasından geçirilecektir(Şekil 1).
b.3- Sacdan yapılan kablo merdiveni, hazır galvanizli sacdan (pregalvaniz-TS 822) veya imalattan
sonra sıcak daldırma galvanizli (TS 914) olarak üretilecektir.
Kablo merdiven dikmeleri sac kalınlığı en az 1,5 mm. olacak, mukavemetini artırmak için dik-
meler bükümlü yapılacaktır.
Kablo merdiven basamakları sac kalınlığı 1,5 mm. olacak, basamaklar dikmelere galvanizli
cıvata, perçin veya sabitleme elemanları ile bağlanacak ve basamaklar arası mesafe en fazla 40
cm. olacaktır(Şekil 1).
b.4- Kablo merdiveni; kablo bacasının derinliğine, kablo bacasında tabliye olup olmadığına,
tesisatın ve işletmeciliğinin rahat ve emniyetli bir şekilde yapılmasına göre kablo bacasının arka
veya yan duvarlarına monte edilir. Kablo bacası boyunca, kablo merdiveninin monte edileceği
duvara en fazla 1,5 m. aralıklarda (katlardaki tabliye betonu ve uygun yerlere), kablo merdiven
dikmelerini karşılayacak şekilde karşılıklı ikişer adet galvanizli ve en az 2 mm. kalınlığında
düzgün yüzeyli DKP sacdan yapılmış “duvara tespit(mesnet) parçaları”, en az ikişer adet çelik
dübel kullanılarak duvara sıkıca tutturulur. Kablo merdiven dikmeleri en az dörder adet galvanizli
cıvata ile duvara tespit parçalarına tutturularak kablo bacasına monte edilir(Şekil 1).
b.5- Kablo bacası boyunca birden fazla kablo merdiveni kullanılması durumunda, kablo merdiveni-
nin yapıldığı gereçten yapılma “düz birleştirme(ek) parçası” ile en az dörder adet galvanizli cıvata
kullanılarak kablo merdivenleri birbirlerine eklenerek tek parça haline getirilecektir(Şekil 1).
b.6- Kablo merdiveni kablo bacasına monte edilirken, monte edildiği duvar ile (2-5) cm., diğer
duvarlar ve kapı arasında ise en az 5 cm. açıklık bırakılarak kablo merdiveni ve kabloların du-
varlara ve kapıya teması önlenecek, ayrıca kablo bacasının hava sirkülasyonu sağlanacaktır.
b.7- Kablo merdiveninin potansiyel dengelemesi:
i) Kablo merdiveninin her iki tarafı ana potansiyel dengeleme barasına, potansiyel dengele-
me iletkeni (en az M10 cıvata kullanılarak 50 mm² galvanizli çelik şerit veya 25 mm² bakır
kablo ve papucu) ile uygun ek malzemeleri kullanılarak bağlanacaktır.
ii) Kablo merdivenleri birbirlerine kablo merdiveninin yapıldığı gereçten yapılma ek parça-
ları ile ek yapılarak veya 50 mm² galvanizli çelik şerit ile bağlanarak (köprülenerek) kablo
merdiveninin tamamının potansiyel dengelemesi sağlanacaktır.
iii) Kablo bacası ve kapısının gerilim altında olmayan tüm metal aksamları kablo merdivenine
kablo papuçları ile bağlanarak potansiyel dengelemesi sağlanacaktır.
iv) Katlardaki tabliye betonuna tutturulan “duvara tespit parçalarına”, tabliye demirleri uygun
şekilde bağlanarak temel topraklayıcının yapının tüm katlarındaki demir donatılara daha iyi
iletilmesi sağlanacaktır.
v) Kablo merdiveni montajı ve topraklamasındaki bütün bu bağlamalarda, paslanmaz mal-
zeme ile kaplı cıvata, pul, rondela vb. malzeme kullanılacak, bağlantı noktaları korozyona
karşı korunacaktır. Ayrıca kablo merdiveninin, kablo bacasına montajından sonra çizilen,
kesilen, civatalanan ve parçaların birbirlerine dokunan yerleri oksitlenmemesi için galvaniz
(sprey) boya ile boyanacaktır.
142
143
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
vi) Kablo merdiveni, potansiyel dengeleme barası veya ana topraklama iletkeni olarak
kullanılamaz.
vii) Topraklamalar Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine uygun olarak ya-
pılacaktır.
c) Kabloların Kablo merdivenine bağlanması
c.1- Kablo merdiveni kablo bacasına monte edildikten sonra kablo bacasının ön yüzü duvar veya
uygun malzeme ile kapatılır. Kablo bacasının ön yüzü kapatılırken kablo bacasına müdahale ede-
bilmek için her katta boşluk bırakılır, bu boşluk kapı ile kapatılır. Kablolar, kablo merdivenine
kablo bacasının ön yüzü kapatılmadan önce bağlanabileceği gibi, ön yüz kapatıldıktan sonra da
kapı boşluğundan bağlanabilir.
c.2- Kablo bacası boyunca sırasıyla Telefon, Data, Televizyon ve Kolon hattı kabloları, kablo
bacasının kapı boşluğunda elle ulaşılabilen tüm kablo merdiven basamaklarına, kablo bağı(klips)
veya paslanmaz malzeme ile kaplı metal kablo kroşeleri ile bağlanarak geçirilecektir(Şekil 1).
c.3- Her bir zayıf akım kablosu ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek sıralı olarak yan yana
bağlanabileceği gibi bir kablo bağına aynı kata ait aynı türden(Telefon, Data, Televizyon vb.)
kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana da bağlanabilir. Ancak aynı kablo bağına farklı
katlara ait veya farklı türden kablo bağlanmayacaktır(Sekil 1). Zayıf akım kabloları açıktan
döşenirse Zayıf akım kabloları ile Kolon hattı kabloları arasında bölme(separatör) kullanılacak
veya en az 10 cm. mesafe bırakılacaktır. Zayıf akım kabloları PVC boru, kapalı tip kablo kanalı
vb. içerisinden geçirilmesi durumunda araya bölme veya mesafe konulmayabilir.
c.4- Kolon hattı kabloları için en uygun döşeme şekli, her bir kolon hattı kablosunun ayrı kablo
bağı veya kablo kroşesi ile tek sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık
bırakılarak(bu durumda düzeltme faktörü-akım düşürme katsayısı- 1 alınır) veya aralarında en az
kablo çapı kadar açıklık bırakılarak veya birbirlerine dokunmalı olarak bağlamaktır (Şekil 1).
Aynı kata ait kolon hattı kabloları aynı kablo bağı içerisinde demet halinde tek sıralı olarak yan
yana da bağlanabilir. Ancak aynı kablo bağına farklı katlara ait veya farklı türden kablo bağlan-
mayacaktır. Bu bağlama şekli düzeltme faktörü en düşük olanıdır (Sekil 1).
Her kolon hattı için ayrı topraklama iletkeni çekilmesi durumunda, topraklama iletkenleri de
kolon hattı kablosu ile birlikte aynı kablo bağı içerisine bağlanabilir.
c.5- Kabloların yük akımları ısınma hesaplarında, kablo döşeme şekline göre düzeltme faktörleri
dikkate alınacaktır.
c.6- Kablo bacasından geçirilecek kolon hatlarında çok damarlı termoplastik dış kılıflı kablo
kullanılacaktır. Ancak Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe göre; Endüstriyel
ve depolama amaçlı binalar dışındaki, sağlık hizmeti amaçlı yapılarda ve kullanıcı yükü (sayısı)
1000’den fazla olan bütün yapılarda, 100 ve daha fazla odalı oteller, moteller ve yatakhanelerde,
bütün penceresiz yapılar ve yeraltındaki yapılarda, bütün yüksek binalarda; kuvvetli akım besleme
ve dağıtım kabloları ve aydınlatma tesisatı kabloları, kullanılacak kablo ve bus-bar gibi her türlü
akım taşıyıcılarda yalıtım amacıyla kullanılan malzemeler, halojenden arındırılmış, yangına maruz
kaldığında herhangi bir zehirleyici gaz üretmeyen nitelikte malzeme olacaktır.
c.7- Kablo bacasından geçirilecek kablolarda pano çıkışından dağıtım tablolarına kadar
kesinlikle ek yapılmayacaktır. Zayıf akım kablolarında ise ilgili yönetmelik ve şartnamelere göre
uygun dağıtım kutuları kullanılabilir. Zayıf akım dağıtım kutuları kablo bacasına konulabilir.
144
145
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
c.8- Enerji odası ile kablo bacası arasındaki kablolar ve kablo bacası çıkışından itibaren tüm
kablolar, uygun yerlerden yapının statik ve estetik yapısını bozmayacak şekilde kablo tavası vb.
uygun kablo taşıma sistemleri kullanılarak taşınabilir veya aşağıdaki hususlara da dikkat edilerek
duvar ve beton içerisinden döşenebilir.
i) Kablolar duvar ve beton içerisinden boru içerisinde geçirilecektir.
ii) Tesisat döşenirken yapının statik yapısının zarar görmemesi için başta pilye, kolon, kiriş
ve diğer inşaat demirlerine kesinlikle ezme, koparma, bükme gibi herhangi bir şekilde zarar
verilmeyecek, kolon ve kiriş duvarları kesinlikle kırılmayacaktır. Bunun için tesisatçı, yapının
kolon ve kiriş içlerinden elektrik tesisatı geçirmeyecek, zorunlu durumlarda kolon ve kirişlere
rastlayan elektrik tesisatının borularını beton dökümünden önce döşeyecektir.
iii) Elektrik boruları tavandan döşenirken, tabliye döşeme demirlerinin kaldırılmasına ge-
rek kalmadan pilye kırım noktaları arasındaki boşluktan geçirilecektir. Döşeme demirleri
zorunlu olmadıkça kaldırılmayacak, zorunlu durumlarda pas payı kadar en fazla 2 cm.
kaldırılacaktır.
iv) Tabliye betonu, kiriş, kolon gibi demir donatılı beton döşemelerin içerisinden geçirilecek
elektrik borularının dış çapı, döşeme kalınlığının 1/10’dan fazla olamaz. Döşeme içerisinden
birden fazla elektrik borusu geçirilirken borular arasındaki mesafe, borunun dış çapı 4 cm.
altında ise boru dış çapının en az 4 katı, boru dış çapı 4 cm. ve üzerinde ise boru dış çapının
en az 3 katı olacaktır.
c.9- Kablo bacasından geçen tüm kabloların pano çıkışı, katlarda ve kablo bacası çıkışlarında
kablo üzerine plastik kablo numaraları takılacaktır.
d) Kablo merdiveni ve kablo bacasının ölçüleri
d.1- Kablo bacasının en ve derinlik ölçüleri, kablo merdiveninin kablo bacasına yerleştirilme
şekline göre değişmektedir. Aşağıda verilen kablo bacasının en ve derinlik ölçüleri kablo bacası
boyunca her seviyede sağlanması gereken asgari net değerlerdir.
i) Kablo merdiveni kablo bacasının arka duvarına tek parça halinde monte edilirse kablo
bacasının derinliği en az 20 cm., eni ise kablo merdiveni eninden en az 10 cm. fazla olacak
şekilde en az 50 cm. olacaktır.
ii) Ancak mimari projede bu uzunlukta kablo bacası eni oluşturulamıyorsa veya istenilirse,
kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına tek parça veya parçalar halinde de monte
edilebilir. Kablo merdiveninin monte edildiği duvarın derinliği, kablo merdiveni en uzun-
luğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır. Bu durumda;
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarına tek parça halinde monte edildiğinde, ener-
jisiz ortamda kablo bacasına girmeden kablo merdivenin tamamına rahat ve emniyetli bir
şekilde el ile müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise)
kablo bacası eni en az 50 cm. olacak,
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek ge-
rekiyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’den fazla ise) kablo bacası eni en az 100
cm. olacak,
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla ola-
caktır.
Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni
144
145
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
cm. olacak,
x K x (Rt + Rtv) + Rktop + 10 cm.,
x K x (Rt + Rtv) + 2 x Rktop + 10 cm.,
x K x (Rt + Rtv) + 3 x Rktop + 10 cm.,
x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
cm. olacak,
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
cm. olacak,
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
cm. olacak,
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
en az 70 cm. olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’den fazla ise kablo
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
cm. daha fazla olacaktır.
cm. olacak,
cm. daha fazla olacaktır.
bacası eni en az 120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
cm. daha fazla olacaktır.
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
cm. olacak,
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
cm. daha fazla olacaktır.
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
kroşesi ile tek sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
cm. daha fazla olacaktır.
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
tek sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x
cm. daha fazla olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
kroşesi ile tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alına-
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
bilir).
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasın-
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
dan geçirilen kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
bulunur(Konut, büro vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti. Elektrik
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
bağlanırsa, d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ≥ Rkmax + 1 cm.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
bağı ile bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ≥ 1,1 x x Rk + 1 cm. olacaktır.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
2
2
Px
2/
(L+a
)
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
2
2
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
2/
Px
(L+a
)
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
15000000
xa
2
2
2/
(L+a
Px
)
15000000
xa
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
48 x E x J
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
48 x E x J
15000000
xa
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
48 x E x J
bağlantısı sağlanacaktır.
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
bağlantısı sağlanacaktır.
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
48 x E x J
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlantısı sağlanacaktır.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
bağlantısı sağlanacaktır.
2
Px
(L+a
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
15000000
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
48 x E x J
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlantısı sağlanacaktır.
2
Px
(L+a
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
15000000
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
2/
)
xa
2/
)
xa
]
[
[
[
]
[
]
]
]
[
3
3
2
3
2
3
3
146
48 x E x J
bağlantısı sağlanacaktır.
2
2
(L+a
2/
)
Px
3
]
[
15000000
xa
48 x E x J
bağlantısı sağlanacaktır.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
147
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
(L+a
(L+a
d = Kablo merdiveni dikmelerinin sac kalınlığı (0,15 cm. veya 0.2 cm. alınır).
d = Kablo merdiveni dikmelerinin sac kalınlığı ( 0,15 cm. veya 0.2 cm. alınır).
d = Kablo merdiveni dikmelerinin sac kalınlığı ( 0,15 cm. veya 0.2 cm. alınır).
L = Kablo merdiveninin “duvara tespit(mesnet) parçalarına” tutturulduğu mesnetler arası
L = Kablo merdiveninin “duvara tespit(mesnet) parçalarına” tutturulduğu mesnetler arası mesafe
L = Kablo merdiveninin “duvara tespit(mesnet) parçalarına” tutturulduğu mesnetler arası mesafe
2
2
2
2
)
)
( dikey kablo merdivenlerinde ℓ=
mesafe (dikey kablo merdivenlerinde
( dikey kablo merdivenlerinde ℓ=
en fazla 150 cm. alınır).
alınır).
alınır).
P = Kablo merdiveninin L aralığındaki kabloların toplam ağırlığı (Konut, büro vb. yapılarda pratik
P = Kablo merdiveninin L aralığındaki kabloların toplam ağırlığı (Konut, büro vb. yapılarda pratik
P = Kablo merdiveninin L aralığındaki kabloların toplam ağırlığı (Konut, büro vb. yapılarda
olarak her bağımsız bölüm için 1 Kg/m alınabilir).
olarak her bağımsız bölüm için 1 Kg/m alınabilir).
pratik olarak her bağımsız bölüm için 1 Kg/m alınabilir).
a = Kablo merdiveni toplam eni(cm.)
a = Kablo merdiveni toplam eni(cm.)
a = Kablo merdiveni toplam eni(cm.)
f = Metal(sac) malzemenin sehimi, burulması (yaklaşık 1,8 cm. alınmıştır).
f = Metal(sac) malzemenin sehimi, burulması (yaklaşık 1,8 cm. alınmıştır).
E = Demirin burulma katsayısı (2,1.106).
f = Metal(sac) malzemenin sehimi, burulması (yaklaşık 1,8 cm. alınmıştır).
E = Demirin burulma katsayısı (2,1.106).
J = Konstrüksiyonun momenti [a x d x (h x d)³] / 12
E = Demirin burulma katsayısı (2,1.106).
J = Konstrüksiyonun momenti [a x d x (h x d)³] / 12
J = Konstrüksiyonun momenti [a x d x (h x d)³] / 12
cm., yatayda ℓ=L cm. L değeri en fazla 150 cm.
cm., yatayda
cm., yatayda ℓ=L cm. L değeri en fazla 150 cm.
L değeri
2/
2/
d.5- Kablo merdiven ölçüleri(a, b, h, d, L) yukarıda izah edildiği şekilde hesaplanarak veya hesap
d.5- Kablo merdiven ölçüleri(a, b, h, d, L) yukarıda izah edildiği şekilde hesaplanarak veya hesap
yapmadan kablo merdivenine kabloların döşeme şekline(d.2.i, d.2.ii, d.2.iii, d.2.iv), yapının kat
yapmadan kablo merdivenine kabloların döşeme şekline(d.2.i, d.2.ii, d.2.iii, d.2.iv), yapının kat
adedi(K) ve kattaki bağımsız bölüm adetine(A) göre a, b, h, d değerleri Çizelge 1’ den bulunabilir.
adedi(K) ve kattaki bağımsız bölüm adetine(A) göre a, b, h, d değerleri Çizelge 1’ den bulunabilir.
Çizelge 1’ de kablo merdivenine döşenecek kabloların ortalama dış çapları Telefon(Rt) = 0.5 cm.,
Çizelge 1’ de kablo merdivenine döşenecek kabloların ortalama dış çapları Telefon(Rt) = 0.5 cm.,
Televizyon(Rtv)=0.6 cm., Kolon hattı (Rk)=1.8 cm., her bir bağımsız bölüm için 1 metre kablo
Televizyon(Rtv)=0.6 cm., Kolon hattı (Rk)=1.8 cm., her bir bağımsız bölüm için 1 metre kablo
merdivenine döşenen kabloların toplam ağırlığı 1 kg/m., L=150 cm. alınmıştır.
merdivenine döşenen kabloların toplam ağırlığı 1 kg/m., L=150 cm. alınmıştır.
Kabloların basamaklara döşenme şekli, Kablo merdiveninin kablo bacasına yerleştirilmesi ile
Kabloların basamaklara döşenme şekli, Kablo merdiveninin kablo bacasına yerleştirilmesi ile
Kablo merdiven ölçüleri(a, b, h, d, L) yukarıda izah edildiği şekilde veya projeyi onaylayacak
Kablo merdiven ölçüleri(a, b, h, d, L) yukarıda izah edildiği şekilde veya projeyi onaylayacak
kuruluşun uygun görmesi durumunda proje müellifince başka bir şekilde de yapılabilir. Ancak kablo
kuruluşun uygun görmesi durumunda proje müellifince başka bir şekilde de yapılabilir. Ancak kablo
merdiveni ve kablo bacası ölçüleri d.2.iv göre hesaplanan ölçülerden az olamaz.
merdiveni ve kablo bacası ölçüleri d.2.iv göre hesaplanan ölçülerden az olamaz.
d.5- Kablo merdiven ölçüleri(a, b, h, d, L) yukarıda izah edildiği şekilde hesaplanarak veya hesap
yapmadan kablo merdivenine kabloların döşeme şekline(d.2.i, d.2.ii, d.2.iii, d.2.iv), yapının kat
adedi(K) ve kattaki bağımsız bölüm adetine(A) göre a, b, h, d değerleri Çizelge 1’den bulunabilir.
Çizelge 1’de kablo merdivenine döşenecek kabloların ortalama dış çapları Telefon (Rt) = 0.5 cm.,
Televizyon (Rtv)=0.6 cm., Kolon hattı (Rk)=1.8 cm., her bir bağımsız bölüm için 1 metre kablo
merdivenine döşenen kabloların toplam ağırlığı 1 kg/m., L=150 cm. alınmıştır.
Kabloların basamaklara döşenme şekli, Kablo merdiveninin kablo bacasına yerleştirilmesi ile
Kablo merdiven ölçüleri (a, b, h, d, L) yukarıda izah edildiği şekilde veya projeyi onaylayacak
kuruluşun uygun görmesi durumunda proje müellifince başka bir şekilde de yapılabilir. Ancak
kablo merdiveni ve kablo bacası ölçüleri d.2.iv göre hesaplanan ölçülerden az olamaz.
d.6- Kablo bacasından geçen kablo adetleri yapının ilk katında en fazla miktarda olacak, üst kat-
lara çıkıldıkça kablo miktarı azalacaktır. Elektrik proje müellifi projesinde, kablo bacası boyunca
kablo merdiven ölçülerini(a, b, h, d, L) sabit tutabileceği gibi hesaplarını yapmak kaydıyla üst
katlara doğru belli kat aralıklarında kablo merdiven ölçülerini ve hatta kablo bacası ölçülerini
azaltabilir. Kablo merdiven eni, yüksekliği ve yönünün değiştiği yerlerde birleştirici özel parçalar
kullanılacaktır.
d.7- Elektrik projesinde kabloların basamaklara döşenme şekli, kablo merdiveninin kablo bacasına
yerleştirilmesi, kablo bacası, kablo merdiveni ve enerji odasının ölçü ve hesapları ile projedeki
yerleri belirtilecektir. Kablo bacası boyunca kablo bacasının yeri ve ölçü değerleri elektrik ve
mimari proje ile uyum içinde olacaktır. Elektrik projeleri onaylanırken beraberinde kontrol için
istenilen onaylı mimari proje üzerinde, elektrik projesinde belirtilen kablo bacası ve enerji oda-
sının yerleri ve ölçüleri karşılaştırılacaktır.
d.7- Elektrik projesinde kabloların basamaklara döşenme şekli, kablo merdiveninin kablo bacasına
d.7- Elektrik projesinde kabloların basamaklara döşenme şekli, kablo merdiveninin kablo bacasına
yerleştirilmesi, kablo bacası, kablo merdiveni ve enerji odasının ölçü ve hesapları ile projedeki yerleri
yerleştirilmesi, kablo bacası, kablo merdiveni ve enerji odasının ölçü ve hesapları ile projedeki yerleri
belirtilecektir. Kablo bacası boyunca kablo bacasının yeri ve ölçü değerleri elektrik ve mimari proje ile
belirtilecektir. Kablo bacası boyunca kablo bacasının yeri ve ölçü değerleri elektrik ve mimari proje ile
uyum içinde olacaktır. Elektrik projeleri onaylanırken beraberinde kontrol için istenilen onaylı mimari
uyum içinde olacaktır. Elektrik projeleri onaylanırken beraberinde kontrol için istenilen onaylı mimari
proje üzerinde, elektrik projesinde belirtilen kablo bacası ve enerji odasının yerleri ve ölçüleri
proje üzerinde, elektrik projesinde belirtilen kablo bacası ve enerji odasının yerleri ve ölçüleri
karşılaştırılacaktır.
karşılaştırılacaktır.
d.6- Kablo bacasından geçen kablo adetleri yapının ilk katında en fazla miktarda olacak, üst katlara
d.6- Kablo bacasından geçen kablo adetleri yapının ilk katında en fazla miktarda olacak, üst katlara
çıkıldıkça kablo miktarı azalacaktır. Elektrik proje müellifi projesinde, kablo bacası boyunca kablo
çıkıldıkça kablo miktarı azalacaktır. Elektrik proje müellifi projesinde, kablo bacası boyunca kablo
merdiven ölçülerini(a, b, h, d, L) sabit tutabileceği gibi hesaplarını yapmak kaydıyla üst katlara doğru
merdiven ölçülerini(a, b, h, d, L) sabit tutabileceği gibi hesaplarını yapmak kaydıyla üst katlara doğru
belli kat aralıklarında kablo merdiven ölçülerini ve hatta kablo bacası ölçülerini azaltabilir. Kablo
belli kat aralıklarında kablo merdiven ölçülerini ve hatta kablo bacası ölçülerini azaltabilir. Kablo
merdiven eni, yüksekliği ve yönünün değiştiği yerlerde birleştirici özel parçalar kullanılacaktır.
merdiven eni, yüksekliği ve yönünün değiştiği yerlerde birleştirici özel parçalar kullanılacaktır.
Örnek: Katta dörder adet mesken/işyeri olan toplam 10 katlı binada; ilk 3 katta 4x6mm²(dış
Örnek: Katta dörder adet mesken/işyeri olan toplam 10 katlı binada; ilk 3 katta 4x6mm²(dış
çapı=1,5cm), 4-6 katlarda 4x10mm²(1,8cm), 7-10 katlarda 4x16mm²(2cm) NVV kolon hattı
çapı=1,5cm), 4-6 katlarda 4x10mm²(1,8cm), 7-10 katlarda 4x16mm²(2cm) NVV kolon hattı
kablosu kullanılsın. d=0,15 cm., L=150cm., Rt= 0,5 cm., Rtv= 0,6 cm. olsun.
kablosu kullanılsın. d=0,15 cm., L=150cm., Rt= 0,5 cm., Rtv= 0,6 cm. olsun.
146
Örnek: Katta dörder adet mesken/işyeri olan toplam 10 katlı binada; ilk 3 katta 4x6mm²(dış
Rktop= 3(kat adeti) x 4(kattaki bağımsız bölüm adeti) x 1,5(kablo dış çapı) + 3x4x1,8 + 4x4x2 =
Rktop= 3(kat adeti) x 4(kattaki bağımsız bölüm adeti) x 1,5(kablo dış çapı) + 3x4x1,8 + 4x4x2 =
çapı=1,5cm), 4-6 katlarda 4x10mm²(1,8cm), 7-10 katlarda 4x16mm²(2cm) NVV kolon hattı
72cm.,
72cm.,
K = 10, A=10x4/10=4, Rkmax= 2 cm., Rk=72/(10x4)=1,8 cm. bulunur.
K = 10, A=10x4/10=4, Rkmax= 2 cm., Rk=72/(10x4)=1,8 cm. bulunur.
kablosu kullanılsın. d=0,15 cm., L=150cm., Rt= 0,5 cm., Rtv= 0,6 cm. olsun.
P=10 (toplam kat adeti) x 4 (kattaki bağımsız bölüm adeti) x 1(Kg/m.) x 1,5(L,m.) =60Kg
P=10 (toplam kat adeti) x 4 (kattaki bağımsız bölüm adeti) x 1(Kg/m.) x 1,5(L,m.) =60Kg
Rktop= 3(kat adeti) x 4(kattaki bağımsız bölüm adeti) x 1,5(kablo dış çapı) + 3x4x1,8 +
(L=150 cm. uzunluğundaki kablo merdivenine bağlı tüm kabloların ağırlığı birim ağırlıklarına göre
(L=150 cm. uzunluğundaki kablo merdivenine bağlı tüm kabloların ağırlığı birim ağırlıklarına göre
4x4x2 = 72cm.,
hesaplanabileceği gibi konut, büro vb. yapılarda pratik olarak her bağımsız bölüm için 1 Kg/m,
hesaplanabileceği gibi konut, büro vb. yapılarda pratik olarak her bağımsız bölüm için 1 Kg/m,
K = 10, A=10x4/10=4, Rkmax= 2 cm., Rk=72/(10x4)=1,8 cm. bulunur.
Rk=1.8 cm. alınabilir.)
Rk=1.8 cm. alınabilir.)
P=10 (toplam kat adeti) x 4 (kattaki bağımsız bölüm adeti) x 1(Kg/m.) x 1,5(L,m.) =60Kg
(L=150 cm. uzunluğundaki kablo merdivenine bağlı tüm kabloların ağırlığı birim ağırlıklarına
göre hesaplanabileceği gibi konut, büro vb. yapılarda pratik olarak her bağımsız bölüm için
1 Kg/m, Rk=1.8 cm. alınabilir.)
Kabloların kablo merdiven basamaklarına döşenme şekline göre Kablo merdiveni toplam eni (a):
Kabloların kablo merdiven basamaklarına döşenme şekline göre Kablo merdiveni toplam eni (a):
- d.2.i göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv )+3 x Rktop+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6)+3x72+10=
- d.2.i göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv )+3 x Rktop+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6)+3x72+10=
251 cm.
251 cm.
- d.2.ii göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv )+2 x Rktop+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6)+2x72+10=
- d.2.ii göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv )+2 x Rktop+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6)+2x72+10=
179 cm.
179 cm.
- d.2.iii göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv )+Rktop+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6)+72+10 =
- d.2.iii göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv )+Rktop+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6)+72+10 =
107 cm.
107 cm.
- d.2.iv göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk)+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6+1,8)+10=74 cm.
