ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA

TMMOB
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
ELEKTRİK TESİSLERİNDE 
TOPRAKLAMA ÖLÇÜMLERİ 
VE ÖLÇÜM SONUÇLARININ 
DEĞERLENDİRİLMESİ
Not  :  Bu  çalışma  Elk.Y.Müh.  Taner  İRİZ  ve  Elk.Elo.Müh.  Ali  Fuat  AYDIN 
tarafından  Elektrik  Mühendisleri  Odası  eğitimlerinde  kullanılmak  üzere 
tarafından 
hazırlanmıştır.  EMO  dışındaki 
kullanılması  ya  da  metinlerin  değiştirilmesi  halinde  hazırlayanlardan  olur 
alınması gereklidir. 
firma,  kurum  ve  kuruluşlar 
1
Elektrik tesislerinde gerek toprak özdirenci, gerekse 
yayılım direnci ölçerken, düşünsel olarak tüm elektrotlar 
yarı küre olarak kabul edilir. Pratikte kullanılmayan yarı 
küre elektrotlar, topraklama ölçüm teorisinde hesaplara 
kolaylık getirir. Homojen toprak özdirenci durumunda (ρ 
sabit), r yarıçaplı yarı küre elektrodun toprağa geçiş 
(yayılım) direnci basitçe,
ρ
r2
π
bağıntısıyla,  
R yk
=
Bu elektrodun merkezinden x 
uzaklığında bir yerdeki potansiyel, 
=
IRφ
yk
=
ρI
x2
π
bağıntısıyla hesaplanabilir. Burada 
I elektrottan akan akımdır.
2
İlke olarak, tüm hesaplamalarda uygun koşullar 
oluşturarak, bir önceki yansıdaki direnç ve potansiyel 
formüllerini kullanacağız.
Örnek: 
Rç
ρ=
L2
π
ln
L4
D
Dikey çubuk için ETTY, 
bağıntısını vermektedir. Burada L çubuğun boyu, D ise 
çapıdır.
Çubuğun yarı küre eşdeğerini hesaplamak için,  
ρ
r2
π
=
ρ
L2
π
ln
L4
D
eşitliği göz önüne alınır.
r =
L
L4
D
ln
L=20 cm, D=1 cm kazık için
r=4,6 cm bulunur.
3
•TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ ÖLÇÜMLERİ
•TOPRAK YAYILIM DİRENCİ ÖLÇÜMLERİ
•ÖLÇÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
4
TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ 
ÖLÇÜMLERİ
5
Yakın zamana kadar, toprak özgül direnç ölçümü 
sınırlı bir elektrik mühendisi kitlesini ilgilendiriyordu.
1. Katodik koruma ile ilgilenenler (TS 4363’teki 
anlatım katodik koruma ile ilgilidir.)
2. Büyük şalt sahalarının topraklama tasarımıyla 
uğraşanlar
Son yıllarda yayınlanan yeni yönetmeliklerle birlikte, 
toprak özgül direnç ölçümü geniş bir kesimi 
ilgilendirmeye başlamıştır.
6
03 Aralık 2003 tarihli Elektrik İç Tesisleri Proje 
Hazırlama Yönetmeliği'nin 10/c-5.i.1 maddesi 
projelere başlamadan önce toprak özdirencinin 
belirlenmesini şart koşmuştur. Ayrıca taslak 
halindeki Yıldırımdan Korunma Yönetmeliği'nde de 
yıldırım tesislerinin tasarım aşamasında toprak 
özdirencinin ölçümü önerilmektedir.
Yıldırımdan Korunma Yönetmeliği  Taslağı 
madde-16’da “çoğu coğrafi yörelerde ve özellikle ısı 
ve yağışın deneyimsel olarak alışılagelmişin dışında 
mevsimsel değişiklikler gösterdiği yerlerde, toprak 
direncinin değişimi, farklı hava şartları periyotlarında 
özgül direncin derinlik profili ölçülerek dikkate 
alınmalıdır.” denmektedir. 
