{"id":2673,"date":"2026-03-12T09:00:00","date_gmt":"2026-03-12T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/aesinn.com\/?p=2673"},"modified":"2026-03-08T01:54:54","modified_gmt":"2026-03-07T22:54:54","slug":"genel-teknik-sartname","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aesinn.com\/en\/genel-teknik-sartname\/","title":{"rendered":"General Technical Specifications"},"content":{"rendered":"<p><!-- PDF Content --><\/p>\n<pre style='white-space: pre-wrap;'>TMMOB\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI\n1954\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI\nELEKTR\u0130K TES\u0130SLER\u0130\nGENEL TEKN\u0130K \u015eAR TNAMES\u0130\nve\nUYGULAMA ESASLARI\nANKARA\n2012\nISBN:978-605-01-0254-3\nEMO YAYIN NO:TY\/2011\/2\n\f \n\fELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI\nELEKTR\u0130K TES\u0130SLER\u0130 GENEL TEKN\u0130K \u015eARTNAMES\u0130  \nVE\nUYGULAMA ESASLARI\n11.11.2011\n\f\f\u00d6NS\u00d6Z\nKamu kurumu niteli\u011finde bir meslek kurulu\u015fu olan T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131 Birli\u011fi (TMMOB) Elektrik \nM\u00fchendisleri Odas\u0131 (EMO), g\u00fcn\u00fcn gereklerine, ko\u015fullar\u0131na ve olanaklar\u0131na uygun olarak mesle\u011fin \u00fcye toplum ve \n\u00fclke yararlar\u0131na g\u00f6re uygulanmas\u0131 ve geli\u015ftirlmesi i\u00e7in gerekli \u00e7abalar\u0131 g\u00f6stermek , uzmanl\u0131k alan\u0131nda \u00fclke \u00e7\u0131karlar\u0131na \nuygun  politikalar  \u00fcreterek  bunlar\u0131  savunmak,  kamuoyu  olu\u015fturmak,  ilgilileri  uyarmak,  resmi  makamlar  ve  \u00f6teki \nilgili kurulu\u015flarla i\u015fbirli\u011fi yapmak, \u00f6nerilerde ve giri\u015fimlerde bulunmak, gerekti\u011finde \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na ili\u015fkin olarak \nkanuni yollara ba\u015fvurmak ama\u00e7lar\u0131 ile kurulmu\u015ftur.\n\u00dclkemizde elektrik tesislerinin yap\u0131lmas\u0131na dair y\u00f6netmeliklerin, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojik geli\u015fmeleri yan\u0131nda \u00e7ok geride \nkalmas\u0131 nedeniyle 6235 say\u0131l\u0131 yasadan gelen g\u00f6revi gere\u011fi EMO mevcut y\u00f6netmeliklerin uluslar aras\u0131 standartlara \nuygun olarak g\u00fcncellenmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmektedir.\nBu dok\u00fcman Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131ll\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n sunuldu\u011fu \nilgili bakanl\u0131klar\u0131n bu taslak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 de\u011ferlendirmesi hedeflenmesine ra\u011fmen aradan ge\u00e7en 6 y\u0131l i\u00e7inde en ufak bir \n\u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131, hatta bir de\u011ferlendirme komisyonu dahi kurulmam\u0131\u015f olmas\u0131 \u00fcz\u00fcnt\u00fc vericidir.\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131, mesle\u011fin \u00fcye toplum ve \u00fclke yararlar\u0131na g\u00f6re uygulanmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi i\u00e7in gerekli \n\u00e7abalar\u0131  g\u00f6stermek  amac\u0131yla  yapt\u0131\u011f\u0131  bu  teknik  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  EMO  \u015fartnamesi  olarak  yay\u0131nlama  karar\u0131  alarak,  hem \ny\u0131llarca bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7inde yer alan hocalar\u0131m\u0131z\u0131n, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6revli meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ve \nkonusunda uzman \u00fcyelerimizin emeklerinin zayii etmemek hem de uluslar aras\u0131 standartlara uygun olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f \nolan  dok\u00fcmandan  projeci  ve  m\u00fcteahhit  olarak  \u00e7al\u0131\u015fan  \u00fcyelerimiz  ile  ileride  meslekta\u015f\u0131m\u0131z  olacak  \u00f6\u011frencilerin \nfaydalanmas\u0131 ve mesle\u011fin geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flamas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.\nAvrupa Birli\u011fi standartlar\u0131 ile \u00fclkemiz ko\u015fullar\u0131na uygun olarak g\u00fcncellenen Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri Y\u00f6netmeli\u011fi Tasla\u011f\u0131 \n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eubesi\u2019nde kurulan komisyon marifeti ile 2005 y\u0131l\u0131 haziran ay\u0131nda \nEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131na sunulmu\u015ftur. Y\u00f6netmelik tasla\u011f\u0131n\u0131n amac\u0131 elektrik tesisat\u0131, elektriksel koruma \nve denetleme ile ilgili teknik konulardaki maddelerin Avrupa Birli\u011fi \u201cEN\u201d ortak standard\u0131na uygun hale getirilmesi \nile ilgili olup elektrik tesislerinin ilk kez devreye alma a\u015famas\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken denetlemeler ile tesis \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \nyap\u0131lacak periyodik denetlemeler y\u00f6netmeli\u011fin en \u00f6nemli k\u0131s\u0131mlar\u0131d\u0131r.\nKonu ile ilgili standartlar temin ve terc\u00fcme edilmi\u015f, \u00fclkemiz ko\u015fullar\u0131na uygun olarak d\u00fczenlenmi\u015f ve 3,5 y\u0131l s\u00fcren \nuzun  ve  zahmetli  bir  \u00e7al\u0131\u015fma  sonucu  taslak  olu\u015fturulmu\u015f  ve  bakanl\u0131\u011fa  sunulmu\u015ftur.  \u00c7al\u0131\u015fmalara  \u00fcniversitelerden \nakademisyenler,  kamu  kurum  ve  kurulu\u015flar\u0131nda  y\u0131llarca  kontrolluk  ve  i\u015fletme  m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc  yapm\u0131\u015f  \u00fcyelerimiz  de \nkat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bakanl\u0131k ise y\u0131llar boyu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 incelememi\u015f, herhangi bir inceleme komisyonu dahi olu\u015fturmam\u0131\u015ft\u0131r. \n\u0130\u00e7erik incelense elektriksel g\u00fcvenlik ve korumaya dair tamamen teknik bir y\u00f6netmelik oldu\u011fu, \u015fu anda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte \nbulunan y\u00f6netmeli\u011fin idari maddelerinin mevcut \u015fekli ile yeni tasla\u011fa aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.\nTasla\u011f\u0131  Elektrik  M\u00fchendisleri  Odas\u0131  taraf\u0131ndan  haz\u0131rlanan,  03\/12\/2003  tarih  ve  25305  say\u0131l\u0131  Resmi  Gazetede \nyay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri Haz\u0131rlama Y\u00f6netmeli\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda proje yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \nyolunu  a\u00e7makla  birlikte  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte  bulunan  bu  y\u00f6netmeli\u011fe  uygun  proje  yapabilmek  i\u00e7in  gene  uluslar  aras\u0131 \ny\u00f6netmeliklere  uygun  olarak  yap\u0131lan  \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n  de\u011ferlendirilmesi  \u015fartt\u0131r.  Bu  ba\u011flamda  proje  yapma  y\u00f6netmeli\u011fi \nuluslar aras\u0131 standarda uygun olmas\u0131na ra\u011fmen tesisin yap\u0131lmas\u0131na dair y\u00f6netmeli\u011fin eski ve \u00e7eli\u015fkilerle dolu olmas\u0131 \nnedeniyle, uluslararas\u0131 standartlardan yararlan\u0131larak olu\u015fturulan metin meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n faydalanmas\u0131 i\u00e7in EMO \n\u015fartnamesi olarak yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nBay\u0131nd\u0131rl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yap\u0131 \u0130\u015fleri Elektrik Tesisat\u0131 Genel Teknik \u015eartnamesinin g\u00fcncellenmesi de Elektrik M\u00fchendisleri \nOdas\u0131  \u0130stanbul  \u015eubesi\u2019ndeki  Y\u00f6netmelikler  Komisyonu\u2019nun  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  aras\u0131ndad\u0131r.  Olduk\u00e7a  geni\u015f  kat\u0131l\u0131ml\u0131 \nolu\u015fturulan komisyonda \u00fcretici firma temsilcileri ve m\u00fcteahhit firmalar yan\u0131nda, \u00fcniversitelerden akademisyenler, \nkamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda y\u0131llarca kontrolluk ve i\u015fletme m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yapm\u0131\u015f \u00fcyelerimiz ile konusunda uzman \n\u00fcyelerimizin  m\u00fcdahil  oldu\u011fu  150  ki\u015filik  bir  komisyonun  yapt\u0131\u011f\u0131  bu  de\u011ferli  \u00e7al\u0131\u015fma  Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k  Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na \nsunulmas\u0131na ra\u011fmen maalesef dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.\n\fKamu taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan \u015fartnamelerin ulusal veya uluslar aras\u0131 kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f standartlara uygun tarafs\u0131z kurallar \nkoymas\u0131 gerekir. \u00d6rne\u011fin ESE tipi olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilecek paratonerler Avrupa Birli\u011fi ortak standard\u0131nda (EN) ve \ndolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk Standartlar\u0131nda (TSE) bulunmamaktad\u0131r. Ancak Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u015fartnamenin \nilk maddelerinde t\u00fcm malzemelerin TSE\u2019li olmas\u0131 kural haline getirilmi\u015fken b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fkiyle TSE\u2019si olmayan \nmalzeme \u015fart olarak konulmu\u015ftur.\nUluslar aras\u0131 EN 62305 standard\u0131na uygun Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan Korunma Y\u00f6netmeli\u011fi, Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131  Bursa \n\u015eubesi taraf\u0131ndan olu\u015fturulan \u00fcniversitelerden akademisyenler, konusunda uzman \u00fcyelerimizin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 komisyon \nmarifeti  ile  uzun  erimli  bir  \u00e7al\u0131\u015fma  ile  olu\u015fturulmu\u015ftur.  \u00dclke  kaynaklar\u0131n\u0131n  do\u011fru  kullan\u0131lmas\u0131  ekseninde  ulusal \nve  uluslar  aras\u0131  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sisteminin  \u00fcyelerimizin  kullan\u0131m\u0131na  sunulmas\u0131  amac\u0131yla  bu  dok\u00fcman \nyay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.  Bu  \u00e7al\u0131\u015fmada  da  t\u00fcm  ulusal  ve  uluslar  aras\u0131  mevzuat  taranm\u0131\u015f  ulusal  ve  uluslar  aras\u0131  standartlar \nd\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir kural yay\u0131nlanmam\u0131\u015ft\u0131r.\n\u015eartnamenin haz\u0131rlanmas\u0131nda eme\u011fi ge\u00e7en t\u00fcm meslekta\u015flar\u0131m\u0131za te\u015fekk\u00fcr eder, bu dok\u00fcman\u0131n \u00fclkemizdeki elektrik \nm\u00fchendisli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flamas\u0131n\u0131 dileriz.\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI\n42. D\u00d6NEM Y\u00d6NET\u0130M KURULU\nARALIK 2011\n \n   \n \n\f1-ELEKTR\u0130K \u0130\u00c7 TES\u0130SLER\u0130 GENEL TEKN\u0130K \u015eARTNAMES\u0130 \n\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130LER\nB\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nGENEL ESASLAR1 \n1- AmA\u00e7 \n2- KApSAm \n3-DAyANAK \n4- TAN\u0131mLAR \n5- B\u0131R\u0131m f\u0131yATLA \u0131LG\u0131L\u0131 huSuSLAR \n6- S\u00f6K\u00fcm BEDELLER\u0131 \n7- \u0130hzarat \n8- \u00f6L\u00e7\u00fc B\u0131R\u0131mLER\u0131 vE \u00f6L\u00e7mE ESASLAR\u0131 \n9- pRojELER \n10- \u0130malat ve montaj detaylar\u0131 \n11- STANDARTLAR \n12- herhang\u0131 b\u0131r malzemen\u0131n yer\u0131ne kullan\u0131lacak malzemeler \n13- \u00c7al\u0131\u015fan s\u0131stemler\u0131n kapat\u0131lmas\u0131, durdurulmas\u0131 ve ba\u011flama m\u00fcsaades\u0131 \n14- tem\u0131zleme ve ayarlar \n15- DENEmELER \n16- \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n koord\u0131ne ed\u0131lmes\u0131 \n17- ula\u015f\u0131lab\u0131lme \n18- d\u0131\u015f duvarlardak\u0131 a\u00c7\u0131kl\u0131klar \n19- \u0130z\u0131n ve ruhsatnameler \n20- kanun, t\u00fcz\u00fck ve y\u00f6netmel\u0131kler \n21- s\u0131stemler\u0131n ve c\u0131hazlar\u0131n bak\u0131m, onar\u0131m ve tem\u0131zl\u0131kler\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \n21.1- Ge\u00e7ici kabulden \u00f6nce \n21.2- Ge\u00e7ici kabul ile kesin kabul aras\u0131nda \n21.3- Cihaz plakalar\u0131 \n21.4- Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n21.5- Tan\u0131tma, i\u015fletme ve bak\u0131m el kitab\u0131 \n\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nKUVVETLI AKIM ELEKTRIK TESISATI \n22- KApSAm \n23- TABLoLAR \n23.1- Ana Tablo ve B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n23.2- Da\u011f\u0131t\u0131m (Tal\u00ee) tablolar\u0131 \n23.3- Etan\u015f Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n23.4- Saya\u00e7 tablolar\u0131 \n23.5- Di\u011fer tablolar \n24- \u0130\u00c7 tes\u0131sat hatlar\u0131 \n24.1- Genel \n24.22- Y\u00fckseltilmi\u015f d\u00f6\u015feme alt\u0131 tesisat sistemi \n24.23- G\u00fcvenlik ve G\u00fcvenlik hatlar\u0131 \n25- kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 ve baral\u0131 kanallar \n25.1- Kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 \n25.2- PVC kanallar: \n25.3- Baral\u0131 kanallar (Busbar) \n26- al\u00c7ak ger\u0131l\u0131m \u015febekes\u0131 \u0131\u00c7\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m tes\u0131sler\u0131 genel tekn\u0131k \u015fartnames\u0131ne bak\u0131n\u0131z. \n27- \u00e7EvRE AyD\u0131NLATmAS\u0131 \n28- AyD\u0131NLATmA ARmAT\u00fcRLER\u0131 \n4\n5\n5\n5\n5\n5\n5\n6\n7\n7\n7\n8\n9\n9\n9\n9\n10\n10\n10\n10\n10\n11\n11\n11\n11\n11\n12\n12\n12\n14\n14\n14\n14\n14\n16\n18\n18\n18\n19\n19\n20\n21\n22\n22\n25\n26\n26\n26\n26\n\f28.1- Genel \u00f6zellikler \n28.2- Akkor lambal\u0131 ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri \n28.3- Fluoresan ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri \n28.4-Kompak fluoresan\/metal halide lambal\u0131 s\u0131va \u00fcst\u00fc\/g\u00f6mme armat\u00fcrler \n28.5-Dekoratif ama\u00e7l\u0131 fluoresan lambal\u0131 asma tavan armat\u00fcrleri \n28.6-Dekoratif ama\u00e7l\u0131 fluoresan lambal\u0131 aluminyum asma tavan armat\u00fcrleri \n28.7- Yol ve bah\u00e7e ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri \n28.8- Projekt\u00f6rler \n28.9- Ameliyathane Armat\u00fcrleri \n28.10- Negatoskop (R\u00f6ntgen filmi ayd\u0131nlatma cihaz\u0131) \n29- yatakba\u015f\u0131 \u00fcn\u0131teler\u0131 \n29.1- Yo\u011fun bak\u0131m yatakba\u015f\u0131 \u00fcnitesi \n29.2- Hasta yatakba\u015f\u0131 \u00fcnitesi: \n29.3- Hasta odas\u0131 cihazlar\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenli besleme sistemi \n30- kompanzasyon \n\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nZAYIF AKIM ELEKTRIK TESISATI \n31- \u0131\u015f\u0131kl\u0131 ve numarat\u00f6rl\u00fc \u00c7a\u011f\u0131rma tes\u0131satlar\u0131 \n32- kap\u0131 z\u0131l\u0131 ve kap\u0131 otomat\u0131\u011f\u0131 tes\u0131sat\u0131 \n33- hem\u015f\u0131re \u00c7a\u011fr\u0131 s\u0131stem\u0131 \n33.2- Konvansiyonel hem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 sistemi \n33.3- Adresli hem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 sistemi \n34- B\u0131NA \u0131\u00e7\u0131 TELEfoN TES\u0131SAT\u0131 \n34.1-Kapsam \n34.2- Tan\u0131mlar \n34.3- Standartlar \n34.4- Telefon tesisat sortisi (Telefon priz tesisat\u0131): \n34.5- Ana hat tesisat\u0131: \n34.6- Telefon terminal kutular\u0131: \n34.7. Servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket \u015febekesine ba\u011flant\u0131 tesisat\u0131: \n34.8.  Bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131 topraklamas\u0131: \n34.9.  Bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131 projesinin haz\u0131rlanmas\u0131nda uyulacak esaslar: \n34.10- Site i\u00e7i telefon tesisat\u0131: \n35- KoNvANS\u0131yoNEL yANG\u0131N ALG\u0131LAmA vE uyAR\u0131 S\u0131STEm\u0131 \n35.1-  Kapsam \n35.2- Sistem tasar\u0131m\u0131 ve genel \u00f6zellikleri \n35.3- Sistemin ana ve yard\u0131mc\u0131 elemanlar\u0131 \n35.4- Konvansiyonel Yang\u0131n Alg\u0131lama ve Uyar\u0131 Kontrol Paneli \n35.5- Konvansiyonel tekrarlay\u0131c\u0131 panel \n35.6- Konvansiyonel dedekt\u00f6rlerin genel \u00f6zellikleri; \n35.7- Konvansiyonel optik duman dedekt\u00f6r\u00fc \n35.8- Konvansiyonel sabit s\u0131cakl\u0131k \u0131s\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc \n35.9- Kombine \u0131s\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc \n35.10- Konvansiyonel optik duman ve s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n35.11- Konvansiyonel \u0131\u015f\u0131n Tipi Duman Dedekt\u00f6r\u00fc \n35.12- Aktif Hava Emmeli \u00c7ok Hassas Duman Dedekt\u00f6r\u00fc \n35.13- Kablo tipi s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n35.14- Konvansiyonel karbon monoksit gaz dedekt\u00f6r\u00fc: \n35.15- Konvansiyonel patlay\u0131c\u0131 gaz dedekt\u00f6r\u00fc \n35.16- Konvansiyonel d\u00e2hili yang\u0131n uyar\u0131 butonu \n35.17- Konvansiyonel harici yang\u0131n uyar\u0131 butonu \n35.18- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n35.19- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6r\u00fc \n35.20- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sireni \n26\n27\n30\n32\n32\n33\n33\n35\n36\n37\n37\n37\n38\n39\n40\n41\n41\n41\n42\n42\n42\n45\n47\n47\n47\n48\n48\n48\n48\n49\n49\n50\n51\n53\n53\n53\n54\n55\n55\n55\n56\n56\n56\n56\n56\n57\n58\n58\n60\n60\n60\n60\n61\n61\n\f35.21- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n35.22- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc siren \n35.23- Paralel uyar\u0131 lambas\u0131 \n36- ANALoG ADRESL\u0131 yANG\u0131N ALG\u0131LAmA vE uyAR\u0131 S\u0131STEm\u0131 \n36.1- Kapsam \n36.2- Sistem tasar\u0131m\u0131 ve genel \u00f6zellikleri \n36.3- Sistemin ana ve yard\u0131mc\u0131 elemanlar\u0131 \n36.4- Analog adresli yang\u0131n alg\u0131lama ve uyar\u0131 paneli \n36.5- Tekrarlay\u0131c\u0131 panel \n36.6- Analog adresli dedekt\u00f6rler \n36.7- Analog adresli optik duman dedekt\u00f6r\u00fc \n36.8- Analog adresli sabit s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n36.9- Analog adresli s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc \n36.10- Analog adresli kombine optik duman ve s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n36.11- I\u015f\u0131n tipi duman dedekt\u00f6r\u00fc \n36.12- Adresli yang\u0131n alarm butonu \n36.13- Adresli saha kontrol mod\u00fclleri \n36.13.1- Adresli k\u0131sa devre izolat\u00f6r mod\u00fcl\u00fc \n36.13.2-Adresli b\u00f6lge denetim mod\u00fcl\u00fc \n36.13.3- Adresli Sesli ve\/veya \u0131\u015f\u0131kl\u0131 uyar\u0131 kontrol mod\u00fcl\u00fc \n36.13.4- Adresli r\u00f6le mod\u00fcl\u00fc \n36.13.5- Adresli kontak izleme mod\u00fcl\u00fc \n36.14- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n36.15- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6r\u00fc \n36.16- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc siren \n36.17- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n36.18- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 siren fla\u015f\u00f6r\u00fc \n36.19- Paralel ihbar lambas\u0131 \n36.20- Yard\u0131mc\u0131 g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 \n36.21 Adresli patlay\u0131c\u0131 gaz dedekt\u00f6r\u00fc \n36.22 Adresli karbonmonoksit gaz dedekt\u00f6r\u00fc \n37- ac\u0131l durum ayd\u0131nlatma ve y\u00f6nlend\u0131rme s\u0131stem\u0131 \n37.1- Kapsam ve genel \u00f6zellikler \n37.2- Acil durum  ayd\u0131nlatma \u00fcniteleri: \n37.3- Acil durum y\u00f6nlendirme \u00fcniteleri \n37.4- Acil durum d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00fcniteleri \n38- GENEL yAy\u0131N (SESLEND\u0131RmE) vE ANoNS S\u0131STEm\u0131 \n38.1- Kapsam \n38.2- Sistem \n38.3- Genel \u00f6zellikler \n38.4- Kaynak Cihazlar\u0131 \n38.5- Kontrol Mod\u00fclleri \n38.6- \u00d6ny\u00fckselticiler (Preamplifikat\u00f6rler) \n38.7- Anons Mikrofon \u00dcnitesi \n38.8- G\u00fc\u00e7 Amplifikat\u00f6r\u00fc \n38.9- Cihaz Dolab\u0131 \n38.10- Ses Kontrol Panelleri \n38.11- Hoparl\u00f6rler \n38.12- Kablolar \n39- fm-vhf-uhf vE uyDu ANTEN oRTAK Tv S\u0131STEm\u0131 \n39.1- Kapsam \n39.2- Sistem \n39.3- Genel \u00f6zellikler \n39.4- Y\u00fckselte\u00e7ler (Ana Hat-Da\u011f\u0131t\u0131m ve Bina \u0130\u00e7i) \n39.5- Antenler \n39.6- Da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcler \n61\n61\n61\n62\n62\n62\n63\n64\n65\n65\n66\n66\n66\n67\n67\n67\n67\n67\n68\n68\n68\n69\n69\n69\n69\n69\n69\n69\n69\n70\n70\n71\n71\n72\n74\n76\n78\n78\n78\n78\n79\n79\n80\n80\n81\n81\n81\n82\n82\n83\n83\n83\n83\n85\n86\n87\n\f39.7- Prizler \n39.8- Kablolar \n39.9- Konnekt\u00f6rler \n39.10- Cihaz dolab\u0131 \n40-d\u0131\u015f kap\u0131 \u0131le konu\u015fma s\u0131stem\u0131 \n40.1-Kapsam \n40.2-Kapsam D\u0131\u015f\u0131 \n40.3-Tan\u0131mlar \n40.4-Sistem \n40.5-Genel \u00f6zellikler \n41-ver\u0131 \u0131let\u0131\u015f\u0131m (data) s\u0131stem\u0131 \n41.1- Giri\u015f \n41.2- Proje Esaslar\u0131 \n41.3 \u00dcr\u00fcn Esaslar\u0131 \n42- kapal\u0131 devre telev\u0131zyon (kdtv) s\u0131stemler\u0131 \n42.1- kapsam \n42.2- Genel kurallar \n42.3- Sistem \n42.4- Siyah beyaz kameralar \n42.5- Renkli kameralar \n42.6-  Gece \/ G\u00fcnd\u00fcz kameralar \n42.7-  Hareketli dome kamera \n42.8- Siyah beyaz monit\u00f6rler \n42.9- Renkli monit\u00f6rler \n42.10- LCD monit\u00f6rler \n42.11- Mercekler \n42.12- Harici kamera mahfazalar\u0131 ve harici mahfaza ayaklar\u0131 \n42.13- D\u00e2hili kamera ayaklar\u0131 \n42.14- Say\u0131sal kaydediciler \n42.15-Video matriks anahtarlay\u0131c\u0131lar \n42.16- Sinyal da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar \n42.17- Klavyeler \n42.18- Konnekt\u00f6rler \n42.19- Kablolar \n42.20- Fiber optik d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler \n42.21- Rack \nD\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nTELEFON SANTRALLARI \n43- ELEKTRoN\u0131K T\u0131p TAm oTomAT\u0131K TELEfoN SANTRAL\u0131 \n43.1- Kapsam \n43.2- Sistem \n43.3- Genel \u00f6zellikler \n43.4- \u0130\u015fletim \u00f6zellikleri \n43.5- Operat\u00f6r konsolu \n43.6- Robot operat\u00f6r ve mesaj kutusu \n43.7- \u00c7a\u011fr\u0131 kay\u0131t, raporlama ve \u00fccretlendirme sistemi \n43.8- Teknik dok\u00fcmanlar \n43.9- Garanti \n44- \u0131SDN T\u0131p SAy\u0131SAL TELEfoN SANTRAL\u0131 \n44.1- Kapsam \n44.2- Genel \u00f6zellikler \n44.3- Sistem \u00f6zellikleri \n44.4- Abone \u00f6zellikleri \n44.5- \u00c7a\u011fr\u0131 alma \u00f6zellikleri \n87\n87\n87\n87\n89\n89\n89\n89\n90\n90\n92\n92\n93\n95\n100\n100\n100\n100\n101\n101\n103\n104\n105\n105\n106\n107\n107\n107\n107\n108\n109\n109\n109\n109\n110\n110\n111\n111\n111\n111\n111\n111\n112\n112\n113\n114\n114\n115\n116\n116\n116\n116\n119\n119\n\f44.6- Operat\u00f6r \u00f6zellikleri \n44.7-Telefon setleri ve \u00f6zellikleri \n44.8- Analog telefon \n44.9- Dect sistemi (kablosuz telefon sistemi) \n44.10. IP Telefon setleri \n44.11- IP telefon uygulamalar\u0131 (Internet Protokol\u00fc) \n44.12- Robot operat\u00f6r ve mesaj kay\u0131t (sesli posta) sistemi \n44.13- \u00dccretlendirme ve faturaland\u0131rma sistemi \n44.14- \u0130\u015fletme ve bak\u0131m \u00f6zellikleri \n44.15- G\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 (redres\u00f6r \u00fcnitesi) \n44.16- Ana da\u011f\u0131t\u0131m \u00e7at\u0131s\u0131 (MDF) \n44.18- Teknik servis ve garanti \n44.19- Tekliflerle birlikte istenen dok\u00fcmanlar \n44.20- Kontrol ve muayene \n44.21- Sistem kapasitesi \n44.22 \u0130lgili Standartlar \nBE\u015e\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nASANS\u00d6RLER \n45- ASANS\u00f6R TES\u0131SAT\u0131 \n45.1-Kapsam \n45.2- Asans\u00f6r s\u0131n\u0131flar\u0131: \n45.3- Genel kurallar \n45.4- Asans\u00f6r bo\u015flu\u011fu (kuyu-kuyu alt ve \u00fcst bo\u015flu\u011fu) \n45.5- Makina ve makara daireleri \n45.6- Durak kap\u0131lar\u0131 \n45.7- Kabin \n45.8- Kabin kap\u0131lar\u0131 \n45.9- Ask\u0131 tertibat\u0131, halat a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dengeleme ve a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131za kar\u015f\u0131 koruma \n45.10- K\u0131lavuz raylar, tamponlar ve s\u0131n\u0131r g\u00fcvenlik kesicileri \n45.11- Tahrik sistemi \n45.12- Elektrik tesisat\u0131 ve aksam\u0131 \n45.13- Elektrik ar\u0131zalar\u0131na kar\u015f\u0131 korunma, kumandalar, \u00f6ncelikler \n45.14- Uyar\u0131 levhalar\u0131, i\u015faretlemeler ve i\u015fletme talimatlar\u0131 \n45.15- Son kontrol, deneyler ve tutulacak kay\u0131tlar \n45.16-  Asans\u00f6r planlar\u0131 ve hesaplar\u0131 \n45.17- Asans\u00f6r tesisat\u0131n\u0131n kabul\u00fc \n45.18  \u0130lgili Standartlar: \nALTINCI B\u00d6L\u00dcM \nYEDEK G\u00dc\u00c7 KAYNAKLARI \n46- d\u0131zel elektrojen grubu \n46.1- Kapsam \n46.2-  Standartlar \n46.3- Boyutlar\u0131n kontrolu \n46.4- Dizel motor \n46.5- Dizel motorun genel teknik \u00f6zellikleri \n46.6- Motorun s\u00fcrekli net faydal\u0131 g\u00fcc\u00fc \n46.7- Motorun yak\u0131t t\u00fcketimi \n46.8- Reg\u00fclasyon \n46.9- Alternat\u00f6r\u00fcn teknik \u00f6zellikleri \n46.10- Kumanda panosu \n46.12- Ak\u00fc \u015farj \u00fcnitesi \n46.13- Montaj \n121\n121\n124\n124\n124\n125\n126\n127\n128\n128\n128\n129\n129\n130\n130\n131\n133\n133\n133\n133\n133\n133\n136\n137\n137\n137\n137\n138\n138\n138\n138\n138\n138\n139\n139\n139\n139\n142\n142\n142\n142\n142\n142\n143\n143\n144\n144\n145\n145\n146\n149\n149\n\f46.14- E\u011fitim \n46.15- Teknik dok\u00fcmantasyon \n46.16- Tekliflerde dizel motora ait bildirilecek teknik \u00f6zellikler \n46.17- Tekliflerde, alternat\u00f6re ait bildirilecek teknik \u00f6zellikler \n46.18- Kabul i\u015flemleri \n46.19- Garanti \n46.20- Yedek malzeme ve avadanl\u0131k \n46.21-  Uygunluk Kriteri \n46.22-  \u0130lgili Standartlar \nYED\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nYILDIRIMDAN KORUNMA (YILDIRIMLIK) TES\u0130SLER\u0130 \n47- y\u0131LD\u0131R\u0131mDAN KoRuNmA TES\u0131SLER\u0131 \n47.1- Kapsam \n47.2-Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sisteminin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131, tasar\u0131m\u0131, tesisi ve bak\u0131m\u0131na ili\u015fkin esaslar \n47.4 - \u0130\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemi (\u0130\u00e7 YKS) \n47.5- YKS\u2019nin denetim ve bak\u0131m\u0131 \nSEK\u0130Z\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nKES\u0130NT\u0130S\u0130Z G\u00dc\u00c7 KAYNA\u011eI (UPS) \n48-STAT\u0131K upS \n48.1- Kapsam ve genel esaslar \n48.2- A grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \n48.3- B grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \n48.4- C grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \n48.5- D grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \nDOKUZUNCU B\u00d6L\u00dcM \nKAPI G\u0130R\u0130\u015e KONTROL S\u0130STEMLER\u0130 \n49-kartl\u0131 g\u0131r\u0131\u015f kontrol s\u0131stem\u0131 \n49.1- Kapsam \n49.2- Genel \u00f6zellikler \n49.3- Sistem \n49.4- Merkezi santral ve i\u015fletim yaz\u0131l\u0131m\u0131 \n49.5- Okuyucu santrallar\u0131 \n49.6- Yedekli (Backup\u2019l\u0131) besleme paneli \n49.7- Kart okuyucular\u0131 \n49.8- Proximity kartlar \n49.9- Manyetik kontak \n49.10- Kap\u0131 a\u00e7ma butonu \nONUNCU B\u00d6L\u00dcM \nSAAT S\u0130STEMLER\u0130 \n50- merkez\u0131 saat s\u0131stem\u0131 \n50.1 Kapsam \n50.2 Sistem \n50.3 Ana saat \u00fcnitesi \n50.4 Tali saat \u00fcniteleri \n50.5 Kablolar \n50.6 Montaj \n50.7 Dok\u00fcmantasyon \n2-ELEKTR\u0130K \u0130\u00c7 TES\u0130SLER\u0130 Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 \n150\n150\n151\n152\n152\n153\n153\n153\n153\n154\n154\n154\n154\n154\n163\n169\n172\n172\n172\n172\n175\n175\n176\n178\n182\n182\n182\n182\n182\n182\n182\n183\n183\n184\n184\n184\n184\n185\n185\n185\n185\n185\n185\n186\n186\n186\n186\n188\n\fB\u00d6L\u00dcM 1 \nAMA\u00c7, KAPSAM, DAYANAK, UYGULAMA VE TANIMLAR \nmADDE 1- AmA\u00e7 vE KApSAm \nmADDE 2 - DAyANAK \nmADDE 3 - uyGuLAmA \nmADDE 4- TAN\u0131mLAR \nB\u00d6L\u00dcM 2 \nGENEL VE Y\u00d6NETIMLE \u0130LGILI H\u00dcK\u00dcMLER \n189\n189\n189\n190\n190\n190\n205\n205\n205\n205\n205\n206\n206\n207\n207\n207\n207\n207\n207\n208\n208\nmADDE 5- K\u0131SALTmALAR \nmadde 6- elektr\u0131k \u0131\u00c7 tes\u0131s \u0131\u015fler\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \nmadde 7- elektr\u0131k tes\u0131sat\u00c7\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130\u015fletmeye kaydolmas\u0131 \nmadde 8- tes\u0131s\u0131n ba\u015fka b\u0131r elektr\u0131k tes\u0131sat\u00c7\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan tamamlanmas\u0131 \nmadde 9- kurulu tes\u0131sler\u0131n de\u011f\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmes\u0131 ya da b\u00fcy\u00fct\u00fclmes\u0131 \nmadde 10- kurulu g\u00fc\u00c7ler\u0131n de\u011f\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmes\u0131 \nmadde 11 \u2013 elektr\u0131k tes\u0131sat\u00c7\u0131s\u0131n\u0131n \u0131\u015fe ba\u015flamas\u0131 \nmadde 12- tes\u0131s\u0131n yap\u0131m\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0130\u015fletmeye b\u0131ld\u0131r\u0131lmes\u0131 \nmadde 13 \u2013 tes\u0131ste yap\u0131lab\u0131lecek de\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kler \nmadde 14 \u2013 yap\u0131lm\u0131\u015f tes\u0131sler\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve \u0131nsanlar\u0131n uyar\u0131lmas\u0131 \nmadde 15 \u2013 \u0130\u015fletmeden elektr\u0131k ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0131stenmes\u0131 \nmadde 16 \u2013 k\u0131rac\u0131larla yap\u0131 sah\u0131pler\u0131 aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131klar \nmadde 17 \u2013 abonen\u0131n \u015febekeye ba\u011flanmas\u0131 \nmadde 18 - enerj\u0131 odas\u0131, kablo bacas\u0131(kablo \u015faft\u0131), da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131, a.g. saya\u00c7 ve saya\u00c7 altl\u0131klar\u0131, kompanzasyon \nTES\u0131SLER\u0131 \nmADDE 19- S\u0131STEm SE\u00e7\u0131m\u0131 \nmadde 20 \u2013 \u0130\u00c7 tes\u0131sler\u0131n denetlenmes\u0131 ve muayenes\u0131 \nmadde 21 \u2013 elektr\u0131k tes\u0131sat\u00c7\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu \nmadde 22- y\u00f6netmel\u0131\u011fe uygun olmayan tes\u0131sler \nmadde 23 \u2013 y\u00f6netmel\u0131\u011fe uymayan elektr\u0131k tes\u0131sat\u00c7\u0131lar\u0131 \nmadde 24 \u2013 tes\u0131slerde kullan\u0131lacak gere\u00c7ler ve c\u0131hazlar \nmadde 25 \u2013 ge\u00c7\u0131c\u0131 tes\u0131sler \nmadde 26 \u2013 \u0130z\u0131n  ver\u0131len ger\u0131l\u0131m de\u011f\u0131\u015fme oran\u0131 \nmadde 27 - \u0130z\u0131n ver\u0131len en b\u00fcy\u00fck y\u00fck de\u011fer\u0131 \n208\n209\n209\n210\n210\n210\n210\n210\n210\n211\nB\u00d6L\u00dcM 3 \nTEKNIK KONULARLA \u0130LGILI GENEL H\u00dcK\u00dcMLER \nmADDE 28- TEmEL pRENS\u0131pLER \n28a- elektr\u0131k \u00c7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n28b - \u0131s\u0131l  etk\u0131lere kar\u015f\u0131 koruma \n28c -  a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma \n28d - hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n28e - a\u015f\u0131r\u0131 ger\u0131l\u0131me kar\u015f\u0131 koruma \nmADDE 29- TASAR\u0131m \nmADDE 30- ELEKTR\u0131K DoNAN\u0131m\u0131N\u0131N SE\u00e7\u0131m\u0131 \nB\u00d6L\u00dcM 4 \n212\n212\n212\n212\n212\n213\n213\n213\n213\n216\n217\nELEKTRIK TESISATLARININ MONTAJI, DO\u011eRULANMASI, PERIYODIK DENETIM VE DENEYLERI \n217\nmADDE 31 - moNTAj \nmadde 32- do\u011frulama \nmADDE 33- pER\u0131yoD\u0131K DENET\u0131m vE DENEyLER \nB\u00d6L\u00dcM 5 \n217\n217\n217\n218\n\fGENEL KARAKTERISTIKLERIN BELIRLENMESI \nmadde 34- e\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00c7 \nmadde 35 \u2013 ger\u0131l\u0131m alt\u0131nda bulunan \u0131letkenler\u0131n d\u00fczenlenmes\u0131 ve topraklama s\u0131stem\u0131n\u0131n t\u0131p\u0131 \nmadde 36-  beslemen\u0131n n\u0131tel\u0131\u011f\u0131 \nmadde 37-  tes\u0131sat\u0131n devre d\u00fczenlemes\u0131 \nmadde 38- d\u0131\u015f  etk\u0131ler \nmADDE 39- uyumLuLuK \nmADDE 40- BAK\u0131m \nB\u00d6L\u00dcM 6 \nG\u00dcVENLIK \u00d6NLEMLERI \nmADDE 41- \nELEKTRIK \u00c7ARPMASINA KAR\u015eI KORUMA \nmadde 42 \u2013 do\u011frudan ve dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 b\u0131rl\u0131kte koruma \nmadde 43- do\u011frudan dokunmaya  kar\u015f\u0131 koruma \nmadde 44- dolayl\u0131 dokunmaya  kar\u015f\u0131 koruma \nGENEL \nTN S\u0131STEm \nTT S\u0131STEm \n\u0131T S\u0131STEm \ntamamlay\u0131c\u0131 potans\u0131yel dengeleme \nmadde 45- \u0131s\u0131l etk\u0131lere kar\u015f\u0131 koruma \nmadde 46- zararl\u0131 \u0131s\u0131l  etk\u0131lere ve yang\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \nmadde 47   yanmalara kar\u015f\u0131 koruma \nmadde 48- a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 koruma \nA\u015eIRI AKIMA KAR\u015eI KORUMA \nmADDE 49- GENEL \nIT SISTEMLERINDE A\u015eIRI Y\u00dcK KORUMA CIHAZLARI \n218\n218\n218\n218\n219\n219\n220\n220\n221\n221\n221\n221\n221\n224\n226\n227\n228\n230\n231\n233\n239\n240\n241\n241\n242\n242\n243\n243\nmadde 50 - koruma c\u0131hazlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 \n243\nmadde 51- a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n244\nmadde 52- hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n249\nmadde 53- a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131 ve hata ak\u0131m\u0131 korumas\u0131nda koord\u0131nasyon \n249\nmadde 54- besleme kayna\u011f\u0131n\u0131n karakter\u0131st\u0131kler\u0131 \u0131le a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 \na\u015f\u0131r\u0131 ger\u0131l\u0131me kar\u015f\u0131 koruma \n250\nmadde 55- atmosfer kaynakl\u0131 veya anahtarlama neden\u0131yle ortaya \u00c7\u0131kan a\u015f\u0131r\u0131 ger\u0131l\u0131mlere kar\u015f\u0131 koruma 250\n251\nmadde 56-  d\u00fc\u015f\u00fck ger\u0131l\u0131me kar\u015f\u0131 koruma \n252\nmADDE 57- Ay\u0131RmA vE ANAhTARLAmA \n253\nmADDE 58- Ay\u0131RmA \n254\nmADDE 59- mEKAN\u0131K BAK\u0131m \u0131\u00e7\u0131N A\u00e7mA \n255\nmadde 60- ac\u0131l anahtarlama \n256\nmadde 61- \u0130\u015flevsel anahtarlama (kontrol-kumanda-fonks\u0131yon) \nB\u00d6L\u00dcM  7 \nDI\u015e ETKILERLE   OLU\u015eAN TEHLIKELERE KAR\u015eI KORUMA \u00d6NLEMLERININ SE\u00c7IMI \nmadde 62- yang\u0131n tehl\u0131kes\u0131 bulunan alanlarda al\u0131nacak \u00f6nlemler \nB\u00d6L\u00dcM 8 \nDONANIMIN   SE\u00c7IMI VE MONTAJI \nmADDE 63- GENEL \nmADDE 64- STANDARTLARA uyGuNLuK \nmadde 65- \u00c7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 ve d\u0131\u015f etk\u0131ler \n258\n258\n258\n261\n261\n261\n261\n261\n\fmadde 66- \u0130\u015faretleme \nmadde 67- per\u0131yod\u0131k kontrol, deneme ve uyar\u0131lar \nmadde 68- kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 zararl\u0131 etk\u0131ler \nmADDE 69- hAT S\u0131STEmLER\u0131N\u0131N T\u0131pLER\u0131 \nTABLO 8 \nHat Sistemlerinin Se\u00e7ilmesi \nTABLO 9 \nHat Sistemlerinin Montaj\u0131 \nTesisat Y\u00f6ntemleri (\u00d6rnekler) \nTablo 10 \u2019un devam\u0131 \nTablo 10\u2019un devam\u0131 \nTablo 10\u2019un devam\u0131 \nTablo 10\u2019un devam\u0131 \nmadde 71- ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapas\u0131teler\u0131 \nmadde 72- \u0130letkenler\u0131n kes\u0131tler\u0131 \nmadde 73  t\u00fcket\u0131c\u0131 tes\u0131sler\u0131nde ger\u0131l\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \nmadde 74- elektr\u0131ksel ba\u011flant\u0131lar \nmadde 75- yang\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u0131\u00c7\u0131n se\u00c7\u0131m ve montaj \u015fartlar\u0131 \nmadde 76-  d\u0131\u011fer tes\u0131satlara yak\u0131nl\u0131k \nmadde 77- devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 koruma ve tem\u0131zl\u0131k \u0131le \u0131lg\u0131l\u0131 se\u00c7\u0131m ve montaj \nB\u00d6L\u00dcM 9 \nBA\u011eLAMA TESISLERI \n(KORUMA, AYIRMA VE ANAHTARLAMA I\u00c7IN) \nmADDE 78- oRTAK KuRALLAR \nmadde 79-  elektr\u0131k \u00c7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma c\u0131hazlar\u0131 \nmadde 80- d\u00fc\u015f\u00fck  ger\u0131l\u0131me kar\u015f\u0131 koruma c\u0131hazlar\u0131 \nmadde 81- ay\u0131rma ve anahtarlama c\u0131hazlar\u0131 \nB\u00d6L\u00dcM 10 \nTOPRAKLAMA D\u00dcZENLEMELERI VE KORUMA \u0130LETKENLERI \nmADDE 82- GENEL \nmadde 83- topra\u011fa olan ba\u011flant\u0131lar \nmADDE 84- KoRumA \u0131LETKENLER\u0131 \nmadde 85- koruma ama\u00c7l\u0131 topraklama d\u00fczenlemeler\u0131 \nmadde 86- koruma ve fonks\u0131yon ama\u00c7l\u0131 b\u0131rle\u015f\u0131k topraklama d\u00fczenlemeler\u0131 \nmADDE 87- poTANS\u0131yEL DENGELEmE \u0131LETKENLER\u0131 \nB\u00d6L\u00dcM 11 \nDI\u011eER CIHAZLAR \nmADDE 88- ENERj\u0131 \u00fcRET\u0131m B\u0131R\u0131mLER\u0131 \nmADDE 89- D\u00f6NER mAK\u0131NELER \nmADDE 90- AKSESuARLAR \nmADDE 91- T\u00fcKET\u0131m ARA\u00e7LAR\u0131 \nmADDE 92-  TRANSfoRmAT\u00f6RLER \nB\u00d6L\u00dcM 12 \nG\u00dcVENLIK  SISTEMLERI  \u0130LE  \u0130LGILI GERE\u00c7LER \nmADDE 93- GENEL \nmADDE 94-  KAyNAKLAR \nmADDE 95- DEvRELER \nmadde 96- c\u0131hazlar\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131 \n262\n265\n267\n267\n269\n269\n270\n270\n271\n273\n274\n275\n276\n281\n284\n285\n287\n289\n290\n292\n293\n293\n293\n293\n293\n296\n296\n299\n299\n299\n299\n301\n305\n305\n306\n307\n307\n307\n310\n311\n313\n315\n317\n317\n317\n317\n318\n318\n\fmadde 97- paralel \u00c7al\u0131\u015famayan besleme kaynaklar\u0131na sah\u0131p g\u00fcvenl\u0131k s\u0131stemler\u0131 \u0131le \u0131lg\u0131l\u0131 \u00f6zel kurallar. 318\nmadde 98- paralel \u00c7al\u0131\u015fab\u0131len besleme kaynaklar\u0131na sah\u0131p g\u00fcvenl\u0131k s\u0131stemler\u0131 \u0131le \u0131lg\u0131l\u0131 \u00f6zel kurallar. 318\nB\u00d6L\u00dcM 13 \n\u0130LK  DENETLEME  VE DENEYLER \nmADDE 99- GENEL \nmadde 100- g\u00f6zle denetleme \nmADDE 101- DENEmELER \nmadde 102- tes\u0131sattak\u0131 eklemeler ve de\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kler \nB\u00d6L\u00dcM 14 \nPERIYODIK DENETLEME VE DENEYLER \nmADDE 103- GENEL \nmadde 104- denetleme ve deney s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \nB\u00d6L\u00dcM 15 \nBELGELENDIRME  VE RAPORLAMA \nmADDE 105- GENEL \nmadde 106- \u0130lk kontroller \nmadde 107- de\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kler ve eklemeler \nmADDE 108- pER\u0131yoD\u0131K \nB\u00d6L\u00dcM 16 \n\u00d6ZEL TESISATLAR VEYA YERLER \u0130\u00c7IN \u00d6ZEL KURALLAR \n320\n320\n320\n320\n321\n326\n327\n327\n327\n327\n329\n329\n329\n329\n330\n330\n331\n331\n331\n331\n335\n340\n342\n346\nmADDE 109-  GENEL \nmadde 110- banyo ve du\u015f bulunan yerler \nmadde 111- y\u00fczme havuzlar\u0131 ve d\u0131\u011fer havuzlar \nmadde 112- saunalar\u0131n s\u0131cak b\u00f6l\u00fcmler\u0131 \nmadde 113- yap\u0131m alanlar\u0131 (\u015fant\u0131ye tes\u0131sler\u0131) \nmadde 115- dar \u0131letken yerler (hareket\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131c\u0131 alanlar) \nmadde 116- koruma \u0131letken\u0131nden normal \u015fartlarda b\u00fcy\u00fck ak\u0131mlar ge\u00c7en c\u0131hazlar\u0131n tes\u0131satlar\u0131ndak\u0131 topraklama \nKuRALLAR\u0131 \nmadde 117- karavanlar, ve motorlu karavanlar \u0131\u00c7\u0131n elektr\u0131k tes\u0131sat\u0131 \nelektr\u0130k beslemes\u0130 \u0130\u00c7\u0130n tal\u0130matlar \nba\u011flant\u0131 yap\u0131l\u0131rken: \nba\u011flant\u0131y\u0131 keserken: \nmADDE 118- KARAvAN pARKLAR\u0131 \u0131\u00e7\u0131N ELEKTR\u0131K TES\u0131SAT\u0131 \nmADDE 119  T\u0131BB\u00ee yERLER \nmadde 120- d\u0131\u015f ayd\u0131nlatma \nmadde 121- fuar, g\u00f6ster\u0131 ve serg\u0131 mahaller\u0131, s\u0131rkler, lunaparklar \nmADDE 122-  moB\u0131LyALAR \nmadde 123- hareket edeb\u0131len ara\u00c7 t\u0131p\u0131 b\u0131r\u0131mler veya ta\u015f\u0131nab\u0131l\u0131r b\u0131r\u0131mler \nmadde 124-  mar\u0131nalar ve k\u00fc\u00c7\u00fck \u00f6zel gez\u0131 tekneler\u0131 \nmadde 125 \u2013 \u0130let\u0131\u015f\u0131m tes\u0131sler\u0131 ve d\u0131\u011fer tes\u0131sler \n347\n350\n352\n352\n352\n354\n355\n363\n364\n368\n369\n371\n374\nB\u00d6L\u00dcM 17 \nSON H\u00dcK\u00dcMLER \nmadde 126 - y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe \u0131l\u0131\u015fk\u0131n h\u00fck\u00fcmler \nEK A \nAKIM TA\u015eIMA KAPAS\u0130TELER\u0130 \n375\n375\n375\n376\n376\n\fa.1 g\u0131r\u0131\u015f \na.2 \u00c7evre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \na.3 topra\u011f\u0131n term\u0131k d\u0131renc\u0131 \na.4 yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \u0131letken veya kablo gruplar\u0131 \na. 5 farkl\u0131 kes\u0131tler\u0131 olan gruplar \na. 6  tes\u0131sat y\u00f6ntemler\u0131 \n376\n376\n376\n377\n377\n378\nTABLO A.1   TESISAT D\u00d6\u015eEME Y\u00d6NTEMLERINE G\u00d6RE KULLANILACAK AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI \nLISTESI \n380\nTABLO A.2  TABLO A.1DEKI TESISAT \u015eEKILLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI \n382\nTABLO A.3  TABLO A.1DEKI TESISAT \u015eEKILLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI  383\nTABLO A.4   TABLO A.1DEKI TESISAT \u015eEKILLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI  384\nTABLO A.5  TABLO A.1DEKI TESISAT \u015eEKILLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI  385\nTABLO A.6   TABLO A.1 DEKI C TESISAT Y\u00d6NTEMINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI 386\nTABLO A.7   TABLO A.1 DEKI C TESISAT Y\u00d6NTEMINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI 387\nTABLO A.8  TABLO A.1 DEKI E, F VE G  TESISAT Y\u00d6NTEMLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI \n388\nTABLO A.9  TABLO A.1 DEKI E, F VE G  TESISAT Y\u00d6NTEMLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI \n389\nTABLO A.10     TABLO A.1 DEKI E, F VE G  TESISAT Y\u00d6NTEMLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI   \nPVC YALITIM BAKIR ILETKEN \n390\nTABLO A.11  TABLO A.1 DEKI E, F VE G  TESISAT Y\u00d6NTEMLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI    \nPVC YALITIM ALUMINYUM ILETKEN \n391\nTABLO A.12  TABLO A.1  DEKI E, F VE G  TESISAT Y\u00d6NTEMLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI \n392\nTABLO A.13   TABLO A.1 DEKI E, F VE G  TESISAT Y\u00d6NTEMLERINE G\u00d6RE AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI \n393\nTABLO A. 14   300C SICAKLIKTAN FARKLI HAVA SICAKLIKLARINDA D\u00d6\u015eENMI\u015e KABLOLAR I\u00c7IN \nD\u00dcZELTME FAKT\u00d6RLERI \n394\nTABLO A. 15   20 0C\u2019DAN FARKLI TOPRAKTA KANAL I\u00c7INDEKI KABLOLARIN AKIM TA\u015eIMA \nKAPASITELERINE UYGULANACAK D\u00dcZELTME FAKT\u00d6RLERI \n395\nTABLO A.16   TOPRA\u011eIN TERMIK DIRENCININ 2,5 K-M\/W \u2018DEN FARKLI OLDU\u011eU YERLERDE G\u00d6M\u00dcL\u00dc \nKANAL I\u00c7INDEKI KABLOLARDA D Y\u00d6NTEMI I\u00c7IN AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERINE UYGULANACAK \nD\u00dcZELTME FAKT\u00d6RLERI. \n395\nTABLO A.17  BIRDEN FAZLA DEVRE YA DA BIRDEN FAZLA \u00c7OK DAMARLI KABLO GRUPLARI I\u00c7IN \nTABLOLAR \n396\nTABLO A.18 DO\u011eRUDAN TOPRAKTA G\u00d6M\u00dcL\u00dc BIR DEVREDEN FAZLA KABLOLAR I\u00c7IN ZAYIFLATMA \nFAKT\u00d6RLERI \n397\nTABLO A.19  TOPRA\u011eA G\u00d6M\u00dcL\u00dc KANAL I\u00c7INDE BIR DEVREDEN FAZLA KABLOLAR I\u00c7IN ZAYIFLATMA \nFAKT\u00d6RLERI \n398\nTABLO A.20  GRUP OLARAK, HAVADA D\u00d6\u015eENMI\u015e \u00c7OK DAMARLI KABLOLARA UYGULANACAK \nZAYIFLATMA FAKT\u00d6RLERI. \n399\n\fTABLO A. 21 TEK DAMARLI KABLOLARIN GRUP HALINDE D\u00d6\u015eENMESINDE UYGULANACAK \n400\nZAYIFLATMA FAKT\u00d6RLERI. \nTABLO B.1 AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI \nTABLO B. 2   AKIM TA\u015eIMA KAPASITELERI. \n401\n402\nTABLO B. 3     GRUP DEVRELER YA DA GRUP \u00c7OK DAMARLI KABLOLAR I\u00c7IN ZAYIFLATMA \nFAKT\u00d6RLERI. \n403\nEK B \nE\u015eZAMANLILIK  KATSAYILARI VE EN B\u00dcY\u00dcK G\u00dcC\u00dcN BEL\u0130RLENMES\u0130 \nb.1 tar\u0131fler : \nb.2  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 \nkonut d\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 b\u0131nalarda ayd\u0131nlatma y\u00fckler\u0131 \u0131\u00c7\u0131n e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131lar\u0131 \nkonut d\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 b\u0131nalarda pr\u0131zler \u0131\u00c7\u0131n e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 \nasans\u00f6rler \u0131\u00c7\u0131n e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 \ne\u015fzamanl\u0131 y\u00fck\u00fcn bel\u0131rlenmes\u0131 \u0131\u00c7\u0131n \u00f6rnekler \nEK C \nGER\u0130L\u0130M D\u00dc\u015e\u00dcM\u00dc HESABI \nEK D \n\u00dc\u00c7 FAZLI S\u0130STEMLERDE HARMON\u0130K AKIMLARIN ETK\u0130S\u0130 \nEK E \nGIRI\u015e \nELEKTR\u0130K TES\u0130SAT BELGES\u0130 \nELEKTR\u0130K TES\u0130SAT BELGES\u0130 \n\u0130\u015eVERENLER  \u0130\u00c7\u0130N  A\u00c7IKLAMA (BELGEYE EKLENECEK) \nABONE BILGILERI: \nDENETLEME L\u0130STES\u0130 \nDENEY SONU\u00c7LARI L\u0130STES\u0130 \nDENEY SONU\u00c7LARI LISTESININ DOLDURULMASI ILE ILGILI A\u00c7IKLAMA  NOTLARI \nFORM 4 \nEK F \n404\n404\n404\n404\n406\n407\n407\n407\n409\n409\n413\n413\n415\n415\n418\n419\n419\n421\n423\n424\n425\n427\n429\nTIBB\u00ce YERLER\u0130N G\u00dcVENL\u0130K H\u0130ZMETLER\u0130 \u0130\u00c7\u0130N SINIFLANDIRMA VE GRUP NUMARALARININ \n429\nAYRILMASI \u0130\u00c7\u0130N \u00d6RNEKLER \nTABLO F.1 \n\u00d6RNEKLERIN LISTESI \nEK G \n429\n429\n432\n\f\u015eEK\u0130LLER \n3- ELEKTR\u0130K DA\u011eITIM TES\u0130SLER\u0130 GENEL TEKN\u0130K \u015eARTNAMES\u0130 \nB\u00d6L\u00dcM 1 - GENEL \nB\u00d6L\u00dcM 2 - D\u0130REKLER \na - dem\u0130r d\u0130rekler \nb - beton d\u0130rekler \nc - a\u011fa\u00c7 d\u0130rekler \nB\u00d6L\u00dcM 3- \u0130LETKENLER VE KABLOLAR \na - \u00c7\u0131plak \u0130letkenler: \nb - yeralt\u0131 kablolar\u0131: \nB\u00d6L\u00dcM 4- HAVA HATTI \u0130ZOLAT\u00d6RLER\u0130 \nB\u00d6L\u00dcM 5- PARAFUDRLAR \nB\u00d6L\u00dcM 6- BARALAR (TOPLAYICI \u00c7UBUKLAR) \nB\u00d6L\u00dcM 7- TOPRAKLAMALAR \nB\u00d6L\u00dcM 8- TRANSFORMAT\u00d6RLER \na-g\u00fc\u00c7 transformat\u00f6rler\u0130 \nb-\u00f6l\u00c7\u00fc transformat\u00f6rler\u0130 \nB\u00d6L\u00dcM 9- Y\u00dcKSEK GER\u0130L\u0130M DEVRE KES\u0130C\u0130 VE AYIRICILARI \nB\u00d6L\u00dcM 10- Y\u00dcKSEK GER\u0130L\u0130M H\u00dcCRELER\u0130 \na - esk\u0131 t\u0131p a\u00c7\u0131k h\u00fccreler \nb - metal mahfazal\u0131 h\u00fccreler: \nB\u00d6L\u00dcM 11-  A.G. DA\u011eITIM TABLOLARI \nB\u00d6L\u00dcM 12- ESK\u0130 (MEVCUT) \u015eEBEKEN\u0130N S\u00d6K\u00dcLMES\u0130 \nYILDIRIMDAN KORUNMA Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 \nB\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nAmA\u00e7 vE KApSAm \nDAyANAK \nuyGuLAmA \nTAN\u0131mLAR \na) y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma s\u0131stem\u0131ne \u0131l\u0131\u015fk\u0131n tan\u0131mlar: \nb) y\u0131ld\u0131r\u0131mla \u0131lg\u0131l\u0131 r\u0131sk y\u00f6net\u0131m\u0131ne \u0131l\u0131\u015fk\u0131n tan\u0131mlar: \nc) elektr\u0131k ve elektron\u0131k s\u0131stemlere \u0131l\u0131\u015fk\u0131n tan\u0131mlar: \n\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nYILDIRIMDAN KORUMA S\u0130STEMLER\u0130YLE \u0130LG\u0130L\u0130 GENEL KURALLAR \nGENEL KuRALLAR \nmADDE 5 \na) y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131da meydana get\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hasarlar: \n1) Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131 \u00fczerindeki etkileri: \n2) Yap\u0131ya verilen hasar\u0131n kaynaklar\u0131 ve tipleri: \nb) h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131na gelen hasar: \n432\n447\n448\n448\n448\n449\n450\n451\n451\n454\n460\n461\n461\n462\n463\n463\n465\n467\n469\n469\n470\n470\n475\n478\n478\n478\n478\n478\n478\n479\n482\n482\n484\n484\n484\n484\n484\n484\n484\n485\n\f1) Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n hizmet tesisat\u0131na etkileri: \n2) Hizmet tesisat\u0131na verilen hasar\u0131n kaynaklar\u0131 ve tipleri: \nc) kay\u0131p t\u0131pler\u0131: \n\u00c7izelge 1 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme noktalar\u0131na g\u00f6re bir yap\u0131daki hasar kaynaklar\u0131, hasar tipleri ve kay\u0131p tipleri \n\u00c7izelge 2\u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme noktalar\u0131na g\u00f6re hizmet tesisat\u0131nda meydana gelen hasarlar ve kay\u0131plar \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma \u0131ht\u0131yac\u0131 ve ekonom\u0131k uygunluk \nmADDE 6 \u2013 \na) y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma \u0131ht\u0131yac\u0131: \nb) y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunman\u0131n ekonom\u0131k uygunlu\u011fu: \nKoRuNmA \u00f6NLEmLER\u0131 \nmADDE 7- \na) dokunma ve ad\u0131m ger\u0131l\u0131mler\u0131nden dolay\u0131 canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmes\u0131n\u0131 azaltmak \u0131\u00c7\u0131n al\u0131nacak korunma \u00f6nlemler\u0131: \n488\nb) f\u0131z\u0131ksel hasar\u0131 azaltmak \u0131\u00c7\u0131n al\u0131nacak korunma \u00f6nlemler\u0131: \nc) elektr\u0131k ve elektron\u0131k s\u0131stemler\u0131n ar\u0131zas\u0131n\u0131 azaltmak \u0131\u00c7\u0131n al\u0131nacak korunma \u00f6nlemler\u0131: \n1) Yap\u0131lar i\u00e7in: \n2) Hizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in: \nyap\u0131lar\u0131n ve h\u0131zmet tes\u0131satlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 \u0131\u00c7\u0131n temel \u00f6l\u00c7\u00fctler \nmADDE 8- \na) y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma d\u00fczeyler\u0131 (ykd): \n\u00c7izelge 3 \u2013 YKD\u2019ye g\u00f6re y\u0131ld\u0131r\u0131m parametrelerinin en b\u00fcy\u00fck de\u011ferleri \n\u00c7izelge 4 \u2013 YKD\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen y\u0131ld\u0131r\u0131m parametrelerinin en k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferleri ve bunlara ili\u015fkin yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131 \n491\nb) y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgeler\u0131 (ykb): \nc) yap\u0131lar\u0131n korunmas\u0131 \n1) Fiziksel hasar\u0131 ve \u00f6l\u00fcm tehlikesini azaltmak i\u00e7in korunma: \n2) \u0130\u00e7 sistemlerin korunmas\u0131: \nd) h\u0131zmet tes\u0131satlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 \n\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nR\u0130SK Y\u00d6NET\u0130M\u0130 \nr\u0131sk y\u00f6net\u0131m\u0131n\u0131n genel \u0130lkeler\u0131 \nmADDE 9 \u2013 \ngenel: \nB) hASARLAR vE KAy\u0131pLAR \nc) r\u0131sk ve r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131: \n1) Risk (R): \n\u00c7izelge 5 \u2013 Her t\u00fcr hasar ve kay\u0131p i\u00e7in yap\u0131lardaki riskler \n2) Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \n3) Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \n4) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \n5) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \n6) Bir hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 hizmet tesisat\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \n7) Bir hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 hizmet tesisat\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nd) b\u0131r yap\u0131yla \u0131lg\u0131l\u0131 r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131: \n491\n491\n491\n492\n492\n493\n493\n493\n493\n493\n493\n493\n493\n494\n494\n494\n494\n495\n495\n495\n495\nYaln\u0131zca patlama riski olan yap\u0131lar ve i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 tehlikeye sokabilece\u011fi \n1)  \nhastaneler gibi yerler i\u00e7in. \n2)  \nYaln\u0131zca hayvan telefi olabilecek yerler i\u00e7in. \n\u00c7izelge 6- Bir yap\u0131da s\u00f6z konusu olabilecek her t\u00fcr kay\u0131p i\u00e7in risk bile\u015fenleri \n1) Hasar kayna\u011f\u0131na g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \n2) Hasar tipine g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \ne) b\u0131r h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131 \u0131le \u0131lg\u0131l\u0131 r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 \n\u00c7izelge 7- Bir hizmet tesisat\u0131nda s\u00f6z konusu olabilecek her t\u00fcr kay\u0131p i\u00e7in risk bile\u015fenleri \n1) Hasar kayna\u011f\u0131na g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \n2) Hasar t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nf) r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131 etk\u0131leyen fakt\u00f6rler \n485\n485\n486\n486\n486\n487\n487\n487\n487\n488\n488\n488\n488\n488\n488\n488\n489\n489\n489\n495\n495\n496\n496\n496\n496\n497\n497\n497\n497\n\f\u00c7izelge 8 - Bir yap\u0131da risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \n1) Bir yap\u0131da risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \n\u00c7izelge 9 - Bir hizmet tesisat\u0131nda risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \n2) Bir hizmet tesisat\u0131nda risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \nR\u0131SK y\u00f6NET\u0131m\u0131 \nmADDE 10- \na) temel ad\u0131mlar: \nb) r\u0131sk\u0131 hesaplanacak yap\u0131 \nc) r\u0131sk\u0131 hesaplanacak h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131 \nd) katlan\u0131lab\u0131l\u0131r r\u0131sk, RT: \n497\n498\n498\n498\n498\n498\n498\n499\n499\n499\n499\n499\ne) korunma gerekl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0131rdelenmes\u0131 \u0131\u00c7\u0131n b\u0131r yol \n500\nf) korunman\u0131n ekonom\u0131k a\u00c7\u0131dan de\u011ferlend\u0131r\u0131lmes\u0131 prosed\u00fcr\u00fc \n500\nG) KoRuNmA \u00f6NLEmLER\u0131N\u0131N SE\u00e7\u0131m\u0131 \n502\nyap\u0131lar \u0131\u00c7\u0131n r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 \n502\nA) TEmEL DENKLEm \n503\nb) yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 (s1) \nc) yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 (s2) \n503\nd) yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 (s3)  503\ne) yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 b\u0131r h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 (s4) \n503\n\u00c7izelge 10 - Katlan\u0131labilir riskin (RT) \u00f6nerilen de\u011ferleri \n\u00c7izelge 11 \u2013 Bir yap\u0131da risk bile\u015fenlerini de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullan\u0131lacak parametreler \nf) yap\u0131lar \u0131\u00c7\u0131n r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131 hesab\u0131n\u0131n \u00f6zet\u0131 \n\u00c7izelge 12- Farkl\u0131 kaynaklar\u0131n neden oldu\u011fu farkl\u0131 hasar tiplerine g\u00f6re yap\u0131lar i\u00e7in risk bile\u015fenlerinin hesab\u0131 \ng) yap\u0131lar\u0131n b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lmas\u0131 (zS) \nh) b\u00f6l\u00fcmlere (zS) ayr\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131lar\u0131n r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n de\u011ferlend\u0131r\u0131lmes\u0131 \n1) R1, R2 ve R3 riskleri \n2) R4 riski \nh\u0131zmet tes\u0131satlar\u0131 \u0131\u00c7\u0131n r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 \nmADDE 12- \ntemel denklem: \nb) h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 (s3) \n\u00c7izelge 13\u2013 Bir hizmet tesisat\u0131nda risk bile\u015fenlerini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131lacak parametreler \nc) h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 (s4) \ne) h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131 \u0131\u00c7\u0131n r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n \u00f6zet\u0131 \n\u00c7izelge 14- Farkl\u0131 kaynaklar\u0131n neden oldu\u011fu farkl\u0131 hasar tiplerine g\u00f6re yap\u0131lar i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nf) h\u0131zmet tes\u0131satlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcmlere (sS) AyR\u0131LmAS\u0131 \nD\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nYAPILARIN VE \u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130 CANLILARIN KORUNMASI \ny\u0131LD\u0131R\u0131mDAN KoRuNmA S\u0131STEm\u0131 (yKS) \na) yks s\u0131n\u0131f\u0131: \n\u00c7izelge 15 \u2013 YKD ile YKS s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki \n1) YKS s\u0131n\u0131f\u0131na ba\u011fl\u0131 veriler; \n2) YKS s\u0131n\u0131f\u0131na ba\u011fl\u0131 olmayan veriler; \nB) yKS\u2019N\u0131N TASAR\u0131m\u0131 \nc) betonarme yap\u0131larda \u00c7el\u0131k \u0131skelet\u0131n elektr\u0131ksel s\u00fcrekl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \nd\u0131\u015f y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma s\u0131stem\u0131 (d\u0131\u015f yks) \nmADDE 14 \na) genel: \n2) D\u0131\u015f YKS\u2019nin se\u00e7imi: \n3) Do\u011fal bile\u015fenlerin kullan\u0131m\u0131: \nb) yakalama ucu s\u0131stemler\u0131 \nkonumland\u0131rma: \n504\n504\n505\n505\n505\n505\n506\n506\n506\n506\n506\n507\n507\n508\n508\n508\n509\n509\n509\n509\n509\n509\n509\n509\n509\n510\n510\n510\n510\n510\n510\n510\n\u00c7izelge 16 \u2013 YKS s\u0131n\u0131f\u0131na g\u00f6re yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131, kafes boyutlar\u0131 ve koruma a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011ferleri 511\n\f2) Y\u00fcksek yap\u0131lar\u0131n yan cephelerine y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpmalar\u0131na kar\u015f\u0131 yakalama u\u00e7lar\u0131: \n3) Yap\u0131l\u0131\u015f: \n4) Do\u011fal bile\u015fenler: \n\u00c7izelge 17 \u2013 Yakalama ucu sistemlerindeki metal levhalar veya metal borular\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131klar\u0131 \nc) \u0130nd\u0131rme \u0131letkenler\u0131 s\u0131stem\u0131 \n1) Genel: \n2) Ayr\u0131lm\u0131\u015f YKS\u2019de iletkenlerin yerle\u015ftirilmesi: \n3) Ayr\u0131lmam\u0131\u015f bir YKS\u2019de iletkenlerin yerle\u015ftirilmesi: Her ayr\u0131lmam\u0131\u015f YKS i\u00e7in, mimari ve uygulamadaki k\u0131s\u0131tlamalara \nt\u00e2bi olarak, en az iki indirme iletkeni olmal\u0131 ve bu iletkenler korunacak yap\u0131n\u0131n etraf\u0131na d\u00fczg\u00fcn bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u0130ndirme iletkenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131klar, \u00c7izelge 18\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge 18- YKS s\u0131n\u0131f\u0131na uygun indirme iletkenleri aras\u0131nda ve ku\u015faklama iletkenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131klar \n4) Yap\u0131l\u0131\u015f: \n5) Do\u011fal bile\u015fenler: \n6) Deney ek yerleri: \nD) TopRAK SoNLAND\u0131RmA S\u0131STEm\u0131 \n1) Genel: \n2) Genel ko\u015fullarda topraklama d\u00fczenlemesi: \n3) Topraklama elektrotlar\u0131n\u0131n tesis edilmesi: \n4) Do\u011fal topraklama elektrotlar\u0131: \ne) b\u0131le\u015fenler: \n\u00c7izelge 19 \u2013 YKS\u2019de kullan\u0131lan malzemeler ve kullan\u0131m ko\u015fullar\u0131 \nf) malzeme ve boyutlar \n\u00c7izelge 20- Yakalama ucu iletkenleri, yakalama \u00e7ubuklar\u0131 ve indirme iletkenlerine ili\u015fkin malzeme, bi\u00e7im ve en k\u00fc\u00e7\u00fck kesit alan\u0131 \n518\n\u00c7izelge 21\u2013 Topraklama elektrotlar\u0131na ili\u015fkin malzeme, bi\u00e7im ve en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar \n\u0130\u00c7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma s\u0131stem\u0131 (\u0130\u00c7 yks) \nmADDE 15- \nA) GENEL \nb) y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potans\u0131yel ku\u015faklamas\u0131 \n\u00c7izelge 22- Farkl\u0131 ku\u015faklama baralar\u0131n\u0131 birbirine veya toprak sonland\u0131rma sistemine ba\u011flayan iletkenlerin en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitleri \n520\n\u00c7izelge 23- \u0130\u00e7 metal tesisatlar\u0131 ku\u015faklama baralar\u0131na ba\u011flayan iletkenlerin en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitleri \nc) d\u0131\u015f yks\u2019n\u0131n elektr\u0131ksel yal\u0131t\u0131m\u0131 \n\u00c7izelge 24 - D\u0131\u015f YKS\u2019nin yal\u0131t\u0131lma hesab\u0131nda kullan\u0131lan ki katsay\u0131lar\u0131 \n\u00c7izelge 25 - D\u0131\u015f YKS\u2019nin yal\u0131t\u0131lma hesab\u0131nda kullan\u0131lan kc katsay\u0131lar\u0131 \n\u00c7izelge 26 - D\u0131\u015f YKS\u2019nin yal\u0131t\u0131lma hesab\u0131nda kullan\u0131lan km katsay\u0131lar\u0131 \nyks\u2019n\u0131n bak\u0131m\u0131 ve g\u00f6zden ge\u00c7\u0131r\u0131lmes\u0131 (muayenes\u0131) \nmADDE 16 \nA) muAyENELER\u0131N uyGuLANmAS\u0131 \nB) muAyENELER\u0131N S\u0131RAS\u0131 \nc) bak\u0131m \ndokunma ve ad\u0131m ger\u0131l\u0131mler\u0131nden dolay\u0131 canl\u0131lara ver\u0131lecek zarara kar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemler\u0131 \ndokunma ger\u0131l\u0131mler\u0131ne kar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemler\u0131: \nb) ad\u0131m ger\u0131l\u0131mler\u0131ne kar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemler\u0131: \nBE\u015e\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nYAPI  \u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130  ELEKTR\u0130K VE ELEKTRON\u0130K S\u0130STEMLER\u0130N KORUNMASI \ny\u0131LD\u0131R\u0131m ELEKTRomANyET\u0131K DARBELER\u0131NDEN KoRuNmA S\u0131STEmLER\u0131N\u0131N TASAR\u0131m\u0131 vE TES\u0131S\u0131 \nmADDE 18) \nA) yEKS TASAR\u0131m\u0131 \nB) y\u0131LD\u0131R\u0131mDAN KoRuNmA B\u00f6LGELER\u0131 (yKB) \nd\u0131\u015f b\u00f6lgeler \n\u0130\u00c7 b\u00f6lgeler (do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmalar\u0131na kar\u015f\u0131 korumal\u0131) \nc) yeks\u2019 dek\u0131 temel koruma \u00f6nlemler\u0131 \ntopraklama ve ku\u015faklama \nmADDE 19 \u2013 \n511\n512\n512\n512\n513\n513\n513\n513\n514\n514\n515\n515\n515\n515\n515\n516\n517\n517\n517\n518\n519\n519\n519\n519\n520\n521\n522\n522\n522\n522\n523\n523\n523\n523\n523\n523\n523\n524\n525\n525\n525\n525\n527\n528\n528\n528\n530\n531\n531\n\fA) TopRAK SoNLAND\u0131RmA S\u0131STEm\u0131 \nb) ku\u015faklama \u015febekes\u0131: \nb) ku\u015faklama baralar\u0131: \nd) ykb s\u0131n\u0131r\u0131nda ku\u015faklama \ne) ku\u015faklama b\u0131le\u015fenler\u0131ne \u0131l\u0131\u015fk\u0131n malzemeler ve boyutlar. \n\u00c7izelge 27 - Ku\u015faklama bile\u015fenleri i\u00e7in en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitler \n531\n532\n536\n537\n537\n537\n537\n537\n537\n538\n538\n538\n538\n538\n538\n539\n539\n539\n\u00c7izelge 28 \u2013 Yeni binalar ve binalar\u0131n in\u015faat\u0131nda veya kullan\u0131m\u0131nda \u00e7ok fazla de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in YEKS y\u00f6netim plan\u0131 \n540\nmanyet\u0131k ekranlama ve manyet\u0131k alandan etk\u0131lenmeyecek \u015fek\u0131lde hat g\u00fczergah\u0131 olu\u015fturma \nmADDE 20) \na) hac\u0131msel ekranlama: \nb) \u0130\u00c7 hatlar\u0131n ekranlanmas\u0131: \nc) \u0130\u00c7 hat g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n\u0131n bel\u0131rlenmes\u0131: \nd) d\u0131\u015f hatlar\u0131n ekranlanmas\u0131: \ne) manyet\u0131k ekranlar\u0131n malzemeler\u0131 ve boyutlar\u0131: \nDKD \u0131LE KoRumA \nmADDE 21) \nyEKS\u2019\u0131N y\u00f6NET\u0131m\u0131 \nmADDE 22) \nA) yEKS y\u00f6NET\u0131m pLAN\u0131 \nb) yeks\u2019\u0131n g\u00f6zden ge\u00c7\u0131r\u0131lmes\u0131 (muayenes\u0131) ve bak\u0131m\u0131 \n540\nALTINCI B\u00d6L\u00dcM \nYKS VE YEKS\u2019\u0130N G\u00d6ZDEN GE\u00c7\u0130R\u0130LMES\u0130 VE BAKIMI \nyks\u2019n\u0131n g\u00f6zden ge\u00c7\u0131r\u0131lmes\u0131 (muayenes\u0131) ve bak\u0131m\u0131 \nmADDE 23- \na) g\u00f6zden ge\u00c7\u0131rme (muayeneler) \n1) G\u00f6zden ge\u00e7irmenin kapsam\u0131: \n\u00c7izelge 29 \u2013 Bir YKS\u2019ye ili\u015fkin g\u00f6zden ge\u00e7irme aral\u0131k \u00fcst s\u0131n\u0131rlar\u0131 \n2) G\u00f6zden ge\u00e7irmelerin s\u0131ras\u0131 \nb) bak\u0131m: \n1) Genel a\u00e7\u0131klamalar: \n2) Bak\u0131m i\u015flemi: \n3) Bak\u0131m belgeleri: \nyeks\u2019\u0131n g\u00f6zden ge\u00c7\u0131r\u0131lmes\u0131 (muayenes\u0131) ve bak\u0131m\u0131 \nmADDE 24- \na) yeks\u2019\u0131n g\u00f6zden ge\u00c7\u0131r\u0131lmes\u0131: \n1) G\u00f6zden ge\u00e7irme (muayene) i\u015flemleri \n2) G\u00f6zden ge\u00e7irme raporu: \nb) bak\u0131m: \nYED\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nSON H\u00dcK\u00dcMLER \nmADDE 25- \ny\u00fcR\u00fcTmE \nmADDE 26 \u2013 \nEK \u2013A \nYILDIRIM AKIMI PARAMETRELERI \na.1 yere d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar \na.2 y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreler\u0131: \na.3 ykd \u0131 \u0131\u00c7\u0131n en b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreler\u0131n\u0131n bel\u0131rlenmes\u0131: \na.3.1 b\u0131r\u0131nc\u0131 k\u0131sa darbe ve uzun darbe: \n\u00c7izelge A.1 \u2013 CIGRE\u2019den al\u0131nan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreleri \na.3.2 sonrak\u0131 k\u0131sa darbe: \n541\n541\n541\n541\n541\n541\n541\n542\n543\n543\n544\n544\n544\n544\n544\n545\n545\n545\n546\n546\n546\n546\n546\n547\n547\n547\n548\n548\n549\n550\n550\n\f\u00c7izelge A.2 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametrelerinin logaritmik normal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 - CIGRE\u2019den al\u0131nan %95 ve %5 de\u011ferlerinden \nhesaplanan ortalama \u03bc ve sa\u00e7\u0131lma \u03c3log de\u011ferleri \na.4 en k\u00fc\u00c7\u00fck y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreler\u0131n\u0131n saptanmas\u0131: \nEK B \nYILDIRIM AKIMININ ZAMAN FONKSIYONLARI \n\u00c7izelge B.1 \u2013 K\u0131sa y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreleri \nEK C \nDENEYSEL AMA\u00c7LI YILDIRIM AKIMLARININ BENZETIMI \nc.1 genel: \nc.2 b\u0131r\u0131nc\u0131 k\u0131sa darben\u0131n \u00f6zg\u00fcl enerj\u0131s\u0131n\u0131n ve uzun darben\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fcn benzet\u0131m\u0131: \n\u00c7izelge C.1 - Birinci k\u0131sa ak\u0131m darbesi parametreleri \n\u00c7izelge C.2 - Uzun ak\u0131m darbesi parametreleri \nc.3 k\u0131sa ak\u0131m darbeler\u0131n\u0131n cephe d\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n benzet\u0131m\u0131: \n\u00c7izelge C.3 - K\u0131sa darbeler i\u00e7in deney parametreleri \nEK-D \nYKS BILE\u015eENLERI \u00dcZERINDE YILDIRIMIN ETKISININ BENZETIMI I\u00c7IN DENEY PARAMETRELERI \n559\nd.1 genel: \nd.2 d\u00fc\u015fme noktas\u0131yla \u0131lg\u0131l\u0131 ak\u0131m parametreler\u0131: \n\u00c7izelge D.1 \u2013 Farkl\u0131 YKS bile\u015fenleri ve farkl\u0131 YKD\u2019ler i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131m parametreleri \nd.3 ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131: \nd.4 y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n hasara yol a\u00c7an etk\u0131ler\u0131 \n\u00c7izelge D.2 \u2013 YKS bile\u015fenlerinde kullan\u0131lan baz\u0131 malzemelerin \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge D.3 \u2013 W\/R\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 kesitlerdeki iletkenlerin s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131 \nd.6 darbe koruma d\u00fczen\u0131 (dkd): \nd.7 yks b\u0131le\u015fenler\u0131n\u0131n deneyler\u0131nde kullan\u0131lacak deney parametreler\u0131n\u0131n \u00f6zet\u0131: \nEK-E \nFARKLI NOKTALARA D\u00dc\u015eEN YILDIRIMLARDAN KAYNAKLANAN DARBELER \ne.1 yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlardan kaynaklanan darbeler (hasar kayna\u011f\u0131 s1) \n\u00c7izelge E.1 \u2013 Zemin \u00f6zdirencine g\u00f6re topraklama empedanslar\u0131 Z ve Z1 \ne.2 yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 h\u0131zmet tes\u0131satlar\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlardan kaynaklanan darbeler \n\u00c7izelge E.2 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 beklenen a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mlar \ne.3 end\u00fcks\u0131yon etk\u0131ler\u0131nden kaynaklanan darbeler (hasar kayna\u011f\u0131 s1 veya s2): \ne.4 dkd\u2019lerle \u0131lg\u0131l\u0131 genel b\u0131lg\u0131ler \nEK \u2013 F \nYILLIK TEHLIKELI OLAY SAYISININ (N) DE\u011eERLENDIRILMESI \nf.1 genel: \n\u00c7izelge F.1 \u2013 T\u00fcrkiye\u2019deki \u015fehir merkezleri i\u00e7in ortalama y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131 g\u00fcn say\u0131lar\u0131 \n559\n559\n559\n560\n560\n561\n561\n567\n568\n569\n569\n569\n570\n570\n571\n571\n571\n572\n572\n572\n572\nf.2 yap\u0131ya ve yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 b\u0131r hatta y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmes\u0131nden kaynaklanan ortalama y\u0131ll\u0131k tehl\u0131kel\u0131 olay say\u0131s\u0131n\u0131n (NDA) \nde\u011ferlend\u0131r\u0131lmes\u0131 \n\u00c7izelge F.2- Hesaplama y\u00f6ntemine g\u00f6re toplama alan\u0131 de\u011ferleri \n\u00c7izelge F.3 Yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc (Cd) \nf.3 yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmes\u0131nden kaynaklanan ortalama y\u0131ll\u0131k tehl\u0131kel\u0131 olay say\u0131s\u0131n\u0131n (Nm) hESAB\u0131 577\nf.4 h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmes\u0131nden kaynaklanan ortalama y\u0131ll\u0131k tehl\u0131kel\u0131 olay say\u0131s\u0131n\u0131n (NL) hESAB\u0131 577\n\u00c7izelge F.4 Hizmet tesisat\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re toplama alanlar\u0131 (Al ve Ai) \n\u00c7\u0131zelge f.5 transformat\u00f6r fakt\u00f6r\u00fc (CT) \nf.5 h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmes\u0131nden kaynaklanan ortalama y\u0131ll\u0131k tehl\u0131kel\u0131 olay say\u0131s\u0131n\u0131n (Nl) hESAB\u0131 \n578\n551\n551\n552\n553\n553\n556\n556\n556\n556\n556\n556\n557\n557\n559\n573\n574\n576\n577\n578\n\f578\n580\n580\n580\n580\n580\n580\n580\n580\n581\n581\n582\n582\n\u00c7izelge F.6 \u00c7evre fakt\u00f6r\u00fc (Ce) \nEK \u2013 G \nBIR YAPININ HASARLANMA OLASILI\u011eININ (PX) HESABI \ng.1 yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n canl\u0131lara zarar verme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PA): \n\u00c7izelge G.1 Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan tehlikeli dokunma ve ad\u0131m gerilimleri nedeniyle canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi \nolas\u0131l\u0131klar\u0131 (PA) \ng.2 yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n f\u0131z\u0131ksel hasara neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PB): \n\u00c7izelge G.2 Fiziksel hasar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 \u00f6nlemlerine g\u00f6re (PB) de\u011ferleri \ng.3 yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n \u0131\u00c7 s\u0131stemler\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131na yol a\u00c7ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Pc): \n\u00c7izelge G.3- YKD\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak PDKD olas\u0131l\u0131klar\u0131 \ng.4 yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n \u0131\u00c7 s\u0131stemler\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131na neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Pm): \n\u00c7izelge G.4 - KMS i\u00e7in PMS olas\u0131l\u0131klar\u0131 \n\u00c7izelge G.5 \u0130\u00e7 sistemler i\u00e7indeki iletkenlere ba\u011fl\u0131 olarak KS3 fakt\u00f6rleri \ng.5 h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmes\u0131ne neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Pu): \n\u00c7izelge G.6 \u2013 Kablo ekranlama direncine (RS) ve donan\u0131m\u0131n darbe dayan\u0131m gerilimine (UW) ba\u011fl\u0131 olarak PLD olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri \n582\ng.6 h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n f\u0131z\u0131ksel hasara neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Pv): \ng.7 h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n \u0131\u00c7 s\u0131stemler\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131na neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PW): \ng.8 yap\u0131ya g\u0131ren h\u0131zmet tes\u0131sat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n \u0131\u00c7 \u0131stemler\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131na neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Pz): \n583\n583\n583\n\u00c7izelge G.7 \u2013 Kablo ekranlama direncine (RS) ve donan\u0131m\u0131n darbe dayan\u0131m gerilimine (UW) ba\u011fl\u0131 olarak PLI de\u011ferleri \n583\nEK \u2013 H \nBIR YAPIDA KAYIPLARIN (LX) BELIRLENMESI \nh.1 ortalama ba\u011f\u0131l y\u0131ll\u0131k kay\u0131p m\u0131ktar\u0131: \nh.2 can kayb\u0131 \n\u00c7izelge H.1 - Lt , Lf ve Lo i\u00e7in ortalama de\u011ferler \n\u00c7izelge H.2 \u2013 Topra\u011fa ve bas\u0131lan yerin y\u00fczeyine ba\u011fl\u0131 olarak ra, ru de\u011ferleri \n\u00c7izelge H.3 \u2013 Yang\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik \u00f6nlemlere ba\u011fl\u0131 olarak rp de\u011ferleri \n\u00c7izelge H.4 \u2013 Yap\u0131n\u0131n yang\u0131n riskine ba\u011fl\u0131 olarak rf de\u011ferleri \n\u00c7izelge H.5 \u2013 \u00d6zel tehlike olmas\u0131 halinde hz fakt\u00f6r\u00fc de\u011ferleri \nh.3 kamu h\u0131zmetler\u0131n\u0131n kabul ed\u0131lemeyecek \u015fek\u0131lde kayb\u0131: \n\u00c7izelge H.6 - Lf ve Lo i\u00e7in ortalama tipik de\u011ferler \nh.4 k\u00fclt\u00fcrel m\u0131ras\u0131n kayb\u0131 \nh.5 ekonom\u0131k kay\u0131p \n\u00c7izelge H.7 Lt, Lf ve Lo i\u00e7in ortalama de\u011ferler \nEK \u2013 I \nHIZMET TESISATINA HASAR GELMESI OLASILI\u011eININ (P\u2019X) HESAPLANMASI \n\u0131.1 metal \u0131letkenl\u0131 hatlar \n\u00c7izelge I.1 \u2013 Ekranl\u0131 hatt\u0131n \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131 olarak Kd fakt\u00f6rleri \n\u00c7izelge I.2 \u2013 Korunma \u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131 olarak Kp fakt\u00f6rleri \n\u00c7izelge I.3 \u2013 Kablo tipine ba\u011fl\u0131 olarak UW darbe dayanma gerilimi de\u011ferleri \n\u00c7izelge I.4 \u2013 Cihaz tipine ba\u011fl\u0131 olarak UW darbe dayan\u0131m gerilimi de\u011ferleri \n\u00c7izelge I.5 - Ar\u0131za ak\u0131m\u0131na (Ia) ba\u011fl\u0131 olarak P\u2019B, P\u2019C, P\u2019V ve P\u2019W de\u011ferleri \nEK J \nHIZMET TESISATINDAKI KAYIPLARIN (L\u2019X) DE\u011eERLENDIRILMESI \n\u00c7izelge J.1 \u2013 L\u2019f ve L\u2019o i\u00e7in de\u011ferler \nj.3 ekonom\u0131k kay\u0131p: \nEK \u2013 K \n584\n584\n584\n584\n584\n585\n585\n585\n586\n586\n586\n586\n587\n587\n588\n588\n588\n588\n588\n588\n589\n589\n591\n591\n591\n591\n592\n\fANAHTARLAMA A\u015eIRI GERILIMLERI \nEK \u2013 L \nKAYIP MALIYETININ HESAPLANMASI \nEK \u2013 M \nYAPILAR I\u00c7IN \u00d6RNEK \u00c7ALI\u015eMA \nm.1 tek\u0131l ev: \n\u00c7izelge M.1- Yap\u0131 verileri ve \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.2- \u0130\u00e7 sistemlerin ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu giren hatlar\u0131n verileri ve \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.3- Z2 b\u00f6lgesi (bina i\u00e7i) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.4- Yap\u0131lar\u0131n ve hatlar\u0131n toplama alanlar\u0131 \n\u00c7izelge M.5- Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \n\u00c7izelge M.6- \u0130lgili risk bile\u015fenleri ve hesaplanmas\u0131 \n\u00c7izelge M.7- Risk bile\u015fenlerini hesaplama sonu\u00e7lar\u0131 \nm.2 t\u0131car\u0131 b\u0131nalar \n\u00c7izelge M.8- Yap\u0131 \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.9- \u0130\u00e7 elektrik sistemlerinin ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu elektrik hatlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.10- \u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemlerinin ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.11- Z1 b\u00f6lgesi (bina giri\u015f alan\u0131) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.12- Z2 b\u00f6lgesi (bah\u00e7e) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.13- Z3 b\u00f6lgesi (ar\u015fiv) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.14- Z4 b\u00f6lgesi (b\u00fcrolar) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.15- Z5 b\u00f6lgesi (bilgisayar merkezi) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.16- Yap\u0131lar\u0131n ve hatlar\u0131n toplama alanlar\u0131 \n\u00c7izelge M.17- Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \n\u00c7izelge M.18- \u0130lgili risk bile\u015fenleri ve hesaplanmas\u0131 (de\u011ferler \u00b4 10-5) \n\u00c7izelge M.19- B\u00f6lgelere g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \u00b4 10-5) \n\u00c7izelge M.20- Se\u00e7ilen \u00e7\u00f6z\u00fcme g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \u00b4 10-5) \nm.3 hastane: \n\u00c7izelge M.21- Yap\u0131 \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.22- \u0130\u00e7 elektrikli sistemler ve bunlarla ilgili giren YG elektrik hatt\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.23- \u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemlerinin ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.24- Z1 b\u00f6lgesi (bina d\u0131\u015f\u0131) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.25- Z2 b\u00f6lgesi (odalar blo\u011fu) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.26- Z3 b\u00f6lgesi (ameliyathane) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.27- Z4 b\u00f6lgesi (Yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesi) \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge M.28- Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \n\u00c7izelge M.29- Risk R1 \u2013 B\u00f6lgelere g\u00f6re g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacak risk bile\u015fenleri \n\u00c7izelge M.30- Risk R1 \u2013 Korunmam\u0131\u015f yap\u0131 i\u00e7in olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P) \n\u00c7izelge M.31- Risk R1 \u2013 Korunmam\u0131\u015f yap\u0131 b\u00f6lgelerine g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin de\u011ferleri (de\u011ferler \u00b4 10-5) \n\u00c7izelge M.32- B\u00f6lgelere g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \u00b4 10-5) \n\u00c7izelge M.33- Risk R1 - Se\u00e7ilen \u201ca\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne g\u00f6re olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P) \n\u00c7izelge M.34- Risk R1 - Se\u00e7ilen \u201cb\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne g\u00f6re olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P) \n\u00c7izelge M.35- Risk R1 - Se\u00e7ilen \u201cc\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne g\u00f6re korunmu\u015f yap\u0131 i\u00e7in olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P) \n\u00c7izelge M.36- Se\u00e7ilen \u00e7\u00f6z\u00fcme g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \u00b4 10-5) \n\u00c7izelge M.37- B\u00f6lgelere g\u00f6re kay\u0131p maliyetleri (de\u011ferler $ \u00b4 106) \n\u00c7izelge M.38 \u2013 Oranlar\u0131n de\u011ferleri \n\u00c7izelge M.39- Risk R4 \u2013 Korunmam\u0131\u015f yap\u0131 i\u00e7in b\u00f6lgelere g\u00f6re risk bile\u015fenleri de\u011ferleri (de\u011ferler \u00b4 10-5) \n\u00c7izelge M.40- Kay\u0131p tutarlar\u0131 (CL ve CRL) (de\u011ferler $) \n\u00c7izelge M.41- Korunma \u00f6nlemlerinin maliyeti (CP) ve y\u0131ll\u0131k maliyeti (CPM) (de\u011ferler $) \n\u00c7izelge M.42- Y\u0131ll\u0131k tasarruf (de\u011ferler $) \nm.4 apartmanlar: \n\u00c7izelge M.43- Yap\u0131 \u00f6zellikleri \n592\n593\n593\n594\n594\n594\n594\n595\n595\n596\n596\n596\n597\n597\n598\n598\n599\n599\n599\n599\n600\n600\n600\n600\n601\n601\n602\n602\n602\n603\n603\n604\n604\n604\n605\n605\n605\n606\n606\n607\n608\n608\n609\n609\n609\n609\n610\n610\n610\n611\n611\n611\n\f613\n613\n613\n613\n614\n614\n614\n614\n614\n614\n614\n615\n615\n615\n616\n\u00c7izelge M.44- Z2 b\u00f6lgesi parametreleri \n\u00c7izelge M.45- \u0130\u00e7 elektrikli sistemler ve ilgili giren hat parametreleri \n\u00c7izelge M.46- \u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemlerinin ve ilgili giren hat parametreleri \n\u00c7izelge M.47- Binan\u0131n y\u00fcksekli\u011fine ve yang\u0131n riskine g\u00f6re al\u0131nacak korunma \u00f6nlemleri \nEK N \nHIZMET TESISATLARI I\u00c7IN \u00d6RNEK \u00c7ALI\u015eMA \u2013 \u0130LETI\u015eIM HATTI \n611\n612\n612\n612\n613\n613\nn.1 genel: \nn.2 temel ver\u0131ler: \nn.3 hat \u00f6zell\u0131kler\u0131 \n\u00c7izelge N.1- S1 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hat \u00f6zellikleri \n\u00c7izelge N.2- S2 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hat \u00f6zellikleri \nn.4 hat sonu yap\u0131 \u00f6zell\u0131kler\u0131 \n\u00c7izelge N.3- Hat sonu yap\u0131 \u00f6zellikleri \nn.5 beklenen y\u0131ll\u0131k tehl\u0131kel\u0131 olay say\u0131s\u0131 \n\u00c7izelge N.4 - Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \nn.6 r\u0131sk b\u0131le\u015fenler\u0131 \nn.7 R\u20192 r\u0131sk\u0131n\u0131n hesab\u0131: \n\u00c7izelge N.5 \u2013 Risk R\u20192 \u2013 Hatt\u0131n S b\u00f6l\u00fcmleri ile ilgili risk bile\u015fenleri \n\u00c7izelge N.6 - Risk R\u20192 \u2013 Korunmam\u0131\u015f hat i\u00e7in ar\u0131za ak\u0131mlar\u0131 ve olas\u0131l\u0131klar\u0131 (P\u2019) \n\u00c7izelge N.7 - Risk R\u20192 \u2013 Korunmam\u0131\u015f hat i\u00e7in b\u00f6l\u00fcmlere g\u00f6re risk bile\u015fenleri de\u011ferleri (de\u011ferler \u00b4 10-3) \n\u00c7izelge N.8 \u2013 Risk R\u20192 -Korunmu\u015f hat i\u00e7in olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P\u2019) \n\u00c7izelge N.9- Risk R\u20192 \u2013 T1\/2 ve Ta ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131na tak\u0131lan DKD\u2019lerle (PDKD = 0,03) korunmu\u015f hat i\u00e7in risk bile\u015fenlerinin de\u011ferleri \n(de\u011ferler \u00b4 10-3) \n616\nEK \u2013 O \nYAKALAMA UCU SISTEMININ KONUMLANDIRILMASI \no.1 koruyucu a\u00c7\u0131 y\u00f6ntem\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 durumunda yakalama ucu s\u0131stem\u0131n\u0131n konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 \no.2 yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntem\u0131yle yakalama ucu s\u0131stem\u0131n\u0131n konumland\u0131r\u0131lmas\u0131: \no.3 kafes y\u00f6ntem\u0131nden yararlan\u0131larak yakalama ucu s\u0131stem\u0131n\u0131n konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 \nEK \u2013 P \n617\n617\n617\n619\n620\n621\nTEHLIKELI KIVILCIMLARI \u00d6NLEMEK I\u00c7IN YAPIYA GIREN KABLO EKRANININ EN K\u00dc\u00c7\u00dcK KESITI \n621\n\u00c7izelge P.1 \u2013 Ekran\u0131n durumuna g\u00f6re g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken kablo uzunlu\u011fu \nEK \u2013 R \nYILDIRIM AKIMININ INDIRME ILETKENLERI ARASINDA B\u00d6L\u00dcNMESI \n\u00c7izelge R.1 - kc katsay\u0131s\u0131na ili\u015fkin de\u011ferler \nEK \u2013 S \nPATLAMA RISKI BULUNAN YAPILARDAKI YKS I\u00c7IN EK BILGI \ns.1 genel: \ns.2 ek ter\u0131mler ve tan\u0131mlar: \ns.3 temel kurallar \ns.4 kat\u0131 patlay\u0131c\u0131 maddeler \u0131\u00c7eren yap\u0131lar: \ns.5 tehl\u0131kel\u0131 alanlar \u0131\u00c7eren yap\u0131lar \nEK \u2013 T \n621\n622\n622\n622\n625\n625\n625\n625\n626\n626\n627\n630\nYILDIRIMDAN KORUNMA SISTEMLERININ TASARIMI, YAPIMI, BAKIMI VE MUAYENESI  630\nt.1 genel: \nt.2 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma s\u0131stemler\u0131n\u0131n (yks) tasar\u0131m\u0131 \n630\n630\n\fT.2.1 Genel a\u00e7\u0131klamalar: \nT.2.2 YKS tasar\u0131m\u0131 \nT.2.3 Betonarme yap\u0131lar \nt.3 d\u0131\u015f y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma s\u0131stem\u0131 \nt.3.1 genel \nT.3.1.1 Ayr\u0131lmam\u0131\u015f YKS: \nT.3.1.2 Ayr\u0131lm\u0131\u015f YKS: \nT.3.1.3 Tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131: YKS ile metal elektrik ve ileti\u015fim tesisatlar\u0131 aras\u0131ndaki tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131 \u015fu \n\u015fekilde \u00f6nlenebilir: \nt.3.2 yakalama ucu s\u0131stemler\u0131 \nT.3.2.1 Genel: \nT.3.2.2 Konumland\u0131rma: \nT.3.2.3 Y\u00fcksek binalar\u0131n yan y\u00fczeylerine bo\u015falmalara kar\u015f\u0131 yakalama u\u00e7lar\u0131: \nT.3.2.4 Yap\u0131m \nT.3.2.4.1 Genel bilgiler: \n\u00c7izelge T.1 \u2013 \u00d6nerilen sabitleme noktalar\u0131 \nT.3.2.5 Do\u011fal bile\u015fenler: \nT.3.2.6 Ayr\u0131lm\u0131\u015f yakalama ucu: \nt.3.3 \u0130nd\u0131rme \u0131letken s\u0131stemler\u0131 \nT.3.3.1 Genel: \nT.3.3.2 Ayr\u0131lm\u0131\u015f YKS i\u00e7in indirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131 \nT.3.3.3 Ayr\u0131lmam\u0131\u015f YKS i\u00e7in indirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131 \nT.3.3.4 Yap\u0131m \nT.3.3.5. Do\u011fal bile\u015fenler: \nT.3.3.6 Deney ek yeri: \nt.3.4 toprak sonland\u0131rma s\u0131stem\u0131 \nT.3.4.1 Genel: \nT.3.4.2 Topraklama elektrodu d\u00fczenleme tipleri \nT.3.4.3 Yap\u0131l\u0131\u015f \nt.3.5 b\u0131le\u015fenler: \nt.3.6 malzemeler ve boyutlar \nT.3.6.1 Mekanik tasar\u0131m: \nT.3.6.2 Malzemelerin se\u00e7imi \nt.4 \u0130\u00c7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma s\u0131stem\u0131 \nt.4.1 genel: \nT.4.1.1 Ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131: \nt.4.2 y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potans\u0131yel ku\u015faklamas\u0131 \nT.4.2.1 Tasar\u0131m: \nT.4.2.2 \u0130\u00e7teki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131: \nT.4.2.3 D\u0131\u015ftaki hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131: \nt.4.3 d\u0131\u015f yks\u2019n\u0131n elektr\u0131ksel yal\u0131t\u0131m\u0131: \nt.4.4 \u0130\u00c7 s\u0131stemlerde end\u00fcklenen ak\u0131mlar\u0131n etk\u0131ler\u0131nden koruma: \n630\n630\n638\n651\n651\n651\n651\n652\n652\n652\n652\n664\n664\n664\n665\n677\n678\n679\n679\n679\n679\n679\n684\n685\n686\n686\n686\n687\n693\n694\n694\n694\n697\n697\n698\n700\n700\n701\n703\n704\n704\nEK \u2013 U \n705\nBIR YKB\u2019DEKI ELEKTROMANYETIK ORTAMIN DE\u011eERLENDIRILMESINE Y\u00d6NELIK ESASLAR \n705\nu.1 y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektr\u0131k ve elektron\u0131k s\u0131stemler \u00fczer\u0131nde olu\u015fturdu\u011fu zararl\u0131 etk\u0131ler\u0131 \nu.1.1 zarar kayna\u011f\u0131: \nu.1.2 zarar g\u00f6ren s\u0131stemler: \nu.1.3 zarar kayna\u011f\u0131 \u0131le zarar g\u00f6ren s\u0131stemler aras\u0131ndak\u0131 \u0131l\u0131\u015fk\u0131: \nu.2 hac\u0131msel ekranlama, hat g\u00fczergah\u0131n\u0131 bel\u0131rleme ve hat ekranlama \nu.2.1 genel: \nu.2.2 kafes b\u0131\u00c7\u0131ml\u0131 hac\u0131msel ekranlar: \nu.2.3: hat g\u00fczergah\u0131 bel\u0131rleme ve hat ekranlama: \nu.3 ykb\u2019ler \u0131\u00c7\u0131ndek\u0131 manyet\u0131k alan \nu.3.1 ykb\u2019ler \u0131\u00c7\u0131ndek\u0131 manyet\u0131k alanla \u0131lg\u0131l\u0131 yakla\u015f\u0131m: \n705\n705\n705\n705\n705\n705\n707\n709\n713\n713\n\fU.3.1.1 Do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi durumda YKB\u2019ye ili\u015fkin kafes bi\u00e7imli hacimsel ekran: \n\u00c7izelge U.1 - i0\/max = 100 kA ve w = 2 m i\u00e7in \u00f6rnekler \nU.3.1.2 Yap\u0131 yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi durumunda YKB 1\u2019in kafes bi\u00e7imli hacimsel ekran\u0131: \n\u00c7izelge U.2 - Bir d\u00fczlemsel dalga i\u00e7in kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlara ili\u015fkin manyetik zay\u0131flama \n\u00c7izelge U.3 \u2013 En b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \n\u00c7izelge U.4 \u2013 SF = 12,6 dB\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen i0\/max = 100 kA ve w = 2 m i\u00e7in \u00f6rnekler \nU.3.1.3 YKB 2 ve daha b\u00fcy\u00fck b\u00f6lgeler i\u00e7in kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlar: \nu.3.2 do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmeler\u0131nden meydana gelen manyet\u0131k alan\u0131n bel\u0131rlenmes\u0131: \nu.3.3 do\u011frudan b\u0131r y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmes\u0131nden olu\u015fan manyet\u0131k alan\u0131n deneysel bel\u0131rlenmes\u0131: \nu.4 end\u00fcklenen ger\u0131l\u0131m ve ak\u0131mlar\u0131n hesaplanmas\u0131: \nu.4.1 do\u011frudan b\u0131r y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmes\u0131 hal\u0131nde ykb 1 \u0131\u00c7\u0131ndek\u0131 durum: \nu.4.2 yap\u0131 yak\u0131n\u0131na b\u0131r y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmes\u0131 hal\u0131nde ykb 1 \u0131\u00c7\u0131ndek\u0131 durum: \nu.4.3 ykb 2 ve daha y\u00fcksek ykb\u2019ler \u0131\u00c7\u0131ndek\u0131 durum: \nEK \u2013V \n713\n714\n714\n714\n717\n717\n717\n718\n720\n721\n721\n722\n723\n724\nYAPILARDA ELEKTRONIK SISTEMLER I\u00c7IN YILDIRIMIN ELEKTROMANYETIK DARBESINDEN \nKORUNMA \u00d6NLEMLERININ UYGULAMASI \n724\nv.1 kontrol l\u0131stes\u0131: \n\u00c7izelge V.1 \u2013 Yap\u0131ya ve \u00e7evresine ili\u015fkin \u00f6zellikler \n\u00c7izelge V.2 \u2013 Tesisata ili\u015fkin \u00f6zellikler \n\u00c7izelge V.3 \u2013 Donan\u0131ma ili\u015fkin \u00f6zellikler \n\u00c7izelge V.4 \u2013 Korunma kavram\u0131 ile ilgili g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer sorular \nv.2 mevcut yap\u0131lara yen\u0131 elektron\u0131k s\u0131stemler\u0131n eklenmes\u0131: \nv.2.1 olas\u0131 koruma \u00f6nlemler\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00c7\u0131r\u0131lmes\u0131 \nV.2.1.1 Elektrik beslemesi: \nV.2.1.2 Darbe koruma d\u00fczenleri: \nV.2.1.3 Yal\u0131t\u0131m aray\u00fczleri: \nV.2.1.4 Hat g\u00fczergah\u0131n\u0131 belirleme ve ekranlama: \nV.2.1.5 Hacimsel ekranlama: \nV.2.1.6 Ku\u015faklama: \nv.2.2 elektr\u0131k ve elektron\u0131k s\u0131stemler \u0131\u00c7\u0131n ykb\u2019n\u0131n tes\u0131s ed\u0131lmes\u0131: \nv.3 yap\u0131 \u0131\u00c7\u0131ndek\u0131 elektr\u0131k beslemes\u0131 ve kablo tes\u0131sat\u0131n\u0131n \u0131y\u0131le\u015ft\u0131r\u0131lmes\u0131: \nv.4 dkd\u2019lerle koruma: \nv.5 yal\u0131t\u0131m aray\u00fczler\u0131 \u0131le koruma: \nv.6 hat g\u00fczergah\u0131 bel\u0131rleme ve ekranlamayla koruma \u00f6nlemler\u0131: \nv.7 ykb 1\u2019\u0131n hac\u0131msel ekranlamas\u0131 yap\u0131larak mevcut yks\u2019\u0131n gel\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmes\u0131: \nv.8 ku\u015faklama \u015febekes\u0131 kullan\u0131larak koruma: \nv.9 d\u0131\u015far\u0131ya tes\u0131s ed\u0131lm\u0131\u015f donan\u0131m \u0131\u00c7\u0131n koruma \u00f6nlemler\u0131: \nv.9.1 d\u0131\u015f donan\u0131m\u0131n korunmas\u0131: \nv.9.2 kablolardak\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ger\u0131l\u0131mler\u0131n azalt\u0131lmas\u0131: \nv.10 yap\u0131lar aras\u0131ndak\u0131 ba\u011flant\u0131lar\u0131n gel\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmes\u0131: \nv.10.1 yal\u0131t\u0131m hatlar\u0131: \nv.10.2 metal hatlar: \nEK Y \nDKD KOORDINASYONU \ny.1 genel: \ny.2 dkd koord\u0131nasyonu \u0131le \u0131lg\u0131l\u0131 genel hedefler: \ny.2.1 koord\u0131nasyonun temeller\u0131: \ny.2.2 ger\u0131l\u0131m s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 t\u0131p \u0131k\u0131 dkd\u2019n\u0131n koord\u0131nasyonu: \ny.2.3 ger\u0131l\u0131m anahtarlama ve ger\u0131l\u0131m s\u0131n\u0131rlamal\u0131 t\u0131p\u0131nde \u0131k\u0131 dkd aras\u0131ndak\u0131 koord\u0131nasyon: \ny.2.4 ger\u0131l\u0131m anahtarlamal\u0131 t\u0131pte \u0131k\u0131 dkd\u2019n\u0131n koord\u0131nasyonu: \ny.3.1 t\u00fcr \u0131: \ny.3.2 t\u00fcr \u0131\u0131: \ny.3.3 t\u00fcr \u0131\u0131\u0131: \n724\n724\n724\n724\n724\n725\n725\n725\n725\n725\n725\n726\n726\n727\n729\n730\n730\n730\n731\n732\n732\n733\n734\n735\n735\n735\n736\n736\n736\n738\n738\n739\n741\n746\n746\n746\n747\n\fy.3.4 t\u00fcr \u0131v: \ny.4 \u201cserbest enerj\u0131 ge\u00c7\u0131\u015f\u0131\u201d y\u00f6ntem\u0131ne g\u00f6re koord\u0131nasyon: \ny.5 koord\u0131nasyonu do\u011frulama: \nEK \u2013 Z \nDKD KORUMASININ SE\u00c7IMI VE TESISI \nz.1 dkd\u2019n\u0131n ger\u0131l\u0131m koruma d\u00fczey\u0131ne g\u00f6re se\u00c7\u0131m\u0131: \nz.2  dkd korumas\u0131na \u0131l\u0131\u015fk\u0131n tes\u0131sat: \nz.2.1 dkd\u2019n\u0131n yer\u0131: \nz.2.2 ba\u011flant\u0131 \u0131letkenler\u0131: \nz.2.3 sal\u0131n\u0131m koruma uzakl\u0131\u011f\u0131 l\nz.2.4 end\u00fcks\u0131yon koruma uzakl\u0131\u011f\u0131 l\nz.2.5 dkd\u2019ler\u0131n koord\u0131nasyonu: \nz.2.6  dkd korumas\u0131na \u0131l\u0131\u015fk\u0131n tes\u0131sat \u0131le \u0131lg\u0131l\u0131 \u0131\u015flem: \npo: \np\u0131: \n747\n748\n749\n750\n750\n750\n751\n751\n752\n752\n752\n753\n753\n\fELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI \nELEKTR\u0130K TES\u0130SLER\u0130 GENEL TEKN\u0130K \u015eARTNAMES\u0130 \nVE \nUYGULAMA ESASLARI \nAMA\u00c7 \nBu  Genel  Teknik  \u015eartnamenin  ve  Uygulama  esaslar\u0131n\u0131n  amac\u0131,  elektrik  tesisat\u0131n\u0131n, \ny\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki  T\u00fcrk  Standartlar\u0131  ve  bunlar\u0131n  yetersiz  kald\u0131\u011f\u0131  durumlarda  EN  ve  HD \nStandartlar\u0131na  g\u00f6re  projelendirilmesinden  devreye  al\u0131nmas\u0131na  kadar  b\u00fct\u00fcn  a\u015famalardaki \nteknik  \u00f6zelliklerin,  malzeme  temininin,  kurulmas\u0131n\u0131n  ve  i\u015fletilmesinin  teknik  \u015fartlar\u0131n\u0131n \nbelirlenmesidir. \nKAPSAM \n          Bu Genel Teknik \u015eartname, \u00f6zel ve t\u00fczel ki\u015filer ile kamu kurulu\u015flar\u0131na ait mevcut ve \nyeni yap\u0131lacak t\u00fcm binalarda ve enerji da\u011f\u0131t\u0131m tesislerinde uygulan\u0131r. \n\u015eartname \u201cYap\u0131 \u0130\u00e7 Tesisat\u0131\u201d ve \u201cElektrik Da\u011f\u0131t\u0131m Tesisleri (D\u0131\u015f tesisat)\u201d olmak \u00fczere \niki  ayr\u0131  b\u00f6l\u00fcmden  olu\u015fmakta  olup,  her  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn  alt  b\u00f6l\u00fcmlerinde  o  k\u0131s\u0131mla  ilgili  standartlar \nverilmi\u015ftir. \nYap\u0131  i\u00e7i  enerji  tesislerinin  d\u00fczenlenmesi,  montaj\u0131  ve  uygulama  esaslar\u0131  hakk\u0131nda  bu \n\u015fartnamede  konu  edilmeyen  hususlar  i\u00e7in  Avrupa  standartlar\u0131ndan  aktar\u0131larak  haz\u0131rlanan \n\u201cElektrik  \u0130\u00e7  Tesisler  Y\u00f6netmeli\u011fi  Tasla\u011f\u0131\u201d  \u015fartnamenin  tamamlay\u0131c\u0131s\u0131  olarak,  b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \nbozulmadan, eklenmi\u015ftir. \nBu Y\u00f6netmelik Tasla\u011f\u0131 TS HD 60385 grubu standartlar\u0131 esas almakta ve ana konular \nolarak: \n-  Binalarda g\u00fc\u00e7 belirleme esaslar\u0131n\u0131 \n-  Hatlar\u0131n ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri ve kesit se\u00e7imi esaslar\u0131n\u0131 \n-  Hatlar\u0131n korunmas\u0131 esaslar\u0131n\u0131 \n-  Hatlar\u0131n tesisinde ve korunmas\u0131nda \u00f6zel durumlar\u0131 \n-  Gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc hesaplar\u0131nda yeni uygulamalar\u0131 \n-  Yang\u0131ndan korunma konusunda tedbirleri \n-  Yedek g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 hakk\u0131nda bilgileri \n-  A\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zel mahallerde genel esaslara ek olarak al\u0131nacak \u00f6nlemleri \na)  Banyolar \nb)  Saunalar \nc)  Y\u00fczme havuzlar\u0131 \nd)  \u015eantiyeler \n \n \n \n \n \n\f2\ne)  Tar\u0131m, bah\u00e7e tesisleri \nf)  Dar iletken yerler \ng)  Koruma iletkeninden b\u00fcy\u00fck ak\u0131m ge\u00e7en cihazlar \nh)  Karavanlar \ni)  Karavan parklar\u0131 \nj)  T\u0131bbi yerler \nk)  D\u0131\u015f ayd\u0131nlatma \nl)  Luna parklar, fuar ve sergi alanlar\u0131, sirkler \nm)  M\u00f6bleler \nn)  Ara\u00e7 tipi birimler \no)  Gezi tekneleri \np)  Marinalar \n-  Bina tesisatlar\u0131n\u0131n devreye al\u0131nmas\u0131nda ve periyodik kontrolunda yap\u0131lacak i\u015fleri \n\u0130\u00e7ermektedir. \n\u015eu  hale  g\u00f6re  yap\u0131  i\u00e7  elektrik  (enerji)  tesislerinin  d\u00fczenlenmesinde  temel  olarak \n\u201cY\u00f6netmelik tasla\u011f\u0131\u201d esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ek ilave bilgiler a\u015fa\u011f\u0131daki \u015eartname b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \nbulunmaktad\u0131r. \nDAYANAK \nBu  Genel  Teknik  \u015eartname  6235  say\u0131l\u0131  T\u00fcrk  M\u00fchendis  ve  Mimar  Odalar\u0131  Birli\u011fi  Kanunu \nh\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f4\n1-ELEKTR\u0130K \u0130\u00c7 TES\u0130SLER\u0130 GENEL TEKN\u0130K \u015eARTNAMES\u0130 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f \n\f5\nB\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nGENEL ESASLAR1 \n1- Ama\u00e7 \nBa\u015fl\u0131k  b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde  verildi\u011fi  gibi  bina  elektrik  i\u00e7  tesisat\u0131n\u0131n,  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki  T\u00fcrk  Standartlar\u0131  ve \nbunlar\u0131n  yetersiz  kald\u0131\u011f\u0131  durumlarda  EN  ve  HD  Standartlar\u0131na  g\u00f6re  projelendirilmesinden  devreye \nal\u0131nmas\u0131na  kadar  b\u00fct\u00fcn  a\u015famalardaki  teknik  \u00f6zelliklerin,  malzeme  temininin,  kurulmas\u0131n\u0131n  ve \ni\u015fletilmesinin teknik \u015fartlar\u0131n\u0131n belirlenmesidir. \n2- Kapsam  \nBu  Genel  Teknik  \u015eartname,  \u00f6zel  ve  t\u00fczel  ki\u015filer  ile  kamu  kurulu\u015flar\u0131na  ait  yeni  yap\u0131lacak  t\u00fcm \nbinalarda  elektrik  tesisat\u0131nda  kullan\u0131lacak  malzeme  ve  mamul\u00fcn  \u00f6zellikleri,  temini,  montaj\u0131  ile  ilgili \nteknik \u015fartlar\u0131 kapsar. Mevcut binalar\u0131n elektrik i\u00e7 tesisat\u0131nda yap\u0131lacak de\u011fi\u015fiklik ve onar\u0131mlarda da bu \nGenel Teknik \u015eartname ge\u00e7erlidir. \n3-Dayanak \nBu  Genel  Teknik  \u015eartname  6235  say\u0131l\u0131  T\u00fcrk  M\u00fchendis  ve  Mimar  Odalar\u0131  Birli\u011fi  Kanunu \nh\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \n4- Tan\u0131mlar \n4.1- TSE: T\u00fcrk standartlar\u0131n\u0131, \n4.2-  Standardizasyon:  Belirli  bir  faaliyetle  ilgili  olarak  ekonomik  fayda  sa\u011flamak  \u00fczere  b\u00fct\u00fcn \nilgili taraflar\u0131n yard\u0131m\u0131 ve i\u015fbirli\u011fi ile belirli kurallar koyma ve bu kurallar\u0131 uygulama i\u015flemini, \n4.3- Standart: Standardizasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan belge, dok\u00fcman veya eseri, \n4.4- EN, HD, AB CENELEC taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015f harmonize standartlar\u0131, \n4.5- CENELEC: Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesini, \n4.6.- CE i\u015fareti: CE i\u015fareti, \u00fczerine ili\u015ftirildi\u011fi mamul\u00fcn insan, hayvan ve \u00e7evre a\u00e7\u0131s\u0131ndan sa\u011fl\u0131kl\u0131 \nve  g\u00fcvenli  oldu\u011funu  g\u00f6steren  Avrupa  Birli\u011fi\u2019nin  Yeni  Yakla\u015f\u0131m  Direktiflerine  uygunluk  i\u015fareti \noldu\u011funu, \n4.7- ISO: Uluslararas\u0131 Standardizasyon Te\u015fkilat\u0131n\u0131, \n4.8- TS EN ISO  9001: Bu standart, bir kurulu\u015fun m\u00fc\u015fteri taleplerini, sistemin iyile\u015ftirilmesini ve \nm\u00fc\u015fteriye y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuat \u015fartlar\u0131na uyuldu\u011fu g\u00fcvencesinin verilmesi i\u00e7in proseslerde d\u00e2hil olmak \n\u00fczere sistemin verimli uygulanmas\u0131 yoluyla m\u00fc\u015fteri memnuniyetinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131na y\u00f6neldi\u011fi \nyerlerde kalite y\u00f6netim sistemini,  \n4.9- Yakla\u015f\u0131k maliyet: \u0130hale yap\u0131lmadan \u00f6nce i\u015fverence her t\u00fcrl\u00fc fiyat ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131larak katma \nde\u011fer vergisi hari\u00e7 olmak \u00fczere hesaplanan ve dayanaklar\u0131 ile birlikte bir hesap cetvelinde g\u00f6sterilen ve \nihale sonu\u00e7lan\u0131ncaya kadar gizlili\u011fi korunan s\u00f6z konusu i\u015fin \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bedelini, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f6\n4.10-Proje m\u00fcellifi: \u0130lgili yasalar ve y\u00f6nelmeliklere g\u00f6re elektrik i\u00e7 tesis projesini haz\u0131rlama \nyetkisine sahip ger\u00e7ek ki\u015fiyi, \n4.11-Y\u00fcklenici:  Elektrik  i\u00e7  tesisini  verilen  projesine  g\u00f6re  i\u015fverene  kar\u015f\u0131  sorumlu  olarak,  imal  ve \nin\u015fa  eden  ger\u00e7ek  veya  t\u00fczel  ki\u015fiyi  ya  da  birden  fazla  ger\u00e7ek  veya  t\u00fczel  ki\u015finin  aralar\u0131nda  yapt\u0131klar\u0131 \nanla\u015fma ile olu\u015fturulan grubu, \n4.12-\u0130\u015fveren: \u0130lgili tesisin yap\u0131m\u0131na ait hizmet ihalesini yapan, kamu, kurum ve kurulu\u015flar\u0131 veya \ntesis sahibi (sahipleri) ya da sahibinin (sahiplerinin) hukuki temsilcisini,                                                   \nifade eder. \n5- Birim fiyatla ilgili hususlar  \n5.1- Tesisat i\u015fleri birim fiyatlar\u0131 esas itibariyle iki unsurdan olu\u015fur. \na) Malzeme i\u015fyeri bedeli, \nb) Montaj bedeli, \n5.2- Montajl\u0131 birim fiyat, (a) ile (b)'nin toplam\u0131d\u0131r. \n5.3-  Malzeme  i\u015fyeri  bedeli;  Birim  fiyat  tarifinde  fiyata  d\u00e2hil  oldu\u011fu  bildirilen  malzemenin \ni\u015fyerinde  ihzar  edilmi\u015f  durumda,  y\u00fcklenici  k\u00e2r\u0131  ve  genel  giderler  d\u00e2hil  bedeli  olup  hesaplama  \u015fekli \na\u015fa\u011f\u0131daki gibidir. \nA= Malzeme i\u015fyeri bedeli ise; \nA= [ a x (1+b) ] (1+c) dir. \na = Malzeme piyasa bedeli \nb = Y\u00fckleme,  bo\u015faltma, nakliye ve sigortalar\u0131n malzeme bedeline (a'n\u0131n) y\u00fczde oran\u0131, \nc = Y\u00fcklenici kar\u0131 ve genel masraflar, \n5.4- Montaj bedeli  \n5.4.1- Montaj i\u00e7in gerekli insan ve makine i\u015f\u00e7ili\u011fi (sigorta d\u00e2hil) ile teknik \u015fartnamede belirtilen, \ntemizleyip i\u015fletmeye haz\u0131rlama, ayarlama, deneme, e\u011fitim v.b hizmetler, \n5.4.2- \u0130\u015fyeri ta\u015f\u0131malar\u0131, fire, sigorta, \n5.4.3- Montaj i\u00e7in gerekli sarf malzemesi (kullanma yerindeki fiyat), \n5.4.4- Y\u00fcklenici k\u00e2r\u0131 ve genel masraflar,     \ntoplam\u0131d\u0131r. \n5.5- Birim fiyat tarifi \n5.5.1-  Malzeme,  birim  fiyat  tarifine  uygun  olarak  tek  veya  \u00e7ok  kalemden  olu\u015fabilir.  Y\u00fckleme, \nbo\u015faltma, nakliye ve sigorta bedelleri birim fiyata dahildir.. Malzemenin imal edildi\u011fi yerde yap\u0131lacak \nimalat  kontrol  ve  denetimlerinin  yap\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  gerekli  masraflar  da  malzemenin  sat\u0131n  alma  bedeline \nd\u00e2hildir. \n5.5.2-  \u0130\u015fverence  onanm\u0131\u015f  projelerin  d\u0131\u015f\u0131nda  y\u00fcklenici  taraf\u0131ndan  bir  yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n  d\u00fczeltilmesi,  bir \neksikli\u011fin  tamamlanmas\u0131  veya  daha  ekonomik  bulunarak  i\u015fverene  teklif  edilecek  de\u011fi\u015fiklikler  i\u00e7in \nhaz\u0131rlanacak tadilat projelerinin ve teknik \u015fartnamede belirtilen montaj detaylar\u0131n\u0131n, imalat projelerinin, \ngerekli ba\u011flama \u015femalar\u0131n\u0131n, tan\u0131tma, i\u015fletme ve bak\u0131m el kitab\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in gerekli masraflara \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f7\nve  teknik  \u015fartnamede  belirtilmi\u015f  olup,  birim  fiyat  tariflerinde  yer  almam\u0131\u015f  olan  sorumluluk  ve \ny\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere  kar\u015f\u0131l\u0131k  y\u00fckleniciye  hi\u00e7bir  ilave  \u00f6deme  yap\u0131lmayacakt\u0131r.  Bu  say\u0131lan  harcamalar \ny\u00fcklenicinin genel masraflar\u0131 i\u00e7erisinde kabul edilmi\u015ftir. \n6- S\u00f6k\u00fcm bedelleri \n6.1-  Her  \u00e7e\u015fit  cihaz,  armat\u00fcr,  boru  v.b.tesisat  malzemesi  ve  imalat\u0131n  beherinin  s\u00f6k\u00fcm  bedeli \nolarak,  birim  fiyat  veya  g\u00f6t\u00fcr\u00fc  bedel  esas\u0131na  g\u00f6re  bunlar  i\u00e7in  belirtilmi\u015f  olan  yakla\u015f\u0131k  maliyete  g\u00f6re \ns\u00f6zle\u015fme esaslar\u0131 d\u00e2hilinde bedeli \u00f6denecektir. \n6.2- S\u00f6k\u00fcm esnas\u0131nda meydana gelecek hasar, zarar v.b.sorumluluk ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fckleniciye \naittir. \n6.3-  S\u00f6k\u00fcm  bedeli,  s\u00f6k\u00fclme  i\u00e7in  gerekli  i\u015f\u00e7ilik,  makine,  malzeme  ve  s\u00f6k\u00fclenlerin,  kontrolun \ng\u00f6sterece\u011fi yerde istifi i\u00e7in \u015fantiye i\u00e7i nakliye ve koruyucu bak\u0131m bedelleriyle y\u00fcklenici k\u00e2r\u0131 ve genel \nmasraflar\u0131n\u0131 ihtiva etmektedir. \n7- \u0130hzarat \n7.1- \u0130hzarat \u00f6denmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen herhangi bir birim fiyat tarifinde fiyata d\u00e2hil olan b\u00fct\u00fcn malzeme \nve  mamuller  (montaj  malzemesi  hari\u00e7)  imal  edildi\u011fi yerde yap\u0131lmas\u0131 gerekli muayene  ve  denemelerin \nyap\u0131lm\u0131\u015f  oldu\u011fu  belgelenmi\u015fse;  monte  edilmesine  mani  bir  hasar  veya  kusuru  yoksa  ve  \u015fantiye \ni\u00e7erisinde  kontrolun  uygun  bulaca\u011f\u0131  bir  yerde  ve  durumda  depolanm\u0131\u015fsa  ihzarat  bedelini  hak  etmi\u015f \nkabul edilecektir. \u0130mal edildi\u011fi yerde yap\u0131lmas\u0131 gerekli muayene ve denemelerin yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu, TSE \ngaranti damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 veya kalite belgesini haiz oldu\u011funun belgelenmesi veya imalat kontrolunun \nyap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair kontrol kart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131yla belirtilmi\u015f olacakt\u0131r. \n7.2- \u0130\u015fin yakla\u015f\u0131k maliyetinde bulunmayan bir malzeme veya mamul yeni fiyat zapt\u0131 yap\u0131lmadan \nve yeni imalat oluru al\u0131nmadan ihzar edilmeyecektir. Edilmi\u015f ise ihzarat bedeli \u00f6denmeyecektir. \n7.3- \u0130\u015fin yakla\u015f\u0131k maliyetinde bulunan bir malzeme veya mamul\u00fcn, mahal ve metraj listelerindeki \nmiktar\u0131ndan fazlas\u0131 ihzar edilmeyecektir. Onanl\u0131 projesine g\u00f6re gerekecek fazla miktar, projeye uygun \nmukayeseli ke\u015fif onand\u0131ktan sonra ihzar edilecek ve bundan sonra ihzarat bedeli \u00f6denecektir. \n8- \u00d6l\u00e7\u00fc birimleri ve \u00f6l\u00e7me esaslar\u0131 \n8.1- Montajl\u0131 birim fiyat\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda ve \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde esas al\u0131nan \u00f6l\u00e7\u00fc birimi, montaj \nbedelinin ve s\u00f6k\u00fcm bedelinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde de esas al\u0131nacakt\u0131r. \n8.2- Adet (ad), grup (grp), tak\u0131m (Tk) \n8.2.1- \u0130stenilen hizmeti yerine getirmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir ana mamul veya malzemeden; bir ana \nmamul  ve  aksesuarlar\u0131ndan  veya  birbirini  tamamlayan  birka\u00e7  ana  mamulden  m\u00fcte\u015fekkil  donat\u0131m \neleman\u0131  veya  elemanlar\u0131n\u0131n  veya  hizmetlerinin  adet  olarak \ntan\u0131mlanmalar\u0131  ve  \u00f6l\u00e7\u00fclmeleri \nfiyatland\u0131rmada  esas  al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.  Bir  (adet)  in  i\u00e7erisinde  bulunmas\u0131  gereken  donat\u0131m  eleman\u0131n\u0131n  veya \nelemanlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve adetleri birim fiyat tarifinde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.        \n8.2.2-  Montaj  i\u00e7in  gerekecek  malzeme  veya  imalat  (bunlar  birim  fiyat  tarifinde  malzeme  olarak \nsay\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r) montaj bedeline d\u00e2hildirler. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f8\n8.3- Metre (m) \n8.3.1-  Baz\u0131  birim  fiyat  tarifinde  belirtilen  malzeme,  mamul  veya  hizmetlerin  boylar\u0131  ile \ntan\u0131mlanmalar\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fclmeleri fiyatland\u0131rmada esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \n8.3.2-  \u0130hzar  edilmi\u015f  malzeme  veya  mamul\u00fcn  \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde  fire  d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmez.  \u0130\u015fverence  kabul \nedilen  fire  birim  fiyata  ve  montaj  bedeline  d\u00e2hil  edilmi\u015ftir.  \u0130hzar  edilmi\u015f  malzeme  veya  mamul  boyu \nmonte  edildi\u011finde  bir  miktar  azal\u0131rsa  da  bu  eksilen  miktar  montaj  bedelinde  hesaba  kat\u0131lan  fire  ile \nkar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olur. \n8.4- Metrekare (m2) \n8.4.1-  Baz\u0131  birim  fiyat  tariflerinde  belirtilen  malzeme  mamul  veya  hizmetlerin  alanlar\u0131  ile \ntan\u0131mlanmalar\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fclmeleri fiyatland\u0131rmada esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \n8.4.2- \u0130malat\u0131n projesine uygun olarak mamul halde monte edilmi\u015f durumlarda \u00f6l\u00e7\u00fcm de\u011fi\u015fmez. \nOnanl\u0131 imalat projesindeki alan \u00f6l\u00e7\u00fcmde esas al\u0131n\u0131r. \n8.4.3-  Tel  kafes  gibi  mamullerin  i\u00e7ten  i\u00e7e  hava  ge\u00e7i\u015f  alan\u0131  (tel  alanlar\u0131  d\u00fc\u015f\u00fclmez)  \u00f6l\u00e7\u00fcme  esas \nal\u0131n\u0131r. \n8.5- Kilogram (Kg) \n8.5.1- Tan\u0131mlama ve \u00f6l\u00e7\u00fclmede Kg. olarak a\u011f\u0131rl\u0131k esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. A\u011f\u0131rl\u0131klar tart\u0131larak ve fiziksel \nmetotla hesaplanarak bulunacak, bunlardan i\u015fveren lehine olan kabul edilecektir. \n9- Projeler \n9.1-  \u0130\u015fverence  verilen  projeler  genel  olarak  tatbik  edilecek  muhtelif  sistemlerin  genel \nyerle\u015ftirmelerini ve tip detaylar\u0131n\u0131 ihtiva edecektir. Bu projelerde i\u015fverenin yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc muvafakat\u0131 \nal\u0131nmadan hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n9.2- \u015eartname eki olarak verilen tip detaylara tatbikatta aynen uyulacakt\u0131r. \n9.3-  Y\u00fcklenici,  projeleri  tetkik  ederek  gerek  kanun,  t\u00fcz\u00fck  ve  y\u00f6netmelikler  ve  mahalli  usul  ve \nkaideler  y\u00f6n\u00fcnden,  gerek  mecburi  veya  iste\u011fe ba\u011fl\u0131 uygulamal\u0131 standartlar y\u00f6n\u00fcnden,  gerek imalat ve \nmontaj  tekni\u011fi  y\u00f6n\u00fcnden  ve  gerekse  tesis  veya  i\u015fletme  ekonomisi  y\u00f6nlerinden  zorunlu  veya  faydal\u0131 \nbulaca\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn tadilat\u0131 ana hatlar\u0131yla bir \u00f6neri raporuyla i\u015fverene yaz\u0131yla bildirecek, i\u015fveren bu raporu \ntamamen  veya  k\u0131smen  veya  de\u011fi\u015ftirilerek  uygun  g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc  takdirde  de\u011fi\u015fiklik  projelerini  haz\u0131rlayarak \ni\u015fverene onanmak \u00fczere verecektir. Tetkikin yetersizli\u011fi nedeniyle do\u011facak sorumluluk y\u00fckleniciye ait \nolacak ve meydana gelecek hasar y\u00fcklenici taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r. \n9.4- Y\u00fcklenici her \u00e7e\u015fit projenin haz\u0131rlanmas\u0131nda Elektrik \u0130\u00e7 tesisleri Proje Haz\u0131rlama \nY\u00f6netmeli\u011fine, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 Elektrik M\u00fchendisli\u011fi proje d\u00fczenleme esaslar\u0131na, \nElektrik Enerji Tesisleri Proje Haz\u0131rlama Y\u00f6netmeli\u011fi esaslar\u0131na,  Elektrik \u0130\u00e7 Tesisat Y\u00f6netmeli\u011fine ve \nBinalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019e uymak zorundad\u0131r. \n9.5- \u0130\u015fveren gerekirse bir i\u015fin projesini s\u00f6zle\u015fmesinde belirtmek suretiyle y\u00fckleniciye yapt\u0131rabilir. \nBu  takdirde  bu  i\u015f  i\u00e7in  g\u00f6sterilen  bedel  yakla\u015f\u0131k  maliyetin  i\u00e7inde  oldu\u011fundan  ayr\u0131ca  bir  proje  bedeli \n\u00f6denmez. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f9\n9.6-  S\u00f6zle\u015fmesinde  belirtmek  suretiyle  i\u015fin  elektrik  tesisat  projelerinin  i\u015fveren  taraf\u0131ndan \nverilmesi halinde bu durum yakla\u015f\u0131k maliyetin hesab\u0131nda dikkate al\u0131nacakt\u0131r. \n10- \u0130malat ve montaj detaylar\u0131 \n10.1- Projelere, detaylara, birim fiyat tariflerine ve teknik \u015fartnamelere ilaveten y\u00fcklenici a\u015fa\u011f\u0131da \na\u00e7\u0131klanan hususlar\u0131 yerine getirecektir: \n10.1.2- \u0130malat projeleri; (uygulama projeleri) imalat\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, \u00f6l\u00e7ekli teknik resimlerini, imalata \nait  prospekt\u00fcsleri  ihtiva  edecektir.  Bunlar\u0131n  i\u00e7erisinde;  ana  \u00f6l\u00e7\u00fclerini  ba\u015fl\u0131ca  elemanlar\u0131n\u0131  ve  bunlar\u0131n \nbirle\u015fmelerini g\u00f6steren tarif edici literat\u00fcr ve karakteristikleri mevcut olacakt\u0131r. \n10.1.3-  Y\u00fcklenici  taraf\u0131ndan  verilecek  yerle\u015ftirme  ve  montaj  detaylar\u0131  belirli  hacimde  borular\u0131, \ncihazlar\u0131  ve  yap\u0131  elemanlar\u0131n\u0131,  bunlar\u0131n  ba\u011flant\u0131  \u015fekillerini,  aralar\u0131ndaki  a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131  planda  ve  kolon \n\u015femas\u0131nda (kesitte) yeterli a\u00e7\u0131kl\u0131kta g\u00f6steren teknik resimleri ihtiva edecektir. Montaj detaylar\u0131 i\u015fverenin \nverdi\u011fi  ana  projelerin  teferruatl\u0131  olarak  a\u00e7\u0131klanmas\u0131  i\u00e7in  kontrolluk\u00e7a  talep  edilebilir.  Normal  olarak \nmontaj detaylar\u0131 hatlar\u0131n toplu olarak bulundu\u011fu noktalarda istenecektir. \n10.1.4-  Y\u00fcklenici,  herhangi  bir  cihaz\u0131n  montaj\u0131na  ba\u015flanmadan  evvel  imalat  projelerini  i\u015fverene \nvermi\u015f ve bunlar i\u015fverence onanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n11- Standartlar \n11.1- Baz\u0131 malzemeler veya \u00f6zellikleri, ulusal veya uluslararas\u0131 de\u011fi\u015fik standartlara at\u0131f yap\u0131larak \ntarif edilmi\u015flerdir. Bunlar \u00f6ncelikle T\u00fcrk Standartlar\u0131, daha sonra EN, HD, IEC standartlar\u0131d\u0131r. \n11.2-  Bu  \u015fartnamede  ve  birim  fiyat  tariflerinde  belirtilmemi\u015f  olsa  dahi,  y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe  girmi\u015f  T\u00fcrk \nStandart\u0131 bulunan malzemeler, denemeler, imalat usulleri ve benzeri hususlar, ilgili oldu\u011fu standartlara \nuygun olacakt\u0131r. \n11.3- \u0130\u015fveren gerek duydu\u011funda, ayd\u0131nlatma armat\u00fcrlerinden istenen \u0131\u015f\u0131k veriminin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131n \nilgili bir kurum laboratuvar\u0131ndan al\u0131nacak belge ile do\u011frulanmas\u0131n\u0131 imalat\u00e7\u0131dan isteyebilir. \n12- Herhangi bir malzemenin yerine kullan\u0131lacak malzemeler \n12.1- B\u00fct\u00fcn malzemeler \u015fartnamelerde ve projesinde belirtilen hususlara uygun olacakt\u0131r. \n12.2-  \u015eartnamelerde  \u00f6zellikleri  belirtilen  malzemelerden  yeterli  miktar\u0131  kadar  piyasada \nbulunamad\u0131\u011f\u0131 takdirde, y\u00fcklenici bundan daha iyi \u00f6zellik ve kapasitede olan ve yerine kullan\u0131labilir bir \nmalzemeyi  i\u015fverenin  yaz\u0131l\u0131  iznini  alarak  monte  edecek  ve  bunun  i\u00e7in  i\u015fverenden  ilave  bir  bedel  talep \netmeyecektir. \n12.3-  Baz\u0131  malzeme  ve  mamullerin  kalite  belgesini  haiz  olmas\u0131  veya  TSE  garanti  damgas\u0131n\u0131 \nta\u015f\u0131mas\u0131  \u015fart\u0131yla  tesiste  kullan\u0131labilece\u011fi  birim  fiyat  tariflerinde  belirtilmi\u015f,  ayr\u0131ca  bunlar\u0131n  listesi  bu \nhususta a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bilgilerle birlikte \u015fartnameye eklenmi\u015f olacakt\u0131r. \n13- \u00c7al\u0131\u015fan sistemlerin kapat\u0131lmas\u0131, durdurulmas\u0131 ve ba\u011flama m\u00fcsaadesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f10\n13.1-  K\u0131smi  bir  sistemin  montaj\u0131  veya  di\u011fer  \u00e7al\u0131\u015fan  bir  sisteme  ba\u011flanmas\u0131  i\u00e7in,  \u00e7al\u0131\u015fan  bir \n(elektrik,  buhar,  pis  su  v.b.)  sistemin  durdurulmas\u0131  gerekiyorsa  bu  husus  gerekli  kapat\u0131lma  s\u00fcresi  de \nbelirtilmek  \u015fart\u0131yla  en  az  be\u015f  g\u00fcn  evvelden  i\u015fverene  yaz\u0131l\u0131  bildirilecek  ve  ba\u011flant\u0131n\u0131n  yap\u0131labilece\u011fi \nhususunda i\u015fverenden yaz\u0131l\u0131 m\u00fcsaade al\u0131nacakt\u0131r. \n14- Temizleme ve ayarlar \n14.1-  B\u00fct\u00fcn  cihazlar  i\u015fletmeye  devredilmeden  evvel  tamamen  temizlenmi\u015f  olacakt\u0131r.  Boyanm\u0131\u015f, \nkaplanm\u0131\u015f veya parlat\u0131lm\u0131\u015f y\u00fczeyler hasar g\u00f6rm\u00fc\u015fse eski durumuna getirilecek ve b\u00fct\u00fcn donan\u0131m kabul \nedilebilecek durumda olacakt\u0131r. Sistemler her t\u00fcrl\u00fc ayarlar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, proje ve \u015fartnamelerde belirtilmi\u015f \nolan fonksiyonlar\u0131n\u0131 tam olarak yerine getirir vaziyette teslim edilecektir. \n15- Denemeler \n15.1-  B\u00fct\u00fcn  te\u00e7hizat,  \u015fartnamenin  ilgili  k\u0131s\u0131mlar\u0131nda  belirtilmi\u015f  olan  denemelere  tabi  tutulmu\u015f \nolacakt\u0131r. Denemeler i\u00e7in gerekli t\u00fcm cihaz, malzeme ve hizmetler (elektrik, su, gaz, yak\u0131t, i\u015f\u00e7ilik v.b.) \ns\u00f6zle\u015fmede aksi  belirtilmemi\u015fse y\u00fcklenici taraf\u0131ndan temin edilecek ve bunlar i\u00e7in hi\u00e7bir ilave \u00f6deme \nyap\u0131lmayacakt\u0131r. \n15.2- Denemelerin yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcn daha \u00f6nce yaz\u0131yla i\u015fverene bildirilecek ve denemede kimlerin \nbulunaca\u011f\u0131 i\u015fverence tayin edilecektir. \n15.3- Denemelerde ortaya \u00e7\u0131kacak b\u00fct\u00fcn hatalar, derhal y\u00fcklenici taraf\u0131ndan tamir edilecek, ar\u0131zal\u0131 \npar\u00e7alar de\u011fi\u015ftirilecek ve deneme kontrol heyetinin kabul edece\u011fi hale gelinceye kadar tekrar edilecek, \ni\u015fverence bunlar i\u00e7in hi\u00e7bir ilave \u00f6deme yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n15.4- Denemede bir hasar meydana gelirse derhal y\u00fcklenici taraf\u0131ndan tamir edilecek, hasar g\u00f6ren \npar\u00e7a veya cihaz de\u011fi\u015ftirilecek ve kontrol heyetinin be\u011fenece\u011fi hale getirilecektir. \n15.5- Denemeler heyetin, ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmlerinin yerine getirilmesi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmak \u015fart\u0131yla, \ntam kanaat sahibi olmas\u0131na kadar devam edecektir. Deneme s\u00fcresi hi\u00e7bir \u015fekilde her k\u0131s\u0131m i\u00e7in o k\u0131sm\u0131n \ndenemesinde belirtilmi\u015f olan s\u00fcreden k\u0131sa olmayacakt\u0131r. \n16- \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n koordine edilmesi \n16.1- Betonarme in\u015faat\u0131n, b\u00f6lmelerin, duvarlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 hususlar\u0131 ihalenin di\u011fer \u015fartnamelerine \ng\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r. Ancak, y\u00fcklenici bu k\u0131s\u0131mlar\u0131n yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda tesisat donan\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekecek kablo \nve boru ge\u00e7i\u015flerini, pencereleri ve a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131 gerekli noktalarda eksiksiz haz\u0131rlatmak zorundad\u0131r. \n17- Ula\u015f\u0131labilme \n17.1-  B\u00fct\u00fcn  tesisat  i\u015fleri,  i\u015fletme  bak\u0131m  ve  tamir  i\u00e7in  kolayl\u0131kla  ula\u015f\u0131labilecek  yerlere  monte \nedilecektir. Bunun i\u00e7in gerekirse projelerde ufak d\u00fczeltme yap\u0131labilecektir. Fakat bunlar i\u00e7in yap\u0131lacak \nde\u011fi\u015fiklik projeleri onanmad\u0131k\u00e7a yap\u0131 denet\u00e7isi veya kontrolluk\u00e7a yaz\u0131l\u0131 talimat verilmedik\u00e7e projelerde \nhi\u00e7bir \u015fekilde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n18- D\u0131\u015f duvarlardaki a\u00e7\u0131kl\u0131klar \n18.1- \u0130\u015f icab\u0131 d\u0131\u015f duvarlarda a\u00e7\u0131lacak delik, kapak v.b. a\u00e7\u0131kl\u0131klardan bilhassa zemin seviyesinde ve \ndaha  a\u015fa\u011f\u0131da  olanlar  en  iyi  tapa  v.b.  ile  kapat\u0131lm\u0131\u015f  ve  \u00e7evreleri  ilgili  mevzuatta  belirtildi\u011fi  gibi  en  iyi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f11\n\u015fekilde  kalafatlanm\u0131\u015f,  i\u00e7eri  su  s\u0131zd\u0131rmaz  durumda  bulundurulacakt\u0131r.  Sa\u011fanak,  sel  ve  su  basmas\u0131  gibi \nihtimaller i\u00e7in gerekli tedbir al\u0131nm\u0131\u015fsa \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmakta olan k\u0131s\u0131mlarda sorumluluk y\u00fckleniciye ait \nolmak  \u00fczere  bu  husus  aranmayabilir.  Ancak  i\u015fin  sonunda  y\u00fcklenicinin  sorumlu  oldu\u011fu  a\u00e7\u0131kl\u0131klar \ndevaml\u0131 kal\u0131c\u0131 \u015fekilde su ge\u00e7irmez ve kalafatl\u0131 olacakt\u0131r. \n19- \u0130zin ve ruhsatnameler \n19.1-  Y\u00fcklenici  gerek  belediyeler,  gerekse  di\u011fer  kurulu\u015flardan  al\u0131nacak  izin  veya  ruhsatnameler \ni\u00e7in  gerekli  \u00f6demeleri,  denemeleri,  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  ve  i\u015flemleri  yapmak  ve  i\u015fi  devam  ettirmek  zorundad\u0131r. \nSu,  telefon,  elektrik  v.b.  hizmetlerin  ba\u011flanmas\u0131  i\u00e7in  yap\u0131lacak  tetkik  ve  denemeleri  tamamlayarak \ngerekli masraflar\u0131 ilgili kurum ve kurulu\u015flara i\u015fveren ad\u0131na \u00f6deyecektir. \n19.2-  Y\u00fcklenici  bu  deneme,  muayene  ve  kontrollar\u0131n  iyi  netice  verdi\u011fini  ve  iste\u011fin  kabul \nedildi\u011fini belirtir belgeleri muhafaza edecek ve i\u015fin tesliminde kabul heyetine teslim edecektir. Tan\u0131tma, \n\u0130\u015fletme ve Bak\u0131m El Kitab\u0131na bunlar\u0131n fotokopileri konacakt\u0131r. \n20- Kanun, t\u00fcz\u00fck ve y\u00f6netmelikler \n20.1-  Y\u00fcklenici  projelerde,  \u015fartnamelerde  ve  birim  fiyat  tariflerinde  belirtilen  hususlar\u0131n \nkanunlara, t\u00fcz\u00fcklere, y\u00f6netmeliklere, mecburi standartlara veya mahalli \u015fartlara, usul ve kurallara uygun \noldu\u011funu  tahkik  edecektir.  E\u011fer  uygun  olmayan  herhangi  bir  husus  mevcutsa  i\u015fvereni  yaz\u0131yla \nuyaracakt\u0131r. \n21- Sistemlerin ve cihazlar\u0131n bak\u0131m, onar\u0131m ve temizliklerinin yap\u0131lmas\u0131 \n21.1- Ge\u00e7ici kabulden \u00f6nce \n21.1.1- Y\u00fcklenici, ge\u00e7ici kabule kadar monte etti\u011fi b\u00fct\u00fcn tesisat malzeme ve cihazlar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 \nyapmakla  m\u00fckelleftir.  B\u00fct\u00fcn  cihaz  ve  malzemeler  nakliye,  depolama,  montaj  ve  i\u015fin  bitimine  kadar \nmonte  edilmi\u015f  olarak  bulunduklar\u0131  yerlerde  koruyucu  bak\u0131mlar\u0131  yap\u0131lm\u0131\u015f  olarak  muhafaza  edilecektir. \nKar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak do\u011fal afetler, kazalar, kabul\u00fcn gecikmesi, iklim \u015fartlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc olmas\u0131 v.b. ihtimaller de \ndikkate al\u0131narak y\u00fcklenici taraf\u0131ndan gereken titizlik g\u00f6sterilecektir. \u0130\u015fveren i\u015fin seyrine ve y\u00fcklenicinin \ntutumuna  g\u00f6re  i\u015fyerinde  yap\u0131lan  imalat\u0131  i\u015fveren  nam\u0131na  hakedi\u015f  bedeline  uygun  olarak  sigorta \nettirmesini  talep  edebilecektir.  Bu  sigorta  masraf\u0131  y\u00fcklenicinin  genel  masraflar\u0131na  d\u00e2hil  oldu\u011fundan \nilave bir bedel \u00f6denmeyecektir. \n21.1.2-  B\u00fct\u00fcn  sistemlerin  montaj\u0131  tamamland\u0131ktan  sonra  y\u00fcklenici  sistemlerin  \u015fartname  ve \nprojelerde  belirtilmi\u015f  i\u015fletme  \u015fartlar\u0131n\u0131  en  iyi  \u015fekilde  yerine  getirmelerini  sa\u011flamak  i\u00e7in  gerekli  b\u00fct\u00fcn \ndenemelerin,  ayarlamalar\u0131n,  dengelemelerin  yap\u0131lmas\u0131na  yetecek  bir  s\u00fcrede  tesisi  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racakt\u0131r.  Bu \nesnada  gerekirse,  sistemlerin  montaj  ekipleri  veya  imalat\u00e7\u0131  firma  temsilcileri  veya  her  ikisi  birlikte \ntesisin istenen neticeyi vermesi i\u00e7in gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapacaklard\u0131r. \n21.2- Ge\u00e7ici kabul ile kesin kabul aras\u0131nda \n21.2.1-  Telefon  santrali,  yang\u0131n  ihbar  santrali,  asans\u00f6r,  elektrojen  grubu  v.b.  gibi  imalat  i\u00e7in, \nge\u00e7ici  kabulden  evvel  imalat\u00e7\u0131  firma  ile  y\u00fcklenici,  ayl\u0131k  periyodik  bak\u0131m  s\u00f6zle\u015fmesi  yapacak  ve \ns\u00f6zle\u015fmenin bir suretini \u0130\u015fverene verecektir. S\u00f6zle\u015fme s\u00fcresi kesin kabul ile sona erecektir. Bunun i\u00e7in \ny\u00fcklenici i\u015fverenden ayr\u0131ca bir \u00fccret istemeyecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n\f12\n21.2.2-  Ge\u00e7ici  kabul  raporu  d\u00fczenleme  tarihinden  itibaren  en  ge\u00e7  15  g\u00fcn  i\u00e7inde  i\u015fveren  tesisat\u0131 \ni\u015fletecek personeli tayin edecektir. Y\u00fcklenici de bu personele ekip kurulduktan itibaren s\u00f6zle\u015fmesinde \nba\u015fka  bir  s\u00fcre  belirtilmedi\u011fi  takdirde  18  g\u00fcn  m\u00fcddetle  tesisat\u0131  tan\u0131tacak,  i\u015fletme  bak\u0131m  ve  onar\u0131m\u0131n\u0131 \n\u00f6\u011fretecektir. Bunun i\u00e7in y\u00fckleniciye herhangi bir nam alt\u0131nda hi\u00e7bir bedel \u00f6denmeyecektir. \n21.3- Cihaz plakalar\u0131  \n21.3.1-  Her  bir  cihaz  \u00e7\u0131kart\u0131lamaz  ve  silinemez  \u015feklinde  prin\u00e7,  al\u00fcminyum  gibi  korozyona \ndayan\u0131kl\u0131  bir  plaka  \u00fczerine  kaz\u0131narak  yaz\u0131l\u0131  isim  ve  \u00f6nemli  \u00f6zelliklerini  belirtir  birer  plaka  ile \ndonat\u0131lacakt\u0131r. Plakalarda a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen bilgiler bulunacakt\u0131r. \na) Mam\u00fcl\u00fcn ad\u0131 ve plaka numaras\u0131, \nb) \u0130mal\u00e2t\u00e7\u0131 firman\u0131n ad\u0131 ve adresi, \nc) Seri ve model numaras\u0131, \nd) Belirli \u015fartlardaki kapasitesi, \ne) Azami dayanabilece\u011fi bas\u0131n\u00e7, s\u0131cakl\u0131k v.b. s\u0131n\u0131rlamalar, \n21.3.2-  B\u00fct\u00fcn  otomatik  kontrol  cihazlar\u0131  \u00fczerinde  veya  biti\u015fi\u011finde  monte  edilecek  bir  plakada \nhangi  cihaz\u0131  kontrol  etti\u011fi  21.3.1  (a-e)  de  a\u00e7\u0131klanan  bilgiye  ilaveten  belirtilmi\u015f  olacakt\u0131r.  Gerekirse \ncihazlar numaralanacak \u015fematik kontrol diyagram\u0131 tablosu \u00fczerinde gerekli a\u00e7\u0131klama yap\u0131lacakt\u0131r. \n21.4- Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n21.4.1- Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 binan\u0131n o k\u0131sm\u0131na ait b\u00fct\u00fcn sigorta ve \u015falterleri ihtiva edecektir. \n21.4.2-  Her  bir  sigorta  ve  \u015falterin  tablo  numaras\u0131,  etiket  numaras\u0131,  bulundu\u011fu  yer  ve  yapt\u0131\u011f\u0131 \nhizmet bu tabloda belirtilmi\u015f olacakt\u0131r \n21.5- Tan\u0131tma, i\u015fletme ve bak\u0131m el kitab\u0131 \n21.5.1-  Y\u00fcklenici  5  n\u00fcsha  ciltlenmi\u015f  olarak  tan\u0131tma,  i\u015fletme  ve  bak\u0131m  el  kitab\u0131  haz\u0131rlayacak  ve \ni\u015fverene teslim edecektir. Bu el kitab\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri ihtiva edecektir: \n21.5.1.1- Her bir sistemin basit tarifi, bak\u0131m\u0131 ve i\u015fletme esaslar\u0131n\u0131n izah\u0131, \n21.5.1.2-  Te\u00e7hizat  detaylar\u0131nda,  kontrol  diyagramlar\u0131nda  ve  kontrol  cihazlar\u0131n\u0131n  elektrik \ndiyagramlar\u0131nda g\u00f6sterilen sistemin fonksiyonel par\u00e7alar\u0131n\u0131n imalat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan verilen par\u00e7a listelerini \nve bu listelerde sistem, par\u00e7a, model numaralar\u0131n\u0131, imalat\u00e7\u0131 detay numaras\u0131, \n21.5.1.3-    Her  bir  sigorta  veya  \u015falterin  yapaca\u011f\u0131  vazifeyi,  yerini  ve  plaka  numaras\u0131n\u0131  belirtir \ntablolar\u0131, \n21.5.1.4- Her tip cihaz\u0131n bak\u0131m\u0131yla ilgili bilgileri, \n21.5.1.5- Her tip cihaz\u0131n muhtemel ar\u0131zalar\u0131 ve tamiriyle ilgili bilgileri, \n21.5.1.6- Her cihaz i\u00e7in en yak\u0131n mahalli sat\u0131n alma, bak\u0131m, tamir ve yedek par\u00e7a servisinin firma \nad\u0131, adresi ve telefon numaras\u0131, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n\f13\n21.5.1.7- Kontrol diyagram\u0131nda, elektrik tesisat\u0131 donat\u0131m \u015femas\u0131nda ve projesinde mevcut her bir \nte\u00e7hizat eleman\u0131n\u0131 tarif eden, i\u015fleyi\u015fini a\u00e7\u0131klayan katalog veya literat\u00fcr\u00fc, \n21.5.1.8-  Projelerde,  mevcut  di\u011fer  cihazlara  ait  elektrik  motorlar\u0131n\u0131n  yard\u0131mc\u0131  r\u00f6le,  uzaktan \nkumanda, kilitleme, koruyucu r\u00f6le gibi te\u00e7hizat\u0131n\u0131 g\u00f6steren, monte edildi\u011fi \u015fekliyle haz\u0131rlanm\u0131\u015f elektrik \ndetay resimlerini ve \u015femalar\u0131, \n21.5.1.9-  Y\u00fcklenici,  icabeden  bilginin  tamam  olup  olmad\u0131\u011f\u0131  hususunda  kontrol  te\u015fkilat\u0131n\u0131n \ng\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de alarak, en son durumuyla haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 el kitab\u0131n\u0131n fihristini haz\u0131rlay\u0131p i\u015fverene onaylanmak \n\u00fczere yaz\u0131yla verecektir. Onaylanm\u0131\u015f fihristin bir kopyas\u0131 kitapta bulunacakt\u0131r. \n21.5.1.10- B\u00fct\u00fcn el kitab\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi, ge\u00e7ici kabulden d\u00f6rt hafta evvel i\u015fverene teslim edilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f14\n\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nKuvvetli Ak\u0131m Elektrik tesisat\u0131  \n22- Kapsam  \n22.1- Yap\u0131lar\u0131n ya da yap\u0131 k\u00fcmelerinin i\u00e7inde do\u011fru ak\u0131mlarda 600 V, alternatif ak\u0131mlarda faz-faz \naras\u0131 1000 V. a  kadar (1000V dahil) olan gerilimle kurulan her t\u00fcrl\u00fc kuvvetli ak\u0131m tesislerini kapsar. \n23- Tablolar \nBu \u015eartnamede tablolar,  \nAna tablo ve B\u00fcy\u00fck G\u00fc\u00e7l\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131,  \nDa\u011f\u0131t\u0131m  (tal\u00ee ) tablolar\u0131,  \nEtan\u015f Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131,  \nSaya\u00e7 tablolar\u0131, \nDi\u011fer tablolar,  \nolarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nYere  oturan  ve  panolardan  olu\u015fan  tablolar,  ana  tablo  ve  b\u00fcy\u00fck  g\u00fc\u00e7l\u00fc  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu  olarak \nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bina g\u00fcc\u00fcn\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 halinde ana tablo duvara monte edilebilir. \nDa\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 y\u00fczey b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 0.5 m2\u2019ye kadar olan ve duvara monte edilen tablolard\u0131r. Kat \ntesisat  hacm\u0131ndaki  birka\u00e7  motorun  beslenmesinde \nda\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131nda  veya  k\u00fc\u00e7\u00fck  bir  mekanik \nkullan\u0131labilirler. \nEtan\u015f  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  birbirine  eklenen  \u00fcnitelerden  olu\u015fur.  \u00d6zellikler  ilgili  maddelerde \nverilmi\u015ftir. \nSaya\u00e7 tablolar\u0131, enerji sat\u0131\u015f\u0131 ile ilgili oldu\u011fundan ana tablodan ayr\u0131 olacak ve ilgili maddelerdeki \n\u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. \nDi\u011fer tablolar yukar\u0131da s\u0131ralanan maksatlar d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lacak tablolar\u0131 kapsar. \u00d6zellikleri, tesis \nmaksad\u0131na uygun olarak, di\u011fer tablolarda aranan \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. \nTablolarda  bulunacak  her  t\u00fcrl\u00fc  anahtarlar,  sigortalar,  \u00f6l\u00e7\u00fc  aletleri,  saya\u00e7lar,  r\u00f6leler  ve  ba\u011flant\u0131 \nelemanlar\u0131  TS  standartlar\u0131na,  bu  standart\u0131n  bulunmamas\u0131  halinde  s\u0131ra  ile  EN,  HD,  IEC  standartlar\u0131na \nuygun olacakt\u0131r. \n23.1- Ana Tablo ve B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n23.1.1- Ana Tablo ve B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 en az 2 mm. kal\u0131nl\u0131kta, d\u00fczg\u00fcn y\u00fczeyli DKP \nsac\u2019tan yap\u0131lacakt\u0131r.  \n23.1.2-  K\u00fc\u00e7\u00fck  g\u00fc\u00e7l\u00fc  binalarda,  ana  tablonun  duvar  tipi  oldu\u011fu  hallerde  tablonun  \u00f6zellikleri \nda\u011f\u0131t\u0131m tablosu \u00f6zelliklerinde olacakt\u0131r. \n23.1.3- Tablodaki pano say\u0131s\u0131n\u0131n tespitinde, kolon ve besleme hatlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131, \u0131\u015f\u0131k, kuvvet, yedek \nak\u0131m, yap\u0131lacak ilave olas\u0131l\u0131klar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f15\n23.1.4- Panolarda, geni\u015flik en az 500 mm, toplam y\u00fckseklik 1800 mm, derinlik i\u00e7indeki donan\u0131m \nboyutlar\u0131na uygun olarak en az 350 mm. olacakt\u0131r. Panonun alttan 400 mm\u2019lik k\u0131sm\u0131 bo\u015f b\u0131rak\u0131lacakt\u0131r. \n23.1.5- Panolar\u0131n kenarlar\u0131 b\u00fck\u00fclecek ve c\u0131vatalarla birbirine ba\u011flanacakt\u0131r. Panolar 40 veya 50 lik \nk\u00f6\u015febentten  veya  g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f  sa\u00e7  profilden  mamul,  kuvvetli  bir  iskelete  tespit  edilecektir.  Demir \naksam bir kat s\u00fclyen, iki kat mat tabanca boyas\u0131 veya f\u0131r\u0131n boyas\u0131 ile boyanacakt\u0131r. \n23.1.6-  D\u00f6\u015feme  \u00fczerine  konacak  tablolar  ve  ana  tablo  10  cm  y\u00fckseklikte  s\u0131val\u0131  beton  kaide \n\u00fczerinde  tespit  edilecek,    alttan  giri\u015fli  tertipde  tablonun  alt  y\u00fcz\u00fc  hari\u00e7  di\u011fer  b\u00fct\u00fcn  y\u00fczleri  kapal\u0131,  \u00f6n \ny\u00fcz\u00fc mente\u015feli a\u00e7\u0131labilir, dolap tipi olacakt\u0131r.  \n23.1.7-  \u00dcstten  giri\u015fli  tablolarda  alt  y\u00fczde  kapal\u0131  olacak,  \u00fcstten  kablo  giri\u015fleri  rakorlarla \nsa\u011flanacakt\u0131r. \n23.1.8-  Tablo  i\u00e7ine  yabanc\u0131  cisimlerin,  \u00f6zellikle  fare  ve  benzeri  ha\u015ferenin  girmesi  kesinlikle \n\u00f6nlenmi\u015f olacakt\u0131r. \n23.1.9- Alttan giri\u015fli tablolar\u0131n, d\u00f6\u015femeye a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f kablo kanal\u0131 ile birle\u015fti\u011fi yerde tablo alt b\u00f6l\u00fcm\u00fc \nfare giri\u015flerini \u00f6nlemek i\u00e7in yeterli \u015fekilde kapat\u0131lacakt\u0131r.  \n23.1.10- Tablo i\u00e7erisinin havaland\u0131r\u0131lmas\u0131 dikkate al\u0131nacakt\u0131r. \n23.1.11-  Tablo  kapaklar\u0131  \u00fc\u00e7gen  anahtar  veya  benzeri  anahtarla  a\u00e7\u0131labilecektir.  Tablo \ny\u00fcksekli\u011finin1m\u2019den  fazla  oldu\u011fu  durumlarda,  a\u00e7\u0131lan  kapak  alt-\u00fcst  ve  yan  noktadan  ispanyolet  tipi \ns\u00fcrg\u00fclerle (evrak dolaplar\u0131nda oldu\u011fu gibi) sabitlenecektir. Kapak mente\u015feleri gizli metal tip olacakt\u0131r. \n23.1.12- Enerji anahtarlar\u0131na kapaklar a\u00e7\u0131lmadan kumanda edilebilinecektir. Bu maksatla kapa\u011f\u0131n \nbir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne pencere a\u00e7\u0131labilir. \n23.1.13- Kapak kenarlar\u0131 ve varsa kapak \u00fczerindeki pencere kenarlar\u0131 i\u00e7e do\u011fru 1 cm b\u00fck\u00fclerek \ng\u00fc\u00e7lendirilecektir. \n23.1.14-  Tablolarda  gerilim  ta\u015f\u0131yan  \u00e7\u0131plak  k\u0131s\u0131mlar  rastgele  dokunmaya  kar\u015f\u0131  muhafaza  alt\u0131na \nal\u0131nacakt\u0131r. 42 volttan y\u00fcksek nominal gerilimde; yal\u0131t\u0131m maddesi ile \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f olmayan b\u00fct\u00fcn k\u0131s\u0131mlar, \ny\u00fckseklikleri  180  cm\u2019den  az  oldu\u011fu  takdirde  rastgele  dokunmay\u0131  engelleyecek  sac\u2019tan  veya  \u0131s\u0131ya \ndayan\u0131kl\u0131 yal\u0131tkan v.b. malzeme ile yap\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerle, emniyet alt\u0131na al\u0131nacakt\u0131r. Bu husus i\u00e7in iletken \nk\u0131s\u0131mlar\u0131n lak ile boyanmas\u0131 veya emaye  edilmesi,  muhafaza tertibat\u0131 olarak kabul edilmez. Tablonun \n\u00f6n\u00fcnde kapaklar dik a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f durumda iken, en az 70cm. lik bo\u015f bir ge\u00e7it yeri b\u0131rak\u0131lacakt\u0131r. Tablonun \nyerine  yerle\u015ftirilmesinde,  kapaklar\u0131n  kapal\u0131  durumdan  yana  do\u011fru  110  derece  a\u00e7\u0131labilmesine  imk\u00e2n \nsa\u011flanacakt\u0131r.  \n23.1.15- Tablonun b\u00fct\u00fcn demir k\u0131sm\u0131n\u0131n kendi aralar\u0131nda ve e\u015fpotansiyel bara ile kusursuz olarak \nba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 ve bu ba\u011flant\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 temin i\u00e7in \u00f6zel tertibat al\u0131nacakt\u0131r. Tablo kapaklar\u0131n\u0131n g\u00f6vde ile \nelektriksel  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  iyile\u015ftirilmesi  i\u00e7in  \u00e7ok  telli  b\u00fcklebilir  iletkenlerle  ek  \u00f6nlem  al\u0131nacakt\u0131r. \nE\u015fpotansiyel  bara  ve  koruma  iletkenleri,  topraklama  iletkeni  kesitleri  ve  topraklama  ile  ilgili  di\u011fer \nhususlarda  21.08.2001  tarih  ve  24500  say\u0131l\u0131  Resmi  Gazetede  yay\u0131nlanan  Elektrik  Tesislerinde \nTopraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fi h\u00fck\u00fcmlerine uyulacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f16\n23.1.16- Panolar aras\u0131nda baralar\u0131n ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131, \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 yal\u0131tkan malzemeden (pertinaks \nv.b.  gibi)  ay\u0131r\u0131c\u0131  levhalar  konarak  kapat\u0131lacakt\u0131r.  Her  bir  pano  ayr\u0131  kapakl\u0131  olacak;    yan\u0131ndakilerle \naras\u0131nda a\u00e7\u0131k ge\u00e7i\u015f bulunmayacakt\u0131r. \n23.1.17-  Tablo  i\u00e7inde  bak\u0131r  e\u015fpotansiyel  bara  ve  ayr\u0131ca  tablodan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  bir  n\u00f6tr  baras\u0131  tesis \nedilecektir. \n23.1.18-  100  amperden  b\u00fcy\u00fck  \u015falter  ve  sigorta  ba\u011flant\u0131lar\u0131,  kesin  olarak  baralar  ile  yap\u0131lacakt\u0131r. \nTablo  i\u00e7inde  bulunan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenler  \u00f6zel  kro\u015feler  vas\u0131tasiyle  muntazam  bir  s\u0131ra  haline  getirilip \ng\u00f6vdeye ba\u011flanacakt\u0131r.  \n23.1.19-  Her  \u015falterin  veya  sigortan\u0131n  alt\u0131na  beslenilen  yeri  g\u00f6steren  etiketler  konacakt\u0131r.  Tablo \ni\u00e7indeki kablo u\u00e7lar\u0131na geldi\u011fi veya gitti\u011fi yerle ilgili etiket konacakt\u0131r.   \n23.1.20-  Tablo  kapaklar\u0131  \u00fczerinde  bulunabilecek  i\u015faret  lambalar\u0131,  kumanda  butonlar\u0131  veya \nkumanda  anahtarlar\u0131n\u0131n  elektrik  ba\u011flant\u0131  hatlar\u0131  grup  haline  getirilip  forma  verildikten  sonra  kapa\u011fa \ntespit edilecek  ve  kapa\u011fa  monte edilmi\u015f s\u0131ra klemenslerde son bulacakt\u0131r. Bu hatlar\u0131n g\u00f6vdeden gelen \nkar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131  ise  g\u00f6vde  \u00fczerinde  bir  grup  s\u0131ra  klemensde  bitecektir.  Kapak  ve  g\u00f6vdedeki  klemensler \naras\u0131na \u00e7ok telli iletkenlerle b\u00fck\u00fclgen ba\u011flant\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \n23.1.21-  Ana  tabloda  kullan\u0131lacak  baralarda  fazlar  siyah-kahverengi-gri,  n\u00f6tr  a\u00e7\u0131k  mavi,  toprak \nye\u015fil bantl\u0131 sar\u0131 renkli olarak boyanacakt\u0131r. \n23.1.22-  \u00d6l\u00e7\u00fc  aletleriyle  \u015falter,  sinyal  lambas\u0131  vs.  nin  se\u00e7iminde  bunlar\u0131n  \u015fekil  birli\u011fine  ve  sa\u00e7 \npanolara uygun tipte olmalar\u0131na dikkat edilecektir.  \n23.1.23-  B\u0131\u00e7akl\u0131  sigortalar  aras\u0131na,  sigorta  kaidesinin  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131n\u0131  kavrayacak  ve  sigorta \ntutamaklar\u0131n\u0131 a\u015facak \u00f6l\u00e7\u00fclerde, \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 yal\u0131tkan malzemeden (pertinaks v.b. gibi) ay\u0131r\u0131c\u0131 levhalar \nkonarak  sigorta  ve  kaidesinde  olu\u015facak  arklar\u0131n  yandaki  faza  atlamas\u0131  \u00f6nlenecektir.  Sigorta  eksenleri \naras\u0131nda 9 cm\u2019den fazla a\u00e7\u0131kl\u0131k varsa bu ekranlara gerek kalmaz. \n23.1.24- Transformat\u00f6r istasyonlar\u0131ndaki A.G. ana tablolar\u0131n\u0131n ve k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 10 kA\u2019i ge\u00e7en \nyerlerde tesis edilecek tablolar\u0131n k\u0131sa devre tip deneyi sertifikas\u0131 bulunacakt\u0131r. \n23.1.25- Ana tablonun ba\u011flant\u0131 \u015femas\u0131, yaz\u0131 punto y\u00fcksekli\u011fi 15 mm\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck olmamak \u00fczere \n\u00e7izilip \u00fcst\u00fc plastik kaplanarak \u00e7er\u00e7evelenecek, ana tablo dairesine as\u0131lacakt\u0131r \n23.1.26-  Pano  kapaklar\u0131  i\u00e7  y\u00fczeyinde  pano  ilgili  \u015femelar\u0131n\u0131n  konabilece\u011fi,  sa\u00e7tan  mamul  cep \nbulunacakt\u0131r.  \n23.2- Da\u011f\u0131t\u0131m (Tal\u00ee) tablolar\u0131 \n23.2.1-  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131,  s\u0131va  \u00fcst\u00fc  veya  g\u00f6mme  olarak  monte  edilecektir.  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131n\u0131n \nboyutlar\u0131 i\u015fverenin tasdik edece\u011fi projeye uygun olacakt\u0131r.  \n23.2.2-  Tablolar  ta\u015f\u0131yacaklar\u0131  donan\u0131m\u0131n  boyutlar\u0131na  ve  a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na  g\u00f6re  boyutland\u0131r\u0131l\u0131rlar.  0,5 \nm2\u2019ye kadar tablolar duvara s\u0131va alt\u0131 olarak konabilir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f17\n23.2.3-  Tablolar  0,5  m2  ye  kadar  en  az  1,5  mm  kal\u0131nl\u0131kta,  d\u00fczg\u00fcn  y\u00fczeyli  DKP  sac\u2019tan \nyap\u0131lacakt\u0131r.  Tablolar\u0131n  kenarlar\u0131  b\u00fck\u00fclecek  ve  arka  y\u00fczeyleri,  tablo  i\u00e7indeki  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131  ta\u015f\u0131yabilecek \n\u015fekilde, sa\u00e7 profillerle takviye edilecektir. Demir aksam bir kat s\u00fclyen, iki kat mat tabanca boyas\u0131 veya \nf\u0131r\u0131n boyas\u0131 ile boyanacakt\u0131r. \n23.2.4-  0.3  m2\u2019den  b\u00fcy\u00fck  tablolarda  kapak,  burulmalara  kar\u015f\u0131  i\u00e7  taraftan  sa\u00e7  profille  takviye \nedilecektir. Ayr\u0131ca kapak kenarlar\u0131 i\u00e7e do\u011fru 1 cm k\u0131vr\u0131larak g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. \n23.2.5-  Tablolar,  kapaklar\u0131  kapal\u0131  durumdan  itibaren  yana  do\u011fru  110  derece  a\u00e7\u0131labilecek  \u015fekilde \nyerle\u015ftirilmelidir. Lambri  arkas\u0131nda kalan tablolar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki lambri  kapa\u011f\u0131 tablo kenarlar\u0131ndan en az \n5\u2019er  cm  daha  b\u00fcy\u00fck  olmal\u0131  ve  tablo  kapa\u011f\u0131n\u0131n  tam  a\u00e7\u0131lmas\u0131na  engel  olmamal\u0131d\u0131r.  Kapak  mente\u015feleri \ngizli tip olacakt\u0131r. \n23.2.6- \u00dcstten giri\u015fli tablolarda hatlar\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 noktalarda olu\u015fan bo\u015fluklar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel \nd\u00fczenleme yap\u0131lacakt\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmlerin tahta, ka\u011f\u0131d vb. malzeme ile t\u0131kanmas\u0131 yasakt\u0131r.   \n23.2.7-  60  A\u2019e  kadar  ak\u0131m  \u00e7eken  tablolarda  fazlar  i\u00e7in  bara  kullan\u0131lmas\u0131na  gerek  yoktur.    60 \nA.\u2019den  fazla  ak\u0131m  \u00e7eken  tablolarda,  ba\u011flant\u0131lar  kablolarla  \u015falterden  \u015faltere  veya  sigortadan  sigortaya \nyap\u0131lmay\u0131p  bak\u0131r  baralar  vas\u0131tasiyle  ayr\u0131  ayr\u0131  yap\u0131lacakt\u0131r.  Baralar  Madde  23.1.21  de  verilen  renklerle \ni\u015faretlenecektir. Fazlar baras\u0131z yap\u0131lm\u0131\u015f olsa bile bak\u0131r lamadan imal edilmi\u015f, n\u00f6tr ve e\u015fpotansiyel bara \n(koruma  iletkenlerinin  topland\u0131\u011f\u0131  bara)  bulunacakt\u0131r.  Otomatik  sigortalar\u0131n  faz  giri\u015f  taraf\u0131nda,  bu \nsigortalara mahsus tarak \u015feklinde bara kullan\u0131lmas\u0131 zorunludur.  \n23.2.8-  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131nda  linye  hatlar\u0131,  yanmayan  malzemeden  yal\u0131tkanl\u0131,  uygun  nitelikte \nklemensler  vas\u0131tasiyle  tabloya  tutturulacak  ve  n\u00f6tr  hatlar\u0131  da  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  bak\u0131r  bir  baraya  ba\u011flanacakt\u0131r. \nTabloya  giren  kolonlar\u0131n\u0131n  faz  iletkenleri  sabit  klemenslere  ve  n\u00f6tr  iletkenleri  bak\u0131r  baraya \nba\u011flanacakt\u0131r.  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  \u00fczerinde  koruma  hatlar\u0131n\u0131n  topland\u0131\u011f\u0131  topraklama  baras\u0131  bulunacak, \ntopraklama ba\u011flant\u0131s\u0131, bulundu\u011fu yerdeki tesisata uygun olarak yap\u0131lacakt\u0131r. \n23.2.9-  Gerilim  alt\u0131ndaki  k\u0131s\u0131mlara  rastgele  dokunmay\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in,  bu  gibi  k\u0131s\u0131mlar  yanmaz \nmalzemeden  mamul,  \u00e7\u0131kar\u0131labilir  kapaklarla  \u00f6rt\u00fclecektir.  Bu  i\u00e7  kapaklar\u0131n  \u00fczerinde,  sigortalar\u0131n \nd\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahale edilecek k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n ge\u00e7mesi i\u00e7in a\u00e7\u0131lan pencere \u00e7evrelerine yal\u0131tkan malzemeden \na\u011f\u0131zl\u0131k ge\u00e7irilecektir.  \n23.2.10-  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131nda  d\u0131\u015f  kapak  \u00fczerinde  i\u015faret  lambas\u0131  kullan\u0131l\u0131yor  ise  ba\u011flant\u0131, \nyukar\u0131daki madde 23.1.20 ye uygun olacak ve tablo i\u00e7 kapa\u011f\u0131n\u0131n bu gibi iletkenleri zedelemesi \u00f6nlenmi\u015f \nolacakt\u0131r. \n23.2.11-  B\u00fcy\u00fck  tesislerde  her  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosunun  tam  y\u00fck  alt\u0131nda  \u00e7ekti\u011fi  ak\u0131m\u0131n  fazlara  g\u00f6re \ndengelenmesi yap\u0131lacak, bu durum besleme hatt\u0131ndan pens ampermetrelerle veya ana tablodaki mevcut \nampermetrelerin yard\u0131m\u0131 ile kontrol edilecektir. \n23.2.12-  Tozlu  yerlerde  kullan\u0131lacak  s\u0131va  \u00fcst\u00fc  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131nda  b\u00fct\u00fcn  giri\u015fler  rakorlarla \nyap\u0131lacak ve tablo kapa\u011f\u0131n\u0131n bast\u0131\u011f\u0131 sabit y\u00fczeyde toz giri\u015fini \u00f6nleyen conta d\u00fczeni bulunacakt\u0131r. Bu tip \nimalat etan\u015f tablo s\u0131n\u0131f\u0131ndan de\u011ferlendirilmez. \n23.2.13-  Her  sigorta  veya  \u015falterin  alt\u0131nda  beslenilen  yeri  g\u00f6steren  madeni  veya  plastik  etiketler \nbulunacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n  \n  \n \n \n   \n \n\f18\n23.2.14-  Tablo  kapa\u011f\u0131  i\u00e7  y\u00fczeyinde  tablo  ba\u011flant\u0131  \u015femas\u0131n\u0131n  konmas\u0131  i\u00e7in  sa\u00e7tan  mamul  cep \nyap\u0131lacakt\u0131r. \n23.3- Etan\u015f Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n23.3.1- Tesisat\u0131n rutubete, toza ve mekanik darbelere kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 gereken mahallerde tablolar, \nbirbirine  eklenecek  tipte,  ek  yerlerinde  ve  kapaklar\u0131nda  conta  bulunan  etan\u015f  kutulardan  yap\u0131lacakt\u0131r. \nMalzeme olarak d\u00f6k\u00fcm aluminyum, polikarbonat ve benzerleri kullan\u0131labilir. \n23.3.2- 16mm2 den daha b\u00fcy\u00fck kesitte ba\u011flant\u0131lar bak\u0131r baralar vas\u0131tas\u0131 ile yap\u0131lacakt\u0131r.   \n23.3.3-  Sigortalar  kapak  a\u00e7\u0131ld\u0131ktan  sonra,  anahtar  ve  \u015falterler \nise  kapak  kapal\u0131 \niken \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \n23.3.4- Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 i\u00e7in bildirilen di\u011fer hususlara da uyulacakt\u0131r. \n23.4- Saya\u00e7 tablolar\u0131 \n23.4.1- Tablolar 1,5 mm kal\u0131nl\u0131kta DKP sacdan imal edilecektir. \n23.4.2-  Tablolar\u0131n  mekanik  yap\u0131s\u0131,  ana  tablo  ve  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  i\u00e7in  istenen  \u015fartlar\u0131  aynen \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n23.4.3-  Tablo,  saya\u00e7\/saya\u00e7lar,  giri\u015f  sigortas\u0131,  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  sigortas\u0131\/sigortalar\u0131,  ihtiyaca  g\u00f6re  ak\u0131m  \u00f6l\u00e7\u00fc \ntransformat\u00f6rlerini ve bina i\u00e7in tesis edilen art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131* ta\u015f\u0131yacak b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olacakt\u0131r.  \n23.4.4- Tablo enerji veren kurulu\u015fa ve t\u00fcketicilere ait iki ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015facakt\u0131r. \n23.4.5- Enerji veren kurulu\u015fa ait b\u00f6l\u00fcm, kofreden itibaren saya\u00e7lar\u0131n ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131n\u0131 (u\u00e7lar d\u00e2hil) \nkapsayan  b\u00f6l\u00fcm  olup,  kolayl\u0131kla  a\u00e7\u0131lamaz  \u015fekilde  kapat\u0131lm\u0131\u015f  ve  ana  g\u00f6vdeye  tespit  noktalar\u0131nda \nm\u00fch\u00fcrleme imkan\u0131 sa\u011flayacak yap\u0131da olacakt\u0131r. \n23.4.6-  Saya\u00e7lar\u0131n  kolayca  okunabilmesi  i\u00e7in  m\u00fch\u00fcrl\u00fc  b\u00f6l\u00fcm  sayac\u0131n  g\u00f6sterge  k\u0131sm\u0131n\u0131 \nkapatmamal\u0131d\u0131r.  T\u00fcketiciye  ait  b\u00f6l\u00fcmler,  sigorta  de\u011fi\u015fimini  sa\u011flamak  maksad\u0131  ile  a\u00e7\u0131l\u0131r  kapakl\u0131 \nolacakt\u0131r.  \n23.5- Di\u011fer tablolar \nYukar\u0131da  s\u0131n\u0131flanan  maksatlar  d\u0131\u015f\u0131ndaki  i\u015fler  i\u00e7in  tesis  edilen  tablolar\u0131n  \u00f6zellikleri,  kullan\u0131m \namac\u0131na uygun bir \u015fekilde, 23.1 \u2013 23.4 maddelerinde verilen \u00f6zelliklere e\u015fit olacakt\u0131r.  \n(*)Avrupa  standartlar\u0131nda  RCD  (Resudial  Current  Device)  olarak  ge\u00e7en  ve  TSE  taraf\u0131ndan  da \nart\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 olarak isimlendirilen (TS EN 61008-2-1\/A1, TS EN 61009-1, TS EN 61543\/A12) bu \ncihaz piyasada hatal\u0131 \u015fekilde ka\u00e7ak ak\u0131m \u015falteri olarak an\u0131lmaktad\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f19\n24- \u0130\u00e7 tesisat hatlar\u0131 \n24.1- Genel \nBurada s\u00f6z\u00fc edilmeyen hususlar i\u00e7in, s\u0131ras\u0131 ile TSE, EN, HD,, IEC, standartlar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmleri esas \nkabul edilecektir. \n24.2-  \u00d6zel  \u015fartnamede  aksi  belirtilmedik\u00e7e  s\u0131va  alt\u0131ndaki  b\u00fct\u00fcn  tesisat  TS  veya  uluslararas\u0131 \nstandartlara uygun PVC borularla yap\u0131lacakt\u0131r. \n24.3- S\u0131va alt\u0131ndaki ini\u015f borular\u0131 dik veya yatay olarak d\u00f6\u015fenecektir. Buatlar\u0131n priz veya anahtar \nhizas\u0131nda  bulunmas\u0131na  dikkat  edilecektir.  Dilatasyon  yerlerinde  boru  ge\u00e7itleri,  borular\u0131n  serbest\u00e7e \noynayabilmesi  i\u00e7in  man\u015fonlu  olacak  ve  mekanik  etkilere  kar\u015f\u0131  dayan\u0131kl\u0131  bir  boru  ile  muhafaza  alt\u0131na \nal\u0131nacakt\u0131r. \n24.4-  Tozlu  veya  yang\u0131n  tehlikesi  g\u00f6steren  yerlerde  tesisat,  antigron  cinsi  kablolar  yerine \ngalvanizli gaz borusu i\u00e7inde plastik izoleli iletkenlerle etan\u015f olarak yap\u0131labilecektir. \n24.5-  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131n\u0131n  merkezi  zeminden,  170  cm  y\u00fckseklikte  olacakt\u0131r.  Bu  mesafe  kontrol \nm\u00fchendisinin izniyle de\u011fi\u015ftirilebilecektir. \n24.6-  B\u00fct\u00fcn  \u0131\u015f\u0131k  sortilerinin  borular\u0131  ah\u015fap  takozlarla  nihayet  bulacakt\u0131r.  Bu  takozlar\u0131n  \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc \ntavan armat\u00fcrleri i\u00e7in 14x16x3 cm, ask\u0131l\u0131 armat\u00fcrler i\u00e7in 5x8x3 cm olacakt\u0131r.  \n24.7-  \u0130letkenler,  s\u0131va  alt\u0131nda  yap\u0131lacak  tesisat\u0131n  boru  d\u00f6\u015fenmesi  ve  s\u0131va  i\u015fi  tamamland\u0131ktan  ve \nbirinci badana tamamen kuruduktan sonra \u00e7ekilecektir. Bir binada faz iletkenleri L1-gri, L2-siyah, L3-\nkahverengi,  N-n\u00f6tr  iletkeni  a\u00e7\u0131k  mavi,  PE-koruma  iletkeni  (toprak)  ye\u015fil  bantl\u0131-sar\u0131  renk  olacakt\u0131r. \nB\u00fct\u00fcn  ayd\u0131nlatma  sortilerinin  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  noktalar\u0131na,  armat\u00fcrlerle  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131  temine  yarayan  birer  l\u00fcstr \nklemens konacakt\u0131r. \n24.8-  Buatlar  zeminden  en  az  220  cm  y\u00fckseklikte  olacak  ve  ayn\u0131  oda  veya  koridorda  bulunan \nbuatlar\u0131n  ayn\u0131  seviyede  olmalar\u0131na  dikkat  edilecektir.  Tesisat  tamamland\u0131ktan  sonra  s\u0131va  d\u0131\u015f\u0131na  ta\u015fm\u0131\u015f \nveya  \u00e7ukurda  kalm\u0131\u015f  yahut  \u00e7arp\u0131k  konmu\u015f  bir  buat  g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse  masraf  y\u00fcklenicisine  ait  olmak  \u00fczere \nd\u00fczelttirilecektir. Asma tavanl\u0131 mahallerde buatlar asma tavan hizas\u0131n\u0131n alt\u0131nda bulunacakt\u0131r. \n24.9-  PVC  borular,  s\u0131va  alt\u0131nda  olmak  \u00fczere  \u00fc\u00e7  boruya  kadar  yanyana  d\u00f6\u015fenebilecektir.  \u00dc\u00e7ten \nfazla borular\u0131n d\u00f6\u015fenmesinde,  borular \u00fc\u00e7er \u00fc\u00e7er gruplara ayr\u0131lacak ve her bir grubun aras\u0131nda  en  az  4 \ncm\u2019lik  bir  mesafe  bulunacakt\u0131r.  Yanyana  dizilmesi  zorunlu  olan  hallerde  borular  rabitz  teliyle \n\u00f6rt\u00fclecektir. \n24.10-  Ak\u0131m  kapasitesi  bak\u0131m\u0131ndan  bir  fazla  beslenmesi  m\u00fcmk\u00fcn  olmayan  \u00e7ok  \u00f6zel  ayd\u0131nlatma \nsistemlerinde (avize v.s. gibi) \u00fc\u00e7 fazl\u0131 sortiler kullan\u0131labilir.  \n24.11- Lamba sortileri i\u00e7in en az 1,5 mm2 lik, priz sortileri, priz linyeleri ve lamba linyeleri i\u00e7in en \naz 2,5 mm2 lik kesitte PVC yal\u0131t\u0131ml\u0131 iletkenler kullan\u0131lacakt\u0131r \n24.12- Besleme hatlar\u0131nda n\u00f6r iletkeni kesiti, faz iletkeni kesitine e\u015fit olacakt\u0131r. \n24.13- Priz devreleri \u0131\u015f\u0131k devrelerinden ayr\u0131 olacakt\u0131r. Ancak, zorunlu durumlarda ve tablolar\u0131n her \nbirinde  sadece  bir  priz  bulunmas\u0131  halinde  ayd\u0131nlatma  devresine  en  \u00e7ok  bir  priz,  gerekti\u011finde  priz \ndevresine bir lamba ba\u011flanabilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n\f20\n24.14- Sorti anahtarlar\u0131 zeminden 110 cm, aplikler zeminden 190 cm y\u00fcksekli\u011fe konacak ve ayn\u0131 \nodada  birka\u00e7  anahtar,  s\u00f6nd\u00fcrme  d\u00fc\u011fmesi  bulundu\u011fu  takdirde  hepsi  ayn\u0131  seviyeye  monte  edilecektir. \nPrizler normal olarak yerden 40 cm. y\u00fcksekli\u011fe konacakt\u0131r. Telefon, TV ve \u00e7a\u011f\u0131rma d\u00fc\u011fmeleri prizlerle \nbir  araya  geldikleri  takdirde  ayn\u0131  seviyede  yanyana  monte  edilecektir.  Gerek  anahtar  ve  gerekse  priz \ny\u00fckseklikleri kontrol m\u00fchendisinin izni ile de\u011fi\u015ftirilebilecektir. \n24.15-  Yan  yana  bulunan  anahtar,  s\u00f6nd\u00fcrme  d\u00fc\u011fmesi,  priz,  telefon  prizi,  \u00e7a\u011f\u0131rma  butonu  vs. \nkombine kasalar d\u00e2hilinde yap\u0131labilecektir. \n24.16- Kare buat kapaklar\u0131 paslanmaz sa\u00e7 veya PVC olacak, d\u00f6rt vida ile buata tespit edilecek ve \nher  bir  yan\u0131  0,5  cm  kutudan  ta\u015facak  \u00f6l\u00e7\u00fcde  olacakt\u0131r.  Zay\u0131f  ve  kuvvetli  ak\u0131m  tesislerinde  kullan\u0131lan \nbuatlar yerden en az 220 cm y\u00fckseklikte olacakt\u0131r. \n24.17-  TSE  standartlar\u0131na  uygun  PVC  buatlar  kullan\u0131labilecek,  bir  buata  en  \u00e7ok  d\u00f6rt  boru  ile \nba\u011flant\u0131 yap\u0131labilecektir. Bu say\u0131 a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kare buat veya ek kutusu konulacakt\u0131r. Buatlar\u0131n i\u00e7indeki \nkablo  ba\u011flant\u0131lar\u0131nda  yal\u0131tkan  klemensler  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Buatlar\u0131n  sa\u00e7tan  olmas\u0131  halinde  sa\u00e7  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \nen az 0,35 mm olacakt\u0131r. \n24.18-  Klemeslerin  ak\u0131m  ta\u015f\u0131yan  k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n  buat  kapaklar\u0131na  dokunmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in  metal \ng\u00f6vdeli buatlar\u0131n i\u00e7ine buat \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde prespant ka\u011f\u0131dlar konulacakt\u0131r. \n24.19-  Asma  tavan  i\u00e7indeki  tesisat  NVV  tip  iletkenlerle  boru  kullan\u0131lmadan  yap\u0131l\u0131r.  Fluoresan \nlamba armat\u00fcrlerinin i\u00e7i, a\u015fa\u011f\u0131da verilen \u015fartlarla, buat olarak kullan\u0131labilir.  \n24.20- Aluminyum ve ah\u015fap asma tavanlarda NVV tipi iletkenle yap\u0131lan hatlar betona veya ah\u015fapa \nkro\u015felenmelidir. Al\u00e7\u0131 asma tavanlarda, hatlar tavan yap\u0131s\u0131 itibariyle d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fclemiyorsa NVV tipi \niletkenler serbest b\u0131rak\u0131labilir. \n24.21-  Mecbur  kal\u0131nmad\u0131k\u00e7a  lambadan  lambaya  ge\u00e7i\u015f  yap\u0131lmayacakt\u0131r.  Tavana  gelen  k\u0131s\u0131mlara \nhi\u00e7  bir  surette  buat  konulmayacakt\u0131r.  Yaln\u0131z  baz\u0131  dekoratif  d\u00fc\u015f\u00fcncelerle  normalin  \u00fcst\u00fcnde  sorti \nkullan\u0131lmas\u0131  gerekti\u011fi  hallerde  veya  binan\u0131n  mimari  \u015fekli  gere\u011fi  buat  konacak  s\u00fctun,  kiri\u015f  veya  duvar \nbulunmad\u0131\u011f\u0131  hallerde,  sorti  u\u00e7lar\u0131na  kolayca  ula\u015fabilecek  tipte  l\u00fcstr  klemensler  koymak  \u015fart\u0131yla \nlambadan lambaya ge\u00e7i\u015f olabilecektir. Gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn uygun olmas\u0131 \u015fart\u0131yla bir sigorta devresine \ndokuzdan  fazla  \u0131\u015f\u0131k  sorti  ba\u011flanmas\u0131  m\u00fcmk\u00fcn  olabilecektir.  Bant  \u015feklinde  d\u00fczenlenmi\u015f  fluoresan \narmat\u00fcrlerin g\u00f6vde i\u00e7i, \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 yanmaz tip klemenslerle buat olarak kullan\u0131labilir. Ancak bu ara \nba\u011flant\u0131lar i\u00e7in paralel sorti bedeli \u00f6denmez. \n24.22- Y\u00fckseltilmi\u015f d\u00f6\u015feme alt\u0131 tesisat sistemi  \n24.22.1- Sistem, y\u00fckseltilmi\u015f d\u00f6\u015feme olan hacimlerde uygulanacakt\u0131r.  \n24.22.2- Sistemde bulunan t\u00fcm kablolar NVV tipi olacak, montaj\u0131 takiben kodland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n24.22.3 - Gerekti\u011fi durumlarda metal d\u00f6k\u00fcm kare buatlar d\u00f6\u015feme alt\u0131na tesis edilebilir. Buatlara \ngiri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar rakorlarla yap\u0131lacak; buatlar beton d\u00f6\u015femeye tespit edilecektir. \n24.22.4- Grup halinde giden kablolara form verilip plastik kablo ba\u011flar\u0131 ile ba\u011flanacakt\u0131r.     \n24.22.5- Y\u00fckseltilmi\u015f d\u00f6\u015feme alt\u0131nda sa\u00e7 kablo kanal\u0131 kullan\u0131m\u0131 iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n   \n \n \n \n \n \n \n\f21\n24.23- G\u00fcvenlik ve G\u00fcvenlik hatlar\u0131 \n24.23.1-  G\u00fcvenlik  hatlar\u0131  ait  olduklar\u0131  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131na  kadar  devam  edecek  ve  tablonun \ntopraklama  baras\u0131na  ba\u011flanacakt\u0131r.  Faz  hatt\u0131  kesitinin  16  mm2\u2019ye  kadar  oldu\u011fu  yerlerde  koruma  hatt\u0131 \nkesiti,  faz  iletkeni  kesitine  e\u015fit  olacakt\u0131r.  Di\u011fer  durumlarda  hat  kesitleri  Elektrik  Tesislerinde \nTopraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fine uygun olacakt\u0131r. 63 A ve daha b\u00fcy\u00fck sigortalarla korunan faz hatlar\u0131na ait \nkoruma hatlar\u0131 i\u00e7in \u0131s\u0131nma hesab\u0131na g\u00f6re kesit se\u00e7ilmesi tavsiye edilir. \n24.23.2-  Enerji  veren  kurulu\u015fdan  al\u00e7ak  gerilimle  enerji  alan  binalarda  toprak  hatas\u0131  ak\u0131mlar\u0131na \nkar\u015f\u0131 Art\u0131k Ak\u0131m Anahtar\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 zorunludur. Tesisatta, kofreden itibaren Art\u0131k Ak\u0131m Anahtar\u0131 ile \nkorunmam\u0131\u015f  k\u0131s\u0131m  kalmayacakt\u0131r.  Tesisat\u0131n  normal,  yal\u0131t\u0131m  ve  toprak  kapasitesi  ak\u0131mlar\u0131  (ka\u00e7ak \nak\u0131mlar) dikkate al\u0131narak t\u00fcketiciye en yak\u0131n Art\u0131k Ak\u0131m anahtar\u0131 30 mA e\u015fik de\u011ferli olmal\u0131d\u0131r. \n24.24.-  Rutubetli,  a\u00e7\u0131k  hava  veya  korozyona  sebebiyet  veren  yerlerde  tesisat,  etan\u015f  ve  yeralt\u0131 \nkablosu cinsi malzeme ile yap\u0131lacakt\u0131r. Etan\u015f hatlar\u0131n d\u00f6\u015fenmesinde duvardan mesafeli bakalit kro\u015feler \nkullan\u0131lacakt\u0131r. Kro\u015fe ve b\u00fct\u00fcn tespit vidalar\u0131 galvanizli veya paslanmaz madenden olacakt\u0131r. Rutubetli \nolmayan  yerlerde  tesisat  \u00f6zel  galvanizli  kro\u015felerle  yap\u0131labilecek;  etan\u015f  kablolar  duvar  ge\u00e7itlerinde, \nborular  i\u00e7ine  al\u0131nacak  ve  bu  borulara  etan\u015f  kablolara  has  lastikli  a\u011f\u0131zl\u0131klar  tak\u0131lacakt\u0131r.  Kro\u015feler \naras\u0131ndaki  mesafe  30  cm.  yi  ge\u00e7meyecektir.  Yan  yana  dizilen  bir\u00e7ok  etan\u015f  cinsi  kablolar\u0131n  kro\u015feleri \nm\u00fc\u015fterek  bir  paslanmaz  metal  konsol  \u00fczerinden  tespit  edilecektir.  Tesisatta  kullan\u0131lacak  b\u00fct\u00fcn  kolon, \nana  hat  ve  besleme  hatlar\u0131  imalat  boyuna  uygun  ve  tek  par\u00e7a  olacakt\u0131r,  hi\u00e7  bir  surette  par\u00e7a  par\u00e7a \nk\u0131s\u0131mlar eklenerek kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n24.25- Etan\u015f kablolar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131na, armat\u00fcrlere veya herhangi bir cihaza giri\u015fleri, toz ve \nnem  giri\u015fini  \u00f6nleyen  \u00f6zellikteki  malzeme  ile  yal\u0131t\u0131lacakt\u0131r.  Etan\u015f  buatlarda  g\u00fcvenlik  hatlar\u0131n\u0131n  tespiti \ngalvanizli  veya  paslanmaz  madenden  civatalar  ile  yap\u0131lacak,  buatlar\u0131n  a\u00e7\u0131k  a\u011f\u0131zlar\u0131  vidal\u0131  t\u0131ka\u00e7larla \nkapat\u0131lacak, kablolar\u0131n d\u00f6\u015fenmesi s\u0131ras\u0131nda kavislerin kablo \u00e7ap\u0131n\u0131n alt\u0131 kat\u0131ndan daha k\u00fc\u00e7\u00fck yar\u0131 \u00e7apta \nbir d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131lmamas\u0131na dikkat edilecektir.  \n24.26-  Etan\u015f  sortilere  konulacak  anahtar,  armat\u00fcr,  priz  ve  bu  gibi  tesisatta  kullan\u0131lacak  b\u00fct\u00fcn \nmalzemeler  rutubetli  yerler  i\u00e7in  imal  edilmi\u015f  cinsten  etan\u015f  olacakt\u0131r.  Prizler  etan\u015f  kapakl\u0131  cinsten \nolacakt\u0131r. \n24.27-  Etan\u015f  armat\u00fcrlerin  \u00f6zellikleri  a\u015fa\u011f\u0131da  armat\u00fcrler  ba\u015fl\u0131\u011f\u0131  alt\u0131nda  verilmi\u015ftir.  De\u011fi\u015fiklikler \nkontrol m\u00fchendisinin izni ile belirlenecektir. G\u00fcvenlik hatlar\u0131n\u0131n tespiti i\u00e7in kaideler \u00fczerinde galvanizli \nveya paslanmaz madenden vidalar bulunacakt\u0131r.  \n24.28-  Banyo  ve  benzeri  \u0131slak  mahallerde  yap\u0131lacak  tesisat  TS  EN  60364-7-701  standart\u0131 \nh\u00fck\u00fcmlerine uygun olacakt\u0131r. \n24.29- Elektriksel olmayan di\u011fer tesisatlara yak\u0131nl\u0131k \n24.29.1- Hat sistemleri, hasar verici etkilere kar\u015f\u0131, hatlardan yay\u0131lan \u0131s\u0131dan etkilenmeyecek \u015fekilde \nd\u00fczenlenen bir k\u0131l\u0131fla korunmad\u0131k\u00e7a, hatlar i\u00e7in zararl\u0131 olabilecek \u0131s\u0131, duman veya gaz \u00fcreten tesisatlar\u0131n \nyak\u0131n\u0131na tesis edilmeyecektir.  \n24.29.2- Hat sisteminin yo\u011fu\u015fma olabilecek tesisatlar\u0131n (su, buhar veya gaz, vb. tesisatlar) \nalt\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fi yerlerde, hat sisteminin zararl\u0131 etkilerden korunmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f22\n24.29.3- Elektrik tesisatlar\u0131n\u0131n elektriksel olmayan tesisatlar\u0131n yak\u0131n\u0131na tesis edildi\u011fi yerlerde, \nbunlar, di\u011fer tesisatlara uygulanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen i\u015flemlerin elektrik tesisatlar\u0131nda hasara sebep \nolmayaca\u011f\u0131 veya elektrik tesisatlar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen i\u015flemlerin di\u011fer tesisatlarda hasara sebep olmayaca\u011f\u0131 \nbi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir.  \nBu maksatla tesisatlar aras\u0131nda uygun bir aral\u0131k b\u0131rak\u0131lmas\u0131 veya mekanik veya \u0131s\u0131l engel kullan\u0131lmas\u0131 \nyeterlidir.  \n24.29.4- Kablolar, asans\u00f6rlerin kendi kumanda hatlar\u0131 ve kuyu ayd\u0131nlatma hatlar\u0131 hari\u00e7, hi\u00e7bir \nzaman bir asans\u00f6r kuyusuna d\u00f6\u015fenmeyecektir.  \n24.30- \u0130leti\u015fim tesisleri hatlar\u0131 \n24.30.1- Al\u00e7ak gerilim enerji hatlar\u0131 ile ileti\u015fim, sinyalizasyon, zil, kontrol ve alarm tesisatlar\u0131na \nait devreler, her bir kablonun mevcut en y\u00fcksek gerilim i\u00e7in yal\u0131t\u0131lmas\u0131 veya a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemlerden \nbirinin uygulanmas\u0131 hari\u00e7, ayn\u0131 hat sistemine d\u00e2hil edilmeyecektir: \n- \u00c7ok damarl\u0131 bir kablonun her damar\u0131 kabloda mevcut en y\u00fcksek gerilim i\u00e7in yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n- Kablolar kendi sistem gerilimine g\u00f6re yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ve kapal\u0131 veya kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 \nsisteminin ayr\u0131 b\u00f6lmesine tesis edilmi\u015ftir. \n- Ayr\u0131 bir boru sistemi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n24.30.2- Yang\u0131n alarm ve merkezi yedek besleme kayna\u011f\u0131ndan beslenen acil durum ayd\u0131nlatma ve \ny\u00f6nlendirme devreleri, di\u011fer kablolardan ve birbirlerinden ayr\u0131lacakt\u0131r. \u0130leti\u015fim devreleri, veri hatlar\u0131 ve \nbenzerleri i\u00e7in elektrostatik ve elektromagnetik parazitlere \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmelidir. Bu maksatla her \nsistem  i\u00e7in  kendi  \u015fartnamesinde  bildirilen  iletken  tipleri  kullan\u0131lacak  ve  bu  hatlar  ile  enerji  hatlar\u0131 \naras\u0131nda en az 5 cm ara bulunacakt\u0131r. \n25- Kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 ve baral\u0131 kanallar \n25.1- Kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 \n25.1.1- Projesinde kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ve kanallar\u0131 ile tesisi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kablolar\u0131n, yatayda veya dikeyde, \nkapal\u0131 veya a\u00e7\u0131k, sac veya PVC, delikli veya deliksiz, tavanda, duvarda veya d\u00f6\u015feme alt\u0131nda, ta\u015f\u0131nmas\u0131 \ni\u015flerini kapsar. \n25.1.2- Sistem  \nKablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ve kanallar\u0131 ile kablo ta\u015f\u0131nabilmesi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen b\u00f6l\u00fcmlerden, projesinde \ngerekli g\u00f6r\u00fclenler, miktarlar\u0131na g\u00f6re tespit edilerek bir sistem tesis edilecektir. \na- Kablo merdivenleri, \nb- Kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 ve kanallar\u0131, \nc- Tavan ve duvar destek elemanlar\u0131, \nd- Tavan ve duvar konsollar\u0131, \ne- Yatay- dikey d\u00f6n\u00fc\u015f ve ba\u011flant\u0131 par\u00e7alar\u0131, \nf- Red\u00fcksiyon ve birle\u015ftirme par\u00e7alar\u0131, \ng- D\u00f6\u015feme alt\u0131 kanal, buat, dirsek, ekleme par\u00e7alar\u0131, \nh- D\u00f6\u015feme alt\u0131 prizi, kaidesi, kutusu, kasas\u0131 vb. gibi di\u011fer par\u00e7alar. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f23\n25.1.3- Kablo merdivenleri: \n25.1.3.1- Kablo merdivenleri, ba\u015fta kablo bacalar\u0131ndaki dikey kablo \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 olmak \u00fczere projelerde \nkablo merdiveni olarak belirtilen yerlerde kullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.3.2- Kablo merdiveninin y\u00fckseklik ve y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fti\u011fi yerlerde \u00f6zel par\u00e7alar \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.3.3- Kablo merdiveni imalat\u0131nda kullan\u0131lan malzeme, delme, b\u00fckme, kesme ve kaynak \ni\u015flemlerinden sonra kabloya zarar verilmemesi i\u00e7in y\u00fczey temizli\u011fi yap\u0131larak s\u0131cak dald\u0131rma ile  \ngalvaniz kaplanacakt\u0131r. \n25.1.3.4-  Merdivenlerin  birbirlerine  eklenmelerinde,  paslanmaz  malzeme  ile  kapl\u0131  civata,  pul, \nrondela vb. malzeme kullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.3.5-  Kablolar\u0131n  merdivene  tespiti  i\u00e7in,  kontrollu\u011fun  iste\u011fi  ve  onay\u0131na  g\u00f6re  paslanmaz \nmalzeme ile kapl\u0131 metal kro\u015feler ve plastik kablo ba\u011flar\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.3.6-  Kablo  merdivenleri  ve  kanallar\u0131  en  az  1.5  mm  sacdan  yap\u0131lacak  ve  sac  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \nkablolar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na, kanal\u0131n geni\u015fli\u011fine ve mukavemet hesaplar\u0131na g\u00f6re b\u00fcy\u00fct\u00fclecektir.  \n25.1.3.7- Kablo merdiven basamaklar\u0131 1.5 mm sactan imal edilecek ve her 1 metrede en az 3 adet \nolacakt\u0131r. \n25.1.4- Kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 : \n25.1.4.1-  Kablo  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131,  projesinde  belirtilen  yerlerde,  kablolar\u0131n  yatay  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131  i\u00e7in  delikli \nsactan yap\u0131lm\u0131\u015f kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.4.2-  Kablo  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131  i\u00e7ine  d\u00f6\u015fenecek  zay\u0131f  ak\u0131m  tesisat  kablolar\u0131,  mutlaka  ayr\u0131  bir  b\u00f6lme \ni\u00e7inde  veya  ayr\u0131  kablo  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131  i\u00e7inde  bulunacakt\u0131r.  Kablolar,  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131ya  en  fazla  50  cm  aral\u0131klarla \nplastik kablo ba\u011f\u0131 ile tespit edilecektir. \n25.1.4.3-  Kablo  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n  y\u00fckseklik  ve  y\u00f6n  de\u011fi\u015ftirdi\u011fi  yerlerde  \u00f6zel  par\u00e7alar  kullan\u0131lacak; \nkonsol ve tijlerle, ask\u0131 \u015fekli ve yeri kontrol m\u00fchendisi ile birlikte mahalinde tespit edilecektir. \n25.1.4.4-  Kablo  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131,  imalatta  yap\u0131lan  sac  delme,  b\u00fckme  i\u015flemlerinden  sonra  tamamen \ntemizlenip kesitler galvaniz kaplanacakt\u0131r. \n25.1.4.5- Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n birbirleri ve ek par\u00e7alar\u0131 ile eklenmelerinde ba\u011flant\u0131lar, paslanmaz malzeme \nile kapl\u0131 c\u0131vata, pul, rondela v.b. ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.4.6-  Kablo \nta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131,  \u00fczerine  d\u00f6\u015fenen  kablolardan  ek  almak  gerekti\u011finde,  buat \nkullan\u0131lacakt\u0131r. Buat\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 \u00fcst\u00fcne konulamamas\u0131 halinde, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 yan\u0131na ba\u011flanacakt\u0131r. \n25.1.5- D\u00f6\u015feme alt\u0131 kanal\u0131:  \n25.1.5.1-  D\u00f6\u015feme  alt\u0131  kanal\u0131  sistemi;  d\u00f6\u015feme  kaplamas\u0131n\u0131n  yeterli  y\u00fckseklikte  oldu\u011fu  yerlerde \nkullan\u0131lacakt\u0131r.  D\u00f6\u015feme  alt\u0131  kanal\u0131,  d\u00f6\u015feme  buat\u0131  ve  priz  kutusu  olmak  \u00fczere  \u00fc\u00e7  \u00fcniteden  olu\u015facak, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f24\ntamamen  d\u00f6\u015feme  i\u00e7inde  kalacakt\u0131r.  T\u00fcm  kablo  ve  ek  kutular\u0131,  montaj\u0131  m\u00fcteakip  kodland\u0131r\u0131lacak  ve \nnumaraland\u0131r\u0131lacak,    kanallar  ve  d\u00f6\u015feme  buatlar\u0131  kaba  d\u00f6\u015feme  \u00fczerine  terazisinde  hassas  bir  \u015fekilde \nd\u00f6\u015fenecektir.  Kanallar\u0131n  \u00fcst\u00fc,  kanal  geni\u015fli\u011fini  iki  taraftan  ta\u015facak  \u015fekilde  rabitz  teli  ile  \u00f6rt\u00fclecek  ve \n\u00fczerine son \u015fap gelecektir.  \n25.1.5.2-  D\u00f6\u015feme  alt\u0131  kanal,  enerji,  veri  ileti\u015fim  ve  di\u011fer  ba\u011flant\u0131  hatlar\u0131  i\u00e7in  \u00fc\u00e7  g\u00f6zl\u00fc,  ara \nb\u00f6lmeler alt g\u00f6vdeye punta kaynak ile tespit edilmi\u015f olacakt\u0131r.  \n25.1.5.3-  D\u00f6\u015feme  alt\u0131  kanal  i\u00e7indeki  ara  b\u00f6l\u00fcc\u00fclerin  y\u00fckseklikleri,  kanal\u0131n  bel  vermesini \nengelliyecek \u015fekilde olacak ve \u00fcst k\u0131s\u0131m ile arada bo\u015fluk kalmayacakt\u0131r. \n25.1.5.4- D\u00f6\u015feme alt\u0131 kanal   boylar\u0131 standart olacak ve kanal eklemelerinde  d\u00f6\u015feme kanal mufu \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.5.5-  D\u00f6\u015feme  alt\u0131  kanallar\u0131n  kesilmemelerine  dikkat  edilecek,  ancak  kesilmesi  gerekli  olan \nyerlerde kesme i\u015fleminden sonra kesilen yer galvaniz boya ile boyanacakt\u0131r. \n25.1.6.6-  D\u00f6\u015feme  alt\u0131  kanallar\u0131n,  a\u015fa\u011f\u0131ya  veya  yukar\u0131ya  d\u00f6nmesi  gereken  yerlerde,  \u00f6zel  k\u00f6\u015fe \nelemanlar\u0131 kullan\u0131lacak ve k\u00f6\u015fe elemanlar\u0131 aynen d\u00f6\u015feme kanal\u0131 prensiplerinde olacakt\u0131r. \n25.1.5.7- D\u00f6\u015feme alt\u0131 kanal sonlar\u0131nda, kanal sonu eleman\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.5.8- T\u00fcm d\u00f6\u015feme buatlar\u0131 aras\u0131nda her bir g\u00f6z i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 klavuz teli b\u0131rak\u0131lacak, buatlar \naras\u0131nda  iletken  \u00e7ekilmesi  gerekti\u011finde  klavuz  telinin  ucuna  iletkenle  beraber  ikinci  bir  k\u0131lavuz  teli \nba\u011flanarak  \u00e7ekilecektir.  Bu  suretle  buatlar  aras\u0131nda  kalan  d\u00f6\u015feme  kanallar\u0131  i\u00e7inde  devaml\u0131  bir  klavuz \ntelinin kalmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n25.1.6- D\u00f6\u015feme alt\u0131 kanal buat\u0131: \n25.1.6.1- D\u00f6\u015feme alt\u0131 kanal\u0131n\u0131n y\u00f6n de\u011fi\u015ftirdi\u011fi, telefon prizlerinin bulundu\u011fu yerler, enerji prizi, \ndata prizi \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 istenen yerlerde, 1,5 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda galvanizli sactan imal edilmi\u015f, d\u00f6\u015feme kanal buat\u0131 \nkullan\u0131lacak  ve  buat\u0131n  d\u00f6rt  y\u00fcz\u00fcnde,  kanal  ba\u011flant\u0131  d\u00fczeni  bulunacakt\u0131r.  B\u00f6ylece  kanal\u0131n  buat\u0131n  i\u00e7ine \ngirmemesi  sa\u011flan\u0131rken;  buat  i\u00e7ine  har\u00e7,  s\u0131va  vb.  dolmas\u0131na  yol  a\u00e7an,  kanal\u0131n  kapatmad\u0131\u011f\u0131,  a\u00e7\u0131kl\u0131klar \nkalmayacakt\u0131r.  \n25.1.6.2-  Buat  \u00fczerinde  montaj  koruma  kapa\u011f\u0131  olacak,  montaj  bitiminde  bu  kapak  \u00e7\u0131kar\u0131larak \ngerekli  olan  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  kapa\u011f\u0131  monte  edilecektir.  Bu  suretle  montaj  s\u0131ras\u0131nda  buat  i\u00e7ine  pislik  dolmamas\u0131 \nsa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n25.1.6.3- Buat alt taban\u0131nda ve \u00fcst \u00f6rt\u00fc plakas\u0131 k\u00f6\u015felerinde, y\u00fckseklik ayar vidalar\u0131 bulunacak ve \nbu sayede hem montaj s\u0131ras\u0131nda hemde montaj sonras\u0131 i\u015f\u00e7ilik hatalar\u0131na kar\u015f\u0131 buat \u00fcst kapa\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6\u015feme \n\u00fcst seviyesi ile ayn\u0131 d\u00fczleme getirilebilmesi i\u00e7in tedbir al\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n25.1.6.4- Buat i\u00e7inde de\u011fi\u015fik t\u00fcrde kablolar\u0131n (telefon, data, enerji) birbirlerine temas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \ni\u00e7in \u00e7e\u015fitli tipte bariyer par\u00e7alar kullan\u0131lacak ve d\u00f6\u015feme kanal buat\u0131n\u0131n t\u00fcm par\u00e7alar\u0131 galvanizli sactan \nimal edilecektir. \n25.1.7- D\u00f6\u015feme alt\u0131 priz kutusu ve prizleri: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f25\n25.1.7.1-  \u00c7e\u015fitli  priz  kombinasyonlar\u0131  i\u00e7eren  d\u00f6\u015feme  prizleri,  projesindeki  verilere  g\u00f6re  tesis \nedilecektir. Normal olarak bir kutuda 3 enerji prizi, 2 telefon prizi ve 1 veri prizi bulunmal\u0131d\u0131r. \n25.1.7.2- Prizler yanmaz, deforme olmaz malzemeden mam\u00fcl \u00f6zel kasalar i\u00e7ine tespit edilecek ve \nkasalar d\u00f6\u015feme priz kutusu \u00fczerindeki delikli yuvalar\u0131na ba\u011flanacakt\u0131r. \n25.1.7.3- Priz kutusu g\u00f6vdesi yanmaz ve deforme olmaz malzemeden mamul olacak ve \u00fczerinde \nmente\u015feli  kapak  bulunacakt\u0131r.  Kapak,  \u00fcst\u00fcnde  gezinmeye  dayan\u0131kl\u0131,  yeterince  kal\u0131n  galvaniz  kapl\u0131  sac \npar\u00e7adan  imal  edilecek  ve  ayr\u0131ca,  hareketli  kapak  \u00fczerinde,  kapa\u011f\u0131n  a\u00e7\u0131lmas\u0131  ve  fi\u015f  kablolar\u0131n\u0131n \nrahatl\u0131kla  \u00e7\u0131kabilmesi  i\u00e7in  hareketli  par\u00e7a  bulunacakt\u0131r.  Kapak  \u00fcst  y\u00fczeyi  d\u00f6\u015feme  kaplamas\u0131  ile  ayn\u0131 \nmalzemeden kaplanmaya uygun olmal\u0131d\u0131r. \n25.1.7.4- Priz kutular\u0131ndaki \u00fcnitelerin t\u00fcm\u00fc bir sistem d\u00e2hilinde kodland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n25.1.7.5- Normal enerji prizi ile kesintisiz enerji prizleri farkl\u0131 olacak, kesintisiz enerji prizlerine \ndi\u011fer cihazlar\u0131n fi\u015flerinin tak\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in ilave konstr\u00fcks\u00fcyon yap\u0131lacak, priz kutusu, t\u00fcm aksesuarlar\u0131 \nher  t\u00fcrl\u00fc  ilave  ve  de\u011fi\u015fikli\u011fe  cevap  verebilecek  yap\u0131da  olacakt\u0131r.  Priz  kutular\u0131,  fi\u015f  ve  prizler  kapa\u011f\u0131n \nkapanmas\u0131na mani olmayacak derinlik ve geni\u015flikte, kablo giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yaratmayacak \n\u015fekilde  tasarlanm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  Kablolar\u0131n  d\u0131\u015far\u0131  al\u0131nmas\u0131nda  kullan\u0131lan  hareketli  \u00fcst  par\u00e7a,  i\u00e7erideki \nprizlere ba\u011fl\u0131 3 fi\u015f kablosu ve 2 veri ileti\u015fim kablosu ge\u00e7i\u015fi i\u00e7in yeterli boyutta olacakt\u0131r. \n25.1.7.6-  Priz  kutular\u0131n\u0131n  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131,  projesinde  belirtilen  \u015fekilde  ve  elemanlar\u0131n\u0131n  t\u00fcm\u00fc  yanmaya \ndayan\u0131kl\u0131 malzemeden olacak, sac g\u00f6vdenin i\u00e7inde topraklama klemensleri yer alacakt\u0131r. \n25.2- PVC kanallar: \n25.2.1-  Kanallar,  i\u015fverenin  se\u00e7ece\u011fi  tipte  dayan\u0131kl\u0131  plastik  malzemeden,  renk  se\u00e7ene\u011fi  ve \nbirle\u015ftirme aksesuarlar\u0131na sahip olacak, i\u015fverenin belirlemesi halinde kuvvetli ve zay\u0131f ak\u0131m i\u00e7in b\u00f6lmeli \nveya  ayr\u0131  ayr\u0131  d\u00f6\u015fenebilecektir.  Kanal  malzemesi  alev  almaz  \u00f6zelli\u011fe  sahip;  yand\u0131\u011f\u0131  zaman  ortama \nyayd\u0131\u011f\u0131 zehirli gaz insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar vermeyecek d\u00fczeyde, olacakt\u0131r. \n25.2.2-  \u00c7e\u015fitli  tiplerde  enerji  prizi  ve  veri  ileti\u015fim  prizlerinin  montaj\u0131  i\u00e7in  \u00f6zel  buat  kutular\u0131, \nd\u00f6n\u00fc\u015f, T ek, dirsek, vb. her nevi aksesuarlar\u0131 bulunan kanallar se\u00e7ilecek ve kullan\u0131lacakt\u0131r. \n25.2.3- Kanal ve aksesuarlar\u0131n \u00fcretiminde birbirine uygunlu\u011fu sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n25.2.4-  Kanallar\u0131n  d\u00f6\u015fenmesinde  mutlaka  d\u00fcbel  kullan\u0131lacak,  kanal\u0131  kast\u0131rmamak  amac\u0131yla, \nd\u00fcbeller  kanal  boyunca  \u00e7apraz  olacak  \u015fekilde  ve  bu  i\u015flem  duvar\u0131n  durumuna  g\u00f6re  s\u0131k  aral\u0131klarla \nyap\u0131lacakt\u0131r. \n25.2.5- Kanallar, her t\u00fcrl\u00fc geli\u015f, ba\u011flant\u0131, giri\u015f, k\u00f6\u015fe noktalar\u0131nda, kablolar\u0131n a\u00e7\u0131kta kalmas\u0131na ve \nd\u0131\u015far\u0131dan  m\u00fcdahale  edilmesine  engel  olacak  \u015fekilde,  gerekli  ba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131na  (fittings)  sahip \nolacakt\u0131r. \n25.2.6-  Kablo  kanallar\u0131n\u0131n  montaj\u0131nda,  kanal  \u00fczerinde  deformasyon,  esneme  ve  fiziksel  a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa \nneden  olunmayacak,  kanal  kapaklar\u0131  ve  ba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131,  uygun  bir  y\u00f6ntem  ile  s\u0131k\u0131ca  tespit \nedilecektir. \n25.2.7- Kanal kapa\u011f\u0131, kablo ekleme veya \u00e7\u0131karma i\u00e7in a\u00e7\u0131l\u0131p kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, mekanik zay\u0131flamaya \nyer vermeyecek bir yap\u0131ya sahip olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f26\n25.2.8- Ta\u015f\u0131ma ve da\u011f\u0131tma kanallar\u0131, yeterli kal\u0131nl\u0131kta ve d\u0131\u015f darbelere dayan\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. \n25.2.9-  PVC  kanallar\u0131n,  zorunluluk  gerektirmesi  halinde  i\u015fverence  uygun  g\u00f6r\u00fclen  yerlerde, \niyi  koruma  alt\u0131na  alacak  \u015fekilde  ba\u015fka  altyap\u0131  malzemeleri \nbunlar\u0131n  yerine  kablolar\u0131  daha \nkullan\u0131labilecektir. \n25.3- Baral\u0131 kanallar (Busbar) \n25.3.1- Baral\u0131 kanal sistemi TS EN 60439-2 standart\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak tesis edilecektir. \n25.3.2- Baral\u0131 kanal sisteminin montaj\u0131, imalat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n talimat\u0131na uygun olarak yap\u0131lacakt\u0131r. \n25.3.3-  Sistemin  dinamik  k\u0131sa  devre  kuvvetlerine  dayan\u0131m\u0131  en  b\u00fcy\u00fck  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131na  g\u00f6re \nkontrol edilecektir. \n26- Al\u00e7ak gerilim \u015febekesi i\u00e7in Da\u011f\u0131t\u0131m Tesisleri Genel Teknik \u015eartnamesine bak\u0131n\u0131z. \n27- \u00c7evre ayd\u0131nlatmas\u0131 \n27.1-  Projede  i\u015faret  edilen  yerlere  projede  yaz\u0131l\u0131  g\u00fc\u00e7  ve  cinste,  \u00f6zellikleri  a\u015fa\u011f\u0131daki  maddelere  \nuygun armat\u00fcr konacakt\u0131r. \n27.2-  \u00c7evre  ayd\u0131nlatmas\u0131,  demir  boru  veya  al\u00fcminyum  d\u00f6k\u00fcm  direkler  \u00fczerinde  harici  tip \narmat\u00fcrler i\u00e7erisinde bulunan lambalarla yap\u0131lacakt\u0131r. Direkler, lamba cinsleri ve armat\u00fcrlerin \u015fekilleri, \nprojesinde  belirtilen  \u00f6zellikte  olacakt\u0131r.  Direkler,  beton  temeller  i\u00e7ine  konacak  veya  beton  temel \nyerle\u015ftirilmi\u015f  saplamalara  ba\u011flanacakt\u0131r.  Zeminden  a\u015fa\u011f\u0131daki  k\u0131s\u0131mda  kablo  giri\u015f  menfezi  ve  \u00fcst \nk\u0131sm\u0131nda klemens ve sigorta yuvas\u0131 bulunacak ve bu yuva anahtarl\u0131 bir kapak ile kapanacakt\u0131r. Direk bir \nkat s\u00fclyen ve kontrolluk\u00e7a be\u011fenilecek iki kat ya\u011fl\u0131 boya ile boyanacakt\u0131r. \n27.3-  \u00c7evre  ayd\u0131nlatmas\u0131nda  en  k\u00f6t\u00fc  \u015fartlardaki  lambaya  kadar  olan  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc;  besleme \nba\u011f\u0131ms\u0131z  olarak  yerle\u015ftirilen  bir  trafo  postas\u0131na  ait  tablodan  yap\u0131l\u0131yorsa,  %5\u2019i,  binalardan  herhangi \nbirine ait tablodan yap\u0131l\u0131yorsa % 1,5\u2019u ge\u00e7meyecektir. \n27.4-  D\u0131\u015f  ayd\u0131nlatmada  direkten  dire\u011fe  ge\u00e7i\u015flerde  yeralt\u0131  kablo  buat\u0131  kullan\u0131lmayacak,  direk \ng\u00f6vdelerindeki klemenslere kadar giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u015feklinde ba\u011flant\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \n28- Ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri \nLamba  se\u00e7iminde  Enerji  Kaynaklar\u0131n\u0131n  ve  Enerjinin  kullan\u0131m\u0131nda  Verimlili\u011fin  Artt\u0131r\u0131lmas\u0131na  \nDair Y\u00f6netmelik Madde 10-1k da belirtildi\u011fi gibi \u201c Y\u00fcksek verimli armat\u00fcr ve lambalar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u201c \n\u00f6ng\u00f6r\u00fclmelidir.  Ayr\u0131ca  ayn\u0131  y\u00f6netmelik  dokuzuncu  b\u00f6l\u00fcm  \u201cKamu  kesiminde  enerji  verimlili\u011fi \n\u00f6nlemleri\u201d madde 32 (2) a) ya g\u00f6re kamu binalar\u0131nda akkor flamanl\u0131 lambalar yerine kompakt fluoresan \nlamba kullan\u0131lmas\u0131na dikkat edilmelidir.    \n28.1- Genel \u00f6zellikler \n28.1.1-Armat\u00fcrler  normal  kullan\u0131mda  g\u00fcvenle  \u00e7al\u0131\u015facak,  ki\u015fi  ve  \u00e7evresi  i\u00e7in  hi\u00e7bir  tehlike \nolu\u015fturmayacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Genel olarak armat\u00fcrlerin standartlara uygunlu\u011fu IEC EN \n60598-1 standart\u0131nda verilen b\u00fct\u00fcn deneylerin yap\u0131lmas\u0131 ile kontrol edilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f27\n28.1.2-  Ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri,  en  az  0.5  mm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  DKP  sa\u00e7tan  \u00f6zel  profilli,  g\u00f6vde  s\u0131rt \nk\u0131s\u0131mlar\u0131na ilave b\u00fckl\u00fcmlerle mukavemet kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, lambalardan veya balastlardan olu\u015fan \u0131s\u0131y\u0131 ve \nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  ortamdaki  s\u0131cak  havay\u0131  armat\u00fcr  d\u0131\u015f\u0131na  transfer  edecek  \u015fekilde  bi\u00e7imlendirilmi\u015f  \u00f6zel  hava \nkanallar\u0131  bulunan  kasal\u0131,  \u00f6zel  \u00e7er\u00e7eveli,  \u00e7abuk  ve  kolay  montaj  ve  m\u00fcdahale  imkan\u0131  veren  montaj \npar\u00e7alar\u0131 bulunan, simetrik yarasa kanad\u0131 \u015feklinde \u0131\u015f\u0131k da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flayan yap\u0131da, ayd\u0131nlat\u0131lacak mahalde \nayd\u0131nlatma hesaplar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na uygun bi\u00e7im ve say\u0131da olacakt\u0131r. \n28.1.3-Akkor  flamanl\u0131,  halojen  vb.  lambal\u0131,  y\u00fcksek  \u0131s\u0131  yayan  armat\u00fcrlerin  i\u00e7  ba\u011flant\u0131lar\u0131nda \nsilikonlu  yanmaz  kablolar,  hareketli  ba\u011flant\u0131lar\u0131nda  ise  flesibl  (NYMHY)  tipi  kablolar  kullan\u0131lacakt\u0131r. \nArmat\u00fcr i\u00e7indeki par\u00e7alar\u0131 birle\u015ftiren iletkenler demet haline getirilip, armat\u00fcr g\u00f6vdesine uygun \u015fekilde \ntespit edilecektir. \n28.1.4-  Armat\u00fcr  verimi  %  70  den  az  olmayacakt\u0131r.  \u0130\u015fveren  gerekti\u011finde  verim  de\u011ferine  ili\u015fkin \ntestleri  muteber  bir  kurum  laboratuvar\u0131nda  yapt\u0131rarak  bu  de\u011feri  alaca\u011f\u0131  belgeyle  ispat  etmesini \nimalat\u00e7\u0131dan isteyebilecektir. \n28.1.5-  I\u015f\u0131k  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n  \u00f6zel  uygulama  gerektirdi\u011fi  mahallerde  (bilgisayar  ekranlar\u0131n\u0131n  yo\u011fun \noldu\u011fu  b\u00fcrolar,  hava  liman\u0131  kontrol  merkezleri,  v.b)  kama\u015fma  fakt\u00f6r\u00fc  \u00f6ncelikle  g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde \nbulundurulacak,  armat\u00fcr  se\u00e7iminde  ayd\u0131nlatma  hesaplar\u0131  ikinci  s\u0131rada  yer  alacakt\u0131r.  \u00d6rnek  olarak \nkama\u015fma  yapan  fakat  bu  nedenle  gerek  verim  ve  gerekse  \u0131\u015f\u0131k  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131  y\u00f6n\u00fcnden  avantajl\u0131  olan  bir \narmat\u00fcr, kama\u015fma yapmayan, ancak bu \u00f6zelli\u011fi nedeni ile de \u0131\u015f\u0131k da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 daha dar ve verimi daha az \nolabilen, dolay\u0131s\u0131yla ayd\u0131nlatma hesaplar\u0131nda yanl\u0131\u015fl\u0131kla dezavantajl\u0131 duruma d\u00fc\u015febilecek bir armat\u00fcrle \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmayacakt\u0131r. \n28.1.6- Armat\u00fcrlerde balast kayb\u0131 en az olanlar tercih edilecektir. \n28.1.7- B\u00fct\u00fcn armat\u00fcrler projelerde g\u00f6sterilen tip ve g\u00fc\u00e7teki lambalar\u0131 ta\u015f\u0131yabilecek b\u00fcy\u00fckl\u00fckte \nolacakt\u0131r. \n28.2- Akkor lambal\u0131 ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri \n28.2.1- Armat\u00fcrler f\u0131r\u0131n boyal\u0131 sa\u00e7 veya aluminyum g\u00f6vdeli olacakt\u0131r. \n28.2.2- Armat\u00fcrlerin elektriksel ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 klemens, ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 lamba g\u00fcc\u00fcne \nuygun  tip  porselen  g\u00f6vdeli  duy,  yerine  g\u00f6re  rozas  bulunacakt\u0131r.  Di\u011fer  \u00f6zellikler  a\u015fa\u011f\u0131da  her  tip  i\u00e7in \nayr\u0131ca belirlenmi\u015ftir. \nTip A tijli armat\u00fcr: \n25  -  30  cm  \u00e7apmda  opal  cam  gloplu,  150  cm\u2019ye  kadar  uzunlukda  tijli,  tijin  ask\u0131 \nnoktas\u0131nda  5  kg  a\u011f\u0131rl\u0131k  ta\u015f\u0131yabilecek  kapasitede  ask\u0131  halkas\u0131  olan  ve  bu  noktada  porselen \nba\u011flant\u0131 klemensi ve rozas\u0131 bulunan, 200 W\u2019a kadar lambal\u0131, porselen duylu, aluminyumdan \nmamul armat\u00fcr.  \nTip B 1, tavan armat\u00fcr\u00fc: \n25  -  30  cm  \u00e7ap\u0131nda  yass\u0131  veya  yuvarlak  opal  cam  gloplu,  200  W\u2019a  kadar  lambal\u0131, \nporselen duylu, aluminyumdan mamul kaideli armat\u00fcr.  \nTip B 2, tavan armatar\u00fc:  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n  \n \n   \n   \n \n \n  \n \n  \n \n\f28\nTip B 1 ile ayn\u0131 \u00f6zelliklerde, yaln\u0131z s\u00fcrg\u00fcl\u00fc tutuculu, DKP  sa\u00e7dan  g\u00f6vdesi iki kat boyal\u0131 \narmat\u00fcr. \nTip C, porselen kaideli armat\u00fcr:  \nTS  8698'e  uygun  16  -  21,5  cm  \u00e7ap\u0131nda,  vidal\u0131  opal  cam  globlu,  100  W\u2019a  kadar  lambal\u0131, \nporselen kaide ve porselen duylu, duvar veya tavan armat\u00fcr\u00fc.  \nTip E (\u00e7elik tel kafesli etanj armat\u00fcr):  \n\u00dczerinde  \u00e7elik  kafesi  mevcut,  caml\u0131, lastik  contal\u0131  \u00f6zel  aliminyum  kaideli,  200  W\u2019a  kadar \nlambal\u0131, porselen duylu, kafes ve cam\u0131 kolayca a\u00e7\u0131lmayacak \u015fekilde imal edilmi\u015f tavan veya \nduvar i\u00e7in etanj armat\u00fcr.  \nTip F kollu harici armat\u00fcr: \nD\u0131\u015f ayd\u0131nlatma i\u00e7in lastik contal\u0131 ve vidal\u0131, opal gloplu veya cam fanuslu, i\u00e7i beyaz emaye, \nkonik  reflekt\u00fcrl\u00fc,  200  W\u2019a  kadar  lambal\u0131,  porselen  duylu,  rozasl\u0131;  deve  boynu  \u015feklinde \nboyal\u0131, demir kollu ve tespit kaideli, armat\u00fcr.  \nTip G \u00e7ift duylu tijli armat\u00fcr: \nA tipi armat\u00fcr\u00fcn ayn\u0131s\u0131d\u0131r, ancak \u00e7ift duyludur. \nTip H atolye armat\u00fcr\u00fc:  \nFabrika,  depo,  atolye,  spor  salonlar\u0131  ve  tavan  y\u00fcksekli\u011fi  fazla  olan  yerlerde  kullan\u0131lmak \n\u00fczere,  takriben  40  cm  \u00e7ap\u0131nda  1  mm.  sacdan  emaye  veya  f\u0131r\u0131n  boyal\u0131,  kontak  iticili  ve \nsoket  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  yayl\u0131,  porselen  duylu;  tavana,  raya  veya  ask\u0131  teline  montaj\u0131na  uygun \nba\u011flant\u0131 par\u00e7alar\u0131 bulunan, gerekti\u011finde kondansat\u00f6r ve cam tak\u0131labilir armat\u00fcr.    \nTip I \u00e7ift duylu tavan armat\u00fcr\u00fc:  \nTip B 1, armat\u00fcr\u00fcn ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Ancak \u00e7ift duyludur. \nTip J 1, asma tavan armat\u00fcr\u00fc: \nTavana  uygun  rozas  ile  tutturulan,  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  yuvarlak  kordonlu,  200  W\u2019a  kadar \nlambal\u0131, TS  8698'e uygun porselen duylu tavan armatur\u00fc.  \nTip J2, \u00c7\u0131plak lambal\u0131 tavan veya duvar duyu:  \n100 W\u2019a kadar lamba ve TS 8698'e uygun porselen duydan olu\u015fan armat\u00fcr.  \nTip J 3, g\u00f6mme noktasal \u0131\u015f\u0131k armat\u00fcr\u00fc (normal lamba ile): \n1 0 - 2 0   cm  \u00e7ap\u0131nda  en  az  1  mm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  DKP  sa\u00e7dan  veya  aluminyumdan  k\u00f6\u015feli \nveya  yuvarlak  g\u00f6vdeli,  \u00fcst  k\u0131sm\u0131  hava  delikli,  g\u00f6mme  ve  ayn\u0131  sacdan  kolayca  \u00e7\u0131kabilen \npete\u011fi  bulunan,  100  W\u2019a  kadar  lambal\u0131,  TS  8698'e  uygun  porselen  duylu,  ba\u011flant\u0131s\u0131 \nporselen  klemenslerle  sa\u011flanan  ve  g\u00f6vdesi  istenilen  renkte  selilozik  tabanca  boyah \n(g\u00f6mme, yar\u0131 g\u00f6mme) armat\u00fcr.  \nTip  J  4,  g\u00f6mme  noktasal  \u0131\u015f\u0131k  armatur\u00fc  (aynal\u0131  lamba  ile):  Tip  J  3  ile ayn\u0131, yaln\u0131z aynal\u0131 \nlamba ile olan tip. \nTip K s\u0131va alt\u0131 armat\u00fcr: \n12x18x12 cm boyutunda i\u00e7ine 15 W\u2019a kadar lamba konabilen, TS 8696'e uygun porselen \nduylu, boyal\u0131 sac kasal\u0131, krome veya beyaz bakalit \u00e7er\u00e7evesi bulunan, cam kapakl\u0131 s\u0131va alt\u0131 \narmat\u00fcr.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f29\nTip L. etanj armat\u00fcr: \nTS 8698\u2019e uygun nemli ve tozlu yerler i\u00e7in \u00f6zel porselen veya d\u00f6kme demir veya aliminyum \nenjeksiyon g\u00f6vdeli, opal cam veya \u015feffaf globlu, 100 W\u2019a kadar lambal\u0131 porselen duylu, \nlastik contal\u0131, reflekt\u00f6rl\u00fc armat\u00fcr. \nTip M girilmez armat\u00fcr\u00fc:  \n8 x 13 x 8 cm \u00f6l\u00e7\u00fcde boyal\u0131 sac kasas\u0131, krome veya beyaz bakalit \u00e7er\u00e7evesi, k\u0131rm\u0131z\u0131 ve \n\u00fcst\u00fcnde  girilmez  veya  istenilen  ba\u015fka  bir  yaz\u0131  bulunan  caml\u0131  kapa\u011f\u0131  olan,  kasaya  tespit \nedilmi\u015f minyon duylu, zil transformat\u00f6r\u00fc ile \u00e7al\u0131\u015facak 6 W\u2019l\u0131k lambal\u0131 s\u0131va alt\u0131 armat\u00fcr. \nTip N avize armat\u00fcr\u00fc:                                                   \n60 x 80 cm uzunlu\u011funda tijli, 1 ila 5 adet madeni kollar\u0131 bulunan, renkli cam fanuslar\u0131 olan \nve  TS  8698'e  uygun  porselen  duylu,  200  W\u2019a  kadar  lambalar\u0131  ile  birlikte  komple  avize \narmat\u00fcr\u00fc. \nTip O aplik armat\u00fcr: \n1 veya 2 adet madeni kolu bulunan, opal cam gloplu, TS 8698'e uygun porselen duylu, \n100 W\u2019a kadar lambalar\u0131 ile birlikte komple aplik armat\u00fcr. \nTip SSI, spor salonu enkandesan veya balasts\u0131z c\u0131va buharl\u0131 lambal\u0131 armat\u00fcr: \n40 - 60 cm \u00e7ap\u0131nda emaye veya eloksal kaplamal\u0131 al\u00fcminyumdan i\u00e7ine konacak g\u00fc\u00e7teki \nlambalar\u0131 alabilecek derinlikte reflekt\u00f6rl\u00fc havaland\u0131rma tertibatl\u0131, E 27 veya E 40 porselen \nduylu, \u00f6n y\u00fczde d\u0131\u015f darbelere dayan\u0131kl\u0131 petekli veya tel kafesli armat\u00fcr \nSS2 spor salonu balastl\u0131 tip armat\u00fcr:  \nTip SS1 ile ayn\u0131 yaln\u0131z c\u0131va buharl\u0131 lamba i\u00e7in balast yuvas\u0131 bulunan tip \nTip L 1 Etanj armat\u00fcr: \nNemli  ve  tozlu  yerler  i\u00e7in  \u00f6zel  aluminyum  enjeksiyon  dok\u00fcm  g\u00f6vdeli,  \u015feffaf  \u00f6zel  cam \ngloplu,  lastik  contal\u0131,  yuvarlak  tip  (\uf066  20  cm),  g\u00f6vde  malzemesinden  koruma  kafesli, \n100 W\u2019a kadar lambal\u0131, porselen duylu, armat\u00fcr.  \nTip L 2 Etanj armat\u00fcr: \nTip L 1 ile ayn\u0131, yaln\u0131z oval tip. \nTip J 5 G\u00f6mme noktasal \u0131\u015f\u0131k armat\u00fcr\u00fc (Mantar tipi lamba ile): \n10 cm.\u00e7ap\u0131nda en az 1 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda DKP sac veya al\u00fcminyum, yuvarlak g\u00f6vdeli 12 \ncm \u00e7ap\u0131nda ortas\u0131 5 cm \u00e7ap\u0131nda delik, beyaz fir\u0131n boyal\u0131 vc g\u00f6vdeye tespit edilebilmesi \ni\u00e7in  2  adet  L  bi\u00e7iminde  yayl\u0131  kolu  bulunan,  1  mm  kahnl\u0131\u011f\u0131nda  DKP  sacdan  kapakl\u0131 \nporselen  duylu,  100  W\u2019a  kadar  mantar  tip  lambal\u0131,  \u015febeke  ba\u011flant\u0131s\u0131  porselen \nklemenslerle sa\u011flanan armat\u00fcr. \nTip J6 G\u00f6mme noktasal \u0131\u015f\u0131k armat\u00fcr\u00fc (Halojen lamba ile): \n(Bu  armat\u00fcr  dekoratif  ama\u00e7l\u0131  olup  normal  ayd\u0131nlatmay\u0131  sa\u011flamak  i\u00e7in  kullan\u0131lmas\u0131 \ntavsiye edilmez.)  \n7  cm  \u00e7ap\u0131nda  en  az  1  mm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  DKP  sac  veya  al\u00fcminyum,  yuvarlak  g\u00f6vdeli, \n\u00e7evresinde tavana oturmas\u0131 i\u00e7in 10 cm \u00e7ap\u0131nda halkas\u0131 bulunan, beyaz fir\u0131n boyal\u0131 ve \ntavana  tespit  edilebilmesi  i\u00e7in  2  adet  L  bi\u00e7iminde  yayl\u0131  kolu  bulunan,  50  W\u2019a  kadar \n12  V  halojen  lambal\u0131  armat\u00fcr.  Lambaya  uygun  porselen  duyu,  \u015febeke  ba\u011flant\u0131s\u0131  i\u00e7in \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f30\nporselen  klemensi  bulunacakt\u0131r.  Lamba  duyu  ile  \u015febeke  klemensi  aras\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131 \niletkeni  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  tip  olacakt\u0131r.  D\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  transformat\u00f6r\u00fc  lamba  g\u00fcc\u00fcne \nuygun ve sald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131n\u0131n tavan i\u00e7inde tehlike yaratmamas\u0131 i\u00e7in, yeterli so\u011fuma y\u00fczeyine \nsahip bir mahfaza i\u00e7inde bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. \n28.3- Fluoresan ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri \n28.3.1-  Fluoresan  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri,  fluoresan  ampullere  paralel  ve  dik  olarak  uzanan  \u00e7ift \nparabolik,  %  99  safl\u0131k  derecesinde  anodize  aluminyum  reflekt\u00f6rl\u00fc  olacakt\u0131r  (Tek  paraboliklerde \nfluoresan ampullere dik \u015fekilde yakla\u015f\u0131k 6-10 cm aral\u0131klarla yerle\u015ftirilmi\u015f anodize aluminyum lamelli). \n28.3.2- Fluoresan ampullere paralel ve dik olarak uzanan reflekt\u00f6rlerin aralar\u0131nda kalan kare veya \ndikd\u00f6rtgen  g\u00f6zlerin  say\u0131s\u0131,  o  armat\u00fcr\u00fcn  kama\u015fma  kontrolu  ile  ilgilidir.  Daha  fazla  say\u0131da  g\u00f6z  olmas\u0131 \narmat\u00fcr\u00fcn kama\u015fma kontrolunun daha iyi oldu\u011fu anlam\u0131na gelmektedir. Ancak baz\u0131 tip armat\u00fcrlerde bu \ng\u00f6zlerin  say\u0131s\u0131  armat\u00fcr  derinli\u011fi  artt\u0131r\u0131lmak  \u015fart\u0131yla  azalt\u0131labilir.  Dolay\u0131s\u0131yla  kama\u015fma  kontrolunun \n\u00f6nemli  oldu\u011fu  mahallerde  kullan\u0131lacak  armat\u00fcrler  i\u00e7in,  reflekt\u00f6r  derinlikleri  ayn\u0131  olan  armat\u00fcrler \naras\u0131nda g\u00f6z say\u0131s\u0131 fazla olan armat\u00fcrler tercih edilecektir .   \n28.3.3-  Fluoresan  armat\u00fcrler  IP  20  koruma  s\u0131n\u0131fl\u0131,  i\u015fverenin  be\u011fenece\u011fi  renkte  \u00f6zel  f\u0131r\u0131n  boyal\u0131, \nboya  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131  ISO  2808\u2019e  g\u00f6re  minimum  y\u00fczey  \u00f6rtme  derecesi  50\uf06d  \uf0b15,  veya  poliester  esasl\u0131,  TSE \nbelgeli ba\u011flant\u0131 kablolu, balast ve starterli olacakt\u0131r. \n28.3.4- Fluoresan armat\u00fcrde kullan\u0131lan duy, balast, starter duyu, klemens, kablo vb. par\u00e7alar\u0131n CE \nsertifikas\u0131na sahip olmalar\u0131 tercih sebebi olacakt\u0131r. \n28.3.5- Fluoresan armat\u00fcrlerin tipleri di\u011fer \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \nTip P1 bant tipi veya k\u00f6\u015feli bant tipi fluoresan armat\u00fcr:  \nD\u0131\u015f\u0131 istenilen renkte \u00f6zel f\u0131r\u0131n boyal\u0131, en az 0,50 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda demir sacdan \u00f6zel \nprofilli,  reflekt\u00f6rs\u00fcz  armat\u00fcr.  Kilitli  duylar\u0131,  starteri  ve  starter  kaidesi  yanmayan \nmalzemeden  yap\u0131lm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  Balastlar\u0131  ve  starteri, ba\u011flant\u0131 kablolar\u0131 TSE belgeli \nolacakt\u0131r.1 veya 2 adet, 18 W veya 36 W lamba ta\u015f\u0131yabilir. \nTip P 2 bant tipi fluoresan armat\u00fcr (g\u00f6mme): \n Tip P 1 ile ayn\u0131, yaln\u0131z g\u00f6mme tip: \nTip R1 End\u00fcstriyel tip fluoresan armat\u00fcr:  \n\u0130\u00e7i beyaz renkte en az 0,50 mm kalmh\u011f\u0131nda demir sacdan \u00f6zel profili, yanlar\u0131 kapal\u0131 veya a\u00e7\u0131k \ntipte reflekt\u00f6rl\u00fc d\u0131\u015f\u0131 istenilen renkte \u00f6zel fir\u0131n boyal\u0131  armat\u00fcr,  Yanmayan  malzemeden kilitli \ntip duylu, balastlar\u0131 ve starteri, ba\u011flant\u0131 kablolar\u0131 TSE belgeli olacakt\u0131r. \nTip R 2 end\u00fcstriyel tip fluoresan armat\u00fcr (G\u00f6mme): \nTip R 1 ile ayn\u0131, yalniz g\u00f6mme tip \nTip S 1 petekli fluoresan armat\u00fcr: \nEn az 1,50 mm. kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda demir sacdan \u00f6zel profilli 16-20 cm derinlik, lamba cins ve \nadedine g\u00f6re geni\u015flik ve uzunlukta kasas\u0131, ayn\u0131 sacdan  veya  plastikden  2  cm  geni\u015flikte  3 \ncm  aral\u0131kl\u0131  dikd\u00f6rtgen  veya  e\u015fkenar d\u00f6rtgen a\u00e7\u0131labilen pete\u011fi, kaidesi ve reflekt\u00f6r\u00fc ile 3 \nk\u0131s\u0131mdan  olu\u015fan,  d\u0131\u015f\u0131  istenilen  renkte  \u00f6zel  f\u0131r\u0131n  boyal\u0131,  galvanizli  tespit  vidas\u0131,  fluoresan \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f31\nlambalar\u0131,  TSE  belgeli  balastl\u0131  ve  starterli,  yanmayan  malzemeden  kilitli  tip  duylu,  TSE \nbelgeli ba\u011flant\u0131 kablolar\u0131 ile komple armat\u00fcr. \nTip S 2 petekli fluoresan armat\u00fcr (G\u00f6mme):  \nTip S 1 ile ayn\u0131, yaln\u0131z g\u00f6mme tip \nTip Tl plexiglas fluoresan armat\u00fcr:  \nEn az 0,50 mm. kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda demir sacdan \u00f6zel profilli 1 0 - 1 5  cm derinlikte, lamba cins \nve adedine g\u00f6re geni\u015flik ve uzunlukta kasas\u0131, 3 - 4  mm kal\u0131nl\u0131kta \u0131\u015f\u0131k ge\u00e7irgenli\u011fi en az \n%75 olan mat plexiglasdan veya \u015feffaf prizmal\u0131 plexiglasdan kolayca \u00e7\u0131kar\u0131labilen kapa\u011f\u0131 \nbulunan,  \u00f6zel f\u0131r\u0131n boyal\u0131, sac veya eloksal al\u00fcminyum \u00e7er\u00e7eveli, gerekti\u011finde u\u00e7 uca ve \nyan yana eklenebilir lambal\u0131, TSE belgeli balastlar\u0131 ve starterleri yanmayan malzemeden \nkilitli tip duylar\u0131, TSE belgeli ba\u011flant\u0131 kablolar\u0131 ile komple armat\u00fcr. \nTip T2 plexiglas armat\u00fcr (g\u00f6mme): \nTip Tl ile ayn\u0131, yaln\u0131z g\u00f6mme tip. \nTip U etanj fluoresan armat\u00fcr:  \nContal\u0131,  mente\u015feli,  a\u00e7\u0131labilen  ve  kulakl\u0131  vidalarla  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilen  buzlu  beyaz  d\u00fcz  cam \nmahfazal\u0131, en az 0,75 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zel al\u00fcminyum kaideli, 16-20 cm derinlik, lamba \ncins  ve  adedine  g\u00f6re  geni\u015flik  ve uzunlukta kasas\u0131, kaidesi istenilen renkte \u00f6zel f\u0131r\u0131n boyal\u0131, \nfluoresan  lambal\u0131,  TSE  belgeli  starteri  ve  balastlar\u0131,  yanmayan  malzemeden  kilitli  tip  duyu, \nTSE belgeli ba\u011flant\u0131 kablolar\u0131 ile komple armat\u00fcr.  \nTip V I yuvarlak fluoresan armat\u00fcr:  \nEn az 0,50 mm demir sacdan \u00f6zel profilli kasas\u0131, kaidesinin yan ve \u00fcst\u00fc istenilen renkte \u00f6zel \nf\u0131r\u0131n  boyal\u0131  takriben  340  x  100  mm.  boyunda;  yuvarlak  32  W\u2019l\u0131k  fluoresan  lambal\u0131,  TSE \nbelgeli  starteri  ve  balast\u0131,  yanmayan  malzemeden  duyu,  TSE  belgeli  ba\u011flant\u0131  kablolar\u0131  ile \nkomple armat\u00fcr. \nTip V 2 yuvarlak fluoresan armat\u00fcr, (g\u00f6mme): \nTip V 1 ile ayn\u0131 yaln\u0131z g\u00f6mme armat\u00fcr. \nTip V 3 yuvarlak fluoresan armat\u00fcr, (Petekli ): \nTip V 1 ile ayn\u0131 yaln\u0131z sac ve plastik 2 cm geni\u015flik, 3 cm aral\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131labilen petekli armat\u00fcr. \nTip V 4 yuvarlak fluoresan armat\u00fcr, (Petekli g\u00f6mme): \nTip V 5 ile ayn\u0131 yaln\u0131z g\u00f6mme armat\u00fcr. \nTip V 5 yuvarlak fluoresan armat\u00fcr (Plexiglasl\u0131): \nTip V 3 ile ayn\u0131, yaln\u0131z plexiglasl\u0131 armat\u00fcr. \nTip V 6 yuvarlak fluoresan armat\u00fcr (Plexiglasl\u0131, g\u00f6mme):  \nTip V 5 ile ayn\u0131, yaln\u0131z g\u00f6mme armat\u00fcr. \nTip U 1 etanj fluoresan armat\u00fcr: \nCam elyaf takviyeli polyester g\u00f6vdeli,  toza, neme ve ha\u015fere girmesine kar\u015f\u0131 lastik contal\u0131, \nTS  8698  standartlar\u0131na  uygun,  paslanmaz  \u00e7elik  mente\u015fe  vazifesi  g\u00f6ren  mandallar  ile \ng\u00f6vdeye ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131labilen i\u00e7ten desenli buzlu 3 mm kal\u0131nl\u0131kta y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 \nakrilik  kapakl\u0131,  (y\u00fcksek  s\u0131cakl\u0131\u011fa  dayan\u0131kl\u0131  PIVMA  (polimetilmetaakrilat)  kapak)  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f32\ndarbelere,  aleve  dayan\u0131kl\u0131  cam  elyaf  takviyeli  PC  (polikarbonat)  g\u00f6vdeli,  montaj  i\u00e7in \npaslanmaz \u00e7elikten \u00f6zel montaj aparat\u0131 bulunan, IP 65 koruma s\u0131n\u0131fl\u0131 armat\u00fcr.  \nTip U 2 fluoresan armat\u00fcr:  \nCam  elyaf  takviyeli  polyester  g\u00f6vdeli  etanj  duylu,    toza,  neme  kar\u015f\u0131  korumal\u0131  TS  8698 \nstandartlar\u0131na  uygun  g\u00f6vdesi  ve  kapa\u011f\u0131  s\u0131cak  pres  tekni\u011fi  ile  cam  elyaf  takviyeli \npolyesterden  imal  edilmi\u015f,  g\u00f6vde  ile  kapak  aras\u0131na  g\u00f6vde  \u00fczerindeki  \u00f6zel  kanala \nyerle\u015ftirilmi\u015f  dayan\u0131kl\u0131  ve  elastik  contal\u0131;  balast\u0131,  pirin\u00e7  kontak  u\u00e7lu  starteri,  ba\u011flant\u0131 \niletkenleri  TSE  belgeli,  \u00f6zel  imalat  d\u00f6nen  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  bakalit,  g\u00f6vdesi  ise  \u00fcreformaldehit \nyanmaz  malzemeden  IP  65  koruma  s\u0131n\u0131fl\u0131  duyu  olan  armat\u00fcr.  Bu  armat\u00fcrlerde  fluoresan \nlambalar\u0131n  u\u00e7lar\u0131nda  yukar\u0131da  tarif  edilen  etanj  duylar  b\u0131lundu\u011fundan  lambalar\u0131n  \u00fczerinde \nayr\u0131ca kapak yoktur.  \n28.4-Kompak fluoresan\/metal halide lambal\u0131 s\u0131va \u00fcst\u00fc\/g\u00f6mme armat\u00fcrler  \nTip B3 Kompak fluoresan lambal\u0131, s\u0131va \u00fcst\u00fc tavan armat\u00fcr\u00fc: \nAluminyum  silindir  g\u00f6vdeli,  %99,8  safl\u0131kta  al\u00fcminyum  parlak  reflekt\u00f6rl\u00fc,  aluminyum \nenjeksiyon  \u00e7er\u00e7eveli,  en  az  B1  tip  manyetik  balastl\u0131,  iki  pinli  duylu)  G24-d1,  G24-d2,     \nG24-d3, G24-d4 Soketli armat\u00fcr. \nTip B4 kompak fluoresan lambal\u0131, s\u0131va \u00fcst\u00fc tavan armat\u00fcr\u00fc: \nAl\u00fcminyum  silindir  g\u00f6vdeli,  %99,8  safl\u0131kta  al\u00fcminyum  parlak  reflekt\u00f6rl\u00fc,  Al\u00fcminyum \nenjeksiyon \u00e7er\u00e7eveli, elektronik balastl\u0131, d\u00f6rt pinli duylu armat\u00fcr. \nTip B5 Metal halide lambal\u0131, s\u0131va \u00fcst\u00fc tavan armat\u00fcr\u00fc:  \nAl\u00fcminyum silindir g\u00f6vdeli, \u00f6n\u00fc temperli caml\u0131, mat anodize al\u00fcminyum reflekt\u00f6rl\u00fc, en az \nB1 tip manyetik balastl\u0131 ve ate\u015fleyicili armat\u00fcr. \nTip J7 G\u00f6mme, kompak fluoresan lambal\u0131, asma tavan armat\u00fcr\u00fc:  \n%99,8 safl\u0131kta al\u00fcminyum parlak reflekt\u00f6rl\u00fc, Al\u00fcminyum enjeksiyon \u00e7er\u00e7eveli, en az B1 tip \nmanyetik  balastl\u0131, iki pinli duylu) G24-d1, G24-d2, G24-d3, G24-d4 Soketli armat\u00fcr. \nTip J8 G\u00f6mme, kompak fluoresan lambal\u0131, asma tavan armat\u00fcr\u00fc:  \n%99,8  safl\u0131kta  al\u00fcminyum  parlak  reflekt\u00f6rl\u00fc,  Al\u00fcminyum  enjeksiyon  \u00e7er\u00e7eveli,  elektronik \nbalastl\u0131, (d\u00f6rt pinli duylu) G24-q1, G24-q2, G24-q3, G24-q4 Soketli armat\u00fcr. \nTip J9 G\u00f6mme, metal halide lambal\u0131, asma tavan armat\u00fcr\u00fc :  \nAl\u00fcminyum enjeksiyon g\u00f6vdeli, \u00d6n\u00fc temperli caml\u0131, mat anodize al\u00fcminyum reflekt\u00f6rl\u00fc, en \naz B1 tip manyetik balastl\u0131 ve ate\u015fleyicli armat\u00fcr. \n28.5-Dekoratif ama\u00e7l\u0131 fluoresan lambal\u0131 asma tavan armat\u00fcrleri \n28.5.1-Ta\u015f y\u00fcn\u00fc ve al\u00e7\u0131 asma tavan i\u00e7in g\u00f6mme veya s\u0131va \u00fcst\u00fc olarak imal edilirler.  \n28.5.2-G\u00f6vde en az 0,7 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda DKP sa\u00e7tan \u00f6zel profilli, 9-1 1 cm derinlik, lamba cinsi ve \nadedine  g\u00f6re  geni\u015flik  ve  uzunlukta,  \u00f6zel  profil  verilerek  imal  edilir.  S\u0131rt  k\u0131s\u0131mlar\u0131na  ilave  b\u00fckl\u00fcmlerle \nmukavemet kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. \n28.5.3-G\u00f6vde  \u00fczerinde  balastlarda  olu\u015fan  \u0131s\u0131y\u0131  ve  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  ortamdaki  s\u0131cak  havay\u0131  armat\u00fcr \nd\u0131\u015f\u0131na transfer edecek \u015fekilde \u015fekillendirilmi\u015f, \u00f6zel hava kanallar\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f33\n28.5.4-Armat\u00fcr\u00fcn  montaj\u0131nda  \u00e7abuk  ve  kolay  m\u00fcdahale  imk\u00e2n\u0131  veren  montaj  ayaklar\u0131 \nkullan\u0131lacakt\u0131r.  \n28.5.5-Simetrik  yarasa  kanad\u0131  \u015feklinde  \u0131\u015f\u0131k  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131  sa\u011flayan,  fluoresan  lambalara  paralel  ve \ndik  olarak  uzanan  \u00e7ift  parabolik  eloksall\u0131 saf al\u00fcminyum reflekt\u00f6rler, eloksal yap\u0131lm\u0131\u015f y\u00fcksek safl\u0131kta   \n(%99,9) anodize al\u00fcminyumdan \u00fcretilmi\u015f olacakt\u0131r. \n28.5.6-Fluoresan  lambalara  dik  \u015fekilde  yakla\u015f\u0131k  6  -10  cm  aral\u0131klarla  yerle\u015ftirilmi\u015f  eloksall\u0131 \nal\u00fcminyum lamel \u015feritlerden ekran olu\u015fturulacakt\u0131r. \n28.5.7-Armat\u00fcr, IP 20 koruma s\u0131n\u0131fl\u0131, i\u015fverenin be\u011fenece\u011fi renkte \u00f6zel f\u0131r\u0131n boyal\u0131 olacak, armat\u00fcr \nverimi % 70'den az olmayacakt\u0131r.  \n28.5.8-Armat\u00fcr i\u00e7 donan\u0131m\u0131nda yanmayan malzemeden kilitli tip soketler, TSE belgeli balastlar ve \nstarterler ile TSE belgeli y\u00fcksek \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 ba\u011flant\u0131 iletkenleri kullan\u0131lacakt\u0131r. \n  Tipler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \nATYI -   4 x 18 W  \nATY2 -   4 x 18 W  \n  (Tek parabolik parlak reflekt\u00f6rl\u00fc) \n  (\u00c7ift parabolik parlak reflekt\u00f6rl\u00fc) \n28.6-Dekoratif ama\u00e7l\u0131 fluoresan lambal\u0131 aluminyum asma tavan armat\u00fcrleri  \n28.6.1-G\u00f6mme veya s\u0131va \u00fcst\u00fc olarak imal edilirler. \n28.6.2-En  az  1  mm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  eloksal  yap\u0131lm\u0131\u015f  y\u00fcksek  safl\u0131kta  (%99,9)  anodize \nal\u00fcminyumdan  \u00fcretilmi\u015f,  u\u00e7  uca  ekleme  yap\u0131labilmesi  i\u00e7in  \u00f6zel  kanallar\u0131  bulunan,  s\u0131rt  k\u0131s\u0131mlar\u0131 \nilave  b\u00fck\u00fcmlerle  mukavemet  kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f,  al\u00fcminyum  asma  tavan  profili  ile  uyumlu  yap\u0131lm\u0131\u015f  \u00f6zel \nkasas\u0131 bulunacakt\u0131r.  \n28.6.3-Saf eloksal al\u00fcminyumdan parabolik reflekt\u00f6r\u00fc, \u00e7abuk ve kolay m\u00fcdahale imkan\u0131 veren \nmontaj ayaklar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n28.6.4-Armat\u00fcr verimi % 70' den az olmayacak, koruma s\u0131n\u0131f\u0131 IP 20 olacakt\u0131r.  \n28.6.5-Soketleri yanmayan malzemeden kilitli tip, balastlar\u0131 ve starteri, y\u00fcksek \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 \nba\u011flant\u0131 iletkenleri TSE belgeli olacakt\u0131r. \nTipler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \nALT I    \nALT 2    \nALT3 \nALT 4    \n1 x 1 8  W \n1x18  W   (Eloksal al\u00fcminyum lamelli tip) \n1 x 3 6  W \n1 x 3 6  W   (Eloksal al\u00fcminyum lamelli tip) \n28.7- Yol ve bah\u00e7e ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri \n28.7.1-  Bu  armat\u00fcrlerde,  TS  EN  13202\/3\/4,  TS  CEN\/TR  13201-1  e  uygun  olarak  haz\u0131rlanacak \nayd\u0131nlatma hesaplar\u0131 ile belirlenecek g\u00fc\u00e7te y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7l\u0131 civa buharl\u0131 veya sodyum buharl\u0131 lambalar \nkullan\u0131lacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f34\n28.7.2- Armat\u00fcr g\u00f6vdesi al\u00fcminyum ala\u015f\u0131m malzemeden enjeksiyon tekni\u011fi ile \u00fcretilmi\u015f olacakt\u0131r. \nReflekt\u00f6r,  cam  kapak,  duy,  elektriksel  elemanlar\u0131  ta\u015f\u0131yan  plaka  gibi  temel  par\u00e7alar\u0131n  hepsi  s\u00f6k\u00fcl\u00fcp \ntak\u0131labilir \u00f6zellikte olacakt\u0131r.   \n28.7.3-  Armat\u00fcr\u00fcn  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131  IP  65  olacakt\u0131r.  Bu  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131  sa\u011flamak  i\u00e7in,  alt  cam  ile \ng\u00f6vde aras\u0131ndaki conta uluslararas\u0131 standartlara uygun, \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olacakt\u0131r.  \n28.7.4-  Elektriksel  elemanlar  b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde  bulunan  balast,  ate\u015fleyici  ve  kondansat\u00f6r  mod\u00fcler  bir \nsistem olu\u015fturacak \u015fekilde kolayca \u00e7\u0131kar\u0131labilir bir plaka \u00fczerine monte edilmi\u015f olacakt\u0131r. Gerek lamba \ngerekse elektriksel elemanlar mod\u00fcl\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fimi herhangi bir alet kullanmadan yap\u0131labilecektir. \n28.7.5-  Elektriksel  elemanlar  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  bu  b\u00f6l\u00fcmdeki  bak\u0131m  ve\/veya  de\u011fi\u015ftirme \ni\u015flemlerinin  g\u00fcvenlik  alt\u0131nda  yap\u0131labilmesi  i\u00e7in  \u00f6zel  bir  b\u0131\u00e7akl\u0131  devre  kesici  yard\u0131m\u0131yla  elektriksel \nelemanlar  mod\u00fcl\u00fc  \u015febeke  geriliminden  otomatik  olarak  ayr\u0131lacakt\u0131r.  Bu  ay\u0131rma  i\u015flemi,  ay\u0131rma  tarifine \nuygun, hi\u00e7bir risk ta\u015f\u0131mayacak \u015fekilde g\u00f6zle takip edilebilir \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n28.7.6-  42-60  mm  \u00e7ap\u0131ndaki  boru  giri\u015flerine  uygun  al\u00fcminyum  d\u00f6k\u00fcm  \u201cdirek  montaj  mod\u00fcl\u00fc\u201d \nbulunacakt\u0131r.  Montaj  m\u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fcn,  iki  adet  allen  c\u0131vata  yard\u0131m\u0131  ile  dire\u011fe  montaj\u0131  sa\u011flanacakt\u0131r.  Bu \nmontaj mod\u00fcl\u00fc, armat\u00fcr\u00fcn direk \u00fcst\u00fc ve konsola montaj\u0131 sa\u011flayanak \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n28.7.7-  Al\u00fcminyum  d\u00f6k\u00fcm  direk  montaj  mod\u00fcl\u00fc,  armat\u00fcr\u00fcn  direk  \u00fcst\u00fc  montaj\u0131nda  3  -  9  ve  15 \nderecelik, konsola montajda ise 0 - 6 ve 12 derecelik e\u011fim a\u00e7\u0131lar\u0131na ayarlanabilmesini sa\u011flayacakt\u0131r.  \n28.7.8-  Tek  par\u00e7a  al\u00fcminyum  reflekt\u00f6r,  %99,9  safl\u0131kta  aluminyum  ile  vakum  metalize  kaplama \nyap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.     \n28.7.9- Y\u00fcksek yans\u0131t\u0131c\u0131l\u0131k \u00f6zelli\u011fine ve kama\u015fmaya kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f y\u00fczeye sahip reflekt\u00f6r, \u201cfaset\u201d \nreflekt\u00f6r,  hem  \u0131\u015f\u0131k  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131  ve  kama\u015fma  kontrolu  bak\u0131m\u0131ndan  en  iyi  sonucu  verebilecek,  hem  de  en \ny\u00fcksek verimi sa\u011flayacak \u015fekilde tasar\u0131mlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r.  \n28.7.10- Reflekt\u00f6r, armat\u00fcr\u00fcn de\u011fi\u015fik geometriye sahip yollara uyarlanabilmesi i\u00e7in ayarlanabilir \nolacak ve bu ayar herhangi bir alet kullanmadan kolayca yap\u0131labilecektir. \n28.7.11- Saydam armat\u00fcr kapa\u011f\u0131, d\u00fcz veya bombeli olabilecektir. Kapak, bombeli olmas\u0131 halinde \nzamanla  UV  \u0131\u015f\u0131nlar\u0131  nedeniyle  sararmayan  akrilik  malzemeden,  d\u00fcz  olmas\u0131  halinde  de  sertle\u015ftirilmi\u015f \ng\u00fcvenlik cam\u0131ndan yap\u0131lacakt\u0131r.  \n28.7.12- Armat\u00fcr, kama\u015fma kontrolu bak\u0131m\u0131ndan ilgili uluslararas\u0131 standartlar\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.  I80 \n<= 30 cd\/1000 lm, I90 <= 10 cd\/1000 lm ve maksimum \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti do\u011frultusunun d\u00fc\u015feyle yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131 (\uf067 \na\u00e7\u0131s\u0131) < 65\u00b0 olacakt\u0131r. \n28.7.13-  Armat\u00fcrde  kullan\u0131lan  balast,  duy,  starter  duyu,  klemens,  vb.  par\u00e7alar  TSE  veya  CE \nsertifikas\u0131na sahip olacakt\u0131r. \n28.7.14- S\u00f6z  konusu armat\u00fcrlerin performans de\u011ferlendirmeleri,  kullan\u0131lacaklar\u0131 yol t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re \nuluslararas\u0131  standart  ve  tavsiyeler  uyar\u0131nca,  EN  13201  e  uygun  yap\u0131lan  ayd\u0131nlatma  hesaplar\u0131nda  elde \nedilen  kalite  b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin  de\u011ferlerine  g\u00f6re  yap\u0131lacakt\u0131r.  Ayd\u0131nlatman\u0131n  kalite  b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri,  hem \nhesap yap\u0131lan yol i\u00e7in uluslararas\u0131 standart ve tavsiyeleri sa\u011flayan, hem de mukayese edilen ve yine ayn\u0131 \nstandart  ve  tavsiyeleri  sa\u011flayan  di\u011fer  armat\u00fcrler  i\u00e7inde  en  ekonomik  sonu\u00e7lar\u0131  veren  (direkt \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n   \n \n \n   \n \n \n \n \n \n\f35\na\u00e7\u0131kl\u0131k\/y\u00fckseklik oran\u0131 daha b\u00fcy\u00fck olan, km ba\u015f\u0131na enerji y\u00f6n\u00fcnden daha az enerji harcamas\u0131 ile daha \niyi ayd\u0131nlatma performans\u0131 sa\u011flayan) armat\u00fcrlerin kullan\u0131lmas\u0131 tercih edilecektir.        \n28.7.15-  Armat\u00fcrler  TS  8700  EN  60598  \u2013  2  \u2013  3  standart\u0131na  g\u00f6re  imal  ve  test  edilmi\u015f  olacakt\u0131r. \nT\u00fcrkiye\u2019de  \u00fcretilen  armat\u00fcrlerin  uluslar  aras\u0131  muteber  test  laboratuarlar\u0131nda  yap\u0131lan  uygunluk  test \nsertifika ve raporlar\u0131 ibraz edilecektir.  \n28.7.16- Armat\u00fcr\u00fcn yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcretilmesi halinde, \u00fcretildi\u011fi \u00fclkenin standart belgesine ve ayr\u0131ca \nCE belgesine de sahip olmas\u0131 aranacakt\u0131r.  \nBah\u00e7e tipi armat\u00fcr i\u00e7in \u00f6zellikler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \nMantar tipi yer lambas\u0131: (opal caml\u0131) plcxiglas muhafazal\u0131 tip. \nYerden  50-  60  cm  y\u00fckseklikte  25  \uf066   mm  32  \uf066    mm  demir  borudan  bir  kat  s\u00fclyen  iki  kat \nya\u011fl\u0131 boyal\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 ile i\u015fverenin be\u011fenece\u011fi tarzda d\u0131\u015f etkilere dayan\u0131kl\u0131, mantar, ufak \nfener veya \u00e7ok kollu \u00e7im tipi ayd\u0131nlatma \u00fcnitesidir. \n28.8- Projekt\u00f6rler  \n28.8.1- Projekt\u00f6rler, ayd\u0131nlatma hesaplar\u0131 ile belirlenecek g\u00fc\u00e7te y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7l\u0131 sodyum ve civa \nbuharl\u0131, halojen, t\u00fcp bi\u00e7imi metal halide lamba ile kullan\u0131lacakt\u0131r. I\u015f\u0131\u011f\u0131n gerekti\u011fi \u015fekilde \ny\u00f6nlendirilebilmesine ve \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fine mahal vermeyecek nitelikte \u0131\u015f\u0131k da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na sahip asimetrik \nreflekt\u00f6rl\u00fc projekt\u00f6rlerin kullan\u0131lmas\u0131na dikkat edilecektir. Pojekt\u00f6rlerin kullan\u0131m parametreleri \nEN13201 e g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f ayd\u0131nlatma hesaplar\u0131na g\u00f6re belirlenecektir. \n28.8.2- Projekt\u00f6r g\u00f6vdesi al\u00fcminyum enjeksiyon olacakt\u0131r. Projekt\u00f6r\u00fcn elektriksel yal\u0131t\u0131m s\u0131n\u0131f\u0131 I \nolacakt\u0131r.  \n28.8.3-  Projekt\u00f6r\u00fcn  balast,  ate\u015fleyici  ve  kompanzasyon  kondansat\u00f6r\u00fcn\u00fc  ihtiva  eden  elektriksel \nelemanlar  b\u00f6l\u00fcm\u00fc,  projekt\u00f6r\u00fcn  arkas\u0131nda,  kolay  a\u00e7\u0131labilir  b\u00f6lme  \u015fekilde  olacakt\u0131r.  Balast  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \na\u00e7\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda projekt\u00f6r\u00fcn ayar\u0131 bozulmayacakt\u0131r. \n28.8.4-  Ayr\u0131  balast  kullan\u0131lan  1000  W  ve  \u00fczeri  g\u00fc\u00e7teki  projekt\u00f6rlerde,  ate\u015fleyici  projekt\u00f6r\u00fcn \nyan\u0131nda  olmal\u0131d\u0131r.  1000  W\u2019\u0131n  \u00fczerinde  g\u00fcce  sahip  projekt\u00f6rlerin  kapa\u011f\u0131  a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  enerjiyi  \u201cAy\u0131ran\u201d \nbir mekanizma olmal\u0131d\u0131r ve bu mekanizman\u0131n ay\u0131rma \u00f6zelli\u011fi, g\u00f6z ile takip edilebilir olmal\u0131d\u0131r. \n28.8.5-  Projekt\u00f6r  \u00f6n  cam\u0131  en  az  5  mm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  ve  temperlenmi\u015f  olacakt\u0131r.  Cam  ile  g\u00f6vde \naras\u0131ndaki  conta,  uluslar  aras\u0131  standartlara  uygun,  uzun  \u00f6m\u00fcrl\u00fc  ve  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  olacakt\u0131r.  Ampul \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcne  \u00f6n  cam\u0131n  a\u00e7\u0131lmas\u0131  ile  ula\u015f\u0131labilen  projekt\u00f6rler,  cam\u0131n  a\u00e7\u0131lmas\u0131  durumunda  ask\u0131da  kalacak \n\u015fekilde mente\u015fe sistemi bulunacakt\u0131r.  \n28.8.6-  Projekt\u00f6r  montaj\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan  ankraj  eleman\u0131  s\u0131cak  dald\u0131rma  galvaniz  lamadan  imal \nedilmi\u015f olacakt\u0131r. \n28.8.7- Projekt\u00f6r \u00fczerinde bulunan t\u00fcm harici montaj par\u00e7alar\u0131 paslanmaz \u00e7elikten ve \u00fczerindeki \nt\u00fcm contalar silikon malzemeden yap\u0131lacakt\u0131r.  \n28.8.8- \u00d6zel olarak parlat\u0131lm\u0131\u015f reflekt\u00f6rler % 99 safl\u0131kta al\u00fcminyumdan yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n28.8.9- Projekt\u00f6r\u00fcn toza ve nem\u2019e kar\u015f\u0131 koruma s\u0131n\u0131f\u0131 en az IP 54 olacakt\u0131r.                                               \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f36\n28.8.10-  Armat\u00fcrde  kullan\u0131lan  balast,  duy,  starter  duyu,  klemens,  vb.  par\u00e7alar  CE  sertifikas\u0131na \nsahip olacakt\u0131r. \n28.8.11- Projekt\u00f6rler EN 60598-1; TS 8702 EN 60598 \u2013 2 \u2013 5 standart\u0131na g\u00f6re imal ve test edilmi\u015f \nolacakt\u0131r.  \n28.8.12- Halojen lambal\u0131 projekt\u00f6r tipleri ve di\u011fer \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir.   \nG\u00f6vdesi  ile  \u00f6n  cam  \u00e7er\u00e7evesi  enjeksiyon  al\u00fcminyum  d\u00f6k\u00fcmden  yap\u0131lm\u0131\u015f  ve  f\u0131r\u0131n  boya  ile \nboyanm\u0131\u015f,  reflekt\u00f6r\u00fc  ithal  eloksal  yap\u0131lm\u0131\u015f  saf  al\u00fcminyum  levhadan  yap\u0131lm\u0131\u015f,  \u00f6n  cam\u0131 \ntemperlenmi\u015f ve en az 250 \u00b0C veya, \u0131\u015f\u0131l \u015foklara ve darbelere kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 olarak imal edilmi\u015f; \ntoz ve ya\u011fmura kar\u015f\u0131 korumal\u0131 (IP 54), cam ve g\u00f6vde aras\u0131 y\u00fcksek \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 silikon conta ile \nkorunmu\u015f  projekt\u00f6r.  Projekt\u00f6r\u00fcn  g\u00f6vde  alt\u0131na  montaj  edilmi\u015f  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  plastik  enjeksiyon \nba\u011flant\u0131 kutusu bulunacakt\u0131r. \nHPR- \nHPR- \nHPR \nHPR- \n300 W  \n500 W  \n750 W  \n1000 W  \n(R 7s \u00c7ift Soketli) \n(R 7s \u00c7ift Soketli) \n(R 7s \u00c7ift Soketli) \n(R 7s \u00c7ift Soketli) \nTip SBPR Y\u00fcksek Bas\u0131n\u00e7l\u0131 Sodyum Buharl\u0131 Lambal\u0131 Projekt\u00f6rler: \nHalojen lambal\u0131larla ayn\u0131 \u00f6zelliklerde, yaln\u0131z boru \u015feklinde sodyum buharl\u0131 lambal\u0131, E40\/45 golyat \nduylu projekt\u00f6r. \n150 W   \nSBPR- \n250 W   \nSBPR- \nSBPR- \n400 W   \nSBPR-  1000 W   \nSBPR-  1000 W   \nSimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nSimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nSimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nSimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nAsimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nTip MHPR Metal halide Lambal\u0131 Projekt\u00f6rler: \nHalojen lambal\u0131larla ayn\u0131 \u00f6zelliklerde, yaln\u0131z boru \u015feklinde metal halide lambal\u0131, E 40 golyat duylu \nprojekt\u00f6r. \nMHPR- \nMHPR- \nMHPR- \n          MHPR- \n250 W  \n 400 W  \n1000 W  \n1000 W   Asimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nSimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nSimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \nSimetrik reflekt\u00f6rl\u00fc \n28.9- Ameliyathane Armat\u00fcrleri  \nDekoratif  ama\u00e7l\u0131  asma  tavan  armat\u00fcrleri  ile  benzer  imalat  \u00f6zelliklerinde,  ayr\u0131ca  \u015feffaf,  opal \nveya prizmatik akrilik lensli veya temperli caml\u0131, tek veya \u00e7ift parabolik al\u00fcminyum reflekt\u00f6rl\u00fc, \nelektronik balastl\u0131, IP65 koruma derecesine sahip, d\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evesindeki t\u00fcm c\u0131vatalar paslanmaz \n\u00e7elik, sa\u00e7 aksam fosfat banyosundan ge\u00e7irilip epoksi polyester boya ile kaplanm\u0131\u015f, halojensiz ve \ny\u00fcksek \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 iletkenlerle i\u00e7 ba\u011flant\u0131lar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, bak\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 lens ve cam g\u00f6vdeye \nask\u0131l\u0131 kalacak \u015fekilde sa\u011flanm\u0131\u015f ve t\u00fcm par\u00e7alar\u0131n\u0131n toprak irtibat\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f37\nlxl8   W \nATH-   \nATH-    2xl8   W \nATH-    4xl8   W \nlx36   W \nATH-   \n          ATH-    2x36   W \n28.10- Negatoskop (R\u00f6ntgen filmi ayd\u0131nlatma cihaz\u0131) \na-   TS 9895standat\u0131na uygun, s\u0131va \u00fcst\u00fcne konabilir olacak; incelenecek nesnenin serbest \ntutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00fcst k\u0131sm\u0131nda \u00f6zel aparat sistemi bulunacakt\u0131r. \nb-  Ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 y\u00fczeyi 4mm \u00f6zel pleksiglas malzemeden yap\u0131lacak i\u00e7inden ayd\u0131nlatmas\u0131, \nelektronik balastl\u0131 fluoresan lambalarla sa\u011flanacakt\u0131r. \nc-   Balastlardan olu\u015facak \u0131s\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun d\u00fczene\u011fe sahip olacakt\u0131r. \nd-   A\u00e7ma  kapama  anahtar\u0131  bulunacak  toprak  hatl\u0131  ba\u011flant\u0131  i\u00e7in  yeteri  uzunlukta  3x  l.5 \nmm2 TTR tip halojensiz kablo ile beslenecektir. \n28.10.1- Ameliyathane ve yo\u011fun bak\u0131m \u00fcniteleri i\u00e7in: \na-  G\u00f6vdesi krom-nikel malzemeden 910x610x150 mm boyutunda yap\u0131lacakt\u0131r. \nb-  G\u00f6vde ve yar\u0131 saydam kapak hava s\u0131zd\u0131rmaz \u015fekilde imal edilmi\u015f olacakt\u0131r. \nc-  \u0130\u00e7inde 5x18 W fluoresan lamba bulunacakt\u0131r. \n28.10.2- Hasta odalar\u0131 i\u00e7in:  \nG\u00f6vdesi  en  az  l  mm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  DKP  sacdan  mamul,  a\u015fa\u011f\u0131da  verilen  lamba  d\u00fczenlerini \nkapsayacak boyutta, metal k\u0131sm\u0131 bir kat s\u00fclyen, iki kat mat tabanca boyas\u0131 ile boyal\u0131 olacakt\u0131r. \nl x 18 W.  fl\u00fcoresan lambal\u0131 \n2 x 1 8 W. fl\u00fcoresan lambal\u0131 \n4x 18 W.  fl\u00fcoresan lambal\u0131 \n29- Yatakba\u015f\u0131 \u00fcniteleri \n29.1- Yo\u011fun bak\u0131m yatakba\u015f\u0131 \u00fcnitesi  \n29.1.1- \u00dcniteler, t\u0131bbi gaz tesisat\u0131 ve elektrik tesisatlar\u0131n\u0131n birbirlerinden ayr\u0131 olarak \u00e7ekilebilece\u011fi \n\u015fekilde  \u00fc\u00e7  adet  kapal\u0131  b\u00f6lmeden  olu\u015fan,  birinci  kalite  al\u00fcminyumdan  imal  edilen  profillerden \nolu\u015facakt\u0131r. \n29.1.2- \u00dc\u00e7 ayr\u0131 kanal\u0131 haiz ana g\u00f6vde profili, yatak ba\u015f\u0131nda duvara monte edildi\u011fi \u015fekli ile bir alt \nkapak, bir \u00fcst kapak ve bir \u00f6n kapak al\u00fcminyum profilleri ile tamamlanacak, \u00f6n kapak profili t\u0131bbi gaz \ntesisat\u0131  i\u00e7in  ayr\u0131lm\u0131\u015f  olan  orta  b\u00f6lmeyi,  alt  ve  \u00fcst  kapak  profilleri  ise  kuvvetli  ve  zay\u0131f  ak\u0131m  elektrik \ntesisatlar\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f olan alt ve \u00fcst b\u00f6lmeleri kapatacakt\u0131r. \n29.1.3-  Alt  ve  \u00fcst  b\u00f6lmelerde  tesisat  ile  birlikte  ayd\u0131nlatma  elemanlar\u0131  yer  alacak,  alt  ve  \u00fcst \nkapaklar\u0131n bu armat\u00fcrlere isabet eden k\u0131s\u0131mlar\u0131, \u015feffaf akrilik malzemeden imal edilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f38\n29.1.4-  S\u00f6z  konusu  t\u00fcm  kapaklar,  bak\u0131m-onar\u0131m  ve  montaj  ama\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  b\u00fcy\u00fck  kolayl\u0131k \nsa\u011flayacak  yap\u0131da  olacak,  yatakba\u015f\u0131  \u00fcnitesi  \u00fczerindeki  b\u00f6lmelerin  herhangi  bir  noktas\u0131na  rahatl\u0131kla \nula\u015f\u0131lmas\u0131na olanak verecektir. \n29.1.5-  Al\u00fcminyum  profillerin \nelektrostatik toz boya ile boyanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \ntamam\u0131, \ni\u015fverence  belirlenecek  renklerde  eloksall\u0131  veya \n29.1.6- \u00dcniteler, aksine bir talep olmad\u0131\u011f\u0131 durumda standart olarak beher yatakba\u015f\u0131 i\u00e7in 1800 mm \nuzunlu\u011funda  imal  edilecek  ve  se\u00e7ime  ba\u011fl\u0131  olarak  a\u015fa\u011f\u0131da  listelenen  elektrik  ve  mekanik  tesisat  ve \nmalzemelerini kapsamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.  \na- \u00dcnitedeki medikal gaz tesisat\u0131, ilgili mekanik tesisat \u015fartnamesine g\u00f6re olacakt\u0131r.  \nb- Genel ayd\u0131nlatma lambas\u0131 (indirekt), 1 adet, \u00fcst b\u00f6lmeye monte edilmi\u015f, \nc- \u00dcst b\u00f6lmeye monte edilmi\u015f toprakl\u0131 priz, 4 adet  \nd- Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f topraklama nodu, 4 adet \ne- Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f indirekt ayd\u0131nlatma lambas\u0131 anahtar\u0131, 1 adet,  \n29.1.7-  \u00dcnite  i\u00e7erisinde  kullan\u0131lan  starter,  balast,  kondansat\u00f6r,  lamba  duyu  ve  bunlar\u0131n  montaj \nayaklar\u0131, topraklama tesisat\u0131, kablolamalar, klemensler ve r\u00f6lelerin hepsinin malzeme ve i\u015f\u00e7ili\u011fi birinci \nkalite olacakt\u0131r.  Kablo gruplar\u0131, kablo kanallar\u0131 i\u00e7erisine al\u0131nacak, ba\u011flant\u0131 klemensleri bir klemens ray\u0131 \n\u00fczerinde bir araya toplanacak, alt ve \u00fcst b\u00f6lmeler aras\u0131 zay\u0131f ak\u0131m\/kuvvetli ak\u0131m kablo ge\u00e7i\u015fleri spiral \nveya  makaron  i\u00e7erisinden  ge\u00e7irilerek  a\u00e7\u0131kta  b\u0131rak\u0131lmayacakt\u0131r.  Fluoresan  lambalar\u0131n  arkalar\u0131na \ngerekti\u011finde  \u0131\u015f\u0131k  ak\u0131s\u0131n\u0131  kuvvetlendirecek  \u015fekilde  reflekt\u00f6rler  yerle\u015ftirilebilir  olacakt\u0131r.  Medikal  gaz \n\u00e7\u0131k\u0131\u015f  prizleri  gaz\u0131n  cinsine  g\u00f6re  farkl\u0131  ve  her  birinin  abone  fi\u015fleri  bir  di\u011ferine  tak\u0131lamaz  \u00f6zellikte \nolacakt\u0131r. Ayd\u0131nlatma lambalar\u0131 genel ayd\u0131nlatma i\u00e7in 36 W,  okuma  ve  vizite i\u00e7in ise 18 W fluoresan \nlamba  olacak  ve  elektronik  balast  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Elektronik  balastlardan  yay\u0131labilecek  harmonik \nak\u0131mlar di\u011fer cihazlara etki etmemelidir. \n29.1.8-  Yo\u011fun  bak\u0131m  tipi  yatakba\u015f\u0131 \u00fcniteleri  projesinde g\u00f6sterilen say\u0131da birli, ikili,  \u00fc\u00e7l\u00fc ve yan \nkapaklar\u0131 mevcut olacak ve bu kapaklar istenilen renkte elektrostatik boya i\u015flemine tabi tutulacakt\u0131r. \n29.1.9- Yo\u011fun bak\u0131m tipi yatakba\u015f\u0131 \u00fcniteleri TSEK belgesini haiz olacakt\u0131r. \n29.2- Hasta yatakba\u015f\u0131 \u00fcnitesi: \n29.2.1-  \u00dcniteler,  medikal  gaz  ve  elektrik  tesisatlar\u0131n\u0131n  birbirlerinden  ayr\u0131  olarak  \u00e7ekilebilece\u011fi \n\u015fekilde  \u00fc\u00e7  adet  kapal\u0131  b\u00f6lmeden  olu\u015fan,  birinci  kalite  al\u00fcminyumdan  imal  edilen  profillerden \nolu\u015facakt\u0131r. \n29.2.2- \u00dc\u00e7 ayr\u0131 kanal\u0131 haiz ana g\u00f6vde profili yatak ba\u015f\u0131nda duvara monte edildi\u011fi \u015fekli ile bir alt \nkapak, bir \u00fcst kapak ve bir \u00f6n kapak al\u00fcminyum profilleri ile tamamlanacak ve \u00f6n kapak profili medikal \ngaz tesisat\u0131 i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f olan orta b\u00f6lmeyi, alt ve \u00fcst kapak profilleri ise kuvvetli ve zay\u0131f ak\u0131m elektrik \ntesisatlar\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f olan alt ve \u00fcst b\u00f6lmeleri kapatacakt\u0131r. \n29.2.3-  Alt  ve  \u00fcst  b\u00f6lmelerde  tesisat  ile  birlikte  ayd\u0131nlatma  elemanlar\u0131  yer  alacak,  alt  ve  \u00fcst \nkapaklar\u0131n lambalara isabet eden k\u0131s\u0131mlar\u0131, \u015feffaf akrilik malzemeden imal edilecektir. \n29.2.4-  S\u00f6z  konusu  t\u00fcm  kapaklar,  bak\u0131m-onar\u0131m  ve  montaj  ama\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  b\u00fcy\u00fck  kolayl\u0131k \nsa\u011flayacak  yap\u0131da  olacak  ve  yatakba\u015f\u0131  \u00fcnitesi  \u00fczerindeki  b\u00f6lmelerin  herhangi  bir  noktas\u0131na  rahatl\u0131kla \nula\u015f\u0131lmas\u0131na olanak verecektir. \n29.2.5-  Al\u00fcminyum  profillerin \nelektrostatik toz boya ile boyanm\u0131\u015f olacakt\u0131r.  \ntamam\u0131, \ni\u015fverence  belirlenecek  renklerde  eloksall\u0131  veya \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n   \n \n\f39\n29.2.6- \u00dcniteler, aksine bir talep olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde standart olarak beher yatakba\u015f\u0131 i\u00e7in 1800mm \nuzunlu\u011funda  imal  edilecek  ve  se\u00e7ime  ba\u011fl\u0131  olarak  a\u015fa\u011f\u0131da  listelenen  elektrik  ve  mekanik  tesisat  ve \nmalzemelerini kapsamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.  \na- \u00dcnitede medikal gaz tesisat\u0131, ilgili Mekanik Tesisat \u015eartnamesine g\u00f6re olacakt\u0131r. \nb- \u00dcst b\u00f6lmeye monte edilmi\u015f genel (indirekt) ayd\u0131nlatma lambas\u0131, 1 adet,  \nc- Alt b\u00f6lmeye monte edilmi\u015f okuma\/vizite lambas\u0131, 1 adet,  \nd- Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f toprakl\u0131 priz, 3 adet,  \ne- Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f hem\u015fire \u00e7a\u011f\u0131rma butonu, 1 adet,  \nf-  Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f hem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 ikaz lambas\u0131, 1 adet, \ng- Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f hem\u015fire odada ikaz lambas\u0131, 1 adet,  \nh- Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f telefon prizi, 1 adet,  \n\u0131-  Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f vizite lambas\u0131 anahtar\u0131, 1 adet,  \nj-  Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f indirekt ayd\u0131nlatma lambas\u0131 anahtar\u0131, 1 adet,  \nk- \u0130\u015fverence istenilmesi halinde hasta el seti, \u00fc\u00e7 butonlu (Genel ayd\u0131nlatma, okuma lambas\u0131, \nhem\u015fire \u00e7a\u011f\u0131rma), \nl- Alt kapa\u011fa monte edilmi\u015f el seti, multipin soketi ve k\u00f6r yuva, (Hasta el setinin i\u015fverence \nistenilmesi halinde) 1 adet, \n29.2.7-  \u00dcnite  i\u00e7erisinde  kullan\u0131lan  starter,  balast,  kondansat\u00f6r,  lamba  duyu  ve  bunlar\u0131n  montaj \nayaklar\u0131,  topraklama  tesisat\u0131,  kablo  gruplar\u0131,  klemensler  ve  r\u00f6lelerin  hepsinin  malzeme  ve  i\u015f\u00e7ili\u011fi  1. \nkalite olacakt\u0131r. Kablo gruplar\u0131 kablo kanallar\u0131 i\u00e7erisine al\u0131nacak, ba\u011flant\u0131 klemensleri bir klemens ray\u0131 \n\u00fczerinde bir araya toplanacak, alt ve \u00fcst b\u00f6lmeler aras\u0131 zay\u0131f ak\u0131m\/kuvvetli ak\u0131m kablo ge\u00e7i\u015fleri spiral \nveya  makaron  i\u00e7erisinden  ge\u00e7irilerek  a\u00e7\u0131kta  b\u0131rak\u0131lmayacakt\u0131r.  Fluoresan  lambalar\u0131n  arkalar\u0131na \ngerekti\u011finde  \u0131\u015f\u0131k  ak\u0131s\u0131n\u0131  kuvvetlendirecek  \u015fekilde  reflekt\u00f6rler  yerle\u015ftirilebilir  olacakt\u0131r.  Medikal  gaz \n\u00e7\u0131k\u0131\u015f  prizleri  gaz\u0131n  cinsine  g\u00f6re  farkl\u0131  ve  her  birinin  abone  fi\u015fleri  bir  di\u011ferine  tak\u0131lamaz  \u00f6zellikte \nolacakt\u0131r.  Ayd\u0131nlatma  lambalar\u0131  genel  ayd\u0131nlatma  i\u00e7in  36  W,  okuma  ve  vizite  18  W  fluoresan  lamba \nolacak ve elektronik balast kullan\u0131lacakt\u0131r. \n29.2.8-  Hasta  yatakba\u015f\u0131  \u00fcniteleri  projesinde  g\u00f6sterilen  say\u0131da  birli,  ikili,  \u00fc\u00e7l\u00fc  ve  yan  kapaklar\u0131 \nmevcut olacak ve bu kapaklar istenilen renkte elektrostatik boya i\u015flemine tabi tutulacakt\u0131r. \n29.2.9- Hasta yatakba\u015f\u0131 \u00fcniteleri TSEK belgesini haiz olmal\u0131d\u0131r. \n29.3- Hasta odas\u0131 cihazlar\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenli besleme sistemi \n29.3.1- Ameliyathane, yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesi ve di\u011fer hasta odalar\u0131nda bulunabilecek hayat destek \ncihazlar\u0131n\u0131  beslemek  \u00fczere  IT  sistem  olu\u015fturmak  i\u00e7in  TS  IEC  60364-7-710  ve  IEC  61558-2-215 \nstandartlar\u0131n\u0131 sa\u011flayan, topraktan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00fczen olu\u015fturulacakt\u0131r. \n29.3.2- IT sistemi sa\u011flamak \u00fczere g\u00fcc\u00fc 10 kVA\u2019y\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere bir fazl\u0131 230\/230 V veya \u00fc\u00e7 \nfazl\u0131 400\/400 V, birinci (primer) ve ikinci (sekonder) taraf\u0131 birbirinden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca ikinci taraf\u0131 \ntopraktan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f transformat\u00f6r kullan\u0131lacakt\u0131r. \n29.3.3- Transformat\u00f6r\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131\u015f taraf\u0131n\u0131n normal i\u015fletme gerilimi ve frekans\u0131 alt\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fclen topra\u011fa \nve k\u0131l\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 ka\u00e7ak ak\u0131m\u0131 0,5 mA\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck olacakt\u0131r. \n29.3.4- Transformat\u00f6r ve besledi\u011fi devrelerde olu\u015fabilecek yal\u0131t\u0131m bozukluklar\u0131n\u0131 yal\u0131t\u0131m direnci \nayarlanan  de\u011ferin  alt\u0131na  indi\u011finde  sesli  ve  hatal\u0131  faz\u0131  g\u00f6steren  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  alarm  veren  kontrol  birimi \nbulunacakt\u0131r.  Bu  birimin  hem\u015fire  odas\u0131nda  tekrarlay\u0131c\u0131s\u0131  olacakt\u0131r.  Bu  birim  transformat\u00f6r\u00fc  a\u015f\u0131r\u0131 \ns\u0131cakl\u0131k, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ve d\u00fc\u015f\u00fck gerilim y\u00f6n\u00fcnden kontrol edecek gerekli uyar\u0131lar\u0131 verecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f40\n30- Kompanzasyon \n30.1- Binalar\u0131n \u015febekeden \u00e7ekti\u011fi reaktif g\u00fcc\u00fcn EPDK taraf\u0131ndan belirlenen s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde \nkalmas\u0131n\u0131 temin i\u00e7in proje m\u00fcellefinin se\u00e7imine ba\u011fl\u0131 olarak tekil veya merkezi kompanzasyon tesisat\u0131 \nyap\u0131lacakt\u0131r. (Floresan ayd\u0131nlatma kompanzasyonunda tekil kompanzasyon y\u00f6ntemi kullan\u0131lamaz.) \n30.2-  Bina  ana  giri\u015fine  ba\u011flanmak  \u00fczere  projesinde  g\u00f6sterilen  say\u0131  ve  g\u00fc\u00e7te  kondansat\u00f6r  grubu \ntesis  edilecektir.  Kondansat\u00f6r  gruplar\u0131  ayr\u0131  bir  panoda  toplanacakt\u0131r.  Kondansat\u00f6rler  bir  ve  \u00fc\u00e7  fazl\u0131 \nolarak iki grup halinde tesis edilecektir. \n30.3- Reaktif g\u00fcc\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fclmesi her \u00fc\u00e7 fazdan ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. Reaktif g\u00fc\u00e7 kontrol r\u00f6lesi \u00fc\u00e7 \nfazdan  gelecek  bilgilere  g\u00f6re  bir  fazl\u0131  veya  \u00fc\u00e7  fazl\u0131  kondansat\u00f6r  gruplar\u0131na  kumanda  edebilecek \nkarakteristikte olacakt\u0131r. \n30.4- Devreye al\u0131nacak her bir grup kondansat\u00f6r ayr\u0131 sigorta ve kontakt\u00f6r \u00fczerinden beslenecektir. \nT\u00fcm kompanzasyon grubu i\u00e7in genel bir anahtar ve sigorta tak\u0131m\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. \n30.5- Kullan\u0131lacak kontakt\u00f6rler kondansat\u00f6rlerin devreye girip \u00e7\u0131kmas\u0131nda olu\u015fan ak\u0131m ve gerilim \ndarbelerine dayan\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. \n30.6-  Kondansat\u00f6r gruplar\u0131na ait sigortalar, \u015febeke geriliminin y\u00fcksek oldu\u011fu durumlardaki giri\u015f \nak\u0131m darbelerine kar\u015f\u0131 yava\u015f tip olmal\u0131d\u0131r. \n30.7-  Reaktif  g\u00fc\u00e7  kontrol  r\u00f6lesi,  faz  s\u0131ras\u0131n\u0131  kontrol  edebilmeli  ve \u015febeke  geriliminin  %10\u2019dan \ndaha fazla artmas\u0131 halinde kondansat\u00f6rlerin korunmas\u0131 i\u00e7in sistemi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakma \u00f6zelli\u011fine sahip \nolmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f41\n\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nZay\u0131f Ak\u0131m Elektrik Tesisat\u0131 \n31- I\u015f\u0131kl\u0131 ve numarat\u00f6rl\u00fc \u00e7a\u011f\u0131rma tesisatlar\u0131 \n31.1- Bina i\u00e7inde hizmetlileri \u00e7a\u011f\u0131rmak maksad\u0131 ile yap\u0131lacak tesisat olup hastahanelerde kurulan \nhem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 sistemlerini kapsamaz.  \n31.2- Tesisat, PVC boru i\u00e7erisinde plastik izoleli, en az 0,75 mm2 lik iletkenlerle s\u0131va alt\u0131 olarak \nyap\u0131lacakt\u0131r. \n31.3- \u0130letken ba\u011flant\u0131lar\u0131 uygun nitelikteki klemensler ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n31.4-  V\u0131z\u0131lt\u0131lar,  sesleri  hafif  olacak  \u015fekilde  hizmet  personelinin  bulundu\u011fu  yere  veya  koridora \nkonulacakt\u0131r. \n31.5-  \u00c7a\u011f\u0131rma  lamba  gloplar\u0131,  \u015feffaf,  yar\u0131m  yuvarlak,  d\u0131\u015f  \u00e7aplar\u0131  yakla\u015f\u0131k  100  mm.  olacakt\u0131r. \nGloplar\u0131n i\u00e7inde 24 V, 5 W\u2019l\u0131k bir ampul bulunacakt\u0131r. Transformat\u00f6rden en uzakta bulunan \u00e7a\u011f\u0131rma ve \npilot lambalar\u0131nda gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc % 10\u2019u ge\u00e7meyecektir. \n31.6- Her bir k\u0131s\u0131m i\u00e7in en yak\u0131nda bulunan da\u011f\u0131t\u0131m tablosu i\u00e7inde 230\/24 V ve en az 50 W\u2019l\u0131k bir \ntransformat\u00f6r  konulacak,  ba\u011f\u0131ms\u0131z  sigortalar\u0131  ile  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  emniyet  alt\u0131na  al\u0131nacak,  rastgele \ndokunmalara kar\u015f\u0131 korunmal\u0131 olacakt\u0131r. \n31.7-  S\u00f6nd\u00fcrme  d\u00fc\u011fmeleri,  d\u00f6rt  k\u00f6\u015fe  veya  yuvarlak,  s\u0131va  alt\u0131na  uygun  olacakt\u0131r.  S\u00f6nd\u00fcrme \nd\u00fc\u011fmesi, \u00e7a\u011f\u0131rma yap\u0131lan hacm\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f y\u00f6n\u00fcn\u00fcn ters istikametindeki duvara ve kap\u0131 kenar\u0131na \nyak\u0131n yere konulacakt\u0131r. Zorunlu hallerde \u00f6l\u00e7\u00fcleri ayn\u0131 olmak kayd\u0131 ile duvar\u0131n d\u0131\u015f y\u00fczeyinde, kap\u0131n\u0131n \nuygun taraf\u0131na konulabilecektir. \n31.8- \u00c7a\u011f\u0131rma butonlar\u0131 masa \u00fczerine veya ayakla bas\u0131lacak \u015fekilde d\u00fczenlenebilir. Bu durumda, \nyeter uzunlukta bir TTR kablo ucuna \u00e7a\u011f\u0131rma butonu, kablonun di\u011fer ucuna ise bir erkek fi\u015f tak\u0131lacakt\u0131r. \n\u00c7a\u011f\u0131rma tesisat\u0131 priz ile (\u00e7a\u011f\u0131rma prizi) son bulacak ve fi\u015f, prize tak\u0131larak ba\u011flant\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \n31.9- \u00c7a\u011f\u0131rma butonlar\u0131 veya \u00e7a\u011f\u0131rma prizleri, prizler ile yan yana bulunduklar\u0131nda ayn\u0131 seviyede, \nayd\u0131nlatma sortileri anahtarlar\u0131n yan\u0131nda bulundu\u011fu takdirde anahtarlar ile ayn\u0131 seviyede, kendi ba\u015f\u0131na \nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde yerden 80 cm y\u00fckseklikte olacakt\u0131r. \n31.10-  V\u0131z\u0131lt\u0131,  \u00e7a\u011f\u0131rma  butonlar\u0131na  bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131  s\u00fcrece  ses  verecek,  butona  basmaya  devam \nedilmedi\u011fi s\u00fcrece susacakt\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131rma lambas\u0131, s\u00f6nd\u00fcrme d\u00fc\u011fmesine bas\u0131l\u0131ncaya kadar yanacakt\u0131r. \n31.11-  Ayn\u0131  hacimde  birden  fazla  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  veya  numarat\u00f6rl\u00fc  \u00e7a\u011f\u0131rma  butonu  bulundu\u011fu  takdirde, \nbirincisi normal, di\u011ferleri paralel \u00e7a\u011f\u0131rma sortisi olarak an\u0131lacakt\u0131r. \n31.12- Numarat\u00f6r tablosuna  ait zil sortisi tesisat\u0131, \u0131\u015f\u0131kl\u0131 sinyal tesisat\u0131nda belirtilen esaslara g\u00f6re \nyap\u0131lacakt\u0131r. Numarat\u00f6r ve zil, hizmet personelinin bulundu\u011fu mek\u00e2na monte edilecektir. \n31.13- Pilot lambalar\u0131, ara b\u00f6lmelerden dolay\u0131 koridorun bir ucundan \u00f6teki ucuna kadar g\u00f6r\u00fcnmesi \nm\u00fcmk\u00fcn olmayan yerlere konulacak ve bu b\u00f6l\u00fcmdeki lambalarla birlikte yanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f42\n31.14- Me\u015fgul (girilmez) uyar\u0131, tesisat\u0131 (M) tipi armat\u00fcr ile bir \u00e7a\u011f\u0131rma sortisinden olu\u015facakt\u0131r. \n32- Kap\u0131 zili ve kap\u0131 otomati\u011fi tesisat\u0131 \n32.1- Konutlarda kap\u0131 zili i\u00e7in yap\u0131lacak tesisat olup, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fma tesisini kapsamaz. \n32.2- Kap\u0131 zili tesisat\u0131, PVC  boru i\u00e7erisinde,  plastik  izoleli,  en  az  0,75  mm2 lik iletkenlerle s\u0131va \nalt\u0131  olarak  yap\u0131lacakt\u0131r.  Tesisat  ba\u011f\u0131ms\u0131z  bir  sigortaya  ba\u011fl\u0131  230\/4-8-12  voltluk  bir  transformat\u00f6r  ile \nbeslenecektir. Apartmanlarda, d\u0131\u015f kap\u0131 zil butonlar\u0131 d\u00fc\u015fey veya yatay zil panelleri \u00fczerinde toplanacak, \npanel \u00fczerindeki butonlarda isim yaz\u0131lacak b\u00f6l\u00fcm bulunacak ve \u015feffaf muhafazal\u0131 olacakt\u0131r. Paneller, d\u0131\u015f \nortam \u015fartlar\u0131na dayan\u0131kl\u0131 malzemeden ve etan\u015f olacakt\u0131r. \n32.3- Kap\u0131 otomati\u011fi tesisat\u0131, PVC boru i\u00e7erisinde, plastik izoleli, en az 0,75 mm2 lik iletkenlerle \ns\u0131va  alt\u0131  olarak  yap\u0131lacakt\u0131r.  Tesisat,  kap\u0131  zilinde  mevcut  230\/4-8-12  voltluk  tranformat\u00f6rden \nbeslenecektir. Transformat\u00f6r, rastgele dokunmaya kar\u015f\u0131 korunmal\u0131 olacakt\u0131r. \n33- Hem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 sistemi  \n33.1-  Hastahanelerde  hasta  odalar\u0131nda  ve  benzer  mahallerde  \u00e7a\u011fr\u0131  ve  acil  \u00e7a\u011fr\u0131  maksad\u0131  ile \nkurulan tesislerdir. \n33.2- Konvansiyonel hem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 sistemi \n33.2.1-  Hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131  sistemi,  \u00e7a\u011fr\u0131  program\u0131,  acil  \u00e7a\u011fr\u0131  program\u0131  olmak  \u00fczere  iki  de\u011fi\u015fik \nprogram\u0131 kapsayacakt\u0131r. \n33.2.2-  Sistem,  hem\u015fire  istasyonundaki  hem\u015fire  konsolu,  oda  kontrol  \u00fcniteleri,  kap\u0131  \u00fcst\u00fc \nlambalar\u0131, oda giri\u015findeki \u00e7a\u011fr\u0131 silme \u00fcnitesi, \u00e7a\u011fr\u0131 el seti ve acil \u00e7a\u011fr\u0131 butonu ile WC\/banyo acil \u00e7a\u011fr\u0131 \nbutonundan olu\u015facakt\u0131r.  \n33.2.3- Sistemin hasta odas\u0131ndaki elemanlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki birimlerden olu\u015fur.  \n33.2.3.1- Oda\/Yatak Kontrol Mod\u00fcl\u00fc \n- Oda i\u00e7inde bulunan t\u00fcm elemanlar\u0131n (\u00c7a\u011fr\u0131 \u00fcnitesi, \u00c7a\u011fr\u0131 silme \u00fcnitesi, WC butonu.) topland\u0131\u011f\u0131 \n\u00fcnitedir.  Oda  i\u00e7i  fonksiyonlar\u0131  ger\u00e7ekle\u015ftirmek  i\u00e7in  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Direkt  olarak  hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131 \nkonsoluna ba\u011flanacakt\u0131r. \n- Oda kontrol \u00fcnitesi \u00e7a\u011fr\u0131 el setinden ve WC\/banyo \u00e7a\u011fr\u0131 butonundan gelen bilgileri oda baz\u0131nda \nadresleyip  hem\u015fire  konsoluna  g\u00f6nderebilecek,  \u00e7a\u011fr\u0131  silme  \u00fcnitesinden  bilgi  aktarabilecek,  oda  kap\u0131s\u0131 \n\u00fcst\u00fcndeki k\u0131rm\u0131z\u0131 ve ye\u015fil ikaz lambalar\u0131 ile irtibatl\u0131 olacak ve 24V DA ile beslenecektir.  \n33.2.3.2- Yatakba\u015f\u0131 acil \u00e7a\u011fr\u0131 butonu: \nAcil \u00e7a\u011fr\u0131 butonu yatakba\u015f\u0131 \u00fcnitesi \u00fczerine, hem\u015fire taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilir \u015fekilde ve her hasta i\u00e7in \nayr\u0131 ayr\u0131 monte edilecek, di\u011fer anahtarlar ile kar\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 \u015fekil veya renkte \n (\u00fczerinde k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli hem\u015fire silueti bulunmas\u0131 gibi) olacakt\u0131r. \n. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n  \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f43\n33.2.3.3- \u00c7a\u011fr\u0131 silme \u00dcnitesi \n- Bu \u00fcnite hem\u015fire ve doktor \u0130PTAL \u00e7a\u011fr\u0131 butonu ve uyar\u0131 lambalar\u0131ndan olu\u015facakt\u0131r. Hem\u015firenin \nodada  oldu\u011funu  g\u00f6steren  \u2018\u2019Hem\u015fire  odada\u2019\u2019  butonu  ve  \u201cAcil  \u00e7a\u011fr\u0131  iptal\u201d  butonu,  bu  \u00fcnitenin  yan\u0131nda \n(oda giri\u015finde) veya \u00fczerinde bulunacakt\u0131r.  \n- Oda giri\u015flerinde duvarda hem\u015firenin elinin kolayca eri\u015febilece\u011fi veya dirsekle tetikleyebilece\u011fi \nbir  yere  monte  edilecektir.  Odadaki  di\u011fer  anahtarlar  ile  kar\u0131\u015fmamas\u0131  i\u00e7in  farkl\u0131  bir  \u015fekil  ve  renkte \n(\u00fczerinde  ye\u015fil  renkli  hem\u015fire  sil\u00fceti  bulunmas\u0131  gibi)  ve  hem\u015fire  \u00fcnitesi  hasta  ba\u015f\u0131  \u00fcnitesi  \u00fczerine \nentegre edilmi\u015f \u015fekilde olacakt\u0131r. \n33.2.3.4- \u00c7a\u011fr\u0131 el seti \n2.5  m.  kablolu,  hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131\/silme  \u00fcnitesine  ba\u011flanabilecek  tipte,  soketli,  PVC  malzemeden \nyap\u0131lm\u0131\u015f basmal\u0131 olarak aktif hale gelebilen \u00f6zel butonu ile beraber olacakt\u0131r. (Opsiyon olarak, \u00e7a\u011fr\u0131 el \nseti \u00fczerinde yatakba\u015f\u0131 okuma lambas\u0131n\u0131 yakmak i\u00e7in bir buton bulunacakt\u0131r.) Yatakba\u015f\u0131 lambalar\u0131 i\u00e7in \nbutonun kumanda edece\u011fi elektronik bir devre bulunacakt\u0131r.   \n33.2.3.5- WC\/Banyo Acil \u00c7a\u011fr\u0131 Butonu \n  -  \u00c7a\u011fr\u0131  i\u015fleminin  ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi  i\u00e7in  butondan  sarkan  \u00f6rg\u00fcl\u00fc  sicim  ve  ucunda  \u00e7ekme \nhalkas\u0131 bulunacakt\u0131r. Butonlar manual olarak kendi \u00fczerinden silinebilecek ve \u00fczerinde k\u0131rm\u0131z\u0131 durum \nLED\u2019i bulunacakt\u0131r.  \n- \u00c7a\u011fr\u0131 butonu, Su ge\u00e7irmez tipte olacak, duvarda hastan\u0131n kolayca ula\u015fabilece\u011fi bir yere monte \nedilecektir. \n-  WC\/banyodaki  di\u011fer  anahtarlar  ile  kar\u0131\u015fmamas\u0131  i\u00e7in  farkl\u0131  \u015fekil  ve  renkte  (\u00fczerinde  k\u0131rm\u0131z\u0131 \nrenkli membran etiket ve hem\u015fire sil\u00fceti gibi) olacakt\u0131r. \n33.2.4- Sistemin koridorlarda yer alan elemanlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi olacakt\u0131r.  \nHasta oda kap\u0131s\u0131 \u00fcst\u00fc k\u0131rm\u0131z\u0131 ve ye\u015fil ikaz lambalar\u0131, koridordan her iki y\u00f6nden de bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \na\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclebilecek tipte ve ampuller 24 V DA olacakt\u0131r. \n33.2.5.-  Hem\u015fire  konsolu,  hem\u015fire  istasyonunda  yer  alacak,  sistem  kontrol  ve  koordinasyonunu \nsa\u011flayacak ve \u00fczerinde her hasta odas\u0131 i\u00e7in; \n33.2.5.1- Bir adet (k\u0131rm\u0131z\u0131) \u201c\u00e7a\u011fr\u0131 ikaz\u201d lambas\u0131, \n33.2.5.2- Bir adet (ye\u015fil) \u201chem\u015fire odada \u201clambas\u0131, \n33.2.5.3- Bir adet \u201c\u00e7a\u011fr\u0131 al\u0131nd\u0131\u201d butonu, \n33.2.5.4- Bir adet ana devre \u015falteri ve sesli ikaz alarm\u0131 devre kesicisi bulunacakt\u0131r. \n33.2.5.5- Temizleme kolayl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan konsol butonlar\u0131 membranl\u0131 tipte olacak ve ikaz lambalar\u0131 \nbu membran\u0131n arkas\u0131na monte edilmi\u015f olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n\f44\n33.2.5.6-  Konsol  kablo  ba\u011flant\u0131lar\u0131  paduit  konnekt\u00f6r  veya  soketli  tipte  olacak  ve  24  V  DA  ile \n\u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \n33.2.5.7-  Sistemde  normal  \u015fartlarda  yani  herhangi  bir  \u00e7a\u011fr\u0131  mevcut  de\u011fil  iken,  ana  cereyan \nlambas\u0131 haricinde t\u00fcm lambalar s\u00f6n\u00fck durumda bulunacakt\u0131r. \n33.2.5.8- Sisteme ba\u011fl\u0131 oda say\u0131s\u0131 ile orant\u0131l\u0131 olarak g\u00fcc\u00fc belirlenmi\u015f 24 V DA besleme kayna\u011f\u0131 \nve  merkez  konsolu  besleme  i\u00e7in  gerekli  g\u00fc\u00e7  \u00fcnitesi  konsol  yak\u0131n\u0131nda  bir  yere  konacak  \u015fekilde  duvar \npanosu  \u015feklinde  temin  edilecektir.  Bu  pano  i\u00e7indeki  t\u00fcm  ba\u011flant\u0131lar  ray  tipi  klemenslerle  yap\u0131lm\u0131\u015f  ve \nt\u00fcm etiketlenmi\u015f olacakt\u0131r. \n33.2.5.9-  \u00c7a\u011fr\u0131ya,  \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n  tipine  ve  verilen  cevaba  g\u00f6re  sistem  ikaz  \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n  durumlar\u0131 \na\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7a\u011fr\u0131 programlar\u0131na ili\u015fkin maddelerde a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde de\u011fi\u015fmelidir: \n33.2.6- \u00c7a\u011fr\u0131 program\u0131  \n33.2.6.1-  Hasta  el  seti  veya  yatakba\u015f\u0131  \u00fcnitesi  \u00fczerindeki  butona  basarak  \u201c\u00c7a\u011fr\u0131\u2019\u2019y\u0131 \nba\u015flatabilmelidir.  \n33.2.6.2-  \u00c7a\u011fr\u0131  sinyali;  hasta  kap\u0131s\u0131  ile  \u00e7a\u011fr\u0131  silme  \u00fcnitesi  \u00fczerinde  ve  hem\u015fire  istasyonunda \nbulunan ilgili odaya ait merkezi kontrol konsolundaki k\u0131rm\u0131z\u0131 lambalar\u0131n yava\u015f \u015fekilde yan\u0131p s\u00f6nmesi \nveya s\u00fcrekli \u015fekilde yanmas\u0131 ile verilecek ve sesli alarm da \u00e7almaya ba\u015flayacakt\u0131r. \n33.2.6.3-  Hem\u015fire  hasta  odas\u0131na  girdi\u011finde  \u201cHem\u015fire  odada\u201d  butonuna  bast\u0131\u011f\u0131nda,  \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 \ncevapland\u0131rm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  \u201cHem\u015fire  odada\u201d  durumunda;  oda  kap\u0131s\u0131  ve  \u00e7a\u011fr\u0131  silme  \u00fcnitesi  \u00fczerinde  ve \nilgili odaya ait merkezi kontrol konsolunda bulunan k\u0131rm\u0131z\u0131 lambalar s\u00f6n\u00fcp, ye\u015fil \u0131\u015f\u0131klar s\u00fcrekli yanar \nduruma ge\u00e7ecektir. \n33.2.6.4-  Hem\u015fire  odadan  ayr\u0131lmadan  \u00f6nce  \u201cHem\u015fire  odada\u201d  anahtar\u0131na  tekrar  bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \nodadan sisteme verilmi\u015f olan ve odada hem\u015fire bulundu\u011funu belirten sinyal iptal edilmi\u015f olacakt\u0131r. \n33.2.7- Acil \u00e7a\u011fr\u0131 program\u0131  \n33.2.7.1- Hem\u015fire yatakba\u015f\u0131 \u00fcnitesi \u00fczerindeki butona basarak \u201c Acil \u00e7a\u011fr\u0131\u201dy\u0131 bildirecektir. Hasta, \nWC\/banyoda bulunan butona basarak ya da ipi \u00e7ekerek \u201cWC\/banyo acil \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131\u201d ba\u015flatabilecektir. \n33.2.7.2-  Verilen  \u201cAcil  \u00e7a\u011fr\u0131\u201d  sinyali  ile  hasta  oda  kap\u0131s\u0131  ile  \u00e7a\u011fr\u0131  silme  \u00fcnitesi  \u00fczerindeki  ve \nhem\u015fire istasyonunda bulunan  merkezi  kontrol  konsolundaki k\u0131rm\u0131z\u0131 ve  ye\u015fil lambalar yan\u0131p s\u00f6nmeye \nve sesli alarm da \u00e7almaya ba\u015flayacakt\u0131r. \n33.2.7.3-  Hem\u015fire  istasyonunda  bulunan  hem\u015fire  kontrol  konsolunda  ilgili  odaya  ait  butona \nbas\u0131l\u0131nca \u201cAcil \u00e7a\u011fr\u0131 al\u0131nd\u0131\u201d cevab\u0131n\u0131 verecek ve bu durumda, sesli alarm kesilmeyecektir. Acil durum \nsinyali ancak hasta odas\u0131ndan iptal edilebilecektir. \n33.2.7.4-  Hasta  odas\u0131na  doktor  veya  ikinci  bir  hem\u015fire  girdi\u011finde  \u201cAcil  \u00e7a\u011fr\u0131  iptal\u201d  butonuna \nbast\u0131\u011f\u0131nda acil \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 cevapland\u0131rm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f33.2.7.5- \u201cAcil \u00e7a\u011fr\u0131 iptal\u201d butonuna bas\u0131larak sisteme hem\u015firenin odada oldu\u011fu bildirilince; oda \nkap\u0131s\u0131  ile  \u00e7a\u011fr\u0131  silme  \u00fcnitesi  \u00fczerinde  ve  ilgili  odaya  ait  merkezi  kontrol  konsolunda  bulunan  k\u0131rm\u0131z\u0131 \nlambalar s\u00f6n\u00fcp, ye\u015fil lambalar s\u00fcrekli yanar duruma ge\u00e7ecektir. \n33.2.7.6-  Hem\u015fire  odadan  ayr\u0131lmadan  \u00f6nce  \u201cHem\u015fire  odada\u201d  anahtar\u0131na  tekrar  basarak  odadan \nsisteme verilmi\u015f olan ve odada bir hem\u015fire bulundu\u011funu belirten sinyali iptal edecektir. \n45\n33.3- Adresli hem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 sistemi \n33.3.1- Hem\u015fire \u00c7a\u011fr\u0131 Konsolu \nMikroi\u015flemci  kontroll\u00fc,  tek  ba\u015f\u0131na  veya  di\u011fer  hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131  konsollar\u0131yla  network  olarak \n\u00e7al\u0131\u015fabilen, maksimum 64 \u00e7a\u011fr\u0131 \u00fcnitesi kapasitesi olan, odalarla veri haberle\u015fmesi yapabilen ayr\u0131ca sesli \nolarak  da  haberle\u015febilen,  interkom  \u00f6zelli\u011fi  bulunan,  hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131  fonksiyonlar\u0131  yan\u0131nda  t\u00fcm  bilgileri \nzaman baz\u0131nda bas\u0131l\u0131 olarak verebilme ve PC\u2019ye aktarabilme \u00f6zelliklerine sahip, hem\u015fire takip \u00f6zelli\u011fi \nbulunan  konsoldur.  \u00c7a\u011fr\u0131\/Silme  \u00dcnitesi,  WC  acil  \u00e7a\u011fr\u0131  butonu,  hem\u015fire  silme  butonunu  adresleyecek \n\u00f6zellikte ve kap\u0131 \u00fcst\u00fc lambalarla irtibat halinde olacakt\u0131r. T\u00fcm oda \u00fcniteleri hem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 konsolunda \nayr\u0131  adres  olarak  g\u00f6r\u00fcnecektir.  Hem\u015fire  konsolu  ile  \u00e7a\u011fr\u0131\/silme  \u00fcniteleri  aras\u0131nda  \u00e7ift  tarafl\u0131  konu\u015fma  \nyap\u0131labilecektir.. Hem\u015fire bankosu ayn\u0131 anda en az d\u00f6rt \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 yatak numaras\u0131 ve \u00e7a\u011fr\u0131 \u00f6nceli\u011fi olarak \nLCD g\u00f6stergede g\u00f6sterebilecektir. LCD g\u00f6stergeli, 12\/24 V DA beslemeli, ses amplifikat\u00f6r\u00fc olan, oda \nba\u011flant\u0131lar\u0131  i\u00e7in  yeterli  say\u0131da  giri\u015f  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  bulunan  tipte  olacakt\u0131r.  Hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131  konsolu  sistemde \nbulunan  \u00fcniteleri  s\u00fcrekli  olarak  denetleyebilecektir.  Sistemin  network  \u00f6zelli\u011finin  olmas\u0131  sebebiyle  bir \nhem\u015fire istasyonu ba\u015fka bir istasyonun kontrol\u00fcn\u00fc gerekirse \u00fczerine alabilecektir. \n33.3.2- Oda \/ Yatak Adresleme Mod\u00fcl\u00fc \nMikroi\u015flemci  kontroll\u00fc  olacak,  oda  i\u00e7erisinde  bulunan  \u00e7a\u011fr\u0131  \u00fcnitesi,  silme  \u00fcnitesi,  WC\/Banyo \nbutonu  vs..  adresleyip  hem\u015fire  konsoluna  g\u00f6nderecektir.  Oda  adresleme  \u00fcnitesi  koridor  lambalar\u0131  ile \nirtibat  halinde  olmal\u0131d\u0131r.  \u00c7a\u011fr\u0131silme  \u00fcnitesi  adres,  yatak  numaras\u0131,  \u00e7a\u011fr\u0131  tipi  ve  \u00f6nceli\u011fi  gibi  bilgileri \nhem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 istasyonuna g\u00f6nderebiliyorsa bu mod\u00fcl\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131na gerek yoktur. \n33.3.3- \u00c7a\u011fr\u0131 silme \u00dcnitesi: \n\u0130stenildi\u011fi  takdirde  hasta  yatak  ba\u015f\u0131  \u00fcnitelerine  monte  edilebilir  tipte  olacak,  \u00fczerinde  hem\u015fire \n\u00e7a\u011fr\u0131 el setinin giri\u015fine uygun soket bulunacak, silme butonu ve acil durum butonu bulunacak, hastan\u0131n \nhem\u015fire  konsolu  ve  hem\u015fire  konsolununda  hasta  ile  sesli  (audio)  ileti\u015fim  kurmas\u0131n\u0131  sa\u011flayan  aktif \nhoparl\u00f6r  ve  mikrofona  sahip,  s\u0131va-alt\u0131  ve  uygun  kasalar  kullan\u0131larak  s\u0131va-\u00fcst\u00fc  montaj\u0131na  da  uyabilen \npolikarbonat malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f kabini ile birlikte olacakt\u0131r.  \n33.3.4- Hem\u015fire Odada Butonu: \nHem\u015firenin  odada  oldu\u011funun  g\u00f6sterilmesine  yarayan  buton  kap\u0131  giri\u015finde  konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \nolacakt\u0131r.  Hem\u015fire  odada  butonu  \u00e7a\u011fr\u0131silme  \u00fcnitesi  \u00fczerinde  ise  bu  butonun  kap\u0131  giri\u015finde \nkullan\u0131lmas\u0131na gerek yoktur.      \n33.3.5- \u00c7a\u011fr\u0131 El Seti \n2.5  m.  kablolu  hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131silme  \u00fcnitesine  ba\u011flanabilecek  tipte,  soketli,  PVC  malzemeden \nyap\u0131lm\u0131\u015f basmal\u0131 olarak aktif hale gelebilen \u00f6zel butonu ile beraber olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f33.3.6- WC\/Banyo Acil \u00c7a\u011fr\u0131 Butonu \nNemli  yerde  kullan\u0131ma  uygun  olan  butonda  \u00e7a\u011fr\u0131  i\u015fleminin  ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi  i\u00e7in  butondan \nsarkan  \u00f6rg\u00fcl\u00fc  sicim  ve  ucunda  \u00e7ekme  halkas\u0131  bulunacakt\u0131r.  Butonlar  manuel  olarak  kendi  \u00fczerinden \nsilinebilecek ve \u00fczerinde k\u0131rm\u0131z\u0131 durum LED\u2019i bulunacakt\u0131r. \n46\n33.3.7- Kap\u0131 \u00dcst\u00fc \u0130kaz Lambas\u0131 \n33.3.8-D\u00f6rt Lambal\u0131 Kap\u0131 \u00dcst\u00fc \u0130kaz Lambas\u0131:  \nHasta oda kap\u0131lar\u0131 \u00fczerinde bulunan 12\/24 V DA besleme gerilimi ile \u00e7al\u0131\u015fan k\u0131rm\u0131z\u0131, ye\u015fil, sar\u0131 ve \nbeyaz  renkte  \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131  da\u011f\u0131tma  \u00f6zelli\u011fi  y\u00fcksek  yar\u0131  saydam  lamba  olacakt\u0131r.  Hasta  odalar\u0131nda  mavi  kod \n(code blue) butonu uyguland\u0131\u011f\u0131 takdirde kullan\u0131lacakt\u0131r. Koridordan her iki y\u00f6nden de bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k \nbir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnebilecek tipte \u00fc\u00e7gen prizma yap\u0131da tasarlanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.  \n33.3.9- \u0130ki Lambal\u0131 Kap\u0131 \u00dcst\u00fc \u0130kaz Lambas\u0131: \nHasta odalar\u0131 kap\u0131lar\u0131 \u00fczerinde bulunan 12\/24 V DA besleme gerilimi ile \u00e7al\u0131\u015fan k\u0131rm\u0131z\u0131 ve ye\u015fil \nrenkte,  \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131  da\u011f\u0131tma  \u00f6zelli\u011fi  y\u00fcksek  yar\u0131  saydam  lamba  olacakt\u0131r.  Koridordan  her  iki  y\u00f6nden  de \nbak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnebilecek tipte \u00fc\u00e7gen prizma yap\u0131da tasarlanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.  \n33.3.10- Tek Lambal\u0131 Kap\u0131 \u00dcst\u00fc \u0130kaz Lambas\u0131: \nGenel hacim tuvaletlerinin ya da sadece acil \u00e7a\u011fr\u0131 butonlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 gereken kapal\u0131 hacimlerin \n\u00fczerinde bulunan 12\/24 V DA besleme gerilimi ile \u00e7al\u0131\u015fan k\u0131rm\u0131z\u0131 renkte, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131tma \u00f6zelli\u011fi y\u00fcksek \nyar\u0131 saydam lamba olacakt\u0131r. Koridordan her iki y\u00f6nden de bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnebilecek \ntipte \u00fc\u00e7gen prizma yap\u0131da tasarlanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. \n33.3.11- Tekrarlama Panelleri  \nHem\u015fire \u00e7a\u011fr\u0131 konsollar\u0131yla network olarak \u00e7al\u0131\u015fabilen, \u00e7a\u011fr\u0131silme \u00fcnitesi, WC\/Banyo acil durum \nbutonlar\u0131n\u0131n durumunu g\u00f6sterebilecek yap\u0131da \u00fczerinde y\u00fcksek \u0131\u015f\u0131k \u00e7\u0131k\u0131\u015f durum LED\u2019i ve personel uyar\u0131 \nv\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131 bulunan \u00f6n y\u00fcz\u00fc membranl\u0131 ve su ge\u00e7irmez yap\u0131da mahfazas\u0131 olacakt\u0131r.  \nTekrarlama  panelleri  10,  20  veya  40  eleman\u0131n  atanmas\u0131na  sahip  de\u011fi\u015fik  kapasitelerde  olacakt\u0131r. \nTekrarlay\u0131c\u0131  paneller  hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131  istasyonlar\u0131yla  veri  haberle\u015fmesi  yapt\u0131klar\u0131  bir  network  a\u011f\u0131na \nba\u011flanabilecektir. Bu paneller 12\/24 V DA olarak \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \n33.3.12- Mavi Kod (Code Blue) Butonu \nMavi  kod  ekibinin  m\u00fcdahalesinin  gerekli  oldu\u011fu,  \u00e7ok  acil,  hayati  \u00f6nem  ta\u015f\u0131yan  \u00e7a\u011fr\u0131lar  i\u00e7in \nkullan\u0131lacak  olan  butondur.  Mavi  kod  butonu  odalarda  \u00e7a\u011fr\u0131\/silme  \u00fcnitesi  \u00fczerinde  istenirse \nbulunabilecektir.  Binan\u0131n  gerekli  g\u00f6r\u00fclen  mahallerine  mavi  kod  butonu  uygulamas\u0131  yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131  takdirde \nbu \nile \nirtibatland\u0131r\u0131lacaklard\u0131r. \nadresleme  mod\u00fclleri \nvas\u0131tas\u0131yla \nadreslenip \nbankosu \nbutonlar \nhem\u015fire \nilgili \n33.3.13- Adresleme Mod\u00fclleri \nAdresleme  mod\u00fcl\u00fc  sistem  \u00fczerindeki  genel  hacimlerde  bulunan  \u00e7e\u015fitli  acil  durum  \u00e7a\u011fr\u0131 \nbutonlar\u0131n\u0131,  koridor  lambalar\u0131n\u0131,  v\u0131z\u0131lt\u0131lar  ve  \u00e7e\u015fitli  aktivasyon  r\u00f6lelerini  adresleyerek  sisteme  d\u00e2hil \netmek i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f47\n33.3.14- \u00c7a\u011fr\u0131\/Acil \u00c7a\u011fr\u0131 Yaz\u0131l\u0131m\u0131 \nKurulacak  hem\u015fire  \u00e7a\u011fr\u0131  program\u0131  vas\u0131tas\u0131yla  sistemde  varolan  t\u00fcm  \u00e7a\u011fr\u0131lar  ve  sistem  olaylar\u0131 \nar\u015fivlenecek,  ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek  ve  analiz  edilebilecektir.  Dolay\u0131s\u0131yla  sistem  hakk\u0131nda  bilgisayar \nortam\u0131nda bir database olu\u015fturulmu\u015f olacak ve istenildi\u011finde ilgili raporlama yap\u0131labilecektir.  \nBu raporlamada; yap\u0131lan t\u00fcm \u00e7a\u011fr\u0131lar, \u00e7a\u011fr\u0131lara ortalama cevap verme s\u00fcresi, toplam odada kalma \ns\u00fcresi,  ortalama  her  odada  kalma  s\u00fcresi  gibi  hastane  y\u00f6netimini  yak\u0131ndan  ilgilendiren  konular \ng\u00f6r\u00fcnecektir.  \n34- Bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131   \n34.1-Kapsam  \nBina i\u00e7i telefon tesisat\u0131 (ankastre), bina ana giri\u015f terminal kutusundan itibaren aboneye ait \ncihazlar\u0131n telefon \u015febekesine ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. Telefon \u015febekesi ile bina ana giri\u015f terminal \nkutusu aras\u0131nda yap\u0131lacak in\u015faat y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lacak ba\u011flant\u0131 tesisat\u0131 da (ek odas\u0131 \/ menhol, b\u00fczler ) \nbina telefon tesisat\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 say\u0131l\u0131r. Bina terminal kutusu ile kat terminal kutusu aras\u0131ndaki kablo i\u00e7in \nservis sa\u011flay\u0131c\u0131 firman\u0131n standartlar\u0131na uyulacakt\u0131r. \n34.2- Tan\u0131mlar: \nBina  i\u00e7i  telefon  tesisat\u0131  (Ankastre):  Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutusundan  itibaren  abonelere  ait \ncihazlar\u0131n telefon \u015febekesine ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayan tesisatt\u0131r. \nTelefon prizi: Telefon makinesinin bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131na irtibatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdir. \nKat  telefon  terminali:  Kattaki  telefon  prizinden  gelen  hatlarla  bina  ana  giri\u015f  terminalinden  gelen \nhatlar\u0131n irtibatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 terminaldir. Bulundu\u011fu kata hizmet eder. \nAra  telefon  terminali:  \u0130htiya\u00e7  olmas\u0131  durumunda,  katlardaki  telefon  prizinden  veya  kat \nterminallerinden gelen hatlarla bina ana giri\u015f terminalinden gelen hatlar\u0131n irtibatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 terminaldir. \nBina  ana  giri\u015f \nirtibatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 terminaldir. \nterminali:  Servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  \u015febekesi \nile  bina  ana  hat \ntesisat\u0131n\u0131n \nAna  hat  tesisat\u0131:  Kat  veya  ara  telefon  terminalleri  ile  bina  ana  giri\u015f  terminali  aras\u0131ndaki  irtibat\u0131 \nsa\u011flayan tesisatt\u0131r. \nAra terminal kutusu: Birden fazla kata hizmet eden kapakl\u0131 terminal kutusudur. \nKat terminal kutusu: Kat telefon terminallerinin monte edildi\u011fi kapakl\u0131 kutudur.  \nBina  ana  giri\u015f  terminal  kutusu:  Bina  ana  giri\u015f  terminalinin  monte  edildi\u011fi  kapakl\u0131  kutudur.  Bu \nkutular  yeterli  korumay\u0131  sa\u011flayacak  DKP  sa\u00e7  veya  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  polikarbonat  bir  malzemeden \nyap\u0131lacakt\u0131r.  \nTerminal bloku: Telefon kablolar\u0131n\u0131n kat, ara ve bina ana giri\u015f terminal kutular\u0131nda irtibatlar\u0131n\u0131n \nd\u00fczenli bir bi\u00e7imde yap\u0131labilmesi i\u00e7in kullan\u0131lan ba\u011flant\u0131 eleman\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f48\nBina ana giri\u015f kutular\u0131nda tek tip terminal kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n34.3- Standartlar \n34.3.1-  Kullan\u0131lacak  malzemeler  TSE  standart\u0131na  uygun  olacakt\u0131r.  Terminal  bloklar\u0131  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131 \ntipte (quick connect) olacakt\u0131r. Servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket taraf\u0131ndan kullan\u0131lan veya uygun g\u00f6r\u00fclen terminal \nblo\u011fu kullan\u0131lacakt\u0131r. Vidal\u0131 ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n34.4- Telefon tesisat sortisi (Telefon priz tesisat\u0131): \n34.4.1. Tesisat, telefon prizlerinden kat veya ara telefon terminallerine kadar PVC boru veya \u00f6zel \nkanal  i\u00e7inden  en  az  0,5  mm.  \u00e7ap\u0131nda  bak\u0131r  iletkenli,  HDPE  yal\u0131t\u0131ml\u0131,  PVC  k\u0131l\u0131fl\u0131,  Tablo34-2\u2019deki \nelektriksel \u00f6zelliklere uygun bina i\u00e7i telefon kablosu \u00e7ekilmek suretiyle yap\u0131lacakt\u0131r.  \n34.4.2.  Telefon  prizinden  kat  veya  ara  telefon  terminaline  kadar  olan  kablolar  tek  par\u00e7a  (eksiz) \nolarak \u00e7ekilecek ve u\u00e7lar\u0131 terminale ba\u011flanacakt\u0131r. \n34.4.3-Telefon tesisat\u0131nda paralel sorti olmayacakt\u0131r. \n34.5- Ana hat tesisat\u0131: \n34.5.1.  Tesisatta,  kat  veya  ara  telefon  terminalinden  bina  ana  giri\u015f  terminaline  kadar  PVC  boru \nveya \u00f6zel kanal i\u00e7inden en az 0.5 mm \u00e7ap\u0131nda bak\u0131r iletkenli, HDPE yal\u0131t\u0131ml\u0131, PVC k\u0131l\u0131fl\u0131 Tablo-2\u2019deki \nelektriksel  \u00f6zelliklere  uygun  bina  i\u00e7i  telefon  kablosu  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Kullan\u0131lacak  malzemeler  TSE \nstandart\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n34.5.2. Kablolar her kat veya ara telefon terminalinden bina ana giri\u015f terminaline kadar tek par\u00e7a \nolarak \u00e7ekilecek ve u\u00e7lar\u0131 terminale irtibatland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n34.6- Telefon terminal kutular\u0131: \n34.6.1. Kat ve ara terminal kutular\u0131: \n34.6.1.1.  Kat  ve  ara  terminal  kutular\u0131,  gerekti\u011fi  takdirde  konulacak  olup,  yeterli  korumay\u0131 \nsa\u011flayabilecek  DKP  sa\u00e7  veya  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  polikarbonat  bir  malzemeden  yap\u0131lacakt\u0131r.  Kablolar\u0131 \nsonland\u0131rmak i\u00e7in \u015fartnamede belirtilen ve projesine uygun telefon irtibat\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak terminal blo\u011fu \nkullan\u0131lacak ve bu terminal bloklar\u0131 kutu i\u00e7ine yerle\u015ftirilecektir.  \nTerminal kutular\u0131na gelen ve kutudan \u00e7\u0131kan hatlar i\u00e7in ayr\u0131ayr\u0131 ve kablolar\u0131n \u00e7ift say\u0131s\u0131na uygun \nklemens tak\u0131mlar\u0131 yerle\u015ftirilecek, gelen ve giden hatlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 atlama telleri ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n34.6.1.2.  Kat  ve  ara  terminal  kutular\u0131,  katlarda  \u00e7al\u0131\u015fmaya  uygun  yerlerde,  nemden  ve  kuvvetli \nak\u0131m tesisat\u0131ndan uzakta yap\u0131lacakt\u0131r. \n34.6.1.3.  Kat  ve  ara  terminal  kutular\u0131  zorunlu  olarak  nemli  yerlere  tesis  edilecek  ise  nem \ns\u0131zd\u0131rmayacak \u015fekilde s\u0131va \u00fcst\u00fc etanj malzeme kullan\u0131lacakt\u0131r. \n34.6.2. Bina ana giri\u015f terminal kutular\u0131: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f49\n34.6.2.1.  Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutular\u0131,  yeterli  korumay\u0131  sa\u011flayabilecek  DKP  sa\u00e7  veya  \u0131s\u0131ya \ndayan\u0131kl\u0131 polikarbon bir malzemeden yap\u0131lacakt\u0131r. \u015eartnamede belirtilen ve projesine uygun kapasitede \ntelefon  irtibat\u0131n\u0131  kar\u015f\u0131layacak  terminal  blo\u011fu  kullan\u0131lacak  ve  bu  terminal  blo\u011fu  kutu  i\u00e7ine  monte \nedilecektir.  \n34.6.2.2.  Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutular\u0131nda  kullan\u0131lacak  terminal  bloklar\u0131  \u015fartnameye  ve \nprojesine uygun kapasitede olacakt\u0131r. \n34.6.2.3-  Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutular\u0131na  konacak  bina  ana  giri\u015f  terminal  say\u0131s\u0131  ile  servis \nsa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  giri\u015f  terminal  say\u0131s\u0131  e\u015fit  olacak  ve  terminal  minimum  olarak  belirlenen  kablo  \u00e7ift \nsay\u0131s\u0131ndan az olmayacakt\u0131r. Ayn\u0131 kutu i\u00e7inde olmak kayd\u0131yla servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket giri\u015f terminalleri ve \nbina ana giri\u015f terminalleri ayr\u0131 ayr\u0131 grupland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  \n34.6.2.4.  Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutusu,  \u00e7ok  katl\u0131  binalarda  her  an  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  m\u00fcmk\u00fcn  olan \nnemsiz, ayd\u0131nl\u0131k, kuvvetli ak\u0131m tesisat\u0131ndan uzakta bina i\u00e7inde bir duvara tesis edilecektir.  \n34.6.2.5.  Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutusu  tek  kutu  olacak \u015fekilde  monte  edilecektir.  Kutu  g\u00f6mme \ntipte  ve  kilit  d\u00fczenine  sahip  olacakt\u0131r.  Kutuda  topraklama  irtibat  yeri  olacak  ve  kablo  giri\u015f  yeri  i\u00e7in \nkullan\u0131lmayanlar\u0131 kapal\u0131 tutulabilen uygun delikleri olacakt\u0131r.  \n34.6.2.6. Bina ana giri\u015f kutular\u0131n\u0131n i\u00e7inde abone ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u015fema bulundurulacakt\u0131r.  \n34.6.2.7. Bu kutular\u0131n sorumlulu\u011fu Servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket\u2019 e ait olacakt\u0131r.  \n34.7. Servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket \u015febekesine ba\u011flant\u0131 tesisat\u0131: \n34.7.1.  Binalarda  d\u0131\u015f  haberle\u015fme  \u015febekesine  irtibat\u0131  sa\u011flamak  i\u00e7in,  bina  ana  giri\u015f  terminal \nkutusunun bulundu\u011fu yerden bina d\u0131\u015f\u0131na kadar, telefon priz say\u0131s\u0131 200\u2019e kadar olan binalarda 50 mm\u2019lik \niki  adet  boru  ile  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  yap\u0131lacakt\u0131r.  Boru  zeminden  40  cm  derinli\u011fe  ve  usul\u00fcne  uygun  olarak \nd\u00f6\u015fenecektir.  \nAyr\u0131ca,  di\u011fer  d\u0131\u015f  haberle\u015fme  hizmetleri  (Kablo  TV  vb.)  i\u00e7in  gerekti\u011fi  takdirde  ilave  boru \nkonulabilecektir. \n34.7.2. Bina kablo giri\u015fi ile \u00f6n cephe parsel s\u0131n\u0131r\u0131 aras\u0131ndaki mesafe 5m\u2019den fazla ise bina giri\u015fine \nebatlar\u0131 en az 60x80 cm olan tali ek odas\u0131 yap\u0131lacak ve bu ek odas\u0131ndan tretuvara kadar usul\u00fcne uygun \nolarak 100 mm \u00e7apl\u0131 boru d\u00f6\u015fenecektir.  \n34.7.3. Bina kablo giri\u015fi ile \u00f6n cephe parsel s\u0131n\u0131r\u0131 aras\u0131ndaki mesafe 5m\u2019den az ise bina ana giri\u015f \nterminal kutusundan tretuvara kadar iki adet 50mm\u2019lik boru d\u00f6\u015fenecektir.  \n34.7.4.  Bina  tretuvara  biti\u015fik  ise,  bina  ana  giri\u015f  terminal  kutusundan  tretuvara  kadar  iki  adet \n50mm\u2019lik boru d\u00f6\u015fenecektir. \n34.7.5. Birden fazla giri\u015f olan binada bir tane bina ana giri\u015f terminal kutusu olacakt\u0131r. \n34.8.  Bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131 topraklamas\u0131: \n34.8.1.Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutusunun  topraklamas\u0131  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar \nY\u00f6netmeli\u011fine uygun olarak yap\u0131lacakt\u0131r. Topraklamada kullan\u0131lan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bak\u0131r (Cu) iletkenin, bina \ntopraklama  sistemi  ile  irtibatland\u0131r\u0131lmas\u0131  ve  bu  iletkenin  Tablo:  34-1\u2019de  belirtildi\u011fi  \u00fczere  1x  0.5  mm \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f50\nelektrolitik  bak\u0131r  topraklama  teli  bulunan  kabloya  eklenmesi,  bu  \u015fekilde  topraklaman\u0131n  bina  i\u00e7indeki \ntelefon prizlerine kadar iletilmesinin sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir.  \n34.9.  Bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131 projesinin haz\u0131rlanmas\u0131nda uyulacak esaslar: \n34.9.1.  Projenin d\u00fczenlenme \u015fekli \nProje a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen esaslara g\u00f6re d\u00fczenlenecektir. \n34.9.1.1. Proje haz\u0131rlan\u0131rken, meskenlerde en az iki adet telefon sortisi konulacakt\u0131r. Kat veya ara \ntelefon terminalleri ile bina ana giri\u015f telefon terminalleri aras\u0131na \u00e7ekilecek kablo \u00e7ift adedi en az daire \nsay\u0131s\u0131  x  2  olarak  hesaplanacakt\u0131r.  \u0130\u015fyerleri  olarak  yap\u0131lacak  binalarda  her  i\u015f  yerine  en  az    \u00fc\u00e7  telefon \nsortisi  konulacakt\u0131r.  Kat  telefon  terminalleri  ile  bina  ana  giri\u015f  telefon  terminalleri  aras\u0131na  \u00e7ekilecek \nkablo \u00e7ift adedi en az, i\u015fyeri say\u0131s\u0131 x 3 olarak hesaplanacakt\u0131r. \n34.9.1.2. Her sorti kat veya ara telefon terminallerine tek par\u00e7a olarak irtibatland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n34.9.1.3. Kat veya ara terminal kutular\u0131 kablo bacas\u0131 bulunan binalarda bu baca i\u00e7ine; aksi halde \nmerdiven sahanl\u0131klar\u0131na konulacakt\u0131r. Kutular zeminden takriben 1.5 m - 2 m. aras\u0131nda bir y\u00fckseklikte \ntesis edilecektir. \n34.9.1.4.  Her  kat  veya  ara  terminal  kutusundan  bina  ana  giri\u015f  terminaline  kadar  madde \n34.9.1.1\u2019deki  en  az  \u00e7ift  adedine  uygun  kablo,  tek  par\u00e7a  olarak  \u00e7ekilecektir.  Bina  i\u00e7i  telefon  tesisatlar\u0131 \nkablo  bacas\u0131  bulunan  binalarda,  baca  i\u00e7inde  enerji  hatlar\u0131ndan  uzak  bir  b\u00f6l\u00fcmdeki  kablo  merdivenine \ntutturularak;  kablo  bacas\u0131  olmayan  binalara  ise  merdiven  bo\u015flu\u011fundan  s\u0131va  alt\u0131  olarak  \u00e7ekilecek  olup, \nka\u00e7ak  g\u00f6r\u00fc\u015fmelere  meydan  vermemek  i\u00e7in  bir  daireden  ba\u015fka  daireye  ge\u00e7ecek  \u015fekilde  tesisat \nyap\u0131lmayacakt\u0131r. \n34.9.1.5. Bina ana giri\u015f terminal kutusundan itibaren her daireye ayr\u0131 boru d\u00f6\u015fenmek kayd\u0131yla ara \nve kat terminal kutular\u0131 konmaks\u0131z\u0131n bina ana giri\u015f terminal kutusuna ba\u011flant\u0131 yap\u0131labilecektir. \n34.9.1.6.  Her  bir  katta  10  adetten  fazla  telefon  sortisi  varsa  kat  terminal  kutusu  kullan\u0131lmas\u0131 \nzorunludur. \n34.9.1.7. Biti\u015fik d\u00fczendeki dubleks ve tripleks binalarda, bina ana giri\u015f terminal kutusu, her blok \ni\u00e7in bir kutu olacak \u015fekilde zeminden 1.5 ila 2 m. y\u00fckseklikte uygun bir yere konulacakt\u0131r. \n34.9.1.8.  Her  bir  bina  ana  giri\u015f  terminal  kutusundan  Servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  \u015febekesine  kadar \n\u015fartnamenin 34.7. maddesindeki ko\u015fullara uygun olarak boru tesis edilecektir. \n34.9.1.9. Tesisat nemli yerlerde etanj malzeme ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n34.9.1.10.  Tesisatta  kullan\u0131lacak  boru  \u00e7aplar\u0131,  \u00e7ekilen  kablolar\u0131n  d\u0131\u015f  \u00e7ap\u0131n\u0131n  en  az  iki  kat\u0131 \nolacakt\u0131r. \n34.9.1.11.  Tesisatta  kullan\u0131lacak  kablo  ve  terminalin  tesisatta  \u00e7al\u0131\u015f\u0131r  durumdaki  yal\u0131t\u0131m  direnci \n100  k\uf057\u2019  dan    az  olmayacakt\u0131r.  Terminallerden  \u00f6l\u00e7\u00fclen  diyafoni  zay\u0131flamas\u0131  772  khz  ve  65  dB\u2019  den \nb\u00fcy\u00fck olacak ayr\u0131ca tesisat\u0131n topraklamas\u0131 bina topraklama sistemine ba\u011flanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f34.9.1.12. Bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131 kuvvetli ak\u0131m tesisat\u0131ndan etkilenmeyecek \u015fekilde yap\u0131lacakt\u0131r. \ntelefon  kablolar\u0131n\u0131n  ge\u00e7ti\u011fi  borulardan  zil,  merdiven  otomati\u011fi  vb.  hatlar \nAyr\u0131ca  bina \ni\u00e7i \nge\u00e7irilmeyecektir.  \n51\n34.9.2 Projelerde belirtilmesi gereken hususlar: \nHer kat\u0131n krokisi veya mimari projesi \u00fczerinde a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar belirtilecektir. \n34.9.2.1. Telefon sortilerinin (prizlerinin) bulundu\u011fu noktalar. \n34.9.2.2. Kat veya ara telefon terminal kutular\u0131n\u0131n bulundu\u011fu noktalar. \n34.9.2.3. Bina ana giri\u015f terminal kutusunun bulundu\u011fu noktalar. \n34.9.2.4.Bina  ana  giri\u015f  terminal  kutusunun  Servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  \u015febekesine  irtibatland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 \nborunun g\u00fczerg\u00e2h\u0131. \n34.9.2.5. Ana hat tesisat\u0131nda kullan\u0131lan kablolar\u0131n g\u00fczerg\u00e2h\u0131, uzunluklar\u0131, cins ve \u00e7ift say\u0131lar\u0131.  \n34.9.2.6. PVC boru \u00e7ap\u0131 ve uzunlu\u011fu. \n34.9.3 Proje dosyas\u0131 i\u00e7inde bulunacak d\u00f6k\u00fcmanlar \n34.9.3.1. Projede kullan\u0131lacak i\u015faretler Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri Y\u00f6netmeli\u011fine uygun olacak, bunlar\u0131n \nd\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lan \u00f6zel i\u015faretler bir liste halinde dosyada bulunacakt\u0131r. \n34.9.3.2. Projeler 210x297 mm ebat\u0131nda katlanarak dosyalanacakt\u0131r.  \n34.9.3.3.Dosya i\u00e7 kapa\u011f\u0131na dosya i\u00e7indeki evraklar\u0131 g\u00f6sterir bir fihrist tak\u0131lacakt\u0131r. \n34.9.3.4.  Her  paftan\u0131n  alt  k\u00f6\u015fesine  binan\u0131n  durum  plan\u0131  \u00e7izilecek,  ilgili  k\u0131s\u0131mlar  taranacak,  antet \n\u00fczerinde bina ve proje haz\u0131rlayanlarla ilgili yeterli bilgiler olacakt\u0131r. \n34.9.3.5. Projeler \u00fc\u00e7 tak\u0131m halinde verilecektir.     \n34.10- Site i\u00e7i telefon tesisat\u0131: \n34.10.1-Tan\u0131m: \nSite: Lojman sahas\u0131, yap\u0131 kooperatifi ve askeri alan gibi etraf\u0131 \u00e7evrili veya ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz \neden sanayi siteleri, \u00f6zel konut siteleri ve alan i\u00e7ersinde kamuya ait arazi ve emlak bulunmayan ve yol \nge\u00e7meyen toplu konut alanlar\u0131d\u0131r. \nBu  t\u00fcr  alanlarda  site  y\u00f6netim  birimi  i\u00e7inde  bir  zay\u0131f  ak\u0131m  odas\u0131  olu\u015fturulur.  Bu  odada  tesis \nedilecek Telekom ve site MDF grubundan her bir ev ya da bloklara ayr\u0131 ayr\u0131 kablolar \u00e7ekilir.   \n34.10.2-Kablolama: \nProjede  site  ba\u011f\u0131ms\u0131z  evlerden  olu\u015fuyorsa  her  bir  ev  i\u00e7in  en  az  5  adet  telefon  olacak  \u015fekilde \nd\u00fczenlenir. \nKullan\u0131lacak  kablolar  Servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket\u2019in  Ses  Frekans  Haberle\u015fme  Kablolar\u0131  Teknik \n\u015eartnamesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fYeralt\u0131 g\u00fczerg\u00e2h\u0131na uygulanacak en k\u00fc\u00e7\u00fck kablo kapasitesi 20 \u00e7iftlik ve en k\u00fc\u00e7\u00fck kablo \u00e7ap\u0131 0,4 \nmm2 olmal\u0131d\u0131r. \n52\nTABLO: 34-1 Tipik bina i\u00e7i telefon kablosu ve PVC boru \u00e7aplar\u0131 \n\u0130LETKEN \u00c7\u0130FT \nADED\u0130 VE \u00c7API \n(mm) \n2x2x0.5+1x0.5 \n3x2x0.5+1x0.5 \n4x2x0.5+1x0.5 \n6x2x0.5+1x0.5 \n10x2x0.5+1x0.5 \n15x2x0.5+1x0.5 \n20x2x0.5+1x0.5 \n30x2x0.5+1x0.5 \n50x2x0.5+1x0.5 \n100x2x0.5+1x0.5 \nKABLOLARIN \nNOM\u0130NAL DI\u015e \n\u00c7API(mm) \n5.0 \n5.5 \n6.5 \n7.5 \n8.0 \n9.5 \n10.0 \n12.0 \n15.0 \n21.0 \nPVC BORU \n\u00c7APLARI \n(mm) \n14 \n14 \n14 \n16 \n18 \n25 \n25 \n25 \n32 \n50 \nNOT:1x0.5 elektrolitik bak\u0131r toprak telini g\u00f6stermektedir. \nORTALAMA \nKABLO DI\u015e \u00c7API \n(mm)\n4,3 \n PVC BORU \n\u00c7APLARI  \n(mm) \n14 \n5,2 \n5,8 \n6,6 \n7,6 \n8,6 \n9,8 \n11,5 \n15.0 \n14 \n14 \n16 \n18 \n25 \n25 \n25 \n32 \nTABLO: 34-2 Telefon kablolar\u0131n\u0131n elektriksel \u00f6zellikleri \n\u0130LETKEN \n\u00c7API   \n(mm) \n0.5 \n20\u00b0C de MAKS\u0130MUM \n\u00c7EVR\u0130M  D\u0130RENC\u0130   \n(\uf057\/\u00e7ift. km) \nM\u0130N\u0130MUM YALITIM \nD\u0130RENC\u0130                 \n(M\uf057\/ km) \nMAKS\u0130MUM EFEKT\u0130F \nKAPAS\u0130TES\u0130 \n800 Hz\u2019de (nf\/km) \n182.12 \n100 \n120 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f53\n35- Konvansiyonel Yang\u0131n Alg\u0131lama ve Uyar\u0131 Sistemi \n35.1-  Kapsam \n35.1.1-  Bu  alt  b\u00f6l\u00fcm,  teknik  \u015fartnamelere  ve  projelere  uygun  komple  \u00e7al\u0131\u015f\u0131r  durumda \nkonvansiyonel yang\u0131n alg\u0131lama ve uyar\u0131 sistemi i\u00e7in gerekli t\u00fcm malzeme ve ekipman temini ile montaj \nve testleri yap\u0131lm\u0131\u015f olarak, her t\u00fcrl\u00fc teknik alet ve servis i\u015f ve i\u015flemlerini kapsar. \nTS  EN  54  ve  \u201cBinalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131  Hakk\u0131nda  Y\u00f6netmelik\u201d    bu  \u015fartnamenin  do\u011fal \nekidir.  Bu  dok\u00fcmanlar  ile  bu  \u015fartnamenin  \u00e7eli\u015fmesi  durumunda  \u00f6ncelik  TS  EN  54  ve  \u201cBinalar\u0131n \nYang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmeli\u011fi \u201cnin olacakt\u0131r. \u00dcretici firman\u0131n ISO9000 kalite y\u00f6netimi \nbelgesi bulunmas\u0131 zorunludur.   \nStandartlar:  \nKullan\u0131lacak t\u00fcm donan\u0131m ve tasar\u0131m TS EN 54\u2019e uygun olacakt\u0131r.  \nKalite Onaylar\u0131: \nSistemde kullan\u0131lacak t\u00fcm panel, dedekt\u00f6r, yang\u0131n uyar\u0131 butonlar\u0131, sesli ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 uyar\u0131 cihazlar\u0131n\u0131n \nTS EN 54\u2019e uygunlu\u011fu akredite bir kurulu\u015f taraf\u0131ndan belgelendirilmi\u015f olacakt\u0131r.  \n35.2- Sistem tasar\u0131m\u0131 ve genel \u00f6zellikleri \n35.2.1-  Yang\u0131n  alg\u0131lama  ve  uyar\u0131  sistemi  genel  olarak  konvansiyonel  yang\u0131n  alg\u0131lama  ve  uyar\u0131 \nkontrol paneli, konvansiyonel optik duman, sabit \u0131s\u0131, \u0131s\u0131 art\u0131\u015f, optik duman ve s\u0131cakl\u0131k, \u0131\u015f\u0131n tipi duman, \nalev dedekt\u00f6rleri, konvansiyonel d\u00e2hili ve harici tip yang\u0131n uyar\u0131 butonlar\u0131, d\u00e2hili ve harici tip sesli ve \n\u0131\u015f\u0131kl\u0131 uyar\u0131 cihazlar\u0131 ile birlikte \u00e7al\u0131\u015fan bir sistemdir.   \n35.2.2-  Sistemdeki  kontrol  paneli  ile  dedekt\u00f6rler  ve  butonlar  aras\u0131ndaki  tesisat  (kullan\u0131lacak \nsistemin \u00fcretici firmas\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6nerilen kesitler dikkate al\u0131nmak \u015fart\u0131yla), en az uygun 2x0.80+0.80 \nJY(st)Y veya 2x0.80 JYY tipi yang\u0131n kablolar\u0131yla s\u0131va alt\u0131nda, rutubetli yerlerde etan\u015f malzeme ile s\u0131va \n\u00fcst\u00fcnden yap\u0131lacakt\u0131r. Kullan\u0131lacak kablolar Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmeli\u011finin \nilgili maddelerine uygun olacakt\u0131r.  \n35.2.3- Tekrarlay\u0131c\u0131 panel ba\u011flant\u0131s\u0131 yap\u0131lacak ise, tekrarlay\u0131c\u0131 panel ile kontrol paneli aras\u0131ndaki \ntesisat,  s\u0131va  alt\u0131nda,  rutubetli  yerlerde  etan\u015f  malzeme  ile  s\u0131va  \u00fcst\u00fcnden  yap\u0131lacakt\u0131r.  Kullan\u0131lacak \nkablolar Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmeli\u011finin ilgili maddelerine uygun olacakt\u0131r.  \n35.2.4- Yang\u0131n alarm sisteminin beslenmesi, sadece yang\u0131n alarm sistemini besleyen bir otomatik \nsigorta  \u00fczerinden  ve  binada  mevcut  olmas\u0131  halinde  yedek  generat\u00f6r  ya  da  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131 \n\u00fczerinden yap\u0131lacakt\u0131r. \n35.2.5-  Yang\u0131n  b\u00f6lgeleri,  TS  EN  54\u2019e  ve  Binalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131  Hakk\u0131nda \nY\u00f6netmeli\u011fine uygun olarak belirlenecektir.  \n35.2.6- Tekrarlay\u0131c\u0131 paneller, kontrol panelinin tesis edildi\u011fi mahallerde personelin bulunamad\u0131\u011f\u0131 \nzamanlarda veya istenilmesi halinde ikinci veya daha \u00e7ok mahallerde tesis edilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n\f54\n35.2.7-Dedekt\u00f6r yerle\u015fimleri ve tasar\u0131m TS EN 54-14\u2019e g\u00f6re olacakt\u0131r.   \n35.2.8-  Yang\u0131n  uyar\u0131  butonu  yerle\u015fiminde  TS  EN  54-14  ve  Binalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131 \nHakk\u0131nda Y\u00f6netmelik esas olacakt\u0131r. \n35.2.9-  Sesli  ve  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  uyar\u0131  cihazlar\u0131n\u0131n  hatlar\u0131  s\u0131va  alt\u0131ndan  boru  i\u00e7erisinden  yap\u0131lacakt\u0131r. \nRutubetli yerlerde tesisat, etan\u015f malzeme ile s\u0131va \u00fcst\u00fcnden yap\u0131lacakt\u0131r. \n35.2.10-  Sesli  uyar\u0131  cihazlar\u0131  yerle\u015fiminde  TS  EN  54  ve  Binalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131 \nHakk\u0131nda Y\u00f6netmelik esas al\u0131nacakt\u0131r.  \n35.2.11- Yang\u0131n alarm sisteminin, dedekt\u00f6rler veya butonlardan gelen sinyalin t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re panelin \n\u0131\u015f\u0131kl\u0131  g\u00f6stergeler  yard\u0131m\u0131yla  kullan\u0131c\u0131y\u0131 \n\u00f6n  y\u00fcz\u00fcnde  ve  dedekt\u00f6rlerin  \u00fczerinde  bulunan \nbilgilendirecektir. \n35.2.12- Yang\u0131n alg\u0131lama sistemi projelendirilmesi ve tesisi TS EN 54-14 e g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r. \n35.3- Sistemin ana ve yard\u0131mc\u0131 elemanlar\u0131 \n35.3.1- Konvansiyonel yang\u0131n alg\u0131lama ve uyar\u0131 Kontrol panelii, \n35.3.2- Konvansiyonel tekrarlay\u0131c\u0131 panel, \n35.3.3- Konvansiyonel dedekt\u00f6rler, \n35.3.3.1- Konvansiyonel optik duman dedekt\u00f6r\u00fc, \n35.3.3.2- Konvansiyonel sabit \u0131s\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc, \n35.3.3.3 - Konvansiyonel \u0131s\u0131 art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc, \n35.3.3.4- Konvansiyonel optik duman ve s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc, \n35.3.3.5- Konvansiyonel \u0131\u015f\u0131n tipi duman dedekt\u00f6r\u00fc \n35.3.3.6- Aktif Hava Emmeli \u00c7ok Hassas Duman Dedekt\u00f6r\u00fc \n35.3.3.7- Kablo tipi s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n35.3.4- Konvansiyonel d\u00e2hili yang\u0131n uyar\u0131 butonu, \n35.3.5- Konvansiyonel harici yang\u0131n uyar\u0131 butonu, \n35.3.6- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni, \n35.3.7- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6r\u00fc, \n35.3.8- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sireni \n35.3.9- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni, \n35.3.10- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131, fla\u015f\u00f6rl\u00fc sireni \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f55\n35.3.11- Paralel uyar\u0131 lambas\u0131, \n35.4- Konvansiyonel Yang\u0131n Alg\u0131lama ve Uyar\u0131 Kontrol Paneli \n35.4.1-  Konvansiyonel  yang\u0131n  alg\u0131lama  ve  uyar\u0131  kontrol  paneli,  konvansiyonel  optik  duman, \niyonizasyon duman, sabit \u0131s\u0131, \u0131s\u0131 art\u0131\u015f h\u0131z\u0131, optik duman ve \u0131\u015f\u0131n tipi duman dedekt\u00f6rleri,  konvansiyonel \nd\u00e2hili  ve  harici  tip  yang\u0131n  uyar\u0131  butonlar\u0131,  d\u00e2hili  ve  harici  tip  sesli  ve  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  alarm  cihazlar\u0131n\u0131n \nba\u011flant\u0131s\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n35.4.2- Kontrol paneli yeterli kapasiteye sahip olacakt\u0131r.  \n35.4.3- Her bir yang\u0131n b\u00f6lgesine en fazla 20 adet konvansiyonel dedekt\u00f6r, s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da yang\u0131n \nuyar\u0131 butonu ba\u011flanabilecektir. \n35.4.4- Yang\u0131n alg\u0131lama ve uyar\u0131 kontrol panelinde,  standart olarak en az 1 adet hat kopuk ve k\u0131sa \ndevre  ar\u0131za  denetimi  yap\u0131lan  sesli  alarm  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  ve  itfaiyeye  ya  da  uzaktaki  bir  yang\u0131n  m\u00fccadele \nmerkezine ya da bir g\u00f6zlem istasyonuna sinyalizasyon i\u00e7in alarm ve ar\u0131za \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n35.4.5-  Konvansiyonel  yang\u0131n  alg\u0131lama  ve  uyar\u0131  kontrol  paneli,    alg\u0131lama  ve  alarm  cihazlar\u0131na \ngiden  t\u00fcm  hatlar\u0131  a\u00e7\u0131k  devre,  k\u0131sa  devre,  toprak  ka\u00e7a\u011f\u0131  ve  hat  \u00fczerinde  bulunan  cihazlar\u0131n  yerinden \ns\u00f6k\u00fclmesi gibi ar\u0131zalara kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli olarak denetim alt\u0131nda tutulacakt\u0131r. \n35.4.6-  Yang\u0131n  uyar\u0131  kontrol  paneli,    genel  yang\u0131n  alarm  ve  ar\u0131za  lambas\u0131na,  her  yang\u0131n  b\u00f6lgesi \ni\u00e7in ayr\u0131 alarm ve ar\u0131za lambalar\u0131na sahip olacak ve lokal sesli uyar\u0131 cihaz\u0131 bulunacakt\u0131r. \n35.4.7- Ana beslemenin kesilmesi durumunda, yang\u0131n alarm sistemi alg\u0131lama fonksiyonlar\u0131n\u0131 en az \n24  saat  yerine  getirebilecek  ve  bu  s\u00fcrenin  sonunda  t\u00fcm  alarm  verme,  kontrol  ve  haberle\u015fme \nfonksiyonlar\u0131n\u0131  en  az  30  dakika  s\u00fcre  ile  yerine  getirebilecek  \u015fekilde  tam  kapal\u0131,  s\u0131zd\u0131rmaz  tip,  bak\u0131m \ngerektirmeyen ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rler ile donat\u0131lacakt\u0131r. \n35.4.8-  Kontrol  panelin  topraklanmas\u0131,  Elektrik  Tesislerinde  Topraklanmalar  Y\u00f6netmeli\u011fi  esas \nal\u0131narak yap\u0131lacakt\u0131r.  \n35.5- Konvansiyonel tekrarlay\u0131c\u0131 panel \n35.5.1-  Yang\u0131n  alarm  sisteminde,  \u00e7al\u0131\u015fma  g\u00fcnleri,  mesai  saatleri  d\u0131\u015f\u0131nda  ve  tatil  g\u00fcnlerinde \ntesisteki  yang\u0131n  kontrol\u00fcn\u00fc  yapabilmek  i\u00e7in  ikinci  bir  mahalde  ya  da  daha  ba\u015fka  mahallere  de \ntekrarlay\u0131c\u0131 panel tesis edilecektir. \n35.5.2-  Tekrarlay\u0131c\u0131  panel,  sistemin  tasar\u0131m  ve  konfig\u00fcrasyonu  d\u0131\u015f\u0131ndaki  t\u00fcm  izleme  ve  kontrol \nfonksiyonlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermelidir.  \n35.5.3- Alarm ve hata durumunda tekrarlay\u0131c\u0131 panel g\u00fcvenlik g\u00f6revlilerini sesli olarak uyaracakt\u0131r. \n35.6- Konvansiyonel dedekt\u00f6rlerin genel \u00f6zellikleri; \n35.6.1-  Konvansiyonel  dedekt\u00f6r  \u00fczerinde  uygun  bir  g\u00f6r\u00fc\u015f  a\u00e7\u0131s\u0131  sa\u011flayan  en  az  1  adet  \u0131\u015f\u0131kl\u0131 \ng\u00f6sterge bulunacak ve paralel uyar\u0131 lambas\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \n35.6. 2- Konvansiyonel dedekt\u00f6r \u00f6zel bir soket vas\u0131tas\u0131yla tak\u0131l\u0131p s\u00f6k\u00fclebilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f56\n35.6.3-  Konvansiyonel  dedekt\u00f6rlerin  soketleri  \u00fczerinde  herhangi  bir  elektronik  eleman \nolmayacakt\u0131r. \n35.7- Konvansiyonel optik duman dedekt\u00f6r\u00fc \n35.7.1- Konvansiyonel optik duman dedekt\u00f6r\u00fc tasar\u0131m\u0131 TS EN 54-7 e uygun olacakt\u0131r.  \n35.7.2-  Konvansiyonel  optik  duman  dedekt\u00f6r\u00fc,    \u0131\u015f\u0131k  sa\u00e7ma  prensibiyle  \u00e7al\u0131\u015fan  bir  fotoelektrik \nduman h\u00fccresine sahip olacakt\u0131r. \n35.8- Konvansiyonel sabit s\u0131cakl\u0131k \u0131s\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc    \n35.8.1-  Konvansiyonel  kombine  s\u0131cakl\u0131k  dedekt\u00f6r\u00fc,  \u0131s\u0131ya  duyarl\u0131  eleman\u0131  vas\u0131tas\u0131yla  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \nalg\u0131layarak kontrol paneline haber verecektir. \n35.8.2- Konvansiyonel sabit s\u0131cakl\u0131k \u0131s\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc TS EN 54-5 e uygun olacak ve ISO 9001 kalite \ng\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n35.9- Kombine \u0131s\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc  \n35.9.1-  Sabit  s\u0131cakl\u0131k  \u0131s\u0131  dedekt\u00f6r\u00fcnde  oldu\u011fu  gibi  ortam  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131  belirli  bir  de\u011fere  ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda \nuyar\u0131 verdi\u011fi gibi ortamdaki s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 belirli bir de\u011feri a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda da uyar\u0131 verecektir. \n35.9.2- Kombine \u0131s\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc TS EN 54-5 ve TS EN 54-6 ya uygun olacakt\u0131r.  \n35.10- Konvansiyonel optik duman ve s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n35.10.1-  Duman  ve  sabit  s\u0131cakl\u0131k  \u0131s\u0131  dedekt\u00f6r\u00fcne  ayn\u0131  mahalde  ihtiya\u00e7  olmas\u0131  halinde \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n35.10.2- TS EN 54-7 ve TS EN 54-5 e uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici \nfirma \u00fcr\u00fcn\u00fc olacakt\u0131r. \n35.11- Konvansiyonel \u0131\u015f\u0131n Tipi Duman Dedekt\u00f6r\u00fc \n35.11.1- Alg\u0131lama yap\u0131lacak mek\u00e2na \u0131\u015f\u0131n verme ve alma prensibi ile \u00e7al\u0131\u015facak Konvansiyonel \u0131\u015f\u0131n \nTipi Duman Dedekt\u00f6r\u00fc kullan\u0131lacakt\u0131r. TS EN 54-12 ye g\u00f6re \u00fcretilmi\u015f olacakt\u0131r.  \n35.11.2- I\u015f\u0131n menzili en fazla 100 metre olacakt\u0131r. \n35.11.3- I\u015f\u0131n direk al\u0131c\u0131dan vericiye gidebilece\u011fi gibi yans\u0131t\u0131c\u0131lar da kullan\u0131labilecektir.  \n35.11.4- Al\u0131c\u0131 ve verici camlar\u0131 ile yans\u0131t\u0131c\u0131 y\u00fczeylerinin kirlenmesi durumunu hata olarak verecek \nbu durumlar\u0131 kesinlikle alarm olarak de\u011ferlendirmeyecektir.  \n35.11.5- I\u015f\u0131n\u0131n tamamen ya da b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bir cisim  taraf\u0131ndan kesilmesi durumunu hata \nolarak raporlayacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f57\n35.11.6- Konvansiyonel \u0131\u015f\u0131n Tipi Duman Dedekt\u00f6r\u00fc TS EN 54-12 ye uygun ve \nISO 9001 kalite g\u00fcvencesine sahip \u00fcretici firma \u00fcr\u00fcn\u00fc olacakt\u0131r. \n35.12- Aktif Hava Emmeli \u00c7ok Hassas Duman Dedekt\u00f6r\u00fc \n35.12.1- \u00c7ok h\u0131zl\u0131 ve\/veya hassas duman alg\u0131lamas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011fu yerlerde aktif \nhava emi\u015fli \u00e7ok hassas duman dedekt\u00f6r\u00fc kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n35.12.2-  Dedekt\u00f6r,  Filtre,  Aspirat\u00f6r  ve  R\u00f6le  devresi  bir  muhafaza  i\u00e7erisinde  bulunacakt\u0131r. \nAspirat\u00f6r  sayesinde  korunan  hacimden  \u00e7ekilen  hava  basit  bir  PVC  boru  \u015febekesini  ge\u00e7erek  sisteme \nula\u015facakt\u0131r.  Gelen  havadan  al\u0131nan  \u00f6rnek  ilk  olarak  iki  kademeli  filtrede  s\u00fcz\u00fclecek  ve  daha  sonra \nalg\u0131lama h\u00fccresine ge\u00e7ecektir.   \n35.12.3- Cihaz\u0131n alg\u0131lama ama\u00e7l\u0131 en az d\u00f6rt adet boru giri\u015f yeri olacakt\u0131r. Toplam boru \u015febekesinin \nuzunlu\u011fu en fazla 200 metre, bir borunun uzunlu\u011fu ise en fazla 100 metre olmal\u0131d\u0131r. \n35.12.4-  Opsiyonel  olarak  her  bir  dedekt\u00f6re  entegre  ve\/veya  remote,  g\u00f6sterge  \/  kontrol  \u00fcniteleri \nilave edilebilecek ve sistem mod\u00fcler yap\u0131da olacakt\u0131r. Sistem dedekt\u00f6re entegre veya el ile ta\u015f\u0131nabilir bir \nprogramlama \u00fcnitesi  yada  PC  ile  programlanacakt\u0131r.  Sistem, d\u00f6rt  duman alarm e\u015fik seviyesi, gecikme \ns\u00fcreleri,  hava  ak\u0131\u015f\u0131,  dedekt\u00f6r,  besleme,  filtre  ve  network  ar\u0131zalar\u0131n\u0131n  ayr\u0131  ayr\u0131  ikaz\u0131,  en  az  yedi \nprogramlanabilir r\u00f6le \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 gibi \u00f6zelliklerin programlanmas\u0131na izin verecektir. \n35.12.5-  Dedekt\u00f6r  alarm  e\u015fikleri  ve  hassasiyeti,  Uyar\u0131,  \u00d6n  Alarm,  Yang\u0131n  Alarm\u0131-I.Kademe  ve \nYang\u0131n Alarm\u0131-II. Kademe ikazlar\u0131 olmak \u00fczere en az d\u00f6rt kademe alarm e\u015fik seviyesinde \u00e7\u0131k\u0131\u015f verecek \nve bu alarm e\u015fik seviyelerinin her biri programlanabilir olacakt\u0131r. \n35.12.6- Her bir boru i\u00e7in ayr\u0131 ak\u0131\u015f sens\u00f6r\u00fc i\u00e7erecek ve hava ak\u0131\u015f ar\u0131zas\u0131 durumunda, ar\u0131zaya sebep \nolan boru tespit edilebilecektir. \n35.12.7- Alg\u0131lama h\u00fccresindeki lazer kayna\u011f\u0131n\u0131n optik y\u00fczeylerinin kirlenmesini \u00f6nlemek i\u00e7in iki \nkez  filtre  edilmi\u015f  temiz  havan\u0131n  b\u00fcy\u00fck  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  ile  lazer  kayna\u011f\u0131  \u00f6n\u00fcnde  temiz  hava  perdesi \nolu\u015fturacakt\u0131r.   \n35.12.8-  Filtre  iki  kademeli,  de\u011fi\u015ftirilmesi  kolay  kartu\u015f  tipi  olacakt\u0131r.  Filtrede  kirlilik  seviyesi \nsistem taraf\u0131ndan izlenebilir olacakt\u0131r. \n35.12.9-  Sistemi  devreye  alma  esnas\u0131nda  kullan\u0131lmak  \u00fczere  en  uygun  alarm  e\u015fik  seviyelerinin \ntespiti i\u00e7in otomatik \u00f6\u011frenme ve kalibrasyon modunda (Otomatik \u00d6\u011frenme) \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma \u00f6zelli\u011fine sahip \nolacakt\u0131r. B\u00f6ylelikle cihaz, alg\u0131lama yapt\u0131\u011f\u0131 yer ile ilgili en uygun e\u015fik seviyelerini tespit edebilecektir. \n35.12.10- Aspirat\u00f6r \u00f6zel ama\u00e7l\u0131 tasarlanm\u0131\u015f pervaneli hava pompas\u0131ndan olu\u015facakt\u0131r.  Toplam 200 \nmetre  uzunlukta  \u00f6rnekleme  borusundan  y\u00fcksek  ak\u0131\u015f  h\u0131zlar\u0131nda  ve  y\u00fcksek  bas\u0131n\u00e7  alt\u0131nda  en  u\u00e7taki \ndelikten 120sn\u2019den daha k\u0131sa s\u00fcrede alg\u0131lama yapacak kapasitede olacakt\u0131r. \n35.12.11-  Dedekt\u00f6r,  Dedekt\u00f6r  ar\u0131zas\u0131,  Hava  ak\u0131\u015f  ar\u0131zas\u0131,  Filtre  ar\u0131zas\u0131,  Sistem  ar\u0131zas\u0131,  Besleme \nar\u0131zas\u0131 gibi ar\u0131za durumlar\u0131n\u0131 bildirebilecektir. \n35.12.12- Cihaz  silinemeyen olay haf\u0131zas\u0131na sahip olacakt\u0131r. Duman seviyeleri, alarm durumlar\u0131, \noperat\u00f6r aktiviteleri ve ar\u0131za durumlar\u0131n\u0131 haf\u0131zas\u0131nda saklayacakt\u0131r. Her bir olay i\u00e7in tarih ve saat bilgisi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f58\nkay\u0131t edilecektir. Her bir dedekt\u00f6r en az 10.000 olay\u0131 haf\u0131zas\u0131nda tutabilecek kapasitede olacak ve bunun \ni\u00e7in g\u00f6sterge\/kontrol \u00fcnitesine ihtiyac\u0131 olmayacakt\u0131r \n35.12.13-  T\u00fcm  cihazlar  RS485  network  hatt\u0131  \u00fczerinden  birbirleri  ile  haberle\u015fme  \u00f6zelli\u011fine  sahip \nolacaklard\u0131r.  Network  127  cihaz\u0131n  (dedekt\u00f6rler,  g\u00f6sterge\/kontrol  \u00fcniteleri  ve  programlama  \u00fcniteleri) \nba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131  destekleyecektir.    Network  Class  A  tipi  olacak  ve  hatta  olu\u015fabilecek  k\u0131sa  devre  ve  a\u00e7\u0131k \ndevre  ar\u0131zalar\u0131nda  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131  s\u00fcrd\u00fcrecektir. \n  Network  \u00fczerindeki  dedekt\u00f6rlerin  kontrol  ve \nkonfig\u00fcrasyonunun, PC tabanl\u0131 programlama \u00fcniteleri ile yap\u0131lmas\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n35.12.14-  \u00d6rnekleme  Borular\u0131  20-25mm  i\u00e7  \u00e7apl\u0131  ve  \u00e7apaks\u0131z  olacakt\u0131r.    Ayr\u0131ca  ana  boru \n\u015febekesine  ba\u011flanabilir  i\u00e7  \u00e7ap\u0131  10mm  olan  k\u0131lcal  borular\u0131n  her  birini  1.5m  mesafeye  kadar \ndestekleyecektir.  \n35.12.15-  Aktif  hava  emi\u015fli  \u00e7ok  hassas  duman  dedekt\u00f6r\u00fc  EN  54\u2019e  uygun  ve  ISO  9001  kalite \ng\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n35.13- Kablo tipi s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n35.13.1- Kablo tipi s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc iki ayr\u0131 iletken aras\u0131nda \u0131s\u0131ya duyarl\u0131 yal\u0131t\u0131m malzemesinden \n  Kablo  tipi  s\u0131cakl\u0131k  dedekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn  uygulamaya  g\u00f6re  se\u00e7ilebilecek  farkl\u0131  s\u0131cakl\u0131k \nolu\u015facakt\u0131r. \nseviyelerinde devreye giren modelleri bulunacakt\u0131r.  \n35.13.2-  \u0130letkenler  ve  s\u0131cakl\u0131k  duyarl\u0131  izolasyon  malzemesinin  d\u0131\u015f\u0131nda  bulunan  koruyucu  k\u0131l\u0131f \nend\u00fcstriyel ortamlarda bulunabilecek nemli ve korozif ortamlara dayan\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r.   \n35.13.3-  Kablo  tipi  dedekt\u00f6rler  I.S.  s\u0131n\u0131f\u0131  arabirimlerle  birlikte  patlay\u0131c\u0131  ve  yan\u0131c\u0131  malzemelerin \nbulundu\u011fu ortamlarda tesis edilebilecektir. \n35.13.4- Dedekt\u00f6rler A ya da B s\u0131n\u0131f\u0131 ba\u011flant\u0131ya uygun olacakt\u0131r. \n35.13.5- Dedekt\u00f6rlerin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 kontrol mod\u00fclleri ile koruma yap\u0131lacak mahal aras\u0131nda standart \niki  telli  iletken  kablolar  ile  ara  ba\u011flant\u0131ya  uygun  olacak  istenirse  dedekt\u00f6r\u00fcn  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131  hatta \nkonvansiyonel ba\u015fka devre elemanlar\u0131 da ba\u011flanabilecektir. \n35.13.6- ISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n35.14- Konvansiyonel karbon monoksit gaz dedekt\u00f6r\u00fc: \n         35.14.1- Karbon monoksit gaz\u0131n\u0131 alg\u0131layacak ve alarm sinyali verecektir. \n         35.14.2-  \u00dczerinde bulunan LED sayesinde sistemin alarm konumunda oldu\u011funu g\u00f6sterecektir. \n         35.14.3- \n220V AC veya 12\/24V DC besleme gerilimiyle \u00e7al\u0131\u015fabilecektir.  \n35.14.4-Konvansiyonel  karbonmonoksit  gaz  dedekt\u00f6r\u00fc,  TS  EN  50291  standart  sertifikas\u0131na  ve \nISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n           \n \n \n \n \n \n        \n \n\f59\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f60\n35.15- Konvansiyonel patlay\u0131c\u0131 gaz dedekt\u00f6r\u00fc \n35.15.1-  Do\u011falgaz  ve  LPG  gibi  hidrokarbon  esasl\u0131  t\u00fcm  patlay\u0131c\u0131  gazlar\u0131  alg\u0131layacak  ve  alarm \nsinyali verecektir. \n35.15.2- \u00dczerinde bulunan led sayesinde sistemin alarm konumunda oldu\u011funu g\u00f6sterecektir. \n35.15.3-  Konvansiyonel  patlay\u0131c\u0131  gaz  dedekt\u00f6r\u00fc  TS  EN  50194\u2019e  standart  sertifikas\u0131na  ve  ISO \n9001 kalite g\u00fcvencesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n35.16- Konvansiyonel d\u00e2hili yang\u0131n uyar\u0131 butonu \n35.16.1-  Sistemde,  Yang\u0131n  ihbar  butonlar\u0131  elle  \u00e7al\u0131\u015facak  ve  s\u0131va  \u00fcst\u00fc  ve  s\u0131va  alt\u0131  tesise  uygun \nolacakt\u0131r. Yang\u0131n ihbar butonlar\u0131, \u00fczerlerindeki plastik film kapl\u0131 cam k\u0131r\u0131larak ve\/veya cam k\u0131r\u0131ld\u0131ktan \nsonra butona bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aktive edecek ve cam\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insan eline zarar vermeyecektir. \n35.16.2- \u00dczerinde \u201cYANGIN\u201d yaz\u0131s\u0131 yazacak ve nereye bas\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirten \u201cCam\u0131 K\u0131r\u201d \nve \u201cD\u00fc\u011fmeye Bas\u201d yaz\u0131lar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e ve cam \u00fczerinde bulunacakt\u0131r.  \n35.16.3- Konvansiyonel d\u00e2hili yang\u0131n uyar\u0131 butonu, bir test anahtar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla camlar\u0131 k\u0131r\u0131lmadan \nda denenebilir olacakt\u0131r. \n35.16.4-  Konvansiyonel  d\u00e2hili  yang\u0131n  uyar\u0131  butonu,  TS  EN  54-11\u2018e  uygun  ve  ISO  9001  kalite \ng\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n35.17- Konvansiyonel harici yang\u0131n uyar\u0131 butonu \n 35.17.1- Sistemde, harici tip yang\u0131n ihbar butonlar\u0131 elle \u00e7al\u0131\u015facak ve s\u0131va \u00fcst\u00fc ve s\u0131va alt\u0131 tesise \nuygun  olacakt\u0131r.  Yang\u0131n  ihbar  butonlar\u0131,  \u00fczerlerindeki  plastik  film  kapl\u0131  cam  k\u0131r\u0131larak  ve\/veya  cam \nk\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra butona bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aktive edecek ve cam\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insan eline zarar vermeyecektir. \n35.17.2- \u00dczerinde \u201cYANGIN\u201d yaz\u0131s\u0131 yaz\u0131l\u0131 olacak ve nereye bas\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirten \u201cCam\u0131 \nK\u0131r\u201d ve \u201cD\u00fc\u011fmeye Bas\u201d yaz\u0131lar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e ve cam \u00fczerinde bulunacakt\u0131r. \n35.17.3- Konvansiyonel harici yang\u0131n uyar\u0131 butonu, bir test anahtar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla camlar\u0131 k\u0131r\u0131lmadan \nda denenebilir olacakt\u0131r. \n35.17.4- Konvansiyonel harici yang\u0131n uyar\u0131 butonunun koruma s\u0131n\u0131f\u0131 en az IP 65 olacakt\u0131r. \n35.17.5-  Konvansiyonel  harici  yang\u0131n  uyar\u0131  butonu,  TS  EN  54-11\u2018e  uygun  ve  ISO  9001  kalite \ng\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n35.18- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n35.18.1- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni,  TS EN 54-3 \u2018ye uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence \nbelgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f61\n35.19- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6r\u00fc \n35.19.1- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6r\u00fcn\u00fcn g\u00f6vdesi sa\u011flam, \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131, minimum fla\u015f \nenerjisi 2,5 Joule veya minimum \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti15 cd \u015fiddetinde \u0131\u015f\u0131k darbeleri olu\u015fturacak ve fla\u015f frekans\u0131 1 \nHz \u0131\u015f\u0131k kaynakl\u0131 olacakt\u0131r. \n35.19.2-  D\u00e2hili  elektronik  yang\u0131n  uyar\u0131  fla\u015f\u00f6r\u00fc,  ISO  9001  kalite  g\u00fcvence  belgesine  sahip  \u00fcretici \nfirma mamul\u00fc olacakt\u0131r.  \n35.20- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sireni \n35.20.1- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sirenin fla\u015f enerjisi 2,5 Joule veya minimum \u0131\u015f\u0131k \n\u015fiddeti 15 cd \u015fiddetinde \u0131\u015f\u0131k darbeleri olu\u015fturacak ve fla\u015f frekans\u0131 1 Hz \u0131\u015f\u0131k kaynakl\u0131 olacakt\u0131r. \n35.20.2-  D\u00e2hili  elektronik  yang\u0131n  uyar\u0131  fla\u015f\u00f6rl\u00fc  sirenin  siren  k\u0131sm\u0131  TS  EN  54-3  \u2018ye  uygun \nolacakt\u0131r.  \n35.21- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n35.21.1- Koruma s\u0131n\u0131f\u0131 en az IP 65 olacakt\u0131r. \n35.21.2- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni,  TS EN 54-3\u2018 e uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence \nbelgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n35.22- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc siren  \n35.22.1- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sirenin fla\u015f enerjisi 2,5 Joule veya minimum \u0131\u015f\u0131k \n\u015fiddeti 15 cd \u015fiddetinde \u0131\u015f\u0131k darbeleri olu\u015fturacak ve fla\u015f frekans\u0131 1 Hz \u0131\u015f\u0131k kaynakl\u0131 olacakt\u0131r \n35.22.2- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sirenin siren k\u0131sm\u0131, TS EN 54-3\u2018e uygun ve ISO \n9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r.  \n35.23- Paralel uyar\u0131 lambas\u0131 \n35.23.1- Yang\u0131n alarm dedekt\u00f6rlerinin alg\u0131lama yapmas\u0131yla paralel uyar\u0131 lambas\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan gelen \nsinyalle \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.  \n35.23.2-  Paralel  uyar\u0131  lambas\u0131  ISO  9001  kalite  g\u00fcvence  belgesine  sahip  \u00fcretici  firma  \u00fcr\u00fcn\u00fc \nolacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f62\n36- Analog adresli yang\u0131n alg\u0131lama ve uyar\u0131 sistemi  \n36.1- Kapsam \n36.1.1- Bu alt b\u00f6l\u00fcm, teknik \u015fartnamelere ve projelere uygun komple \u00e7al\u0131\u015f\u0131r durumda bir analog \nadresli  yang\u0131n  alg\u0131lama  ve  uyar\u0131  sistemi  i\u00e7in  gerekli  t\u00fcm  malzeme  ve  ekipman  temini  ile  montaj  ve \ntestleri yap\u0131lm\u0131\u015f olarak, her t\u00fcrl\u00fc teknik alet ve servis i\u015f ve i\u015flemlerini kapsar. \nTS  EN  54  ve  \u201cBinalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131  Hakk\u0131nda  Y\u00f6netmelik\u201d  bu  \u015fartnamenin  do\u011fal \nekidir.  Bu  dok\u00fcmanlar  ile  bu  \u015fartnamenin  \u00e7eli\u015fmesi  durumunda  \u00f6ncelik  TS  EN  54  ve  \u201cBinalar\u0131n \nYang\u0131ndan  Korunmas\u0131  Hakk\u0131nda  Y\u00f6netmelik\u201d  in  olacakt\u0131r.  \u00dcretici  firman\u0131n  ISO9001  kalite  y\u00f6netimi \nbelgesi bulunmas\u0131 zorunludur.  \nStandartlar:  \nKullan\u0131lacak t\u00fcm donan\u0131mlar ve tasar\u0131m TS EN 54\u2019e uygun olacakt\u0131r.  \nKalite Onaylar\u0131:  \nSistemde  kullan\u0131lacak  ve  a\u015fa\u011f\u0131daki  maddelerde  standart\u0131  belirtilmemi\u015f  malzemelerin  akredite  bir \nkurulu\u015f taraf\u0131ndan sertifikaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 aran\u0131r. \n36.2- Sistem tasar\u0131m\u0131 ve genel \u00f6zellikleri  \n36.2.1- Yang\u0131n alarm sisteminde, kontrol paneli ile dedekt\u00f6rler, butonlar ve saha kontrol mod\u00fclleri \naras\u0131nda  veri  ileti\u015fimi  olacak  panel  her  bir  saha  eleman\u0131n\u0131  kendine  ait  adresinden  tan\u0131yacakt\u0131r.  Panel \ndedekt\u00f6rlerden  gelen  ve  dedekt\u00f6rlerin  \u00f6l\u00e7mekte  olduklar\u0131  de\u011ferleri  i\u015fleyecek  bu  verilerin  tarihsel \ngeli\u015fimine  g\u00f6re  karar\u0131n\u0131  olu\u015fturacakt\u0131r.  Yang\u0131n  karar\u0131  durumunda  mod\u00fcller  vas\u0131tas\u0131  ile  programlanm\u0131\u015f \nsenaryolar \u00e7er\u00e7evesinde kontrol ve uyar\u0131 i\u015flerini ger\u00e7ekle\u015ftirecektir. Tesisat \u00fcretici talimatlar\u0131na uygun \niletkenlerle s\u0131va alt\u0131ndan ve i\u00e7 tesisat y\u00f6netmeli\u011fine uygun olarak yap\u0131lacakt\u0131r.  \n36.2.2-  Yang\u0131n  alarm  sisteminin  beslemesi,  sadece  yang\u0131n  alarm  sistemini  besleyen  bir  otomatik \nsigorta  \u00fczerinden  ve  e\u011fer  binada  mevcut  ise  jenerat\u00f6r  ya  da  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131  gibi  bir  ikincil \nbesleme kayna\u011f\u0131ndan yap\u0131lacakt\u0131r. \n36.2.3- Sistem tasar\u0131m\u0131 TS EN 54-14\u2019e g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r.  \n36.2.4-  Sesli  ve  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  uyar\u0131  cihazlar\u0131n\u0131n  se\u00e7imi  yerle\u015fimi  ve  ses  \u015fiddetleri  TS  EN  54-14  ve \nBinalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik dikkate al\u0131narak yap\u0131lacakt\u0131r.  \n36.2.5-  Yang\u0131n  alarm \nsinyalleri \nde\u011ferlendirmeyecek,  ayn\u0131  zamanda  sistemin  d\u0131\u015f\u0131nda  olan  olaylar\u0131  saha  kontrol  mod\u00fclleri  sayesinde \nsistemin i\u00e7ine aktarabilecek ve panele gelen herhangi bir sinyal kar\u015f\u0131s\u0131nda panelin sistem d\u0131\u015f\u0131ndaki bir \ncihaz\u0131 kontrol etmesi gerekiyorsa bu i\u015flemi sa\u011flayabilecek saha kontrol mod\u00fclleri de olacakt\u0131r. \nsadece  dedekt\u00f6rler  ve  butonlardan  gelen \nsistemi, \n36.2.6-  Sistem,  kendisine  ba\u011fl\u0131  saha  kontrol  mod\u00fclleri  ile  yap\u0131lmak  istenen  baz\u0131  kontrolleri \nger\u00e7ekle\u015ftirebilecektir.  Analog  adresli  dedekt\u00f6rler,  adresli  butonlar  ve  saha  kontrol  mod\u00fclleri \nsebep\/sonu\u00e7 mant\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 olarak programlanabilir ve sistem ileti\u015fim protokol\u00fc bu programa uyumlu \nolarak \u00e7al\u0131\u015fabilir olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n\f63\n36.2.7-  Sistem,  gerekti\u011finde  binada  bulunan  s\u00f6nd\u00fcrme  sistemlerini,  kontrol  mod\u00fclleri  ile \nizleyebilecek ve istenen tepkiyi verebilecektir. \n36.2.8-  Sistemde  olabilecek  k\u0131sa  devre  sorunlar\u0131n\u0131n,  sistemin  t\u00fcm\u00fcn\u00fcn  devre  d\u0131\u015f\u0131  kalmas\u0131n\u0131 \n\u00f6nleyecek k\u0131sa devre izolat\u00f6rleri yard\u0131m\u0131yla \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilecek ve k\u0131sa devre sorunu kolay bir \u015fekilde \ntespit edilebilecektir. \n36.3- Sistemin ana ve yard\u0131mc\u0131 elemanlar\u0131 \n36.3.1- Analog adresli yang\u0131n alg\u0131lama ve uyar\u0131 paneli, \n36.3.2- Analog adresli dedekt\u00f6rler, \n36.3.2.1- Analog adresli optik duman dedekt\u00f6r\u00fc, \n36.3.2.2- Analog adresli sabit s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc, \n36.3.2.3- Analog adresli s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc, \n36.3.2.4- Analog adresli kombine optik duman ve s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc, \n36.3.2.5- I\u015f\u0131n tipi duman dedekt\u00f6r\u00fc, \n36.3.3- Analog adresli yang\u0131n alarm butonu, \n36.3.4- Analog adresli saha kontrol mod\u00fclleri, \n36.3.4.1- K\u0131sa devre izolat\u00f6r mod\u00fcl\u00fc, \n36.3.4.2- Analog adresli b\u00f6lge denetim mod\u00fcl\u00fc, \n36.3.4.3- Analog adresli sesli\/\u0131\u015f\u0131kl\u0131 alarm cihaz\u0131 kontrol mod\u00fcl\u00fc, \n36.3.4.4- Analog adresli r\u00f6le mod\u00fcl\u00fc, \n36.3.4.5- Analog adresli kontak izleme mod\u00fcl\u00fc, \n36.3.5- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni, \n36.3.5.1- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni, \n36.3.6- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6r\u00fc, \n36.3.7- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sireni, \n36.3.7.1- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc sireni, \n36.3.8- Paralel uyar\u0131 lambas\u0131, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f64\n36.3.9- Yard\u0131mc\u0131 g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 \n36.4- Analog adresli yang\u0131n alg\u0131lama ve uyar\u0131 paneli  \n36.4.1-  Analog  adresli  Yang\u0131n  kontrol  paneli,  analog  adreslenebilir  duman,  s\u0131cakl\u0131k,  \u0131\u015f\u0131n  tipi \nduman,  adreslenebilir  d\u00e2hili  ve  harici  tip  yang\u0131n  uyar\u0131  butonlar\u0131,  saha  kontrol  mod\u00fclleri,  k\u0131sa  devre \nizolat\u00f6rleri, d\u00e2hili ve harici sesli ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 alarm cihazlar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \n36.4.2- Panelin bir \u00e7evrimine en az 120 normal adres ba\u011flanabilecek ve dedekt\u00f6r, buton ve saha \nkontrol mod\u00fcllerine birer adres verilebilecektir.  \n36.4.3-  \u00c7evrimde  bulunan  cihazlar  (dedekt\u00f6rler,  butonlar,  saha  kontrol  mod\u00fclleri),  kesinlikle \nbirbirlerinden  etkilenmeyecek,  birinin  ar\u0131zalanmas\u0131  veya  s\u00f6k\u00fclmesinden  di\u011fer  cihazlar\u0131n  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \netkilenmeyecektir. \n36.4.4-  Sistemin  kapasitesi,  ihtiya\u00e7  kadar  olabilecek  ve  \u00e7evrimler  aras\u0131nda  fiziksel  bir  ba\u011f \nbulunmas\u0131na  gerek  olmayacakt\u0131r.  Cihazlar\u0131n  senaryo  gere\u011fi  cihaz\u0131n  bulundu\u011fu  \u00e7evrim  d\u0131\u015f\u0131ndaki \n\u00e7evrimlerdeki cihazlar\u0131 da kontrol edebilecektir.  \n36.4.5-  Yang\u0131n  kontrol  paneli  kendi  ba\u015f\u0131na  \u00e7al\u0131\u015fabildi\u011fi  gibi  gerekli  oldu\u011fu  durumlarda \nhaberle\u015fme  portu  sayesinde  ayn\u0131  marka  ba\u015fka  analog  adresli  yang\u0131n  alarm  panelleri  ile  yerel  a\u011f \nolu\u015fturabilecektir.  Ayr\u0131ca  sistemin  ayn\u0131  anda  birden  fazla  yerden  izlenebilmesi  i\u00e7in  tekrarlama  paneli \nba\u011flanabilecektir.  \n36.4.6-  Panel,  tamamen  mikroi\u015flemci  kontroll\u00fc  olacak  ve  d\u00e2hili  veya  harici  donan\u0131m\u0131nda \nolabilecek her t\u00fcrl\u00fc hatay\u0131 ekran\u0131nda g\u00f6sterebilir olacakt\u0131r. Yang\u0131n kontrol panelinde genel yang\u0131n alarm \nve  ar\u0131za  lambas\u0131  ile  en  az  80  karakterli  ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f  alfa  n\u00fcmerik  g\u00f6sterge  ve  yerel  sesli  uyar\u0131 cihaz\u0131 \nbulunacak  ve  panel  \u00fczerinden  istenildi\u011fi  zaman,  istenilen  cihaz\u0131n  o  andaki  izole  veya  izole  de\u011fil \ndurumunu,  hangi  mant\u0131ksal  b\u00f6lgede  oldu\u011funu,  cihaza  atanm\u0131\u015f  mahal  ismi  ile  beraber  g\u00f6r\u00fclebilir \nolacakt\u0131r. \n36.4.7-  Panele  gerekti\u011finde  yaz\u0131c\u0131  tak\u0131labilecek  ve  sistemin  saati,  verilmi\u015f  olan  uyar\u0131lar\u0131n \nzaman\u0131n\u0131n  tam  olarak  ne  zaman  verildi\u011fini  tespit  etmek  a\u00e7\u0131s\u0131ndan,  ger\u00e7ek  zamanl\u0131  olacak  ve  sistemin \nak\u00fc d\u00e2hil t\u00fcm enerjisi kesilse bile silinmeyecektir.  \n36.4.8-  Panelde  gece  ve  g\u00fcnd\u00fcz  saatlerinde  farkl\u0131  \u00e7al\u0131\u015fma  programlar\u0131  uygulanabilecek  ve  \u00e7ok \nd\u00fc\u015f\u00fck  yo\u011funluktaki  duman  mevcudiyetinde  durumun  panelden  erken  m\u00fcdahale  edilebilmesi  (sesli \nalarmlar \u00e7almadan yang\u0131na m\u00fcdahale edilmesi) i\u00e7in \u00f6n-alarm fonksiyonu olacakt\u0131r. \n36.4.9- Panel her dedekt\u00f6r\u00fc s\u00fcrekli olarak kirlenme d\u00fczeyi i\u00e7in kontrol edecek ve kirlenme tespit \nedildi\u011finde uyar\u0131 verecektir. \n36.4.10- Alg\u0131lama ve alarm cihazlar\u0131na giden t\u00fcm kablolar, uzak kontrol ve denetim merkezlerine \nileti\u015fim  maksad\u0131yla  kullan\u0131lan  t\u00fcm  hatlar  kopukluk,  k\u0131sa  devre  ve  toprak  ka\u00e7a\u011f\u0131  gibi  ar\u0131zalara  kar\u015f\u0131 \ns\u00fcrekli olarak denetim alt\u0131nda tutulacakt\u0131r.  \n36.4.11-  Cihazlar\u0131n  adreslerini,  mahal  isimlerini,  sebep\/sonu\u00e7  programlar\u0131n\u0131  ve  en  son  200 \nola\u011fan\u00fcst\u00fc  olay\u0131  silinemez  haf\u0131zas\u0131nda  tutacak  ve  bu  veriler  kesinlikle  kaybolmayacakt\u0131r.  Program, \n\u00f6nceden  yap\u0131l\u0131p  panele  bilgisayar\u0131n  haberle\u015fme  portu  \u00fczerinden  kolayca  aktar\u0131labilecektir.  Panelin \nprogram\u0131,  panelde  olabilecek  muhtemel  ar\u0131zalar  kar\u015f\u0131s\u0131nda  \u00f6nlem  olarak  herhangi  bir  bilgisayar \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f65\nbelle\u011fine  yedeklenebilecek  ve  programda  yap\u0131lmak  istenen  de\u011fi\u015fiklikler,  t\u00fcm  program\u0131  yeniden \nyazmaya gerek kalmadan kolayca yap\u0131labilecektir. \n36.4.12- Yang\u0131n kontrol panelinin mikroi\u015flemcisi, dedekt\u00f6rlerden gelen sinyalleri de\u011ferlendirecek, \nalarm  karar\u0131n\u0131  verecek  ve  alarm  organizasyonu  \u00e7er\u00e7evesinde  \u00f6nce  operat\u00f6re  sonra  \u00e7evreye  kademeli \nolarak  yaz\u0131l\u0131,  sesli  ve  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  alarm  halinde  duyuracakt\u0131r.  Kontrol  ve  sinyalizasyonu  ger\u00e7ekle\u015ftirecek  ve \noperat\u00f6r\u00fcn m\u00fcdahalesi do\u011frultusunda gerekenleri yerine getirecektir. \n36.4.13-  \u00d6zel  \u015fifre  sayesinde  ilgili  personelin  d\u0131\u015f\u0131nda  programa  gereksiz  m\u00fcdahalelerin \nyap\u0131lmas\u0131na engel olunacakt\u0131r. \n36.4.14- Panele en az bir adet tekrarlay\u0131c\u0131 panel ba\u011flanabilecektir. \n36.4.15- Ana beslemenin kesilmesi durumunda yang\u0131n alarm sistemi, alg\u0131lama fonksiyonlar\u0131n\u0131 en \naz  24  saat  yerine  getirebilecek  ve  bu  s\u00fcrenin  sonunda  t\u00fcm  alarm  verme,  kontrol  ve  haberle\u015fme \nfonksiyonlar\u0131n\u0131  en  az  30  dakika  s\u00fcre  ile  yerine  getirebilecek  \u015fekilde  tam  kapal\u0131,  s\u0131zd\u0131rmaz  tip,  bak\u0131m \ngerektirmeyen  ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rler  ile  te\u00e7hiz  edilecektir.  Panelin  topraklanmas\u0131  Elektrik  Tesislerinde \nTopraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fine uygun olacakt\u0131r.  \n36.4.16-  Panelin  yard\u0131mc\u0131  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda  DA  besleme  hatt\u0131  sonuna  hat  sonu  r\u00f6lesi \nkonulacak ve uygun bir adresli mod\u00fcl kullan\u0131larak bu r\u00f6lenin durumu yang\u0131n panelinden izlenebilir hale \ngetirilecektir. B\u00f6ylece DA besleme hatt\u0131 da denetim alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n36.4.17- Panel TS EN 54-2 ve TS EN 54-4\u2019e uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip, \n\u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.5- Tekrarlay\u0131c\u0131 panel \n36.5.1-  \u00c7al\u0131\u015fma  g\u00fcnleri,  mesai  saatleri  d\u0131\u015f\u0131nda  ve  tatil  g\u00fcnlerinde  tesisteki  yang\u0131n  kontrol\u00fcn\u00fc \nyapabilmek  i\u00e7in  g\u00fcvenlik  g\u00f6revlilerinin  bulundu\u011fu  odaya  veya  uygun  ba\u015fka  bir  mahale  tekrarlay\u0131c\u0131 \npanel monte edilebilecektir.  \n36.5.2-  Tekrarlay\u0131c\u0131  panel,  ana  Yang\u0131n  kontrol  paneli  \u00fczerindeki  t\u00fcm  g\u00f6sterge  ve  kontrol \nbutonlar\u0131na  sahip  olacak,  sistemle  ilgili  t\u00fcm  alarm  ve  ar\u0131za durumlar\u0131n\u0131  izleyebilecek  ve  programlama \nd\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm sistem kontrolleri yap\u0131labilecektir. \n36.6- Analog adresli dedekt\u00f6rler \n36.6.1- Genel \u00f6zellikler \n36.6.1.1- Analog adresli dedekt\u00f6rler mikroi\u015flemci kontroll\u00fc olacakt\u0131r. \n36.6.1.2-  Analog  adresli  dedekt\u00f6rler  \u00fczerinde  uygun  bir  g\u00f6r\u00fc\u015f  a\u00e7\u0131s\u0131  sa\u011flayan  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  g\u00f6sterge \nbulunacak  ve  paralel  ihbar  lambas\u0131  ba\u011flant\u0131s\u0131na  uygun  olacakt\u0131r.  Dedekt\u00f6r  \u00f6zel  bir  soket  vas\u0131tas\u0131yla \ntak\u0131l\u0131p s\u00f6k\u00fclebilecektir. \n36.6.1.3-  Analog  adresli  dedekt\u00f6rler,  sistemdeki  Yang\u0131n  kontrol  panelinin  ileti\u015fim  protokol\u00fcne \nuyumlu  olacak  ve  panel  ile  dedekt\u00f6rler  aras\u0131ndaki  ileti\u015fim  kesinlikle  elektriksel  \u00e7evre  kirlili\u011finden \netkilenmeyecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f66\n36.6.1.4- Analog adresli dedekt\u00f6rlerin adreslenmesi, herhangi bir konum anahtar\u0131 ile, yaz\u0131l\u0131m yolu \nile veya el tipi dedekt\u00f6r programlama cihaz\u0131 ile yap\u0131labilecektir.  \n36.6.1.5- Bir dedekt\u00f6r\u00fcn soketinden s\u00f6k\u00fclmesi, sistemin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 etkilemeyecektir.  \n36.6.1.6- Dedekt\u00f6r hatal\u0131 montaj ve ters ba\u011flant\u0131 nedeni ile zarar g\u00f6rmeyecektir. \n36.7- Analog adresli optik duman dedekt\u00f6r\u00fc \n36.7.1-  Analog  adresli  optik  duman  dedekt\u00f6r\u00fc  \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc  duman  seviyelerini  kontrol  paneline \nyollarken;  tipi,  adresi  ve  dedekt\u00f6r\u00fcn  sa\u011fl\u0131kl\u0131  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  ile  ilgili  verileri  de  \u00e7evrim  kablosu  \u00fczerinden \nkontrol  paneline  g\u00f6nderecektir.  Kirlenme  d\u00fczeltmesi,  zamana  ba\u011fl\u0131  de\u011fi\u015fim  karakteristikleri  gibi \nparametreleri  kendi  b\u00fcnyesindeki  bir  mikroi\u015flemci  ile  izleyerek  analog  duman  seviyesi  bilgilerini \ni\u015fleyen ve kendi kendine yang\u0131n alarm karar\u0131 verebilen dedekt\u00f6rlerin \u00f6l\u00e7t\u00fckleri analog bilgileri kontrol \npaneline g\u00f6ndermeleri gerekli olmayacakt\u0131r. \n36.7.2- Analog adresli optik duman dedekt\u00f6r\u00fc TS EN 54-7 \u2018e uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence \nbelgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.8- Analog adresli sabit s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n36.8.1-  Analog  adresli  sabit  s\u0131cakl\u0131k  dedekt\u00f6r\u00fc,  ortamdaki  s\u0131cakl\u0131k  de\u011fi\u015fimine  h\u0131zl\u0131  bir  bi\u00e7imde \ncevap verecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n36.8.2-  Analog  adresli  sabit  s\u0131cakl\u0131k  dedekt\u00f6r\u00fc  \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc  s\u0131cakl\u0131k  seviyelerini  kontrol  paneline \nyollarken;  tipi,  adresi  ve  dedekt\u00f6r\u00fcn  sa\u011fl\u0131kl\u0131  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  ile  ilgili  verileri  de  \u00e7evrim  kablosu  \u00fczerinden \nkontrol  paneline  g\u00f6nderilecektir.  Kirlenme  d\u00fczeltmesi,  zamana  ba\u011fl\u0131  de\u011fi\u015fim  karakteristikleri  gibi \nparametreleri  kendi  b\u00fcnyesindeki  bir  mikroi\u015flemci  ile  izleyerek  analog  s\u0131cakl\u0131k  bilgilerini  i\u015fleyen  ve \nkendi  kendine  yang\u0131n  alarm  karar\u0131  verebilen  dedekt\u00f6rlerin  \u00f6l\u00e7t\u00fckleri  analog  bilgileri  kontrol  paneline \ng\u00f6ndermeleri gerekli olmayacakt\u0131r. \n36.8.3- Analog adresli sabit s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc TS EN 54-5\u2018e uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence \nbelgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.9- Analog adresli s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc \n36.9.1-  Analog  adresli  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f  h\u0131z\u0131  dedekt\u00f6r\u00fc,  ortamdaki  s\u0131cakl\u0131k  de\u011fi\u015fimine  h\u0131zl\u0131  bir \nbi\u00e7imde cevap verecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n36.9.2- Analog adresli s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 dedekt\u00f6r\u00fc \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc s\u0131cakl\u0131k seviyelerini kontrol paneline \nyollarken;  tipi,  adresi  ve  dedekt\u00f6r\u00fcn  sa\u011fl\u0131kl\u0131  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  ile  ilgili  verileri  de  \u00e7evrim  kablosu  \u00fczerinden \nkontrol  paneline  g\u00f6nderilecektir.  Kirlenme  d\u00fczeltmesi,  zamana  ba\u011fl\u0131  de\u011fi\u015fim  karakteristikleri  gibi \nparametreleri  kendi  b\u00fcnyesindeki  bir  mikroi\u015flemci  ile  izleyerek  analog  s\u0131cakl\u0131k  bilgilerini  i\u015fleyen  ve \nkendi  kendine  yang\u0131n  alarm  karar\u0131  verebilen  dedekt\u00f6rlerin  \u00f6l\u00e7t\u00fckleri  analog  bilgileri  kontrol  paneline \ng\u00f6ndermeleri gerekli olmayacakt\u0131r. \n36.9.3-  Analog  adresli  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f  h\u0131z\u0131  dedekt\u00f6r\u00fc  TS  EN  54-5\u2018e  uygun  ve  ISO  9001  kalite \ng\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f67\n36.10- Analog adresli kombine optik duman ve s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc \n36.10.1-  Analog  adresli  kombine  optik  duman  ve  s\u0131cakl\u0131k  dedekt\u00f6r\u00fc  \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc  duman  ve  s\u0131cakl\u0131k \nseviyelerini  kontrol  paneline  yollarken;  tipi,  adresi  ve  dedekt\u00f6r\u00fcn  sa\u011fl\u0131kl\u0131  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  ile  ilgili  verileri  de \n\u00e7evrim kablosu \u00fczerinden kontrol paneline g\u00f6nderilecektir. Kirlenme d\u00fczeltmesi, zamana ba\u011fl\u0131 de\u011fi\u015fim \nkarakteristikleri gibi parametreleri kendi b\u00fcnyesindeki bir mikroi\u015flemci ile izleyerek duman ve s\u0131cakl\u0131k \nbilgilerini  i\u015fleyen  ve  kendi  kendine  yang\u0131n  alarm  karar\u0131  verebilen  dedekt\u00f6rlerin  \u00f6l\u00e7t\u00fckleri  analog \nbilgileri kontrol paneline g\u00f6ndermeleri gerekli olmayacakt\u0131r. \n36.10.2- Analog adresli kombine optik duman ve s\u0131cakl\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc, TS EN 54-5 ve TS EN 54-7\u2019 \nye uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.11- I\u015f\u0131n tipi duman dedekt\u00f6r\u00fc  \n35.11. maddesindeki \u015fartlar ge\u00e7erlidir. \n36.12- Adresli yang\u0131n alarm butonu \n36.12.1- Adresli yang\u0131n alarm butonu mikroi\u015flemci kontroll\u00fc olacak, sistemde elle \u00e7a\u015f\u0131lt\u0131r\u0131lan bir \nuyar\u0131 eleman\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015facak ve s\u0131va \u00fcst\u00fc ile s\u0131va alt\u0131 montaja uygun olacakt\u0131r. \n36.12.2-  Adresli  Yang\u0131n  ihbar  butonlar\u0131  elle  \u00e7al\u0131\u015facak  ve  s\u0131va  \u00fcst\u00fc  ve  s\u0131va  alt\u0131  tesise  uygun \nolacakt\u0131r. Yang\u0131n ihbar butonlar\u0131, \u00fczerlerindeki plastik film kapl\u0131 cam k\u0131r\u0131larak ve\/veya cam k\u0131r\u0131ld\u0131ktan \nsonra butona bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aktive edecek ve cam\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insan eline zarar vermeyecektir. \n36.12.3-  Adresli  yang\u0131n  ihbar  butonunun  \u00fczerinde  en  az  1  adet  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  g\u00f6sterge  bulunacakt\u0131r. \n\u00dczerinde \u201cYANGIN\u201d yaz\u0131s\u0131 yazacak ve nereye bas\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirten \u201cCam\u0131 K\u0131r\u201d ve \u201cD\u00fc\u011fmeye \nBas\u201d yaz\u0131lar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e ve cam \u00fczerinde bulunacakt\u0131r.  \n36.12.4-  Adresli  yang\u0131n  ihbar  butonu  bir  test  anahtar\u0131  vas\u0131tas\u0131yla  camlar\u0131  k\u0131r\u0131lmadan  da  test \nedilebilecektir. \n36.12.5- Adresli yang\u0131n ihbar butonu TS EN54-11\u2018e uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine \nsahip, \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.13- Adresli saha kontrol mod\u00fclleri \n36.13.1- Adresli k\u0131sa devre izolat\u00f6r mod\u00fcl\u00fc \n36.13.1.1- K\u0131sa devre izolat\u00f6r mod\u00fclleri saha cihazlar\u0131na entegre veya ayr\u0131 cihaz \u015feklinde olabilir. \n36.13.1.2-  Analog  adresli  Yang\u0131n  kontrol  panelinin  \u00e7evrimine  ba\u011flanacak  veya  saha  cihazlar\u0131na \nentegre  olan  k\u0131sa  devre  izolat\u00f6rleri,  hatta  bulunan  dedekt\u00f6r,  buton  ve  mod\u00fcllerin  aras\u0131na  her  yang\u0131n \nb\u00f6lgesi  ge\u00e7i\u015finde  veya  en  fazla  32  adresli  cihazda  bir  ba\u011flanarak  bir  k\u0131sa  devre  durumunda  \u00e7evrimin \ntamamen devre d\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecektir. \n36.13.1.3-  K\u0131sa  devre  durumunda,  izolat\u00f6r  kendili\u011finden  aktif  duruma  ge\u00e7ecektir.  \u0130zolat\u00f6r  ayr\u0131 \ncihaz  \u015feklinde  ise  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  g\u00f6sterge  yard\u0131m\u0131yla  izolat\u00f6r\u00fcn  durumu  izlenebilecektir.  Ayr\u0131ca,  k\u0131sa  devre \ndurumu analog adresli panelden de izlenebilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n\f68\n36.13.1.4-  K\u0131sa  devre  izolat\u00f6r  mod\u00fcl\u00fc  ISO  9001  kalite  g\u00fcvence  belgesine  sahip  \u00fcretici  firma \nmamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.13.2-Adresli b\u00f6lge denetim mod\u00fcl\u00fc \n36.13.2.1-  Adresli  Yang\u0131n  kontrol  paneli  \u00e7evrimine  ba\u011flanacak  b\u00f6lge  denetim  mod\u00fcl\u00fc \nkonvansiyonel  bir  yang\u0131n  b\u00f6lgesinin  sisteme  ba\u011flanmas\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lacak,  b\u00f6lge  denetim  mod\u00fcl\u00fc \nmikroi\u015flemci kontroll\u00fc olacak ve konvansiyonel b\u00f6lge devresinde hem k\u0131sa devre hem de a\u00e7\u0131k devreler \ni\u00e7in ar\u0131za denetimi yap\u0131lacakt\u0131r. \n36.13.2.2- Mod\u00fcl\u00fcn \u00fczerinde cihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, alarm ve ar\u0131za durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir g\u00f6sterge \nbulunacak ve mod\u00fclle birlikte montaj kutusu ve gerekli besleme sa\u011flanacakt\u0131r.  \n36.13.2.3-  Adresli  b\u00f6lge  denetim  mod\u00fcl\u00fc,    TS  EN  54-4\u2018e  uygun  ve  ISO  9001  kalite  g\u00fcvence \nbelgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.13.3- Adresli Sesli ve\/veya \u0131\u015f\u0131kl\u0131 uyar\u0131 kontrol mod\u00fcl\u00fc \n36.13.3.1-  Analog  adresli  Yang\u0131n  kontrol  paneli  \u00e7evrimine  ba\u011flanacak  kontrol  mod\u00fcl\u00fc  sesli  ve \n\u0131\u015f\u0131kl\u0131 alarm cihazlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lacak ve mikroi\u015flemci kontroll\u00fc olacakt\u0131r. \n36.13.3.2- \u00c7\u0131k\u0131\u015flar s\u00fcrekli veya kesikli \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde programlanabilecek, sesli ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 alarm \ndevrelerinde  a\u00e7\u0131k  devre  ve  k\u0131sa  devre  ar\u0131zalar\u0131na  kar\u015f\u0131  s\u00fcrekli  denetim  alt\u0131nda  tutulacak  ve  mod\u00fcl\u00fcn \n\u00fczerinde cihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, alarm ve ar\u0131za durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir g\u00f6sterge bulunacakt\u0131r. \n36.13.3.3-  Mod\u00fclle  birlikte  montaj  kutusu,  e\u011fer  gerekli  ise  24  V  DA  denetlenebilir  besleme \n\u00fcnitesi, \u015farj \u00fcnitesi ve ak\u00fcler verilecektir. Duruma g\u00f6re bir besleme \u00fcnitesi birden fazla kontrol mod\u00fcl\u00fc \nbesleyebilecektir.  \n36.13.3.4-  Adresli  sesli  ve  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  alarm  kontrol  mod\u00fcl\u00fc  ISO  9001  kalite  g\u00fcvence  belgesine  sahip \n\u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.13.4- Adresli r\u00f6le mod\u00fcl\u00fc \n36.13.4.1-  Adresli  Yang\u0131n  kontrol  paneli  \u00e7evrimine  ba\u011flanacak  r\u00f6le  mod\u00fcl\u00fc,  bir  yang\u0131n \ndurumunda kontrol edilmesi gereken cihazlar\u0131n aktivasyonu i\u00e7in kullan\u0131lacak ve mikroi\u015flemci kontroll\u00fc \nolacakt\u0131r. \n36.13.4.2-  Gerilimsiz,  tek  kutuplu  kontaklar\u0131  ile  hem  normalde  a\u00e7\u0131k  hem  de  normalde  kapal\u0131 \n\u00e7al\u0131\u015fmaya uygun olacakt\u0131r.  \n36.13.4.3- Adresli role mod\u00fcl\u00fc, giri\u015f cihazlar\u0131n\u0131n herhangi bir kombinezonu ile aktive edilebilecek \nve mod\u00fcl\u00fcn \u00fczerinde cihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, alarm ve ar\u0131za durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir g\u00f6sterge bulunacakt\u0131r. \n36.13.4.4-  Adresli  role  mod\u00fcl\u00fc  ISO  9001  kalite  g\u00fcvence  belgesine  sahip  \u00fcretici  firma  mamul\u00fc \nolacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f69\n36.13.5- Adresli kontak izleme mod\u00fcl\u00fc \n36.13.5.1-  Adresli  Yang\u0131n  kontrol  paneli  \u00e7evrimine  ba\u011flanacak  kontak  izleme  mod\u00fcl\u00fc  sprinkler \nsistemi, alarm giri\u015fleri, genel ama\u00e7l\u0131 yang\u0131n cihazlar\u0131, kontrol anahtarlar\u0131 ve di\u011fer g\u00fcvenlik cihazlar\u0131n\u0131n \nkonumlar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in kullan\u0131lacak ve mikroi\u015flemci kontroll\u00fc olacakt\u0131r. \n36.13.5.2- Normalde a\u00e7\u0131k ve normalde kapal\u0131 kontaklar\u0131 izleyebilecek. \n36.13.5.3- Adresli kontak izleme mod\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde cihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, alarm ve ar\u0131za durumlar\u0131n\u0131 \ng\u00f6steren \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir g\u00f6sterge bulunacakt\u0131r.  \n36.13.5.4-  Adresli  kontak  izleme  mod\u00fcl\u00fc  ISO  9001  kalite  g\u00fcvence  belgesine  sahip  \u00fcretici  firma \nmamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.14- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n35.18,.maddesi ge\u00e7erlidir. \n36.15- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6r\u00fc \n35.19. maddesi ge\u00e7erlidir. \n36.16- D\u00e2hili elektronik yang\u0131n uyar\u0131 fla\u015f\u00f6rl\u00fc siren \n35.20. maddesi ge\u00e7erlidir. \n36.17- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 sireni \n35.21. maddesi ge\u00e7erlidir. \n36.18- Harici elektronik yang\u0131n uyar\u0131 siren fla\u015f\u00f6r\u00fc \n35.22. maddesi ge\u00e7erlidir. \n36.19- Paralel ihbar lambas\u0131 \n35.23. maddesi ge\u00e7erlidir. \n36.20- Yard\u0131mc\u0131 g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 \n36.20.1- Sistemde ayr\u0131ca besleme ihtiyac\u0131 olan cihazlar\u0131n beslenmesi i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 \nkullan\u0131lacakt\u0131r.  Yard\u0131mc\u0131  g\u00fc\u00e7  kaynaklar\u0131,  alg\u0131lama  elemanlar\u0131n\u0131  beslemek  ama\u00e7l\u0131  kullan\u0131lacaksa \ns\u00fck\u00fbnette  en  az  24  saat;  uyar\u0131  cihazlar\u0131n\u0131  (siren,  fla\u015f\u00f6r  vb.)  beslemek  ama\u00e7l\u0131  kullan\u0131lacaksa  alarm \ndurumunda en az 30 dakika t\u00fcm fonksiyonlar\u0131n\u0131 yerine getirebilecek \u015fekilde tam kapal\u0131, s\u0131zd\u0131rmaz tip, \nbak\u0131m gerektirmeyen ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rler ile te\u00e7hiz edilecektir. \n36.20.2 Yard\u0131mc\u0131 g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda DA besleme hatt\u0131 sonuna hat sonu r\u00f6lesi konulacak ve \nuygun bir adresli mod\u00fcl kullan\u0131larak bu r\u00f6lenin durumu yang\u0131n panelinden izlenebilir hale getirilecektir. \nB\u00f6ylece DA besleme hatt\u0131 da denetim alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f70\n36.20.3- Yard\u0131mc\u0131 g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 TS EN54-4\u2019e uygun ve ISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip \n\u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.21 Adresli patlay\u0131c\u0131 gaz dedekt\u00f6r\u00fc  \n          36.21.1-  Do\u011falgaz  ve  LPG  gibi  hidrokarbon  esasl\u0131  t\u00fcm  patlay\u0131c\u0131  gazlar\u0131  alg\u0131layacak  ve  alarm \nsinyali verecektir. \n36.21.2- \u00dczerinde bulunan led sayesinde sistemin alarm konumunda oldu\u011funu g\u00f6sterecektir. \n36.21.3-  Konvansiyonel  patlay\u0131c\u0131  gaz  dedekt\u00f6r\u00fc  TS  EN  50194\u2019e  standart  sertifikas\u0131na  ve  ISO \n9001 kalite g\u00fcvencesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.21.4- 220 V AA veya 12\/24 V DA besleme gerilimiyle \u00e7al\u0131\u015fabilecektir.  \n36.21.5-  Adresli patlay\u0131c\u0131 gaz dedekt\u00f6r\u00fc TS EN 50194 standart sertifikas\u0131na ve ISO 9001 kalite \ng\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.22 Adresli karbonmonoksit gaz dedekt\u00f6r\u00fc  \n36.22.1- Karbon monoksit gaz\u0131n\u0131 alg\u0131layacak ve alarm sinyali verecektir. \n          36.22.2- \u00dczerinde bulunan LED sayesinde sistemin alarm konumunda oldu\u011funu g\u00f6sterecektir. \n          36.22.3- 220 V AA veya 12\/24 V DA besleme gerilimiyle \u00e7al\u0131\u015fabilecektir.  \n36.22.4-Konvansiyonel  karbonmonoksit  gaz  dedekt\u00f6r\u00fc,  TS  EN  50291  standart  sertifikas\u0131na  ve \nISO 9001 kalite g\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \n36.22.5- 220 V AA veya 12\/24 V DA besleme gerilimiyle \u00e7al\u0131\u015fabilecektir.  \n36.22.6- Adresli karbonmonoksit gaz dedekt\u00f6r\u00fc, TS EN 50291 standart sertifikas\u0131na ve ISO 9001 \nkalite g\u00fcvence belgesine sahip \u00fcretici firma mamul\u00fc olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n         \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f71\n37- Acil durum ayd\u0131nlatma ve y\u00f6nlendirme sistemi \n37.1- Kapsam ve genel \u00f6zellikler \n37.1.1-  Normal  ayd\u0131nlatma  sisteminin  yang\u0131n,  deprem,  sabotaj,  su  bask\u0131n\u0131,  elektrik  ar\u0131zas\u0131  gibi \nnedenlerle  devre  d\u0131\u015f\u0131  kalmas\u0131  sonucu,  bina  karanl\u0131kta  kald\u0131\u011f\u0131nda,  \u00fczerindeki  yaz\u0131  veya  grafik \ng\u00f6sterimlerle  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  noktalar\u0131n\u0131  veya  g\u00fczergahlar\u0131n\u0131  g\u00f6stermek  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  noktalar\u0131  ula\u015f\u0131m  g\u00fczergahlar\u0131n\u0131 \nayd\u0131nlatmak  amac\u0131yla  kullan\u0131lacak  olan  acil  durum  ayd\u0131nlatma  ve  y\u00f6nlendirme  \u00fcniteleri,  a\u015fa\u011f\u0131daki \n\u015fartlar\u0131 yerine getireceklerdir. \n37.1.2- Cihazlar 220-230 Volt, 50Hz \u015febeke gerilimine uygun olacakt\u0131r. \n37.1.3- Acil durum ayd\u0131nlatma ve y\u00f6nlendirme \u00fcniteleri TS 8710 -TS EN 60598-2-22 standart\u0131na \nuygun ve TSE, CE belgeli olacakt\u0131r. \n37.1.4-  Floresan  lambal\u0131  acil  durum  ayd\u0131nlatma  ve  y\u00f6nlendirme  \u00fcnitelerinin  i\u00e7inde  bulunan \nkontrol \u00fcniteleri TS EN 61347-2-7 standart\u0131na uygun ve TSE, CE belgeli olacakt\u0131r. \n37.1.5- Cihaz\u0131n \u015febeke ba\u011flant\u0131 klemensi TSE, CE belgeli olacakt\u0131r. \n37.1.6- Cihaz\u0131n lamba duylar\u0131 TSE, CE olacakt\u0131r. \n37.1.7- Cihaz\u0131n lamba\/lambalar\u0131 Avrupa veya Amerika orjinli olacakt\u0131r. \n37.1.8-  Cihazlar\u0131n  etiketleri,  s\u0131va  \u00fcst\u00fc  modellerde  montaj  s\u0131ras\u0131nda,  s\u0131va  alt\u0131  modellerde  lamba \nde\u011fi\u015ftirilirken  g\u00f6r\u00fclebilir  durumda  olacak,  etiket  hem  su  hem  de  petrol  eteri  ile  15  saniye  s\u00fcre  ile \nsilindi\u011finde okunabilir durumda kalacakt\u0131r. \n37.1.9- Kesintide yanan modellerde lamba, \u015febeke gerilimi varken s\u00f6n\u00fck olacak, \u015febeke gerilimi \nkesildi\u011finde en ge\u00e7 1 saniye i\u00e7inde devreye girecektir.  S\u00fcrekli yanan modellerde lamba, \u015febeke gerilimi \nvarken yanacak, \u015febeke gerilimi kesildi\u011finde yanmaya devam edecektir.   \n37.1.10- S\u00fcrekli yanan floresan lambal\u0131 modellerde filamanlar i\u00e7in \u00f6n \u0131s\u0131tma devresi olacakt\u0131r. \n37.1.11- Acil durumda lamban\u0131n ak\u00fcden yanma s\u00fcresi en az 1 saat olmak \u00fczere, projede belirtilen \ns\u00fcre kadar olacakt\u0131r. \n. \n37.1.12-  Acil  durum  s\u00fcresi  sonunda  gerilimi  azalan  ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r  i\u00e7in  a\u015f\u0131r\u0131  de\u015farj  koruma  devresi \nbulunacakt\u0131r. \n37.1.13-  Cihaz\u0131n  \u00fczerinde  ak\u00fcn\u00fcn  \u015farj  edildi\u011fini  g\u00f6steren  k\u0131rm\u0131z\u0131  veya  ye\u015fil  renkli  bir  \u015farj \ng\u00f6stergesi bulunacakt\u0131r. \n37.1.14- Floresan lambal\u0131 \u00fcnitelerde en az 4 y\u0131l \u00f6m\u00fcrl\u00fc y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 \u015farj edilebilir \nkuru  tip  nikel-kadmiyum  veya  nikel-metal-hidrit  tipte  ak\u00fc  bulunacakt\u0131r.    Elektronik  devre  ile  ak\u00fc \naras\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131,  servise  imkan  sa\u011flayacak  \u015fekilde  ge\u00e7me  konnekt\u00f6rl\u00fc  ve  konnekt\u00f6r\u00fcn  ters \ntak\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen \u00f6zellikte olacakt\u0131r.  Halojen spotlu cihazlarda ise en az 4 y\u0131l \u00f6m\u00fcrl\u00fc 12 Volt kapal\u0131 \ntip bak\u0131m gerektirmeyen kur\u015fun asit ak\u00fc(ler) bulunacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f72\n37.1.15- Cihaz 70\u00b0C anormal \u015fartlarda 1 saat \u015febeke geriliminde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra beyan \u00e7al\u0131\u015fma \ns\u00fcresinin en az yar\u0131s\u0131 kadar acil modda \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f olmal\u0131 fakat buna kar\u015f\u0131l\u0131k normal \n\u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131nda bataryan\u0131n 5mm \u00e7evresindeki ortam hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 50\u00b0\u2019yi a\u015fmamal\u0131d\u0131r. \n37.1.16-  Cihazlar,  Bilim  Sanayi  ve  Teknoloji  Bakanl\u0131\u011f\u0131  taraf\u0131ndan  onaylanm\u0131\u015f  garanti  belgeli \nolacakt\u0131r. \n37.1.17-  2  metre  geni\u015fli\u011fine  kadar  olan  ka\u00e7\u0131\u015f  yollar\u0131nda,  ka\u00e7\u0131\u015f  yolunun  merkez  hatt\u0131  boyunca, \nd\u00f6\u015feme  seviyesi  \u00fczerinde,  herhangi  bir  noktada  acil  ayd\u0131nlatma  seviyesi  en  az  1  Lux  olacak  \u015fekilde \narmat\u00fcr yerle\u015fimi yap\u0131lacakt\u0131r.   \n37.1.18-  Ka\u00e7\u0131\u015f  yollar\u0131na  ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flayan  60m\u00b2'den  daha  b\u00fcy\u00fck  alanlarda  ve  toplanma \nb\u00f6lgelerinde, alan\u0131n 0.5 metre \u00e7evre kenarlar\u0131 hari\u00e7, d\u00f6\u015feme seviyesi \u00fczerinde ayd\u0131nlatma \u015fiddeti en az \n0.5 Lux olacak \u015fekilde armat\u00fcr yerle\u015fimi yap\u0131lacakt\u0131r. \n37.1.19-  Elektrik  kesildi\u011finde  kapat\u0131larak  devreden  \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131  gereken  cihazlar,  enerji  da\u011f\u0131t\u0131m, \n\u00fcretim  ve  end\u00fcstriyel  proses  kontrol  odalar\u0131  veya  kazan,  kimyasal  banyo,  hareketli  makine,  elektrik \nkesildi\u011finde derhal durmayan bir konvey\u00f6r vb. riskli ve tehlikeli alanlarda ve kasa dairesi gibi \u00f6nem arz \neden mahallerde acil ayd\u0131nlatma seviyesi 15 Lux\u2019ten az olmamak \u00fczere normal ayd\u0131nlatma seviyesinin \n%10\u2019u olacakt\u0131r. \n37.1.20-  Yang\u0131n  dolab\u0131,  yang\u0131n  s\u00f6nd\u00fcrme  t\u00fcp\u00fc,  yang\u0131n  alarm  butonu,  ilktard\u0131m  malzemeleri, \ng\u00fcvenlik i\u015faretleri vb. nesnelerin bulundu\u011fu alanlar yatay d\u00fczlemde en fazla 2 metre uzakl\u0131kta bulunan \nbir acil ayd\u0131nlatma cihaz\u0131 ile ayd\u0131nlat\u0131lacakt\u0131r. \n37.1.21-  Acil  ayd\u0131nlatma  cihazlar\u0131  2-4.5  metre,  acil  y\u00f6nlendirme  cihazlar\u0131  ise  2-2.5  metre \ny\u00fckseklikler aras\u0131na tak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n37.1.22- Cihazlar\u0131n \u015febeke ba\u011flant\u0131lar\u0131 herhangibir anahtardan ge\u00e7meden yap\u0131lmal\u0131 ve \u015febeke faz\u0131 \nayn\u0131 b\u00f6lgede bulunan normal ayd\u0131nlatma armat\u00fcrler ile ayn\u0131 faz olmal\u0131d\u0131r. \n37.2- Acil durum  ayd\u0131nlatma \u00fcniteleri: \n37.2.1- Etan\u015f tip 8 W acil durum ayd\u0131nlatma \u00fcniteleri \n37.2.1.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.2.1.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.2.1.3- Cihaz tavana ve duvara s\u0131va \u00fcst\u00fc montaj\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n37.2.1.4- Cihaz\u0131n g\u00f6vdesi ile \u015feffaf kapa\u011f\u0131 polikarbonat malzemeden mamul olacakt\u0131r. \n37.2.1.5- Cihaz IP65 koruma s\u0131n\u0131f\u0131na haiz olacakt\u0131r. \n37.2.2- Etan\u015f tip 36 W acil durum ayd\u0131nlatma \u00fcniteleri \n37.2.2.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f37.2.2.2-  Cihaz\u0131n  lambas\u0131,  beyaz  renkli  18  W  veya  36  W,  d\u00fcz  veya  kompak  floresan  lamba \nolacakt\u0131r. \n37.2.2.3-  Cihaz  tavana  veya  duvara  monte  edilebilecek  \u00f6zellikte  olacak  ve  y\u00fcksek  tavanl\u0131 \nmekanlarda zincir veya tij ile asmaya uygun olacakt\u0131r. \n73\n37.2.2.4- Cihaz\u0131n g\u00f6vdesi ile \u015feffaf polikarbonat malzemeden mamul olacakt\u0131r. \n37.2.2.5- Cihaz IP65 koruma s\u0131n\u0131f\u0131na haiz olacakt\u0131r. \n37.2.3- Y\u00f6nlendirilebilir spotlu acil durum ayd\u0131nlatma \u00fcniteleri  \n37.2.3.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.2.3.2-  Cihaz  yatay  ve  d\u00fc\u015fey  y\u00f6nde  ayarlanabilir  tek  veya  \u00e7ift  spotlu,  elde  ta\u015f\u0131nabilir  veya \nduvara monte edilebilir \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n37.2.3.3- Cihaz 12 Volt, 20 W (veya 35 W veya 50 W) i\u011fne ayakl\u0131 halojen lambal\u0131 olacakt\u0131r.  \n37.2.3.4-  \u015eebeke  gerilimi  varken  lamba(lar)  s\u00f6n\u00fck  olacak, \u015febeke  gerilimi  kesildi\u011finde lambalar \nderhal devreye girecektir. \n37.2.3.5- Cihazda kapal\u0131 tip bak\u0131m gerektirmeyen kur\u015fun asit ak\u00fc(ler) bulunacakt\u0131r.  \n37.2.3.6- Acil durum s\u00fcresi sonunda gerilimi azalan ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck gerilim ve a\u015f\u0131r\u0131 de\u015farj \nkoruma devresi bulunacakt\u0131r. \n37.2.3.7-  Cihaz  \u00fczerinde  \u015febekenin  varl\u0131\u011f\u0131n\u0131  g\u00f6steren  ye\u015fil,  ak\u00fc  geriliminin  d\u00fc\u015f\u00fck  oldu\u011funu \ng\u00f6steren  sar\u0131,  lamban\u0131n  bozulmu\u015f  veya  devre  d\u0131\u015f\u0131  oldu\u011funu  g\u00f6steren  k\u0131rm\u0131z\u0131  renkli  uyar\u0131  g\u00f6stergeler \nbulunacakt\u0131r. \n37.2.3.8- Cihaz \u00fczerinde lambalar\u0131n yanmas\u0131n\u0131 test edilebilecek bir test butonu bulunacakt\u0131r. \n37.2.3.9-  Seyyar  kullan\u0131lacak  cihazlar  i\u00e7in,  ta\u015f\u0131ma  s\u0131ras\u0131nda  lambalar\u0131n  gereksiz  yanmamas\u0131  i\u00e7in \nlamba a\u00e7ma\/kapama anahtarlar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n37.2.3.10- \u00dcnitenin \u015febeke ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in en az 150 cm boyunda toprakl\u0131 kablolu fi\u015f bulunacakt\u0131r. \n37.2.3.11- \u00dcniteler, f\u0131r\u0131n boyal\u0131 DKP sacdan mamul olup, koruma s\u0131n\u0131f\u0131 IP 50 olacakt\u0131r. \n37.2.3.12-  \u00dcnite  i\u00e7inde  bulunan  ak\u00fc,  ta\u015f\u0131ma  s\u0131ras\u0131nda  sa\u011fa  sola  hareket  ederek  devrelere  zarar \nvermemesi i\u00e7in kutu i\u00e7inde, sa\u011flam bir yere sabitlenmi\u015f olacakt\u0131r. \n37.2.4- D\u00e2hili tip 8W s\u0131va \u00fcst\u00fc acil durum ayd\u0131nlatma \u00fcniteleri \n37.2.4.1- Cihaz, genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.2.4.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f74\n37.2.4.3- Tek y\u00fczl\u00fc ve \u00e7ift y\u00fczl\u00fc olmak \u00fczere iki de\u011fi\u015fik tipte hem tavana hem de duvara monte \nedilebilecek \u00f6zellikte ve y\u00fcksek mekanlarda zincir veya tij ile as\u0131labilir \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n37.2.4.4-  Cihaz,  \u00e7elik  sacdan  veya  aluminyumdan  mamul  toz  boyal\u0131  olup,  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131  IP  50 \nolacakt\u0131r. \n37.2.4.5- \u00dcnitelerde kullan\u0131lan yar\u0131 ge\u00e7irgen pleksiglas panel, tek y\u00fczl\u00fc ve \u00e7ift y\u00fczl\u00fc modellerde \ntek par\u00e7a olacak ve \u00fcniteye yan kapaklarla sabitlenecektir. \n37.2.4.6- Cihaz \u00fczerinde lambalar\u0131n yanmas\u0131n\u0131 test edilebilecek bir test butonu bulunacakt\u0131r. \n37.2.5- D\u00e2hili asma tavan tipi 8 W dekoratif acil durum ayd\u0131nlatma \u00fcniteleri: \n37.2.5.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.2.5.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.2.5.3- Cihaz asma tavana ankastre monte edilebilecek \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n37.2.5.4- Cihaz \u00fczerinde lambalar\u0131n yanmas\u0131n\u0131 test edilebilecek bir test butonu bulunacakt\u0131r \n37.3- Acil durum y\u00f6nlendirme \u00fcniteleri \n37.3.1- Etan\u015f tip 8 W acil durum y\u00f6nlendirme \u00fcniteleri: \n37.3.1.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.3.1.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.3.1.3- Cihaz tek y\u00fczl\u00fc ve duvara s\u0131va \u00fcst\u00fc montaj\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n37.3.1.4- Cihaz\u0131n g\u00f6vdesi ile opak kapa\u011f\u0131 polikarbonat malzemeden mamul olacakt\u0131r. \n37.3.1.5- Cihaz IP 65 koruma s\u0131n\u0131f\u0131na haiz olacakt\u0131r. \n37.3.1.6-  Y\u00f6nlendirme  etiketi  24  m  mesafeden  g\u00f6r\u00fclebilecek  \u015fekilde  minimum  12  cm \ny\u00fcksekli\u011finde yar\u0131 ge\u00e7irgen ye\u015fil zemin \u00fczerine beyaz ko\u015fan adam, ok ve kap\u0131 grafik i\u015fareti olacakt\u0131r. \n37.3.2- D\u00e2hili tip 8 W acil durum y\u00f6nlendirme \u00fcnitesi: \n37.3.2.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.3.2.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.3.2.3- Cihaz tavana ve duvara s\u0131va \u00fcst\u00fc montaj\u0131na uygun tek (veya \u00e7ift) y\u00fczl\u00fc olacakt\u0131r. \n37.3.2.4- Cihaz \u00fczerinde lambalar\u0131n yanmas\u0131n\u0131 test edilebilecek bir test butonu bulunacakt\u0131r. \n37.3.2.5-  Y\u00f6nlendirme  etiketi  24  m  mesafeden  g\u00f6r\u00fclebilecek  \u015fekilde  minimum  12  cm \ny\u00fcksekli\u011finde yar\u0131 ge\u00e7irgen ye\u015fil zemin \u00fczerine beyaz ko\u015fan adam, ok ve kap\u0131 grafik i\u015fareti olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f75\n37.3.3- D\u00e2hili tip b\u00fcy\u00fck i\u015faretli 8 W acil durum y\u00f6nlendirme \u00fcnitesi: \n37.3.3.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.3.3.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.3.3.3-  Cihaz  tavana  veya  duvara  monte  edilebilecek  \u00f6zellikte  olacak  ve  y\u00fcksek  tavanl\u0131 \nmek\u00e2nlarda zincir veya tij ile asmaya uygun olacakt\u0131r. \n37.3.3.4- Cihaz \u00fczerinde lambalar\u0131n yanmas\u0131n\u0131 test edilebilecek bir test butonu bulunacakt\u0131r. \n37.3.3.5-  Cihaz\u0131n  monte  edildi\u011fi  yerde  alt  k\u0131sm\u0131n  ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  cihaz\u0131n  alt\u0131nda  ayd\u0131nlatma \npencereler bulunacakt\u0131r. \n37.3.3.6-  Y\u00f6nlendirme  etiketi  36  m  mesafeden  g\u00f6r\u00fclebilecek  \u015fekilde  minimum  18  cm \ny\u00fcksekli\u011finde yar\u0131 ge\u00e7irgen ye\u015fil zemin \u00fczerine beyaz ko\u015fan adam, ok ve kap\u0131 grafik i\u015fareti olacakt\u0131r. \n37.3.4- D\u00e2hili tip \u00e7ok b\u00fcy\u00fck i\u015faretli 8 W acil durum y\u00f6nlendirme \u00fcnitesi: \n37.3.4.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.3.4.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.3.4.3-  Cihaz  tavana  veya  duvara  monte  edilebilecek  \u00f6zellikte  olacak  ve  y\u00fcksek  tavanl\u0131 \nmekanlarda zincir veya tij ile asmaya uygun olacakt\u0131r. \n37.3.4.4-  Y\u00f6nlendirme  etiketi  80  m  mesafeden  g\u00f6r\u00fclebilecek  \u015fekilde  minimum  40  cm \ny\u00fcksekli\u011finde yar\u0131 ge\u00e7irgen ye\u015fil zemin \u00fczerine beyaz ko\u015fan adam, ok ve kap\u0131 grafik i\u015fareti olacakt\u0131r. \n37.3.5-  D\u00e2hili  asma  tavan  tipi  kenardan  ayd\u0131nlatmal\u0131  8  W  dekoratif  acil  durum  y\u00f6nlendirme \n\u00fcnitesi: \n37.3.5.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.3.5.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.3.5.3- Cihaz asma tavana ankastre monte edilebilecek \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n37.3.5.4- Cihaz \u00fczerinde lambalar\u0131n yanmas\u0131n\u0131 test edilebilecek bir test butonu bulunacakt\u0131r. \n37.3.5.5- Y\u00f6nlendirme i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru sarkan \u015feffaf levhan\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 minimum 8 mm olacak, \ny\u00f6nlendirme  i\u015fareti  pleksiglas\u0131n  her  iki  y\u00fczeyine  serigrafi  bask\u0131l\u0131  olacakt\u0131r.    Levha  \u00fczerindeki \ny\u00f6nlendirme  i\u015fareti  24  m  mesafeden  g\u00f6r\u00fclebilecek  \u015fekilde  12  cm  y\u00fcksekli\u011finde  ye\u015fil  zemin  \u00fczerine \nbeyaz ko\u015fan adam, ok ve kap\u0131 grafik i\u015fareti olacakt\u0131r. \n37.3.6-  D\u00e2hili  tip  kenardan  ayd\u0131nlatmal\u0131  b\u00fcy\u00fck  i\u015faretli  8  W  dekoratif  acil  durum  y\u00f6nlendirme \n\u00fcnitesi: \n37.3.6.1- Cihaz genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f76\n37.3.6.2- Cihaz\u0131n lambas\u0131, beyaz renkli 8 W T5 floresan lamba olacakt\u0131r. \n37.3.6.3-  Cihaz  tavana  veya  duvara  monte  edilebilecek  \u00f6zellikte  olacak  ve  y\u00fcksek  tavanl\u0131 \nmek\u00e2nlarda zincir veya tij ile asmaya uygun olacakt\u0131r. \n37.3.6.4- Cihaz \u00fczerinde lambalar\u0131n yanmas\u0131n\u0131 test edilebilecek bir test butonu bulunacakt\u0131r. \n37.3.6.5- Y\u00f6nlendirme i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru sarkan \u015feffaf levhan\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 minimum 8 mm olacak, \ny\u00f6nlendirme  i\u015fareti  pleksiglas\u0131n  her  iki  y\u00fczeyine  serigrafi  bask\u0131l\u0131  olacakt\u0131r.  Levha  \u00fczerindeki \ny\u00f6nlendirme  i\u015fareti  32  m  mesafeden  g\u00f6r\u00fclebilecek  \u015fekilde  16  cm  y\u00fcksekli\u011finde  ye\u015fil  zemin  \u00fczerine \nbeyaz ko\u015fan adam, ok ve kap\u0131 grafik i\u015fareti olacakt\u0131r. \n37.4- Acil durum d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00fcniteleri \n37.4.1- Genel \u00f6zellikler: \n37.4.1.1-  Mevcut  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrlerinin  lambalar\u0131n\u0131,  acil  durum  ayd\u0131nlatmas\u0131nda  kullanmak \namac\u0131yla, bu armat\u00fcrlerin i\u00e7ine monte edilecek olan acil durum ayd\u0131nlatma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00fcniteleri di\u011fer \nlambalar gibi anahtarla a\u00e7\u0131l\u0131p kapat\u0131labilecek \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n37.4.1.2-  Cihaz  armat\u00fcre  gelen  anahtar  \u00f6ncesi  (anahtarlanmam\u0131\u015f)  ayn\u0131  faz  ile  s\u00fcrekli  olarak \nbeslenecektir.  Ak\u00fcn\u00fcn  ba\u011fl\u0131  ve  \u015farj  edilmekte  oldu\u011funu  g\u00f6steren  LED,  d\u0131\u015fardan  g\u00f6r\u00fcnecek  \u015fekilde \narmat\u00fcre monte edilecektir. \n37.4.1.3- Kablo ba\u011flant\u0131lar\u0131 i\u00e7in h\u0131zl\u0131 montaja uygun ge\u00e7me tip klemensler olacakt\u0131r. \n37.4.2- Fluoresan lambalar i\u00e7in acil durum ayd\u0131nlatma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme kitleri: \n37.4.2.1- \u00dcnite, genel \u00f6zellikler ve acil durum d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00fcniteleri genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcmlerinde \nilgili \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.4.2.2-  Acil  durum  ayd\u0131nlatma  d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme  \u00fcnitesi,  elektronik  mod\u00fcl  ve  y\u00fcksek  s\u0131cakl\u0131\u011fa \ndayan\u0131kl\u0131 \u015farj edilebilir kuru tip nikel-kadmiyum ak\u00fc paketinden olu\u015facakt\u0131r. \n37.4.2.3- \u00dcnitenin \u0131\u015f\u0131k ak\u0131s\u0131 36 W\u2019a kadar lambalar i\u00e7in normal de\u011ferinin %15\u2019den, 65 W\u2019a kadar \nlambalar i\u00e7in  normal de\u011ferinin %10\u2019den daha az olmayacakt\u0131r. \n37.4.2.4- \u00dcnite, hem elektronik balast hem de sac balast ile \u00e7al\u0131\u015fmaya uyumlu olacakt\u0131r. \n37.4.3- 12 V halojen lambalar i\u00e7in acil durum ayd\u0131nlatma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme kitleri: \n37.4.3.1- \u00dcnite, genel \u00f6zellikler ve acil durum d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00fcniteleri genel \u00f6zellikler b\u00f6l\u00fcmlerinde \nilgili \u015fartlara uygun olacakt\u0131r. \n37.4.3.2- Acil durum ayd\u0131nlatma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00fcnitesi, elektronik mod\u00fcl ve 12 V kapal\u0131 tip bak\u0131m \ngerektirmeyen kur\u015fun asit ak\u00fc(ler) bulunacakt\u0131r. \n37.4.3.3-  \u00dcnite,  50  W\u2019a  kadar  12  V  halojen  lambalarla  uyumlu  bir  \u015fekilde  \u00e7al\u0131\u015facak  ve  balast \nl\u00fcmen fakt\u00f6r\u00fc %100 olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f37.4.3.4- \u00dcnite hem elektronik hem de sac transformat\u00f6r ile \u00e7al\u0131\u015fmaya uyumlu olacakt\u0131r. \n37.4.3.5-  Elektronik  mod\u00fcl  ile  ak\u00fc  aras\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131  servise  imkan  sa\u011flayacak  \u015fekilde  ge\u00e7me \npapu\u00e7lu  olacak,  ba\u011flant\u0131  kablolar\u0131  ters  ba\u011flant\u0131  ihtimaline  kar\u015f\u0131l\u0131k  polaritelerine  g\u00f6re  iki  ayr\u0131  renkte \nolacakt\u0131r. \n77\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f78\n38- Genel yay\u0131n (seslendirme) ve anons sistemi \n38.1- Kapsam \nSeslendirme  ve  anons  yap\u0131lmas\u0131  gerekli  g\u00f6r\u00fcl\u00fcp  hoparl\u00f6r  konulan  mek\u00e2nlarda;  acil  veya  genel \nama\u00e7l\u0131 anons iletimi, seminer veya konferans ama\u00e7l\u0131 toplant\u0131larda seslendirme, genel ama\u00e7l\u0131 fon m\u00fczi\u011fi \nyay\u0131nlanmas\u0131, sistemini kapsar. \n38.2- Sistem  \n38.2.1- Hoparl\u00f6r konulan yerlere seslendirme, m\u00fczik yay\u0131n\u0131 ve anons yap\u0131labilmesi i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131da \nbelirtilen \u00fcnitelerden projesindeki verilere g\u00f6re gerekli g\u00f6r\u00fclen \u00fcniteler, say\u0131lar\u0131na g\u00f6re tespit edilerek \nsistem tesis edilecektir. \n38.2.1.1- Kaynak cihazlar\u0131 (Teyp ve\/veya Radyo ve\/veya CD \u00c7alar ve\/veya MPG3 \u00c7alar) \n38.2.1.2- Preamplifikat\u00f6rler, \n38.2.1.3- Kontrol Mod\u00fclleri (yang\u0131n alarm, anons, kay\u0131t vb.), \n38.2.1.4- Anons Mikrofon \u00dcnitesi (genel ve acil anons i\u00e7in), \n38.2.1.5- G\u00fc\u00e7 Amplifikat\u00f6rleri, \n38.2.1.6- Cihaz Dolab\u0131, \n38.2.1.7- Hoparl\u00f6rler ve hat trafolar\u0131, \n38.2.1.8- Ses Kontrol Panelleri (B\u00f6lgesel Ayar Panelleri ve\/veya Kanal Se\u00e7me Panelleri), \n38.2.1.9- Kablolar. \n38.3- Genel \u00f6zellikler  \n38.3.1- Sistemin ana merkezi projede belirtilen mahalde bulunacakt\u0131r. \n38.3.2- Projesinde g\u00f6sterilen yerde ve \u00f6zellikleri bu \u015fartnamede belirtilen hoparl\u00f6rler, ana merkez \nile ba\u011flant\u0131l\u0131 tesis edilecek olup, projesine g\u00f6re olu\u015fturulmu\u015f sistemin yine bu \u015fartnamede belirtilen her \nt\u00fcrl\u00fc fonksiyonu i\u015fler vaziyette teslim edilecektir. \n38.3.3- Ana merkez yerinden veya merkezden kontrol edilebilen m\u00fczik yay\u0131n\u0131 yapabilecektir. \n38.3.4-  Sistemde  kullan\u0131lan  fonksiyonlar\u0131n  t\u00fcm\u00fcne  yetecek  kadar  kaynak  ve  mikrofon  giri\u015fi \nbulunacakt\u0131r. \n38.3.5-  Projesinde  belirtilen  hoparl\u00f6r  tesisat\u0131na  g\u00f6re  belirlenen  amplifikat\u00f6r  veya  di\u011fer  cihazlar \nyeterli de\u011fil ise, bu yetersizli\u011fi ve olmas\u0131 gereken de\u011ferleri gerek\u00e7eleriyle birlikte y\u00fcklenici, i\u015fverene bir \nrapor ile bildirmek zorundad\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f79\n38.3.6- Devreye al\u0131nacak genel yay\u0131n ve anons sistemi 24 saat aral\u0131ks\u0131z olarak hizmet verebilecek \n\u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n38.3.7-  Sistemi  olu\u015fturan  merkezi  \u00fcnitede  bulunacak  cihazlar,  cihaz  dolab\u0131  i\u00e7inde  muhafaza \nedilecektir. \n38.3.8-  Sistem  ile  ilgili  se\u00e7im  evrak\u0131nda,  sistem,  cihaz  ve  \u00fcniteler  hakk\u0131nda  T\u00fcrk\u00e7e  tamamlay\u0131c\u0131 \nbilgiler ve kataloglar y\u00fcklenici taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131p i\u015fverene verilecek olup, sistemin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi \nde a\u00e7\u0131klanacakt\u0131r. E\u011fer bu \u015fartname haricinde farkl\u0131 hususlar var ise, gerek\u00e7eli olarak bildirirlcektir.  \n38.3.9-  M\u00fczik  yay\u0131n\u0131  s\u0131ras\u0131nda,  anons  yap\u0131lmas\u0131  halinde  m\u00fczik  yay\u0131n\u0131  kesilecek  ve  anons \nbitiminde otomatik olarak devreye girecektir. \n38.3.10-  Anons  anahtar\u0131,  personelin  sistemdeki  mikrofonlar\u0131  a\u00e7\u0131k  b\u0131rakmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  amac\u0131yla \nbas konu\u015f tipinde olacakt\u0131r. \n38.4- Kaynak Cihazlar\u0131  \n38.4.1-  A\u015fa\u011f\u0131da  \u00f6zellikleri  belirtilen  m\u00fczik  kaynaklar\u0131,  projesinde  belirtildi\u011fi  tip  ve  say\u0131da \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n38.4.2-  Stereo  kaset\u00e7alar  teyp:  Seslendirme  sisteminde  giri\u015f  kaynaklar\u0131ndan  biri  olarak \nkullan\u0131lacak  olan  teyp,  standart  kasetleri  \u00e7alabilecek  \u00f6zellikte,  yar\u0131  profesyonel  olarak  se\u00e7ilmeli,  kafa \nyap\u0131s\u0131  sert  metalden,  uzun  \u00f6m\u00fcrl\u00fc,  ayr\u0131ca  \u00e7ift  kaset\u00e7alardan  olu\u015facak  teyp'in  her  iki  kaset\u00e7alar\u0131nda \nsonsuz konumu (oto reverse) \u00f6zelli\u011fi olacakt\u0131r. Bu \u00e7ift kaset birbirleri ile kombine \u00e7al\u0131\u015facak, birbirlerine \nge\u00e7i\u015f modlar\u0131 olacak ve 2 Kanall\u0131 - 4 izli tipte, tek y\u00f6n-\u00e7ift y\u00f6n, sonsuz konumlu \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zelli\u011finde, \nher  kanal  i\u00e7in  ayr\u0131  1  adet  DA  motor,  1  adet  silme  kafas\u0131  ile  1  adet  \u00e7alma  ve  kay\u0131t  kafas\u0131  bulunan, \nstandartlara uygun teyp h\u0131z\u0131nda, sinyal g\u00fcr\u00fclt\u00fc oran\u0131 y\u00fcksek, 230V AA \u00b1 %10, 50Hz besleme gerilimi \n\u00f6zelliklerine sahip olacakt\u0131r. \n38.4.3- Stereo radyo:  Seslendirme  sisteminde  bir  kanal\u0131n  kayna\u011f\u0131  olarak  kullan\u0131lacak  \u00f6zellikte \nstereo radyo, 530 - 1600 KHz orta dalga (AM), 88 -108 MHz FM frekans ayar sahal\u0131 tuner, 230VAA \u00b1 \n%10, 50Hz besleme gerilimi \u00f6zelliklerine sahip olacak ve m\u00fczik preamplifikat\u00f6r\u00fcne soketler vas\u0131tas\u0131yla \nba\u011flanacakt\u0131r. \n38.4.4-  Stereo  Cd  player:  Y\u00fcksek  performansl\u0131  filtreye,  y\u00fcksek  disk  stabilasyonuna  ve  her  disk \ni\u00e7in  program  kontrol\u00fcne,  i\u015fverence  belirlenecek  say\u0131da  disk  \u00e7alabilecek,  disklerin  \u00e7al\u0131nmas\u0131  i\u00e7in \nprogramlanabilme,  rastgele  ya  da  s\u0131ral\u0131  \u00e7alma  gibi  \u00f6zellikleri  haiz  stereo  CD  player,  m\u00fczik \npreamplifikat\u00f6rlerine soketler vas\u0131tas\u0131yla ba\u011flanacakt\u0131r. \n38.4.5- Stereo MPG3 player: Cihaz \u00fczerinde bulunan CD-ROM s\u00fcr\u00fcc\u00fc, LCD ekran, ilgili kontrol \nbutonlar\u0131  ile  CD  \u00fczerindeki  MPG3  dosyalar\u0131n\u0131  okuyarak,  istenilen  MPG3  dosyas\u0131n\u0131  s\u00fcrekli  veya \nd\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc \u00e7almaya uygun bir yap\u0131da ve cihaz dolab\u0131na ba\u011flant\u0131s\u0131 uygun olacakt\u0131r. \n38.5- Kontrol Mod\u00fclleri \n38.5.1-  A\u015fa\u011f\u0131da  \u00f6zellikleri  belirtilen  kontrol  mod\u00fclleri  projesinde  belirtilmesi  durumunda \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f80\n38.5.2- Yang\u0131n Alarm Mod\u00fcl\u00fc: Mod\u00fcl\u00fcn kullan\u0131m amac\u0131 yang\u0131n veya felaket an\u0131nda, seslendirme \nsistemi ile yol g\u00f6sterici ve pani\u011fi \u00f6nleyici yay\u0131n yapmakt\u0131r. Bu mod\u00fcl, otomatik ve manuel olmak \u00fczere \niki \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fabilmelidir. Manuel \u00e7al\u0131\u015fmada mod\u00fcl \u00fczerinde bulunan anahtar yada buton ile mod\u00fcl ve \nsistemde  bulunan  di\u011fer  cihazlar  acil  anons  konumuna  ge\u00e7erek,  se\u00e7ilen  b\u00f6lgelerde  m\u00fczik  yay\u0131nlar\u0131 \nkesilecek ve acil anons yay\u0131n\u0131 otomatik olarak devreye girecektir. Mod\u00fcl otomatik \u00e7al\u0131\u015fma durumunda \nise yang\u0131n ihbar santral\u0131ndan alaca\u011f\u0131 sinyal ile mod\u00fcl devreye girmeli ve manuel kumanda konumunda \nanlat\u0131lan  b\u00fct\u00fcn  i\u015flemler  yerine  getirmelidir.(\u00e7ok  kanall\u0131  yay\u0131nlarda  her  kanalda  alarm  verilecek  ve \nseviye ayarl\u0131 yerlerde en \u00fcst seviyeden alarm verilecektir.) \n38.5.3-  Anons  Kontrol  Mod\u00fcl\u00fc:  B\u00f6lgesel  anons  yay\u0131n\u0131n\u0131n  yap\u0131laca\u011f\u0131  sistemlerde,  mod\u00fcl  i\u00e7inde \nbulunan  elektronik  r\u00f6leler  ile  b\u00f6lgelere  yap\u0131lan  anons  ya  da  m\u00fczik  yay\u0131n\u0131n\u0131n  kontrol\u00fc  i\u00e7in \nkullan\u0131lacakt\u0131r. Cihaz, tamamen elektronik aktif yap\u0131ya sahip olmal\u0131, audio i\u015faretler kesinlikle giri\u015f ve \n\u00e7\u0131k\u0131\u015flarda bozulmaya u\u011framayacak \u015fekilde tasarlanmal\u0131d\u0131r. \n38.5.4-  Kay\u0131t  Mod\u00fcl\u00fc:  Projesinde  \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi  durumunda  istendi\u011fi  zaman  kay\u0131t  yap\u0131larak, \nb\u00f6lgelere  yay\u0131nlayabilecek  anonslar\u0131n  say\u0131sal  ortamda  saklanmas\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Mod\u00fcl  \u00fczerinde \nkay\u0131t i\u00e7in bir mikrofon bulunacak ya da bilgisayardan dosya aktar\u0131m\u0131na imkan sa\u011flayacakt\u0131r. \n38.6- \u00d6ny\u00fckselticiler (Preamplifikat\u00f6rler) \n38.6.1- Sistemin anons ve m\u00fczik yay\u0131n\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lacak olan preamplifikat\u00f6rlerin m\u00fczik ve\/veya \nanons ama\u00e7l\u0131 olmalar\u0131na g\u00f6re yeterli miktarda giri\u015fi bulunmal\u0131d\u0131r. \n38.6.2- Preamplifikat\u00f6rlerde ses seviyeleri ve ayarlar\u0131 yap\u0131labilecek, a\u00e7\u0131k-kapal\u0131 anahtar\u0131 ile uyar\u0131 \n\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bulunacakt\u0131r. \n38.6.3-  Preamplifikat\u00f6rlerde  veya  mikrofon  k\u0131sm\u0131nda  ding  dong  \u00f6zelli\u011fi  bulunacak  ve  besleme \ngerilimi 230VAA \u00b1 %10, 50Hz olacakt\u0131r. \n38.7- Anons Mikrofon \u00dcnitesi \n38.7.1-  Merkezi  santralde  kullan\u0131lacak  mikrofonlar,  masa  \u00fcst\u00fc  ve  y\u00fcksek  kaliteli,  dinamik  veya \nkondenser  \u00f6zellikli  anons  mikrofonlar\u0131  olacakt\u0131r.  Sistemde  birden  fazla  anons  \u00fcnitesi  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \ntakdirde, istendi\u011finde bunlara \u201c\u00f6ncelik\u201d atamas\u0131 yap\u0131labilecektir.  \n38.7.2-  Anons  mikrofonu,  masa  \u00fcst\u00fc  kullan\u0131ma  uygun  tipte  olacak,  projesinde  g\u00f6sterilen  yerde \nkullan\u0131lacak,  ankastre  ba\u011flant\u0131  paneli  ve  \u00f6nceden  merkeze  \u00e7ekilmi\u015f  kablo  yard\u0131m\u0131  ile  merkez  anons \n\u00fcnitesine giri\u015f yap\u0131lacakt\u0131r. \n38.7.3-  Mikrofon  \u00fcnitesi  ile  cihazlar  aras\u0131nda  blendajl\u0131  mikrofon  ve  bununla  kombine  kumanda \nhatlar\u0131n\u0131 ihtiva eden \u00f6zel kablosu, i\u015fverenin belirleyece\u011fi uzunlukta, \u00fcnite ile beraber verilecektir. \n38.7.4- Anons i\u00e7in anons butonuna bas\u0131ld\u0131ktan sonra m\u00fczik yay\u0131n\u0131 kesilecek ve ding dong sinyali \ndevreye girecektir. Mikrofon \u00fcnitesi \u00fczerinde bulunan LED\/LED\u2019ler anons esnas\u0131nda s\u00fcrekli bir \u015fekilde \nyanacak ve anonsun b\u00f6lge\/b\u00f6lgelerde devrede oldu\u011funu g\u00f6sterecektir. Bir anons b\u00f6lgesine bir operat\u00f6r \nanons  yaparken,  di\u011fer  anons  \u00fcnitelerinde  o  anons  b\u00f6lgesinin  aktif  oldu\u011funu  g\u00f6steren  LED\/LED\u2019ler \nbulunacakt\u0131r.  Anons  yay\u0131n\u0131n\u0131n  b\u00f6lgelere,  se\u00e7ilerek  kombinasyonlarla  verilece\u011fi  gibi  t\u00fcm\u00fcne  birden  de \nverilmesi (Genel Anons) m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f81\n38.8- G\u00fc\u00e7 Amplifikat\u00f6r\u00fc  \n38.8.1- Sistemdeki hoparl\u00f6rleri besleyecek olan g\u00fc\u00e7 amplifikat\u00f6rleri elektronik olarak k\u0131sa devre, \na\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ve \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 koruma devrelerine sahip ve \u00fczerinde a\u00e7\u0131k\/kapal\u0131  anahtar\u0131 ile uyar\u0131 \u0131\u015f\u0131klar\u0131 \nolacakt\u0131r. \n38.8.2- Sistemde kullan\u0131lacak amplifikat\u00f6rler geni\u015f frekans aral\u0131\u011f\u0131na, y\u00fcksek oranda sinyal g\u00fcr\u00fclt\u00fc \noran\u0131na  sahip,  230VAA  \u00b1  %10,  50Hz  besleme  gerilimi  ile  \u00e7al\u0131\u015f\u0131r,  sistemdeki  hoparl\u00f6rleri  besleyecek \n\u015fekilde \u00e7\u0131k\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcne sahip ve cihaz dolab\u0131na montaja uygun \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n38.8.3- Amlifikat\u00f6rlerin frekans yan\u0131t\u0131 en az 50Hz - 16 kHz (\u00b13dB) olmal\u0131d\u0131r.  \n38.9- Cihaz Dolab\u0131 \n38.9.1-  Cihaz  dolab\u0131,  sistemi  olu\u015fturan  merkezi  \u00fcnite,  g\u00fc\u00e7  amplifikat\u00f6rleri,  ses  kaynaklarn\u0131n \n(radyo,  teyp,  CD,  MPG3)  ve  di\u011fer  cihazlar\u0131n  yerle\u015ftirilmesine  uygun  olarak  tasarlanm\u0131\u015f,  19\" \nstandart\u0131nda ve tekni\u011fe uygun olacakt\u0131r. \n38.9.2- Cihaz dolab\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde caml\u0131 ve kilitlenebilir bir kapak bulunacakt\u0131r. \n38.9.3-  Mod\u00fcllerin  sisteme  ba\u011flanmas\u0131,  \u00f6zel  fonksiyonlar\u0131na  g\u00f6re  uygun  fi\u015f  ve  prizler  ile,  giri\u015f-\n\u00e7\u0131k\u0131\u015f ve besleme irtibatlar\u0131 cihaz dolab\u0131n\u0131n \u00fczerinde bulunan konnekt\u00f6rler ile ve kapal\u0131 kablo kanallar\u0131 \n(tercihen metal kablo kanal\u0131) i\u00e7erisinde yap\u0131lacakt\u0131r. \n38.9.4- Cihaz dolab\u0131 en az 1,5 mm DKP sacdan imal edilecek ve bir kat astar ve elektrostatik boya \nile boyanacakt\u0131r. \n38.9.5-  Dolap  i\u00e7erisinde  yeterli  seviyede  havaland\u0131rmay\u0131  sa\u011flamak  \u00fczere  hava  panjurlar\u0131 \nbulunacak, gerekli g\u00f6r\u00fclmesi halinde \u0131s\u0131 kontroll\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015fan fan motorlar\u0131 konulacakt\u0131r. \n38.9.6- Cihaz dolab\u0131n\u0131n alt\u0131nda tekerlekler bulunacak ve rahat\u00e7a hareket ettirilebilir olacakt\u0131r. \n38.9.7-  Cihaz  dolab\u0131  i\u00e7inde  klemens  gruplar\u0131  bulunacak  ve  t\u00fcm  klemensler  numaralanacakt\u0131r. \nKullan\u0131lan t\u00fcm klemensler ray tipi ve tamamen bak\u0131r ala\u015f\u0131ml\u0131 malzemeden imal edilmi\u015f olacakt\u0131r. Kablo \ngiri\u015fleri i\u00e7in uygun \u00f6l\u00e7\u00fclerde ve say\u0131da rakorlar bulunacakt\u0131r. \n38.10- Ses Kontrol Panelleri \n38.10.1-  B\u00f6lgesel  Ayar  Panelleri:  Yay\u0131n  yap\u0131lan  ortamdaki  m\u00fczik  kanal\u0131n\u0131n  belirlenmesi  ve \nhoparl\u00f6rlerin  ses  seviyelerini  ayarlamak  i\u00e7in  projesine  uygun  olarak,  gerekli  kapasitede  b\u00f6lgesel  ayar \n\u00fcniteleri tesis edilecektir. B\u00f6lgesel ayar panelleri ile tek bir hoparl\u00f6re veya grup hoparl\u00f6rlerine kumanda \nyap\u0131labilecektir.  Grup  ayar  panelinin  ses  seviyesi  ayar\u0131  12  de\u011fi\u015fik  pozisyonda  yapilabilecek  \u00f6zellikte \nolacak  ve  1.  kademe  \u201dKapal\u0131\u201d  \u015feklinde  yap\u0131lacakt\u0131r.  Kademeli  olarak  yap\u0131lacak  ses  ayar\u0131  sonsuz  tur \nprensibine  uygun  olarak  imal  edilecektir.  B\u00f6lgesel  ayar  panelleri  k\u0131s\u0131k  veya  kapal\u0131  dahi  olsa  anons \ngeldi\u011finde, ses seviyesi merkezin belirledi\u011fi seviyede olacakt\u0131r.  \n38.10.2  Kanal  Se\u00e7me  Panelleri:  Projesinde  \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi  durumunda,  \u00e7ok  kanall\u0131  m\u00fczik  yay\u0131n \nsistemlerinde, mahallinden kanal se\u00e7imi i\u00e7in b\u00f6lgesel ayar panelleri ile birlikte kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f38.11- Hoparl\u00f6rler \n38.11.1-  T\u00fcm  hoparl\u00f6rlerin  kablo  ba\u011flant\u0131lar\u0131,  kullan\u0131lan  kablo  kesitleri  ve  gelebilecek  kablo \nsay\u0131s\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak uygun nitelikte klemensler ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n82\n38.11.2-  Hoparl\u00f6r  kabinleri, \nise,  kullan\u0131lacak \namplifikat\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na uygun ve hat trafolu olarak  boyutland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Hat trafolar\u0131 \u00fczerinde farkl\u0131 g\u00fc\u00e7 \nayar  kademeleri  i\u00e7in  u\u00e7lar  bulunacakt\u0131r.  Hat  trafolar\u0131  hoparl\u00f6r  g\u00f6vdesi  i\u00e7ine,  titre\u015fim  yapmayacak \n\u015fekilde  yerle\u015ftirilecek  ve  kullan\u0131lacak  hat  trafolar\u0131n\u0131n  frekans  bantlar\u0131,  hoparl\u00f6rlerin  frekans  bantlar\u0131n\u0131 \nsa\u011flayacak \u015fekilde olacakt\u0131r. \ntitre\u015fimleri  \u00f6nleyecek  \u015fekilde,  hoparl\u00f6rler \n38.11.3- Hoparl\u00f6rler harici-d\u00e2hili, s\u0131va alt\u0131-s\u0131va \u00fcst\u00fc, tavan-duvar, sabit-seyyar, kolon, bas\u0131n\u00e7l\u0131 vb. \ngibi tiplerde ve projesine g\u00f6re imal edilmi\u015f olacakt\u0131r. \n38.11.4-  \u0130\u015fverence  istenmesi  ya  da  projesinde  belirtilmesi  durumunda  g\u00f6mme  tip  tavan \nhoparl\u00f6rlerinde arka hacmi kapat\u0131p yang\u0131ndan koruyan yang\u0131n h\u00fccresi olacak ve ayr\u0131ca arka hacmin ses \ns\u0131zd\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131  ve  akustik  g\u00fcr\u00fclt\u00fclerden  etkilenmemesi  sa\u011flanm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  Ayr\u0131ca,  bu  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn  i\u00e7inde \nbulunacak hoparl\u00f6r ve hat trafosunun montaj\u0131n\u0131 engellemeyecek \u015fekilde tecrit yap\u0131lacakt\u0131r. \n38.11.5-  Hoparl\u00f6r  aksam\u0131  PVC,  sac  veya  al\u00fcminyum  olacak  ve  hoparl\u00f6rler  mahaldeki  di\u011fer \nmalzemeler ile uyumlu olacakt\u0131r. Hoparl\u00f6rlerin g\u00f6vdeleri \u00e7arpmalara kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. \n38.11.6-  Projesinde  istenilen  g\u00fc\u00e7lere  uygun  olarak,  tek  ve  daha  \u00e7ok  say\u0131da  hoparl\u00f6r  ihtiva  eden \nmetal  bir  kutudan  olu\u015fan  kolon  tipi  hoparl\u00f6rlerin  y\u00f6n\u00fcn\u00fc  sa\u011fa-sola  veya  a\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131  do\u011fru \nayarlayabilecek \u015fekilde bir d\u00fczenek bulunacakt\u0131r. \n38.11.7-  Horn  tipi  hoparl\u00f6rler  minimum  500-5000Hz  (\u00b13dB)  ,  di\u011fer  hoparl\u00f6rler  ise  minimum \n200Hz-16000Hz (\u00b13dB) aral\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma frekans\u0131na haiz olmal\u0131d\u0131r. \n38.12- Kablolar \n38.12.1-  Seslendirme  sisteminde  kullan\u0131lacak  kablolar\u0131n  damar  say\u0131s\u0131,  kesiti,  tipi  ve  gerilimi \nprojesinde  belirtilen  \u00f6zellikleri  ve  standartlar\u0131  kar\u015f\u0131layacak  ve  t\u00fcm  hoparl\u00f6r  kablolar\u0131,  t\u00fcm  \u00e7oklu \nkablolar  ve  t\u00fcm  mikrofon  kablolar\u0131  ama\u00e7lar\u0131na  uygun  olarak  tasarlanm\u0131\u015f,  projesinde  belirtilen \nmesafelerde  bozulma  olmadan  ve  istenen  kalitede  ses  verecek  tipte,  esnek  kaplamaya  sahip,  manevra \nkabiliyeti bulunan, montaj kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f83\n39- FM-VHF-UHF ve Uydu Anten ortak TV sistemi \n39.1- Kapsam \n39.1.1-  Karasal  TV,  kablolu  TV,  uydu,  merkezi  video  ve  karasal  radyo  yay\u0131nlar\u0131n\u0131n,  TV-Radyo \nprizlerine istenilen kalitede ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sistemini kapsar. \n39.2- Sistem  \n39.2.1-  TV-Radyo  prizi  konulan  yerlere  TV,  radyo  ve  video  yay\u0131n\u0131  yap\u0131labilmesi  i\u00e7in,  a\u015fa\u011f\u0131da \nbelirtilen \u00fcnitelerden projesindeki verilere g\u00f6re gerekli g\u00f6r\u00fclen  \u00fcniteler;  say\u0131lar\u0131na g\u00f6re tespit edilerek \nsistem tesis edilecektir. \n39.2.1.1- Antenler (FM-UHF-VHF, Uydu). \n39.2.1.2-  Merkezi  yay\u0131n  \u00fcnitesi  (al\u0131c\u0131,  \u015fifre  \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc,  mod\u00fclat\u00f6r,  g\u00f6r\u00fcnt\u00fc,  ses,  VCD,  uydu  al\u0131c\u0131 \ncihaz, optik d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler, kaydedici ve saklay\u0131c\u0131 vb. gibi), \n39.2.1.3- Cihaz dolab\u0131 (besleme ve kontrol ekipmanlar\u0131) \n39.2.1.4- Aktif ekipmanlar (optik d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler, ana hat, da\u011f\u0131t\u0131m ve ev y\u00fckselte\u00e7leri), \n39.2.1.5- Kablolar (koaksiyal, fiber ve data), \n39.2.1.6- Da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcler, \n39.2.1.7- Prizler, \n39.2.1.8- Konnekt\u00f6rler. \n39.3- Genel \u00f6zellikler  \n39.3.1- TV da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesi, merkezi yay\u0131n \u00fcnitesinde i\u015flem uygulanm\u0131\u015f TV programlar\u0131n\u0131n, FM-\nVHF-UHF- L (87-862 MHz veya 87\u20132150 MHz) band\u0131nda TV prizlerine istenilen kalitede  \nula\u015fmas\u0131 sa\u011flanacak \u015fekilde projelendirilecek ve uygulanacakt\u0131r. \n39.3.2- Da\u011f\u0131t\u0131m sistemini olu\u015fturacak, da\u011f\u0131t\u0131m elemanlar\u0131n\u0131n hepsi CENELEC EN 50083-n \nstandartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n39.3.3-  Da\u011f\u0131t\u0131m  \u015febekesinde  ayr\u0131lan  kollar  var  ise,  kollar  birbirini  etkilemeyecek  \u015fekilde \nyal\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \n39.3.4-  Da\u011f\u0131t\u0131m  kuvvetlendiricilerinin,  iletilen  sinyalin  \u00f6zelliklerini  (FM,  AM-PAL  B\/G,  QAM \n16,  64,  128,  256,  QPSK  v.b.)  dikkate  alarak  ilgili  standartlara  uygun  olarak  yap\u0131lm\u0131\u015f  performans \nhesaplar\u0131n\u0131n proje \u00fczerinde g\u00f6sterilen de\u011ferleri imalattan sonra \u00f6l\u00e7me ile do\u011frulanacakt\u0131r. \n39.3.5-  Sistemde,  programlar\u0131n  yay\u0131n  frekanslar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak,  gerekli  ekranlama  ve \nzay\u0131flama \u00f6zelliklerine sahip, tek veya \u00e7ok modlu fiber ve 75 \uf057\u2019luk koaksiyal kablolar kullan\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f39.3.6-  Merkezi  yay\u0131n  \u00fcnitesinde  i\u015flem  uygulanm\u0131\u015f  kanallar\u0131n  birle\u015ftirilmi\u015f  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131,  tek  bir  kablo \nhaline geldikten sonra sistemdeki t\u00fcm yay\u0131nlar TV-Radyo prizlerine a\u015fa\u011f\u0131daki de\u011ferler ile ula\u015fmal\u0131d\u0131r. \n84\nAM PAL\/BG ve FM i\u00e7in 87\u2013 862 MHz aras\u0131nda   \nSinyal seviyesi                  60 ile 83dB\u00b5V aras\u0131nda \nC\/N                         -          \u2265 44 dB \nCTB                        -         \u2265 57 dB \nCSO                        -         \u2265 57 dB \nQPSK  i\u00e7in 950-2150 MHz aras\u0131nda   \nSinyal seviyesi                50 ile 77dB\u00b5V aras\u0131nda \nC\/N                         -          \u2265 11 dB \nCTB                        -         \u2265 33 dB \n39.3.7- Kurulacak sistem, Ulusal kablolu TV sistemine uygun olacakt\u0131r. \n39.3.8- Sistemin sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fabilmesi, montaj\u0131n ve servisin kolayca yap\u0131labilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kablo \nba\u011flant\u0131lar\u0131nda uygun \u00f6zellikte konnekt\u00f6r ve ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n39.3.9-  Sistemde  kullan\u0131lan  malzemeler,  iletim  ve  geri  d\u00f6n\u00fc\u015f  y\u00f6nlerinde  sinyal  g\u00f6ndermeye,  \niletim y\u00f6n\u00fc i\u00e7in 85-862 MHz, geri d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fc i\u00e7in 4-65 MHz bant geni\u015fli\u011fine uygun olacakt\u0131r. \n39.3.10- \u015eebekede kullan\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fclerin a\u00e7\u0131k kalan u\u00e7lar\u0131 75 \uf057 terminaller \nile kapat\u0131lacakt\u0131r. \n39.3.11-  \u0130stenmesi  durumunda  merkeze  1  adet  geni\u015f  bandl\u0131  88-108  MHz  FM  anteni  ve \namplifikat\u00f6r\u00fc tak\u0131larak prizlere FM yay\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 da yap\u0131lacakt\u0131r. \n39.3.12-  Uydu  ve  karasal  yay\u0131nlar\u0131n  Merkezi  yay\u0131n  \u00fcnitesine  al\u0131narak  i\u015flenmesi  i\u00e7in  bu  ama\u00e7la \n\u00fcretilmi\u015f sinyal i\u015fleme cihazlar\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. Son kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in \u00fcretilmi\u015f (ev tipi cihazlar) ekipmanlar \nkabul edilmeyecektir. \n39.3.13-  Da\u011f\u0131t\u0131m  merkezi  i\u00e7in  gerekli  olan  cihazlar  220  -230  V  AA,  50  Hz  besleme  gerilimine \nuygun olacakt\u0131r. \n39.3.14-  T\u00fcm  cihazlar  19\u201d  standart\u0131nda  dolap  i\u00e7ine  monte  edilecek  tipte  olacak,  dolap  termostat \nkontroll\u00fc fan ile so\u011futulacakt\u0131r. \n39.3.15- Sistemin merkezi mod\u00fcler olacak ve her kanal birbirini etkilemeden servis i\u00e7in s\u00f6k\u00fcl\u00fcp \ntak\u0131labilecektir.  Merkez  cihazlar\u0131  fonksiyonlar\u0131  (giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f  kanal\u0131,  filtre  devreleri  vb.  gibi)  kontrol \nedilebilir  ve  programlanabilir  olacak,  se\u00e7ilen  uydu  kanallar\u0131  gerekli  g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc  anda  programlanarak \nde\u011fi\u015ftirilebilecektir. \n39.3.16- Dolap i\u00e7ine monte edilecek t\u00fcm cihazlar k\u0131zaklar \u00fczerine monte edilecek, bak\u0131m s\u0131ras\u0131nda \nkolayca k\u0131zaktan al\u0131nabilecek ve cihazlardan yap\u0131lan ayarlar kolay kontrol edilebilen tipte olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f85\n39.3.17-  Her  bir  kanal  yay\u0131n\u0131  i\u00e7in  gerekli  olan  cihazlar\u0131n  RF  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  seviyesi  say\u0131sal  olarak \nayarlanabilecek, IF filtreler dar ve geni\u015f band olarak programlanabilecek ve resim kalitesine g\u00f6re uygun \nolan band geni\u015fli\u011fi se\u00e7ilebilir olacakt\u0131r. \n39.3.18-  Kullan\u0131lacak  analog  yay\u0131nlar\u0131n  ileride  say\u0131sal  yay\u0131na  ge\u00e7mesi  istenildi\u011finde  uygun \nmod\u00fclat\u00f6r\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131 ile sadece al\u0131c\u0131lar ilave edildi\u011finde sistem \u00e7al\u0131\u015fabilir olacakt\u0131r. \n39.3.19- Televizyon kanallar\u0131n\u0131n iletiminde PAL B\/G sistemi kullan\u0131lacakt\u0131r. \n39.3.20- Sistemin empedans\u0131 75 \uf057 olacakt\u0131r. \n39.3.21-  Yay\u0131n  merkezini  te\u015fkil  eden  cihazlar  en  son  teknolojiye  uygun  \u00fcretilmi\u015f,  tek  yan  band \n\u00e7al\u0131\u015fan cihazlardan olacakt\u0131r. \n39.3.22- Uydu al\u0131c\u0131 cihazlar\u0131n giri\u015f frekanslar\u0131 950-2150 MHz aral\u0131\u011f\u0131nda olacakt\u0131r. Uydu al\u0131c\u0131lar \n3,7-4,2 GHz (C band\u0131) ve 10,7-12,75 GHz (Q band\u0131) yay\u0131nlar\u0131n\u0131 da almaya uygun olacakt\u0131r. \n39.3.23-  Uydu  al\u0131c\u0131  cihaz\u0131;  \u00dczerinden,  IF  giri\u015f  frekans\u0131,  video  polaritesi,  IF  band  geni\u015fli\u011fi,  ses \nband geni\u015fli\u011fi, ses ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 frekans, dekoder se\u00e7imi, mono\/stereo\/dual ses se\u00e7imi, giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f frekans\u0131 \nayarlamalar\u0131 yap\u0131labilir olacakt\u0131r. Bu cihaz\u0131n \u00fczerinde AV \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n39.3.24-  Uydu  al\u0131c\u0131  cihazlar\u0131ndan  veya  di\u011fer  kaynaklardan  gelen  AV  sinyalleri  merkezi  yay\u0131n \n\u00fcnitesindeki mod\u00fclat\u00f6rler ile istenilen \u00e7\u0131k\u0131\u015f kanal\u0131na mod\u00fcle edilecektir. Mod\u00fclat\u00f6r\u00fcn RF \u00e7\u0131k\u0131\u015f kanal\u0131 ve \n\u00e7\u0131k\u0131\u015f seviyesi mod\u00fclat\u00f6r\u00fcn kendi \u00fczerinden veya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu merkezi i\u015flemci \u00fczerinden ayarlanabilir \nolmal\u0131d\u0131r. \n39.4- Y\u00fckselte\u00e7ler (Ana Hat-Da\u011f\u0131t\u0131m ve Bina \u0130\u00e7i)  \n39.4.1- Ana hat y\u00fckselte\u00e7leri: \n39.4.1.1- Projesinde ana hatlar var ise, bu hatlarda kullan\u0131lacak olup, d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc, y\u00fcksek \u00e7\u0131k\u0131\u015f \nseviyeli, otomatik kazan\u00e7 kontrol mod\u00fcll\u00fc profesyonel tip olacakt\u0131r. \n39.4.1.2- Sistemde kullan\u0131lacak olan ana hat y\u00fckselte\u00e7leri, de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131na gerek olmadan \nUlusal kablolu TV \u015febekesine ba\u011flanabilecek \u015fekilde, ileri y\u00f6nde 87-862 MHz, geri y\u00f6nde 4-65 MHz \nda\u011f\u0131t\u0131m yapabilecek \u00f6zellikte ve ihtiya\u00e7lara g\u00f6re uygun mod\u00fcl tak\u0131lmas\u0131na imkan tan\u0131yacakt\u0131r. \n39.4.1.3- Y\u00fckselte\u00e7lerin giri\u015f \u00fcnitesinde ayarlanabilir dengeleyici bulunacakt\u0131r. \n39.4.1.4- Projesindeki kanal say\u0131s\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, \u00e7\u0131k\u0131\u015f sinyal seviyesi ayarlanabilir tipte \nolacakt\u0131r. \n39.4.1.5-  Ana  hatta  kullan\u0131lacak  y\u00fckselte\u00e7lerin  hattan  beslenecek  tipte  olmas\u0131  halinde  kablo \nba\u011flant\u0131lar\u0131nda  besleme  \u015fartlar\u0131na  uygun  \u00f6zellikte  konnekt\u00f6rler  kullan\u0131lacak,  hattan  beslenmeyenlerde \nise, kabloya uygun konnekt\u00f6rler kullan\u0131lacak ve besleme gerilimi de 220-230V AA, 50 Hz olacakt\u0131r. \n39.4.1.6- Y\u00fckselte\u00e7ler, t\u00fcm elektromanyetik etkilere kar\u015f\u0131 ekranl\u0131, su ge\u00e7irmez, metal bir haznenin \ni\u00e7inde ve mod\u00fcler yap\u0131da olacakt\u0131r. \n39.4.2- Da\u011f\u0131t\u0131m y\u00fckselte\u00e7leri: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f86\n39.4.2.1- Da\u011f\u0131t\u0131m y\u00fckselte\u00e7leri, beslenecek priz say\u0131s\u0131 ile mesafeye ve projesindeki kanal say\u0131s\u0131na \nuygun seviyede \u00e7\u0131k\u0131\u015f sa\u011flayacak \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n39.4.2.2- Da\u011f\u0131t\u0131m y\u00fckselte\u00e7leri 220-230V AA-50 Hz besleme geriliminde,  iletim  y\u00f6n\u00fcnde   87-\n862 MHz, geri d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fcnde 4-65 MHz da\u011f\u0131t\u0131m yapabilecek \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n39.4.2.3- Kablo ba\u011flant\u0131lar\u0131nda uygun konnekt\u00f6rler kullan\u0131lacakt\u0131r. \n39.4.2.4- Da\u011f\u0131t\u0131m y\u00fckselte\u00e7lerin \u00e7\u0131k\u0131\u015f sinyal seviyesi ayarlanabilir tipte olacakt\u0131r. \n39.4.2.5-  Merkezi  yay\u0131n  \u00fcnitesi  kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n  yap\u0131lan  apartman  tipi  ortak  anten  sistemi \ny\u00fckselte\u00e7lerinde 2 adet UHF, 1 adet VHF ve 1 adet FM anten giri\u015fi olacakt\u0131r. \n39.5- Antenler  \nSistemi atmosferik de\u015farjlardan (y\u0131ld\u0131r\u0131mdan) korumak i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan gelen t\u00fcm anten kablolar\u0131n\u0131n \nekranlar\u0131  sistem  giri\u015finden  \u00f6nce  do\u011frudan  bina  e\u015fpotansiyel  baras\u0131na  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Kabololar\u0131n  i\u00e7 \niletkenleri  ise  gene  sistem  giri\u015finden  \u00f6nce  parafudrlar  (surge  arrester)  \u00fczerinden  bina  e\u015fpotansiyel \nbaras\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n39.5.1- Uydu antenler  \n39.5.1.1- Sistemde tesis edilecek uydu antenler al\u00fcminyum s\u0131vama tip ve tek par\u00e7a parabol veya \nbask\u0131 ofset tip olacak, \u00e7ok par\u00e7al\u0131 anten kullan\u0131lmas\u0131 durumunda y\u00fcksek verimli ve oksitlenmeye kar\u015f\u0131 \nboyal\u0131 olacakt\u0131r. \n39.5.1.2- Antenlerde her anten i\u00e7in uygun olan LNB kullan\u0131lacak ve gerekli olan yerlerde conta ile \nkoruma bantlar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n39.5.1.3- LNB\u2019lerde \u00e7ekilecek kablolar harici tip olacakt\u0131r. \n39.5.2- UHF antenler:  \n39.5.2.1- UHF antenlerin frekans aral\u0131\u011f\u0131 470\u2013862 MHz (21\u201369 nolu kanallar) olacakt\u0131r. \n39.5.2.2-  Anteni  olu\u015fturan  elemanlar\u0131n  say\u0131s\u0131  projesine  ve  bulundu\u011fu  b\u00f6lgenin  \u00f6zelli\u011fine  g\u00f6re \nse\u00e7ilecektir. \n39.5.3- VHF antenler: \n39.5.3.1- VHF antenlerin frekans aral\u0131\u011f\u0131 174-230 MHz  (5-12 no.lu kanallar)  olacakt\u0131r. \n39.5.3.2- Empedans\u0131 75 \uf057, r\u00fczg\u00e2ra kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek olacakt\u0131r. \n39.5.3.3-  Anteni  olu\u015fturan  elemanlar\u0131n  say\u0131s\u0131  projesine  ve  bulundu\u011fu  b\u00f6lgenin  \u00f6zelli\u011fine  g\u00f6re \nse\u00e7ilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f87\n39.6- Da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcler  \n39.6.1- Da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 (tap-off) ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcler (splitter), projesine g\u00f6re sistemin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na uygun olarak \nse\u00e7ilecek,  izolasyon  de\u011ferleri  ve  konnekt\u00f6r  ba\u011flant\u0131lar\u0131  \u015febekede  kullan\u0131lacak  kablolara  uyumlu \nolacakt\u0131r. \n39.6.2-Yay\u0131n\u0131n bina i\u00e7i da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar (tap-off) kullan\u0131lacak ve b\u00f6ylece aboneler aras\u0131nda \nmaksimum yal\u0131t\u0131m sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n39.6.3- Abone i\u00e7i da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 (tap-off) kullan\u0131lacakt\u0131r. \n39.6.4- Da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fclerin herhangi bir ucundaki ar\u0131za di\u011fer u\u00e7lar\u0131 etkilemeyecektir. \n39.6.5- B\u00fct\u00fcn da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcler projenin \u00e7al\u0131\u015fma frekans\u0131n\u0131 ge\u00e7irecek \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n39.7- Prizler  \n39.7.1- Prizler geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc destekleyen yap\u0131da olacakt\u0131r. \n39.7.2- Prizlerin projeye uygun, TV - Radyo; TV-SAT veya TV-SAT-Radyo i\u00e7in ayr\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f u\u00e7lar\u0131 \nbulunacakt\u0131r. \n39.7.3-  Prizler,  radyo  ucundan  88\u2013108  MHz,  TV  ucundan  4-65  MHz  ve  87-862  MHz  ve  SAT \nucundan 950-2150 MHz frekanslar\u0131 ge\u00e7irecek \u00f6zellikte olacakt\u0131r. \n39.7.4- Sistemde kullan\u0131lacak TV-radyo prizleri, profesyonel tip ve metal muhafazal\u0131 olacakt\u0131r. \n39.8- Kablolar  \n39.8.1- D\u00e2hili ve harici kablolardaki iletkenler, saf bak\u0131r veya kapl\u0131 bak\u0131r olacakt\u0131r. \n39.8.2- D\u00e2hili ve harici koaksiyal kablolar d\u00fc\u015f\u00fck kay\u0131pl\u0131 ve ya\u015flanmaya kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \nBunun i\u00e7in fiziksel k\u00f6p\u00fcrtmeli kablolar kullan\u0131lacakt\u0131r. Ekranlanmas\u0131 y\u00fcksek olmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle \u00e7ift \nfolyolu kablo tercih edilmelidir \n39.8.3- D\u0131\u015f hatlarda, harici \u015fartlara uygun kablo kullan\u0131lacakt\u0131r. \n39.8.4- T\u00fcm kablolar\u0131n empedans\u0131 75 \uf057 olacakt\u0131r. \n39.8.5-  Bina  i\u00e7i  ve  d\u0131\u015f\u0131  da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda  kullan\u0131lacak  kablolar,  projesinde  belirtilen  tipe  uygun \nolacakt\u0131r. \n39.9- Konnekt\u00f6rler  \n39.9.1- Ba\u011flant\u0131lar\u0131nda kullan\u0131lan cihazlara uygun nitelikte konnekt\u00f6r kullan\u0131lacakt\u0131r. \n39.10- Cihaz dolab\u0131  \n39.10.1-  Sistemi  olu\u015fturan  merkezi  \u00fcnitedeki  cihazlar\u0131n  yerle\u015ftirilmesine  uygun  olarak \ntasarlanm\u0131\u015f, 19\u201d standart\u0131nda ve tekni\u011fe uygun cihaz dolab\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f88\n39.10.2-  Cihaz  dolab\u0131n\u0131n  \u00f6n\u00fcnde  caml\u0131  ve  kilitlenebilir  bir  kapak  bulunacak,  mod\u00fcler  cihazlar \ncihaz dolab\u0131ndaki \u00f6zel raylar\u0131 \u00fczerine monte edilecek, sabitlenecek ve bak\u0131m s\u0131ras\u0131nda kolay s\u00f6k\u00fclebilir \nolacakt\u0131r. \n39.10.3- Mod\u00fcllerin sisteme ba\u011flanmas\u0131, \u00f6zel fonksiyonlar\u0131na g\u00f6re uygun fi\u015f ve prizler ile giri\u015f-\n\u00e7\u0131k\u0131\u015f  ve  besleme  irtibatlar\u0131  konnekt\u00f6rler  ile  yap\u0131lacak  ve  kablolar\u0131  da  kapal\u0131  kablo  kanallar\u0131  (tercihen \nmetal kablo kanal\u0131) i\u00e7erisinde muhafaza edilecektir. \n39.10.4- Cihaz dolab\u0131 en az 1,5 mm DKP sacdan imal edilecek ve bir kat astar, iki kat f\u0131r\u0131n boya \nile boyanacakt\u0131r. \n39.10.5-  Dolap  i\u00e7erisinde  yeterli  seviyede  havaland\u0131rmay\u0131  sa\u011flamak  \u00fczere  hava  panjurlar\u0131 \nbulunacak,  gerekli  g\u00f6r\u00fclmesi  halinde,  \u0131s\u0131  y\u00fckseldi\u011finde  otomatik  ve  sessiz  \u00e7al\u0131\u015fan  termostat  kontroll\u00fc \nfan motorlar\u0131 konulacakt\u0131r. \n39.10.6- Cihaz dolab\u0131, gelecekte kanal say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131labilecek \u015fekilde tasarlanacakt\u0131r. \n39.10.7-  Dolap  i\u00e7erisindeki  cihazlar  ile  bunlara  ait  ayar  butonu  ve  g\u00f6stergeler,  birbirlerini \nengellemeyecek ve kolay ula\u015f\u0131labilir \u015fekilde yerle\u015ftirilecektir. \n39.10.8- Sistemin kontrol\u00fc i\u00e7in dolap i\u00e7erisinde bir test TV soketi bulunacakt\u0131r. \n39.10.9-  Cihaz  dolab\u0131n\u0131n  bulunaca\u011f\u0131  yer;  \u00f6zellikle  klimatize  edilmi\u015f,  tozdan  ve  rutubetten \nar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir oda olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f89\n40-D\u0131\u015f Kap\u0131 ile konu\u015fma sistemi \n40.1-Kapsam  \nBinada, d\u0131\u015f kap\u0131dan daireye \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve daire ile d\u0131\u015f kap\u0131 aras\u0131nda sesli g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lmas\u0131 \nve  d\u0131\u015f  kap\u0131  otomati\u011finin  \u015fubeden  a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n  kontrol\u00fc  sistemini  kapsar.  