- d.2.iv göre; a= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk)+10 =1,1x 4 x10x(0,5+0,6+1,8)+10=74 cm.
bulunur.
bulunur.
147
Kablolar kablo merdiven basamaklarına örneğin d2(iii) göre döşenirse, kablo bacasının en ve derinlik
Kablolar kablo merdiven basamaklarına örneğin d2(iii) göre döşenirse, kablo bacasının en ve derinlik
ölçüleri:
ölçüleri:
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
cm. olacak,
cm. olacak,
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
cm. olacak,
cm. olacak,
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
cm. olacak,
cm. olacak,
x10x(0,5+0,6)+-
x10x(0,5+0,6)+-
x10x(0,5+0,6+1,8)+10=74
x K x (Rt + Rtv + Rk)+10 =1,1x
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
tek parça halinde monte edilirse
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
cm. olacak,
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
cm. daha fazla olacaktır.
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
cm. daha fazla olacaktır.
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
cm. olacak,
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
cm. daha fazla olacaktır.
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
cm. daha fazla olacaktır.
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
Kabloların kablo merdiven basamaklarına döşenme şekline göre Kablo merdiveni toplam
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
cm. daha fazla olacaktır.
cm. daha fazla olacaktır.
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
eni (a):
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
x K x (Rt + Rtv)+3 x Rktop+10 =1,1x
- d.2.i göre; a= 1,1 x
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
cm. daha fazla olacaktır.
cm. daha fazla olacaktır.
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
3x72+10= 251 cm.
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
x K x (Rt + Rtv)+2 x Rktop+10 =1,1x
- d.2.ii göre; a= 1,1 x
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
2x72+10= 179 cm.
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
x10x(0,5+0,6)+72+10
x K x (Rt + Rtv)+Rktop+10 =1,1x
- d.2.iii göre; a= 1,1 x
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
= 107 cm.
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
- d.2.iv göre; a= 1,1 x
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
cm. bulunur.
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
Kablolar kablo merdiven basamaklarına örneğin d2(iii) göre döşenirse, kablo bacasının en
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
müdahale edilebiliyorsa (kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise) kablo bacası eni en az 50
ve derinlik ölçüleri:
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
cm. olacak,
cm. olacak,
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
- Kablo merdiveni kablo bacasının arka duvarına tek parça halinde monte edilmesi durumunda,
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
Enerjisiz ortamda kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek gerekiyorsa
- Kablo merdiveni kablo bacasının arka duvarına tek parça halinde monte edilmesi durumunda,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Kablo bacası derinliği en az 20 cm., eni ise en az 107+10=117 cm. olacaktır.
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
(kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm’ den fazla ise) kablo bacası eni en az 100 cm. olacak,
- Kablo merdiveni kablo bacasının arka duvarına tek parça halinde monte edilmesi durumunda,
- Kablo merdiveni kablo bacasının arka duvarına tek parça halinde monte edilmesi durumunda,
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Kablo bacası derinliği en az 20 cm., eni ise en az 107+10=117 cm. olacaktır.
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
Kablo bacası derinliği ise kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10 cm. daha fazla olacaktır.
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarına tek parça halinde monte edilirse Kablo
Kablo bacası derinliği en az 20 cm., eni ise en az 107+10=117 cm. olacaktır.
Kablo bacası derinliği en az 20 cm., eni ise en az 107+10=117 cm. olacaktır.
tek parça halinde monte edilirse
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarına
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
tek parça halinde monte edilirse
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarına
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarına
Kablo bacasının derinliği en az 107+10= 117 cm olacaktır. Kablo merdiveni en uzunluğu(107 cm) 70
bacasının derinliği en az 107+10= 117 cm olacaktır. Kablo merdiveni en uzunluğu(107 cm)
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına iki parça halinde karşılıklı olarak monte
Kablo bacasının derinliği en az 107+10= 117 cm olacaktır. Kablo merdiveni en uzunluğu(107 cm) 70
Kablo bacasının derinliği en az 107+10= 117 cm olacaktır. Kablo merdiveni en uzunluğu(107 cm) 70
cm’ den fazla olduğundan kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
70 cm’den fazla olduğundan kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
edildiğinde, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu en fazla 70 cm. ise kablo bacası eni en az 70 cm.
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
cm’ den fazla olduğundan kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek
cm’ den fazla olduğundan kablo merdivenine müdahale edebilmek için kablo bacasına girmek
gerekeceğinden kablo bacası eni en az 100 cm. olacaktır.
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
olacak, uzun olan kablo merdiveni en uzunluğu 70 cm.’ den fazla ise kablo bacası eni en az
girmek gerekeceğinden kablo bacası eni en az 100 cm. olacaktır.
gerekeceğinden kablo bacası eni en az 100 cm. olacaktır.
gerekeceğinden kablo bacası eni en az 100 cm. olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
120 cm. olacak, Kablo bacası derinliği ise uzun olan kablo merdiveni en uzunluğundan en az 10
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına eşit iki parça halinde karşılıklı olarak monte edilirse
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına eşit iki parça halinde karşılıklı olarak
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
cm. daha fazla olacaktır.
cm. daha fazla olacaktır.
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına eşit iki parça halinde karşılıklı olarak monte edilirse
- Kablo merdiveni kablo bacasının yan duvarlarına eşit iki parça halinde karşılıklı olarak monte edilirse
her bir kablo merdiveni 107/2=54 cm., kablo bacası derinliği en az 54+10=64 cm. olacaktır.
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
monte edilirse her bir kablo merdiveni 107/2=54 cm., kablo bacası derinliği en az 54+10=64
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
her bir kablo merdiveni 107/2=54 cm., kablo bacası derinliği en az 54+10=64 cm. olacaktır.
her bir kablo merdiveni 107/2=54 cm., kablo bacası derinliği en az 54+10=64 cm. olacaktır.
Kablo merdiven uzunluğu(54cm) 70 cm’ den az olduğundan kablo merdivenine el ile müdahale
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
cm. olacaktır. Kablo merdiven uzunluğu(54cm) 70 cm’den az olduğundan kablo merdivenine
Kablo merdiven uzunluğu(54cm) 70 cm’ den az olduğundan kablo merdivenine el ile müdahale
Kablo merdiven uzunluğu(54cm) 70 cm’ den az olduğundan kablo merdivenine el ile müdahale
edilebileceği için kablo bacası eni en az 70 cm. olacaktır.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
edilebileceği için kablo bacası eni en az 70 cm. olacaktır.
edilebileceği için kablo bacası eni en az 70 cm. olacaktır.
el ile müdahale edilebileceği için kablo bacası eni en az 70 cm. olacaktır.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Kablolar kablo merdiven basamaklarına d.2.(i,ii,iii) göre döşenirse, kablo merdiven dikme yüksekliği
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
Kablolar kablo merdiven basamaklarına d.2.(i,ii,iii) göre döşenirse, kablo merdiven dikme
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
Kablolar kablo merdiven basamaklarına d.2.(i,ii,iii) göre döşenirse, kablo merdiven dikme yüksekliği
Kablolar kablo merdiven basamaklarına d.2.(i,ii,iii) göre döşenirse, kablo merdiven dikme yüksekliği
4 ≤ h ³ Rkmax+1 göre, 4 ≤ h ³ 2+1, h=en az 4 cm. seçilecektir.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
yüksekliği 4 ≤ h ≥ Rkmax+1 göre, 4 ≤ h ≥ 2+1, h=en az 4 cm. seçilecektir.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında kablo çapının en az 2 katı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
4 ≤ h ³ Rkmax+1 göre, 4 ≤ h ³ 2+1, h=en az 4 cm. seçilecektir.
4 ≤ h ³ Rkmax+1 göre, 4 ≤ h ³ 2+1, h=en az 4 cm. seçilecektir.
Kablolar d.2.iv göre döşenirse, 4 ≤ h ³ 1,1 x 吓A x Rk +1, 4 ≤ h ³ 1,1x 吓4 x1,8+1, h ³ 4,96
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Kablolar d.2.iv göre döşenirse, 4 ≤ h ³ 1,1 x 吓A x Rk +1, 4 ≤ h ³ 1,1x 吓4 x1,8+1, h ³ 4,96
Kablolar d.2.iv göre döşenirse, 4 ≤ h ³ 1,1 x 吓A x Rk +1, 4 ≤ h ³ 1,1x 吓4 x1,8+1, h ³ 4,96
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 3 x Rktop + 10 cm.,
Kablolar d.2.iv göre döşenirse, 4 ≤ h ≥ 1,1 x
x1,8+1,
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
h= en az 5 cm. seçilecektir.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
h= en az 5 cm. seçilecektir.
h= en az 5 cm. seçilecektir.
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
h ≥ 4,96 h= en az 5 cm. seçilecektir.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
ii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile tek
Kablo merdiveninin a=107 cm., d=0,15 cm., h=4 cm., L=150 cm. değerlerini mukavemet
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Kablo merdiveninin a=107 cm., d=0,15 cm., h=4 cm., L=150 cm. değerlerini mukavemet
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
Kablo merdiveninin a=107 cm., d=0,15 cm., h=4 cm., L=150 cm. değerlerini mukavemet
Kablo merdiveninin a=107 cm., d=0,15 cm., h=4 cm., L=150 cm. değerlerini mukavemet
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
sıralı olarak aralarında en az kablo çapı kadar açıklık bırakılarak bağlanması durumunda;
hesaplarına göre kontrol edelim:
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
hesaplarına göre kontrol edelim:
hesaplarına göre kontrol edelim:
hesaplarına göre kontrol edelim:
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
3
3
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + 2 x Rktop + 10 cm.,
2
2
2
2
2/
Px
(L+a
)
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
60
107
150
x
(+
)
2/
3
3
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
, 0,154 x 43 >
d4 x h3 >
2
2
2
2
2
2
2
2
0,03>0,08
Px
2/
Px
(L+a
2/
(L+a
)
)
60
107
60
107
150
150
(+
2/
(+
)
2/
x
)
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
x
15000000
107
15000000
xa
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
d4 x h3 >
, 0,154 x 43 >
, 0,154 x 43 >
d4 x h3 >
, 0,154 x 43 >
0,03>0,08
0,03>0,08
0,03>0,08
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
iii) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı kablo bağı veya kablo kroşesi ile
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
x
15000000
107
x
15000000
107
15000000
15000000
xa
xa
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
olmayacağı için
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
tek sıralı ve birbirlerine dokunmalı olarak bağlanması durumunda;
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
olmayacağı için
olmayacağı için
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
olmayacağı için bağlantı sağlanamadı. Bağlantıyı sağlayabilmek için d ve h değerlerini artır-
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
Kablo merdiveni toplam eni(a)= 1,1 x A x K x (Rt + Rtv ) + Rktop + 10 cm.,
3
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
2
2
2
bağlantı sağlanamadı. Bağlantıyı sağlayabilmek için d ve h değerlerini artırmak, L ve P değerlerini
2/
(L+a
Px
(L+a
2/
Px
)
)
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
mak, L ve P değerlerini azaltmak gerekir. L değeri azaltılmakla L mesafesindeki kabloların
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlantı sağlanamadı. Bağlantıyı sağlayabilmek için d ve h değerlerini artırmak, L ve P değerlerini
bağlantı sağlanamadı. Bağlantıyı sağlayabilmek için d ve h değerlerini artırmak, L ve P değerlerini
azaltmak gerekir. L değeri azaltılmakla L mesafesindeki kabloların toplam ağırlığı(P) değeri de azalır.
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
iv) Aynı kata ait kolon hattı kablolar demet halinde tek sıralı olarak yan yana bağlanması durumunda;
15000000
15000000
xa
xa
toplam ağırlığı(P) değeri de azalır.
azaltmak gerekir. L değeri azaltılmakla L mesafesindeki kabloların toplam ağırlığı(P) değeri de azalır.
azaltmak gerekir. L değeri azaltılmakla L mesafesindeki kabloların toplam ağırlığı(P) değeri de azalır.
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
3
2
2
2
2
(L+a
2/
Px
(L+a
2/
Px
)
)
48 x E x J
48 x E x J
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
Kablo merdiveni toplam eni(a) = 1,1 x A x K x (Rt + Rtv + Rk) + 10 cm. olacaktır.
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
2
2
60
107
150
x
(+
)
2/
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
bağlantısı sağlanacaktır.
bağlantısı sağlanacaktır.
3
15000000
15000000
xa
xa
d=0,2 cm. yaparsak, 0,24 x 43 >
d=0,2 cm. yaparsak, 0,24 x 43 >
0,10>0,08 bağlantı sağlanmış
2
2
2
0,10>0,08 bağlantı sağlanmış
107
150
60
107
150
2/
x
(+
)
2/
x
(+
)
3
3
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
Rt = Kablo bacasından geçirilen telefon kablolarının ortalama dış çapı (0.5 cm. alınabilir).
x
15000000
107
d=0,2 cm. yaparsak, 0,24 x 43 >
d=0,2 cm. yaparsak, 0,24 x 43 >
2
2
2
2
0,10>0,08 bağlantı sağlanmış
0,10>0,08 bağlantı sağlanmış
(L+a
2/
(L+a
2/
Px
)
)
48 x E x J
48 x E x J
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
oldu.
15000000
x
15000000
107
x
107
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
Rtv = Kablo bacasından geçirilen televizyon kablolarının ortalama dış çapı (0.6 cm. alınabilir).
oldu.
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
bağlantısı sağlanacaktır.
bağlantısı sağlanacaktır.
Aynı örnekteki istenilen değerleri hesap yapmadan Çizelge 1’den bulalım: K=10, A=4 ve
15000000
15000000
xa
xa
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
Rk = Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının ortalama dış çapı. Kablo bacasından geçirilen
oldu.
oldu.
3
3
2
2
2
2
kablo merdivenine kablolar d.2.iii döşeneceğine göre Çizelge 1’den,
2/
(L+a
2/
(L+a
Px
)
)
48 x E x J
48 x E x J
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
kolon hattı kablo kesitleri toplamının toplam kolon hattı adetine bölünmesiyle bulunur(Konut, büro
Aynı örnekteki istenilen değerleri hesap yapmadan Çizelge 1’den bulalım:
bağlantısı sağlanacaktır.
bağlantısı sağlanacaktır.
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
vb. yapılarda pratik olarak 1.8 cm. alınabilir).
a=107 cm., b=117 cm., kablo merdiven dikmeleri d=1.5 mm. sacdan yapılırsa h=6 cm., kablo
Aynı örnekteki istenilen değerleri hesap yapmadan Çizelge 1’den bulalım:
Aynı örnekteki istenilen değerleri hesap yapmadan Çizelge 1’den bulalım:
K=10, A=4 ve kablo merdivenine kablolar d.2.iii döşeneceğine göre Çizelge 1’den,
15000000
15000000
xa
xa
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
Rktop= Kablo bacasından geçirilen kolon hattı kablolarının toplam dış çapı(cm).
K=10, A=4 ve kablo merdivenine kablolar d.2.iii döşeneceğine göre Çizelge 1’den,
K=10, A=4 ve kablo merdivenine kablolar d.2.iii döşeneceğine göre Çizelge 1’den,
a=107 cm., b=117 cm., kablo merdiven dikmeleri d=1.5 mm. sacdan yapılırsa h=6 cm.,
merdiven dikmeleri d=2 mm. sacdan yapılırsa h=4 cm. olduğu görülür.
48 x E x J
48 x E x J
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
Rkmax= Kablo bacasından geçirilen en büyük kolon hattı kablosunun dış çapı(cm).
a=107 cm., b=117 cm., kablo merdiven dikmeleri d=1.5 mm. sacdan yapılırsa h=6 cm.,
a=107 cm., b=117 cm., kablo merdiven dikmeleri d=1.5 mm. sacdan yapılırsa h=6 cm.,
kablo merdiven dikmeleri d=2 mm. sacdan yapılırsa h=4 cm. olduğu görülür.
bağlantısı sağlanacaktır.
bağlantısı sağlanacaktır.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
K = Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapının kat adeti.
kablo merdiven dikmeleri d=2 mm. sacdan yapılırsa h=4 cm. olduğu görülür.
kablo merdiven dikmeleri d=2 mm. sacdan yapılırsa h=4 cm. olduğu görülür.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
A = Yapının bir katındaki ortalama kolon hattı(konut, büro vb. bağımsız bölüm) adeti.
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
Elektrik sayaçlarının toplu halde bulunduğu kattan itibaren yapıdaki toplam bağımsız bölüm adetinin
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
kat adetine(K) bölünmesiyle bulunur.
d.2- Aynı kata ait aynı türden zayıf akım kablolarının demet halinde tek sıralı olarak yan yana
bağlanması ve kolon hattı kablolarının döşeme şekline göre kablo merdiveni en uzunlukları(a):
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
x Rk +1, 4 ≤ h ≥ 1,1x
d4 x h3 >
]
]
]
[
[
[
148
[
[
]
]
]
]
[
[
[
[
]
]
[
[
]
]
Px
Px
60
]
[
[
]
[
[
]
]
[
]
[
]
x
2
3
3
3
3
2
3
3
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
d.3- Kablo merdiven dikme yüksekliği(h): Kablo merdiven basamaklarına bağlanan kablo ve borular
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
kablo merdiven dikme yüksekliğini aşmayacak şekilde, h = en az 4 cm. olacak. Buna göre;
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
i) Her bir kolon hattı kablosu kablo merdiven basamaklarına ayrı Kablo bağı veya kroşe ile bağlanırsa,
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
d.2(i,ii,iii) göre, 4 ≤ h ³ Rkmax + 1 cm.
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
ii) Aynı kata ait kolon hattı kablolar kablo merdiven basamaklarına demet halinde Kablo bağı ile
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
bağlanırsa, d.2(iv) göre, 4 ≤ h ³ 1,1 x A x Rk + 1 cm. olacaktır.
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
d.4- Metal malzemeden yapılan kablo merdivenin mukavemet hesabı(d, h, L değerlerinin kontrolü):
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
f= P x ℓ³ formülüne göre dikey konumdaki kablo merdiveni için; d4 x h3 >
[
Px
2
(L+a
2/
)
2
15000000
xa
48 x E x J
3
]
[
Px
2
(L+a
2/
)
2
15000000
xa
48 x E x J
3
]
bağlantısı sağlanacaktır.
bağlantısı sağlanacaktır.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
149
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
148
149
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
BÖLÜM-II
ELEKTRİK SAYAÇ PANOSU
a) Sayaç Panosu Yeri ve Ölçülerinin Tespiti
a.1- Elektrik sayaçları projeye uygun olarak yapının ortak kullanım alanı içerisinde, nemsiz,
tozsuz, rutubetsiz, zararlı ısınma ve hava değişiklikleri ile sarsıntı olmayan, can ve mal güvenliği
açısından güvenli ve İşletme ilgililerinin tüketiciye haber vermeden istedikleri zaman kontrol
edebilecekleri yerde olacaktır.
a.2- Projelerin onaylanmasından sonra uygulama değişikliklerinin zorunlu kıldığı durumlar dışında
sayaçların yerleri değiştirilemez.
a.3- Tek aboneli yapılarda elektrik sayacı sayaç panosu içerisinde abonenin kendi kapısı yanında
dışarıya konulacaktır. Ancak işyerlerinde işletmenin uygun görmesi durumunda sayaç işyerinin
içerisinde ilk girişe konulabilir.
a.4- En az 2 adet abonesi olan yapılardaki tüm sayaçlar sayaç panosu içerisinde toplu halde
konulacaktır: i) En az 10 adet abonesi olan yapılardaki tüm sayaçlar Dolap tipi sayaç panosu
içerisinde enerji odasına konulacaktır.
ii) (2-9) adet abonesi olan yapılardaki tüm sayaçlar kutu tipi (Duvar üstü) sayaç panosu içerisinde
kat zemininden en az 120 cm. yükseklikten itibaren en az 25 cm. kalınlığındaki duvar içerisine
veya Dolap tipi sayaç panosu içerisinde enerji odasına konulacaktır.
a.5- Sayaç panoları Elektrik İç Tesisleri Yönetmelik hükümlerine ve yürürlükteki ilgili standart-
lara uygun olacaktır.
b) Sayaç Pano Tasarımı ve Cihazların Panoya Yerleştirilmesi
b.1- Dolap tipi sayaç panoları tek parça halinde yapılabileceği gibi modüler sistemde de yapılabilir.
Modüler panolar, aynı özellik ve yapıda olanlar birbirleriyle değiştirilebilir ve gerektiğinde her
iki yönde pano ilavesine olanak verecek özellikte olacaktır. Dolap tipi sayaç panoları işletmenin
uygun görmesi kaydıyla Şekil 2’de görüleceği gibi veya daha farklı şekillerde tasarlanabilir.
b.2- İşletme, pano bölmelerinde kilit kullanılmasını uygun görmesi durumunda, anahtarı o işlet-
medeki tüm sayaç bölmelerini açacak şekilde standart tek tipte olacak ve anahtar sadece işletme
ilgililerinde olacaktır.
b.3- Sayaç pano bölmeleri, sayaç ve anahtarlama elemanlarının pencereleri açılmış mühürlenebilir
göğüs sacı ile kapatılacaktır. Duvar üstü sayaç panolarına ayrıca kapak tesis edilecektir.
b.4- Zayıf akım dağıtım kutularının enerji odasına veya Sayaç Panosu yakınına konulması du-
rumunda, kutular sayaç panosuna hiçbir şekilde dokunmayacak ve yeterli yükseklikte uygun bir
yere konulacaktır.
150
151
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
150
151
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
BÖLÜM-III
ENERJİ ODASI (SAYAÇ PANO ODASI)
a) Enerji Odası Uygulaması ve Yerinin Tespiti ile ilgili Hususlar
a.1- En az 10 adet elektrik abonesi olan yapılarda ve İşletmenin istemesi durumunda içinde en az
10 adet elektrik abonesi olan sitelerdeki tüm sayaçlar Dolap tipi sayaç panosu içerisinde enerji
odasına konulacaktır. Ayrıca 100 kW ve üzeri kurulu gücü olan endüstriyel yapılar, sağlık, eğitim
ve kültür yapıları, otel, alışveriş merkezi vb. yapılarda kat ve bağımsız bölüm şartı aranmaksızın
enerji odası oluşturulacaktır. Tesis sahibinin istemesi durumunda bu şartların altındaki yapılara
da enerji odası oluşturulabilir.
a.2- Yapıdaki elektrik sayaçlarını tek bir enerji odasında toplamak mümkün değilse veya istenilirse
yapıda birden fazla enerji odası oluşturulabilir.
a.3- Enerji odasının yeri, boyutları ve yapıda kaç adet kullanılacağı, yapının mimari projesi ha-
zırlanırken mimar ve elektrik proje müellifleri tarafından müşterek çalışma ile belirlenecek ve
mimari projesinde gösterilecektir.
a.4- Yapıda birden fazla enerji odası ve/veya kablo bacası var ve enerji odası ile kablo bacası
aynı hizada değilse, bunlar arasındaki kabloların geçirileceği yerler de mimari proje aşamasında
belirlenecek ve projesinde gösterilecektir.
a.5- Enerji odasının yeri;
i) Enerji odası yapının ortak kullanım alanı içerisinde, nemsiz, tozsuz, rutubetsiz, zararlı
ısınma ve hava değişiklikleri ile sarsıntı olmayan, can ve mal güvenliği açısından güvenli
ve İşletme ilgililerinin tüketiciye haber vermeden istedikleri zaman kontrol edebilecekleri
yerde olacaktır.
ii) Enerji odası bağımsız olacak, kazan dairesi, sığınak vb. mahaller içerisinde bir bölme
olarak yer almayacak, kilitli bölmelerden geçilerek ulaşılabilir yerde olmayacaktır.
iii) Enerji odası ile kablo bacası mümkün mertebe aynı hizada olacaktır.
iv) Enerji odası yapının giriş katında olacaktır. Ancak enerji odası ile kablo bacası aynı hizada
olması ve işletmenin uygun görmesi kaydıyla enerji odası 1. bodrum katta(yapı giriş katının
bir alt katında) veya 1. katta(yapı giriş katının bir üst katında) olabilir.
v) İşletmece uygun görülmesi durumunda, çok katlı yapılarda ek enerji odaları üst katlarda
da olabilir. vi) Enerji odası yapı/yapılara ait bahçe/site içerisinde işletme ve Belediyece
uygun görülen yere konulabilir.
a.6- Zorunlu durumlarda tozlu veya nemli yerlere enerji odası yapılması durumunda, pano ile
içindeki cihazlara zarar verebilecek her türlü zararlı etkilere karşı (çift duvar örülerek araya uygun
yalıtım malzemesi konulması vb) gerekli tedbirler alınacaktır.
a.7- Enerji odasının dış yüzeyi duvar olacak, duvarlar ince sıva ile sıvanacak ve toz oluşmaması
için beyaz renk plastik boya ile boyanacaktır.
a.8- Toz, su, fare ve benzerlerinin enerji odasına sızabilecekleri açıklıklar uygun malzeme ile
kapatılacaktır. Ancak enerji odasının dış yüzeyinde veya kapısında hava sirkülasyonu sağlan-
ması için yerden farklı yüksekliklerde ve uygun büyüklükte 2 adet filtreli havalandırma panjuru
bulundurulacaktır.
a.9- Enerji odasında yeterli aydınlatma düzeyi sağlanacak ve acil aydınlatma sistemi kullanıla-
caktır.
152
153
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
a.10- Panoyu muhtemel su baskınları, yangın vb. afetlere karşı koruyabilmek için aşağıdaki
hususlar dahil gerekli tedbirler alınacaktır:
i) Enerji odasının zemin kotu, katındaki diğer mahallerin zemin kotundan düşük olamaz.
ii) Enerji odasının zemininde su tahliyesi için dışarıya doğru yeterli derecede eğim verile-
cektir.
iii) Enerji odası içerisinde ve dışarısında uygun yerlere en az birer adet su tahliye süzgeçleri
konulacaktır.
iv) Enerji odasının tabanına 20 cm. yüksekliğinde pano kaidesi yapılacaktır.
v) Enerji odası bodrum katta ise, enerji odasına konulacak sayaç panosunun kat zemininden
en az 50 cm. yüksekliğe kadarki bölümü boş bırakılacaktır.
vi) Enerji odası bodrum katta veya enerji odaları farklı katlarda ise, giriş katta uygun bir
yere yapı bağlantı kutusu konulacak, Enerji odası giriş katta ise giriş katta uygun bir yere
yapı bağlantı kutusu ve/veya açtırma bobin butonu konularak acil durumlarda enerji odasına
girmeden rahatlıkla yapının enerjisinin kesilmesi sağlanacaktır.
a.11- Enerji odası, elektrik sayaç panosu ve zayıf akım dağıtım kutularının konulması dışında
başka amaçla kullanılamaz.
b) Enerji Odasının Kapısı
b.1- Enerji odasının kapısı uygun malzemeden yapılacak, ebatları panonun rahatlıkla girip çıka-
bileceği ölçülerde olacaktır.
b.2- Enerji odasının kapısı dışarıya doğru açılacak şekilde kapı ebadına göre tek/çok kanatlı
olacaktır.
b.3- Enerji odasının kapısına tehlike işareti konulacak, kapının tüm metal aksamları toprakla-
nacaktır.
b.4- İşletmenin uygun görmesine göre enerji odası kapısında, anahtarı yöneticide olacak anahtarlı
uygun kilit sistemi veya enerji odasına kolay müdahaleyi önleyen anahtarsız uygun kilit sistemi
kullanılacaktır.
c) Enerji odasının ölçüleri
c.1- Enerji odasının yüksekliği pano yüksekliğinden en az 50 cm. fazla olacaktır.
c.2- Pano ile enerji odası duvarları ve kapısı arasında en az 10’ar cm. açıklık bırakılacaktır.
c.3- Enerji odasının en ve derinlik ölçüleri panonun enerji odasına yerleştirilmesine göre değiş-
mektedir:
i) Panonun tamamı Şekil A’da görüleceği gibi enerji odası kapısı hizasında tek sıra halinde
yerleştirilirse, enerji odasının derinliği pano derinliğinden en az 20 cm. fazla olacak şekilde
her seviyede en az 50 cm. olacak, enerji odasının eni ise pano eninden en az 20 cm. fazla
olacak. Bu durumda enerji odasına girilemeyeceğinden, enerji odasının kapısı açılmadan pano
içerisindeki sayaç, abone plakası, isimlik, ölçü cihazlarının dışarıdan rahatlıkla görülebilmesi
ve sayaçların okunabilmesi için kapının uygun yerleri en az 3 mm. kalınlığında saydam(-
akrilik) malzeme olacak, ayrıca panoda rahatlıkla çalışabilmek, tehlike anında kaçabilmek
ve enerji odası kapısının dışarıya rahatlıkla açılabilmesi için enerji odası kapısının dışarıya
açılan ortak kullanım alanı en az 100 cm. genişliğinde olacaktır.
ii) Panoyu Şekil A’ya göre yerleştirmek için yapıda bu ölçülerde enerji odası yeri oluşturu-
lamıyorsa veya istenilirse, pano enerji odasına Şekil B’de görüleceği gibi iki parça halinde
152
153
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
karşılıklı olarak yerleştirilebilir. Bu durumda pano içerisindeki sayaç, abone plakası, isimlik,
ölçü cihazlarının görülebilmesi ve sayaçların okunabilmesi için enerji odasına girilmesi ge-
rekeceğinden, karşılıklı panolar arasında en az 120 cm. açıklık bırakılacak, açıklık bırakılan
zemin izole halı vb. yalıtkan malzeme ile kaplanacak, enerji odasının eni en az 200 cm.,
enerji odası kapısının serbest genişliği en az 70 cm. olacaktır.
c.4- Pano, enerji odasına yukarıda izah edildiği şekilde veya projeyi onaylayacak kuruluşun
uygun görmesi durumunda emniyet mesafeleri de dikkate alınarak proje müellifince başka bir
şekilde de yerleştirilebilir.