7
P2
C1
P1
C2
8
φ 1P
=
ρI
2
π
1
C1P1
1
C2P1
C1
P2
φ 2P
=
ρI
2
π
1
C1P2
1
C2P2
C2
P1
=
φU
P1
φ
P2
=
ρI
2
π
1
C1P1
1
C2P1
1
C1P2
+
1
C2P2
9
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
=
R
=
U
I
ρ
2
π
1
C1P1
1
C2P1
1
C1P2
+
1
C2P2
=
k
2
π
1
C1P1
1
C2P1
1
C1P2
+
1
C2P2
kρ =
U
I
Burada ρ (Ω.m) toprağın özdirenci, I (A) yere 
uygulanan akım, U (V) P1 ve P2 uçları arasındaki 
gerilim, k ise geometrik bir faktördür. k faktörü ölçüm 
kazıkları arasındaki mesafelere bağlıdır. 
10
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
1
C1P1
+
1
C2P2
1
C2P1
+
1
C1P2
olması koşuluyla ölçüm kazıkları istenildiği gibi 
yerleştirilebilir. Her oluşturulan ölçü sisteminin 
kendine özgü bir geometrik faktörü olduğu 
unutulmamalıdır. Örnek
x
x
C1
x
P1
P2
x
C2
0U =
Bu durumda ρ ölçülemez.
11
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
„
Toprak özdirenç ölçümünde Wenner, Schlumberger, 
dipol-dipol, tek elektrot-dipol, yarım Wenner ve yarım 
Schlumberger gibi çeşitli klasik yöntemleri kullanmak 
mümkündür. Yukarıda adı geçen tüm geleneksel 
yöntemler, 4 adet ölçüm kazığının bir doğru boyunca 
değişik aralıklarla toprağa çakılması ile uygulanırlar.
Küçük aralıklarla yapılan ölçümlerde özel geliştirilmiş 
ölçüm cihazlarından yararlanılırken, büyük aralıklarla 
yapılan ölçümlerde ise voltmetre-ampermetre yöntemi 
kullanılır. Ölçüm cihazının C1 ucundan 100-150 Hz 
frekanslı + I akımı toprağa gönderilir. Bu akım - I olarak C2 
ucundan geri döner. Bu akımlar, P1 ve P2 uçlarında U 
kadar bir potansiyel farkı yaratırlar. Ölçüm cihazları U/I 
oranını Ω  cinsinden direkt olarak verirler.
Yeni nesil ölçüm cihazları U/I oranının yanında k 
faktörünü de saptayıp direkt olarak görünür özdirenci de 
12
verebilmektedir. 
WENNER YÖNTEMİ
13
Rö
C1   P1    P2   C2
I
I
a
a
a
14
Rö
C1   P1    P2   C2
I
a
a
a
φ 1P
=
ρI
2
π
1
a
1
a2
φ 2P
=
ρI
2
π
1
a2
=
φU
P1
φ
P2
=
ρI
2
π
1
a
1
a2
+
1
a2
1
a
1
a
15
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
-
=
R
=
U
I
ρ
2
π
1
a
1
a2
+
1
a2
1
a
=(cid:247)
ρ
2
π
1
a
π=
aR2ρ
16
ł
(cid:246)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
SCHLUMBERGER 
YÖNTEMİ
17
Rö
C1   P1    P2   C2
I
I
r
O
Δr
18
Rö
C1   P1    P2   C2
r
Δr
φ 1P
=
ρI
2
π
1
r
Δ
2
r
1
r
Δ
2
+
r
φ 2P
=
ρI
2
π
1
r
Δ
2
+
r
1
r
Δ
2
r
=
φU
1P
φ
2P
=
ρI
2
π
r
1
r
Δ
2
1
r
Δ
2
+
r
1
r
Δ
2
+
r
+
r
1
r
Δ
2
19