Enerji odasının ölçüleri yapının mimari projesi hazırlanırken mimar ve elektrik proje müel-
lifleri tarafından müşterek çalışma ile belirlenecektir. Proje müellifi Şekil 2’de görülen örnek
Dolap tipi sayaç panosuna göre Çizelge 2’de verilen enerji odası ölçülerini kullanabilir.
Örnek: Üç fazlı, toplam 28 sayaçlı pano ve enerji odası ölçülerini Çizelge 2’ye göre bula-
lım:
Çizelge 2’den “Üç fazlı Sayaç Panosu” bölümünde “Sayaç panosundaki sayaç kat (sıra)
adetine göre Toplam Sayaç Adeti” başlığındaki enerji odası yüksekliği(ho) sütununa bakılır.
Bu sütundan, enerji odası yüksekliği en az 250 cm. ise sayaç pano yüksekliğinin(h) 200 cm.
ve sayaçların panoya 3 kat(sıra) dizilebildiği, Enerji odası yüksekliği en az 200 cm. ise sayaç
pano yüksekliğinin 150 cm. ve sayaçların panoya 2 kat dizilebildiği görülür. Örneğimizde
Enerji odasının yüksekliği en az 250 cm. ise bu sütundan aşağıya inilerek 28 sayaca en yakın
üst değer 30 adet sayaç hizasından bakıldığında toplam pano eninin 280 cm. olduğu görülür.
“Panoların yerleştirilmesine göre Enerji Odası En/Derinlik Ölçüsü” sütunundan;
- Panonun tamamı Şekil A’da görüleceği gibi enerji odası kapısı hizasında tek sıra halinde
yerleştirilmesi durumunda, enerji odasının derinliği: standart 50 cm., eni:300 cm. olacağı
görülür.
- Ancak Panoları Şekil A’ya göre yerleştirmek için yapıda bu ölçülerde enerji odası yeri
oluşturulamıyorsa veya istenilirse toplam 280 cm. uzunluğundaki panolar enerji odasına
Şekil B’de görüleceği gibi iki parça halinde karşılıklı olarak yerleştirilmesi durumda, enerji
odasının eni: standart 200 cm., derinliği:165 cm. olacağı görülür.
c.5- Elektrik projesinde, pano şekli ve panoların enerji odasına yerleştirilme planı çizilecek,
pano, kablo bacası ve enerji odasının ölçü ve projedeki yerleri belirtilecektir. Elektrik projeleri
onaylanırken beraberinde kontrol için istenilen onaylı mimari proje üzerinde, elektrik projesinde
belirtilen enerji odası ve kablo bacası yerleri ve ölçüleri karşılaştırılacaktır.
154
155
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
154
IV. BÖLÜM
PROJE VE YAPI DENETÇİSİ ELEKTRİK
MÜHENDİSLERİ İÇİN UYGULAMAYA AİT
EĞİTİM NOTLARI
I. ELEKTRİK PROJESİ KONTROLÜ
II. YAPININ KONTROLÜNDE TAKİP EDİLECEK İŞ
SIRASI, İMZALANACAK BELGE VE TUTANAKLAR
III. ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ DENETİM VE
MUAYENESİNİN YAPILMASI (UYGUNLUK BELGESİNİN
DOLDURULMASI)
155
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
156
157
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
DENETÇİLERİN DİKKAT EDECEĞİ KONULAR
4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu kapsamı içinde bulunan 81 ilde, kamuya ait yapı ve tesislerle,
ruhsata tabi olmayan yapılar hariç, Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde
yapılacak olan yapıların denetlenmesi; İnşaat ruhsatı ile Yapı kullanma izni verilmesi sürecindeki
uygulamalarda, yapının can ve mal güvenliğini teminen, imar planına, fen, sanat ve sağlık kurallarına,
standartlara uygun, kaliteli yapı yapılmasını sağlamak, Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları
Yönetmeliği kapsamında, Yapı Denetim Şirketlerinin görevidir.
Yapı Denetim Şirketleri’nin “Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya
arazinin zemin ve temel raporları ile kesin projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müellif-
lerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen kesin projesi ve hesaplarını kontrol ederek,
ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan,
ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek.” diye tanımlanan sorumluluğunda, Elektrik Projeleri
(Elektrik Tesisatı, Tel+TV Tesisat, Yangın Algılama) ile ilgili farklı uygulamalar yapmak söz ko-
nusu olmaktadır.
Her proje için kontrolden önce Sicil Durum Belgesi aranacak, bu belgesi olmayan projelerin
kontrolleri yapılmayacaktır. Uygulamada ise, Yetkili Elektrik Tesisatçısı ile İşe Başlama Belgesi
imzalanmadan şantiyede iş başı yaptırılmayacaktır. Uygulamalar Temel Topraklamasıyla başlayıp,
tabliyelerde boru atılması vb. imalatlarla devam etmektedir. Her iş ile ilgili kontroller yapılıp, gerekli
tutanaklar tutulup uygunluk görüşü bildirildikten sonra bir sonra ki yapılacak işe müsaade edilir.
Yapı kullanma izni alınabilmesi için Elektrik İç Tesisleri Denetim Ve Muayene Uygunluk Bel-
gesi doldurulacaktır. Bundan sonra her abonelik için İş Bitimi Belgesi düzenlenecek ve enerjinin
verilmesine yönelik işlemler tamamlanmış olacaktır.
Yapı Denetim Kuruluşlarında çalışan, Proje ve Yapı denetçisi Elektrik Mühendisi, yapının, fen,
sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan
hasarından dolayı, yapı sahibi ve ilgili idareye karşı, kusurları oranında sorumludur. Bu sorumluluğun
süresi Elektrik Mühendisleri için, yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren iki yıldır. Ayrıca
yapı denetim kuruluşları ile denetçi mimar ve mühendisler; eylem ve işlemlerinden 3194 sayılı imar
kanunun TUS için öngörülen hükümlerine tabidir.
Yapı denetim kuruluşunun kurucu ortağı durumundaki mühendisler, kuruluşta görevli denetçi mimar
ve denetçi mühendisler ile kontrol elemanlarının görevlerini, Kanun ve Yönetmelik doğrultusunda
yerine getirmeleri için gereken tüm tedbirleri alır.
İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda gerekli tedbirlerin alınması için yapı müteahhi-
dini yazılı olarak uyarmak, uyarıya uyulmadığı takdirde durumu ilgili bölge çalışma müdürlüğüne
bildirme yetkisine sahiptir.
Yapı denetim kuruluşlarının ve bu kuruluşların mimar ve mühendislerinin yapı denetimine ait sicilleri,
ilgili idare tarafından verilen sicil raporlarına göre yapı denetimi komisyonunca tutulur.
Yapı denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticarî faaliyette bulunamaz. Bu kuruluşun
denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti süresince başkaca meslekî ve inşaat işleri ile
ilgili ticarî faaliyette bulunmaları yasaktır.
156
157
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
PROJE VE YAPI DENETÇİSİNİN YAPACAĞI İŞLER
I. ELEKTRİK PROJESİ KONTROLÜ
Elektrik projelerinin (Elektrik, Telefon+TV, Yangın Algılama, Yıldırımdan Koruma, Asansör)
kontrolünü kapsamaktadır. Bu iş için hazırlanmış olan PROJE KONTROL FORMU’nda, kontrol
aşamasında bakılacak yerlerle ilgili olarak sorulan soruların, Kontrol Listesi (Ek 10) olarak yapılan
açıklamalar ile sağlıklı bir kontrolün yapılması amaçlanmıştır.
II. YAPININ KONTROLÜNDE TAKİP EDİLECEK İŞ SIRASI, İMZALANACAK BELGE VE
TUTANAKLAR
Yapılardaki elektrik uygulamalarında, takip edilecek iş sırası, bunlarla ilgili açıklamalar
düzenlenecek tutanaklar, imzalanacak belgeler vb. konularında bilgilendirmeler yapılmıştır. Eksik
ya da hatalı iş yapılmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştır.
NOT: Aşağıda tanımlanan iş sırası, çoğunlukla konutlar ve fabrikalar için geçerlidir. Prefabrik
Yapılar, Çelik Yapılar vb. de iş sırası değişse de takip edeceğimiz yöntemler aşağıdaki gibidir.
1. İşe başlama tutanağı
2. Temel topraklama kontrol tutanağı
3. Şantiye elektriği kontrol tutanağı
4. Enerji Odası ve/veya Sayaç Panosu, Kablo Bacasının Kontrolü
5. Tabliye Boru Geçiş Kontrol Tutanağı
6. Duvar boruları, buat, anahtar ve priz kasaları kontrol tutanağı
(Yapının sıvaya hazırlık tutanağı)
7. Elektrik kablo çekimi ve tali pano tutanağı
8. Elektrik anahtar, priz montaj tutanağı ve buat bağlantı tutanağı
9. Elektrik ana pano ve kablo bacası kontrol tutanağı
10. Muayene Uygunluk Belgesinin Doldurulması
11. İş Bitirme Belgesinin Doldurulması
III. ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ DENETİM VE MUAYENESİNİN YAPILMASI (UYGUNLUK
BELGESİNİN DOLDURULMASI)
Yapıdaki elektrik uygulamaları bittikten, yapı kullanma izni alındıktan sonra, elektriğin yapıya bağla-
nabilmesi için, son bir kontrolün yapılması ve bununla ilgili belgelerin doldurulması gerekmektedir.
Onaylı projesine, yönetmeliklere, standartlara vb. yönünde yapılacak bu kontrol aşamasında bakılacak
yerlerle ilgili olarak MUAYENE UYGUNLUK BELGESİ’nde sorulan sorular, Kontrol Formu (Ek
6) olarak yapılan açıklamalar ile hatalı uygulamaların giderilmesi amaçlanmıştır.
Yukarıda da açıklandığı gibi, bu belgenin doldurulmasından sonra doldurulacak olan İŞ BİTİMİ
belgesinin eki olarak enerji almak üzere Yetkili Elektrik Tesisatçısına verilecektir.
158
159
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ELEKTRİK PROJESİ KONTROLÜ
(Proje Kontrol Formu Açıklamaları)
1. Proje müellifi Elektrik Mühendisinin kaşesi ve imzası, EMO meslek denetimine bakılır. Projeyi
çizen Elektrik Mühendisinin sicil durum belgesine (her proje için) bakılır. Tesise başlama süresi,
elektrik projesi onay tarihinden itibaren 3 yıldır. Elektrik projeleri 5 yıl için geçerlidir. Mimari
proje ile Elektrik Projesi karşılaştırılır. (Fen adamları yetkileri ile ilgili yönetmelik hükümleri
doğrultusunda değerlendirilir.)
2. Binada bağımsız bölüm sayısı ve numaraların doğruluğuna, mimari tefrişe ve mekanik tesisata
göre elektrik projesinin uygunluğu kontrol edilir. Özellikle kolon, baca, şaft ve ışıklık vb. ayrın-
tılar projede gösterilecek. Baca ve baca çevresinden elektrik tesisatı geçirilmeyecektir. Banyo
ve mutfak gibi bölümlerdeki yerleşim kat planlarında gösterilmeli, ıslak hacimlerde yapılacak
tesisatlarda buat ve anahtarlar ıslak hacim dışında olmalıdır. Kalorifer dairesinde aydınlatma ve
kuvvet tesisatları ayrı ayrı gösterilecektir.
3. İmar durumu uygunluğu -pafta, ada, parsel kontrolü yapılacak- Uygulama Projelerinin ölçekleri;
Kat planı 1/50 veya 1/100
Detaylar 1/20 olacaktır.
4. Projedeki semboller, TS-EN 60617 (Proje sembolleri standardı) standartlarına ve EMO sem-
bollerine uygun olmalı, liste dışı sembollerde açıklama listesi verilmelidir. Kablo renk kodları
belirtilmelidir.
5. Temel topraklama hesaplarında standartlaşma sağlanmalı, toprak özgül direncinin ölçümü ve
raporu gerekir.
158
159
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
ELEKTRİK PROJESİ KONTROL FORMU
Denetimi Üstlenilecek İş
İl/İlçe
İlgili İdare
Pafta/Ada/Parsel No
Yapı Adresi
Yapı Sahibi
Yapı Sahibinin Adresi
: ................................................................................................................
: ................................................................................................................
: ................................................................................................................
: ................................................................................................................
: ................................................................................................................
: ................................................................................................................
Yapı Denetim Kuruluşu
İzin Belge No
Unvanı
Adresi
: ................................................................................................................
: ................................................................................................................
: ................................................................................................................
1. ÇİZİM STANDARTLARI
SIRA
NO
UYGUN UYGUN
DEĞİL
Elektrik ve elektronik iç tesisat uygulama projeleri, yürürlükte bulunan kanun, yönetmelik ve EMO
proje standartlarına uygun olarak hazırlanmış.
Projelerde kullanılacak tüm malzemelerin zorunlu standartlara uygun olacağı ve uygulama proje-
lerinin yapımında;
• Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi,
• Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği,
• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği,
• Asansör Yönetmeliği,
• Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliği,
• Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Elektrik Mühendisliği Proje Düzenleme Esasları,
• TEDAŞ Elektrik Enerji Tesisleri Proje Yönetmeliği,
• EMO Transformatör Merkezleri Yapımında Dikkat Edilecek Esaslar,
• Anma Gerilimleri 1 kV’un Üzerinde Olan Kuvvetli Akım Tesislerinin Kurulması için Yönetme-
lik,
• Elektrik Dağıtım Tesisleri Genel Şartnamesi,
• Elektrik Tesisleri Kabul Yönetmeliği,
• Elektrik Tesislerinde Emniyet Yönetmeliği,
• TS EN 62305
• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
• EMO Yüksek “Teknolojik” Yapılar Yönetmeliği,
• EMO Ortak Anten TV/R ve Kablo TV/R Dağıtım İç Tesisat Yönetmeliği,
•Enerji Verimliliği Yönetmeliği “BEP Yönetmeliği”
•TEDAŞ Kablo Bacası ve Enerji Odasının Ölçü ve Detayları ile Uygulama Esaslarına İlşkin
Esaslar.
• Türk Telekom A.Ş. Bina içi Telefon Tesisatı Teknik Şartnamesi,
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
160
161
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
• Diğer özel sistemlere ilişkin ulusal ve uluslararası standartlara uyulmuş.
• 09/12/2009 Tarih ve %940 Sayılı İmar Kanunu ile Bayındırlık Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Kanun.
•01Temmuz 2011 Tarihli Yapı Malzemeleri Yönetmeliği.
Projeler, imar yönetmeliğine uygun onaya sunulmuş, mimari proje ölçeklerinde hazırlanmış, ölçek
proje düzenlemesine uygun değilse büyütülmüş veya açı detaylar verilmiş.
Projeler, ölçekleri, mimari planlara uygun olmuş ve en azından aşağıdaki ölçeklere uyulmuş.
• Vaziyet Planları:1/1000
• Kat Planları:1/50
• Ayrıntılar:1/20
Projelerde EMO tarafından belirlenen semboller kullanılmış. Liste dışı sembol kullanıldığında
mutlaka açıklama listesi verilecektir.
Projelerde mimari planlar 0,2 mm, kuvvetli akın kolon hatları 0,6 mm, linyeler 0,4-0,5 mm, zayıf
akım hatları 0,2-0,3 mm kalınlıkta çizgi ile çizilmiş, eğer çizim elektronik ortamda yapılmamış ise
bütün yazılarda şablon kullanılmış.
Kat planlarında, birbirinin aynı olan katlar için tek plan verilmiş. Ancak normal kat, giriş katın aynı
olsa bile ayrı çizilmiş. Simetrik bölümler tam olarak gösterilmiş.
Kat planları üzerinde iletken kesitleri ve sayıları ile boru çapları belirtilmiş. Açıklamalar kısmında
standart boru çapları ve içinden geçebilecek iletken kesitlerinin belirtilmesi durumunda, ayrıca boru
çaplarının belirtilmesine gerek yoktur.
Bodrum ve Zemin Kat dahil 3 Bağımsız kat olan veya en az 10 sayaç abonesi olan yapılardaki
projelerde kablo bacası hesapları yapılmış ve Kablo şaftı projede belirtilmiş,
Betonarme kirişlerinin üzerine zorunlu kalınmadıkça buat ve ek kutusu konulmamış.
Kablo Bacası ve Enerji Odası, Betonarme projesinde gösterilmiş
Özellikle baca, kolon, şaft ve aydınlatma (Aydınlık) gibi mimari ayrıntılar projede belirtilmiş, baca
ve baca çevresinden tesisat geçirilmemiş. Banyo ve mutfak gibi bölümlerdeki yerleşim kat plan-
larında gösterilmiş ve ıslak hacimlerde kullanılacak buat ve anahtarlar ıslak hacim dışında olmuş.
Zorunlu durumlarda özel sızdırmazlığı sağlamış buat ve ek kutuları kullanılmış.Zemin şap altına
tesisat borusu döşenemez. Zorunlu hallerde çelik boru içine veya 10 atmosfer basınca dayanıklı
boru kullanılacaktır.
Bir buata en çok 4 bağlantı ucu geçebilecek, bu sayı aşıldığında kare buat veya ek kutusu konul-
muş.
Projelerde kullanılan tüm elemanların yerleri tam olarak belirtilecek ve en azından aşağıdaki stan-
dartlara uyulmuş olacak ve bunlar projede belirtilecek.
• Anahtarlar, 110 cm yukarda,
• Prizler zeminden 40 cm yukarda,
• Aplikler, zeminden 190cm yukarda,
• Tablolar zeminden 200cm yukarda, (Elektrik iç Tesisleri Yönetmeliğinde tevzi tabloları 169cm
olacaktır. Mad. 2.3/5. paragraf)
• Buatlar, zeminden 220cm yukarda,
•Tünel kalıp sisteminde ölçüm referans noktası tavandan alınacaktır.
• Yukarıdaki elemanlar, kapılardan 30 cm, duvar birleşim noktalarından ve pencerelerden 15cm
uzakta olmuş.
Projelerde kullanılan tüm pano ve dağıtım kutuları, özel harf ve yazılarla kodlandırılmış.
Projelerde, yatay planlar yanında her sistem için ayrı ayrı tek hat şemaları verilmiş.
Projeler hazırlanırken iç mimari tasarıma ve mekanik tesisat yerleşimine dikkat edilmiş.
Tesisatın ne şekilde yapılacağı, mahallin özelliğine uygun bir koruma sınıfında yapılmış.
160
161
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
Konut projelerinde, kuvvetli ve zayıf akım aynı pafta üzerinde gösterilmiş. Ancak kapsamlı yapılarda
zayıf akım ve kuvvetli akım projeleri ayrı paftalara çizilmiş.
Projelerde iletken renk kodları aşağıdaki şekilde belirtilmiş.
• Üç fazlı sistemlerde; Koruma iletkeni yeşil bantlı-sarı, nötr iletkeni açık mavi, faz iletkenleri TSE
Standartlarına uygun olarak L1-gri, L2-siyah, L3-kahverengi seçilmiş.
• Üç fazlı sistemin devamı durumundaki bir fazlı sistemde, faz iletkeni gri veya kahverengi seçil-
miş.
• Özel durumlarda ise, kullanılan iletken renkleri tanımlanmış.
Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik kapsamın projelendirme yapılmış mı?
Kat tabloları girişinde, 30 mA eşik korumalı artık akım anahtarı kullanılmış. Ana tabloda ise 300 mA.
eşik korumalı artık akım anahtarı kullanılmış. Kesme kapasitesi imalat sınırını aştığı durumlarda,
ana tablo yükleri bölünerek 300 mA. Eşik korumalı artık akım anahtarı kullanılmış. Kat tabloları
ve ana panodaki sigorta amperajlarında selektivite’ye uyulmuş,
Sayaç tabloları, katlarda aynı mahalde ve bir arada olmuş. Bina genel kullanıma yönelik ayrı bir
sayaç ve sayaç tablosu olmuş, ortak amaçlı kullanılan tüm tesisat tablodan beslenmiş. Projelerde
sayaç panosu detayı verilmiş.
Bina ana beslenme hattının kesiti ve cinsi, yaklaşık uzunluğu, besleneceği direk no. su gibi bilgiler
ile temel topraklaması detaylar Topraklama Şeridi, Topraklama Kazığı (Galvaniz veya Bakır) ve
teknik ifadelerin detaylar ile Bina temel yalıtımına göre, temel topraklama tam olarak projede
belirtilmiş.
Potansiyel dengeleme barası ile ana tablo arasındaki iletken, E.T.T.Y’ne göre seçilecektir.
(Elektrik İç tesisleri yönetmeliği mad.2.4/b)
Ortak çatılı ve birden fazla girişi olan binalar bir noktadan beslenmiş.
Yapı bağlantı hattı kesiti, gerilim düşümü ve akım yoğunluğu kontrolü yapılarak tespit edilmiş.
Ancak konutlar için bu kesit bakır iletken olması durumunda en az 6 mm2 alüminyum iletken olması
durumunda ise en az 10mm² olmuş.
Aydınlatma ve priz linyeleri ayrı ayrı olmuş. Kolon linye hatları tablolardan çıkış sırasına uygun
olarak numaralandırılacak ve uzun hatlarda linye numaraları yanına beslendikleri tablo kodu ya-
zılmış.
Aydınlatma ve priz linyeleri ile priz sortileri en az 2,5 mm2 kesitinde bakır iletkenle tesis edilmiş.
Bütün prizler, toprak hattı olmuş. Banyolarda en az iki (çamaşır makinesi ve elektrikli şofben gücüne
uygun), mutfakta ise en az üç bağımsız priz linyesi (bulaşık makinesi, elektrikli fırın ve elektrikli
su ısıtıcısı gücüne uygun) olmuş. Çamaşır ve Bulaşık Makinesi, Elektrikli şofben ve termosifon,
vb. elektrikli cihazlar mimari projeye uygun olarak tefrişi gösterilmiş. Prizlerin kullanma amacı ve
güçleri belirtilecek, kullanma amacı belli olmayan priz güçleri bir fazlı priz için en az 300 watt, üç
fazlı priz için en az 600 watt kabul edilmiş. Priz linyelerine en çok yedi priz bağlanabilmiş, ancak
priz güçleri toplamı 2000 VA yı geçememiş.
Projelerde, proje sorumlusu ve yapı ile diğer bilgilerin bulunduğu kapak, vaziyet planı, semboller
listesi, genel notlar, tablo açılımları, kolon şemaları, sayaç panosu detayı ve metrajları kapsamış.
İşyerleri ve atölyelerde, aydınlatma için birden fazla floresan kullanılan bölümlerde, kamaşma
olayının en az düzeye indirilmesi için üç fazlı besleme yapılmış.
Kompanzasyon yapılmayan tesislerde, gaz deşarjlı lambaların (floresan, sodyum ve civa buharlı
v.b.) kullanılması durumunda, ampul başına gerekli kapasitede kondansatör paralel bağlanmış veya
kondansatörlü balast kullanılmış.
Lambadan lambaya geçiş yapılması durumunda, gerekçesi belirtilmiş ve uygun klemensle bağlantı
sağlanmış
Tabloların yükleme cetvelleri, yüklerin özelliklerini, sorti cins ve sayılarını, linye güçlerini, sigorta
cins ve kesme kapasitelerini ve gerekli diğer bilgileri kapsamış.
162
163
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
Projelerde, ana besleme, kolon en uzun ve en yüklü linye hattı için gerilim düşümü hesabı yapılmış.
İletken kesitleri, ayrıca akıma göre kontrol edilmiş. Ana besleme hattı ve kolon hatları için, talep
faktörleri dikkate alınmış ve gerilim düşümü talep faktörüne göre hesaplanmış.
Bölümlerin özelliklerine ve kullanım amaçları ve enerji tasarrufu açısından Enerji verimliliğine göre
aydınlatma hesapları yapılmış; armatürlerin cins ve güçleri seçilerek ışık şiddeti lüx olarak kat planları
üzerinde gösterilmiş veya basit yapılar için, aydınlatmada en az 12 watt/m² esas alınmış.
Kolon hatlarının katlar arasındaki iniş ve çıkış noktaları açık olarak belirlenmiş, kat geçiş boruları
projede belirtilmiş, Kablo bacasına döşenecek kolon hatlarının kablo cinsi NYM veya NYY olarak
belirtilmiş,
Kolon şeması mimari kat sayısına uygun olarak çizilmiş, tabloların isimleri, güçleri, sigorta ve şalter
anma değerleri, ana tablodan itibaren kolon hattı uzunluğu, kesiti ve cinsi ile ana tablodan hangi
faza bağlı olduğu ve sayaç anma akımları belirtilmiş.
Kabloların giriş ve çıkışlarında yük akış yönüne göre önce şalter, sonra sigorta kullanılmış.
Şalterlerin hareketli kontakları, açık durumda ve enerjisiz olmuş.
Kat tablolarına ana kesicisi, faz-nötr kesmeli olmuş.
Kalorifer dairesinde aydınlatma ve kuvvet tesisatı tam olarak gösterilmiş.
Hidrofor motoru, anma gücü ve kumanda şekli projede gösterilmiş.
TSE Yangın Yönetmeliği gereğince yangın pompası konulması gerekli binalarda yangın pompasının
gücüne uygun tesisat projede gösterilmiş, tesisat projesi yangın yönetmeliğine göre çizilmiş,
Asansör projeleri, Asansör Yönetmeliğine uygun olarak hazırlanmış. Ancak, kuvvetli akım projele-
rinde asansörler ve asansör makine daireleri ile ilgili aşağıdaki noktalara dikkat edilmiş.
Asansör tablosu detayı, besleme hattı ve makine dairesi ile kuyu aydınlatması projede gösterilmiş ve
asansör kuyusuna topraklama ucu bırakılmış veya asansör topraklama kablosu en az 25mm� olarak
seçilmiş, “Genel Teknik Şartname mad.2.4/d”
Makine dairesinde en az bir ışık sortisi ve bir toprak priz bulunmuş ve bu sortiler müşterek tablodan
bağımsız çekilecek bir linyeden beslenmiş. Asansör besleme hattı kesiti asansörün güç ve kapa-
sitesine göre hesaplanmış. Bu kesitin en az 4 * 6 mm² olacak ve çıkışı müşterek tablodan uygun
bir şalter ile yapılmış. Asansör dairesi tesisatı etanj olmuş. Asansör topraklama hattı (Asansör
kuyusunda temel topraklama ucu yoksa) asansör kumanda panosuna kadar bağımsız bir hat olarak
en az 25mm² olarak çekilmiş.
Asansör ön projeleri; Asansör trafik hesabı, kuyu yerleşim planı, kuyu dikine kesitleri, asansör
makine dairesi planı, asansör motor gücü hesabı, asansör makine dairesi ve kuyu içi aydınlatmaları,
asansör tablosu kolon hattı hesabı ile binaya gelecek statik ve dinamik yüklere ilişkin mukavemet
hesaplarını kapsamış.
Telefon tesisatı projeleri, Türk Telekom A.Ş. Bina İçi Telefon Tesisatı Teknik Şartnamesine uygun
(CAT5A) olarak hazırlanmış. Bu projelerde aşağıdaki noktalara dikkat edilmiş;
Bina girişine, binadaki toplam telefon sortisine yetecek kapasitede ve %20 yedek hat bağlantısına
uygun Bina Telefon Dağıtım Kutusu (BTDK) konulacaktır. BTDK ile dış telefon bağlantısı için
bina çıkışına kadar içinde kılavuz tel olan boş boru bırakılmış.
Konutlarda en az iki, işyerlerinde en az üç adet telefon sortisi olacaktır. Kat Telefon Dağıtım Ku-
tusu (KTDK) ile BTDK arasına çekilecek kablo, kattaki toplam telefon sortisi bağlantısına uygun
olmuş.
Yapı içi TV/ R Tesisatı projeleri, EMO Ortak Anten TV/R ve Kablo TV/ R İç Tesisatı Yönetmeliği’ne
uygun olarak hazırlanmış. Bu projelerde aşağıdaki noktalara dikkat edilmiş:
Tesisat bağımsız abonelendirmeye uygun olarak, her konuta bağımsız hat düşünülerek projelen-
dirilmiş. Her konutta en az bir TV/ R prizi olmuş. Konut içinde birden fazla TV/R prizi olması
durumunda, konut içinde dağıtıcı (tap off) kullanılmış. Bina girişinde TT’nin bağlantı yapması için,
Bina Kablo TV Bağlantı Kutusu konulmuş. Bu kutu ile dış Kablo TV bağlantısı için, bina çıkışına
kadar içinde kılavuz tel olan boş boru bırakılmış. Bu kutu binadaki toplam abonelere yetecek sayıda
çıkışa ve %20 yedek kapasiteye sahip olmuş.
162
163
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
90
91
92
93
94
95
96
97
98
98
99
Çok aboneli ve çok katlı binalarda, bina ana girişindeki dağıtım kutusu dışında katlarda da aynı
özellikte ara dağıtım kutuları kullanılmış.
Diğer zayıf akım projeleri yapılırken, ilgili ulusal (varsa) ve uluslararası standartlara uyulmuş.
Projelerde “Tüm malzemeler, en az TSE Belgesine sahip olacaktır.” ifadesi yazılmış ve projeye
aşağıdaki yasa ve yönetmeliklere uyulacağı ifadesi eklenmiş.
• 66 ve 85 sayılı KHK ve 7303 sayılı yasa ile değişik 6235 sayılı TMMOB Yasası,
• 3194 sayılı İmar Yasası,
•.5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası,
• 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkındaki Yasa,
• EMO Tüzüğü ve ilgili Yönetmelikleri.
2. UYGULAMA
16. 06. 2004 tarih 25494 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik İç Tesisleri
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin uygulanması, inşaatta yetkili bir elekt-
rikçinin çalıştırılması ve işe başlamadan önce işe başlama formlarının doldurularak yapı denetim
dosyasına konması.
İnşaat bitiminde iş bitirme belgesi ile bunların eki olan kontrol formlarının inşaata gidilmiş dol-
durulmuş ve yapı denetim kuruluşundaki denetçi mühendisler tarafından imzalanmış. Formlar
doldurulurken özellikle topraklama ölçümü ile Artık Akım Anahtarının testleri yapılıp raporlanmış
ve bir nüshası belediyeye verilmiş.
164
165
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
T E M E L T O P R A K L A M A
1 5 m
1 1 m
T E M E L T O P R A K L A M A
1 5 m
1 1 m
1 1 m
1 1 m
1 0 m
1 0 m
P o t . D . B .
D i l a t a s y o n l a r d a
e s n e k b a ğ l a n t ı
P o t . D . B .
B a ğ l a n t ı f i l i z i
T e m e l t o p r a k l a m a 3 0 x 3 . 5 m m
Y ı l d ı r ı m l ı k
b a ğ l a n t ı f i l i z i
B a ğ l a n t ı f i l i z i
T e m e l t o p r a k l a m a 3 0 x 3 . 5 m m
B o y u t l a r b ü y ü k i s e 2 0 x 2 0 m . g ö z l e r y a p ı l m a l ı d ı r .
B o y u t l a r b ü y ü k i s e 2 0 x 2 0 m . g ö z l e r y a p ı l m a l ı d ı r .
D i l a t a s y o n l a r d a
e s n e k b a ğ l a n t ı
Y ı l d ı r ı m l ı k
b a ğ l a n t ı f i l i z i
164
Galvaniz şeridin dilatasyon geçişi dışarıda olmalıdır.
Asansör kuyusuna ray için ve kazan dairesine kazan için ayrı bağlantı filizleri tavsiye edilir.
Galvaniz şeridin dilatasyon geçişi dışarıda olmalıdır.
Asansör kuyusuna ray için ve kazan dairesine kazan için ayrı bağlantı filizleri tavsiye edilir.
165
Galvaniz şeridin dilatasyon geçişi dışarıda olmalıdır.
Asansör kuyusuna ray için ve kazan dairesine kazan için ayrı bağlantı filizleri tavsiye edilir.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
T E M E L T O P R A K L A M A K E S İ T D E T A Y
T E M E L T O P R A K L A M A K E S İ T D E T A Y
B o d r u m d ı ş
d u v a r ı
B a ğ l a n t ı f i l i z i
B o d r u m d ı ş
d u v a r ı
T e m e l
G a l v a n i z ş e r i t
B a ğ l a n t ı f i l i z i
g r o b e t o n
T e m e l
G a l v a n i z ş e r i t
g r o b e t o n
TAM YALITIMLI BİNALARDA TEMEL TOPRAKLAMA
M aksim um yeraltı
su seviyesi
Su yalıtım ı
K oruyucu sıva
B ağlantı Filizi
Eşpotansiyel bara ve dem irlere bağlanacaktır.
B odrum dış duvarı
Tem el
S u
Y alıtım ı
Tesfiye betonu
Topraklayıcı tesviye betonu içine konacaktır
M aksim um yeraltı
su seviyesi
A ltta çakıl serilm iş ise hesaplarda çakılın özgül direnci kullanılm alıdır.
B ağlantı Filizi
Eşpotansiyel bara ve dem irlere bağlanacaktır.
166
Su yalıtım ı
K oruyucu sıva
B odrum dış duvarı
167
Tem el
S u
Y alıtım ı
Tesfiye betonu
Topraklayıcı tesviye betonu içine konacaktır
A ltta çakıl serilm iş ise hesaplarda çakılın özgül direnci kullanılm alıdır.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
166
Temel topraklama hesaplarında ağ topraklama formülü ile hesaplama yapılmalı ve L Boyu Toplam
çubuk ve lama boylarının toplamı alınmalıdır.
R = ρx[ 1/L + 1 / √20A x(1 / 1+hx√20/A) ]
R = ρ (1/L+ 1/(20 /A)1⁄2 (1/h(20/A)1⁄2)) şeklinde hesaplanır
A: Ağın alanı (m²)
Ρ: Ağ alanının bulunduğu ortamada toprak özgül direnci (Ω.m)
h: Ağın gömülme derinliği (m)
L: Ağdaki toplam iletken uzunluğu (m) (çubuk boyları dahil)
R: Toprak yayılma direnci (Ω)
T e m e l t o p r a k l a m a h e s a b ı ö r n e ğ i
3 6 m . x 2 1 m . b o y u t u n d a b i r b i n a d a t e m e l t o p r a k l a y ı c ı n ı n y a y ı l m a d i r e n c i n i
h e s a p l a y a l ı m . T o p r a k ö z g ü l d i r e n c i 5 0 o h m . m o l a r a k v e r i l m i ş t i r .
T o p r a k l a y ı c ı y a e ş d e ğ e r d a i r e n i n ç a p ı ,
T e m e l i n e n i : a
T e m e l i n b o y u : b
A = a . b
D = 1 , 1 3 . Ö A
b
D = 1 , 1 3 . Ö 3 6 . 2 1 = 3 1 , 0 6 m
R
A
@ 2 . r
E
/ 3 D
R
A
= 2 . 5 0 / 3 . 3 1 , 0 6 = 1 , 0 7 o h m .
a
D
TT SİSTEM GÜVENLİK ŞARTI:
RA=50V/Ia
Ia=5In B
Ia=10In C
Ia=15In D
TT SİSTEM GÜVENLİK ŞARTI :
RCD
RA=50V/Ia
ID=Ia=30mA-300mA
Açma akımlarında +/-%20 tölerans alınmalıdır.
Ia=5In B
16A B priz linyesi için
Ia=10In C
RA=50V/5x16Ax1,2=0,520Ω < 1,07Ω
Ia=15In D
Artık akım anahtarı zorunludur.
RCD
RA=50V/30mA=1666Ω > 1,07Ω uygun.
ID=Ia=30mA-300mA
Açma akımlarında +/-%20 tölerans alınmalıdır.
167
16A B priz linyesi için
RA=50V/5x16Ax1,2=0,520W < 1,07W
Artık akım anahtarı zorunludur.
RA=50V/30mA=1666W > 1,07W uygun.
6. ENERJİ ODASI / SAYAÇ PANO ODASI
Eğer kontrol ettiğimiz projede;
-
-
-
-
-
-
En az 10 elektrik abonesi var ise ya da 100 KW ve üzeri kurulu gücü olan bir yapı ise ENERJİ
ODASI mutlaka olacaktır ve kontrol buna göre yapılacaktır.
Eğer en fazla 9 abonesi var ise, sadece SAYAÇ PANOSU yönünden kontrol edilecektir.
Aşağıdaki esaslar projelendirme aşamasında yapılmalıdır. Yapı Denetçisi bu esasların
Enerji Odasının Kontrolü;
kontrolünü proje üzerinde yapacaktır.
Enerji odasının yeri, boyutları ve yapıda kaç adet kullanılacağı, yapının mimari projesi
hazırlanırken mimar ve elektrik proje müellifleri tarafından müşterek çalışma ile belirlenecek ve
mimari projesinde gösterilecektir.
Yapıdaki elektrik sayaçlarını tek bir enerji odasında toplamak mümkün değilse veya istenilirse
yapıda birden fazla enerji odası oluşturulabilir. Yapıda birden fazla enerji odası ve/veya kablo
bacası var ve enerji odası ile kablo bacası aynı hizada değilse, bunlar arasındaki kabloların
geçirileceği yerler de mimari proje aşamasında belirlenecek ve projesinde gösterilecektir.
Enerji odası yapının ortak kullanım alanı içerisinde, nemsiz, tozsuz, rutubetsiz, zararlı ısınma ve
hava değişiklikleri ile sarsıntı olmayan, can ve mal güvenliği açısından güvenli ve İşletme
ilgililerinin tüketiciye haber vermeden istedikleri zaman kontrol edebilecekleri yerde olacaktır.
Enerji odası bağımsız olacak, kazan dairesi, sığınak vb. mahaller içerisinde bir bölme olarak yer
almayacak, kilitli bölmelerden geçilerek ulaşılabilir yerde olmayacaktır.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
6. ENERJİ ODASI/SAYAÇ PANO ODASI
Eğer kontrol ettiğimiz projede;
- En az 10 elektrik abonesi var ise ya da 100 KW ve üzeri kurulu gücü olan bir yapı ise ENERJİ
ODASI mutlaka olacaktır ve kontrol buna göre yapılacaktır.
- Eğer en fazla 9 abonesi var ise, sadece SAYAÇ PANOSU yönünden kontrol edilecektir.
Enerji Odasının Kontrolü;
Aşağıdaki esaslar projelendirme aşamasında yapılmalıdır. Yapı Denetçisi bu esasların kont-
rolünü proje üzerinde yapacaktır.
- Enerji odasının yeri, boyutları ve yapıda kaç adet kullanılacağı, yapının mimari projesi hazırla-
nırken mimar ve elektrik proje müellifleri tarafından müşterek çalışma ile belirlenecek ve mimari
projesinde gösterilecektir.
- Yapıdaki elektrik sayaçlarını tek bir enerji odasında toplamak mümkün değilse veya istenilirse
yapıda birden fazla enerji odası oluşturulabilir. Yapıda birden fazla enerji odası ve/veya kablo
bacası var ve enerji odası ile kablo bacası aynı hizada değilse, bunlar arasındaki kabloların geçi-
rileceği yerler de mimari proje aşamasında belirlenecek ve projesinde gösterilecektir.
- Enerji odası yapının ortak kullanım alanı içerisinde, nemsiz, tozsuz, rutubetsiz, zararlı ısınma
ve hava değişiklikleri ile sarsıntı olmayan, can ve mal güvenliği açısından güvenli ve İşletme
ilgililerinin tüketiciye haber vermeden istedikleri zaman kontrol edebilecekleri yerde olacaktır.
- Enerji odası bağımsız olacak, kazan dairesi, sığınak vb. mahaller içerisinde bir bölme olarak
yer almayacak, kilitli bölmelerden geçilerek ulaşılabilir yerde olmayacaktır.
- Enerji odası yapı/yapılara ait bahçe/site içerisinde işletme ve Belediyece uygun görülen yere
konulabilir
- Zorunlu durumlarda tozlu veya nemli yerlere enerji odası yapılması durumunda, pano ile için-
deki cihazlara zarar verebilecek her türlü zararlı etkilere karşı (çift duvar örülerek araya uygun
yalıtım malzemesi konulması vb) gerekli tedbirler alınacaktır.
- Enerji odası yapının giriş katında, 1. bodrum katta(yapı giriş katının bir alt katında) veya 1.
katta(yapı giriş katının bir üst katında) olabilir.
- İşletmece uygun görülmesi durumunda, çok katlı yapılarda ek enerji odaları üst katlarda da
olabilir.
- Enerji odasında yeterli aydınlatma düzeyi sağlanacak ve acil aydınlatma sistemi kullanılacak-
tır.
- Enerji odasının zemin kotu, katındaki diğer mahallerin zemin kotundan düşük olamaz.
- Enerji odasında su basmasına karşı gerekli tedbirler alınacaktır.
- Giriş katta giriş kapısına yakın bir yere yapı bağlantı kutusu konulacaktır.
- Enerji odası, elektrik sayaç panosu ve zayıf akım dağıtım kutularının konulması dışında başka
amaçla kullanılamaz.
Enerji odasının ölçülerini belirlerken, enerji odasının enine ilave olarak tavan yüksekliğinde kontrol
edilecektir. Bu kontrol, dizayn edilen panonun, eninin ve kat adedinin (panonun 1 katındaki sayaç
adedi) kontrolü SAYAÇ PANOSU ÇİZELGESİNE bakarak yapılacaktır. Enerji odasının eni pano
eninden 20cm fazla olacaktır, tavan yüksekliği ise pano boyundan 50cm fazla olacaktır.
Eğer enerji odasına ZAYIF AKIM DAĞITIM KUTUSU konmuş ise sayaç panosu ile arasında 10cm
mesafe bırakıldığı kontrol edilecektir.
168
169
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Sayaç Panosunun kontrolü
- Elektrik sayaçları projeye uygun olarak yapının ortak kullanım alanı içerisinde, nemsiz, toz-
suz, rutubetsiz, zararlı ısınma ve hava değişiklikleri ile sarsıntı olmayan, can ve mal güvenliği
açısından güvenli ve İşletme ilgililerinin tüketiciye haber vermeden istedikleri zaman kontrol
edebilecekleri yerde olacaktır.
- Tek aboneli yapılarda elektrik sayacı sayaç panosu içerisinde abonenin kendi kapısı yanında
dışarıya konulacaktır. Ancak işyerlerinde işletmenin uygun görmesi durumunda sayaç işyerinin
içerisinde ilk girişe konulabilir.
- (2-9) adet abonesi olan yapılardaki tüm sayaçlar, sayaç panosu içerisinde kat zemininden en
az 120 cm yükseklikten itibaren en az 25 cm kalınlığındaki duvar içerisine veya sıva altı sayaç
panosu içerisinde enerji odasına konulacaktır.
7. KABLO BACASI (KABLO ŞAFTI)
Eğer kontrol ettiğimiz projenin; Toplam (bodrum ve zemin katlar dahil) en az 3 katlı veya 10 adet
elektrik kolon hattı mevcut ise, KABLO BACASI mutlaka olacaktır ve kontrol de bu yönde yapı-
lacaktır.
- Kablo bacası ve enerji odasının yeri, boyutları ile yapıda kaç adet kullanılacağı, yapının mimari
projesi hazırlanırken mimar ve elektrik proje müellifleri tarafından müşterek çalışma ile belirle-
necek ve mimari projesinde gösterilmiş olacaktır.
- Yapıda birden fazla kablo bacası ve/veya enerji odası var ve kablo bacası ile enerji odası aynı
hizada değilse, bunlar arasındaki kabloların geçirileceği yerler de mimari proje aşamasında be-
lirlenecek ve projesinde gösterilmiş olacaktır.
- Kablo bacası ile enerji odası mümkün mertebe aynı hizada olacaktır.
- Kablo bacasının yeri; kablo bacasından geçen kolon hatlarının daire içlerindeki dağıtım tabloları-
na rahatlıkla irtibatı yapılabilecek, nemsiz, tozsuz, rutubetsiz, zararlı ısınma ve hava değişiklikleri
ile sarsıntı olmayan, can ve mal güvenliği açısından güvenli, işletme ilgililerinin tüketiciye haber
vermeden istedikleri zaman kontrol edebilecekleri ve merdiven boşluğuna açılan ortak kullanım
alanları içerisinde olacaktır. Bu şartları sağlaması kaydıyla merdiven boşluğuna açılan ortak
kullanım alanları içerisindeki aydınlatma boşlukları da kablo bacası olarak kullanılabilir.
- Yapının en alt kat tavanından en üst kat tavanına kadar kablo bacası yapılacaktır.
- Mimari projede, kablo bacası boyunca katlarda yapılacak tabliye ve boşluklar gösterilecektir.
- Her kata, kat zemininden en az 20cm. yükseklikten itibaren kablo bacasına rahat müdahale
edilebilecek yeterli genişlik ve yükseklikte müdahale kapağı yapılacaktır.
- Kablo bacası; iletişim tesisleri kabloları, bus-bar ve elektrik kablolarının vb. taşınması ile iletişim
tesisleri kablolarına ait dağıtım kutularının konulması dışında başka amaçla kullanılamaz.
- KABLO BACASININ ölçüleri belirlenirken, buralardan geçecek kablo, bus-bar vb. sayısına
ve montaj şekline göre, kablo merdiveninin/kroşe rayının boyutları belirlenir.
Kablo bacası kontrolü yapılırken yukarıdaki kriterler göz önünde bulundurulacaktır.
8. Panolar, bağımsız bölümlerle ilgili mimari projede tanımlanan isim ile uyumlu ve kullanma
amacına uygun şekilde olacaktır. (Örnek AT, GT, DT, KT, NT,1NT, 1NT1 vb.)
9. Aydınlatma hesaplarında aydınlık seviyelerinin DIN 5040-5044 standardına göre uygunluğuna
bakılır. (EK11). Aydınlatma hesabı yapılmamışsa konan toplam lamba güçlerinin m2 başına 12W
hesabıyla uygunluğu kontrol edilir.
168
169
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
10. Aydınlatma hesaplarında aydınlık seviyelerinin DIN 5035 standardına göre uygunluğuna
bakılır. (EK11).
11. 2,5mm2 bir aydınlatma linyesindeki sorti sayısı 9 adedi aştığında kablo akım taşıma kapasitesi
yönünden tahkik edilecektir. (Max. 2000VA)
12. 2,5mm2 bir aydınlatma linyesindeki sorti sayısı 9 adedi aştığında kablo akım taşıma kapasitesi
yönünden tahkik edilecektir. (Max. 2000VA)
13. Aydınlatma linyesi en az 2,5 mm2, sortisi 1,5 mm2 olacaktır.
14. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğine göre Aydınlatma linyesinde minimum 10A olmalıdır.
15. 2,5mm2 bir priz linyesindeki sorti sayısı 6 adedi aştığında kablo akım taşıma kapasitesi yö-
nünden tahkik edilecektir. (Max. 2000VA)
16. Priz linyesi ve sortisi 2,5 mm2 ve toprak hatlı olacaktır. Prizlerde nötr ve toprak klemensleri
hiçbir şekilde köprülenemez (Sıfırlama yapılamaz). Bulaşık makinesi, çamaşır makinesi ve fırın
için ayrı ayrı linye çekildiğinin kontrolu yapılacaktır.
Projede Klima, Elektrikli radyatör, Elektrikli şok su ısıtıcısı, Elektrikli termosifon varsa kablosu
ve sigortası selektivite, gerilim düşümü ve akım taşıma kapasitesi yönünden tahkik edilecektir.
17. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğine göre prizlerin anma değeri 10A altında olamaz. Belirli bir
cihaz için öngörülen prizlerin anma akımları cihaz gücü ile uygun olacak ve bu prizlerin anma
akımları 16A’in altında olmayacaktır.
18. Linye numaraları, kat planlarındaki tali panolarda verilen ve yükleme cetvellerinde tanım-
landığı şekilde eşleştirilecektir.
19. Ana besleme, kolon ve en uzun ve en yüklü linye hattı için gerilim düşümü hesabı yapılacak-
tır, kesitler akıma göre de kontrol edilecektir. Kat planları üzerinde iletken kesitleri ve sayıları
gösterilecektir.
AKIM KONTROLU
Ib5 m
>5 m
L1
L2
L3
N
L1
L2
L3
N
>1 m
>1 m
B
B
C
C
>15 m
>15 m
PE
PE
L1
L2
L3
N
L1
L2
L3
N
PE
PE
Aynı kablo veya
Aynı kablo veya
boru içinde
boru içinde
EK 7
EK 7
EK-7
ANA TABLO
ANA TABLO
Yıldırım akımına
Yıldırım akımına
B
B
C
C
İKİNCİL TABLO UÇ CİHAZ
Aşırı gerilime
İKİNCİL TABLO UÇ CİHAZ
Aşırı gerilime
Aşırı gerilime
Aşırı gerilime
L1
L1
L2
L2
L3
L3
N
N
Kofre
Kofre
Sayaç
Sayaç
DI,S
DI,S
B
B
C
C
D
D
PE
PE
EŞPOTANSİYEL BARALAR
EŞPOTANSİYEL BARALAR
TN-S şebeke
TN-S şebeke
210
211
ANA TABLO
Yıldırım akımına
İKİNCİL TABLO
Aşırı gerilime
UÇ CİHAZ
Aşırı gerilime
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
L1
L2
L3
N
Kofre
Sayaç
DI, S
ANA TABLO
Yıldırım akımına
B
İKİNCİL TABLO
Aşırı gerilime
C
UÇ CİHAZ
Aşırı gerilime
D
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EŞPOTANSİYEL BARALAR
Kofre
Sayaç
TN-C-S şebeke
B
PE
DI, S
C
L1
L2
L3
N
D
PE
EŞPOTANSİYEL BARALAR
TN-C-S şebeke
ANA TABLO
Yıldırım akımına
İKİNCİL TABLO
Aşırı gerilime
UÇ CİHAZ
Aşırı gerilime
L1
L2
L3
N
Kofre
Sayaç
ANA TABLO
Yıldırım akımına
B
D I, S
İKİNCİL TABLO
Aşırı gerilime
C
UÇ CİHAZ
Aşırı gerilime
D
L1
EŞPOTANSİYEL BARALAR
Sayaç
Kofre
B
IT şebeke
PE
D I, S
C
ANA TABLO
Yıldırım akımına
İKİNCİL TABLO
Aşırı gerilime
UÇ CİHAZ
Aşırı gerilime
EŞPOTANSİYEL BARALAR
Kofre
Sayaç
IT şebeke
B
D I, S
C
L2
L3
N
D
PE
L1
L2
L3
N
D
PE
EŞPOTANSİYEL BARA
TT - tipi şebeke
212
213
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK-8
EK-8
Paratoner bulunan tüm binalarda aşırı gerilim koruma cihazları tesis
edilecektir.
Aşırı gerilim
kategorisi
Darbe gerilim
seviyesi
kV
IV
6
III
4
II
I
2.5
1.5
B
C
D
I Yüksek seviye koruma isteyen cihazlar
II Sabit tesisata bağlanan cihazlar
III Sabit tesisat cihazları
212
213
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK-9
ÇALIŞIRKEN VE DİNLENİRKEN AYDINLATMA ŞARTLARI FARKLIDIR. BU FARKLAR BASİT OLARAK AŞAĞIDA
GÖSTERİLMİŞTİR.
EK 9
ÇALIŞIRKEN VE DİNLENİRKEN AYDINLATMA ŞARTLARI FARKLIDIR.
BU FARKLAR BASİT OLARAK AŞAĞIDA GÖSTERİLMİŞTİR.
İNSAN DURUMU
DİNLENİRKEN
ÇALIŞIRKEN
YER DURUMU
İNSAN DURUMU
AYDINLIK ŞİDDETİ
İŞYERİ
ÇALIŞIRKEN
1000 LUX
KONUT
DİNLENİRKEN
100 LUX
YER DURUMU
GÖLGELER
İŞYERİ
DÜZGÜNLÜK FAKTÖRÜ
AYDINLIK ŞİDDETİ
IŞIK RENGİ
1000 LUX
AÇIK
1⁄2
BEYAZ
GÖLGELER
AÇIK
DÜZGÜNLÜK FAKTÖRÜ 1⁄2
ODA AYDINLATMA VERİMİ
0,80
BEYAZ
0,50
0,30
ODA AYDINLATMA VERİMİ
0,30
0,10
IŞIK RENGİ
TAVAN
DUVAR
ZEMİN
Oda indeksi
a x b
0,80
k= --------------------------
h x (a+b)
0,50
KOYU
KONUT
01.Eki
100 LUX
SICAK BEYAZ
KOYU
01.Eki
0,50
SICAK BEYAZ
0,30
0,50
Işık akısı Ø �
Işık şiddeti (l)
Aydınlık şiddeti
Parıltı (L)
0,30
0,10
0,30
0,30
0,10
0,30
0,10
0,30
0,10
0,30
0,10
0,50
ODA VERİMİ η
0,30
ODA VERİMİ η
0,24
0,10
0,31
0,36
0,41
0,45
0,51
0,23
0,56
0,29
0,59
0,63
0,33
0,66
0,38
0,30
0,23
0,30
0,29
0,33
0,38
0,41
0,46
0,18
0,49
0,24
0,52
0,55
0,29
0,57
0,34
0,18
0,10
0,24
0,29
0,34
0,38
0,45
0,18
0,50
0,23
0,54
0,58
0,28
0,62
0,32
0,50
0,18
0,30
0,23
0,28
0,32
0,36
0,41
0,20
0,45
0,25
0,48
0,51
0,29
0,54
0,33
0,20
0,10
0,25
0,29
0,33
0,36
0,41
0,19
0,45
0,24
0,47
0,50
0,28
0,53
0,31
0,30
0,19
0,30
0,24
0,28
0,31
0,34
0,38
0,15
0,41
0,20
0,43
0,46
0,24
0,48
0,28
0,15
0,10
0,20
0,24
0,28
0,32
0,37
0,15
0,41
0,19
0,43
0,47
0,23
0,50
0,27
0,10
0,15
0,30
0,19
0,23
0,27
0,30
0,35
0,12
0,38
0,16
0,40
0,44
0,20
0,46
0,24
0,30
0,12
0,10
0,16
0,20
0,24
0,27
0,31
0,15
0,35
0,17
0,38
0,41
0,20
0,44
0,24
0,15
0,17
0,20
0,24
0,26
0,30
0,34
0,36
0,39
0,40
0,30
0,24
0,31
0,36
0,41
0,41
0,45
0,30
Aşağıda kullanılacak yere göre gereksinilen ampul sayısını bulmak için bir örnek tablo düzenlen-
0,35
0,41
miştir. Hesaplama yapmadan önce bu tablo dikkatle incelenmelidir.
0,45
0,38
0,45
0,50
0,38
0,36
0,51
0,56
0,36
0,46
0,41
0,49
0,45
0,35
0,34
0,27
0,26
0,31
0,30
0,41
0,34
0,38
0,41
0,32
0,37
ARMATÜRÜN KULLANILDIĞI YERLER
0,54
0,48
0,47
0,59
0,52
0,43
0,43
0,40
0,38
0,36
GENİŞLİK
UZUNLUK
0,63
0,55
0,58
0,51
0,50
0,46
0,47
0,44
0,41
0,39
0,66
0,57
0,62
0,54
0,53
0,48
0,50
0,46
0,44
0,40
ALAN
Aşağıda kullanılacak yere göre gereksinilen ampul sayısını bulmak için bir örnek
tablo düzenlenmiştir. Hesaplama yapmadan önce bu tablo dikkatle incelenmelidir.