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
-
-
-
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
=
R
ρ
2
π
P1P2 £
C1C2
10
rΔ
=
R
ρ
2
r2
π
1
r2
Δ
2
r
Δ
2
r4
+
r2
Δ
r
Δ
+
r2r
2
r
2 Δ
4
r
r
5
olması koşuluyla,
ρ
π=
2
r
r
Δ
R
20
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
£
DİPOL-DİPOL YÖNTEMİ
21
Rö
C1   P1    P2   C2
I
nx
x
I
x
C1 C2
P1 P2
22
Rö
C1   P1    P2   C2
I
x
I
nx
x
φ 1P
=
ρI
2
π
1
+
x)1n(
1
nx
φ 2P
=
ρI
2
π
1
+
x)2n(
1
+
x)1n(
=
φU
1P
φ
2P
=
ρI
2
π
1
+
x)1n(
1
nx
1
+
x)2n(
+
1
+
x)1n(
23
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
-
2
n
+
=
R
ρ
2
π
2
nn2
2
n2n3
+
x)2n)(1n(n
+
2
+
nn
+
n2
ρ
= π
xR)2n)(1n(n
+
+
24
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
-
-
-
TEK ELEKTROT-DİPOL 
YÖNTEMİ
25
Rö
C1   P1    P2   C2
I
I
nx
x
26
¥
φ 1P
=
ρI
2
π
0
1
nx
φ 2P
=
ρI
2
π
0
1
+
x)1n(
=
φU
1P
φ
2P
=
ρI
2
π
1
nx
+
1
+
x)1n(
=
R
ρ
2
π
+
n1n
+
x)1n(n
xR)1n(n2ρ
= π
+
27
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
Önceki yansılardaki ifadeler ortamın homojen 
karakterli (r
 sabit) ve ölçüm kazıklarının yarım küre 
olarak kabul edilmesiyle çıkarılmıştır. Ama gerçekte 
yer homojen değildir. Bu bakımdan hesaplanan 
özdirenç, görünür özdirenç (GÖ) olarak adlandırılır. 
GÖ yer içindeki jeolojik yapıya ve ve bu yapının 
özdirencine bağlıdır. Bu tanımdan hareketle, ancak 
ortam homojen ve yarı sonsuz ise GÖ ile ortam 
özdirenci eşit olabilir. Katmanlı durumlarda 
(gerçekte durum çoğunlukla böyledir) ise, her bir 
katmanın özdirenci birbirinden farklıdır. 
28
Katman sayısına göre çeşitli problemlerle karşı 
karşıya kalınır.  Yarı sonsuz tek katman problemi en 
basit hal olmakla beraber çoğu kez ihtiyaçlarımıza 
cevap vermez. OG trafo merkezlerinin bulunduğu 
yerlerin toprak özdirencinin bulunması için 2 katman 
modeli iyi bir tercih olabilir. Büyük şalt merkezlerinde 
ise 3 katman modeli yeğlenmelidir. n-katman problemi 
Stefanescu tarafından çözülmüş olmakla birlikte, 
elektrik mühendisliği pratiğinde pek kullanılmaz. n-
katman problemi genellikle jeofizikçileri ilgilendiren 
bir konudur. 
29
Hava
Yeryüzü
ρ sabit
h
8
ρ1
ρ2
Hava
Yeryüzü
Hava
Yeryüzü
h1
h2
8
ρ1
ρ2
ρ3
h1
h2
h3
hn
ρ1
ρ2
ρ3
.
.
.
.
.
ρn
Hava
Yeryüzü
30
2 KATMAN MODELİ
İki katmanın özdirençleri farkının özdirençleri 
toplamına oranı yansıma faktörü olarak tanımlanır 
ve K ile gösterilir.