YÜKSEKLİK
a (m)
b(m)
A=axb(m2)
H(m)
BÜRO
8
10
80
3
TAVAN
DUVAR
ZEMİN
Oda indeksi
0,60
0,80
1,00
axb
1,25
hxa义b啇
1,50
2,00
2,50
3,00
4,00
5,00
k=
0,60
0,80
1,00
1,25
1,50
2,00
2,50
3,00
4,00
5,00
ARMATÜRÜN KULLANILDIĞI YERLER
ARMATÜRLE ÇALIŞMA YÜZEYİ ARASINDAKİ YÜKSEKLİK
h=H-0.85 (m)
BÜRO
2.15
GENİŞLİK
UZUNLUK
ODA İNDEKSİ
ALAN
ODA VERİMİ (η)
YÜKSEKLİK
GEREKLİ AYDINLATMA ŞİDDETİ
ARMATÜRLE ÇALIŞMA YÜZEYİ
ARASINDAKİ YÜKSEKLİK
ARMATÜR TİPİ
LAMBANIN IŞIK AKISI
ODA İNDEKSİ
LAMBA SAYISI
ODA VERİMİ ( η )
ODA AYDINLATMA VERİMİ
GEREKLİ AYDINLATMA ŞİDDETİ
ARMATÜR TİPİ
LAMBANIN IŞIK AKISI
214
ODA AYDINLATMA VERİMİ
a (m)
b(m)
A=axb(m2)
H(m)
a x b
k= --------------------------
h x (a+b)
8
8 x 10
k= ------------------------------------
2.15 x (8+10)
10
Tavan-Duvar-Zemin
E(Lux)
80
3
0.80-0.50-0.10
300
2.15
ARN 140
h=H-0.85 (m)
k=
axb
hxa义b啇
Tavan-Duvar-Zemin
E(Lux)
Ø�(Lümen)
η
Ø (Lümen)
k=
η
8x 10
2. 15 x8义10 啇
2100
0.46
1.25 x E x A
n= ---------------------------------
Φ x n
0.80-0.50-0.10
1.25 x 300 x 80
n= ------------------------------------------ = 31
2100 x 0.46
300
ARN 140
2100
0.46
215
LAMBA SAYISI
n=
1. 25 xExA
Φ xn
1. 25 x300 x 80
n=
2100 x0 . 46
= 31
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK-9
YER
KONUTLAR
Oturma Odaları
Mutfaklar
Yatak Odaları
Giriş holü,merdivenler,çatı
karı,ambar,garajlar
BÜROLAR
EN AZ AYDINLIK DÜZEYLERİ TABLOSU
GENEL
lux
ÖZEL
lux
YER
GENEL
lux
ÖZEL
lux
50
125
50
50
MAĞAZALAR
Vitrinler
Büyük kentlerdeki satın alma
merkezleri(genel aydınlatma)
500
250
250
Spotla ek aydınlatma
250
Diğer yerlerde (genel aydınlatma)
Spotla ek aydınlatma
Resim büroları,kadastro,harita
2500
Mağaza İç Mekanı
1000
1000
5000
500
2500
500
500
250
Projeler,teknik resim,mimari
Dekoratif resim ve krokiler
Muhasebe ile ilgili aygıtlar
Hesaplamalar
Daktilo odası
Belgelerin bulunduğu salon
Yönetim büroları
Bekleme salonları
Konferans salonları
Kantinler
OKULLAR
Yuvalar,anaokulları
Sınıflar
Jimnastik salonları
İlkokullar,sınıflar
Deney sınıfları
Toplantı salonu
Jimnastik salonu
Meslek Okulları
Biçme ve ütüleme salonları
Mutfaklar
İlk ve ortaokul düzeyindeki teknik
okullar
Sınıflar
Resim sınıfları
Atölyeler
750
500
500
400
500
100
250
150
200
150
100
200
100
250
300
150
150
400
250
250
400
250
214
Büyük mağazalar
Büyük kentlerin ticaret merkezleri
Diğer yerler
DEPOLAR
Genel mağazalar(az uğranan bölümler)
25
Fabrika Mağazaları(çok uğranılan
bölümler)
Büyük parçaların yeri
Küçük parçaların yeri
Çok küçük parçaların yeri
MÜZELER
Tablolar(bölgesel aydınlatma)
Heykel ve diğer nesneler
TİYATROLAR
Giriş ve fuaye
Salon
Orkestra yeri
İBADETHANE
SİNEMALAR
Giriş ve kasa
Fuaye
Salon
SPOR SALONLARI
Stad
Futbol alanı
Antreman alanı
50
100
200
150
400
200
50
100
80
200
50
100
200
100
25
200
215
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
HASTANELER
Doktor Odaları
Çalışma masaları
Dispanser
Genel aydınlatma
Dispanser masaları
Yedek odalar
Toplantıodası
Laboratuvarlar
Araştırma salonları
Çalışma masaları
Tanı ve terapi odaları(genel aydınlatma)
Tanı masası
Operasyon odası (genel aydınlatma)
Operasyon masası
Sterilizasyon odası
X rayonu servisi (ayarlanabilir
aydınlatma)
Dişle ilgili servis,büro için (genel
aydınlatma)
Hasta koltuğu
WC
Doğum Servisi
Annelerin yatakları
Çalışma salonu (genel aydınlatma)
Çocukların odası
Bekleme salonları
Hastaneler için özel odalar (genel
aydınlatma)
Yatak aydınlatması
HOTEL VE RESTORANTLAR
Banyolar
Aynalar(ek aydınlatma)
Hol ve merdivenler
Mutfaklar
Odalar
Yatak ucu aydınlatması
Büro masası
216
100
400
150
400
150
100
250
400
250
500
500
Tenis kortu
Paten sahası
Paten sahası/yarışmalar için)
EKMEK FIRINLARI
Karışım salonları
Hamur reyonları
Fermantasyon salonu
Hazırlama salonu
Fırınların bulunduğu salon
Süsleme ve soğutma
Ambalaj salonu
DEĞİRMENLER
Karıştırma tem.
Ambalaj salonu
20000
10000 Mamul kontrolü
400
80
250
5000
50
5000
250
100
100
50
200
100
200
50
250
50
150
200
Silo temizliği
TREN İSTASYONLARI
Bekleme salonları
Bilet alma ve büroların bulunduğu yerler
Serinleme ve dinlenme salonları
Bavul emanet yeri
Peronlar
WC
GARAJLAR
Atölye
Tezgahtar
Yağlama bölümleri
Yağlama yerleri
Yıkama yerleri
Park yerleri
Sergileme salonları
OTOMOBİL FABRİKALARI
Şasilerin toplanması,birleştirilmesi
Şasilerin dizilimi
Döşemenin yapımı,çeşitli parçaların
toplanıp birleştirilmesi
250
15
40
200
125
125
200
150
250
150
200
100
400
100
100
400
150
200
100
100
250
500
150
250
250
50
400
200
400
300
217
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tuvalet masası
Önemli Mekanlar
Konferans salonları
Platform
Sergileme ve tanıtmalar
Salonlar
Restorantlar
Barlar
ÇAMAŞIRHANE
Yıkama yeri
Onarım sayım,işaret
Özel parça onarımı
CAM FABRİKASI
Karıştırma
Fırınlama,soğutma
Mak. İşleme salonu
Ölçüye göre kesme
Parlatma
Pahlandırma
Gravür işleme
Kontrol
ÇELİK FABRİKASI
Haddehane
Boru çubuk tel im.
Galvanizasyon
Makine dairesi
Kalite kontrol
YÜKSEK FIRIN
Kömür ve cevher deposu
Yükleme
Kontrol kapakları
Fırın kapakları bakımı
Demir kütük deposu
150
75
200
150
50
75
75
150
200
400
150
150
150
200
200
400
150
200
200
150
400
50
100
150
100
50
Genel birleştirme
Bitirme ve denetleme
BOYA FABRİKALARI
MATBAA
Matris imali
Harflerin hazırlanması
Renk ayırımı
Baskı yeri
Mizampaj masası
KAĞIT FABRİKASI
Karıştırma odası
Kağıt makinaaları
Kesme dek.
Kontrol laboratuvarı
KİMYA SANAYİ
Elle çalıştırılan fırınlar,sabit kurutucular
ve kristalizasyon kapları
Ototmatik fırınlar,buharlı
kazanlar,damıtma kolonları
Koyulaştırma kazanları,nitrasyon,elektr
oliz
UÇAK ENDÜSTRİ
Kaynak, cıvata ve taşlama
Boya kabini
1000
Parçaların işlenmesi
1000
İnce kaynak
Montaj
İşin tamamlanması
Kanat ve parça montajı
UÇAK HANGARI
Bakım yeri
Motor bakımı
SABUN ENDÜSTRİSİ
Toz sabun imali
Markalama,paket
Kalıplama,ambalaj
TÜTÜN FABRİKASI
Kurutma
400
750
150
400
200
250
500
150
200
200
400
150
150
150
250
400
400
250
400
400
400
250
400
150
150
250
150
1000
1000
2500
217
216
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
150
150
200
400
250
2500
350
200
200
200
1000
1000
1000
125
200
200
400
250
400
2500
1500
2500
500
1000
750
1500
Ön hazırlama
Kontrol ve seçme
Sigara makinaları
KONSERVE ENDÜSTRİSİ
Yiyecek ayıklama
Yıkama temizleme
Renklerin ayrılması
Gerekli parçaları ayırma
Kutulara koyma mek.
Kutulara koyma elle
Boş kutuların kontrolü
Kutu kaynağı
Paketleme-ambalaj
1000
SÜT ENDÜSTRİSİ
Sterilizasyon odası
Pastorizasyon odası
Kalıpların yıkanması
Soğuk odalar
Krema ayrılması
Şişelerin seçimi
Şişe yıkama makinası
Doldurma salonu
Laboratuvar
ŞEKER ENDÜSTRİSİ
Kesme, karıştırma
Temizleme,arıtma
Renk kontrolü
Depolama
ELEKTRİK SANTRALİ
Yanma hav. haz. Tesis
Akümülatör dairesi
Kazan bakım atölyesi
kazanların ön kısmı
Kazana yakıt yük.
DIŞ AYDINLATMA
Genel halka açık aydınlatma
1000
1000
1000
150
400
200
200
300
300
200
300
150
150
150
150
150
150
200
400
125
400
200
400
750
50
50
100
100
50
100
Çelik fabrikası
KERESTE FABRİKASI
Makine ile ilk kesme
Y. Hassas işleme
Hassas işleme
KAYNAK
Genel aydınlatma
Hassas ark kaynağı
DÖKÜMHANE
Maça imali (hassas)
Maça imali (kaba)
Döküm salonu
Temizleme parit
Kontrol
AYAKKABI FABRİKASI
Kesim ve seçme
Model hazırlanması
İnce kesim
Kauçuk hazırlama
Vernikleme
Volkanize,kesme
Taban hazırlama
MAKİNE ATÖLYELERİ
Kaba işleme
İnce işleme ve parlatma
Çok ince işleme
GİYİM SANAYİ
Kumaşların denetimi
Açık renkli kumaşlar
Koyu renkli kumaşlar
Kesim ve Ütüleme
Açık renkli kumaşlar
Koyu renkli kumaşlar
Dikme ve Çeşitlendirme
Açık renkli kumaşlar
Koyu renkli kumaşlar
218
219
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Yerleşim bölgesinin dışı,ana trafik arteri
Belediyeler arası anayol
Belediyeler arası yol
Yerleşim Bölgesinin İçi
Kent içindeki hızlı dolaşım yolları
Yakın yollar
Tüneller(gün boyunca aydınlatma)
Giriş aydınlatması
Gece aydınlatması
Sanayi bölgesindeki liman ya da sokaklar
Kıyı, tevsiye havuzu ya da köprü
Trafiği olan ticari cadde
Trafiği önemli olmayan ticari cadde
Trafiği olan konutlu cadde
Trafiği olmayan konutlu cadde
Önemli bir çıkmaz sokak
Dağıtım garları
Bağımlı İşletmeler
Taşıma bölgeleri
Stoklama(doldurma ve boşaltım)
Gözetleme aydınlatması
Girişler
Yükleme platformları
20
15
10
20
20
100
1000
30
10
10
10
7.5
7.5
5
15
10
20
20
5
50
50
BOYAMA
Belirginleştirme,
ayırma,yıkama,temizleme
Denetleme ve lekelerin çıkarılması
Ütüleme
Makine ile ya da elle
Katlama ve üzerinde değişiklikler yapma
TEKSTİL SANAYİ
Pamuk
Pamukların açılıp, karıştırılması,ayrılması
Tarama,makaradan geçirme,iplik
durumuna getirme
Haddeden geçirme
Denetleme
Sabit parçalar
Hareketli (hızlı) parçalar
İpek ve sentetik telli kumaşlar
Koyu renkli ipliklerle çalışma
Dokuma
Yün
Yünlerin açılıp, karıştırılması,ayrılması
Denetleme
Tarama,çekip uzatma,çirişleme,bükme,m
ekik geçirme
Haddeden geçirme
Beyaz
Renkli
Dokuma
Beyaz
Renkli
SERAMİK SANAYİ
Öğütme,filitreleme ve kurutma
kompanzasyonu
Foprmlama,bitirme ve temizleme
Reklendirme ve parlatma
Reklendirme ve parlatma(ince detaylar)
200
1500
500
750
100
200
400
400
1500
100
750
400
100
400
200
200
400
400
750
100
150
400
750
218
219
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK 10 Kabloların yerleştirilmesi
EK 10 Kabloların yerleştirilmesi
EK 10 Kabloların yerleştirilmesi
EK 10 Kabloların yerleştirilmesi
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK 10 Kabloların yerleştirilmesi
EK 10 Kabloların yerleştirilmesi
TABLO 10
TABLO 10
TABLO 10
TABLO 10
TABLO 10
TABLO 10
Tesisat Yöntemleri (Örnekler)
Tesisat Yöntemleri (Örnekler)
Tesisat Yöntemleri (Örnekler)
Tesisat Yöntemleri (Örnekler)
EK 10 Kabloların yerleştirilmesi
Tesisat Yöntemleri (Örnekler)
Tesisat Yöntemleri (Örnekler)
Madde
Tesisat Yöntemi
Madde
Madde
Madde
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
No
No
No
No
Madde
Tesisat Yöntemi
Madde
Tesisat Yöntemi
No
No
Madde
No
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Tesisat Yöntemi
Açıklama
TABLO 10- Tesisat Yöntemleri (Örnekler)
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
borular içinde yalıtılmış iletkenler (a)
borular içinde yalıtılmış iletkenler (a)
borular içinde yalıtılmış iletkenler (a)
borular içinde yalıtılmış iletkenler (a)
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
borular içinde yalıtılmış iletkenler (a)
borular içinde yalıtılmış iletkenler (a)
borular içinde yalıtılmış iletkenler (a)
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
A1
A1
A1
A1
(Ek-A’ya bakınız.)
A1
A1
A1
1
1
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
2
3
4
3
3
3
3
3
3
4
4
4
4
4
4
5
5
5
5
5
5
5
6
6
6
6
6
6
7
7
7
7
7
7
8
8
8
8
8
8
9
9
9
9
9
9
6
7
8
9
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
Oda
6 7
6 7
6 7
6 7
6 7
6 7
8 9
8 9
8 9
8 9
8 9
8 9
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş bo-
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
borular içinde çok damarlı kablolar (a)
rular içinde çok damarlı kablolar (a)
borular içinde çok damarlı kablolar (a)
borular içinde çok damarlı kablolar (a)
borular içinde çok damarlı kablolar (a)
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
Isı yalıtımlı duvarların içine yerleştirilmiş
borular içinde çok damarlı kablolar (a)
borular içinde çok damarlı kablolar (a)
Isı yalıtımlı duvarların içine direkt yerleştirilmiş
çok damarlı kablo (a)
Isı yalıtımlı duvarların içine direkt
Isı yalıtımlı duvarların içine direkt
Isı yalıtımlı duvarların içine direkt
Isı yalıtımlı duvarların içine direkt
yerleştirilmiş çok damarlı kablo (a)
yerleştirilmiş çok damarlı kablo (a)
yerleştirilmiş çok damarlı kablo (a)
yerleştirilmiş çok damarlı kablo (a)
Isı yalıtımlı duvarların içine direkt
Isı yalıtımlı duvarların içine direkt
yerleştirilmiş çok damarlı kablo (a)
yerleştirilmiş çok damarlı kablo (a)
Ahşap veya kagir duvar üzerinde veya boru
çapının 0,3 katından az uzaklıkta boru içinde
yalıtılmış iletkenler veya çok damarlı kablolar
Ahşap veya kagir duvara temas eder şekilde
veya boru çapının 0,3 katından az uzaklıkta,
boru içinde yalıtılmış iletkenler veya tek da-
marlı kablolar
Ahşap veya kagir duvara temas eder
Ahşap veya kagir duvara temas eder
Ahşap veya kagir duvara temas eder
Ahşap veya kagir duvara temas eder
şekilde veya boru çapının 0,3 katından az
şekilde veya boru çapının 0,3 katından az
şekilde veya boru çapının 0,3 katından az
şekilde veya boru çapının 0,3 katından az
Ahşap veya kagir duvara temas eder
Ahşap veya kagir duvara temas eder
uzaklıkta, boru içinde yalıtılmış iletkenler
uzaklıkta, boru içinde yalıtılmış iletkenler
uzaklıkta, boru içinde yalıtılmış iletkenler
uzaklıkta, boru içinde yalıtılmış iletkenler
şekilde veya boru çapının 0,3 katından az
şekilde veya boru çapının 0,3 katından az
veya tek damarlı kablolar
veya tek damarlı kablolar
veya tek damarlı kablolar
veya tek damarlı kablolar
uzaklıkta, boru içinde yalıtılmış iletkenler
uzaklıkta, boru içinde yalıtılmış iletkenler
veya tek damarlı kablolar
veya tek damarlı kablolar
Ahşap veya kagir duvar üzerinde veya
Ahşap veya kagir duvar üzerinde veya
Ahşap veya kagir duvar üzerinde veya
Ahşap veya kagir duvar üzerinde veya
boru çapının 0,3 katından az uzaklıkta
boru çapının 0,3 katından az uzaklıkta
boru çapının 0,3 katından az uzaklıkta
boru çapının 0,3 katından az uzaklıkta
Ahşap veya kagir duvar üzerinde veya
Ahşap veya kagir duvar üzerinde veya
boru içinde yalıtılmış iletkenler veya çok
boru içinde yalıtılmış iletkenler veya çok
boru içinde yalıtılmış iletkenler veya çok
boru içinde yalıtılmış iletkenler veya çok
boru çapının 0,3 katından az uzaklıkta
boru çapının 0,3 katından az uzaklıkta
damarlı kablolar
damarlı kablolar
damarlı kablolar
damarlı kablolar
boru içinde yalıtılmış iletkenler veya çok
boru içinde yalıtılmış iletkenler veya çok
damarlı kablolar
damarlı kablolar
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
kanalı içinde, yalıtılmış iletkenler veya
kanalı içinde, yalıtılmış iletkenler veya
kanalı içinde, yalıtılmış iletkenler veya
kanalı içinde, yalıtılmış iletkenler veya
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo kanalı
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
tek damarlı kablolar.
tek damarlı kablolar.
tek damarlı kablolar.
tek damarlı kablolar.
kanalı içinde, yalıtılmış iletkenler veya
içinde, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
kanalı içinde, yalıtılmış iletkenler veya
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
tek damarlı kablolar.
kablolar.
tek damarlı kablolar.
- dikey döşenen (b,c)
- dikey döşenen (b,c)
- dikey döşenen (b,c)
- dikey döşenen (b,c)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- dikey döşenen (b,c)
- dikey döşenen (b,c)
- dikey döşenen (b,c)
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
kanalı içinden, çok damarlı kablolar.
kanalı içinden, çok damarlı kablolar.
kanalı içinden, çok damarlı kablolar.
kanalı içinden, çok damarlı kablolar.
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo
Ahşap duvar üzerinde, kapaklı kablo kanalı
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
kanalı içinden, çok damarlı kablolar.
kanalı içinden, çok damarlı kablolar.
içinden, çok damarlı kablolar.
- dikey döşenen(b,c)
- dikey döşenen(b,c)
- dikey döşenen(b,c)
- dikey döşenen(b,c)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- yatay döşenen (b)
- dikey döşenen(b,c)
- dikey döşenen(b,c)
- dikey döşenen(b,c)
A2
A2
A2
A2
A2
A2
A2
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B2
B2
B2
B2
B2
B2
B2
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
(B2) (d)
(B2) (d)
(B2) (d)
(B2) (d)
(B2) (d)
(B2) (d)
(B2) (d)
İnceleme
İnceleme
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
aşamasındadır.
aşamasındadır.
İnceleme
İnceleme
İnceleme aşamasındadır.
aşamasındadır.
aşamasındadır.
a) Duvarın iç yüzeyinin ısıl geçirgenliği en az 10W/m2. K
b) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla devre
varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek uygulanır.
c) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst kısmında
ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
d) B2 referans tesisat yöntemi değerleri kullanılabilir.
220
221
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
220
a) Duvarın iç yüzeyinin ısıl geçirgenliği en az 10W/m2. K
a) Duvarın iç yüzeyinin ısıl geçirgenliği en az 10W/m2. K
a) Duvarın iç yüzeyinin ısıl geçirgenliği en az 10W/m2. K
a) Duvarın iç yüzeyinin ısıl geçirgenliği en az 10W/m2. K
b) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
b) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
b) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
a) Duvarın iç yüzeyinin ısıl geçirgenliği en az 10W/m2. K
b) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
b) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
a) Duvarın iç yüzeyinin ısıl geçirgenliği en az 10W/m2. K
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
b) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
uygulanır.
uygulanır.
uygulanır.
uygulanır.
c) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
c) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
c) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
c) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
c) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
c) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
uygulanır.
uygulanır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
d) B2 referans tesisat yöntemi değerleri kullanılabilir.
d) B2 referans tesisat yöntemi değerleri kullanılabilir.
d) B2 referans tesisat yöntemi değerleri kullanılabilir.
d) B2 referans tesisat yöntemi değerleri kullanılabilir.
d) B2 referans tesisat yöntemi değerleri kullanılabilir.
Tablo 10’un devamı
Tablo 10’un devamı
d) B2 referans tesisat yöntemi değerleri kullanılabilir.
Tablo 10’un devamı
Tablo 10’un devamı
Tablo 10’un devamı
Tablo 10’un devamı
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tablo 10’un devamı
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
M
M
M
M
a
a
M
a
a
d
M
d
a
d
d
d
d
a
d
d
d
e
e
d
d
e
e
d
e
N
e
N
N
Madde
N
o
o
N
o
No
o
N
o
10
o
10
10
10
10
11
11
11
11
11
10
11
10
11
12
12
12
12
12
12
12
13
13
13
13
13
13
14
13
14
14
14
14
14
14
15
15
16
16
15
15
15
15
15
16
16
16
16
16
20
20
20
20
20
20
20
21
21
21
21
21
21
21
22
22
10 11
10 11
10 11
10 11
10 11
10 11
13 14
13 14
13 14
13 14
13 14
13 14
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
iletkenler veya tek damarlı kablo (a)
iletkenler veya tek damarlı kablo (a)
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
iletkenler veya tek damarlı kablo (a)
iletkenler veya tek damarlı kablo (a)
iletkenler veya tek damarlı kablo (a)
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
iletkenler veya tek damarlı kablo (a)
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden,
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden,
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden,
iletkenler veya tek damarlı kablo (a)
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden,
yalıtılmış iletkenler veya çok damarlı
yalıtılmış iletkenler veya çok damarlı
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden,
yalıtılmış iletkenler veya çok damarlı
yalıtılmış iletkenler veya çok damarlı
kablo (a)
kablo (a)
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden,
yalıtılmış iletkenler veya çok damarlı
kablo (a)
Asılı kapaklı kablo kanalı içinden, yalıtılmış
kablo (a)
yalıtılmış iletkenler veya çok damarlı
kablo (a)
iletkenler veya çok damarlı kablo (a)
kablo (a)
Şekil verilmiş (kalıplanmış) malzeme içinde
Şekil verilmiş (kalıplanmış) malzeme içinde
Şekil verilmiş (kalıplanmış) malzeme içinde
döşenen, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
Şekil verilmiş (kalıplanmış) malzeme içinde
döşenen, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
Şekil verilmiş (kalıplanmış) malzeme içinde
döşenen, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
kablo (b)
kablo (b)
döşenen, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
Şekil verilmiş (kalıplanmış) malzeme içinde
döşenen, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
kablo (b)
Şekil verilmiş (kalıplanmış) malzeme içinde
kablo (b)
kablo (b)
döşenen, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
döşenen, yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı
kablo (b)
kablo (b)
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
içine yerleştirilmiş, yalıtılmış iletkenler
içine yerleştirilmiş, yalıtılmış iletkenler
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı içine
içine yerleştirilmiş, yalıtılmış iletkenler
içine yerleştirilmiş, yalıtılmış iletkenler
veya tek damarlı kablolar
veya tek damarlı kablolar
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
içine yerleştirilmiş, yalıtılmış iletkenler
veya tek damarlı kablolar
yerleştirilmiş, yalıtılmış iletkenler veya tek
veya tek damarlı kablolar
içine yerleştirilmiş, yalıtılmış iletkenler
veya tek damarlı kablolar
damarlı kablolar
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
veya tek damarlı kablolar
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
içine yerleştirilmiş, çok damarlı kablolar
içine yerleştirilmiş, çok damarlı kablolar
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
içine yerleştirilmiş, çok damarlı kablolar
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı içine
içine yerleştirilmiş, çok damarlı kablolar
Duvara montajlı kapaklı kablo kanalı
içine yerleştirilmiş, çok damarlı kablolar
yerleştirilmiş, çok damarlı kablolar
içine yerleştirilmiş, çok damarlı kablolar
Pervaz içindeki, boru içinde yalıtılmış iletkenler
Pervaz içindeki, boru içinde yalıtılmış
Pervaz içindeki, boru içinde yalıtılmış
Pervaz içindeki, boru içinde yalıtılmış
Pervaz içindeki, boru içinde yalıtılmış
iletkenler veya tek veya çok damarlı
veya tek veya çok damarlı kablo (c)
iletkenler veya tek veya çok damarlı
Pervaz içindeki, boru içinde yalıtılmış
iletkenler veya tek veya çok damarlı
iletkenler veya tek veya çok damarlı
kablo (c)
kablo (c)
Pervaz içindeki, boru içinde yalıtılmış
iletkenler veya tek veya çok damarlı
kablo (c)
kablo (c)
Pencere kasası içindeki, boru içinde yalıtılmış
iletkenler veya tek veya çok damarlı
kablo (c)
Pencere kasası içindeki, boru içinde
kablo (c)
Pencere kasası içindeki, boru içinde
iletkenler veya tek veya çok damarlı kablo (c)
Pencere kasası içindeki, boru içinde
Pencere kasası içindeki, boru içinde
yalıtılmış iletkenler veya tek veya çok
yalıtılmış iletkenler veya tek veya çok
Pencere kasası içindeki, boru içinde
yalıtılmış iletkenler veya tek veya çok
yalıtılmış iletkenler veya tek veya çok
damarlı kablo (c)
Pencere kasası içindeki, boru içinde
damarlı kablo (c)
yalıtılmış iletkenler veya tek veya çok
damarlı kablo (c)
damarlı kablo (c)
Tek damarlı veya çok damarlı kablolar :
Tek damarlı veya çok damarlı kablolar :
yalıtılmış iletkenler veya tek veya çok
damarlı kablo (c)
Tek damarlı veya çok damarlı kablolar:
Tek damarlı veya çok damarlı kablolar :
Tek damarlı veya çok damarlı kablolar :
- Ahşap duvar üzerinde veya duvara
damarlı kablo (c)
- Ahşap duvar üzerinde veya duvara
Tek damarlı veya çok damarlı kablolar :
- Ahşap duvar üzerinde veya duvara kablo
- Ahşap duvar üzerinde veya duvara
- Ahşap duvar üzerinde veya duvara
kablo çapının 0,3 katından daha az
Tek damarlı veya çok damarlı kablolar :
kablo çapının 0,3 katından daha az
- Ahşap duvar üzerinde veya duvara
çapının 0,3 katından daha az aralık ile tespit
kablo çapının 0,3 katından daha az
kablo çapının 0,3 katından daha az
aralık ile tespit edilmiş veya
- Ahşap duvar üzerinde veya duvara
aralık ile tespit edilmiş veya
kablo çapının 0,3 katından daha az
edilmiş veya sabitleştirilmiş.
aralık ile tespit edilmiş veya
aralık ile tespit edilmiş veya
sabitleştirilmiş.
sabitleştirilmiş.
kablo çapının 0,3 katından daha az
aralık ile tespit edilmiş veya
sabitleştirilmiş.
- Doğrudan ahşap tavan altına tespit edilen
sabitleştirilmiş.
- Doğrudan ahşap tavan altına tespit
- Doğrudan ahşap tavan altına tespit
aralık ile tespit edilmiş veya
sabitleştirilmiş.
- Doğrudan ahşap tavan altına tespit
- Doğrudan ahşap tavan altına tespit
edilen
sabitleştirilmiş.
edilen
- Doğrudan ahşap tavan altına tespit
edilen
edilen
- Doğrudan ahşap tavan altına tespit
edilen
- Tavana belli bir mesafe bırakılarak tespit
edilen
- Tavana belli bir mesafe bırakılarak
edilen
tespit edilen
B2
B2
B2
B2
B2
B2
B2
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B2
B2
B2
B2
B2
B2
B2
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
C
C
C
C
C
C
C
C ile birlikte Tablo A.17’nin
C ile birlikte Tablo
C ile birlikte Tablo
C ile birlikte Tablo
3’üncü maddesi
C ile birlikte Tablo
A.17’nin 3’üncü maddesi
A.17’nin 3’üncü maddesi
C ile birlikte Tablo
A.17’nin 3’üncü maddesi
A.17’nin 3’üncü maddesi
C ile birlikte Tablo
A.17’nin 3’üncü maddesi
İnceleme aşamasındadır.
A.17’nin 3’üncü maddesi
İnceleme
aşamasındadır.
a) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
uygulanır.
a) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla devre varsa,
Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek uygulanır.
b) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir. Konstrüksiyon
6 veya 7 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1 referans yöntemi kullanılabilir.
c) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir. Konstrüksiyon
6, 7, 8 veya 9 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1veya B2 referans yöntemleri kullanılabilir.
b) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
c) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
Konstrüksiyon 6 veya 7 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1 referans yöntemi kullanılabilir.
Konstrüksiyon 6, 7, 8 veya 9 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1veya B2 referans yöntemleri kullanılabilir.
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
221
C ile birlikte
Tablo A.17 sıra 2(a)
Tablo 10 ’un devamı
Madde
No
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Deliksiz tava üzerinde (c )
30
31
32
33
34
Delikli tava üzerinde (c)
E ve F ile birlikte,
Tablo A.17 sıra 4(a,b)
Tel kafes kablo taşıyıcılar üzerinde
E veya F
Duvardan kablo çapının 0,3 katından daha
fazla uzaklıkta
Kablo merdiveni üzerinde
E ve F ile birlikte,
Tablo A.17 sıra 4 veya 5
veya yöntem G (a,b)
E veya F
22
22
22
22
22
- Tavana belli bir mesafe bırakılarak
- Tavana belli bir mesafe bırakılarak
- Tavana belli bir mesafe bırakılarak
- Tavana belli bir mesafe bırakılarak
tespit edilen
- Tavana belli bir mesafe bırakılarak
tespit edilen
tespit edilen
tespit edilen
tespit edilen
İnceleme
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
aşamasındadır.
İnceleme
aşamasındadır.
İnceleme
aşamasındadır.
uygulanır.
uygulanır.
a) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
a) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
a) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
a) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
a) Ek-A’daki B1 ve B2 tesisat yöntemleri için verilen değerler tek devre içindir. Kapaklı kablo kanalı içinde birden fazla
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
uygulanır.
devre varsa, Tablo A.17’de verilen grup azaltma faktörü bir iç korkuluk veya bölmelerin bulunması göz ardı edilerek
uygulanır.
b) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
b) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
uygulanır.
b) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
Konstrüksiyon 6 veya 7 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1 referans yöntemi kullanılabilir.
b) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
Konstrüksiyon 6 veya 7 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1 referans yöntemi kullanılabilir.
Konstrüksiyon 6 veya 7 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1 referans yöntemi kullanılabilir.
c) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
b) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
Konstrüksiyon 6 veya 7 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1 referans yöntemi kullanılabilir.
c) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
c) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
Konstrüksiyon 6, 7, 8 veya 9 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1veya B2 referans yöntemleri kullanılabilir.
Konstrüksiyon 6 veya 7 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1 referans yöntemi kullanılabilir.
c) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
Konstrüksiyon 6, 7, 8 veya 9 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1veya B2 referans yöntemleri kullanılabilir.
Konstrüksiyon 6, 7, 8 veya 9 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1veya B2 referans yöntemleri kullanılabilir.
c) Konstrüksiyonun malzemesi ve muhtemel hava boşlukları sebebi ile mahfazanın ısıl geçirgenliği düşük kabul edilir.
Konstrüksiyon 6, 7, 8 veya 9 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1veya B2 referans yöntemleri kullanılabilir.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Konstrüksiyon 6, 7, 8 veya 9 numaralı tesisat yöntemlerine eşdeğer ise, B1veya B2 referans yöntemleri kullanılabilir.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tesisat Yöntemi
Madde
Tesisat Yöntemi
Madde
Tablo 10’un devamı
Tesisat Yöntemi
Madde
No
Tesisat Yöntemi
Madde
No
No
Madde
Tesisat Yöntemi
No
Tesisat Yöntemi
Madde
No
No
30
30
30
30
30
30
31
31
31
31
31
31
32
32
32
32
32
32
33
34
33
33
33
33
33
34
34
34
34
34
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Deliksiz tava üzerinde (c )
Deliksiz tava üzerinde (c )
Deliksiz tava üzerinde (c )
Deliksiz tava üzerinde (c )
Deliksiz tava üzerinde (c )
Deliksiz tava üzerinde (c)
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
referans tesisat yöntemi
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
C ile birlikte
(Ek-A’ya bakınız.)
C ile birlikte
C ile birlikte
(Ek-A’ya bakınız.)
Tablo A.17 sıra 2(a)
(Ek-A’ya bakınız.)
Tablo A.17 sıra 2(a)
C ile birlikte
Tablo A.17 sıra 2(a)
C ile birlikte Tablo A.17 sıra 2(a)
Tablo A.17 sıra 2(a)
C ile birlikte
Tablo A.17 sıra 2(a)
Delikli tava üzerinde (c)
Delikli tava üzerinde (c)
Delikli tava üzerinde (c)
Delikli tava üzerinde (c)
Delikli tava üzerinde (c)
Delikli tava üzerinde (c)
E ve F ile birlikte,
E ve F ile birlikte,
E ve F ile birlikte,
Tablo A.17 sıra 4(a,b)
Tablo A.17 sıra 4(a,b)
E ve F ile birlikte, Tablo A.17
E ve F ile birlikte,
Tablo A.17 sıra 4(a,b)
Tablo A.17 sıra 4(a,b)
E ve F ile birlikte,
sıra 4(a,b)
Tablo A.17 sıra 4(a,b)
Tel kafes kablo taşıyıcılar üzerinde
Tel kafes kablo taşıyıcılar üzerinde
Tel kafes kablo taşıyıcılar üzerinde
Tel kafes kablo taşıyıcılar üzerinde
Tel kafes kablo taşıyıcılar üzerinde
Tel kafes kablo taşıyıcılar üzerinde
E veya F
E veya F
E veya F
E veya F
E veya F
E veya F
Duvardan kablo çapının 0,3 katından daha
Duvardan kablo çapının 0,3 katından daha
Duvardan kablo çapının 0,3 katından daha
Duvardan kablo çapının 0,3 katından daha
fazla uzaklıkta
fazla uzaklıkta
Duvardan kablo çapının 0,3 katından daha
fazla uzaklıkta
fazla uzaklıkta
Duvardan kablo çapının 0,3 katından daha
fazla uzaklıkta
fazla uzaklıkta
Kablo merdiveni üzerinde
Kablo merdiveni üzerinde
Kablo merdiveni üzerinde
Kablo merdiveni üzerinde
Kablo merdiveni üzerinde
Kablo merdiveni üzerinde
E ve F ile birlikte, Tablo A.17
E ve F ile birlikte,
E ve F ile birlikte,
E ve F ile birlikte,
sıra 4 veya 5 veya yöntem G (a,b)
Tablo A.17 sıra 4 veya 5
E ve F ile birlikte,
Tablo A.17 sıra 4 veya 5
Tablo A.17 sıra 4 veya 5
veya yöntem G (a,b)
veya yöntem G (a,b)
E ve F ile birlikte,
Tablo A.17 sıra 4 veya 5
veya yöntem G (a,b)
veya yöntem G (a,b)
Tablo A.17 sıra 4 veya 5
E veya F
E veya F
E veya F
veya yöntem G (a,b)
E veya F
E veya F
E veya F
35
35
35
36
36
36
Bir askı teline asılı veya askı teli ile birleştiril-
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
miş tek veya çok damarlı kablo
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
iletkenler
iletkenler
iletkenler
E veya F
E veya F
E veya F
G
G
G
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst kısmında
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
1,5 De ≤V <20 De ise B2
1,5 De ≤V <20 De ise B2
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
223
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Madde
Madde
No
No
222
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Açıklama
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
kablolar (a,b)
kablolar (a,b)
40
40
41
41
42
42
43
43
44
44
45
45
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
damarlı kablo (d)
damarlı kablo (d)
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
veya çok damarlı kablo (d)
veya çok damarlı kablo (d)
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
35
35
35
36
35
36
35
35
36
36
36
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
iletkenler
iletkenler
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
Bir askı teline asılı veya askı teli ile
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
birleştirilmiş tek veya çok damarlı kablo
iletkenler
iletkenler
E veya F
E veya F
E veya F
E veya F
G
G
E veya F
E veya F
G
G
G
G
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
İzolatörler üzerinde çıplak veya yalıtılmış
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
iletkenler
36
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
a) Bazı uygulamalarda özel maddelerin kullanılması daha uygun olabilir, örnek olarak A. 20 ve A. 21
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
(Bakınız Ek-A madde A.4-b)
iletkenler
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir.Bu husus inceleme aşamasındadır.
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
-Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır, veya
-Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
c) De =Çok damarlı kablonun dış çapı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Madde
Tablo 10 ’un devamı
No
Tablo 10 ’un devamı
Madde
No
Tablo 10 ’un devamı
Madde
Tablo 10 ’un devamı
Madde
No
No
Madde
Tablo 10’un devamı
40
No
Madde
40
No
Madde
40
No
40
40
40
41
41
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Tesisat Yöntemi
40
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
referans tesisat yöntemi
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
1,5 De ≤V <20 De ise B2
bulmak için kullanılan
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
Akım taşıma kapasitesini
referans tesisat yöntemi
1,5 De ≤V <20 De ise B2
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
(Ek-A’ya bakınız.)
Akım taşıma kapasitesini
V≥20 De ise B1
referans tesisat yöntemi
bulmak için kullanılan
(Ek-A’ya bakınız.)
1,5 De ≤V <20 De ise B2
bulmak için kullanılan
V≥20 De ise B1
referans tesisat yöntemi
1,5 De ≤V <20 De ise B2
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
1,5 De ≤V <20 De ise B2
V≥20 De ise B1
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
V≥20 De ise B1
1,5 De ≤V <20 De ise B2
İnceleme
1,5 De ≤V <20 De ise B2
V≥20 De ise B1
aşamasındadır.
İnceleme
V≥20 De ise B1
aşamasındadır.
V≥20 De ise B1
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
İnceleme
İnceleme aşamasındadır.
1,5 De ≤V<20 De ise B2
aşamasındadır.
İnceleme
1,5 De ≤V<20 De ise B2
aşamasındadır.
V≥20 De ise B1
1,5 De ≤V<20 De ise B2
V≥20 De ise B1
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
V≥20 De ise B1
1,5 De ≤V<20 De ise B2
V≥20 De ise B1
1,5 De ≤V<20 De ise B2
İnceleme
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
aşamasındadır.
İnceleme
V≥20 De ise B1
aşamasındadır.
İnceleme
İnceleme aşamasındadır.
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
İnceleme
aşamasındadır.
İnceleme
1,5 De ≤V<5 De ise B2
aşamasındadır.
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
5 De ≤V<50 De ise B1
1,5 De ≤V<5 De ise B2
5 De ≤V<50 De ise B1
1,5 De ≤V<5 De ise B2
5 De ≤V<50 De ise B1
1,5 De ≤V<5 De ise B2
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
İnceleme
1,5 De ≤V<5 De ise B2
İnceleme aşamasındadır.
aşamasındadır.
5 De ≤V<50 De ise B1
İnceleme
aşamasındadır.
5 De ≤V<50 De ise B1
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
İnceleme
aşamasındadır.
İnceleme
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
aşamasındadır.
1,5 De ≤V<5 De ise B2
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
B1
B1
B1
B1
B2
B2
B2
B2
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları içinde
yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı kablolar
(a,b)
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
kablolar (a,b)
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
Açıklama
kablolar (a,b)
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
kablolar (a,b)
kablolar (a,b)
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
kablolar (a,b)
Bina boşluğunda tek veya çok damarlı
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
kablolar (a,b)
damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
damarlı kablo (d)
damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda boru içinde tek veya çok
damarlı kablo (d)
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
damarlı kablo (d)
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde yalıtılmış iletkenler (a,c,d)
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
içinde tek veya çok damarlı kablo (d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan ka-
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
gir duvarda kapalı kablo kanalı içinde yalıtılmış
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
iletkenler (a,b,d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
veya çok damarlı kablo (d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
yalıtılmış iletkenler (a,b,d)
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
veya çok damarlı kablo (d)
veya çok damarlı kablo (d)
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
veya çok damarlı kablo (d)
veya çok damarlı kablo (d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
Isıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Tek veya çok damarlı kablo:
Tek veya çok damarlı kablo:
Tek veya çok damarlı kablo:
veya çok damarlı kablo (d)
kagir duvarda kapalı kablo kanalı içinde tek
- Tavan boşluğu içinde
Tek veya çok damarlı kablo:
- Tavan boşluğu içinde
- Tavan boşluğu içinde
veya çok damarlı kablo (d)
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
- Tavan boşluğu içinde
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
Bina boşluğunda kapalı kablo kanalları içinde
tek veya çok damarlı kablo (d)
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile aynı
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
seviyede kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
iletkenler veya tek damarlı kablo
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile aynı
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
seviyede kapaklı kablo kanalında çok damarlı
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
damarlı kablo
kablo
damarlı kablo
damarlı kablo
41
41
41
42
41
42
41
42
42
42
42
42
43
43
43
43
43
43
43
44
44
44
44
44
44
45
44
45
45
45
45
45
45
46
46
46
46
50
50
50
50
51
51
51
51
boşluğunun düşey derinliğidir.
boşluğunun düşey derinliğidir.
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan boşluğunun
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
düşey derinliğidir.
boşluğunun düşey derinliğidir.
b) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır veya
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst kısmında
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
222
M
M
a
a
d
d
d
d
e
e
N
N
o
o
M
a
d
d
e
N
o
52
52
52
53
53
53
54
54
54
55
55
55
56
56
56
57
57
57
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
iletkenler ve tek damarlı kablolar
iletkenler ve tek damarlı kablolar
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
iletkenler ve tek damarlı kablolar
B1
B1
B1
223
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
B2
B2
B2
damarlı kablo
damarlı kablo
damarlı kablo
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
veya tek damarlı kablolar (a,b)
veya tek damarlı kablolar (a,b)
veya tek damarlı kablolar (a,b)
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
iletkenler (c,d)
iletkenler (c,d)
iletkenler (c,d)
B1
B1
B1
Yatay veya düşey, açık veya
Yatay veya düşey, açık veya
Yatay veya düşey, açık veya
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
çok damarlı kablo (d)
çok damarlı kablo (d)
çok damarlı kablo (d)
B1
B1
B1
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
C
C
C
46
46
46
46
46
50
50
50
50
50
51
51
51
51
51
Tek veya çok damarlı kablo:
Tek veya çok damarlı kablo:
Tek veya çok damarlı kablo:
Tek veya çok damarlı kablo:
- Tavan boşluğu içinde
Tek veya çok damarlı kablo:
- Tavan boşluğu içinde
- Tavan boşluğu içinde
- Tavan boşluğu içinde
- Tavan boşluğu içinde
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
- Yükseltilmiş döşeme içinde (a,b)
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
1,5 De ≤V<5 De ise B2
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
5 De ≤V<50 De ise B1
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
yalıtılmış iletkenler veya tek damarlı kablo
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
Zemin içinde bitmiş döşeme yüzeyi ile
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
aynı seviyede kapaklı kablo kanalında çok
damarlı kablo
damarlı kablo
damarlı kablo
damarlı kablo
damarlı kablo
B1
B1
B1
B1
B1
B2
B2
B2
B2
B2
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
a) V = Kagir boşluk veya kanalın en küçük boyutu veya çapı veya dört köşe kanalın, yükseltilmiş döşeme veya tavan
boşluğunun düşey derinliğidir.
boşluğunun düşey derinliğidir.
boşluğunun düşey derinliğidir.
boşluğunun düşey derinliğidir.
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
boşluğunun düşey derinliğidir.
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
b ) De = Çok damarlı kablonun dış çapı,
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo üçgen biçimli düzenlenmiş ise kablo dış çapının 2,2 katıdır , veya
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
- Üç adet tek damarlı kablo yan yana düzenlenmiş ise kablo dış çapının 3 katıdır.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
c) DE = Borunun dış çapı veya kablo kanalının düşey derinliğidir.
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
d) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır. Düşey bölümün en üst
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10’un devamı
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B2
B2
B2
B2
B2
B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
1,5 De ≤V<20 De ise B2
V≥20 De ise B1
1,5 De ≤V<20 De ise B2
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
V≥20 De ise B1
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
iletkenler ve tek damarlı kablolar
Gömülü kapaklı kablo kanalında yalıtılmış
iletkenler ve tek damarlı kablolar
iletkenler ve tek damarlı kablolar
iletkenler ve tek damarlı kablolar
iletkenler ve tek damarlı kablolar
iletkenler ve tek damarlı kablolar
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok damarlı
damarlı kablo
Gömülü kapaklı kablo kanalında çok
damarlı kablo
damarlı kablo
damarlı kablo
kablo
damarlı kablo
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo ka-
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
Yatay veya düşey havalandırılmamış kablo
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
nalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler veya
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
veya tek damarlı kablolar (a,b)
kanalında boru içinde, yalıtılmış iletkenler
veya tek damarlı kablolar (a,b)
veya tek damarlı kablolar (a,b)
veya tek damarlı kablolar (a,b)
tek damarlı kablolar (a,b)
veya tek damarlı kablolar (a,b)
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
iletkenler (c,d)
kablo kanalında boru içinde yalıtılmış
iletkenler (c,d)
iletkenler (c,d)
iletkenler (c,d)
iletkenler (c,d)
Yatay veya düşey, açık veya
Yatay veya düşey, açık veya
Yatay veya düşey, açık veya
Yatay veya düşey, açık veya
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
Yatay veya düşey, açık veya
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
çok damarlı kablo (d)
havalandırılmış kablo kanalında tek veya
çok damarlı kablo (d)
çok damarlı kablo (d)
çok damarlı kablo (d)
çok damarlı kablo (d)
Zemin içinde, açık veya havalandırılmış kablo
kanalında boru içinde yalıtılmış iletkenler
(c,d)
Yatay veya düşey, açık veya havalandırılmış
kablo kanalında tek veya çok damarlı kablo
(d)
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
B1
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan kagir
duvara doğrudan gömülen tek veya çok damarlı
kablo
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
çok damarlı kablo
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmamış (e,f)
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
çok damarlı kablo
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan kagir
duvara doğrudan gömülen tek veya çok damarlı
kablo
C
C
C
C
C
C
B1
B1
C
C
M
M
M
a
M
M
a
a
d
a
a
d
d
d
d
Madde
d
d
d
e
d
No
d
e
e
N
e
e
N
N
o
N
N
o
o
o
o
52
52
52
52
52
52
53
53
53
53
53
53
54
54
54
54
54
54
55
55
55
55
55
55
56
56
56
56
56
56
57
57
57
57
57
57
58
58
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
a) DE = Borunun dış çapı
a) DE = Borunun dış çapı
V = Kanalın iç derinliği
V = Kanalın iç derinliği
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp, atık...vb)
kullanılır.
birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda kullanılır.
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
e)
e) İletken kesitleri 16mm2’den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
Tablo 10 ’un devamı
Madde No
Tesisat Yöntemi
Açıklama
59
60
224
70
71
72
73
80
Kagir duvar içinde, boru içinde
yalıtılmış iletkenler veya tek
damarlı kablolar (a)
Kagir duvar içinde, boru içinde
çok damarlı kablolar (a)
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde tek damarlı
kablolar
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
korunmamış
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
korunmuş (Not’a bakınız)
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
veya çok damarlı kablolar
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
B1
B2
D
D
D
D
İnceleme
aşamasındadır.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
225
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
58
58
58
58
58
58
58
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
Isıl direnci 2K.m/W’dan büyük olmayan
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
kagir duvara doğrudan gömülen tek veya
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
çok damarlı kablo
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
Mekanik hasara karşı korunmuş (e,f)
C
C
C
C
C
C
C
a) DE = Borunun dış çapı
a) DE = Borunun dış çapı
a) DE = Borunun dış çapı
V = Kanalın iç derinliği
a) DE = Borunun dış çapı
a) DE = Borunun dış çapı
V = Kanalın iç derinliği
a) DE = Borunun dış çapı
a) DE = Borunun dış çapı
V = Kanalın iç derinliği
V = Kanalın iç derinliği
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
V = Kanalın iç derinliği
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
V = Kanalın iç derinliği
V = Kanalın iç derinliği
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
Kanalın derinliği genişliğinden daha önemlidir.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
b) Kabloların düşey döşendiği ve havalandırmanın engellendiği yerlerde dikkatli olunmalıdır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
Düşey bölümün en üst kısmında ortam sıcaklığı oldukça artabilir. Bu husus inceleme aşamasındadır.
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
c) Yöntem 55’e göre döşenen çok damarlı kablolar için, referans yöntem B2 kullanılır.
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
d) Tavsiye edilen bu tesisat yöntemleri, sadece girişin yetkili personel ile sınırlandırıldığı, böylece döküntülerin (çöp,
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
kullanılır.
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
kullanılır.
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
atık...vb) birikmesinden doğan akım geçirme kapasitesinin azalması ve yangın tehlikesinin önlenebildiği alanlarda
kullanılır.
e)
kullanılır.
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
kullanılır.
e)
kullanılır.
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
kullanılır.
e)
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
e)
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
e)
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
e)
İletken kesitleri 16mm2 den büyük olmayan kablolarda, akım geçirme kapasitesi daha yüksek olabilir.
e)
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
f) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tablo 10’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Tablo 10 ’un devamı
Madde No
Madde No
Madde No
Madde No
Madde No
Madde No
Madde No
Madde
No
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Tesisat Yöntemi
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
Açıklama
59
60
70
71
72
73
80
59
59
59
59
59
59
59
60
60
60
60
60
60
60
70
70
70
70
70
70
70
71
71
71
71
71
71
71
72
72
72
72
72
72
72
73
73
73
73
73
73
73
80
80
80
80
80
80
80
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
B1
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
Akım taşıma kapasitesini
Akım taşıma kapasitesini
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
bulmak için kullanılan
bulmak için kullanılan
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
referans tesisat yöntemi
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
B1
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
(Ek-A’ya bakınız.)
B1
(Ek-A’ya bakınız.)
B1
B1
B1
B1
B1
Kagir duvar içinde, boru içinde yalıtılmış ilet-
kenler veya tek damarlı kablolar (a)
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
yalıtılmış iletkenler veya tek
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
yalıtılmış iletkenler veya tek
Kagir duvar içinde, boru içinde
yalıtılmış iletkenler veya tek
damarlı kablolar (a)
yalıtılmış iletkenler veya tek
yalıtılmış iletkenler veya tek
yalıtılmış iletkenler veya tek
damarlı kablolar (a)
yalıtılmış iletkenler veya tek
damarlı kablolar (a)
damarlı kablolar (a)
damarlı kablolar (a)
damarlı kablolar (a)
damarlı kablolar (a)
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
çok damarlı kablolar (a)
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
Kagir duvar içinde, boru içinde
çok damarlı kablolar (a)
Kagir duvar içinde, boru içinde
çok damarlı kablolar (a)
çok damarlı kablolar (a)
çok damarlı kablolar (a)
çok damarlı kablolar (a)
çok damarlı kablolar (a)
Kagir duvar içinde, boru içinde çok damarlı
kablolar (a)
B2
B2
B2
B2
B2
B2
B2
D
D
Toprak içinde, boru veya kablo kanalı içinde
D
D
D
D
D
çok damarlı kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
kanalı içinde çok damarlı kablo
D
Toprak içinde, boru veya kablo
D
Toprak içinde, boru veya kablo
D
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde tek damarlı
D
Toprak içinde, boru veya kablo kanalı içinde
Toprak içinde, boru veya kablo
D
Toprak içinde, boru veya kablo
D
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde tek damarlı
D
Toprak içinde, boru veya kablo
kanalı içinde tek damarlı
kablolar
kanalı içinde tek damarlı
tek damarlı kablolar
kanalı içinde tek damarlı
kanalı içinde tek damarlı
kablolar
kanalı içinde tek damarlı
kablolar
kablolar
kablolar
kablolar
kablolar
D
Doğrudan toprak içinde, dış
D
Doğrudan toprak içinde, dış
D
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
D
Doğrudan toprak içinde, dış
D
Doğrudan toprak içinde, dış
D
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
Doğrudan toprak içinde, dış kılıflı tek veya çok
D
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
kılıflı tek veya çok damarlı
kılıflı tek veya çok damarlı
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
damarlı kablolar
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
kablolar
kablolar
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
- Mekanik etkilere karşı korunmamış
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
korunmamış
- Mekanik etkilere karşı
- Mekanik etkilere karşı
- Mekanik etkilere karşı
korunmamış
- Mekanik etkilere karşı
korunmamış
D
korunmamış
Doğrudan toprak içinde, dış
korunmamış
korunmamış
D
Doğrudan toprak içinde, dış
korunmamış
D
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
D
Doğrudan toprak içinde, dış
Doğrudan toprak içinde, dış kılıflı tek veya çok
D
Doğrudan toprak içinde, dış
D
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
D
Doğrudan toprak içinde, dış
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
kılıflı tek veya çok damarlı
damarlı kablolar
kılıflı tek veya çok damarlı
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
kablolar
- Mekanik etkilere karşı korunmuş (Not’a
kablolar
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
kablolar
- Mekanik etkilere karşı
korunmuş (Not’a bakınız)
- Mekanik etkilere karşı
- Mekanik etkilere karşı
bakınız)
- Mekanik etkilere karşı
korunmuş (Not’a bakınız)
- Mekanik etkilere karşı
korunmuş (Not’a bakınız)
korunmuş (Not’a bakınız)
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
korunmuş (Not’a bakınız)
korunmuş (Not’a bakınız)
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
korunmuş (Not’a bakınız)
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
veya çok damarlı kablolar
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
veya çok damarlı kablolar
Suya daldırılmış dış kılıflı tek
veya çok damarlı kablolar
veya çok damarlı kablolar
veya çok damarlı kablolar
veya çok damarlı kablolar
veya çok damarlı kablolar
Suya daldırılmış dış kılıflı tek veya çok damarlı
kablolar
B2
D
D
D
D
İnceleme
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
İnceleme
İnceleme
İnceleme
aşamasındadır.
İnceleme
aşamasındadır.
aşamasındadır.
aşamasındadır.
aşamasındadır.
aşamasındadır.
İnceleme aşamasındadır.
Not: Doğrudan gömülü kabloların bu maddesi, toprak ısıl özdirencinin 2,5 K.m/W dolaylarında ise uygundur.