K
=
2
ρ
ρ
+
2
ρ
1
ρ
1
ρ2=ρ1 durumunda K=0; alt katman mükemmel 
yalıtkansa K=1, üst katman mükemmel yalıtkansa K= 
-1 olur. Bu durumda 
–1>r kabulü ile
rx
x
φ 1P
=
φ 2P
=
ρI
2
π
ρI
2
π
1
r
1
y
1
x
1
z
=
φU
1P
φ
2P
=
ρI
2
π
1
r
1
x
+
1
y
1
z
62
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
-
@
-
=
R
=
U
I
ρ
2
π
1
r
1
x
+
1
y
1
z
=
Rö
ρ
r2
π
1
r
x
+
r
y
r
z
=
R
ö
1R
g
r
x
+
r
y
r
z
63
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
R
ö
=
R
g
1
r
x
+
r
y
r
z
=(cid:247)
1
r
x
1
x
+
r
y
r
z
=
0
r
+
1
y
1
z
=
0
1
x
+
1
x
+
1
y
1
z
=(cid:247)
0
=
1
y
1
z
64
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
(cid:222)
-
-
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
-
-
-
+
1
x
1
y
=
1
z
=
z
xy
+
yx
2
z
=
2
x
+
2
y
xy2
cos
θ
P2
z
y
C2
r
θ
x
T  (C1,P1)
2
xy
+
yx
cos
θ
=
=
2
x
+
2
y
xy2
cos
θ
+
ξ
2
1
2
ξ
1
1
++
ξ
2
2
ξ
ξ=
x
y
65
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
(cid:247)
(cid:247)
ł
(cid:246)
(cid:231)
(cid:231)
Ł
(cid:230)
-
cosθ
1
0,875
θ=29
º
b
a
1
£ ξ
618,1
0,618
1
1,618
ξ
a
x
0,5x
29º
0,618x
b
a’
66
£
Tekil elektrotlar ve küçük tesislerde %61,8 yöntemi 
uygulanırsa da, büyük tesislerde direnç eğrisi 
çıkartılarak, eğride orta bölümün eğimi saptanır, 
buna bağlı olarak gerçek direnci ölçmek için 
gerekli olan gerilim kazığı uzaklığı belirlenir. Bu 
arada akım kazığının tesis merkezine uzaklığı 
merkez çapının 5 katından az olmamalıdır.
Büyük ve simetrik olmayan tesislerde 4 nokta 
yöntemi, kesişen doğrular yöntemi ve eğim 
yöntemi uygulanabilir. Çok büyük şalt tesislerinde 
akım ve gerilim kazıkları ters taraflara yerleştirilir. 
Bu tür yerlerde voltmetre-ampermetre ya da 
wattmetre-ampermetre yöntemleri yeğlenmelidir.
Çok büyük tesislerde kullanılacak kablo 
bağlantılarının birbirine paralel olması nedeniyle 
açı yöntemi de kullanılabilir. Bu durumda x ve y 
arasındaki açı 60º’den küçük olamaz.
67
68
69
ÖLÇÜM SONUÇLARININ 
DEĞERLENDİRİLMESİ
70
Yıldız noktası direnç üzerinden topraklanmış şebeke; 
Z = R
I''k1
L1
L2
L3
71
Ulusal ağ şebekemizde 25 MVA’nın üzerindeki 154 / 34,5 
kV trafoların yıldız noktaları;
-Havai hat çıkışlı merkezlerde 60 Ω,
-Kablo çıkışlı merkezlerde 20 Ω dirençle topraklanmıştır.
Bu durumda havai hatla beslenen 34,5 kV YG 
şebekelerde faz toprak kısa devre akımı
I 1k
=
3/
34500
60
A300
Kablo çıkışlı 34,5 kV şebekelerdeki faz toprak kısa devre 
akımı ise
=
I 1k
34500
20
3/
1000
A
ile sınırlıdır.