Daha düşük toprak ısıl dirençleri için, doğrudan gömülen kabloların akım geçirme kapasitesi, kanal içindeki kablolara göre fark
edilecek kadar yüksektir.
(a) Kagir duvarın ısıl öz direnci 2K.m/W’dan büyük değildir.
224
225
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tablo A. 14 300C sıcaklıktan farklı hava sıcaklıklarında döşenmiş kablolar için
düzeltme faktörleri
Ortam sıcaklığı a
0C
PVC
XLPE ve EPR
10
15
20
25
35
40
45
50
55
€0
65
70
75
80
85
90
95
1,22
1.17
1,12
1,06
0.94
0,87
0,79
0,71
0,61
0,50
_
_
_
_
_
_
_
1,15
1,12
1,08
1,04
0,96
0,91
0,87
0,82
0,76
0,71
0,65
0,58
0,50
0,41
_
_
_
A Daha yüksek sıcaklıklar için imalatçıya danışınız.
Yalıtım
Mineral a
PVC kılıflı yahut çıplak
ve dokunma etkisine
açık 70° C
1,26
1,20
1,14
1,07
0,93
0,85
0,87
0,67
0,57
0,45
_
_
_
_
_
_
_
Çıplak dokunma
etkisine açık değil 105°
C
1,14
1,11
1,07
1,04
0,96
0,92
0,88
0,84
0,80
0,75
0,70
0,65
0,60
0,54
0,47
0,40
0,32
Tablo A. 15 20 0C’dan farklı toprakta kanal içindeki kabloların akım taşıma
kapasitelerine uygulanacak düzeltme faktörleri
Toprak sıcaklığı
°C
10
15
25
30
35
40
45
50
55
60
65
70
75
60
PVC
1,10
1,05
0,95
0,69
0,84
0,77
0,71
0,63
0,55
0,45
-
-
-
-
Yalıtım
XLPE ve EPR
1,07
1,04
0,96
0,93
0,89
0,85
0,80
0,76
0,71
0,65
0,60
0,53
0,46
0,38
226
227
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Table A.16 Toprağın termik direncinin 2,5 K-m/W’den farklı olduğu yerlerde gömülü
kanal içindeki kablolarda D yöntemi için akım taşıma kapasitelerine uygulanacak
düzeltme faktörleri
Termik direnç, K-m/W
1
1,5
2
Düzeltme faktörü
1,1
Tablo A.19 Toprağa gömülü kanal içinde bir devreden fazla kablolar için zayıflatma
faktörleri
Tablolar A.2 - A.5 de D tesisat yöntemi için
NOT 1: Verilen düzeltme faktörleri tablolar A.2-A.5’daki tesisat şekilleri, kablo tipi ve büyüklüklerinin ortalamasıdır. Düzeltme faktörlerinde
doğruluk ±5 %’in içindedir.
NOT 2: Verilen düzeltme faktörleri gömülü kanallara çekilen kablolar içindir. Toprağa direkt gömülmüş kablolar için termik direnç, 2,5 K-m/W
2den az dirençler için, daha büyük olacaktır. Daha hassas değerler istenirse bunlar IEC 60287 de verilen hesap metodları ile hesaplanabilir.
NOT 3: Verilen düzeltme faktörleri 0,8 m derinliğe kadar gömülmüş kanallara uygulanabilir.
Tablo A.19 Toprağa gömülü kanal içinde bir devreden fazla kablolar için zayıflatma
faktörleri
Tablolar A.2 - A.5 de D tesisat yöntemi için
B) Tek gözlü kanalda çok damarlı kablolar
1,18
1,05
2,5
1
3
0,96
Kablo sayısı
B) Tek gözlü kanalda çok damarlı kablolar
Tablo A.19 Toprağa gömülü kanal içinde bir devreden fazla kablolar için zayıflatma faktörleri
Tablolar A.2-A.5’de D tesisat yöntemi için
Gözler arası açıklık (a)1
0,25 m
0,5 m
1,0 m
Gözler arası açıklık (a)1
Kablo sayısı
Gözler
bitişik
2
3
4
5
6
2
Kablo sayısı
3
4
2
3
4
5
5
1 Çok damarlı kablolar
6
1 Çok damarlı kablolar
6
1 Çok damarlı kablolar
0,85
0,75
0,70
0,65
0,60
B) Tek gözlü kanalda çok damarlı kablolar
0,5 m
Gözler
bitişik
0,25 m
0.95
0,90
0,90
0,85
Gözler arası açıklık (a)1
0,85
Gözler bitişik
0,75
0,70
0,65
0,85
0,75
0,70
0,80
0,80
0,80
0,90
0,85
0,25 m
0,80
0,80
0,90
0,85
0,80
0,85
0,85
0,80
0.95
0,90
0,5 m
0.95
0,85
0,90
0,85
0,85
0,95
0,95
0,90
0,90
0,90
1,0 m
0,95
0,95
1,0 m
0,90
0,90
0,95
0,95
0,90
0,60
0,65
0,60
0,80
0,80
0,80
0,80
0,85
0,80
0,90
0,90
0,90
NOT: Verilen değerler 0,7 m derinlik ve 2,5 K-m/W toprak termik direnci içindir. Bu değerler
Tablolar A.2 - A.5 deki kablo tip ve büyüklükleri için ortalama değerlerdir. Yuvarlatmalarla birlikte, ortalama
alınması bazı hallerde ±10%’a kadar hatalara yol açar. (Daha hassas değerler istenirse IEC 60287-2-1 de
NOT: Verilen değerler 0,7 m derinlik ve 2,5 K-m/W toprak termik direnci içindir. Bu değerler
verilen metodlar kullanılabilir).
NOT: Verilen değerler 0,7 m derinlik ve 2,5 K-m/W toprak termik direnci içindir. Bu değerler Tablolar A.2-A.5 deki kablo tip ve büyüklükleri
Tablolar A.2 - A.5 deki kablo tip ve büyüklükleri için ortalama değerlerdir. Yuvarlatmalarla birlikte, ortalama
için ortalama değerlerdir. Yuvarlatmalarla birlikte, ortalama alınması bazı hallerde ±10%’a kadar hatalara yol açar. (Daha hassas değerler
alınması bazı hallerde ±10%’a kadar hatalara yol açar. (Daha hassas değerler istenirse IEC 60287-2-1 de
istenirse IEC 60287-2-1 de verilen metodlar kullanılabilir).
verilen metodlar kullanılabilir).
B) Tek gözlü kanalda tek damarlı kablolar
B) Tek gözlü kanalda tek damarlı kablolar
B) Tek gözlü kanalda tek damarlı kablolar
Gözler arası açıklık (a)1
Tek damar iletkenle
yapılmış iki yahut üç
damarlı kablo sayısı
Tek damar iletkenle
yapılmış iki yahut üç
damarlı kablo sayısı
2
Tek damar iletkenle
yapılmış iki yahut üç
2
damarlı kablo sayısı
3
Gözler
bitişik
2
3
4
3
4
5
4
5
6
5
1 Tek damarlı kablolar
6
6
1 Tek damarlı kablolar
0,25 m
Gözler arası açıklık (a)1
0,5 m
Gözler arası açıklık (a)1
0,80
0,70
0,65
0,60
0,60
Gözler bitişik
Gözler
bitişik
0,80
0,80
0,70
0,70
0,65
0,65
0,60
0,60
0,60
0,60
0,90
0,80
0,75
0,70
0,70
0,25 m
0,25 m
0,90
0,80
0,75
0,90
0,80
0,75
0,70
0,70
0,70
0,70
0,90
0,85
0,80
0,80
0,80
0,5 m
0,5 m
0,90
0,85
0,80
0,90
0,85
0,80
0,80
0,80
0,80
0,80
1,0 m
0,95
0,90
0,90
0,90
0,90
1,0 m
1,0 m
0,95
0,90
0,90
0,95
0,90
0,90
0,90
0,90
0,90
0,90
226
1 Tek damarlı kablolar
NOT: Verilen değerler 0,7 m derinlik ve 2,5 K-m/W toprak termik direnci içindir. Bu değerler Tablolar A.2-A.5 deki kablo tip ve büyüklükleri
için ortalama değerlerdir. Yuvarlatmalarla birlikte, ortalama alınması bazı hallerde ±10%’a kadar hatalara yol açar. (Daha hassas değerler
istenirse IEC 60287-2-1 de verilen metodlar kullanılabilir).
NOT: Verilen değerler 0,7 m derinlik ve 2,5 K-m/W toprak termik direnci içindir. Bu değerler
Tablolar A.2 - A.5 deki kablo tip ve büyüklükleri için ortalama değerlerdir. Yuvarlatmalarla birlikte, ortalama
alınması bazı hallerde ±10%’a kadar hatalara yol açar. (Daha hassas değerler istenirse IEC 60287-2-1 de
NOT: Verilen değerler 0,7 m derinlik ve 2,5 K-m/W toprak termik direnci içindir. Bu değerler
verilen metodlar kullanılabilir).
Tablolar A.2 - A.5 deki kablo tip ve büyüklükleri için ortalama değerlerdir. Yuvarlatmalarla birlikte, ortalama
alınması bazı hallerde ±10%’a kadar hatalara yol açar. (Daha hassas değerler istenirse IEC 60287-2-1 de
verilen metodlar kullanılabilir).
227
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tablo B.1 Akım taşıma kapasiteleri (Birimler amperdir.)
Tablo A.1’e göre
yöntemler
Yüklü iletken sayısı ve yalıtım tipi
Üç
PVC
İki
PVC
Üç
PVC
İki
PVC
Üç
PVC
Üç
XLPE
Üç
PVC
İki
PVC
Üç
XLPE
İki
XLPE
İki
PVC
Üç
PVC
İki
XLPE
Üç
XLPE
Üç
PVC
Üç
XLPE
İki
XLPE
İki
PVC
Üç
PVC
Üç
XLPE
İki
PVC
İki
XLPE
Üç
XLPE
İki
PVC
İki
XLPE
Üç
XLPE
İki
XLPE
İki
XLPE
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
A1
A2
81
B2
C
E
F
1
Kesit (mm2) Bakır
1.5
2,5
4
6
10
16
25
35
50
70
95
120
150
185
240
13
13,5
14,5
15,5
17,5
23
29
30
52
68
-
-
-
-
-
_
-
-
18
24
31
42
56
73
-
-
-
-
-
-
-
-
19,5
26
34
46
61
80
-
-
-
-
-
-
-
-
21
28
36
50
68
89
110
134
171
207
239
-
_
-
17
23
31
40
54
73
95
117
141
179
216
249
285
324
380
18,5
19,5
25
34
43
60
80
101
126
153
196
238
276
318
362
424
27
36
46
63
85
110
137
167
213
258
299
344
392
461
22
30
40
51
70
94
119
147
179
229
278
322
371
424
500
23
31
42
54
75
100
127
158
192
246
298
346
395
450
538
24
33
45
58
80
107
135
169
207
268
328
382
441
506
599
26
36
49
63
86
115
149
185
225
289
352
410
473
542
641
-
-
-
-
-
-
161
200
242
310
377
437
504
575
679
NOT: Her tesisat yöntemi için yukarıdaki değerlerin uygulanabilirliği için tablolar B.2-B.3’e başvurulmalıdır.
228
229
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Tablo B. 2 Akım taşıma kapasiteleri
(Birimler amperdir.)
Yüklü iletken sayısı ve yalıtım tipi
İki PVC
Üç PVC
İki XLPE
Üç XLPE
22
29
38
47
63
81
104
125
148
183
216
246
278
312
361
408
18
24
31
39
52
67
86
103
122
151
179
203
230
258
297
336
26
34
44
56
73
95
121
146
173
213
252
287
324
363
419
474
22
29
37
46
61
79
101
122
144
178
211
240
271
304
351
396
Tesisat yöntemi
D
Kesit
mm2
Bakır
1.5
2,5
4
6
10
16
25
35
50
70
95
120
150
185
240
300
Tablo B. 3 Grup devreler ya da grup çok damarlı kablolar için zayıflatma faktörleri
(Tablo B. 1’deki akım taşıma kapasiteleri ile kullanılacaktır.)
Sıra
Düzen
Devre veya çok damarlı kablo sayısı
1
2
3
4
6
9
12
16
20
1
2
3
4
5
Duvarlarda tek tabaka gömülü,
üstü örtülü
1,00
0,80
0,70
0,70
0,55
0,50
0,45
0,40
0,40
Döşemede, deliksiz rafda
1,00
0,85
0,80
0,75
0,70
0.70
Tavan altına tespit edilmiş tek
tabaka
Delikli yatay rafda tek tabaka
veya düşey raflar
Kablo merdiveninde, Konsol
v.b. tek tabaka
0,95
0,80
0,70
0,70
0,65
0,60
1,00
0,90
0,80
0,75
0,75
0,70
1,00
0,85
0,80
0,60
0,80
0,80
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
228
229
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK 11
TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMİ PROJE DENETİM FORMU
KONTROLLER
UYGUN
UYGUN
DEĞİL
ZORUNLU
DEĞİL
1
Proje müellifinin yangın algılama ve uyarma sistemleri ile ilgili eğitimlere katılım
belgesi
2 Projeler temiz, okunaklı ve ciltli
3 Proje kapağı, İsimler, Sicil Numarası, İmza, İletişim Bilgileri
4 Ölçekler
5 Pafta numaraları
6 Proje, pafta ismi, adres, değişiklik tarihleri ve açıklamaları
7
Proje müellifinin yangın algılama ve uyarma sistemleri ile ilgili eğitimlere katılım
belge numarası
8 Semboller
9 Sistem tipi (Konvansiyonel yada adresli tip)
10 Algılayıcı tipleri
11 Algılayıcı yerleşimleri
12 Yükseltilmiş döşeme ve asma tavan içi algılayıcı seçimi ve yerleşimi
13 Geniş mekanlarda algılayıcı miktarı hesaplamaları ve yerleşimleri
14 Buton yerleşimleri
15 Korna yerleşimleri
16 Kontrol paneli yerleşimi
17 Tekrar paneli yerleşimi
18 Asansör kontrolü ile ilgili cihazların seçimi ve yerleşimi
19
Asansör kuyusu ve yangın merdiveni basınçlandırma sistemi kontrolü ile ilgili
cihazların seçimi ve yerleşimi
20 Damper kontrolü ile ilgili cihazların seçimi ve yerleşimi
21 Havalandırma kontrolü ile ilgili cihazların seçimi ve yerleşimi
22 Kontrol paneli yedek güç kaynağı (akü) hesabı
23
24
25
Loop (çevrim) akım, direnç ve gerlim düşümü ile kablo uzunluğu hesapları-her loop
için ayrı ayrı yapılacak
Varsa gazlı söndürme sistemi kontrol panelinin, yangın algılama ve uyarma sistemi
kontrol paneli ile irtibatı
Sulu söndürme sistemi akış anahtarları, vanaları ve pompaların kontak bilgilerinin
irtibatı
26 Deprem sensörleri kontak bilgilerinin irtibatı
27 Tekhat şeması
28 Cihaz bağlantı deyatları
29 Projenin TS CEN/TS 54-14 standartına uygunluğu
30 “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uygunluğu
230
231
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK 11
YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİ
PROJELENDİRME VE UYGULAMA ESASLARI
1. GİRİŞ
Ülkemizde “Yangın Algılama ve Uyarma Sistemlerinin projelendirilmesi ve uygulanması” konu-
sunda henüz TSE veya başka kuruluşlarca hazırlanmış bir standart ya da yayın bulunmadığı için
EMO İzmir Şubesi tarafından bu esaslar hazırlanmıştır. Bugün çeşitli amaçlara hizmet etmek üzere
projelendirilen yapılar için yapılan elektrik projeleri içerisinde yer alan Yangın Algılama ve Uyarma
Sistemlerinin standartlara ve amacına uygun projelendirilmesi ve tesis edilmesine olanak tanınması
hedeflenmektedir.
2. YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİNİN AMAÇLARI
2.1. CAN GÜVENLİĞİ
Yangınlar genelde duman ile birlikte başlar ve insan hayatını tehdit eden en önemli nedenlerden
birisi kaçış yollarında görme güçlüğüdür. İnsanlar 10 metreden daha uzağını göremedikleri bir yolda
ilerlemek istemezler. Yangın algılama ve uyarma sistemlerinin en önemli amacı kaçış yollarındaki
görme mesafesi 20 metrenin altına düşmeden uyarı yaparak, insanların emniyetli bölgelere kaçma-
larını sağlamaktır.
2.2. MAL GÜVENLİĞİ
Yangın algılanıp ihbar edilmediği takdirde büyür ve söndürülmesi güç yada imkansız hale gelebilir.
Yangın algılama ve uyarı sistemi her nekadar yangının oluşmasını önleyemez ise de, yangının baş-
langıç zamanı ile etkin söndürme önlemleri alındığı zaman arasını kısaltarak, zararın azaltılmasını
sağlar.
3. YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİ
3.1. KONVANSİYONEL SİSTEMLER
Bu sistemler en genel anlamda yangın algılayıcılarının ve ihbar butonlarının bölgelere (zone) ayrılması
ve bölgelere ait yangın mesajlarının kontrol paneline iletilip, sesli ve ışıklı alarm cihazlarının aktif
olması prensibi ile çalışırlar. Bu sistemlerde bir yangın bölgesinde birden çok algılayıcı ve ihbar
butonu bulunabilir. Yangın durumunda bir bölgede bulunan algılayıcılardan yada ihbar butonların-
dan hangisi aktif olursa olsun, kontrol panelinde sadece o bölgeye ait alarm mesajı gösterilir. Hangi
cihazın aktif olduğunu kontrol panelinden öğrenmek mümkün değildir.
Genellikle bağımsız bölüm sayısı az olan ve geniş mekanlardan oluşan binalarda kullanılır.
3.2. ADRESLENEBİLİR SİSTEMLER
3.2.1. DİJİTAL ADRESLENBİLİR SİSTEMLER
Bu sistemlerde algılayıcılar ve ihbar butonları aktif olduklarında kendi adreslerini de kontrol paneline
iletirler. Bu sayede yangın ihbarı alınan algılayıcı yada ihbar butonunun tam adresi belirlenmiş ve
müdehale kolaylaşmış olur.
230
231
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
3.2.2. ANALOG ADRESLENBİLİR SİSTEMLER
Bu tip sistemlerde algılayıcılar, ihbar butonları, sesli ve ışıklı alarm cihazları, zone adres modülleri,
korna adres modülleri ve adresli röle modülleri tek bir çevrim üzerine bağlanır. Bir sistem birden
fazla çevrimden oluşabilir. Çevrimlerin, kablo mesafesi ve adresli cihaz adedi yönünden kullanılan
sistemin özelliğine göre sınırları vardır. Adresli sistemde çevrime bağlı her cihazın bir adresi vardır
ve her cihaz kontrol paneli ile haberleşir. Bu sistemlerde yangın durumuna karar verme yetkisi al-
gılayıcıların değil, kontrol panelinindir. Algılayıcılar (dedektörler) ortamdaki fiziksel büyüklükleri,
elektrilsel işarete dönüştürdükten sonra sürekli değişim gösteren bu değerleri, kontrol paneli bağlantı
kurduğunda analog bir bilgi olarak panele bildirirler. Kontrol paneli kısa aralıklarla elemanlara bir
işaret göndererek bu elemanlardan aldığı bilgileri hafızasına kaydeder. Bu değerler hafızasındaki
değerlerle karşılaştırılarak değişim durumu incelenir. Bu değişim ön alarm, alarm yada arıza bilgile-
rinden hangisine denk geliyorsa kontrol paneli buna göre kararını verir. Genellikle bağımsız bölüm
sayısı çok olan (otel, hastane, bakım evi, işmerkezi, okul v.b.) bina uygulamalarında kullanılır.
4. YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİNİ OLUŞTURAN EKİPMANLAR
4.1. ALGILAYICILAR
4.1.1. İYONİZASYON DUMAN DEDEKTÖRLERİ
Dedektörde biri referans hücresi, diğeri her yönden duman girişine izin veren ancak toz ve böcek
girişine karşı korumalı duman örnekleme hücresi olmak üzere iki karşılaştırma hücresi bulunur. Içine
giren dumanın iyonizasyon akımını değiştirmesi prensibiyle algılama yapar. Alarm durumunda hangi
dedektörün algılama yaptığını tesbit etmek için her dedektörün üzerinde led bulunur.
4.1.2. OPTİK DUMAN DEDEKTÖRLERİ
Bu tip dedektörler içerisinde ışık yayılma prensibine göre çalışırlar. Dedektör içinde belirli aralıklarla
yanan infrared ışık kaynağı bulunur, yangın dumanının yeterli yoğunlukta bu ışığa girmesi ile ışık
kırılarak bir fotosel üzerine düşer ve algılamaya sebep olur. Alarm durumunda hangi dedektörün
algılama yaptığını tesbit etmek için her dedektörün üzerinde led bulunur.
4.1.3. SABİT SICAKLIK DEDEKTÖRLERİ
Bu tip dedektörler, ortam sıcaklığını algılayan termistörü belirli bir değere geldiğinde alarm oluştu-
rur. 60, 75, 80 ve 100ºC gibi sabit sıcaklık değerlerinde çalışanları vardır. Alarm durumunda hangi
dedektörün algılama yaptığını tesbit etmek için her dedektörün üzerinde led bulunur.
4.1.4. SICAKLIK ARTIŞ HIZI DEDEKTÖRLERİ
Çevresindeki hava sıcaklığının belirli bir zaman aralığındaki artışını ölçerek, bu artışın normalin
üzerinde olması durumunda alarm oluşturan dedektörlerdir. Alarm durumunda hangi dedektörün
algılama yaptığını tesbit etmek için her dedektörün üzerinde led bulunur.
4.1.5. IŞIN TİPİ DUMAN DEDEKTÖRLERİ
Modüle edilmiş kızılötesi ışın yayınlayan bir verici ve bunu algılayacak şekilde ayarlanan bir alıcıdan
oluşur. Işına giren duman alıcıya giden kızılötesi ışık miktarının azalmasına neden olur ve dedektör
alarm durumuna geçer.
4.1.6. ALEV DEDEKTÖRLERİ
Mor ötesi veya kızıl ötesi ışınları algılama prensibi ile çalışır. Dedektörde ayrıca alevin titreşim
frekansını ölçen bir devre bulunur.
232
233
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
4.2. İHBAR BUTONLARI
Yandan bakıldığında görülen profil alanı 750 mm²’den az olmayan, cam bölgesi yuvarlak veya
dikdörtgen yapıda, sıva üstü montaja uygun camın kırılması ile alarma geçen, camı kırmadan ve
kapağını açmadan test imkanı veren cihazlardır.
4.3. ALARM CİHAZLARI
4.3.1. SESLİ ALARM CİHAZLARI
Elektronik yapıda, en az 90 dB ses gücüne ve 500 Hz ile 1000 Hz arası çalışma frekanslarına sahip,
nominal çalışma gerilimi 24 V DC olan cihazlardır.
4.3.2. IŞIKLI ALARM CİHAZLARI
Çok yüksek ışık seviyesinde çalışabilen, harici kulanıma uygun, az akım çeken, çalışma gerilimi 24
V DC, çakma frekansı dakikada 60-100 olan cihazlardır.
4.4. KONTROL PANELLERİ
Kontrol panelleri algılayıcılardan ve ihbar butonlarından gelen bilgileri değerlendirip gerekiyorsa
sesli ve ışıklı alarm cihazlarını aktif eden, elektrik kesilmeleri durumunda içerisinde bulunan akü
grubundan sistemi besleyebilen, elektrik geldiğinde akü grubunu şarj edebilen aşağıda yer alan
özelliklere sahip cihazlardır.
KONTROL PANELİNİN TEKNİK ÖZELLİKLERİ
• Kontrol Panelinin içerisinde 220 V AC, 50 Hz giriş gerilimi ve frekansı ile çalışan ve sistemi
24 V DC ile besleyen bir güç kaynağı bulunur. Aynı güç kaynağı akü şarj ünitesi ile bakımsız
tip aküleri şarj eder.
• Yedek enerji kaynağı olarak sistemi en az 12 saat süreyle besleyecek olan bakımsız tip aküler
için kontrol paneli içerisinde yeterli boşluk bulunur.
• Kontrol Paneli algılayıcılardan gelen bilgileri değerlendirip, otomatik olarak sesli ve ışıklı
uyarıcıları aktif eder. Aynı zamanda kendi içinde bulunan sesli alarm cihazı da aktif olur.
• Kontrol Paneli üzerinde aşağıda belirtilen kontroller bulunur.
. Alarm susturma butonu.
. Reset butonu.
. Alarm Test butonu.
. Her bir bölge için ayrı ayrı bölge devre dışı butonları.
• Kontrol Paneli üzerinde aşağıda belirtilen ışıklı göstergeler bulunur.
. Ţebeke durumu
. Her bölge için alarm göstergesi
. Her bölge için arıza göstergesi
• Kontrol Panelinde aşağıdaki çıkışlar bulunur.
. En az iki adet korna devresi çıkışı
. Yardımcı alarm çıkışı
. Arıza çıkışı
. Tekrar paneli enerji çıkışı
ANALOG ADRESLENEBİLİR KONTROL PANELLERİNİN ÖZELLİKLERİ
Kontrol paneli, hızı saniye en az 32 adres cihazını tarayacak şekilde çevrimi kontrol etmelidir. Ta-
rama, panelin cihaza dijital dilde soru sorması ve adres ciihazının cevap vermesi şeklinde olmalı,
232
233
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
cevap; duman yoğunluğu, cihaz tipi ve adres teyidini içermelidir. Her hangi bir adresten dijital değeri
set değerin üzerinde bir sinyal alındığında kontrol paneli adresi birkaç kez tarayarak gelen bilginin
doğruluk derecesini teyid etmelidir. Yangın koşulunun birkaç kez teyidinden sonra kontrol paneli
alarm çıkışını vermelidir. Teyid, 2 saniye aralılarla 2-3tarama ile yapılmalıdır.
Sistem, dijital haberleşme tekniğini kullanmalıdır. Buna bağlı olrak çevrime bağlı her cihaz analog
sinyali dijitale çevirerek, panelle haberleşmeyi sağlayacak düzene sahip olmalıdır. Bu işlem, sistemin
güvenilirliğini arttırdığı gibi daha karmaşık yapıda bir kontrol panelinin gerekliliğini ortadan kaldır-
maktadır. Kontrol paneli içinde yer alan ve aşağıda belirtilen elemanlar panel trafından izlenmeli ve
arıza halinde genel arıza çıkışına sinyal iletilebilmelidir.
• Güç kaynağı arızası
• RAM/ROM/EPROM/EEPROM/hafıza arızası
• Mikroişlemci arızası
• Cihaz (hardware)/Yazılım (software) arızası
• Haberleşme arızası
4.5. TEKRAR PANELLERİ
Tekrar Paneli standart kontroller dışında sistemin çalışmasına ilişkin bir fonksiyon kontrolü içerme-
yen, sadece Kontrol Panelinden gelen yangın ihbarını bölge belirterek gösteren cihazlardır.
4.6. ADRESLEME ÜNİTESİ
Analog adreslenebilir sistemlerde kullanılan bu cihazlar, konvansiyonel algılayıcıların yada ihbar
butonlarını izleyip ve normal -alarm- açık devre gibi bilgilerini çevrim üzerinden kontrol paneline
iletirler. Bir adresleme ünitesine en fazla 20 adet konvansiyonel algılayıcı yada ihbar butonu bağ-
lanabilir.
4.7. ADRESLENEBİLİR KONTROL ÜNİTESİ
Analog adreslenebilir sistemlerde kullanılan bu cihazlar, konvansiyonel korna, flaşör ve zil gibi
alarm cihazlarını kontrol panelinden aldığı talimatla harekete geçirirler. Çalışabilmek için harici bir
güç kaynağına ve akü grubuna ihtiyaçları vardır.
4.8. HAT İZOLATÖRÜ
Hattaki gerilim düşümünün belirli değerin altına inmesiyle otomatik olarak açan, aralarında bağlı
bulunan algılayıcı grubunda veya hattaki herhengi bir arızadan dolayı tüm çevrimin etkilenmesini
önleyen koruyucu bir ünitedir.
234
235
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
5. CİHAZLARIN SEÇİMİ, YERLEŞİMİ VE TESİSİ
5.1. ALGILAYICILARIN SEÇİMİ, YERLEŞİMİ VE TESİSİ
5.1.1. ALGILAYICILARIN SEÇİMİ
DEDEKTÖR TİPİ
KULLANILDIĞI YERLER
İyonizasyon Duman
Optik Duman
Sabit Sıcaklık
Sıcaklık Artış Hızı
Işın Tipi
Alev Tipi
Küçük partiküllü siyah dumana ve yanma gazlarına duyarlıdır. En geniş çapta kul-
lanılan tip duman dedektörüdür. Yavaş yavaş duman çıkararak yangın oluşabilecek
ortamlarda kullanılırlar. Örneğin; Otel odaları, ofisler, koridorlar v.b.
Büyük partiküllü beyaz dumana daha duyarlıdır. PVC yalıtım malzemesi gibi
özellikle bu tip duman çıkaran maddelerin bulunduğu yerlerde kullanılır. Örneğin;
Bilgi İşlem Merkezleri, Elektrik Odaları, Kablo şaftları, jeneratör odaları v.b.
Çevresindeki hava sıcaklığı belirli bir değere ulaştığında alarm verir. Bu sabit
değer 60 ile 1000 C arası seçilir. Sıcaklığı 430 C’yi geçen ortamlarda sabit sıcaklık
dedektörlerinin çalışma sıcaklıkları ortam sıcaklığının 300’den fazla üzerinde olma-
malıdır. Isı dedektörlerinin küçük yangınlarda büyük zararların olduğu ortamlarda
kullanılması uygun değildir. Kullanıldıkları yerler örneklenecek olursa; Kazan
daireleri, ütü odaları v.b.
Bulunduğu ortamın hava sıcaklığının belirli bir zaman aralığındaki artışını ölçerek,
bu artışın normalin üzerinde olması durumunda alarm veren bir dedektördür. Çabuk
ısı yayan yangınların çıkabileceği yangınlarda kullanılır. Örneğin; Mutfak, Buhar
Kazanlarının bulunduğu odalar, fırın, kapalı otoparklar v.b.
Diğer dedektör tiplerinin algılama, montaj ve bakımının zor olduğu, geniş hacimli
ve yüksek tavanlı ortamlarda kullanılır. Örneğin; Depolar, hangarlar, saraylar,
tarihi yapılar v.b.
Alev dedektörleri tüterek yanan yangınları algılayamadıkları için genel amaçlı
dedektörler olarak algılanmazlar. Bunlar duman ve ısı dedektörleri ile birlikte
destekleyici olarak kullanılırlar. Alev dedektörünün yerleştirildiği nokta koruduğu
her noktadan direk görülebilmelidir. Yanıcı sıvı ve patlayıcı madde depoları, uçak
hangarları, akaryakıt dolum tesisleri gibi ortamlarda kullanılırlar.
5.1.2. ALGILAYICILARIN YERLEŞİMİ VE TESİSİ
• Dedektörler odaların, malzeme istifleri, raflar, ekipmanlar ve üst kenarları tavandan itibaren
tavan yüksekliğinin %10’u kadar çıkıntı yapan inşaat konstrüksiyonları tarafından oluşturulan
her bölmesine yerleştirilmelidir.
• Asansör boşlukları, katlar arası kapalı boşluklar, merdiven boşlukları tepe noktalarında dedektör
ile korunmalıdır.
• Kapalı merdivenler her sağanlığa dedektör konularak korunmalıdır.
• Işıklıklar dedektör ile korunmalıdır.
• Dedektör yüksek seviyede vibrasyon ya da darbe etkisi olan yerlere monte edilmemelidir.
• Duman tipi dedektörler ile korunan odanın alanı ile, algılayıcı cihazları arasındaki mesafe
ve cihazlarla duvar arsındaki mesafe, cihazların teknik prospektüslerindeki değerleri aşmamak
kaydıyla aşağıdaki tabloya göre tesbit edilir.
234
235
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
İHBAR CİHAZININ
YERLEŞİM YÜKSEKLİĞİ (m)
BİR CİHAZLA KONTROL
EDİLEN ALAN (m2)
MAKSİMUM MESAFE (m)
CİHAZLAR ARASI
CİHAZLA DUVAR ARASI
3.5 e’kadar
3.5-6.0
6.0-10.0
10.0-12.0
85’e kadar
70’e kadar
65’e kadar
55’e kadar
9.0
8.5
8.0
7.5
4.5
4.0
4.0
3.5
• Sıcaklık tipi dedektörler ile korunan odanın alanı ile, algılayıcı cihazları arasındaki mesafe
ve cihazlarla duvar arsındaki mesafe, cihazların teknik prospektüslerindeki değerleri aşmamak
kaydıla aşağıdaki tabloya göre tesbit edilir.
İHBAR CİHAZININ
YERLEŞİM YÜKSEKLİĞİ (m)
BİR CİHAZLA KONTROL
EDİLEN ALAN (m2)
MAKSİMUM MESAFE (m)
CİHAZLAR ARASI
CİHAZLA DUVAR ARASI
3.5’e kadar
3.5-6.0
6.0-9.0
25’e kadar
20’e kadar
15’e kadar
5.0
4.5
4.0
2.5
2.0
2.0
• Koridorlara dedektörler yerleştirilirken, koridor genişliği 5 metreden büyükse dedektörlerin
yerleşimi yukarıdaki tablolara göre yapılır. Eğer koridor genişliği 5 metreden küçükse;
Duman dedektörleri için dedektörler arası mesafe,
S = 7.5 + (5 - W) / 2 (S: dedektörler arası mesafe, W: koridor genişliği)
formülüne göre,
Sıcaklık dedektörleri için dedektörler arası mesafe,
S = 5.3 + (5 - W) / 2 (S: dedektörler arası mesafe, W: koridor genişliği)
formülüne göre hesaplanır.
• Işın tipi duman dedektörlerinin yerleşimi ve tesisi
Işın Tipi Duman Dedektörünün Taban Mesafesi
İki Paralel Işının Biribirine Mesafesi
Işın Mesafesi
Işının Tavana Olan Mesafesi
Işının Yanındaki Paralel Duvara Mesafesi
Minimum
2.7 m
--------
10 m
0.3 m
-------
Maksimum
25 m
14 m
100 m
0.6 m
8 m
5.2. BUTONLARIN SEÇİMİ, YERLEŞİMİ VE TESİSİ
Her katta çıkış yollarında, özellikle merdiven sahanlıkları ve açık havaya açılan kapı yanlarında
Yangın İhbar Butonları bulunmalıdır. Yangın İhbar Butonlarına ulaşmak için katedilecek mesafe
30m’yi geçmemelidir. Yangın tehlikesi yüksek olan yerlerde yada hastane, bakım evi gibi yerlerde
bu mesafe azaltılmalıdır.
Yangın ihbar butonları, kolay ulaşılabilir, iyi aydınlatılmış noktalarda yerden 1.4 m yükseğe monte
edilmelidir.
5.3. ALARM CİHAZLARININ SEÇİMİ, YERLEŞİMİ VE TESİSİ
Bir binanın her bir yangın bölgesinde en az bir Elektronik Korna bulunmalıdır. Elektronik Kornalar
binanın tüm bölümlerinde 65 dB (Bu değer yatak başlarında 75 dB olmalıdır) ses siddetinde uyarı
verebilecek sayıda ve tipte seçilmelidir.
236
237
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Çevre gürültüsünün çok yüksek olduğu ya da işitme özürlü kişilerin bulunduğu yerlerde ışıklı alarm
cihazları (flaşör) kullanılmalıdır.
5.4. KONTROL PANELLERİNİN SEÇİMİ, YERLEŞİMİ VE TESİSİ
Kontrol Paneli çıkış katında olacaktır. Kontrol paneli seçilirken sistemin ihtiyacı olan bölge sayısı
belirlenip (6), en az bu bölge sayısına sahip bir panel seçilmelidir.
5.5. TEKRAR PANELİNİN SEÇİMİ, YERLEŞİMİ VE TESİSİ
Yangın Alarm Sistemi Kontrol Paneli, Yangın kontrolünü ve müdehalesini yapacak olan güvenlik
görevlilerinin bulunduğu odada değil ise bu odaya 1 adet Tekrar Paneli konulacaktır. Tekrar Paneli
ile Kontrol Paneli’nin haberleşmesi için sistemin ihtiyacı olan kablo detayı projede belirtilecektir.
6. YANGIN BÖLGELERİNİN OLUŞTURULMASI (KONVANSİYONEL SİSTEMLER İÇİN)
Yangından korunacak bina uygun büyüklük ve sayıda kolayca ayırt edilebilen bölgelere ayrılmalıdır.
Bölgelerin belirlenmesinde uyulması gereken hususlar şunlardır:
• Binanın toplam taban alanı 300 m²’den az ise, tüm bina tek bir yangın bölgesi olarak kabul
edilebilir.
• Her hangi bir yangın bölgesinin alanı 2000 m²’yi aşmamalıdır.
• Bir yangın bölgesi normalde bir katı içermelidir. Ancak özel yangın riski bulunan yerler (aydın-
lıklar, merdiven boşluğu, asansör boşluğu, mutfak, kazan dairesi v.b.), ayrı birer yangın bölgesi
olarak kontrol edilmelidir.
• Bir yangın bölgesi dahilinde, yangın yerinin belirlenmesi için bir kişi tarafından kat edilmesi ge-
reken yol 30 m’yi geçmemelidir. Bu kısıtlamayı sağlayabilmek için odacıklardan oluşan binalarda
(Otel, Hastane, Okul, İşmerkezi v.b.) her oda önünde paralel ihbar göstergesi kullanılmalıdır.
• Toplam taban alanı ne olursa olsun biribirinden ayrılmış her bina en az bir yangın bölgesi olarak
tanımlanmalıdır.
• Yangın alarm butonları algılayıcılar ile aynı yangın bölgesine bağlanabilirler.
• Bir yangın bölgesine en fazla 20 adet algılayıcı bağlanabilir.
7. YANGIN ÇEVRİMLERİNİN (LOOP) OLUŞTURULMASI ESASLARI (ANALOG
ADRESLENEBİLİR SİSTEMLER İÇİN)
• Adresli algılayıcılar, adresli ihbar butonları, adresli kornalar, hat izolatörleri, adresleme modülleri
ve adresli kontrol üniteleri aynı çevrim üzerine bağlanabilir. Kontrol panelinin bir çevrimine en
fazla 126 adres cihazı bağlanabilir. Toplam adresli cihaz adedi belirlendikten sonra bir çevrime
bağlanabilecek cihaz adedine bölünerek sistemin ihtiyacı olan çevrim sayısı belirlenir ve bulunan
değerdeki çevrim sayısına sahip bir kontrol paneli seçilir.
• Çevrimin toplam uzunluğu 1500 m’yi geçmeyecek uzunlukta olmalıdır. Eğer bu uznluğu geçme
durumu söz konusu ise bir çevrime sınır sayıdan daha az sayıda adres cihazı bağlanmalıdır.
• 20 adres cihazında bir izolatör kullanılmalıdır.
8. KONVANSİYONEL TİP YANGIN ALGILAMA VE İHBAR SİSTEMLERİNİN TESİSİ
AŞAMASINDA UYULMASI GEREKEN ŞARTLAR
• Kablolar, 10. maddede belirtilen esaslara göre seçilip tesis edilecektir.
• Her bölgedeki elemanlara hiç bir buat bağlantısı yapılmadan direk dedektörden dedektöre ya
da butona geçerek tesisat yapılacaktır.
236
237
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
• Korna hatları Kontrol Panelinden hat sonuna kadar kollara ayrılmadan götürülmelidir. Bir
sistemde Kontrol Paneli’nin içerdiği Korna çıkışı adedi kadar korna hattı bulunacaktır.
• Kontrol Panelinden varsa Tekrar Paneline belirtilen özellikte ve cihazların özelliklerine bağlı
olarak uygun adette kablo çekilecektir.
• Algılayıcılar koruyacağı alanı ortalayacak şekilde tavana monte edilecektir.
• Yangın Alarm Butonları yerden 140 cm yüksekliğe, sıva üstü ya da yarım sıva üstü monte
edilecektir.
• Her yangın bölgesi hattının sonunda sistemin ihtiyacına uygun hat sonu elemanı olacaktır.
9. ANALOG ADRESLENEBİLİR TİP YANGIN ALGILAMA VE İHBAR SİSTEMLERİNİN
TESİSİ AŞAMASINDA UYULMASI GEREKEN ŞARTLAR
• Kablolar, 10. maddede belirtilen esaslara göre seçilip tesis edilecektir.
• Çevrim kablosu dallara ayrılmadan adres cihazlarını dolaşmalı ve en son adres cihazından
kontrol paneline direk gelmelidir.
• Kontrol Panelinden varsa Tekrar Paneline belirtilen özellikte ve cihazların özelliklerine bağlı
olarak uygun adette kablo çekilecektir.
• Algılayıcılar koruyacağı alanı ortalayacak şekilde tavana monte edilecektir.
• Yangın Alarm Butonları yerden 140 cm yüksekliğe, sıva üstü ya da yarım sıva üstü monte
edilecektir.
10. YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİNDE KULLANILACAK KABLOLAR
Kablo tesisatı bir yangın algılama ve uyarma sistemi için en önemli unsurlardan birisidir. Gereksiz
ek ve bağlantılardan kaçınılmalı ve kablo güzergahı yangın riski düşük olan bölgelerden geçirilme-
lidir. Rutubetli ve korozif ortamlarda veya yeraltında PVC kılıflı kablolar kullanılmalıdır. Yangın
tesisatına ilişkin kablolar diğer kablolarla karıştırılmamalı ve hiçbir şekilde başka tesisatla birlikte
aynı çok damarlı kablo içerisinden götürülmemelidir. Kablo boşluklarında, yükseltilmiş döşeme ve
asma tavanlarda yangın kabloları boru vaya kanal içerisine izole edilmemişse, diğer kablolardan
en az 30 cm uzak tutulmalıdır. Yüksek elektriksel girişim beklenen yerlerde ve yukarıda belirtilen
önlemlerin yeterli düzeyde alınamadığı düşünülüyorsa ekranlı kablolar kullanılmalıdır.
238
239
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK-12
TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASINA YÖNELİK DENETİM FORMU
KONTROLLER
A ELEKTRİK TESİSATI
UYGUN
UYGUN
DEĞİL
ZORUNLU
DEĞİL
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Elektrik tesisatı projesinin varlığı ve Yönetmeliklere Uygunluğu (md 67)
Elektrik iç tesisatına ilişkin kuvvetli akım kolon şemasının camlı bir dolap içinde bu-
lundurulması (md 68)
Yapı Bağlantı Hattı
Yangın eşikli artık akım koruma anahtarı
Sayaç Panosu ve iç montajı
İletken Renk Kodları
Kablo kesit ve cinsleri
Elektrik tesisat boruları
Anahtar Montajları
10 Priz montajları
11 Lamba Montajları
12 Kısa devre, aşırı yük, toprak teması ve kaçak akım sonucunda yangın çıkmasını önleyecek
koruma düzeneklerinin varlığı ve durumu (md 68/a)
13 Kablo ve bus-bar gibi akım taşıyıcılarda alev iletmeyen tipte yalıtım malzemesinin
kullanımı (md 68/b)
14 Kablo ve bus-bar gibi akım taşıyıcılarda yalıtım amacıyla kullanılan malzemelerin
herhangi bir zehirleyici gaz üretmeyen nitelikte olması (md 68/c)
15 Elektrik tesisatı, tesis ve malzemelerinin ilgili TSE standartlarına ve tesisat yönetme-
liklerine uygunluğu (md 37-67)
16 Elektrik tesisatına ait her türlü sistem, cihaz, ekipmanların işletme ve bakım raporu
(md 67-84)
17 Elektrik tesisatının yangın bölmesinden geçmesi durumunda bölmede yangın dayanımına
ilişkin önlemler (md25)
18 Çatıdaki elektrik tesisatı (md 61)
19 Uzatma kablolarının kullanımı (md 68)
20 Topraklanma Tesisatı (md 55-68-111-112-124)
21 Yıldırımdan korunma tesisatı (md 64-124)
B KAÇIŞ YOLLARI ACİL DURUM VE YÖNLENDİRME AYDINLATMALARI
1
2
3
4
5
6
Kaçış yolları aydınlatma, acil durum aydınlatma ve yönlendirme projesinin varlığı ve
yönetmeliklere uygunluğu (md 67-70-71)
Kaçış yolları aydınlatma, acil durum aydınlatma ve yönlendirme tesis ve malzemelerinin
ilgili TSE standartlarına ve tesisat yönetmeliklerine uygunluğu (md 67)
Kaçış yolları aydınlatma, acil durum aydınlatma ve yönlendirme sistemlerine ait her
türlü sistem, cihaz, ekipmanların işletme ve bakım raporları (md 67-84)
Tiyatro, sinemalar, oditoryumlar, konser salonları vb. yapılardaki sabit koltuklu yapılarda
genel aydınlatmanın kesilmesi durumunda basamakların ışıklandırılması (md 51)
Çıkış noktaları ve çıkış noktalarına ulaşım yollarının aydınlatılması (md 67)
Kaçış yollarında tabanlarda, döşemelerde ve yürüme yüzeylerinde ölçülen aydınlatma
seviyeleri (md 71)
238
239
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
7
8
9
Acil durum aydınlatma sisteminin otomatik olarak devreye girmesi ve aydınlatma
seviyesi (md 72)
Yapının özelliğine ve kullanım amacına göre acil durum aydınlatması (md 72)
Yüksek riskli mahallerde acil durum aydınlatma seviyesi (md 72)
10 Acil durum aydınlatmasının çalışma süresi (md 72).
11 Kaçış yolları üzerinde aydınlatma ünitesi seçimi ve yerleştirmesi (md 72)
12 Acil durum aydınlatmasının devreye girme süresi (md 72)
13 Acil durum aydınlatması beslemesi (md 72)
14 Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde kullanılacak acil aydınlatma sistemleri
(md 72)
15 Çok çıkışlı yapılarda acil durum yönlendirmesi (md 73)
16 Acil durum yönlendirmesinin çalışma süresi (md 73)
17 Yönlendirme işaretlerinin biçimi, yerleşimi ve aydınlatma seviyesi (md 73)
C YANGIN ALGILAMA VE UYARI SİSTEMLERİ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Yangın Algılama ve Uyarma Sistemleri Projesi (md 5-30)
Yangın algılama ve uyarı sistemlerinin tasarımı, tesisi ve bakımı tesis ve malzemelerinin
ilgili TSE standartlarına ve tesisat yönetmeliklerine uygunluğu (md 67)
Yangın Agılama ve Uyarma sistemlerine ilişkin her türlü sistem, cihaz, ekipmanlara
ilişkin işletme ve bakım raporu (md 67-84)
Otel, motel ve yatakanelerde doğal yolla havalandırılmayan iç koridorlardaki duman
sızdırmaz kapılarda elektromanyetik düzenekler (md 50)
Transformatör merkezlerine ilişkin yangın önlemleri (md 65)
Jeneratörlere ilişkin yangın önlemleri (md 66)
Yangın alarm sisteminin; yangın algılama, alarm verme, kontrol ve haberleşme fonksi-
yonlarını içermesi (md 74)
Yangın alarm sistemi beslemesi (md 74)
Yangın alarm sistemini oluşturan tüm kablo ve hatların denetim altında tutulması (md
74)
10 Yangın alarm sistemi beslemesinin kesilmesi durumunda çalışma süresi ve akü durumu
(md 74)
11 Yangın uyarı butonlarının yerşleşimi ve çalışması (md 75)
12 Duman Algılama Cihazlarının yerleşimi ve çalışması (md 75)
13 Dedektörlerin periyodik testleri ve bakım raporları (md 75)
14 Sıcaklık ve/veya alev dedektörlerinin tesisi (md 75)
15 Otomatik söndürme sistemleri ile yangın alarm sistemi arasındaki bağlantı (md 75)
16 Yangın alarm sisteminin aktive edilmesi halinde sesli ve ışıklı ya da data iletişimi ile
alarm bilgisinin aktarımı (md 76)
17 Yangın bölgelerinin uygunluğu (md 77)
18 Yangın alarm sistemlerinde kullanılan yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panellerin
yerleri (md 77)
19 Yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panellerde sesli, ışıklı ve alfa nümerik göster-
geler (md 77)
20 Sesli uyarı cihazı bir buton aracılığıyla susturulduğu anda ışıklı uyarının durumu (md
77)
21 Tüm bölgesel yangın ve arıza lambalarının yanlarında hangi yangın bölgesine ait
olduklarını açık, net ve silinmeyecek bir şekilde belirten etiketlerin bulunması (md 77)
240
241
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
22 Sprinkler sistemi ile alarm istasyonları ve akış anahtarlarının yangın alarm sistemine
bağlantısı ve fonksiyonları (md 78)
23 Gazlı söndürme sisteminin yangın alarm sistemine olan bağlantısı (md 79)
24 Duman kontrol ve basınçlandırma sistemlerinin kontrolu ve yangın kontrol paneli ile
bağlantısı (md 80)
25 Sesli ve ışıklı alarm cihazları (md 81)
26 Sesli uyarı cihazlarının konumu (md 81)
27 Sesli uyarı cihazlarının ses seviyeleri ve özellikleri (md 67-81)
28 Sesli tahliye uyarı sistemleri (md 81)
29 Yangın alarm sisteminin fonksiyonları (md 82)
30 Yangın kontrol panellerinden, sesli ve ışıklı alarm cihazlarına, sesli tahliye sistemi
amplifikatör ve hoparlörlerine, acil durum kontrol cihazlarına giden sinyal ve besleme
kablolarının yangına karşı dayanımı (md 83)
İtfaiye ve yangın mücadele ekiplerine haber verme için kullanılan kabloların bina içe-
risinde kalan kısımlarının yangına karşı dayanımı (md 83)
31
32 Ana yangın kontrol paneli ile tali yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panellerin bir-
birleri arasındaki haberleşme ve besleme kablolarının yangına karşı dayanımı (md 83)
33 Tüm yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panellere enerji sağlayan besleme kablola-
rının yangına karşı dayanımı (md 83)
34 Havalandırma kanalı içindeki damperlere kumanda eden kanal tipi duman dedektörleri
(md 87)
35 Basınçlandırma fanının dışardan hava emiş kısmındaki dedektörün varlığı ve çalışması
(md 89)
36 Basınçlandırma sisteminin bina yangın alarm sistemi ile bağlantısı ve çalışması (md
89)
D SPG VE DOĞALGAZ SİSTEMLERİ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
SPG kazan dairelerinde elektrik panosunun yeri (md 55)
SPG kazan dairelerinde topraklama sistemi ve değeri (md 55)
SPG’lerin depolanmasında ve ikmal istasyonlarında yangın algılama tesisatı (md 112)
SPG’lerin depolanmasında ve ikmal istasyonlarında elektrik tesisatı (md 112)
SPG’lerin depolanmasında ve ikmal istasyonlarında yıldırımlık tesisatı (md 112)
SPG’lerin depolanmasında ve ikmal istasyonlarında statik topraklama ölçümleri (md
112)
Doğalgaz, SPG veya tehlikeli maddelerle çalışılan yerlerdeki fan ve havalandırma
motorları (md 88)
Doğal gaz kazan dairelerinde elektrik panosunun yeri (md 55)
Doğal gaz kazan dairelerinde topraklama sistemi ve değeri (md 55)
10 Doğal gaz kazan daireleri deprem sensörü (md 113)
E ASANSÖRLER
1
2
3
4
Asansörlerin yangın anında davranışı (md 31)
Asansörlerin pozisyonlandırılması (md 62)
Asansörlerin TS 10922 ye uygunluğu (md 62)
Acil durum Asansörleri (md 63)
240
241
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK 13
242
243
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
242
243
EK-14
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK 14
EK-14
244
245
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
244
245
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
EK 15
ASANSÖR İŞLETME RUHSATI VERİLİRKEN
UYGULANMASI GEREKEN YÖNTEM
15.02.2003 tarih ve 25021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 95/16/AT Asansör
Yönetmeliğinin, 31.01.2007 tarih ve 26420 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
95/16/AT Asansör Yönetmeliğinde yürürlükten kaldırılmayan 21. maddesi gereği asansörler işletme
ruhsatı almak zorundadır. Bu madde:
İşletme Ruhsatı
Madde 21- İşletme Ruhsatı, asansör firması tarafından Belediyeden veya Belediye hudutları dışın-
daki yapılar için Valilikten alınan belgedir. Bu belge verilirken; asansör firmasınca bu Yönetmelik
gereği asansörün tasarımı, projelendirilmesi (avan, uygulama, mukavemet, trafik hesapları), imalatı
ve montajı yapılarak ve bakım sözleşmesiyle bakımı üstlenilerek, can ve mal güvenliği açısından
uygun olması ve CE uygunluk işareti ile Onaylanmış Kuruluştan alınan AT tip inceleme belgesinin ve
AT uygunluk beyanının varlığıaranır. Belgesi bulunan ve CE uygunluk işareti taşıyan asansörler
için ilgili kurumlarca ruhsat aşamasında ayrıca inceleme ve denetim yapılmaz.
Demektedir. Yani yeni montaj asansörlere İşletme Ruhsatının alınması zorunlu kılınmış, ancak ilgili
belediyenin inceleme ve denetim yapamayacağı hükme bağlanmıştır.
Asansör Ruhsat Müracaatında Belediyelerce İstenecek Belgeler:
• Dilekçe
• Binaya ait tapu fotokopisi
• Binaya ait tasdikli mimari proje
• Asansör motor beyanı
• Bakım ve kurtarma talimatı
• Asansör kullanım talimatı
• Asansör bakım sözleşmesi
• Firma adına imzaya yetkili kişileri gösteren Ticaret Sicil Gazetesi
• Projeyi imzalayan mühendislerin ilgili asansör firmasında çalıştıklarına dair SSK onaylı 4 (dört)
aylık maaş bordrosu aslı ve fotokopisi
• Asansör firmasının CE belgesi. (Aslı gibidir onaylı)
• AT tipi inceleme belgesi
• AT uygunluk beyanı (monte edilen asansöre ait)
• Asansörün son muayene raporu
• Projeler (Oda vizesi yapılmış)
Asansör Fenni Muayene Raporu Tasdikinde Belediyelerce İstenecek Belgeler:
• Asansör bakım firması belgesi (senede bir defa verilecek).
• Firma adına imzaya yetkili kişileri gösteren ticaret sicil gazetesi (senede bir defa verilecek).
• Mühendislerin ve firma yetkilisinin imza sirküleri (senede bir defa verilecek).
246
247
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
• Mühendislerin SMM ve Büro Tescil belgeleri (senede bir defa verilecek).
• Asansör bakım firması tarafından tanzim edilecek 2 (iki) adet muayene raporu.
• Asansör ruhsat fotokopisi
CE uygulaması ile beraber yerel belediyelerin, yeni montaj bir asansöre işletme ruhsatı verebilmeleri
için asansör firmasından isteyecekleri evraklar yukarıda belirtilmiştir. Bu evraklardan anlaşılacağı
üzere, asansörün son kontrolü firma yetkili mühendislerince yapılacaktır. Test ve kontrolü yapan
yetkili firma mühendisi Son Kontrol Raporunu doldurup imzalayacak ve belediyeye teslim edeceği
dosya içerisinde sunacaktır. Yukarıda belirtilen yönetmelik gereği Belediyelerin asansör üzerinde
test ve kontrol yetkisi kalmamıştır. Belediye görevlileri, ilgili asansörün Avan Proje kontrolünü ya-
pacaklardır. Yani asansörün teknik özellikleri, kuyu ve makine dairesi ölçüleri ile asansörün yerinde
olup olmadığının denetiminde bulunmaları gerekmektedir. Eskiden olduğu gibi inşaat alnına giderek
asansör testlerini yapmamaları gerekmektedir.
Ancak günümüzde pek çok belediyenin uygulamaları ilgili asansör yönetmelik maddesine ters düş-
mektedir. Bu tip belediyelerdeki görevliler, işletme ruhsat başvurularında, önceki dönemlerde olduğu
gibi asansör firma yetkilisi ile beraber inşaat alanına gitmekte yine asansörün test ve kontrollerini
yapmaktadırlar. Yani 95/16/AT asansör Yönetmeliğinin 21. maddesi ihlal edilmektedir.
246
247
Proje ve Yapı Denetçisi Elektrik Mühendisleri İçin Eğitim Notları
248
Orijinal PDF dökümanını görüntüle