72
 
 
@
¢
¢
@
¢
¢
Örnek:
154 kV
50 MVA
34,5 kV
2000 MVA
60 Ω
3 x PIGEON
10 km
3 x SWALLOW
1 km
3 x 95 mm2 XLPE
200 m
1000 kVA
34,5 kV
0,4 kV
154/34,5 kV merkezde sekonder tarafta yıldız noktası 60Ω 
dirençle topraklanmış olduğundan  I''k1=300A ile 
73
sınırlanmıştır. 
c
b
a
V
1000
9
8
7
6
5
4
3
i
m
2UTp
1
100
9
8
7
6
5
i
l
i
r
e
g
a
m
n
u
k
o
D
4
3
3
4
5 6 7
8 9 0,1
2
3
87654
9 1
2
Akım süresi     t
3
87654
9
10
s
YG` de sınırlı akım süreleri için izin verilen en yüksek dokunma gerilimleri
a) Hayvanlardaki zamana bağımlı dokunma gerilimi
b) Eski VDE 0141’deki dokunma gerilimi  
c) Yeni kabul edilen eğri
74
   
 
Hata süresi
tF
Topraklama 
gerilimi
UE
Tesislerin dış 
duvarlarında ve 
çitlerinde
Tesislerin içinde
Bina içi 
(dahili tip) 
tesis
Bina dışı 
(harici tip)
tesis
M4.1 
veya 
M4.2
tF>5 s
tH 
 5 s
UE 
 4UTp
M1 veya 
M2
M3
UE>4UTp
UE 
 4UTp
UT 
 UTp 
olduğunun 
ispatı
M1 veya 
M2
M3
M4.2
M3
M4.2
UE>4UTp
UE 
 UTp olduğunun ispatı
75
£
£
£
£
£
76
AG HAVA HATLARINDA FAZ-TOPRAK HATASI 
(FAZ KOPMASI)
RT
RB
Rh
A
L1
L2
L3
PEN (N)
RB: İşletme topraklaması direnci
RE: L3 fazının toprağa temas direnci
U0: Toprağa göre anma a.a. gerilimi etkin değeri
77
Eşdeğer devre:
0
RB
U0
RT RH
A
RE
Ih
78
     
RT ve RH dirençleri ihmal edilirse
U
0
+
R
U
0
+
R
IR
HB
I
h
U
R
R
=
=
B
B
=
E
B
R
R
UB
V50
 Madde 3.7 gereği  
R
R
B
UR
0B
U
0
50
U
0
50
U
0
+
R
R
R
R
R
50
1
+
R
+
E
E
E
B
B
E
1
B
1
50
B
B
E
R
U
0
50
50
B
R
+
R
E
B
U
0
50
R
R
E
B
50
ETTY s.17 
R
R
B
E
U
0
50
79
    
£
£
‡
fi
‡
-
‡
fi
-
‡
fi
‡
-
£
380/220 V şebekede U0=220 V
R
R
B
E
50
220
50
R
R
B
E
50
170
R
R
B
E
294,0
R
R
E
B
1
294,0
R
R
E
B
4,3
R
E
R.4,3
B
80
 
£
fi
£
fi
-
£
‡
fi
‡
fi
‡
L3
0
2
X
X
L1
2
=
220
V250
X
50 V
220 V
L2
+
50
2
.2
220
.50.
cos
120
81
@
-
L uzunlukta, d çaplı silindirik topraklayıcının yayılma 
direnci ETTY s.88 Şekil T-7’nin altında 
R
ρ=
L
π
ln
L2
D
şeklinde verilmiştir.
d (mm)
5,58
6,60
7,41
8,34
9,36
10,50
11,79
Rose
Lily
Iris
Pansy
Popy
Aster
Pholox
ln
40.2
d
9,57
9,40
9,29
9,17
9,05
8,93
8,82
1
π
ln
40.2
d
3,05
2,99
2,95
2,92
2,88
2,84
2,81
Ort.3
82
L=1 m
=
RE
ρ
1.
π
ln
1.2
0086
,0
=
73,1
ρ
L=10 m
=
RE
ρ
10.
π
ln
10.2
0086
,0
=
25,0
ρ
L=40 m
RE
3
ρ»
L
RE
ρ075,0
83
 
»
L (m)
ρ (Ωm)
RE (Ω)
1
10
40
100
100
100
173
25
7,5
O  halde  yönetmeliğin  dayattığı  en  küçük  temas  direnci 
yaklaşık 40 m iletken uzunluğunda gerçekleşir.
84
R ‡
E
R4,3
B
RE
ρ075,0
R minE
ρ075,0
R.4,3ρ075,0
B
ρ
4,3
075,0
ρ ‡
R
B
BR.45
RB (Ω)
0,1
1
2
)m(Ωρ
5,4ρ ‡
ρ ‡
ρ ‡
45
90
85
@
‡
‡
(cid:222)
‡
NÖTR KOPMASI
RB1
P     P  P+ΔP
L1
L2
L3
PEN (N)
RB2
In
P
Δ=
U
0P =Δ
U
nötr
=
R
nh
P
Δ =
U
r
l
nh
P
Δ
U
ise
Unötr
=
0
86
RB1
L1
L2
L3
PEN (N)
RB2
87
Eşdeğer devre:
U0
RB1
I
U 2
0
P
Δ
RB2
=
I
U
0
R
1B
+
R
2B
+
2
U
0
P
Δ
=
(
R.P
Δ
U.P
Δ
0
+
R
2B
1B
)
+
2
U
0
U
2B
=
U.P.R
Δ
2B
0
)
+
+
R
2B
1B
(
R.P
Δ
fi=Δ
U0P
2B
2
U
0
=
0
88
 
YG-AG SİSTEMLERİNDE 
TOPRAKLAMA 
TESİSLERİNİN 
BİRLEŞTİRİLMESİ
89
Madde 11
a) Bir yüksek gerilim tesisinde toprak hatası esnasında 
alçak gerilim sisteminin nötr veya PEN iletkeni, yüksek 
gerilim tesis sisteminin topraklama tesisleri ile aşağıdaki 
koşullar yerine getirilmek kaydıyla bağlanabilir.
- Alçak gerilim şebekesinde veya tesis edilen tüketim 
tesislerinde tehlikeli dokunma gerilimleri ortaya çıkmaz ise 
(Çizelge 13)
- Tüketim tesislerinde alçak gerilim cihazlarının gerilim 
dayanımının (işletme frekansındaki) yüksekliği alçak gerilim 
yıldız noktasında bir potansiyel yükselmesinin sonucu 
olarak Çizelge 13’te izin verilen değerleri aşmaz ise,
90
b) Bir yüksek gerilim tesisi, topraklama alanı içindeki 
alçak gerilim tüketicilerini besliyorsa; YG topraklama 
tesisleri içindeki tüm işletme ve koruma topraklamaları 
birleştirilmelidir.
c) Yüksek gerilim topraklama tesisinin alanı dışındaki 
alçak gerilimli tesislerin beslenmesi:
- Söz konusu yüksek gerilim topraklama tesisi global 
topraklama sistemine bağlanmış ise,
- veya AG şebekesinde Çizelge 13’teki koşullar yerine 
getirilmiş ise,
ortak topraklama tesisinin yapılması önerilir.
91
  AG 
Sistem 
Tipi
 Hata Süresi
  TT
  TN
  t £
 5 s  
  t > 5 s
  PEN sadece 
TM’de 
topraklı
  PEN bir çok 
noktada 
topraklı
  Ortak topraklama koşulları
  Dokunma 
Gerilimi
  Zorlanma 
Gerilimi
 Uygulanmaz
  UE £
  UE £
 1200 V
 250 V
  UE £
 UTp
  UE £
 2.UTp
  Uygulanmaz
92
TEŞEKKÜR EDERİZ
93


Orijinal PDF dökümanını görüntüle