G\u00f6r\u00fc\u015fme  sadece  sesli \nolabilece\u011fi  gibi  dairenin  kap\u0131y\u0131  g\u00f6rebilece\u011fi  \u015fekilde  g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc  de  olabilir.  Binada  kap\u0131c\u0131  varsa  ilave \nolarak  kap\u0131dan  kap\u0131c\u0131n\u0131n  zilinin  \u00e7ald\u0131r\u0131lmas\u0131  ve  kap\u0131c\u0131  ile  d\u0131\u015f  kap\u0131n\u0131n  g\u00f6r\u00fc\u015febilmesi  de  sisteme  dahil \nedilir.  Bu  durumda  daireler  de  \u015fube  \u00fczerinden  kap\u0131c\u0131y\u0131  arayabilirler.  Ayr\u0131ca  iste\u011fe  ba\u011fl\u0131  olarak  daire \ni\u00e7erisinden merdiven otomati\u011fini yakma gibi konfora y\u00f6nelik ilave \u00f6zellikler de eklenebilir. \n40.2-Kapsam D\u0131\u015f\u0131 \nD\u0131\u015f kap\u0131 ile konu\u015fma sistemi, kap\u0131 otomati\u011fi, merdiven otomati\u011fi, daire \u00f6n\u00fc zil butonlar\u0131 ve zil \ntransformat\u00f6r\u00fcn\u00fc i\u00e7ermez. Ancak kap\u0131 ve merdiven otomati\u011fini kontrol edebilir. \n40.3-Tan\u0131mlar \n40.3.1- Ana Sistem Santrali: Sistemin beslemesini sa\u011flayan ve kontrol devrelerini de i\u00e7eren sistem \neleman\u0131d\u0131r.  Sistem  zilli  ise  zil  devreleri,  merdiven  otomati\u011fi  kontrol\u00fc  isteniyorsa  kontrol  devrelerini, \nkap\u0131c\u0131l\u0131 sistemlerde ise kap\u0131c\u0131 ile konu\u015fma kartlar\u0131n\u0131 vs. i\u00e7erir. \n40.3.2-  \u015eube:  Dairenin  kap\u0131  ve  kap\u0131c\u0131  ile  g\u00f6r\u00fc\u015fmesini  sa\u011flayan  \u00fcnitedir.  G\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc  veya \ng\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcz diafon ya da telefon olabilir. Ayr\u0131ca ofislerde merkez ile g\u00f6r\u00fc\u015fen \u00fcnitelere de \u015fube denilir. \n40.3.3- Diafon: Bas konu\u015f b\u0131rak dinle esas\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fan \u015fubelerdir. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcz \nolabilir. \n40.3.4- Kap\u0131 telefonu: Ahizeli sistem esas\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fan \u015fubelerdir. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcz \nolabilir. \n40.3.5- \u00c7ift zil \u00f6zelli\u011fi: Zile daire \u00f6n\u00fcnden mi yoksa d\u0131\u015f kap\u0131dan m\u0131 bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7alan melodiye \ng\u00f6re anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00f6zelliktir. \n40.3.6-  Gizlilik:  Bir  \u015fubeden  kap\u0131  paneli  ile  g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcrken  di\u011fer  \u015fubelerin  dinleyememesi,  hatt\u0131 \nkesememesi ve sistem g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc ise g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc alamamas\u0131d\u0131r. \n40.3.7- Kap\u0131 se\u00e7me \u00f6zelli\u011fi: \u0130ki giri\u015f kap\u0131s\u0131 olan binalarda hangi kap\u0131dan zile bas\u0131lm\u0131\u015f ise sistem \nbunu alg\u0131layarak o kap\u0131daki ziyaret\u00e7inin ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc ilgili daireye aktar\u0131r. Daire kap\u0131 otomati\u011fini \na\u00e7t\u0131rmak  istese  sistem  ilgili  kap\u0131y\u0131  otomatik  olarak  se\u00e7er  ve  hangi  kap\u0131dan  zil  paneline  bas\u0131lm\u0131\u015fsa  o \nkap\u0131y\u0131 a\u00e7ar. \n40.3.8-  Kap\u0131c\u0131y\u0131  arama  ve  kap\u0131c\u0131  ile  g\u00f6r\u00fc\u015fme:  \u015eube  \u00fczerinden  kap\u0131c\u0131  aranarak  konu\u015fulabilir. \nKap\u0131c\u0131 \u015fubesi zil panelinden arand\u0131\u011f\u0131nda herhangi bir kap\u0131 telefonu gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \n40.3.9-  Merdiven  otomati\u011fini  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma:  Daire  i\u00e7erisinden  merdiven  bo\u015flu\u011funa  \u00e7\u0131kmadan  \u015fube \n\u00fczerindeki  bir  d\u00fc\u011fme  yard\u0131m\u0131  ile  merdiven  otomatiklerinin  yak\u0131labilmesi  fonksiyonudur.  Daire \ni\u00e7erisinden \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yakmak, i\u00e7 zile bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kap\u0131 d\u00fcrb\u00fcn\u00fcnden geleni rahat g\u00f6rmek ya \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f90\nda  d\u0131\u015f  kap\u0131  a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  ziyaret\u00e7inin  merdiven  otomati\u011fi  butonunu  aramamas\u0131  i\u00e7in  yukar\u0131dan  merdiven \notomati\u011fini yakma ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131labilir. \n40.3.10- Merdiven otomati\u011fi b\u00f6l\u00fcc\u00fcs\u00fc: Merdiven otomati\u011finin \u015fube \u00fczerinden yak\u0131lmas\u0131 istenen \ndurumlarda t\u00fcm dairelerin \u00f6n\u00fcndeki merdiven \u0131\u015f\u0131klar\u0131 yerine binan\u0131n sadece ilgili dairenin dahil oldu\u011fu \nbir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yakmaya yarayan elemand\u0131r. \n40.3.11- Fotosel devresi: \u00dczerine d\u00fc\u015fen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetine g\u00f6re diren\u00e7 de\u011feri de\u011fi\u015fen bir fotosel ve \nkontrol  \u00fcnitesinden  olu\u015fur.  Zil  paneli  isim  etiketlerinin  alt\u0131nda  bulunan  lambalar\u0131n  s\u00fcrekli  de\u011fil  de \nsadece geceleri yanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu \u015fekilde hem enerji tasarrufu yap\u0131lm\u0131\u015f olur, hep de lambalar\u0131n daha \nuzun s\u00fcre kullan\u0131labilmesi sa\u011flan\u0131r. \n40.3.12-  Zil  paneli:  D\u0131\u015f  kap\u0131dan  daire  zillerini  \u00e7ald\u0131rmak  ve  dairedeki  \u015fubelerle  g\u00f6r\u00fc\u015fmekte \nkullan\u0131lan \u00fcnitedir. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc sistemlerde kamera bu \u00fcnite \u00fczerinde bulunur. \n40.4-Sistem \nBinada kap\u0131 ile daire ve varsa kap\u0131c\u0131 aras\u0131nda dahili konu\u015fma yap\u0131labilmesi i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen \n\u00fcnitelerden projesindeki verilere g\u00f6re gerekli g\u00f6r\u00fclen \u00fcniteler say\u0131lar\u0131na g\u00f6re tespit edilerek sistem \nolu\u015fturulacakt\u0131r. \n40.4.1- Ana sistem santral\u0131 \n40.4.2- Dairedeki \u015fube(ler) (g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcz diafon ve telefon) ve b\u00fcro tipi \u015fubeler \n40.4.3- Zil paneli \n40.4.4- Kablolar \n40.4.5- Video da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve video da\u011f\u0131t\u0131m y\u00fckselte\u00e7leri (g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc sistemler i\u00e7in) \n 40.5-Genel \u00f6zellikler  \n40.5.1-Konu\u015fma s\u00fcresi hatt\u0131n gereksiz me\u015fguliyetini ve \u00f6rne\u011fin ahizenin kapanmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \nsistemin  s\u00fcrekli  a\u00e7\u0131k  kalmas\u0131n\u0131  engellemek  i\u00e7in  s\u0131n\u0131rl\u0131  olacak  ve  konu\u015fma  s\u00fcresi  sonunda  sistem \notomatik olarak kapanacakt\u0131r. \n40.5.2-Sistem gizlilikli olacakt\u0131r.  \n40.5.3-Bina tipi sistemlerde, \u00e7ift zil \u00f6zelli\u011fi olacak ve daire d\u0131\u015f kap\u0131dan ayr\u0131, daire kap\u0131s\u0131ndan ayr\u0131 \n\u00e7alan zil ile uyar\u0131lacakt\u0131r.  \n40.5.4-Zil  zamanl\u0131  ve  elektronik  melodili  olacak,  zil  butonuna  bir  kez  bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  melodi  belirli \ns\u00fcre devam edecektir.  \n40.5.5-Zil paneli bina tipi sistemlerde fotoselli, olacakt\u0131r.  \n40.5.6-Kablo damarlar\u0131n\u0131n PVC kaplamalar\u0131 farkl\u0131 renklerde \u00fcretilmi\u015f olacakt\u0131r.  \n40.5.7-Sistem k\u0131sa devre ve a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 korumal\u0131 olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f91\n40.5.8-  Site  yerle\u015fkesi  s\u00f6z  konusu  oldu\u011funda  binalarda  kullan\u0131lan  sistem,  santral  revizyonu  veya \nde\u011fi\u015fikli\u011fi ile daha sonra tesis edilebilecek merkezi bir g\u00fcvenlik noktas\u0131ndan sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc ileti\u015fim \nkurulmas\u0131na olanak sa\u011flayacak alt yap\u0131da olmal\u0131d\u0131r. \n40.5.9-  Kurulacak  sistem  ister  g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc  ister  g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcz  olsun,  binadaki  kablolar\u0131n  \u00e7ekilece\u011fi \nsantral-\u015fubeler aras\u0131, santral-panel aras\u0131 ve santral-kap\u0131c\u0131 aras\u0131 boru \u00e7aplar\u0131 en az 18 m \u00e7ap\u0131nda plastik \nboru olacakt\u0131r. \n40.5.10-  Konutlarda  kapal\u0131  daireler  olabilece\u011finden,  tesis  edilen  sistemlerde  ar\u0131zalara  kolay \nm\u00fcdahale edilebilmesi i\u00e7in \u015fubeler aras\u0131na \u00e7ekilen hatlar \u015fubelere girdi-\u00e7\u0131kt\u0131 \u015feklinde tesis edilmemeli; \nkatlarda  herkese  a\u00e7\u0131k  mahallere  konacak  ek  kutular\u0131nda  T  ek  yap\u0131larak  \u015fubeye  kol  vermelidir.  Bu  tip \nuygulamada  ek  kutular\u0131nda,  iletken  k\u0131l\u0131f  renklerine  uygun  renkte  klemenslerle  ba\u011flant\u0131  imkan\u0131 \nsa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \n40.5.11- Diafon sistemleri i\u00e7in santral ile zil paneli aras\u0131ndaki konu\u015fma kablosu ekranl\u0131 olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f92\n41-Veri ileti\u015fim (DATA) sistemi \n41.1- Giri\u015f \n41.1.1-  Bilgisayar  data  prizi  konulan  mekanlardaki  bilgisayarlar\u0131n  bilgi  i\u015flem  merkezine \nba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131, bilgi i\u015flem merkezine ba\u011fl\u0131 olmayan di\u011fer bilgisayarlar\u0131n ulusal ya da uluslararas\u0131 internet \nve data servis sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131na ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131, projesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ise telefon, yang\u0131n ihbar, TV vb. gibi \nbirimlerin  kendi  santrallar\u0131yla  ve  anons  merkezi  ile  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131,  sa\u011flayabilmek  i\u00e7in  yerel  alan  a\u011f\u0131n\u0131n \n(LAN) olu\u015fturulmas\u0131 sistemini kapsar. \n41.1.2- Tan\u0131mlar \na) \nFiber Optik kablo: Merkezi bilgi i\u015flem odas\u0131nda yer alan ana anahtar (switch) ile kenar \nanahtarlar\u0131n\u0131n  (switchlerinin)  birbirlerine  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n  yap\u0131lmas\u0131  amac\u0131yla  kullan\u0131lan \nkablo. \nFiber  Optik  ara  kutusu  (patch  panel):  Fiber  optik  kablolar\u0131n  sonland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \nb) \nyap\u0131laca\u011f\u0131, 19\u201d cihaz dolaplar\u0131na monte edilebilen kutular. \nFiber  optik  konnekt\u00f6r:  Fiber  optik  kablonun  mekanik  olarak  sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 \nc) \ndurumunda, kablonun her bir damar\u0131na tak\u0131lacak olan erkek ba\u011flant\u0131 eleman\u0131. \nd) \nFiber  optik  kuyruk  (pigtail):  Fiber  optik  kablonun  cam  kayna\u011f\u0131  (f\u00fczyon)  y\u00f6ntemi  ile \nsonland\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda kullan\u0131lan, bir ucu bo\u015f, di\u011fer ucu fabrikasyon olarak konekt\u00f6r ile \nsonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan, 0.9 mm toplam kesitteki fiber kablo. \nEk  koruyucu:  F\u00fczyon  sonland\u0131r\u0131lma  yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  yap\u0131lan  eki  korumak  amac\u0131yla \ne) \nkullan\u0131lan, \u0131s\u0131yla b\u00fcz\u00fc\u015fen ek koruyucu. \nf)  Kaset: Fiber ek koruyucular\u0131n yerle\u015ftirildi\u011fi, fiber optik ara kutusu i\u00e7ersinde yer alan \ndonan\u0131m. \ng) \nFiber  optik  ara  (patch)  kablo:  Fiber  optik  ara  kutusunda  sonland\u0131r\u0131lan  kablonun, \nanahtara (switch\u2019e) ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, 2 fiber damarl\u0131, her iki taraftaki u\u00e7lar\u0131 fiber optik \nkonnekt\u00f6rle sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan ba\u011flant\u0131 eleman\u0131.   \nh) \nFiber optik adapt\u00f6r: Fiber optik ara kutular\u0131n\u0131n \u00f6n y\u00fcz\u00fcne tak\u0131lan, fiber optik kablo ile, \nkabloyu anahtara (switch) ba\u011flayan ara kablolar\u0131n irtibat\u0131n\u0131 sa\u011flayan ba\u011flant\u0131 eleman\u0131. Fiber \noptik  adapt\u00f6rler,  fiber  optik  ara  kutusunun  \u00f6n  y\u00fcz\u00fcne  tak\u0131l\u0131r  ve  ara  kutusunun  i\u00e7  taraf\u0131na \ngelen  k\u0131sm\u0131na,  fiber  kablodan  gelen  konekt\u00f6rler,  d\u0131\u015f  k\u0131sm\u0131ndaki  kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131na  ise  fiber  ara \nkablo tak\u0131l\u0131r.  \nBak\u0131r kablo: 19\u201d cihaz dolab\u0131na monte edilmi\u015f olan bak\u0131r ara kutusu ile data prizleri \ni) \naras\u0131nda ba\u011flant\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lan, kat\u0131 (tek damarl\u0131) iletkenli, 4 \u00e7iftli kablo.  \nj) \nBak\u0131r  ara  kutusu:  19\u201d  cihaz  dolablar\u0131na  monte  edilebilen,  data  prizinden  gelen  kat\u0131 \nbak\u0131r  kablonun  sonland\u0131r\u0131larak,  her  iki  ucu  RJ45  erkek  konekt\u00f6rle  sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  esnek \niletkenli  ara  kablo  yard\u0131m\u0131yla  anahtara  (switch\u2019e)  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  yap\u0131lmas\u0131na  imkan  veren \nba\u011flant\u0131 eleman\u0131. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f93\nk)  Data  prizi:  19\u201d  cihaz  dolablar\u0131nda  yer  alan  bak\u0131r  ara  kutusular\u0131ndan  gelen  kat\u0131  bak\u0131r \nkablonun  sonland\u0131r\u0131larak,  her  iki  ucu  RJ45  erkek  konekt\u00f6rle  sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  esnek  iletkenli \nara  kablo  yard\u0131m\u0131yla  kullan\u0131c\u0131  bilgisayarlar\u0131na  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  yap\u0131lmas\u0131na  imkan  veren \nba\u011flant\u0131 eleman\u0131. \nl) \nRJ45  erkek  konekt\u00f6r:  8  pinli;  ara  kutusu,  data  prizi,  anahtar  (switch)  ve \nbilgisayarlardaki di\u015fi RJ45 giri\u015fleri ile uyumlu, 8 telli esnek iletkenli bak\u0131r kablonun ucuna \nfabrikasyon olarak tak\u0131lan ba\u011flant\u0131 eleman\u0131. \nm)  Bak\u0131r ara (patch) kablo: Her iki ucu RJ45 erkek konekt\u00f6rle fabrikasyon sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f,  \nesnek (\u00e7ok telli) bak\u0131r iletkenli, ara kutusu-anahtar veya data prizi \u2013 bilgisayar aras\u0131 ba\u011flant\u0131 \nyap\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda kullan\u0131lan ba\u011flant\u0131 eleman\u0131. \nn)   Cihaz dolab\u0131: 19\u201d geni\u015flikte, yerel alan a\u011f\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan fiber optik ve \nbak\u0131r  ara  kutusular\u0131  ile  anahtar  (switch)  ve  di\u011fer  19\u201d  geni\u015flikteki  elemanlar\u0131n  topland\u0131\u011f\u0131, \ntemperli  cam  kapakl\u0131,  \u00f6nden  ve  arkadan  eri\u015filmesi  m\u00fcmk\u00fcn,  kilitlenebilir  tipte  cihaz \ndolab\u0131d\u0131r. \no)  Anahtar (switch): Yerel alan a\u011f\u0131 kapsam\u0131nda yer alan bilgisayarlar\u0131n hem birbirleriyle \nh\u0131zl\u0131 ve etkili ses, veri ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc haberle\u015fmeleri, hem de Ulusal ya da uluslararas\u0131 internet \nve  data  servis  sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131  vas\u0131tas\u0131yla,  ayn\u0131  yerel  alan  a\u011f\u0131nda  yer  almayan  bilgisayarlar  ve \nbenzeri cihazlar ile ses, veri ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc al\u0131\u015fveri\u015fi yapmalar\u0131na imkan veren cihazd\u0131r. \n41.2- Proje Esaslar\u0131 \n41.2.1-  Data  prizi  konulan  yerlere  veri,  ses  ve  g\u00f6r\u00fcnt\u00fc  ileti\u015fimi  yap\u0131labilmesi  i\u00e7in,  a\u015fa\u011f\u0131da \nbelirtilen  \u00fcnitelerden  projesindeki  verilere  g\u00f6re  gerekli  g\u00f6r\u00fclen  \u00fcniteler  say\u0131lar\u0131na  g\u00f6re  tespit  edilerek \nsistem olu\u015fturulacakt\u0131r. \n41.2.1.1- Kablolar (fiber, bak\u0131r), \n41.2.1.2- Fiber optik ara kutusu, \n41.2.1.3- Fiber optik patch kablo, konekt\u00f6r, adapt\u00f6r ve pigtailler. \n41.2.1.4- Bak\u0131r ara kutusu, \n41.2.1.5- Data prizi, \n41.2.1.6- Bak\u0131r ara kablolar. \n41.2.1.7- Kenar anahtarlar\u0131, \n41.2.1.8- Cihaz dolab\u0131 (kabinetler). \n41.2.2- Proje d\u00e2hilinde kurulacak bilgisayar a\u011f altyap\u0131s\u0131, y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 multimedya uygulamalar\u0131n\u0131 \ngelecekte  de  destekleyecek,  kolay  y\u00f6netilebilir,  kal\u0131c\u0131  olacakt\u0131r.  Bu  nedenle,  kurulacak  yerel  alan  a\u011f\u0131 \n(LAN) ile ilgili olarak, bak\u0131r kablolama sistemi EIA\/TIA-568.B.2-1 Kategori  6, fiber optik kablolama \nsistemi EIA\/TIA-568.B.3 standartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f94\n41.2.3-  Kurulacak  olan  yerel  alan  a\u011f\u0131nda,  her  kullan\u0131c\u0131  esnek  iletkenli,  iki  ucu  fabrikasyon \nsonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ara kablo ile kendisine ait data prizine ba\u011flanacakt\u0131r. \n41.2.4- Her kullanc\u0131ya ait data prizinden, cihaz dolab\u0131nda bulunan ara kutusuna  ba\u011flant\u0131 tek par\u00e7a \nolarak, kat\u0131 bak\u0131r iletkenli, 4 \u00e7iftli  kablo ile yap\u0131lacakt\u0131r. Kullan\u0131c\u0131 prizi ile ara kutusu aras\u0131ndaki mesafe \nen fazla 90 metre olacakt\u0131r; projelendirme esnas\u0131nda cihaz dolab\u0131 veya cihaz dolablar\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesi \nbu husus dikkate al\u0131narak yap\u0131lacakt\u0131r.  \n41.2.5-  Kullan\u0131lan  bak\u0131r  kablolar,  cihaz  dolablar\u0131nda  bak\u0131r  ara  kutusunda  ve  kullan\u0131c\u0131  taraf\u0131nda \ndata prizlerinde  sonland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n41.2.6- Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yer de\u011fi\u015fikli\u011fi, cihaz dolab\u0131nda aktarma (ara kablolar\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmeleri) \nile kolayl\u0131kla sa\u011flanabilecektir \n41.2.7- \n Zaman i\u00e7ersinde kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131ndaki olas\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak, sistemde \nihtiya\u00e7  duyulan  kullan\u0131c\u0131  say\u0131s\u0131n\u0131n  en  az  %20\u2019si  kadar  fazla  say\u0131da  RJ-45  uyumlu  ara  kutusu  kap\u0131s\u0131 \nolacakt\u0131r. \n41.2.8-  Cihaz  dolablar\u0131nda,  anahtar  ile  ara  kutusu  aras\u0131  ba\u011flant\u0131  esnek  iletkenli,  iki  ucu \nfabrikasyon sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ara kablo ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n41.2.9-  Kullan\u0131c\u0131lardan,  cihaz  dolablar\u0131ndaki  anahtarlara  kadar  kullan\u0131lan  bak\u0131r  kablo  ve  ara \nkablolar\u0131n toplam uzunlu\u011fu 100 metreyi kesinlikle ge\u00e7meyecektir, projelendirme esnas\u0131nda cihaz dolab\u0131 \nveya cihaz dolablar\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesi bu husus dikkate al\u0131narak yap\u0131lacakt\u0131r.  \n41.2.10- \nsonland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n\u0130leti\u015fim  altyap\u0131s\u0131n\u0131  olu\u015fturan  kablo  bile\u015fenlerinin \nt\u00fcm\u00fc,  cihaz  dolablar\u0131nda \n41.2.11-  Yap\u0131sal  kablolama  i\u00e7in  birden  fazla  anahtar  (switch)  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  ana \nanahtar (backbone switch) kullan\u0131lmas\u0131na uygun olacak ve bu anahtar ile di\u011fer kenar anahtarlar (switch) \naras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 fiber optik kablo kullan\u0131larak yap\u0131lacakt\u0131r. \n41.2.12- Fiber optik kablolar, cihaz dolablar\u0131nda fiber optik ara kutular\u0131nda sonland\u0131r\u0131lacaklard\u0131r.  \n41.2.13-  Fiber  sonland\u0131rma  i\u015flemi,  ara  kutusu  i\u00e7ersinde,  her  bir  fiber  damar\u0131na  bir  adet  SC \nkonnekt\u00f6r\u00fcn epoksi ile yap\u0131\u015ft\u0131rma veya epoksi olmadan mekanik sonland\u0131rma yoluyla direkt konnekt\u00f6re \nveya  f\u00fczyon  olarak,  fabrikasyon  olarak  bir  ucu  bo\u015f,  di\u011fer  ucu  SC  sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  1  veya  2  metre \nuzunlukta kuyruklar\u0131n her bir fiber damar\u0131na eklenmesiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir. \n41.2.14-  Fiber  optik  ara  kutular\u0131ndan,    kullan\u0131lacak  anahtar  (switch)\u2019lara  yap\u0131lacak  ba\u011flant\u0131lar, \nfabrikasyon  olarak  her  iki  ucu  sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f,  ara  kablolar  ile  yap\u0131lacakt\u0131r.  Se\u00e7ilecek  olan  ara  kablo, \nfiber optik kabloda kullan\u0131lan fiber ile ayn\u0131 \u00f6zellikte olmal\u0131, sonland\u0131r\u0131lan bir ucu SC tipi konekt\u00f6rlerle, \ndi\u011fer ucu ise kullan\u0131lacak olan anahtar (switch)\u2019in fiber optik kap\u0131s\u0131na uygun konekt\u00f6rle sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \nolmal\u0131d\u0131r.  \n41.2.15-  Cihaz  dolablar\u0131nda  fiber  optik  kablolar\u0131n,  fiber  optik  ara  kutular\u0131ndan  anahtarlara \nba\u011flant\u0131lar\u0131 i\u00e7in fiber optik ara kablolar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f95\n41.2.16-  UPS  sistemlerinden  gelen  kablolar,  bilgisayarlar\u0131n  bulundu\u011fu  alanlarda  UPS  prizleriyle \nsonland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n41.2.17-  UPS  \u2018e  ba\u011fl\u0131  priz  linyelerinde  her  bir  data  prizi  kullan\u0131c\u0131s\u0131  i\u00e7in  en  az  3  adet  UPS  prizi \n(monit\u00f6r,  kasa,  yaz\u0131c\u0131)  olacakt\u0131r.  T\u00fcm  prizlerin  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131  (UPS,  data)  odan\u0131n  fiziki  durumu,  kullan\u0131m \namac\u0131 ve oturma plan\u0131 dikkate al\u0131narak yap\u0131lacakt\u0131r. \n41.2.18-  Kullan\u0131lacak  UPS  prizleri  sadece  bilgisayar  fi\u015flerinin  ba\u011flanabilmesine  imkan  verecek \n\u015fekilde  ve  normal  prizlerden  farkl\u0131  renkte  olacakt\u0131r.  UPS  prizlerinde  normal  fi\u015flerin  tak\u0131lmas\u0131n\u0131 \nengelleyecek bacaklar bulunacakt\u0131r. \n41.2.19-  Bilgisayarlar\u0131  besleyen  priz  linyeleri  Elektrik  \u0130\u00e7  Tesisleri  Y\u00f6netmeli\u011fi  h\u00fck\u00fcmlerine \nuygun \u015fekilde otomatik sigortalarla korunacakt\u0131r.  \n41.2.20-  Bilgisayar \nsistemlerinin \nY\u00f6netmeli\u011fine uygun \u015fekilde yap\u0131lacakt\u0131r. \ntopraklanmas\u0131  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar \n41.2.21-  \u00d6zel  teknik  \u015fartnamesinde  belirtilmemi\u015f  ise  bilgisayar  sisteminin  t\u00fcm\u00fcn\u00fc  besleyecek \ng\u00fc\u00e7te ve en az 10 dakika s\u00fcreli kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. Yap\u0131n\u0131n onayl\u0131 projesinde genel \nama\u00e7l\u0131 kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, sadece bilgisayar sistemini besleyecek kapasitede \nkesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 olacak ve sistem odas\u0131 haricinde ba\u015fka bir odaya konulacakt\u0131r. \n41.2.22-  Sistem  odas\u0131  ve  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131n\u0131n  bulundu\u011fu  odalara,  yang\u0131n  ihbar  santraline \nuyar\u0131 veren dedekt\u00f6rler konulacakt\u0131r. \n41.2.23- Sistem odas\u0131nda her server i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 olmak \u00fczere (\u00fc\u00e7er) 3\u2019er adet UPS prizi olacakt\u0131r. \nPrizler da\u011f\u0131t\u0131m tablosundan, ba\u011f\u0131ms\u0131z hatlarla beslenecektir. \n41.2.24-  Kablolama  yap\u0131ld\u0131ktan  sonra,  kurulan  sistemin  d\u00fczg\u00fcn  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131  g\u00f6steren  a\u015fa\u011f\u0131daki \ntestler  yap\u0131larak  hem  CD  ortam\u0131nda  hem  de  yaz\u0131l\u0131  olarak  ilgili  proje  sahibi  kurum  yetkilisine  teslim \nedilecektir. Bu testler: \n41.2.24.1  Bak\u0131r  kablolama  sistemi  i\u00e7in  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131n\u0131n  \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc  test \n(kablo, jack, ara kutusu, ara kablolar d\u00e2hil).  \n41.2.24.2 Fiber optik kablolama sistemi i\u00e7in OTDR testi. \n41.2.24.3 Fiber optik kablolama i\u00e7in power metre testi. \n41.2.25-  Uygulama  yap\u0131lacak  sahan\u0131n  \u015fartlar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde  bulundurularak,  gerek  fiber  optik, \ngerekse  bak\u0131r  kablolar\u0131n  serilecekleri  g\u00fczergahlar\u0131  boyunca  mutlaka  kablo  tavas\u0131  veya  kablo  kanal\u0131 \nkullan\u0131lacakt\u0131r ve kablolar\u0131n fiziksel d\u0131\u015f etkilere kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \n41.2.26-  Zay\u0131f  ak\u0131m  ve  kuvvetli  ak\u0131m  tesisat\u0131  birbirinden  ayr\u0131  g\u00fczergahlarda  \u00e7ekilmeli,  data \nkablolar\u0131n\u0131n kuvvetli kablolar\u0131ndan elektromanyetik olarak etkilenmemesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.. \n41.3 \u00dcr\u00fcn Esaslar\u0131 \n41.3.1- Fiber optik kablolar \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f96\n41.3.1.1- Fiber optik kablolar, ISO\/IEC 11801 ve 11802 standart\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n41.3.1.2-  Fiber  optik  kablolar  halojensiz,  zehirli  gaz  \u00e7\u0131karmayan  (Low  Smoke  Zero  Halogen- \nLSZH) \u00f6zellikte olmas\u0131 gerekmektedir. \n41.3.1.3-  Kablo  i\u00e7ersinde  kullan\u0131lacak  fiber  damarlar\u0131,  10  Gigabit  uygulamalar\u0131  da  600  metre \nmesafeye  kadar  destekleyen  Multimode  50  mikron  OM3  tipinde  olmal\u0131d\u0131r.  \u015eayet  tek  par\u00e7a  olarak \n\u00e7ekilecek kablonun mesafesi 600 metre \u00fczerinde ise, Single Mode (9 mikron) fiberler tercih edilmelidir. \n41.3.1.4-  Fiber  optik  kablo  sonland\u0131rmas\u0131,  mekanik  olarak  yap\u0131l\u0131yor  ise,  olabilecek  zay\u0131flama \nkay\u0131plar\u0131n\u0131 en aza indirmek i\u00e7in d\u00fczg\u00fcn ve iyi cilalanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n41.3.1.5- Fiber optik kablo sonland\u0131rmas\u0131 f\u00fczyon y\u00f6ntemi ile yap\u0131l\u0131yor ise, ek noktas\u0131n\u0131 korumak \ni\u00e7in, ek koruyucu ve kaset kullan\u0131larak gerekli tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n41.3.1.6- Fiber optik kablonun damar say\u0131s\u0131 sisteme uygun miktarda olmal\u0131 ve t\u00fcm damarlar ayn\u0131 \npanelde sonland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n41.3.2- Fiber optik ara kutusu  \n41.3.2.1-  T\u00fcm  fiber  optik  kablolar  19\u201d  standart\u0131nda  cihaz  dolab\u0131na  monte  edilen,  SC  adapt\u00f6r \ntak\u0131lmas\u0131na uygun fiber ara kutular\u0131nda sonland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n41.3.2.2- Fiber optik ara kutusu \u00fczerinde yeterli say\u0131da sonland\u0131rma i\u00e7in adapt\u00f6r tak\u0131labilecektir. \n41.3.2.3- Fiber optik ara kutusu \u00fczerinde, fiber u\u00e7lar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in uygun etiketleme alan\u0131 \nbulunacakt\u0131r ve etiketleme d\u00fczenli ve kal\u0131c\u0131 olacak bir \u015fekilde yap\u0131lacakt\u0131r.  \n41.3.2.4-  Fiber  optik  ara  kutular\u0131nda,  aktif  cihaza  ba\u011flant\u0131  yap\u0131lmayan  yedek  ya  da  bo\u015fta  olan \nkap\u0131lar mutlaka adapt\u00f6rler ile veya kap\u0131 kapaklar\u0131yla kapat\u0131larak toz giri\u015fi \u00f6nlenmelidir. \n41.3.2.5-  Fiber  optik  kablolar\u0131n  mekanik  a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yacak  tutucular  ara  kutusu  i\u00e7ersinde \nbulunacakt\u0131r. \n41.3.2.6-  Gerek  f\u00fczyon  gerekse  mekanik  sonland\u0131rma  i\u00e7in  ara  kutusu  i\u00e7ersinde  uygun  alan \nbulunmal\u0131d\u0131r. \n41.3.3- Fiber optik sonland\u0131rma aparatlar\u0131 (konnekt\u00f6r, adapt\u00f6r, kuyruk, ara kablo). \n41.3.3.1  -  T\u00fcm  fiber  optik  sonland\u0131rma  aparatlar\u0131  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standart\u0131na  uygun \n\u00f6zellikte olmal\u0131d\u0131r. \n41.3.3.2  \u2013  Fiber  optik  konekt\u00f6rler  ve  adapt\u00f6rler,  SC  tipte  ve  kullan\u0131lan  fiber  ile  ayn\u0131  \u00f6zellikte \nolmal\u0131d\u0131r. \n41.3.3.3  \u2013  Fiber  optik  kuyruklar,  bir  ucu  bo\u015f,  di\u011fer  ucu  fabrikasyon  olarak  SC  konekt\u00f6r  ile \nsonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 1 veya 2 metre uzunlukta 0.9 mm \u00e7apta, kullan\u0131lan fiber kablo damarlar\u0131 ile ayn\u0131 \u00f6zellikte \nolmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f97\n41.3.3.4 \u2013 Fiber optik ara kablolar, 2.1 mm veya 3.0 mm d\u0131\u015f \u00e7apta, fermuar \u015feklinde birle\u015ftirilmi\u015f \niki  adet  istenilen  uzunluktaki  fiber  kablonun  bir  ucuna  2  adet  SC  konekt\u00f6r,  di\u011fer  ucuna  da  anahtar \n(switch) fiber optik kap\u0131s\u0131na uygun konnekt\u00f6rle fabrikasyon olarak sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. \n41.3.3.5-  Fiber  optik  kablo  sonland\u0131rmas\u0131,  mekanik  olarak  yap\u0131l\u0131yor  ise,  olabilecek  zay\u0131flama \nkay\u0131plar\u0131n\u0131 en aza indirmek i\u00e7in d\u00fczg\u00fcn ve iyi cilalanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n41.3.3.6- Fiber optik kablo sonland\u0131rmas\u0131 f\u00fczyon y\u00f6ntemi ile yap\u0131l\u0131yor ise, ek noktas\u0131n\u0131 korumak \ni\u00e7in, ek koruyucu ve kaset kullan\u0131larak gerekli tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n41.3.4- Bak\u0131r kablo \n41.3.4.1-  Kullan\u0131lacak  olan  bak\u0131r  kablolar\u0131n,  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131na  uygun \nKategori 6 UTP, halojensiz, zehirli gaz \u00e7\u0131karmayan (Low Smoke Zero Halogen- LSZH) \u00f6zellikte olmas\u0131 \ngerekmektedir. \n41.3.4.2- Kabloda kullan\u0131lacak iletken kesiti 23 AWG (0.57 mm), kat\u0131 (tek damarl\u0131) bak\u0131r iletken \nolmal\u0131,  \u00e7iftler aras\u0131nda sinyal etkile\u015fimini en aza indirmek i\u00e7in kabloda seperat\u00f6r kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n41.3.4.3-  Kategori  6  UTP  LSZH  kablonun  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131na  uygunlu\u011fu, \nuluslararas\u0131  ba\u011f\u0131ms\u0131z  test  kurulu\u015flar\u0131nca  (ETL,  UL  gibi)  onaylanm\u0131\u015f  olmal\u0131  ve  \u00fcretim  tesisi  bu  test \nkurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi ve 3 veya 6 ayda bir denetimi alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \n41.3.5 Bak\u0131r ara kutusu \n41.3.5.1-  Kullan\u0131lacak  olan  bak\u0131r  ara  kutular\u0131,  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131na  uygun, \nKategori 6 UTP \u00f6zellikte olmal\u0131d\u0131r. \n41.3.5.2-  Kategori  6  UTP  ara  kutusunun  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131na  uygunlu\u011fu, \nuluslararas\u0131  ba\u011f\u0131ms\u0131z  test  kurulu\u015flar\u0131nca  (ETL,  UL  gibi)  onaylanm\u0131\u015f  olmal\u0131  ve  \u00fcretim  tesisi  bu  test \nkurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi ve 3 veya 6 ayda bir denetimi alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \n41.3.5.3-  Ara  kutular\u0131  projesine  uygun  olarak,  t\u00fcm  kap\u0131lar\u0131,  prizlerde  kullan\u0131lan  RJ45  jaklar \nkullan\u0131larak  veya  4,6  ya  da  8\u2019li  bloklar  halinde  PCB  bloklar  kullan\u0131larak,  RJ45  kap\u0131l\u0131  olarak  imal \nedilmi\u015f olacakt\u0131r.  \n41.3.5.4-  Bak\u0131r  ara  kutusu  \u00fczerinde,  her  bir  kap\u0131n\u0131n  tan\u0131mlanmas\u0131  i\u00e7in  uygun  etiketleme  alan\u0131 \nbulunacakt\u0131r ve etiketleme d\u00fczenli ve kal\u0131c\u0131 olacak bir \u015fekilde yap\u0131lacakt\u0131r.  \n41.3.5.5- Ara kutusu \u00e7er\u00e7evesi metal olacakt\u0131r. \n41.3.6- Data prizi  \n41.3.6.1-  Kullan\u0131lacak  olan  bak\u0131r  data  prizleri,  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131na  uygun, \nKategori 6 UTP \u00f6zellikte olmal\u0131d\u0131r. \n41.3.6.2-  Kategori  6  UTP  data  prizinin  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131na  uygunlu\u011fu, \nuluslararas\u0131  ba\u011f\u0131ms\u0131z  test  kurulu\u015flar\u0131nca  (ETL,  UL  gibi)  onaylanm\u0131\u015f  olmal\u0131  ve  \u00fcretim  tesisi  bu  test \nkurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi ve 3 veya 6 ayda bir denetimi alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f98\n41.3.6.3- Priz \u00fczerinde etiketleme yap\u0131labilecek alan bulunacakt\u0131r. \n41.3.6.4- Prizler, mekanik \u00e7arpmalara meydan vermeyecek \u015fekilde duvarlara, yerden en az 40 cm. \ny\u00fckseklikte  ve  UPS  prizi  ile  birlikte  odan\u0131n  fiziki  durumu,  kullan\u0131m  amac\u0131  ve  oturma  plan\u0131  dikkate \nal\u0131narak yap\u0131lacakt\u0131r. D\u00f6\u015feme alt\u0131 prizi sistemi kullan\u0131l\u0131yor ise kendi \u00f6zel \u015fartlar\u0131na g\u00f6re tesis edilir. \n41.3.7- Ara kablo \n41.3.7.1- Ara kutusu ile anahtar aras\u0131ndaki ve data prizi ile bilgisayarlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar, iki \nucunda  RJ-45  ba\u011flant\u0131  ucu  bulunan,  esnek  (\u00e7ok  telli)  bak\u0131r  iletken  ile  imal  edilmi\u015f  ve  fabrikada \nsonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Kategori 6 UTP LSZH ara kablolar\u0131 ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n41.3.7.2-  Kategori  6  UTP  ara  kablonun  ISO\/IEC  11801  ve  11802  standartlar\u0131na  uygunlu\u011fu, \nuluslararas\u0131  ba\u011f\u0131ms\u0131z  test  kurulu\u015flar\u0131nca  (ETL,  UL  gibi)  onaylanm\u0131\u015f  olmal\u0131  ve  \u00fcretim  tesisi  bu  test \nkurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6zetimi ve 3 veya 6 ayda bir denetimi alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \n41.3.8- Anahtarlar (Switchler) \n41.3.8.1- Cihaz, tek \u015faside ihtiya\u00e7 duyulan adet ve \u00f6l\u00e7\u00fcde kap\u0131 destekleyebilecek, ihtiya\u00e7 duyulan \nadet ve \u00f6l\u00e7\u00fcde ethernet ba\u011flant\u0131y\u0131 sa\u011flayabilecek kapasitede olacakt\u0131r. \n41.3.8.2-  Cihazlar  19\u201d  dolaba  monte  edilebilmeli,  monte  edilebilmesi  i\u00e7in  gerekli  ekipman  ve \npar\u00e7alar, cihazla birlikte gelmelidir. \n41.3.8.3-  Yap\u0131sal  kablolama  i\u00e7in  birden  fazla  anahtar  (switch)  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  ana \nanahtar (backbone switch) kullan\u0131lmas\u0131na uygun olacak ve bu anahtar ile di\u011fer kenar anahtarlar (switch) \naras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 fiber optik kablo kullan\u0131larak yap\u0131lacakt\u0131r. \n41.3.8.4- Cihazlar en az 3 sene garantili olacakt\u0131r. \n41.3.8.5- \u00d6nerilecek cihaz, 230V ve 50Hz \u015febeke gerilimi ile beslenmelidir. G\u00fc\u00e7 kablolar\u0131 \nT\u00fcrkiye \u015fartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n41.3.8.6- Teklif edilen anahtar L2\/L3\/L4 OSI katmanlar\u0131na g\u00f6re protokol alanlar\u0131n\u0131 anlayabilmeli \nve alanlar\u0131n kombinasyonuna g\u00f6re kural tan\u0131mlanarak, trafik \u00f6nceliklendirmesi yapabilmeldir. \n41.3.8.7-  Cihazlar,  birden  fazla  cihaz\u0131n  bir  arada  kullan\u0131lmas\u0131na  (y\u0131\u011f\u0131nlama)  uygun  yap\u0131da \nolacakt\u0131r. \n41.3.8.8-  Cihaz,  terminal  veya  modem  ile  y\u00f6netilebilecek,  istatistiki  bilgiler,  alarmlar  ve  di\u011fer \nbilgiler  sorgulanabilecektir.  Cihaz  yada  y\u0131\u011f\u0131nlama  (birden  fazla  say\u0131da  cihaz\u0131n  birle\u015ftirilerek  tek  cihaz \ngibi  y\u00f6netilebilmesi)  \u00fczerinde  olu\u015fan  problemleri  (y\u0131\u011f\u0131nlama  \u00fcyesi  bir  cihaz\u0131n,  cihaz  portunun \nar\u0131zalanmas\u0131, veya network \u00fczerinde tan\u0131mlanan di\u011fer g\u00fcvenlik tehlikelerini) sistem y\u00f6neticisine SMS \nveya e-mail ile bildirebilmelidir. \n41.3.8.9-  Cihaz\u0131n  \u00fczerinde  en  son  ve  en  geli\u015fkin  \u00f6zelliklere  sahip  yaz\u0131l\u0131m  olmal\u0131d\u0131r  ve \ngerekti\u011finde g\u00fcncellenebilmelidir. \n41.3.8.10- Cihaz\u0131n t\u00fcm kap\u0131lar\u0131 MDI\/MDIX deste\u011fine sahip olacakt\u0131r. \n41.3.8.11-  Cihazlar\u0131n  anahtarlama  kapasitesi  (Switching  Fabric)  \u00fczerindeki  t\u00fcm  kap\u0131lar  dolu \noldu\u011funda dahi bloke olmayacak (Non-Blocking) \u015fekilde dizayn edilmi\u015f olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f99\n41.3.8.12- Cihazlar\u0131n VLAN Sanal A\u011f(IEEE 802.1Q) deste\u011fi olacakt\u0131r. \n41.3.8.13- Cihaz, yedek g\u00fc\u00e7 \u00fcnitesine sahip olacakt\u0131r. \n41.3.9- Cihaz dolablar\u0131:  \n41.3.9.1-  Cihaz  dolablar\u0131,  19\u201d  standart\u0131na  uygun  geni\u015flikte  ve  ara  kutusu  ile  aktif  cihazlar\u0131 \nbar\u0131nd\u0131racak tipte olacakt\u0131r. \n41.3.9.2- Cihaz dolab\u0131n\u0131n \u00f6n y\u00fcz\u00fc, temperli cam kapakl\u0131 ve kilitli olacakt\u0131r. \n41.3.9.3- Sistem odas\u0131na konulacak cihaz dolablar\u0131 , 4 taraftan eri\u015filebilir olacakt\u0131r. \n41.3.9.4- Sistem odas\u0131 haricindeki cihaz dolablar\u0131, 19\u201d standad\u0131na uygun geni\u015flikte, duvara monte \nedilebilir tipte, \u00f6nden ve yandan kolay eri\u015filebilir olacakt\u0131r. \n41.3.9.5- T\u00fcm cihaz dolablar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde yeterli seviyede havaland\u0131rmay\u0131 sa\u011flamak \u00fczere hava \npanjurlar\u0131 bulunacak, gerekli g\u00f6r\u00fclmesi halinde sessiz ve \u0131s\u0131 y\u00fckseldi\u011finde otomatik olarak \u00e7al\u0131\u015fan fan \nmotorlar\u0131 konulacakt\u0131r. \n41.3.9.6-  T\u00fcm  cihaz  dolablar\u0131n\u0131n  i\u00e7erisine,  aktif  cihazlara  yetecek  kadar  UPS  priz  grubu \nkonulacakt\u0131r. \n41.3.9.7- Cihaz dolablar\u0131 gerekti\u011finde yan yana eklenebilir ve her iki yan y\u00fczeyi s\u00f6k\u00fclebilir tipte \nolacakt\u0131r. \n41.3.9.8-  T\u00fcm  cihaz  dolablar\u0131, \nilgili  deprem  y\u00f6netmeli\u011fi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde  bulundurularak, \nkonulacaklar\u0131 yerlerde uygun \u015fekilde sabitlenmelidirler. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f100\n42- Kapal\u0131 devre televizyon (KDTV) sistemleri \n42.1- kapsam \nGenel  \u015fartnamenin  bu  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  binalar\u0131n  ve  tesislerin  i\u00e7  ve  d\u0131\u015f  mekanlar\u0131na  kamera \nyerle\u015ftirilmesi ve kameralar\u0131n g\u00fcvenlik amac\u0131yla izlenmesi, kontrolu ve kaydedilmesi i\u00e7in kurulan \nsistemleri tan\u0131mlar. \n42.2- Genel kurallar \nKullan\u0131lacak t\u00fcm \u00fcr\u00fcnler ISO 9001 kalite ve CE belgesine sahip olmal\u0131d\u0131r. \nKullan\u0131lacak  \u00fcr\u00fcnler  bu  \u015fartnamenin  Genel  Esaslar  B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde  belirtilen  uluslar  aras\u0131 \nstandartlara  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  Bunun  yan\u0131  s\u0131ra  sistemin  tasar\u0131m\u0131,  a\u015fa\u011f\u0131daki  g\u00fcvenlikle  ilgili \nkurulu\u015flardan birinin belirledi\u011fi ilgili tasar\u0131m kriterlerine uygun olmal\u0131d\u0131r. \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nASC: Asssociation of Security Consultant \nIEE: Institution Of Electrical Engineer \nIEEE: Institution Of Electrical &#038; Electronics Engineer \nIPSA: International Professional Security Association \nKullan\u0131lacak t\u00fcm cihazlar; g\u00fcnde yirmid\u00f6rt saat ve y\u0131lda 365 g\u00fcn s\u00fcre ile \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6zellikte \nolmal\u0131d\u0131r. \nKullan\u0131lacak  t\u00fcm  cihazlar  \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131  ortam\u0131n  en  d\u00fc\u015f\u00fck  ve  en  y\u00fcksek  nem  ve  s\u0131cakl\u0131k \nko\u015fullar\u0131na  (D\u0131\u015f  ortamlar  i\u00e7in  Devlet  Meteoroloji  \u0130\u015fleri  Genel  M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc  verileri  dikkate \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r.)  uygun  \u00f6zellikte  olmal\u0131d\u0131r.  Cihazlar\u0131n  \u00e7al\u0131\u015fma  aral\u0131\u011f\u0131  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  ortamlar\u0131n \niklimlendirme ko\u015fullar\u0131na uygun olarak se\u00e7ilmelidir. \nKullan\u0131lacak  ortam  ne  t\u00fcrden  \u00e7al\u0131\u015fma  ko\u015fullar\u0131  sa\u011fl\u0131yorsa  kesintisiz  \u00e7al\u0131\u015fma  i\u00e7in  o \n\u00f6zelliklere uygun cihazlar se\u00e7ilmelidir. \n42.3- Sistem \nSistemde kullan\u0131lacak t\u00fcm cihazlar 230 V \u00b1 %10 ve 50 Hz gerilimle \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Cihazlar \nfarkl\u0131 besleme gerilimine sahipse uygun \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimine sahip reg\u00fclat\u00f6rl\u00fc adapt\u00f6rleri ile birlikte \ntemin edilecektir. \n42.3.1- Sistemin ana ve yard\u0131mc\u0131 elemanlar\u0131 \n\uf0b7 \nKameralar  (sabit  kameralar,  sabit  dome  kameralar,  hareketli  \/  zoom  lensli \nkameralar) \n\uf0b7  Mercekler (sabit odakl\u0131 lensler, de\u011fi\u015fken odakl\u0131 lensler, zoom lensler) \n\uf0b7  Monit\u00f6rler (siyah\/beyaz monit\u00f6rler, renkli monit\u00f6rler, TFT LCD monit\u00f6rler) \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nSay\u0131sal kaydediciler\/\u00e7oklay\u0131c\u0131lar, \nAnahtarlay\u0131c\u0131lar ve matriks anahtarlay\u0131c\u0131lar, \nSinyal da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar, \nKlavyeler, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n  \n\f101\n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nKamera mahfazalar\u0131, \nKamera montaj ayaklar\u0131, \nKablolar, \nKonnekt\u00f6r ve ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131, \nCihaz racklar\u0131, \nKameralar siyah\/beyaz veya renkli olabilecektir. \n42.3.2- Sistemler a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir grupland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n1  kameral\u0131  sistemler:  (1  kamera,  1  adet  1  giri\u015fli  say\u0131sal  kaydedici  ve  1  adet \nmonit\u00f6r) \n4 kameraya kadar olan sistemler: (4 kamera, 1 adet 4 giri\u015fli say\u0131sal kaydedici ve \n1 adet monit\u00f6r)  \n8 kameraya kadar olan sistemler: (8 kamera, 1 adet 8 giri\u015fli say\u0131sal kaydedici ve \n2 adet monit\u00f6r)  \n16 kameraya kadar olan sistemler: (16 kamera, 1 adet 16 giri\u015fli say\u0131sal kaydedici \nve 2 adet monit\u00f6r)  \n32 kameraya kadar olan sistemler: (32 kamera, 2 adet 16 giri\u015fli say\u0131sal kaydedici \nve 4 adet monit\u00f6r)  \n64  kameraya  kadar  olan  sistemler:  (64  kamera,  4  adet  16  giri\u015fli  say\u0131sal \nkaydedici, 1 adet 64 kamera giri\u015f, 8 monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 video matriks, 1 adet klavye, \n16 adet monit\u00f6r, 1 adet monitor rack)  \n65 kamera ve daha \u00fczeri mod\u00fcler sistemler, \n42.4- Siyah beyaz kameralar  \n42.4.1-Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc 1\/3\u201d sabit kamera  \n- Kullan\u0131lacak kameralar 1\u201d, \u00bd\u201d, 1\/3\u201d veya \u00bc\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer CCD sens\u00f6re sahip, y\u00fcksek \n\u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc en az 520 TV sat\u0131r\u0131 ve geli\u015fmi\u015f say\u0131sal sinyal i\u015flemci kullanan tam otomatik \nsiyah beyaz kamera olacakt\u0131r.  \n- Kamera \u00fczerine sabit\/manuel iris, DA otomatik iris veya video iris mercek monte \nedilebilecektir. Kameraya C ve CS montaj tipi mercekler tak\u0131labilecektir. \n- Kamera backlight kompanzasyon \u00f6zelli\u011fi olmal\u0131d\u0131r. \n- Kamera farkl\u0131 elektronik shutter modlar\u0131n\u0131 destekleyecektir. \n:          752x582 \nAktif piksel               \n: \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:  \nHassasiyet 50 IRE \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131  : \n: \nAGC \n: \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \nen az 560 TV Sat\u0131r\u0131 \n\u22640,15 lux (f 1,2 AGC a\u00e7\u0131k konumda)  \n>48 dB  \nFarkl\u0131 seviyeler se\u00e7ilebilmelidir. \n1 Vpp 75 \uf057 \n42.5- Renkli kameralar \n42.5.1- Standart \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc renkli sabit kameralar  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f102\n- Kullan\u0131lacak kameralar 1\/3\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip CCD sens\u00f6re \nsahip, y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc 380 TV sat\u0131r\u0131 ve geli\u015fmi\u015f say\u0131sal sinyal i\u015flemci kullanan tam \notomatik renkli kamera olacakt\u0131r. \n- Kamera \u00fczerine sabit\/manuel iris, DA otomatik iris veya video iris mercek monte \nedilebilecektir. Kameraya C ve CS montaj tipi mercekler tak\u0131labilecektir  \n- Kamera backlight kompanzasyon \u00f6zelli\u011fi a\u00e7\u0131k \/ kapal\u0131 se\u00e7ilebilmelidir. \n- Kamera a\u015fa\u011f\u0131daki elektronik shutter modlar\u0131n\u0131 destekleyecektir. \n: \nAktif piksel \n: \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \nHassasiyet 50 IRE \n: \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131  : \n: \nAGC \n: \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n752x582 \n380TVL \n\u22640,6 lx(F:1,2 AGC on konumda 38DB)  \n>48 dB \nFarkl\u0131 seviyeler se\u00e7ilebilmelidir. \n1Vpp  75 \uf057 \n42.5.2- Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc renkli sabit kameralar \n- Kullan\u0131lacak kameralar 1\/3\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip CCD sens\u00f6rl\u00fc \nrenkli  modda 480 TV sat\u0131r\u0131 y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip ve y\u00fcksek performansl\u0131 kameralar \nolacakt\u0131r. Kamera DSP resim i\u015fleme teknolojisine ve \u00fcst\u00fcn hassasiyetve sahip olacakt\u0131r. \n- Kamera \u00fczerine sabit\/manuel iris, DA otomatik iris veya video iris mercek monte \nedilebilecektir. Kameraya C ve CS montaj tipi mercekler tak\u0131labilecektir.  \n- Kamera backlight kompanzasyon \u00f6zelli\u011fi a\u00e7\u0131k\/kapal\u0131 se\u00e7ilebilmelidir. \n- Kamera farkl\u0131 shutter modlar\u0131n\u0131 destekleyecektir. \nAktif piksel \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \nHassasiyet 50 IRE \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131 \nAGC \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n:           752x582 \n: \n:  \n:           >48 dB \n:  \n:  \n480 TV sat\u0131r\u0131 \n\u22640,5 lux (f 1,4 AGC a\u00e7\u0131k konumda) \nFarkl\u0131 seviyeler se\u00e7ilebilmelidir. \n1Vpp 75 \uf057 \n42.5.3- Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc 1\/2\u201d renkli sabit kameralar \n- Kullan\u0131lacak kameralar 1\/2\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip CCD sens\u00f6rl\u00fc, \nrenkli  modda 480 TV sat\u0131r\u0131 y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip ve y\u00fcksek performansl\u0131 kameralar \nolacakt\u0131r. Kamera dinamik \u0131\u015f\u0131k aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131ran Wide Dynamic teknolojisine sahip \nolacakt\u0131r. Bu sayede y\u00fcksek ve d\u00fc\u015f\u00fck \u0131\u015f\u0131k ko\u015fullar\u0131nda, sis  ve puslu ortamlarda resim \ndetaylar\u0131n\u0131n yakalanmas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \n- Kamera \u00fczerine sabit\/manuel iris, DA otomatik iris veya video iris mercek monte \nedilebilecektir. Kameraya C ve CS montaj tipi mercekler tak\u0131labilecektir.  \n- Kamera backlight kompanzasyon \u00f6zelli\u011fi  a\u00e7\u0131k \/ kapal\u0131 se\u00e7ilebilmelidir. \n- Kamera farkl\u0131 elektronik shutter modlar\u0131n\u0131 destekleyecektir. \n:    752x582 \nAktif piksel \n:   480 TV sat\u0131r\u0131 \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:   0,11 lux (f 1,2 AGC a\u00e7\u0131k konumda) \nHassasiyet 50 IRE \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131 \n:   >48 dB \nPrivate zone maskeleme :   farkl\u0131 b\u00f6lgeler se\u00e7ilebilmelidir. \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n:   1Vpp  75 \uf057 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f103\n42.6-  Gece \/ G\u00fcnd\u00fcz kameralar \n42.6.1-Standart \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc 1\/3\u201d gece\/g\u00fcnd\u00fcz kameralar   \n- Kullan\u0131lacak kameralar 1\/3\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip CCD sens\u00f6rl\u00fc, \ny\u00fcksek  performansl\u0131  kameralar  olacakt\u0131r.  Kamera  dinamik  \u0131\u015f\u0131k  aral\u0131\u011f\u0131n\u0131  y\u00fcksek  seviyede \nartt\u0131ran  Wide  Dynamic  teknolojisine  sahip  olacakt\u0131r.  Bu  sayede  y\u00fcksek  ve  d\u00fc\u015f\u00fck  \u0131\u015f\u0131k \nko\u015fullar\u0131nda, sis ve puslu ortamlarda resim detaylar\u0131n\u0131n yakalanmas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r.  \n-  Kamera  \u00fczerine  sabit\/manuel  iris,  DA  otomatik  iris  veya  video  iris  mercek  monte \nedilebilecektir. Kameraya C ve CS montaj tipi mercekler tak\u0131labilecektir.  \n- Kamera, d\u00fc\u015f\u00fck \u0131\u015f\u0131k ko\u015fullar\u0131nda otomatik olarak gece moduna ge\u00e7ecektir.  \n- Kamera backlight kompanzasyon \u00f6zelli\u011fi farkl\u0131 olarak se\u00e7ilebilmelidir. \n- Kamera, hareket eden objelerin yakalanabilmesi i\u00e7in h\u0131zl\u0131 shuter modlar\u0131n\u0131 desteklemelidir. \nAktif piksel \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:                752x582 \n:       \nHassasiyet 50 IRE \nMin. Ayd\u0131nlatma \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131 \nPrivate zone maskeleme :   \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n:       \n:       \n:       \n:       \nRenkli modda 480 TV sat\u0131r\u0131, siyah\/beyaz modda 520 TV \nsat\u0131r\u0131  \n\u22640.5 lx  (renkli modda) F:1.4 \n0.08 lx (siyah beyaz modda) F:1.4 \n>48 dB \nfarkl\u0131 b\u00f6lgeler se\u00e7ilebilmelidir. \n1Vpp 75 \uf057 \n42.6.2- Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc 1\/3\u201d gece\/g\u00fcnd\u00fcz kameralar \n- Kullan\u0131lacak kameralar 1\/3\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip CCD sens\u00f6rl\u00fc, \ny\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip ve y\u00fcksek performansl\u0131 kameralar olacakt\u0131r.  \n-  Kamera  \u00fczerine  sabit\/manuel  iris,  DA  otomatik  iris  veya  video  iris  mercek  monte \nedilebilecektir. Kameraya C ve CS montaj tipi mercekler tak\u0131labilecektir.  \n- Kamera, d\u00fc\u015f\u00fck \u0131\u015f\u0131k ko\u015fullar\u0131nda otomatik olarak  gece moduna ge\u00e7ecektir.  \n- Kamera backlight kompanzasyon \u00f6zelli\u011fi farkl\u0131 olarak se\u00e7ilebilmelidir. \n- Kamera, hareket eden objelerin yakalanabilmesi i\u00e7in h\u0131zl\u0131 shuter modlar\u0131n\u0131 desteklemelidir. \nAktif piksel \n:    752x582 \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:    Renkli modda 520 TV sat\u0131r\u0131, siyah\/beyaz modda 560 TV sat\u0131r\u0131 \nHassasiyet 50 IRE \n: \nMin. Ayd\u0131nlatma \n:    0.08 lx (siyah beyaz modda) F:1.4 \n:    >48 dB \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131 \nPrivate zone maskeleme :   farkl\u0131 b\u00f6lgeler se\u00e7ilebilmelidir. \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n \u22640.5 lx  (renkli modda) F:1.4 \n:    1Vpp 75 \uf057 \n42.6.3-Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc 1\/2\u201d gece\/g\u00fcnd\u00fcz kameralar \n- Kullan\u0131lacak kameralar 1\/2\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip CCD sens\u00f6rl\u00fc, \ny\u00fcksek  \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe  sahip  ve  y\u00fcksek  performansl\u0131  kameralar  olacakt\u0131r.  Kamera  dinamik \n\u0131\u015f\u0131k  aral\u0131\u011f\u0131n\u0131  artt\u0131ran  wide  Dynamic  teknolojisine  sahip  olacakt\u0131r.  Bu  sayede  y\u00fcksek  ve \nd\u00fc\u015f\u00fck  \u0131\u015f\u0131k  ko\u015fullar\u0131nda,  sis  ve  puslu  ortamlarda  resim  detaylar\u0131n\u0131n  yakalanmas\u0131 \nsa\u011flanacakt\u0131r. \n- Kamera besleme gerilimi 24V AA olacak ve d\u00fc\u015f\u00fck seviyede g\u00fc\u00e7 \u00e7ekecektir. \n-  Kamera  \u00fczerine  sabit\/manuel  iris,  DA  otomatik  iris  veya  video  iris  mercek  monte \nedilebilecektir. Kameraya C ve CS montaj tipi mercekler tak\u0131labilecektir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f104\n- Kamera, d\u00fc\u015f\u00fck \u0131\u015f\u0131k ko\u015fullar\u0131nda otomatik olarak gece moduna ge\u00e7ecektir. \n- Kamera backlight kompanzasyon \u00f6zelli\u011fi sayesinde farkl\u0131 b\u00f6lgeler se\u00e7ilebilmelidir. \n- Kamera, hareket eden objelerin yakalanabilmesi i\u00e7in h\u0131zl\u0131 shuter modlar\u0131n\u0131 desteklemelidir. \n:   752x582 \nAktif piksel \n:   Renkli modda 480TV sat\u0131r\u0131, siyah\/beyaz modda 520 TV sat\u0131r\u0131 \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:   0.045 lx  (renkli modda) F:1.2 \nHassasiyet 50 IRE \n:   0.008 lx (siyah beyaz modda) F:1.2 \nMin. Ayd\u0131nlatma \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131 \n:   >48 dB \nPrivate zone maskeleme :    farkl\u0131 b\u00f6lgeler se\u00e7ilebilmelidir. \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n:   1Vpp 75 \uf057 \n42.7-  Hareketli dome kamera  \n42.7.1-  Renkli hareketli dome kamera \n- Kamera 1\/4\u201d t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip CCD sens\u00f6rl\u00fc olmal\u0131d\u0131r. \n- Cihaz\u0131n sinyal sistemi PAL standartlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \n- Cihaz\u0131n resim eleman\u0131 en az 752(H)X582(V) olmal\u0131d\u0131r. \n- Cihazda BLC (Back Light Compensation) \u00f6zelli\u011fi olmal\u0131d\u0131r. \n- Cihaz odaklamay\u0131u otomatik, manuel yapabilmeli ve otomatik modda hassasiyet d\u00fc\u015f\u00fck ya \nda y\u00fcksek olarak se\u00e7ilebilmelidir. \n- Cihazda farkl\u0131 b\u00f6lgeler i\u00e7in maskeleme \u00f6zelli\u011fi bulunmal\u0131d\u0131r \n- Cihaz\u0131n yatay \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc renkli konumda en az 460 TV \u00e7izgisi olmal\u0131d\u0131r. \n- Video sinyal g\u00fcr\u00fclt\u00fc oran\u0131 en az 48db olmal\u0131d\u0131r. \n- Video sinyal \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1.0 Vpp, 75\uf020\uf057 olmal\u0131d\u0131r. \n- Cihaz\u0131n merce\u011fi en az 18x optik ve en az 10x say\u0131sal zoom yapabilmelidir.   \n- Cihaz yatayda 360 derece, dikeyde \u00b1 90 derece d\u00f6nebilme \u00f6zelli\u011fi olmal\u0131d\u0131r. \n- Cihazda farkl\u0131 programlanabilen tur \u00f6zellikleri olmal\u0131d\u0131r. \n- Cihaz\u0131n farkl\u0131 preset noktalar\u0131 olmal\u0131d\u0131r.  \n:   752(H)X582(V)   \nAktif piksel \n:   460 TV sat\u0131r\u0131 \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:   \u22642 lx  (F1.4,1\/50s) \nMin. Ayd\u0131nlatma \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131 \n:  >50 dB \nPrivate zone maskeleme :   farkl\u0131 b\u00f6lgeler se\u00e7ilebilmelidir. \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n:   1.0 Vpp 75 \uf057 \n42.7.2- Gece\/g\u00fcnd\u00fcz hareketli dome kamera \n-  Cihaz\u0131n g\u00f6sterimi g\u00fcnd\u00fczleri renkli, geceleri siyah\/beyaz olmal\u0131d\u0131r. \n-  Cihaz\u0131n t\u00fcpe e\u015fde\u011fer interline transfer \u00f6zellikli\u011fe sahip 1\/4\u201d CCD sens\u00f6rl\u00fc olmal\u0131d\u0131r. \n-  Cihaz\u0131n sinyal sistemi PAL standartlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \n-  Cihaz\u0131n resim eleman\u0131 en az 752(H)X582(V) olmal\u0131d\u0131r. \n-  Cihazda BLC (Back Light Compensation) \u00f6zelli\u011fi olmal\u0131d\u0131r. \n-  Cihaz odaklamay\u0131 otomatik veya manuel yapabilmelidir. \n-  Cihazda farkl\u0131 b\u00f6lgeler i\u00e7in maskeleme \u00f6zelli\u011fi bulunmal\u0131d\u0131r \n-  Cihaz\u0131n yatay \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc renkli konumda en az 460 TV sat\u0131r\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \n-  Video sinyal g\u00fcr\u00fclt\u00fc oran\u0131 en az 48db olmal\u0131d\u0131r. \n-  Video sinyal \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1.0 Vpp, 75 \uf057 olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f-  Cihaz\u0131n merce\u011fi en az 18 x optik ve en az 10 x say\u0131sal zoom yapabilmelidir.  \n-  Cihaz yatayda 360 derece, dikeyde \u00b1 90 derece d\u00f6nebilme \u00f6zelli\u011fi olmal\u0131d\u0131r. \n-  Cihazda farkl\u0131 programlanabilen tur \u00f6zellikleri olmal\u0131d\u0131r. \n-  Cihaz\u0131n farkl\u0131 preset noktalar\u0131 olmal\u0131d\u0131r.  \n105\n:   752(H)X582(V)   \nAktif piksel \n:   460 TV sat\u0131r\u0131 \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:   0.7 lx   \nMin. Ayd\u0131nlatma \nSinyal G\u00fcr\u00fclt\u00fc Oran\u0131 \n:  >50 dB \nPrivate zone maskeleme :   farkl\u0131 b\u00f6lgeler se\u00e7ilebilmelidir. \nVideo \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \n:   1.0 Vpp 75 \uf057 \n42.8- Siyah beyaz monit\u00f6rler \n42.8.1-  15\u201d-17\u201d Siyah beyaz monit\u00f6r \n- 15\u201d-17\u201d Siyah Beyaz y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc monit\u00f6rler a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zelliklere sahip olacakt\u0131r.  \n- Monit\u00f6rler rack kabin uygulamalar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r \n- T\u00fcm kontrollar monit\u00f6r\u00fcn \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde olacak ve kolayl\u0131kla eri\u015filebilir olacakt\u0131r. \nYatay \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \nVideo giri\u015fi \n: Enaz 800 TV sat\u0131r\u0131 \n: 1 adet BNC Composite \n42.8.2-   19\u201d-21\u201d Siyah beyaz monit\u00f6r \n- 19\u201d-21\u201d Siyah Beyaz y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc monit\u00f6rler a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zelliklere sahip olacakt\u0131r.  \n- Monit\u00f6rler rack kabin uygulamalar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r \n- T\u00fcm kontrollar monit\u00f6r\u00fcn \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde ve kolayl\u0131kla eri\u015filebilir olacakt\u0131r. \nYatay \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \nVideo giri\u015fi \n: enaz 800 TV sat\u0131r\u0131 \n: 1 adet BNC Composite \n42.9- Renkli monit\u00f6rler \n42.9.1- 15\u201d-17\u201d Y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc renkli monit\u00f6r \n- 15\u201d Renkli y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc (700TVL) monit\u00f6rler a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zelliklere sahip \nolacakt\u0131r.  \n- Monit\u00f6rler rack kabin uygulamalar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r. \n: 100-240V  \nGerilim aral\u0131\u011f\u0131 \nEkran \n: 39 cm (15\u201d) \nYatay \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck : 700 TV sat\u0131r\u0131 \nVideo giri\u015fi \n: 1 adet BNC Composite    Kompozit video giri\u015fi 0.3 \u2013 1.5Vpp \n42.9.2-   19\u201d -21\u201d renkli monit\u00f6r \n- 19-21\u201d Renkli y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc monit\u00f6rler a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zelliklere sahip olacakt\u0131r.  \n- Monit\u00f6rler rack kabin uygulamalar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f106\nYatay \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \nVideo giri\u015fi \n: 400 TV sat\u0131r\u0131 \n: 1 adet BNC Composite \n42.10- LCD monit\u00f6rler  \n42.10.1-  15\u201d LCD monit\u00f6r \n-  Monit\u00f6r,end\u00fcstriyel  y\u00fcksek  performansl\u0131  1024  x  768  piksel  TFT  aktif  matriks,  LCD    tip \nrenkli CCTV video monit\u00f6r olacakt\u0131r.  \n- Monit\u00f6r parlakl\u0131k de\u011feri en az 250 cd\/m\u00b2 olacakt\u0131r. \n- Video giri\u015flerinde PAL ve NTSC \u2018yi destekleyecektir. \n- Monit\u00f6r, masa \u00fcst\u00fc veya duvara montajl\u0131 kullan\u0131labilecek \u015fekilde dizaynedilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. \nMonit\u00f6r\u00fcn  duvar  montaj  veya  standart  19\u201d  rack  montaj  kullan\u0131m\u0131  i\u00e7in  besleme  ve  aya\u011f\u0131 \nkolayca \u00e7\u0131kar\u0131labilir olmal\u0131d\u0131r.  \nLCD Panel  \nPixel aral\u0131k \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n:  TFT LCD \n:  0,297(H), 0,297(V) mm \n:  XGA 1024 x 768 piksel \n42.10.2-   17\u201d LCD monit\u00f6r \n- Monit\u00f6r,end\u00fcstriyel y\u00fcksek performansl\u0131 1280 x 1024 piksel TFT aktif matriks, LCD  tip \nrenkli CCTV video monit\u00f6r olacakt\u0131r.  \n- Monit\u00f6r parlakl\u0131k de\u011feri en az 400 cd\/m2 olacakt\u0131r. \n- Monit\u00f6r, 100-240 V AA geni\u015f bir gerilim aral\u0131\u011f\u0131nda besleme giri\u015fine sahip olacak,   230 V \nAA, 50Hz  \u015febeke ile beslenebilecektir.  \n- Video giri\u015flerinde PAL ve NTSC \u2018yi destekleyecektir. \n- Monit\u00f6r, masa \u00fcst\u00fc veya duvara montajl\u0131 kullan\u0131labilecek \u015fekilde dizaynedilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. \nMonit\u00f6r\u00fcn  duvar  montaj  veya  standart  19\u201d  rack  montaj  kullan\u0131m\u0131  i\u00e7in  besleme  ve  aya\u011f\u0131 \nkolayca \u00e7\u0131kar\u0131labilir olmal\u0131d\u0131r.  \nBesleme gerilimi        : 230V AA, 50Hz  \nLCD Panel  \nPixel aral\u0131k \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n: TFT LCD \n: 0,297(H), 0,297(V) mm \n:SXGA 1280 x 1024 piksel \n42.10.3-  LCD monit\u00f6r \n- Monit\u00f6r,end\u00fcstriyel y\u00fcksek performansl\u0131 1280 x 1024 piksel TFT aktif matriks, LCD  tip \nrenkli CCTV video monit\u00f6r olacakt\u0131r.  \n- Monit\u00f6r parlakl\u0131k de\u011feri en az 1000 cd\/m\u00b2 olacakt\u0131r. \n- Video giri\u015flerinde PAL ve NTSC \u2018yi destekleyecektir. \n  -  Monit\u00f6r,  masa  \u00fcst\u00fc  veya  duvara  montajl\u0131  kullan\u0131labilecek  \u015fekilde  dizaynedilmi\u015f \nMonit\u00f6r\u00fcn  duvar  montaj  veya  standart  19\u201d  rack  montaj  kullan\u0131m\u0131  i\u00e7in \nolmal\u0131d\u0131r.  \nbesleme ve aya\u011f\u0131 kolayca \u00e7\u0131kar\u0131labilir olmal\u0131d\u0131r.  \nLCD Panel  \nPixel aral\u0131k \n\u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \n: TFT LCD \n: 0,297(H), 0,297(V) mm \n:SXGA 1280 x 1024 piksel \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n     \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f107\n42.11- Mercekler \n- T\u00fcm mercekler, Aspherical  H\u0131zl\u0131 tip DC Drive veya video drive \u00f6zellikli olmal\u0131d\u0131r. \n- T\u00fcm mercekler kullan\u0131lacak yerin g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re se\u00e7ilebilmelidir. \n- Merceklerin I\u015f\u0131k ge\u00e7irgenlik katsay\u0131s\u0131 (F STOP) F: 1 ya da daha d\u00fc\u015f\u00fck olmal\u0131d\u0131r. \n42.12- Harici kamera mahfazalar\u0131 ve harici mahfaza ayaklar\u0131 \n-  Harici  tip  kameralar  \u00f6zel  bir  mahfaza  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilecek  ve  kameran\u0131n  her  t\u00fcrl\u00fc  iklim \nko\u015fullar\u0131ndan zarar g\u00f6rmemesi sa\u011flanacakt\u0131r. \n- Is\u0131t\u0131c\u0131 ve termostat : Mahfaza i\u00e7erisindeki \u0131s\u0131n\u0131n belli de\u011ferin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesini \u00f6nleyecektir. \n- G\u00fcne\u015flik : Do\u011frudan gelen g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 \u00f6nleyecektir. \n- S\u0131cak hava ko\u015fullar\u0131nda kameran\u0131n i\u00e7ini so\u011futmak i\u00e7in fan tertibat\u0131 olabilmelidir. \n- Kamera mahfazalar\u0131n\u0131n ayaklar\u0131 montaj yerine uygun olarak beraberce teklif edilecektir. \n- Mahfazalar IP 66 standart\u0131nda olmal\u0131, paslanmaya kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 malzemeden imal \nedilmi\u015f olmal\u0131 ve bu \u00f6zellik belgelenmelidir. \n42.13- D\u00e2hili kamera ayaklar\u0131 \n- D\u00e2hili tip kameralar \u00f6zel bir mahfaza i\u00e7ine yerle\u015ftirilecek ve kameran\u0131n ortam \u015fartlar\u0131ndan \nolumsuz etkilenmemesi sa\u011flanacakt\u0131r. \n-  Is\u0131t\u0131c\u0131  ve  termostat:  Ortam  \u015fartlar\u0131n\u0131n  gerektirmesi  halinde  mahfazada  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131  ve  termostat \nyer almal\u0131d\u0131r. \n- Kamera mahfazalar\u0131n\u0131n ayaklar\u0131 montaj yerine uygun olarak beraberce teklif edilecektir. \n42.14- Say\u0131sal kaydediciler  \nSay\u0131sal kaydedicilerin genel \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \n1.  Say\u0131sal kay\u0131t cihaz\u0131, CCTV sistemleri i\u00e7in \u00fcretilmi\u015f profesyonel ve tek bir kasa i\u00e7inde \nolan cihaz olmal\u0131d\u0131r. Cihazlar end\u00fcstriyel tip olmal\u0131d\u0131r. PC\u2019ler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan ve  kart \ntakmak  suretiyle  olu\u015fturulan  sistemler  SAYISAL  kay\u0131t  cihaz\u0131  olarak  kabul \nedilmeyecektir. \n2.  Cihaz en az 50 resim\/saniye h\u0131z\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r. \n3.  Cihaz\u0131n hareket alg\u0131lama \u00f6zelli\u011fi olmal\u0131d\u0131r.  \n4.  Cihaz ayn\u0131 anda canl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc izleme, kay\u0131t yapma ve kay\u0131t izleme imkan\u0131 veren triplex \n\u00f6zellikli olmal\u0131d\u0131r. \n5.  Cihaz \u00fczerinde yeteri kadar kamera giri\u015fi bulunmal\u0131 ve bu ihtiya\u00e7 bir veya birden fazla \nkay\u0131t cihaz\u0131 ile kar\u015f\u0131lanabilmelidir. \n6.  Cihaz  \u00fczerindeki  CD  veya  DVD  yaz\u0131c\u0131ya  veya  yer  alacak  USB  portu  sayesinde  di\u011fer \ncihazlara yedekleme yapabilmelidir.  \n7.  Cihaz network ortam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya uygun olmal\u0131d\u0131r.  \n8.  G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler cihaz\u0131n Hard Diskine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olarak kay\u0131t edilmelidir. Her kamera i\u00e7in \nayr\u0131 ayr\u0131 kay\u0131t h\u0131z\u0131 se\u00e7ilebilmelidir. Kay\u0131t i\u015flemi her kamera i\u00e7in zamana veya harekete \nduyarl\u0131 bir \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. \n9.  Cihaz LAN ortam\u0131nda internet Explorer yada kendi software\u2019dan izlenebilmeli, kontrol \nedilebilmelidir. \n10.  Cihaza ayn\u0131 anda networkden farkl\u0131 kullan\u0131c\u0131lar ba\u011flanabilmelidir. \n11.  Kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri istenen kullan\u0131c\u0131lara a\u00e7\u0131labilir veya yasaklanabilir olmal\u0131d\u0131r. \n12.  Belirlenen s\u00fcre i\u00e7in  \u00f6n alarm ve gecikmeli alarm kayd\u0131 yapabilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n  \n\f108\n13.  Cihaz  \u00fczerinde  kamera  giri\u015f  say\u0131s\u0131  kadar  alarm  giri\u015fi  ve  yeterli  say\u0131da  alarm  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \nolmal\u0131d\u0131r. \n14.  Cihaza  Speed  dome  kamera  yada  Pan\/tilt\/zoom  kontrol\u00fc  yapabilen  joystickli  klavye \ntak\u0131labilmelidir. \n15.  \u00c7al\u0131\u015fma gerilimi 100-240 V AA olmal\u0131d\u0131r. \n16.  \u00dcnite  \u00fczerinde  10\/100  ethernet  kart\u0131  standart  olarak  bulunmal\u0131,  cihaz  yerel  a\u011f  \u00fczerine \nkay\u0131tl\u0131  g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri  aktarmaktan  ba\u015fka  kullan\u0131c\u0131n\u0131n  talebine  ba\u011fl\u0131  olarak  yerel  a\u011f \n\u00fczerindeki yetkili bilgisayar taraf\u0131ndan ayarlar\u0131 yap\u0131labilmeli ve y\u00f6netilebilmelidir. \n17.  Olay, s\u00fcrekli kay\u0131t se\u00e7enekleri olmal\u0131d\u0131r. \n18.  Kameralar aras\u0131 senkronizasyon ozelli\u011fi bulunmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 anda ayn\u0131 tar\u0131h ve saate ait \nt\u00fcm kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri tek bir arama pencerisinden \u00e7a\u011fr\u0131labilmelidir. \n19.  Ak\u0131ll\u0131  arama  \u00f6zelli\u011fi  ile  daha  \u00f6nce  tan\u0131mlanmam\u0131\u015f  bile  olsa  harekete  duyarl\u0131,  video \nsinyali kesintisi, ani \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti de\u011fi\u015fimi i\u00e7in arama yapt\u0131r\u0131labilmeli, b\u00f6ylece tarih saat \nbilmeden t\u00fcm kay\u0131t g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri \u00fczerinde arama yap\u0131labilmelidir. \n20.  Sistem  kay\u0131t  kapasitesi  minimum  250  GB  olmal\u0131d\u0131r.  \u0130lerde  istenirse  bu  kapasite \nartt\u0131r\u0131labilmelidir. \nSay\u0131sal kay\u0131t cihazlar\u0131n\u0131n kanal say\u0131lar\u0131na g\u00f6re kamera giri\u015f ve monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f say\u0131lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da \nverilmi\u015ftir. \n                    Kanal say\u0131s\u0131              Kamera giri\u015f adedi             Monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f adedi \n            1 \n            4     \n            8 \n16 \n32 \n                    1 \n       4 \n8                       \n16 \n32              \n1 \n2 \n       2 \n       2 \n       2 \n42.15-Video matriks anahtarlay\u0131c\u0131lar \n42.15.1-  16 Kamera giri\u015f \/ 4 monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 matriks se\u00e7ici \u00fcnite \n- Matrix  se\u00e7ici \u00fcnitenin 16 kamera giri\u015fi,4 monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve alarm giri\u015fi bulunmal\u0131d\u0131r. \n- Matrix se\u00e7ici \u00fcnite mod\u00fcler yap\u0131ya sahip olacakt\u0131r.Kamera giri\u015f ve monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f say\u0131lar\u0131 \nmod\u00fcller vas\u0131tas\u0131 ile artt\u0131r\u0131labilecektir.  \n-  Matrix  se\u00e7ici,  pan\/tilt  yada  zoom  \u00f6zellikli  kameralar\u0131n  \u00f6nceden  programlanm\u0131\u015f  de\u011ferleri \nbelirlenebilmelidir. \n- Matrix se\u00e7ici giri\u015f kontaklar\u0131ndan gelen bilgiler sayesinde \u00f6nceden programlanm\u0131\u015f \notomatik fonksiyonlar\u0131 ba\u015flatabilmelidir. \n- Matriks se\u00e7iciye enaz 4 adet klavye ba\u011flanabilmelidir. \n42.15.2-  32 Kamera giri\u015f \/ 4 monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 matriks se\u00e7ici \u00fcnite \n- Matrix  se\u00e7ici \u00fcnitenin 32 kamera giri\u015fi,4 monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve alarm giri\u015fi bulunmal\u0131d\u0131r. \n- Matrix se\u00e7ici \u00fcnite mod\u00fcler yap\u0131ya sahip olacakt\u0131r.Kamera giri\u015f ve monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f say\u0131lar\u0131 \nmod\u00fcller vas\u0131tas\u0131 ile artt\u0131r\u0131labilecektir.  \n-  Matrix  se\u00e7ici,  pan\/tilt  yada  zoom  \u00f6zellikli  kameralar\u0131n  \u00f6nceden  programlanm\u0131\u015f  de\u011ferleri \nbelirlenebilmelidir. \n- Matrix se\u00e7ici giri\u015f kontaklar\u0131ndan gelen bilgiler sayesinde \u00f6nceden programlanm\u0131\u015f \notomatik fonksiyonlar\u0131 ba\u015flatabilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n                                      \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f109\n- Matriks se\u00e7iciye enaz 4 adet klavye ba\u011flanabilmelidir. \n42.15.3-  64 Kamera giri\u015f \/ 12 monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 matriks se\u00e7ici \u00fcnite \n- Matrix  se\u00e7ici \u00fcnitenin 64 kamera giri\u015fi, 12 monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve alarm giri\u015fi bulunmal\u0131d\u0131r. \n- Matrix se\u00e7ici \u00fcnite mod\u00fcler yap\u0131ya sahip olacakt\u0131r.Kamera giri\u015f ve monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f say\u0131lar\u0131 \nmod\u00fcller vas\u0131tas\u0131 ile artt\u0131r\u0131labilecektir. \n-  Matrix  se\u00e7ici,  pan\/tilt  yada  zoom  \u00f6zellikli  kameralar\u0131n  \u00f6nceden  programlanm\u0131\u015f  de\u011ferleri \nbelirlenebilmelidir. \n- Matrix se\u00e7ici giri\u015f kontaklar\u0131ndan gelen bilgiler sayesinde \u00f6nceden programlanm\u0131\u015f \notomatik fonksiyonlar\u0131 ba\u015flatabilmelidir. \n- Matriks se\u00e7iciye enaz 8 adet klavye ba\u011flanabilmelidir. \n42.15.4-  64 Kamera \u00fczeri giri\u015fli mod\u00fcler matriks se\u00e7ici \u00fcnite  \nGiri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 kamera giri\u015f kart\u0131 ve monit\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f kart\u0131 ilave edilerek geni\u015fleyebilen cihazlard\u0131r. \n42.16- Sinyal da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar \nVideomatriks se\u00e7icilerin birden fazla noktadan kontrol edilebilmesi i\u00e7in gerekli \u00e7\u0131k\u0131\u015fa sahip \n\u00fcnitelerdir. \n42.17- Klavyeler  \n-  Kontrol  klavyesinin  \u00fczerinde  fonksiyonlar\u0131n  ve  bilgilerin  g\u00f6sterildi\u011fi  LCD  ekran  mevcut \nolmal\u0131d\u0131r  \n- Klavye ile hareketli kamera ile beraber say\u0131sal kay\u0131t cihazlar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131  ve matrix  \u00fcnitesinin \nkontrolunu  de yapabilmelidir. \n- Pan,tilt ve zoom i\u015flemlerini yapabilecek joystick olmal\u0131d\u0131r. \n42.18- Konnekt\u00f6rler  \nGerek  kamera  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda  gerekse  monitor, \nsay\u0131sal  kaydedici,  video  matriks \nanahtarlay\u0131c\u0131lar\u0131n giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda koaksiyel kablo ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in vidal\u0131 tip BNC konnekt\u00f6rler \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n42.19- Kablolar \n42.19.1- Sinyal kablolar\u0131  \nSinyal  kablolar\u0131;  75  \uf057  koaksiyel  kablolar  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Kablolar\u0131n  d\u0131\u015f  izolasyonu \nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yere g\u00f6re (bina i\u00e7inde, bina d\u0131\u015f\u0131nda veya yeralt\u0131nda kullan\u0131ma uygun olacakt\u0131r) \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n0 metre ile  200 metre aras\u0131            RG59\/U-4 75 \uf057 koaksiyel kablo \n201 metre ile 400 metre aras\u0131         RG6\/U-4 75 \uf057 koaksiyel kablo \n401 metre ile 700 metre aras\u0131         RG11\/U-4 75 \uf057 koaksiyel kablo  \n701 metre ve daha uzun mesafeye sinyal ta\u015f\u0131mak i\u00e7in fiber optik d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler \nkullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n42.19.2- Enerji kablolar\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f110\nKameran\u0131n  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  mekan\u0131n  \u00f6zelliklerine  uygun  3  damarl\u0131  (1  faz,  1  n\u00f6tr  ve  1  toprak) \nkablolar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nkablolar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n\u0130\u00e7 mekanlarda kamera beslemesi i\u00e7in 3x1.5 mm\u00b2 NYMHY tipi kablolar, \nD\u0131\u015f  mekanlarda  ve  yeralt\u0131nda  kamera  beslemesi  i\u00e7in  3x1.5  mm\u00b2  NYY  tipi \n42.19.3- Fiber optic kablolar \nSinyalin ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131 mesafeye ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak multimode veya single mode fiber optic kablo \nkullan\u0131lcakt\u0131r. D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fclerin multimode veya singlemode kabloya uygun \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \n42.20- Fiber optik d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler  \n42.20.1-Sadece video sinyali i\u00e7in d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler \nBir taraf\u0131ndan koaksiyel kablo giri\u015fli di\u011fer taraf\u0131ndan fiber optik kablo \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olan fiber optik \nvideo  vericler (fiber optic video transmitter)  ile bir  taraf\u0131ndan fiber optik giri\u015fli  di\u011fer taraf\u0131ndan \nkoaksiyel kablo \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olan fiber optic al\u0131c\u0131lar (fiber optic video receiver) \n42.20.2- Hem video sinyali hemde kontrol sinyali i\u00e7in d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler \n\u00d6zellikle  hareketli  dome  kameralar  ve\/veya  zoom  mercekli  kameralar  i\u00e7in  kullan\u0131lacakt\u0131r. \nBu  d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fclerin  iki  giri\u015fi  olacak  ve  bu  giri\u015flerden  birisi  koaksiyel  kablo  giri\u015fi  di\u011feri  ise \nkontrol  sinyali  giri\u015f  olacakt\u0131r.  D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn  di\u011fer  ucundan  ise  iki  ayr\u0131  fiber  optik  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \nolacakt\u0131r. (fiber optic video & data transmitter) Al\u0131c\u0131 taraf\u0131nda ise bir taraf\u0131nda 2 adet fiber optik \ngiri\u015fi  (video  ve  data)  di\u011fer  ucunda  ise  hem  koaksiyel  kablo  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  hem  de  data  kontrol  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \nolacakt\u0131r. (fiber optic video & data receiver) \n42.20.3- Fiber optic data d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler \nUzak  klavye  ba\u011flant\u0131s\u0131nda  kullan\u0131lacakt\u0131r.  D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn  bir  taraf\u0131nda  data  giri\u015fi  olacak \ndi\u011fer  taraf\u0131nda  fiber  optic  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  olacakt\u0131r.  (Fiber  optic  data  transmitter).  Al\u0131c\u0131  taraf\u0131  ise  bir \ntaraf\u0131ndan fiber optic giri\u015fli di\u011fer taraf\u0131ndan data \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 olacakt\u0131r. (fiber optic data receiver) \nD\u0131\u015f mekanlarda kullan\u0131lan t\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler IP65 koruma s\u0131n\u0131f\u0131na sahip mahfazalar i\u00e7ine \nkonulacakt\u0131r. \u0130\u00e7 mekandaki al\u0131c\u0131lar 19\u201d rack tipi olacaklard\u0131r. \n42.21- Rack \nGerek monit\u00f6rlerin gerekse say\u0131sal kaydedici ve videomatriks anahtarlay\u0131c\u0131lar\u0131n operat\u00f6r\u00fcn \nkolay kullan\u0131m\u0131 ve izleme kolayl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygun \u015fekilde yerle\u015ftirilebilece\u011fi 19\u201d standart\u0131nda \niki kat f\u0131r\u0131n boyal\u0131 DKP sa\u00e7tan ve dekoratif ah\u015fap malzemeden imal edilmi\u015f rack kabinler temin \nedilecektir.  Rack  kabin  i\u00e7erisinde  kablo  giri\u015f  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131  i\u00e7in  uygun  ge\u00e7i\u015fler  sa\u011flanacak  ve  cihaz \nbeslemeleri i\u00e7in yeterli say\u0131da prizler ile donat\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f111\nD\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nTELEFON SANTRALLARI \n43- Elektronik tip tam otomatik telefon santral\u0131 \n43.1- Kapsam \n43.1.1- Elektronik tip tam otomatik telefon santrallar\u0131 ile ilgili bu b\u00f6l\u00fcm, yeni in\u015fa edilecek, sa\u011fl\u0131k \ntesisleri,  h\u00fck\u00fcmet  konaklar\u0131,  okullar,  i\u015fyerleri,  oteller  ve  benzeri  binalarda  veya  onar\u0131m\u0131  yap\u0131lacak \nmevcut binalarda tesis edilecek, onayl\u0131 projede belirtilen kapasitedeki telefon santral\u0131n\u0131n her nevi i\u015f\u00e7ilik, \nmalzeme d\u00e2hil i\u015fler halde teslimini kapsar. \n43.1.2- \u0130lgili standartlar ve belgeler \n43.1.2.1- Santral \u00fcreticisi firman\u0131n ISO 9001 standartlar\u0131nda \u00fcretim yapt\u0131\u011f\u0131na dair belge, teklif \nedilen \u00fcr\u00fcn i\u00e7inse TSE imalat, kalite, hizmet yeterlik belgeleri ile, Sanayi ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 imalata \nyeterlilik belgeleri bulunacakt\u0131r. Yabanc\u0131 \u00fcreticiler \/ \u0130thal \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in 99\/5\/EEC direktiflerine \nuyumluluk deklarasyonu verilecektir. \n43.2- Sistem \n43.2.1- Telefon santral sistemi g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131, 20 d\u0131\u015f hat i\u00e7in 1 tak\u0131m operat\u00f6r konsolu ve me\u015fguliyet \npanosu ile 4 kanal robot operat\u00f6r ve sesli mesaj sistemi, d\u00e2hili \u00e7a\u011fr\u0131 sistemi, \u00e7a\u011fr\u0131 kay\u0131t raporlama ve \n\u00fccretlendirme yaz\u0131l\u0131m\u0131 birimi ile kuru tip bak\u0131ms\u0131z ak\u00fc gurubundan olu\u015facakt\u0131r. \n43.3- Genel \u00f6zellikler \n43.3.1-  Bu  teknik  \u015fartname,  tamamen  yar\u0131  iletken  (solid  state)  devre  elemanlar\u0131ndan  olu\u015fmu\u015f, \nmerkezi  i\u015flemci  (CPU)  kontroll\u00fc,  yetkisiz  ki\u015filerin  m\u00fcdahale  etmelerini  \u00f6nleyecek  \u015fekilde  kilitli \nmuhafazal\u0131,  dolapl\u0131  ve  slotlu  mod\u00fcler  mimari  yap\u0131da,  elektronik  tip  tam  otomatik  telefon  santral \nsisteminin teknik \u00f6zelliklerini kapsamaktad\u0131r. \n43.3.2- Malzemeler yeni ve kullan\u0131lmam\u0131\u015f olacakt\u0131r. \u00dczerinde \u015fekil bozuklu\u011fu, \u00e7izik, \u00e7atlak, k\u0131r\u0131k, \npas, vb. olmayacakt\u0131r. D\u0131\u015f etkenlere kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 \u015fekilde imal edilmi\u015f, metal k\u0131s\u0131mlar\u0131 ise koruyucu \nboya ile boyanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n43.3.3-  Sistemin  ayn\u0131  abone  hatt\u0131na,  Servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  onayl\u0131  DP  veya  DTMF  telefon \ncihazlar\u0131  ba\u011flanabilecektir.  DTMF  (frekans  tonlu  arama  \u00f6zelli\u011fi  olan)  telefonlar,  sistemin  t\u00fcm \n\u00f6zelliklerinden yararlanabilecektir. \n43.3.4-  Harici  aramalarda  aktarman\u0131n  hatal\u0131  yap\u0131lmas\u0131  veya  ger\u00e7ekle\u015fmemesi  durumunda  harici \nba\u011flant\u0131 kesilmeden operat\u00f6re ba\u011flanabilecektir. \n43.3.5-  Harici  ve  d\u00e2hili  abonelere,  bekletme  esnas\u0131nda  m\u00fczik  dinletme  imkan\u0131  bulunacak, \nistenildi\u011finde sisteme harici bir m\u00fczik kayna\u011f\u0131 (radyo, teyp vs.) ba\u011flanabilecektir. \n43.3.6-  Sistem,  esnekli\u011fi  a\u00e7\u0131s\u0131ndan  abone  ve  harici  hat  kartlar\u0131n\u0131n  kabin  i\u00e7indeki  yerleri  sabit \nolmayacak ve gerekti\u011finde yerleri de\u011fi\u015ftirilebilir olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f112\n43.3.7-  Sisteme  en  az  10  (on)  adet  ba\u011f\u0131ms\u0131z  operat\u00f6r  konsolu  veya  \u00f6zel  telefon  seti \nba\u011flanabilecektir. \n43.3.8-  Sistem,  \u015febeke  gerilimi  180-250  VAA,  50  Hz  beslemeli,  48  V  DA  \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131  ak\u00fc  grubu  ile \n\u00e7al\u0131\u015fabilecektir. \n43.3.9- Sistemin d\u00e2hili ve harici hat devreleri ani a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlere kar\u015f\u0131 korumal\u0131 olacakt\u0131r. \n43.3.10-  Sistem,  0\u00baC  ile  +45\u00baC  \u00e7evre  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131  s\u0131n\u0131rlar\u0131  i\u00e7inde  ve  %10  -  %80  ba\u011f\u0131l  nemde \n\u00e7al\u0131\u015fabilecektir. \n43.3.11-  Santrale  ait  sistem  y\u00f6netim,  \u00e7a\u011fr\u0131  kay\u0131t  program\u0131,  operat\u00f6r  konsolu,  \u00f6zel  setler  vb. \n\u00fcr\u00fcnlerde kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kullan\u0131m dili T\u00fcrk\u00e7e olacakt\u0131r. \n43.4- \u0130\u015fletim \u00f6zellikleri \n43.4.1-  Sistemdeki  d\u00e2hili  aboneler,  sistem  yetkilisince  girilecek  program  ile  d\u00e2hili,  \u015fehiri\u00e7i, \n\u015fehirleraras\u0131,  milletleraras\u0131  ve  Servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  aboneleriyle  g\u00f6r\u00fc\u015fmeye  yetkili  \/  yetkisiz  veya \nsadece ortak haf\u0131zadan aramaya yetkili abone olarak belirlenebilecektir. \n43.4.2-  Yetkili  abonelerce  aranmakta  olan  Servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  abonesinin  me\u015fgul  olmas\u0131 \nhalinde, \u00f6nceden belirlenen k\u0131sa kodun tu\u015flanmas\u0131 ile numaran\u0131n tekrar geri aranmas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \n43.4.3-  Beni \ntakip  et  (follow  me)  \u00f6zelli\u011fi;  aboneye  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131lar  abone \ntaraf\u0131ndan \nprogramlabelirlenen ba\u015fka bir aboneye y\u00f6nlendirilebilecektir. \n43.4.4- Konferans : D\u00e2hili\/harici en az \u00fc\u00e7 abone aras\u0131nda konferans g\u00f6r\u00fc\u015fmesi yap\u0131labilecektir. \n43.4.5- Herhangi bir d\u00e2hili aboneye gelen \u00e7a\u011fr\u0131, k\u0131sa kod ve \u00e7alan abonenin numaras\u0131 tu\u015flanarak \nba\u015fka bir abone telefonundan al\u0131nabilecektir. \n43.4.6-  Sistemdeki,  abone  ve  harici  hat  devrelerinin  sinyalle\u015fmesi  (servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  \u015firket  tipi), \n12kHz \u00fccretlendirme frekanslar\u0131n\u0131 se\u00e7ebilen \u00f6zelli\u011fe sahip olacakt\u0131r. \n43.4.7-  Programla  grup  \u00f6zelli\u011fi  verildi\u011finde,  grup  i\u00e7erisinden  bir  aboneye  \u00e7a\u011fr\u0131  geldi\u011finde  grup \ni\u00e7erisindeki  ba\u015fka  bir  abone  taraf\u0131ndan  sadece  tek  tu\u015fa  basarak  veya  k\u0131sa  kodla  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131 \nyakalanabilecektir. \n43.5- Operat\u00f6r konsolu \n43.5.1-  Operat\u00f6r  konsolundan,  abone  ve  servis  g\u00f6sterilerinin  durumu  izlenebilecek,  harici  ve \nd\u00e2hili abonelere irtibat yap\u0131labilecek ve programlar y\u00fcklenebilecektir. \n43.5.2- Operat\u00f6r konsolu olmadan da sistem \u00e7al\u0131\u015fabilmelidir. Bu durumda her harici hat i\u00e7in gelen \n\u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131layacak bir abone tan\u0131mlanabilecektir. Ayr\u0131ca gelen \u00e7a\u011fr\u0131lar, gece servisi olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir \nveya daha fazla aboneye y\u00f6nlendirilebilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f113\n43.5.3- Mikro telefon kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda, konsol \u00fczerinden \u00e7a\u011fr\u0131lara cevap verilebilecektir. Hands-\nfree sistemin di\u011fer i\u015flevleri yap\u0131labilecektir. Bu i\u015flem i\u00e7in ilave bir beslemeye (pil, adapt\u00f6r, vb.) ihtiya\u00e7 \nolmayacakt\u0131r. \n43.5.4-  Operat\u00f6r  konsolunda,  \u00e7a\u011fr\u0131  t\u00fcrlerine  g\u00f6re  uyar\u0131  g\u00f6stergeleri  ile  ar\u0131za  g\u00f6stergeleri \nbulunacakt\u0131r. \n43.5.5-  Operat\u00f6r,  arayan  ve  aranan  abonelerle  ayr\u0131  ayr\u0131  g\u00f6r\u00fc\u015febilecektir.  Operat\u00f6r\u00fcn  yapt\u0131\u011f\u0131 \nkonu\u015fma di\u011ferince duyulmayacakt\u0131r. \n43.5.6- Operat\u00f6r, harici aboneyi, d\u00e2hili aboneye ba\u011flant\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131nda, d\u00e2hili abone taraf\u0131ndan cevap \nverilmedi\u011finde belirli bir s\u00fcre sonra \u00e7a\u011fr\u0131 geri d\u00f6necektir. \n43.6- Robot operat\u00f6r ve mesaj kutusu \n43.6.1-  Telefon  santralinin  i\u00e7erisinde,  her  16  d\u0131\u015f  hat  i\u00e7in  1  (bir)  adet  s\u00fcrg\u00fcl\u00fc  mod\u00fcler  yap\u0131da, \nmevcut olan donan\u0131m ile ayn\u0131 anda harici hattan gelen 4 (d\u00f6rt) \u00e7a\u011fr\u0131ya \u00f6nceden kaydedilmi\u015f bir mesaj \nile kar\u015f\u0131lama anonsu yaparken 4 (d\u00f6rt) \u00e7a\u011fr\u0131ya da mesaj b\u0131rak\u0131labilmesi veya d\u00e2hili abonenin numaras\u0131 \ntu\u015flatt\u0131r\u0131larak d\u00e2hili aboneye direkt ula\u015fmas\u0131 ve mesaj b\u0131rakmas\u0131n\u0131 sesli operat\u00f6r olarak sa\u011flayabilecek \nyap\u0131da olacakt\u0131r. \n43.6.2- Sistemde kar\u015f\u0131lama anonsunun kay\u0131t s\u00fcresi en az 3 dakika olacak ve okunan anonsun sona \nermesi beklenmeden tu\u015flama yapmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.  \n43.6.3- Sistemde arayanlar\u0131n bir \u00fcr\u00fcn veya hizmetle ilgili bilgileri tu\u015flama yaparak alabilmelerini \nsa\u011flayan \u2018Bilgi Hatt\u0131\u2019 olu\u015fturulabilecektir. \n43.6.4-  Gelen  \u00e7a\u011fr\u0131lara  dinletilmek  \u00fczere  kaydedilecek  kar\u015f\u0131lama  mesaj\u0131,  \u00f6zel  bir  program  ile \nsisteme  ba\u011fl\u0131  herhangi  bir  abone \ntelefonundan  kaydedilebilecek  ve  kaydedilen  mesajlar \nde\u011fi\u015ftirilebilecektir.  Ayr\u0131ca  profesyonel  \/  st\u00fcdyo  ortam\u0131nda  kaydedilmi\u015f  anonslar  sisteme  say\u0131sal \nformatta y\u00fcklenebilecektir. \n43.6.5- Sistemde her d\u00e2hili abone i\u00e7in me\u015fgul, otomatik arama devrede, yanl\u0131\u015f numara tu\u015flad\u0131n\u0131z, \narad\u0131\u011f\u0131n\u0131z  abone  cevap  vermiyor,  eksik  numara  tu\u015flad\u0131n\u0131z, mesaj\u0131n\u0131z\u0131  b\u0131rak\u0131n\u0131z  \u015feklinde  sesli  mesajlar \narayan ki\u015fiye dinlettirilebilecektir. \n43.6.6- Sisteme kay\u0131tl\u0131 olmayan yanl\u0131\u015f numara tu\u015fland\u0131\u011f\u0131nda veya harici aboneye yanl\u0131\u015f tu\u015flama \nyapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sesli olarak bildirebilecek, tekrar numara tu\u015flama ve operat\u00f6re d\u00f6nme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nacakt\u0131r. \n43.6.7- Sistemde harici aboneden, bir d\u00e2hili abone arand\u0131\u011f\u0131nda, aranan abone me\u015fgul veya yerinde \nolmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda arayan  ki\u015fi sesli olarak mesaj\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131labilecek  ve abone pasif oldu\u011funda belirli \naral\u0131klarla telefonunu \u00e7ald\u0131rarak veya farkl\u0131 bir \u00e7evir sesi ile mesaj\u0131 oldu\u011fu bildirilebilecektir. \n43.6.8- Abone posta kutusunu arayarak mesajlar\u0131n\u0131 dinleyebilecek, silebilecek, ayr\u0131ca kendi ki\u015fisel \nkar\u015f\u0131lama anonsunu kaydedebilecektir. \n43.6.9- Yeni bir mesaj\u0131 olan abone ahizeyi kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 bir \u00e7evir tonu duyacak veya sistem \naboneye sesli ve T\u00fcrk\u00e7e olarak \"mesaj\u0131n\u0131z var\" uyar\u0131s\u0131 verecektir. \nAbonelere belirli \u00e7\u0131k\u0131\u015flar i\u00e7in \u015fifre ile \u00e7\u0131k\u0131\u015f sa\u011flanmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f114\n43.7- \u00c7a\u011fr\u0131 kay\u0131t, raporlama ve \u00fccretlendirme sistemi \n43.7.1-  Santral-Bilgisayar  veri  ileti\u015fim  program\u0131,  i\u015fverence  belirlenen  lisansl\u0131  i\u015fletim  sistemi \nortam\u0131nda  telefon  santrali  \u00fczerinden  d\u00e2hili  abonelerin  d\u0131\u015f  hat  ile  yapt\u0131klar\u0131  \u00e7a\u011fr\u0131  kay\u0131t  bilgilerinin \ntransfer edildi\u011fi yaz\u0131l\u0131m ve buna ait donan\u0131m d\u00e2hil, bilgisayar\u0131 ve printeri hari\u00e7 verilecektir. \n43.7.2-  D\u00e2hili  abonelerin  d\u0131\u015f  hat  ile  yapt\u0131klar\u0131  g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin  t\u00fcm\u00fc  veya  belli  bir  k\u0131sm\u0131 \nlistelenebilecek ve istenildi\u011finde yaz\u0131c\u0131dan d\u00f6k\u00fcm al\u0131nabilecektir. \n43.7.3- Sistem yetkilisi taraf\u0131ndan, belirli konu\u015fmalar silinebilecek veya kopyalanabilecektir. \n43.7.4-  Yetkisiz  ki\u015filerin  program\u0131  kullanmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in  \u015fifre  ile  giri\u015f  sa\u011flanacak  ve \nistenildi\u011finde  bu  \u015fifre  de\u011fi\u015ftirilebilecektir.  \u00e7a\u011fr\u0131  kay\u0131t  sisteminde  a\u015fa\u011f\u0131daki  bilgiler  printerden \nal\u0131nabilecektir. \na) Konu\u015fma t\u00fcr\u00fc (\u015fehir i\u00e7i\/\u015fehirleraras\u0131\/milletleraras\u0131) \nb) Konu\u015fman\u0131n s\u0131ra numaras\u0131, yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih, saat\/s\u00fcresi, \nc) Konu\u015fman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f hat\/aranan telefon numaras\u0131,  \nd) Konu\u015fmay\u0131 ba\u015flatan\/bitiren abonenin numaras\u0131, kont\u00fcr say\u0131s\u0131 ve \u00fccreti. \n43.7.5-  \u0130stenildi\u011finde,  g\u00fcn\u00fcn,  \/  haftan\u0131n,  \/  ay\u0131n,  hangi  saatlerinde  haberle\u015fmenin  yo\u011fun\/pasif \noldu\u011funa ait grafiksel e\u011friler olarak da izlenebilecektir. \n43.7.6-  Abonelere \nsay\u0131  ve  yetkisi  verilebilecek  ve \nk\u0131s\u0131tlanabilecektir.  \u00d6rnek;  115  nolu  aboneye  100  kont\u00fcr  kadar  kullan\u0131m  yetkisi  verildi\u011finde  100 \nkont\u00fcrl\u00fck  g\u00f6r\u00fc\u015fme  sonras\u0131,  otomatik  olarak  sistem  taraf\u0131ndan  takip  edilip  g\u00f6r\u00fc\u015fme  kesilebilecektir. \nB\u00f6ylelikle abonelerin limiti a\u015fmalar\u0131 da ayr\u0131ca takip edilebilecektir. \nistenildi\u011finde  g\u00f6r\u00fc\u015fme  kont\u00fcr \n43.7.7- Sistemde filtreler olu\u015fturulabilecek, istenildi\u011finde bir aboneye ait g\u00f6r\u00fc\u015fme ve belirli abone \nguruplar\u0131  i\u00e7in  toplu  olarak  g\u00f6r\u00fc\u015fme  bilgileri  haftal\u0131k,  ayl\u0131k,  y\u0131ll\u0131k  olarak,  ayr\u0131ca  harici  abonelerin \ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerine ait t\u00fcm bilgiler raporlar halinde al\u0131nabilecektir. \n43.7.8- Yetkisiz abone telefonundan yetkili bir abone g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmak istedi\u011finde, kendi \u015fifresini \ngirerek g\u00f6r\u00fc\u015fme yapabilecek ve g\u00f6r\u00fc\u015fme bilgileri \u00e7a\u011fr\u0131 kay\u0131t d\u00f6k\u00fcm\u00fcnden kendi abonesinden g\u00f6r\u00fc\u015fme \nyapm\u0131\u015f gibi de\u011ferlendirilip \u00fccretlendirilebilecektir. \n43.8- Teknik dok\u00fcmanlar \n43.8.1-  Teknik  \u015fartname  cevaplar\u0131  ile  ekinde  sunulacak  dok\u00fcmanlar  orijinal  olacak,  her  sayfas\u0131 \nimzalanacak, \u00fczerinde silinti, kaz\u0131nt\u0131 ve tahrifat yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n43.8.2-  Teklif  edilen  malzemeye  ait  kesin  de\u011ferler  yaz\u0131lacak  ve  gerekli  a\u00e7\u0131klamalar  yap\u0131larak \norijinal dok\u00fcmanlarla belgelenecektir. \n43.8.3- Sat\u0131c\u0131, teklif etti\u011fi \u00fcr\u00fcnleri yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ile ilgili olarak referans \nlistesi verecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f115\n43.9- Garanti \n43.9.1-  Sat\u0131n  al\u0131nacak  malzemeler,  y\u00fcklenici  taraf\u0131ndan  her  t\u00fcrl\u00fc  i\u015f\u00e7ilik  ve  malzeme  y\u00f6n\u00fcnden \nkesin kabul tarihinden ba\u015flayarak en az yirmi d\u00f6rt (24) ay s\u00fcre ile garanti edilecektir. \n43.9.2- Garanti s\u00fcresi i\u00e7erisinde kullan\u0131c\u0131 hatas\u0131 veya olumsuz \u00e7evre ko\u015fullar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n meydana \ngelebilecek  her  t\u00fcrl\u00fc  ar\u0131za  ve  eksiklik  en  ge\u00e7  5  (be\u015f)  i\u015f  g\u00fcn\u00fc  i\u00e7inde  masraflar\u0131  y\u00fckleniciye  ait  olmak \n\u00fczere giderilecektir. Bu s\u00fcre i\u00e7erisinde ar\u0131zas\u0131 giderilemeyen malzemeler yenisi ile de\u011fi\u015ftirilecektir. \n43.9.3-  Sat\u0131c\u0131  s\u00f6zle\u015fme  tarihinden  itibaren  10  y\u0131l  s\u00fcre  ile  yedek  par\u00e7a  temin  edece\u011fini  garanti \nedecektir. \nSay\u0131sal telefon santrali ile ilgili olarak farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fe de a\u015fa\u011f\u0131da maddeler alt\u0131nda yer verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f116\n44- ISDN tip say\u0131sal telefon santrali \n44.1- Kapsam \n44.1.1- Bu Teknik \u015eartname, son teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc (ISDN, IP, DECT \u00f6zellikli) say\u0131sal telefon \nsantrali ile setlerin \u00f6zelliklerinin belirlenmesi ve bina i\u00e7i telefon tesisat\u0131na ba\u011flanmas\u0131 i\u015flerini kapsar. \n44.2- Genel \u00f6zellikler \n44.2.1- Teklif edilen santral, ITU-T (International Telecommunication Union Telecommunication) \nve ETSI (Avrupa Telekom\u00fcnikasyon Standartlar\u0131 Kurumu) standartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n44.2.2- Santral\u0131n \u00fcretildi\u011fi tesisler, ISO 9001 Kalite Belgesine sahip olacak ve istekli bu belgeyi \ni\u015fverene sunacakt\u0131r. \n44.2.3- Teklif edilen \u00fcr\u00fcn i\u00e7in TSE imalat, kalite, hizmet yeterlik belgeleri ile Sanayi ve Ticaret \nBakanl\u0131\u011f\u0131 imalata yeterlilik belgeleri bulunacakt\u0131r. Yabanc\u0131 \u00fcreticiler \/ \u0130thal \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in 99\/5\/EEC \ndirektiflerine uyumluluk deklarasyonu verilecektir. \n44.2.4- Teklif edilen santral, yeni ve kullan\u0131lmam\u0131\u015f olacak; \u00fczerinde \u015fekil bozuklu\u011fu, \u00e7izik, \u00e7atlak, \nk\u0131r\u0131k, pas, vb. olmayacakt\u0131r. Son model ve son s\u00fcr\u00fcm olmayan santral teklif edilmeyecektir. Santralde \nvar  olan  \u00f6zelliklerin  kullan\u0131m\u0131  i\u00e7in  lisans  \u00fccreti  gerekiyor  ise,  hangi  \u00f6zelliklerin  lisansa  tabi  oldu\u011fu \nbelirtilecek, verilen lisanslar\u0131n \u00fcretici firma garantisinde oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131 olarak teyid edilecektir. \n44.2.5- Santral\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ve kullan\u0131c\u0131ya ait t\u00fcm \u00f6zellikleri yaz\u0131l\u0131m ile de\u011fi\u015ftirilebilir olacakt\u0131r. \n44.2.6- Santral tamamen yar\u0131 iletken (solid-state) devre elemanlar\u0131ndan \u00fcretilmi\u015f olacakt\u0131r. \n44.2.7- \u0130stekli referans listelerini teklifle beraber verecektir. \n44.2.8- \u0130stekli, \u00fcretici firmadan veya \u00fcretici firman\u0131n T\u00fcrkiye\u2019 de yetkili distrib\u00fct\u00f6r\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131, \nsantral\u0131n sat\u0131\u015f ve montaj\u0131n\u0131 yapma yetkisini haiz oldu\u011funu g\u00f6steren belgeyi i\u015fverene sunacakt\u0131r. \n44.3- Sistem \u00f6zellikleri \n44.3.1- Teklif edilecek sistemler, \u00fcretici firman\u0131n en son s\u00fcr\u00fcm \u00fcr\u00fcn\u00fc olacakt\u0131r. Sistem, teknolojik \ngeli\u015fmeleri takip edebilir ve sistem s\u00fcr\u00fcm\u00fc yenilenebilir olacakt\u0131r. \n44.3.2- Santral, ilgili b\u00f6l\u00fcmlerde verilen standart de\u011ferlere uygun olarak Euro ISDN, son teknoloji \n\u00fcr\u00fcn\u00fc IP (Internet Protokol\u00fc) ve DECT (Kablosuz Telefon Sistemi) \u00f6zelliklerine sahip, tam otomatik bir \nyap\u0131da olacakt\u0131r. Call Center, CTI ve uzaktan bak\u0131m \u00f6zelliklerini destekleyecektir. \n44.3.3-  Santraller,  d\u0131\u015f\u0131nda  ve  i\u00e7inde  bir  so\u011futma  sistemi,  \u00fcfleyici  vb.  cihazlar\u0131n  bulunmas\u0131n\u0131 \ngerektirmeyecek ve +5 \uf0b0C ile +40 \uf0b0C s\u0131cakl\u0131k aral\u0131\u011f\u0131nda ve %5-%80 ba\u011f\u0131l nem ko\u015fullar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \n\u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n44.3.4- Sistemde t\u00fcm metal aksam paslanmaya ve korozyona kar\u015f\u0131 korunmu\u015f, teklif edilen sistem \nve sistem malzemeleri en son tasar\u0131m ve yap\u0131da olacakt\u0131r. Sistem kasas\u0131 veya dolab\u0131, mod\u00fcler raflar\u0131 ve \ng\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 sistem ile ayn\u0131 marka ve orijinal olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f117\n44.3.5- Sistemde modern, az g\u00fc\u00e7 harcayan yar\u0131 iletken elemanlar kullan\u0131lm\u0131\u015f, kendinden so\u011futmal\u0131 \nve hi\u00e7 bir \u015fekilde fan vs. gibi \u00fcnitelerle so\u011futulmam\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n44.3.6- Telefon Santral\u0131\/Santralleri, T\u00fcrk Telekom Santral\u0131na, bu \u015fartnamede yer alan kapasitede \nanalog ve\/veya DID\/DOD \u00f6zellikli say\u0131sal ISDN PRA (PRI) hatlar\u0131 ile ba\u011flanacakt\u0131r. S\u00f6z konusu hatlar \nEuro ISDN standart\u0131nda olacakt\u0131r. \n44.3.7- Olu\u015fturulmu\u015f ve olu\u015fturulabilecek \u015febekelerde \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in santral, analog ve say\u0131sal \njonksiyon ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 (2 ve 4 telli E&M, ISDN QSIG, R2, vs.) destekleyecektir. \n44.3.8-  Teklif  edilen  telefon  santralinin  analog  ve  say\u0131sal  d\u00e2hili  ve  harici  hatlar\u0131n\u0131n  toplam\u0131, \nsantralin  port  say\u0131s\u0131d\u0131r.  S\u00f6z  konusu  port  say\u0131s\u0131  hesaplan\u0131rken,  santral  \u00fczerinde  yer  alan  kartlar\u0131n \nkapasiteleri dikkate al\u0131nacakt\u0131r. Say\u0131sal harici hatlar istendi\u011finde, her bir PRA hatt\u0131 30 ve her bir BRA \nhatt\u0131 2 port olarak kabul edilecektir. \n44.3.9-  Teklif  edilen  santralin  port  say\u0131s\u0131  240  portu  ge\u00e7ti\u011fi  takdirde,  kapasite  art\u0131r\u0131m  imk\u00e2n\u0131 \nolacakt\u0131r. \n44.3.10- Kapasite art\u0131r\u0131m\u0131 istenen santrallerde, santralin kapasitesi analog harici hat, analog d\u00e2hili \nhat, say\u0131sal d\u00e2hili hat ve say\u0131sal harici hat (PRA, BRA) ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n her birinde ayr\u0131 ayr\u0131 ve toplam \nportta da ge\u00e7erli olmak \u00fczere % 50 kapasite art\u0131r\u0131m imk\u00e2n\u0131 olacakt\u0131r. Art\u0131r\u0131m kapasitesine kart, kabinet \nve  mod\u00fcl  ilavesi  ile  ula\u015f\u0131lacak  olup  sistemin  i\u015flemci,  bellek  gibi  sistem  \u00fcnitelerinde  de\u011fi\u015fim  ya  da \nde\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n44.3.11- Santral, ITU-T \u00f6nerisinde belirtildi\u011fi \u015fekilde ISDN 2B+D 2 bilgi kanal\u0131 (ses ve Data) + 1 \ni\u015faretle\u015fme kanal\u0131 \u201cBasic Rate Access\u201d ve 30B+D 30 bilgi kanal\u0131 (ses ve Data) + 1 i\u015faretle\u015fme kanal\u0131 \n\u201cPrimary Rate Access\u201d ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 servislerine uygun anahtarlama yapabilecektir. \n44.3.12- Telefon santrali, kontrol \u00fcnitesi i\u015flemci, bellek veya anahtarlama i\u015flevlerini yerine getiren \nbirimlerden  olu\u015facakt\u0131r.  Kapasite  art\u0131r\u0131m\u0131  istenen  santrallerde,  sistem  \u00fczerinde  ana  i\u015flemci  \u00fcnitesi  ile \nbirlikte  yedek  i\u015flemci  \u00fcnitesi  bulunacakt\u0131r.  Ana  i\u015flemcinin  bir  ar\u0131za  nedeniyle  devre  d\u0131\u015f\u0131  kalmas\u0131 \ndurumunda  yedek  i\u015flemci  \u00fcnitesi  otomatik  olarak  devreye  girecek,  bu  esnada  yap\u0131lmakta  olan \ng\u00f6r\u00fc\u015fmelerde herhangi bir kesinti olmayacakt\u0131r. \n44.3.13-  Sisteme  istendi\u011fi  takdirde,  CTI  uygulamalar\u0131,  \u00e7a\u011fr\u0131  merkezi  fonksiyonlar\u0131  donan\u0131m  ve \nyaz\u0131l\u0131m ilavesi ile kazand\u0131r\u0131labilecektir. \n44.3.14-  Harici  arama  yetkisi  bulunan  telefonlar\u0131n,  \u00e7al\u0131\u015fma  saatleri  d\u0131\u015f\u0131nda,  yetkisiz  ki\u015filerce \nkullan\u0131lmas\u0131n\u0131  engellemek  amac\u0131yla  sistem  gece  servisine  ge\u00e7irilebilecektir.  Gece  servisine  ge\u00e7i\u015f \nbelirlenen saatte otomatik olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. \n44.3.15-  Sistem,  esnekli\u011fi  a\u00e7\u0131s\u0131ndan  abone  ve  harici  hat  kartlar\u0131n\u0131n  kabin  i\u00e7indeki  yerleri  sabit \nolmayacak ve gerekti\u011finde yerleri de\u011fi\u015ftirilebilir olacakt\u0131r. \n44.3.16- Kabinler i\u00e7erisinde d\u00fc\u015f\u00fck ve y\u00fcksek gerilim ile ilgili uyar\u0131 etiketleri bulunacakt\u0131r. \n44.3.17- Sistem a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fcnitelerle \u00e7al\u0131\u015fabilecektir: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f118\n\u2022   Darbeli ve DTMF (frekans tonlu arama \u00f6zelli\u011fi) sinyalle\u015fmeli analog telefon cihazlar\u0131, \n\u2022   \u0130ki telli say\u0131sal telefon cihazlar\u0131, \n\u2022   ISDN BRA (BRI) harici hat aray\u00fcz\u00fc (Euro ISDN ve Q.Sig), \n\u2022   ISDN PRA (PRI) harici hat aray\u00fcz\u00fc (Euro ISDN ve Q.Sig), \n\u2022   IP tabanl\u0131 haberle\u015fme i\u00e7in 10\/100 Mbps ethernet aray\u00fcz\u00fc, \n\u2022   T\u00fcrk Telekom Santralleri, \n\u2022   Di\u011fer telefon santralleri (PABX), \n\u2022   ISDN tabanl\u0131 say\u0131sal (2 kanall\u0131) d\u00e2hili abone aray\u00fcz\u00fc, \n\u2022   IP aboneler ve devreler, \n\u2022   2 ve 4 telli s\u00fcrekli ve darbeli aray\u00fczleri, \n\u2022   D\u00e2hili ta\u015f\u0131nabilir el tipi telefon cihaz\u0131 sistem (DECT standart\u0131) aray\u00fczleri, \n\u2022   Faks cihazlar\u0131 (Grup III ve IV) aray\u00fcz\u00fc, \n\u2022   Veri aboneleri ve devreleri, \n\u2022   Mesaj sistemi, \n\u2022   \u00dccretlendirme sistemi, \n\u2022   \u00c7a\u011fr\u0131 cihaz\u0131 sistem aray\u00fczleri, \n44.3.18-  Santralin  bak\u0131m\u0131  ve  programlanmas\u0131  i\u00e7in  1  adet  bilgisayar  ve  yaz\u0131c\u0131  verilecektir.  Bu \nbilgisayar  ve  yaz\u0131c\u0131  vas\u0131tas\u0131  ile  sistem  ve  abone  verilerinin  girilmesi,  de\u011fi\u015ftirilmesi,  d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fcn  ve \ntrafik raporlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, bak\u0131m ve test programlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n izlenmesi, otomatik \nhata mesajlar\u0131n\u0131n izlenmesi m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \n44.3.19-  Bilgisayar  santrale  RS232C  veya  LAN  (Ethernet)  \u00fczerinden  ba\u011flanabilecektir.  Sistem \n\u00fczerinde  bu  ba\u011flant\u0131lar  i\u00e7in  uygun  donan\u0131m  bulunacak  ve  harici  bir  cihaz  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Santral \n\u00fczerinde bak\u0131m i\u015fletme faaliyetleri \u015fifre ile yap\u0131lacak, programlama yetkileri kategorilere ayr\u0131labilecek \nve her bir kategoride yap\u0131labilecek programlama i\u015flemleri belirlenebilir olacakt\u0131r. \n44.3.20- T\u00fcm sistemlerde standart olarak en az 1 adet ethernet ve 2 adet RS 232 portu olmal\u0131d\u0131r. \nBu portlara \u00fccretlendirme ve bak\u0131m terminalleri, modem, vs. tak\u0131labilir olacakt\u0131r. \n44.3.21-  Santralde  yap\u0131lan  birtak\u0131m  de\u011fi\u015fiklikler  sistem  belle\u011fine  hemen  aktar\u0131labilecek  ve  bu \ns\u0131rada abone bilgilerinin yeniden y\u00fcklenmesini gerektirmeyecektir. \n44.3.22-  Santraldeki  abone  ve  sistem  bilgileri,  santral  i\u00e7erisinde  yer  alan  kal\u0131c\u0131  bir  bellek \nortam\u0131nda  saklanacak  ve  gerekti\u011fi  durumlarda  sistemi  otomatik  olarak  y\u00fckleyecektir.  S\u00f6z  konusu \nyedekleme \u00fcnitesi santral\u0131n i\u00e7inde ve entegre olacak, bak\u0131m i\u015fletme bilgisayar\u0131 ya da ayr\u0131 bir bilgisayar \n\u00fcnitesi  bu  ama\u00e7la  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Saklanan  bilgiler  \u00fczerinde  istenen  de\u011fi\u015fiklikler  yap\u0131labilecek  ve \nsantrale yeni haliyle y\u00fcklenebilecektir. \n44.3.23-  Santral,  b\u00fcnyesinde  olu\u015fan  ar\u0131zalar\u0131  otomatik  olarak  tespit  edebilecek  ve  bir  alarm  ile \notomatik olarak uyar\u0131lacakt\u0131r. \n44.3.24-  Bak\u0131m  i\u015fletme  bilgisayar\u0131ndaki  alarm  kay\u0131tlar\u0131nda,  alarmlar\u0131n  olu\u015f  zamanlar\u0131,  sebepleri \nve yeri g\u00f6r\u00fclebilecektir. \n44.3.25-  Santrallerde,  ar\u0131zalara  m\u00fcdahale  eden  ya  da  programlama  yapan  ki\u015filerin  kayd\u0131 \ntutulabilecek, s\u00f6z konusu kay\u0131tlarda personel ve yap\u0131lan i\u015flemler tutularak bu kay\u0131tlar saklanacakt\u0131r. \n44.3.26-  Beklemeye  al\u0131nan  d\u00e2hili  ve  harici  \u00e7a\u011fr\u0131lara,  sistem  taraf\u0131ndan  m\u00fczik  dinletilmesi \namac\u0131yla ayr\u0131ca CD player verilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f119\n44.3.27-  Santrale  ait  sistem  y\u00f6netim,  \u00e7a\u011fr\u0131  kay\u0131t  program\u0131,  operat\u00f6r  konsolu,  \u00f6zel  setler  vb. \n\u00fcr\u00fcnlerde kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n kullan\u0131m dili T\u00fcrk\u00e7e olacakt\u0131r. \n44.4- Abone \u00f6zellikleri \n44.4.1- Abone ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve harici hat eri\u015fimleri, i\u015fverenin iste\u011fi do\u011frultusunda a\u015fa\u011f\u0131daki yetki \n\u00e7e\u015fitlerine  g\u00f6re  programlanabilecektir.  K\u00f6t\u00fc  niyetli  ki\u015filerin  kullan\u0131m\u0131n\u0131  engellemek  amac\u0131yla,  gece \nservisi ile normal mesai konumlar\u0131nda, abone yetkileri farkl\u0131 olarak programlanabilecektir. \n\u2022   D\u00e2hili arama yapmaya yetkili, \n\u2022   \u00d6zel haberle\u015fme \u015febekesini (Network) arama yapmaya yetkili, \n\u2022   \u015eehiri\u00e7i arama yapmaya yetkili, \n\u2022   \u015eehirleraras\u0131 arama yapmaya yetkili, \n\u2022   Uluslararas\u0131 arama yapmaya yetkili, \n44.4.2- Telefon santralinin haf\u0131zas\u0131na, aboneler taraf\u0131nca s\u0131k\u00e7a aranan servis sa\u011flay\u0131c\u0131 numaralar\u0131 \nkaydedilebilecektir.  Kaydedilen  numaralar,  yetki  verilen  aboneler \nile \naranabilecektir.  Sistem  haf\u0131zas\u0131na  1.000  adede  kadar  servis  sa\u011flay\u0131c\u0131  numaras\u0131  kaydedilebilecektir. \nAyr\u0131ca, yetki verilen aboneler, kendilerinin s\u0131k\u00e7a arad\u0131klar\u0131 harici hat numaralar\u0131n\u0131 \u015fahsi k\u0131sa kod olarak \nkullanabilecektir. \ntaraf\u0131ndan  k\u0131sa  kodlar \n44.4.3-  Yetki  konumlar\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak,  yetkili  abone  di\u011fer  abonelerin  g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine  bir  ton \ng\u00f6ndererek girebilecektir. \n44.4.4-  Yetki  konumlar\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak,  bir  abone  me\u015fgul  sesi  ald\u0131\u011f\u0131  di\u011fer  bir  abonenin \ng\u00f6r\u00fc\u015fmesine,  yaln\u0131zca  arad\u0131\u011f\u0131  abone  taraf\u0131ndan  duyulabilecek  bir  ton  g\u00f6nderebilecek,  bu  ton  sonra \naranan abone telefonunu kapatt\u0131ktan sonra otomatik olarak arayan aboneye ba\u011flanacakt\u0131r. \n44.4.5- Harici arama yapmak isteyen ancak, t\u00fcm harici hatlar\u0131 me\u015fgul bulan abone, bir kod girerek \nbo\u015falan harici hatt\u0131n, santral taraf\u0131ndan telefonuna aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecektir. \n44.4.6-  Di\u011fer  telefon  santralleri  ile  jonksiyon  ba\u011flant\u0131s\u0131  yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131  takdirde,  me\u015fgul  bulunan \njonksiyon hatlar\u0131 ile me\u015fguliyeti biter bitmez ba\u011flant\u0131 kurulabilecektir. \n44.4.7-  Abone,  kendi  telefonundan  belli  bir  kodu  girerek,  gelecek  olan  \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n  t\u00fcm\u00fcn\u00fc  veya \nme\u015fgul oldu\u011fu durumlarda veya cevap verememe durumunda y\u00f6nlendirilece\u011fi aboneyi belirleyecektir. \nYukar\u0131daki  y\u00f6nlendirme  \u00f6zellikleri  abonece  belli  bir  kod  girilerek  iptal  edilebilecek  ve  aboneler \ntelefonlar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirdikleri pozisyonda iken, ba\u015fka bir noktaya y\u00f6nlendirme yapabileceklerdir. \n44.5- \u00c7a\u011fr\u0131 alma \u00f6zellikleri \n44.5.1-  \u00d6nceden  tan\u0131mlanm\u0131\u015f  gruba  d\u00e2hil  olan  herhangi  bir  abone,  o  gruptan  bir  aboneye  gelen \n\u00e7a\u011fr\u0131y\u0131, sadece ilgili fonksiyon kodunun girilmesi (abone numara girmeden) ile cevaplayabilecektir. \n44.5.2-  Ayn\u0131  grup  i\u00e7erisinde  yer  almayan  aboneler  bile  kendisine  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131,  \u00e7alan  abone \nnumaras\u0131 ve kod yard\u0131m\u0131 ile birbirlerinin \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 toplayabilecektir. \n44.5.3- - Harici arama yetkisi verilen abone telefonlar\u0131na \u015fifre tahsis edilebilecek ve k\u00f6t\u00fc niyetli \nki\u015filerin,  yetkili  telefonlar\u0131  kullanmas\u0131  bu  yolla  engellenebilecektir.  Telefonun  ba\u015f\u0131ndan  ayr\u0131lan  abone \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f120\ntelefonuna  girece\u011fi  bir  kod  ile  harici  \u00e7\u0131k\u0131\u015flara  telefonunu  kapayacakt\u0131r.  Bu  yetki  kodu  ile  yetkisiz \ntelefonlardan  kendi  telefonun  yetki  s\u0131n\u0131f\u0131na  ait  t\u00fcm  \u00f6zellikleri  kullan\u0131labilecektir.  \u015eifreler  aboneler \ntaraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilebilecektir. \n44.5.4- Harici telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin masraflar\u0131, daha \u00f6nce proje kodlar\u0131 ile belirlenmi\u015f hesaplara \nkaydedilebilecektir. B\u00f6ylece bu hesaplarda herhangi bir projenin kendi masraf yeri olu\u015fturulabilecektir. \n44.5.5- Sistemde tan\u0131mlanm\u0131\u015f telefonlar\u0131n ahizesini kald\u0131r\u0131r kald\u0131rmaz, \u00f6nceden programlanm\u0131\u015f bir \naboneyi, herhangi bir tu\u015flama yapmaks\u0131z\u0131n otomatik aramas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \n44.5.6-  Abone  ahizeyi  kald\u0131r\u0131p,  belirli  bir  s\u00fcre  numara  \u00e7evirmezse,  otomatik  olarak  \u00f6nceden \nprogramlanm\u0131\u015f  aboneye  eri\u015fim  imk\u00e2n\u0131  olacakt\u0131r.  Bu  \u00f6zellik,  program  yoluyla  istenen  her  aboneye \nverilebilir ve gecikme s\u00fcresi ayarlanabilir olacakt\u0131r. \n44.5.7-  Aboneler,  d\u00e2hili  ve  hariciden  arayanlar  ile  konferans  ba\u015flatabilecektir.  Santralde  min.  6 \nadet  3'  l\u00fc  konferans  yapma  imk\u00e2n\u0131  bulunacakt\u0131r.  Konferanstan  ayr\u0131lmak  isteyen  abone,  telefonunu \nkapatarak konferanstan \u00e7\u0131kabilecek, di\u011fer aboneler konferansa devam etmek istiyorlarsa, konu\u015fmalar\u0131n\u0131 \ns\u00fcrd\u00fcrebilecek  ya  da  ba\u015fka  bir  ki\u015fiyi  konferansa  katabilecektir.  Santralde  ayr\u0131ca  min.  6'  l\u0131  konferans \nyapma imk\u00e2n\u0131 da olmal\u0131d\u0131r. \n44.5.8- Santralde, ekonomik y\u00f6n\u00fc se\u00e7me (LCR) \u00f6zelli\u011fi bulunacak, bak\u0131m i\u015fletme terminalinden \nLCR tablolar\u0131 olu\u015fturulabilecektir. \n44.5.9-  Aboneler,  yetkileri  d\u0131\u015f\u0131nda  bir  \u00f6zellik  uygulamaya  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda  ya  da  harici  arama \nyapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda, bir ton veya sesli olarak uyar\u0131lacakt\u0131r. \n44.5.10-  Tan\u0131mlanm\u0131\u015f  abonelerin  olu\u015fturaca\u011f\u0131  gruba  verilen  bir  numara  arand\u0131\u011f\u0131nda,  \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n \ngruptaki  bir  abonenin  telefonunda  \u00e7almas\u0131,  o  abone  a\u00e7m\u0131yorsa  veya  me\u015fgulse  \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n  bir  sonraki \naboneye ge\u00e7mesi sa\u011flanacakt\u0131r. \n44.5.11- Say\u0131sal abonelerdeki \u015fef-sekreter uygulamalar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zellikler bulunacakt\u0131r. \n44.5.11.1- Birden \u00e7ok y\u00f6neticiye bir sekreter ba\u011flanabilmesi, \n44.5.11.2-  Sekreter y\u00f6neticinin, y\u00f6netici sekreterin me\u015fguliyetini izleyebilmesi, \n44.5.11.3- Y\u00f6neticinin sekretere, sekreterin y\u00f6neticiye tek tu\u015f ile ula\u015fabilmesi, \n44.5.11.4- Y\u00f6neticinin sekreteri, sekreter me\u015fgul olsa dahi arayabilmesi, \n44.5.11.5-  Y\u00f6neticiye  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n  \u00f6nce  sekretere  gelmesi,  sekreterin  gerekti\u011finde  bu  \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 \ntransfer edebilmesi, y\u00f6neticinin y\u00f6nlendirme \u00f6zelli\u011fini ge\u00e7ici olarak iptal edebilmesi, \n44.5.12-  Santral\u0131n  say\u0131sal  aboneleri  aras\u0131nda  paralel  abone  grubu  tan\u0131mlanabilecek,  bu  durumda \ngruba bir \u00e7a\u011fr\u0131 geldi\u011finde, grup \u00fcyelerinin ilgili tu\u015fu ayn\u0131 anda \u00e7alacak ve gelen \u00e7a\u011fr\u0131, grup i\u00e7erisindeki \nbir abone taraf\u0131ndan sadece tu\u015fa basarak yan\u0131tlanabilir olacakt\u0131r. \n44.5.13-  Say\u0131sal  setlerin  programlanabilir  tu\u015flar\u0131na,  bak\u0131m  i\u015fletme  terminalinden  veya  abonenin \nkendisi  taraf\u0131ndan  say\u0131sal  set  ve  men\u00fcleri  \u00fczerinden  abone  numaralar\u0131  tan\u0131mlanabilecek  ve  tu\u015flardan \nilgili  abonenin  me\u015fguliyeti  takip  edilebilecektir.  S\u00f6z  konusu  tu\u015fa  basarak  d\u00e2hili  abone  do\u011frudan \naranabilecek ya da bu aboneye gelen \u00e7a\u011fr\u0131 al\u0131nabilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f121\n44.6- Operat\u00f6r \u00f6zellikleri \n44.6.1-  Sistem  konfig\u00fcrasyonunda  bulunan  her  bir  20  analog  harici  hat  ve  her  say\u0131sal  harici  hat \n(PRA) i\u00e7in 1\u2019 er adet operatris konsolu ve kulakl\u0131k seti verilecektir. (\u00d6rne\u011fin; Sistem 1 say\u0131sal harici hat \n(PRA) ve 16 analog harici hatl\u0131 olarak isteniyorsa 2 adet operatris konsolu, sistem 1 say\u0131sal harici hat \n(PRI) ve 24 analog harici hatl\u0131 olarak isteniyorsa 3 adet operatris konsolu teklif edilecektir.) \n44.6.2- Operat\u00f6r konsollar\u0131, santrale 2 ya da 4 tel abone kablosu ile ba\u011flanacak ve 0,5 mm2 d\u00e2hili \nabone kablosu \u00fczerinden en az 500 metre uzakl\u0131kta \u00e7al\u0131\u015fabilecektir. \n44.6.3-  Konsolda  arayan  ve  aranan  abonenin  numaras\u0131,  bekleyen  \u00e7a\u011fr\u0131  say\u0131s\u0131,  saat  ve  santralde \nolu\u015fan ar\u0131za durumunun g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi ekran ya da g\u00f6stergeler grubu olacakt\u0131r. \n44.6.4  Operat\u00f6r  i\u015fletme  terminalinden  yap\u0131lacak  programlamaya  g\u00f6re,  g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin  aras\u0131na \ngirmeye yetkili olabilecek, bu durumda operat\u00f6r\u00fcn hatta oldu\u011funu g\u00f6sterir bir ton (ses) duyulacakt\u0131r. \n44.6.5-  Operat\u00f6r,  \u00e7a\u011fr\u0131  transferi  i\u015flemini  bitirdikten  sonra  g\u00f6r\u00fc\u015fmeden  ayr\u0131lacak  ve  yap\u0131lan \nkonu\u015fmalar\u0131 aboneler fark etmeden dinleyemeyecektir. \n44.6.6-  Operat\u00f6r,  araya  girdi\u011fi  g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde,  ba\u011flanmak  istedi\u011fi  aboneyi  kar\u015f\u0131s\u0131na  alarak, \ndi\u011ferinin \u00e7\u00f6z\u00fclmesini sa\u011flayabilecektir. \n44.6.7- Operat\u00f6r, aranan abonenin me\u015fgul olmas\u0131 halinde, arayan\u0131 aktarabilecek ve belirli bir s\u00fcre \ni\u00e7erisinde abonenin me\u015fguliyeti bitmezse aktar\u0131lan ki\u015fi operat\u00f6re geri d\u00f6necektir. \n44.6.8-  Hari\u00e7ten  arayan  ki\u015fi  birden  fazla  ki\u015fi  ile  g\u00f6r\u00fc\u015fme  yapmak  istiyorsa,  seri  \u00e7a\u011fr\u0131  \u00f6zelli\u011fi \nkullan\u0131labilecek,  aktar\u0131lan  ki\u015fi,  d\u00e2hili  abone  ile  g\u00f6r\u00fc\u015fmesi  bitince  operat\u00f6re  geri  d\u00f6necek  ve  operat\u00f6r \ndi\u011fer abonelere ba\u011flant\u0131 yapabilecektir. \n44.6.9- Operat\u00f6r, bo\u015f olan harici hatt\u0131 otomatik olarak se\u00e7ebilecek, herhangi bir harici hatta eri\u015fim \nkodunu \u00e7evirerek eri\u015febilecektir. \n44.6.10-  Operat\u00f6r,  bir  harici  hat  numaras\u0131n\u0131  aray\u0131p,  herhangi  bir  d\u00e2hili  aboneye  transfer \nedebilecektir. \n44.6.11-  Operat\u00f6r  taraf\u0131ndan,  d\u00e2hile  transfer  edilen  bir  harici  hat,  cevap  verilmedi\u011fi  takdirde, \nbelirli bir s\u00fcre sonra tekrar operat\u00f6r veya robot operat\u00f6r ve mesaj kay\u0131t sistemine d\u00f6necektir. \n44.6.12-  Operat\u00f6r,  konsol  \u00fczerinden  bir  tu\u015fa  basarak  kendini  ge\u00e7ici  olarak  devre  d\u0131\u015f\u0131na \n\u00e7\u0131karabilecek,  bu  i\u015flemden  sonra,  s\u00f6z  konusu  konsola  \u00e7a\u011fr\u0131  g\u00f6nderilmeyecek  ve  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131lar  di\u011fer \nkonsollara da\u011f\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \n44.6.13- Operat\u00f6r konsolu, di\u011fer bir konsola \u00e7a\u011fr\u0131 aktarabilecektir. \n44.6.14-  Operat\u00f6r,  g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc  ki\u015fiyi  dinlerken,  kendi  konu\u015fmas\u0131n\u0131n  kar\u015f\u0131ya  gitmesini \nengelleyebilecektir. \n44.7-Telefon setleri ve \u00f6zellikleri \n44.7.1- Say\u0131sal telefon: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f122\n44.7.1.1- Santralle beraber, bu \u015fartnamenin kapasite b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtilen miktarda say\u0131sal telefon \nseti  verilecektir.  Teklif  edilen  say\u0131sal  setler,  santralle  ayn\u0131  marka  olacakt\u0131r.  Telefon  santral  sisteminin \nnihai kapasitesinde abonelerinin t\u00fcm\u00fc say\u0131sal abone olabilecektir. \n44.7.2- Tip-1 say\u0131sal telefon seti: \n44.7.2.1- Telefon setleri, santrale standart 2 (iki) tel ile ba\u011flanacak olup, . Telefon, 0,5 mm. kablo \n\u00fczerinden santral 500 metre uzakl\u0131kta \u00e7al\u0131\u015fabilir olacak ve daha fazla tel ile ba\u011flant\u0131 sa\u011flayan telefonlar \nteklif edilmeyecektir. \n44.7.2.2-  Telefon  cihaz\u0131,  2B+D  h\u0131z\u0131nda  haberle\u015fme  yapacakt\u0131r.  Telefona  tak\u0131labilecek  opsiyonel \nveri adapt\u00f6r\u00fc ile iki tel \u00fczerinden ayn\u0131 anda hem ses hem de veri ileti\u015fimi yap\u0131labilecektir. Bu ama\u00e7la, \nsantral ile abone aras\u0131nda ilave kablo ihtiyac\u0131 olmayacakt\u0131r. \n44.7.2.3- Setler \u00fczerinde, en az 12 adet programlanabilir ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tu\u015f olacakt\u0131r. Sabit fonksiyonlu \ntu\u015flar (ses artt\u0131rma\/azaltma, hoparl\u00f6r, hat alma\/kapama, bekletme, transfer gibi) s\u00f6z konusu say\u0131ya d\u00e2hil \nolmayacakt\u0131r. \n44.7.2.4- Setlerde, en az 40 karakterlik LCD ekran olacakt\u0131r. \n44.7.2.5-  Ekran  \u00fczerinde,  arayan  d\u00e2hili  abonenin  numaras\u0131  ve  ismi,  ISDN  hatlar\u0131ndan  gelen \n\u00e7a\u011fr\u0131larda arayan\u0131n numaras\u0131, saat ve tarih g\u00f6r\u00fclebilecektir. \u0130stendi\u011finde, \u00e7a\u011fr\u0131 s\u00fcresi veya \u00fccret bilgisi \nekran \u00fczerinden g\u00f6r\u00fclecektir. \n44.7.2.6- Cihaz\u0131n, ahizesiz g\u00f6r\u00fc\u015fme (hands free) \u00f6zelli\u011fi olacakt\u0131r. Telefon ahizesi kald\u0131r\u0131lmadan \ng\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131labilecektir. Bu esnada kar\u015f\u0131 taraf abonenin sesini, abone de kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sesini duyacakt\u0131r. \n44.7.2.7- Telefon ahizesi kald\u0131r\u0131lmadan, do\u011frudan d\u00e2hili ya da harici arama yap\u0131labilecektir. \n44.7.2.8-  Cihazda  sessiz  (mute)  i\u015flevi  bulunacakt\u0131r.  G\u00f6r\u00fc\u015fme  yaparken,  bir  tu\u015fa  basarak  say\u0131sal \nabonenin sesinin kar\u015f\u0131 tarafa gitmesi engellenecek, fakat kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sesi duyulabilecektir. Tekrar s\u00f6z \nkonusu tu\u015fa bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, say\u0131sal abone ve kar\u015f\u0131 taraf g\u00f6r\u00fc\u015fmesine devam edebilecektir. \n44.7.2.9- Say\u0131sal telefon seti \u00e7ok hatl\u0131 (multi-line) \u00f6zelli\u011finde olacakt\u0131r. G\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131l\u0131rken, gelen \nikinci \u00e7a\u011fr\u0131, arayan d\u00e2hili abonenin numaras\u0131 ve ismi ekrandan g\u00f6r\u00fclebilecektir. \u0130kinci \u00e7a\u011fr\u0131 ikinci hat \ntu\u015funa  basarak  yan\u0131tlanacak,  bu  s\u0131rada  ilk  \u00e7a\u011fr\u0131  otomatik  olarak  beklemeye  al\u0131nacakt\u0131r.  Hat  say\u0131s\u0131, \nistendi\u011fi takdirde programlama ile artt\u0131r\u0131labilecektir. \n44.7.2.10-  Telefonun  \u00e7alma  sesi,  \u00e7alma  karakteri  ve  ahizeye  gelen  sesin  sinyal  seviyesi \nazalt\u0131labilecek ya da artt\u0131r\u0131labilecektir. \n44.7.2.11- Say\u0131sal set \u00fczerinden, sistemin haf\u0131zas\u0131nda kay\u0131tl\u0131 ve t\u00fcm d\u00e2hili abonelerin numaras\u0131n\u0131n \nyer ald\u0131\u011f\u0131 rehbere ula\u015f\u0131labilecektir. \u0130stenen d\u00e2hili abone, isimle aranabilecek, ayr\u0131ca, harici numaralarda \nrehbere  kaydedilerek  arama  yap\u0131labilecektir.  Rehber  kapasitesi  1000  adet  isim  \/  numara  kayd\u0131n\u0131 \ntutabilecektir. \n44.7.2.12-  Abone  yerinde  olmad\u0131\u011f\u0131nda,  kendisine  gelen  en  az  10  \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n  saklanabilmesi  tercih \nedilecektir.  Abone  yerine  gelerek  cevaps\u0131z  \u00e7a\u011fr\u0131  arama  listesine  girdi\u011finde,  kendisini  arayan  d\u00e2hili \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f123\nabonenin  numaras\u0131n\u0131,  ismini  ya  da  ISDN  hatlardan  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131larda  arayan\u0131n  numaras\u0131n\u0131  ve  arama \nyap\u0131lan zaman\u0131 g\u00f6rebilecektir. \n44.7.2.13- Say\u0131sal set \u00fczerinde, mesaj tu\u015fu tan\u0131mlanabilecektir. Aboneye, d\u00e2hilden ya da hari\u00e7ten \nb\u0131rak\u0131lan mesaj oldu\u011funda, mesaj tu\u015fu yan\u0131p s\u00f6nerek aboneyi uyaracakt\u0131r. Abone mesaj tu\u015funa basarak, \nkendisine b\u0131rak\u0131lan mesajlar\u0131, \u015fifresini girdikten sonra dinleyebilecektir.  \n44.7.3- Tip-2 say\u0131sal telefon seti: \n44.7.3.1-  Telefon  setleri,  santrale  standart  2  (iki)  tel  ile  ba\u011flanacakt\u0131r.  Telefon,  0,5  mm  kablo \n\u00fczerinden  santrale  500  metre  uzakl\u0131kta  \u00e7al\u0131\u015fabilecek  ve  daha  fazla  tel  ile  ba\u011flant\u0131  sa\u011flayan  telefonlar \nteklif edilmeyecektir. \n44.7.3.2- Telefon cihaz\u0131, 2B+D h\u0131z\u0131nda haberle\u015fme yapacakt\u0131r. \n44.7.3.3- Setler \u00fczerinde, en az 6 adet programlanabilir \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tu\u015f olacakt\u0131r. Sabit fonksiyonlu tu\u015flar \n(ses  artt\u0131rma\/azaltma,  hoparl\u00f6r,  hat  alma\/kapama,  bekletme,  transfer  gibi)  s\u00f6z  konusu  say\u0131ya  d\u00e2hil \nolmayacakt\u0131r. \n44.7.3.4- Setlerde, en az 20 karakterlik LCD ekran olacakt\u0131r. \n44.7.3.5-  Ekran  \u00fczerinde,  arayan  d\u00e2hili  abonenin  numaras\u0131  ve  ismi,  ISDN  hatlar\u0131ndan  gelen \n\u00e7a\u011fr\u0131larda  arayan\u0131n  numaras\u0131,  saat,  tarih  bilgileri  g\u00f6r\u00fclecektir.  \u0130stendi\u011finde,  \u00e7a\u011fr\u0131  s\u00fcresi  veya  \u00fccret \nbilgisi ekran \u00fczerinden g\u00f6r\u00fclecektir. \n44.7.3.6- Cihazda, ahizesiz g\u00f6r\u00fc\u015fme (hands free) \u00f6zelli\u011fi olacakt\u0131r. Telefon ahizesi kald\u0131r\u0131lmadan \ng\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131labilecektir. Bu esnada, kar\u015f\u0131 taraf abonenin sesini, abone de kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sesini duyacakt\u0131r. \n44.7.3.7- Telefon ahizesi kald\u0131r\u0131lmadan, do\u011frudan d\u00e2hili ya da harici arama yap\u0131labilecektir. \n44.7.3.8-  Cihazda  sessiz  (mute)  i\u015flevi  bulunacakt\u0131r.  G\u00f6r\u00fc\u015fme  yaparken,  bir  tu\u015fa  basarak  say\u0131sal \nabonenin sesinin kar\u015f\u0131 tarafa gitmesi engellenecek, fakat kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sesi duyulabilecektir. Tekrar s\u00f6z \nkonusu tu\u015fa bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, say\u0131sal abone ve kar\u015f\u0131 taraf g\u00f6r\u00fc\u015fmesine devam edebilecektir. \n44.7.3.9-  Say\u0131sal  telefon  seti,  \u00e7ok  hatl\u0131  (multi-line)  \u00f6zelli\u011finde  olacakt\u0131r.  G\u00f6r\u00fc\u015fme  yap\u0131l\u0131rken, \ngelen  ikinci  \u00e7a\u011fr\u0131  ekrandan  g\u00f6r\u00fclebilecektir.  Arayan  d\u00e2hili  abonenin  numaras\u0131  ve  ismi  ekrandan \ng\u00f6r\u00fclebilecek, ikinci \u00e7a\u011fr\u0131, ikinci hat tu\u015funa basarak yan\u0131tlanacak, bu s\u0131rada, ilk \u00e7a\u011fr\u0131 otomatik olarak \nbeklemeye al\u0131nacak ve hat say\u0131s\u0131, istendi\u011fi takdirde programlama ile artt\u0131r\u0131labilecektir. \n44.7.3.10-  Telefonun  \u00e7alma  sesi  ve  ahizeye  gelen  sesin  sinyal  seviyesi  azalt\u0131labilecek  ya  da \nartt\u0131r\u0131labilecektir. \n44.7.3.11- Say\u0131sal set \u00fczerinde, mesaj tu\u015fu tan\u0131mlanabilecektir. Aboneye, d\u00e2hilden ya da hari\u00e7ten \nb\u0131rak\u0131lan mesaj oldu\u011funda, mesaj tu\u015fu yan\u0131p s\u00f6nerek aboneyi uyaracakt\u0131r. Abone, mesaj tu\u015funa basarak, \nkendisine b\u0131rak\u0131lan mesajlar\u0131, \u015fifresini girdikten sonra dinleyebilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f124\n44.8- Analog telefon \n44.8.1- Telefon santrali ile istenen analog telefon setleri, servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket onay belgesini haiz \nolacak ve analog telefon istenmesi halinde, s\u00f6z konusu belge teklifle birlikte verilecektir. \n44.8.2- Analog telefon setleri frekans tonlu arama (DTMF) \u00f6zelli\u011fini destekleyecektir. \n44.9- Dect sistemi (kablosuz telefon sistemi) \n44.9.1- \u0130stendi\u011finde DECT sistemi, santral sisteminde kullan\u0131labilecektir. \n44.9.2-  DECT  sistemi,  santralle  ayn\u0131  bak\u0131m  i\u015fletim  bilgisayar\u0131ndan  y\u00f6netilecek  ve  santralle \nuyumlu DECT \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket onay belgesi verilecektir.  \n44.9.3-  Baz  istasyonlar\u0131,  h\u00fccresel  kaplama  alan\u0131  olu\u015fturacaklar  ve  birbirleri  aras\u0131nda  kesintisiz \ntelefon  g\u00f6r\u00fc\u015fmesine  m\u00fcsaade  edeceklerdir.  Kapsama  alan\u0131,  a\u00e7\u0131k  alanda  300  metre,  kapal\u0131  alanda  50 \nmetre olacakt\u0131r. \n44.9.4-  Baz  istasyonlar\u0131nda  serbest  dola\u015f\u0131m  (roaming)  ve  kesintisiz  g\u00f6r\u00fc\u015fme  (handover)  \u00f6zelli\u011fi \nolacakt\u0131r. \n44.9.5-  DECT  aboneleri,  santral\u0131n  hem  DECT,  hem  de  di\u011fer  abonelerinden  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131larda, \narayan  numara  g\u00f6sterimi  (CLIP),  aranan  numara  (COLP),  arayan  isim  g\u00f6sterimi  (COLP),  aranan  isim \ng\u00f6sterimi (CONP), isimle arama, mesaj b\u0131rakma, roaming (dola\u015f\u0131m) \u00f6zelliklerini kullanabilecektir. \n44.9.6-  Teklif  veren  firmalar,  DECT  sisteminin  ula\u015fabilece\u011fi  maksimum  kapasiteyi  ve \nsistemlerinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikleri belirteceklerdir. \n44.9.7- DECT terminalleri, ihtiya\u00e7 halinde 4 adet \u015febekeye kay\u0131t olabilecek, \u015febekeler otomatik ya \nda manuel olarak se\u00e7ilebilecek ve \u015febekeler aras\u0131nda \u00f6ncelik tan\u0131mlanabilecektir.  \n44.9.8- DECT terminalleri, en az 2 sat\u0131r ve toplam 24 karakterlik ekrana sahip olacak, cihazlar en \naz 10 saat konu\u015fma ve 100 saat bekleme kapasiteli pil ile te\u00e7hiz edilecektir. \n44.9.9-  DECT  telefonlar\u0131na  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131lar,  say\u0131sal  telefon  seti  \u00fczerindeki  bir  tu\u015fa  basarak \nyan\u0131tlanabilecektir. \n44.9.10- DECT telefonunda titre\u015fim, alarm, handsfree ve mute \u00f6zelliklerinin olmas\u0131 tercih sebebi \nolacakt\u0131r. \n44.10. IP Telefon setleri \n44.10.1- IP Telefon setleri sisteme IP \u015febeke \u00fczerinden ba\u011flanacakt\u0131r. \n44.10.2- IP Telefon setleri enerjisini IEE 802.3.af standart\u0131n\u0131 destekleyen Power-over-Ethernet \nswitch \u00fczerinden alabilecek veya harici g\u00fc\u00e7 adapt\u00f6r\u00fc de tak\u0131labilecektir.  \n44.10.3- Cihaz, G.711, G.723.1, G.729 A\/B ses kodeklerini destekleyecektir. \n44.10.4- Cihaz HTTP, FTP, DHCP ve DNS protokollerini destekleyecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f125\n44.10.5- Cihaz DiffServ, ToS, IP Precedence veya IEEE 802.1d QoS standartlar\u0131ndan en az birini \ndestekleyecektir. \n44.10.6- Cihaz\u0131n \u00fczerinde iki portlu bir ethernet switch bulunacak, masa \u00fcst\u00fcne gelen tek IP ucu \nile hem IP telefon hem de bilgisayar ba\u011flanabilecektir. \n44.10.7- Setler \u00fczerinde \u00f6zel \u015fartnamesinde verilen adet ve \u00f6zellikte programlanabilir tu\u015f \nolacakt\u0131r. Tu\u015f i\u015flevi, i\u015fletim terminalinden veya telefon seti \u00fczerinden de\u011fi\u015ftirilebilecektir.  \n44.10.8- Cihazda ahizesiz g\u00f6r\u00fc\u015fme (hands-free) \u00f6zelli\u011fi bulunacakt\u0131r. \n44.10.9- Telefon ahizesi kald\u0131r\u0131lmadan, do\u011frudan d\u00e2hili veya harici arama yap\u0131labilecektir. \n44.10.10- Cihazda mute i\u015flevi bulunacakt\u0131r. \n44.10.11- IP telefon seti \u00e7ok hatl\u0131 (multi-line) \u00f6zelli\u011finde olacakt\u0131r. \n44.10.12-  Telefonun  \u00e7alma  sesi  ve  ahizeye  gelen  sinyal  seviyesi  azalt\u0131labilecek  veya \nart\u0131r\u0131labilecektir. \n44.10.13- IP telefon seti \u00fczerinde mesaj \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlanabilecektir. \n44.10.14-  Say\u0131sal  ve  IP  telefonlar,  birbirinin  \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131  tek  tu\u015f  ile  toplayabilecek,  \u015eef-sekreter \nolarak tan\u0131mlanabilecektir. \n44.11- IP telefon uygulamalar\u0131 (Internet Protokol\u00fc) \n44.11.1-  Santral,  IP  (Internet  Protokol\u00fc)  uygulamalar\u0131n\u0131  tamamen  destekleyebilecektir.  Santrale \ntak\u0131lacak  entegre  mod\u00fcller  ile  sisteme  IP  telefon  setleri  ba\u011flanabilecek  ve  birden  fazla  sistem  IP \n\u00fczerinden \u015febeke yap\u0131s\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fabilecektir. \n44.11.2-  IP  uygulamalar\u0131,  santralle  ayn\u0131  bak\u0131m  i\u015fletim  bilgisayar\u0131ndan  y\u00f6netilecek  ve  santralle \nayn\u0131 marka olacakt\u0131r.  \n44.11.3- IP uygulamalar\u0131 i\u00e7in, ethernet anahtar\u0131 (LAN switch), y\u00f6nlendirici (router), vs. santral \ni\u00e7erisinde yer alan bir kart ile sisteme ba\u011flanacakt\u0131r.  \n44.11.4- IP uygulamalar\u0131 i\u00e7in, harici bir cihaza gereksinim olmayacak, santralle irtibat\u0131 i\u00e7in \nherhangi bir abone ya da harici hat gerekmeyecektir.  \n44.11.5- IP uygulamalar\u0131nda, bak\u0131m i\u015fletme ve uyum kolayl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kullan\u0131lacak IP telefon \nsetlerinde sistemin say\u0131sal telefonlar\u0131nda sa\u011flanan t\u00fcm abone ve sistem \u00f6zelliklerinin (ekran men\u00fcleri, \n\u0131\u015f\u0131kl\u0131 tu\u015flardan me\u015fguliyet g\u00f6rme, tu\u015fa basarak \u00e7a\u011fr\u0131 toplama vb.)istenmesi halinde bunlar, santralle \nayn\u0131 marka ve say\u0131sal setlerden ayr\u0131 bir cihaz olacakt\u0131r.  \n44.11.6-  IP  telefon  uygulamalar\u0131nda  ses,  veri  paketleri  haline  d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecektir.  IP  telefon \n(internet  protokol\u00fcn\u00fc  destekleyen  telefon  makinas\u0131),  internet  gibi  paket  tabanl\u0131  a\u011flar  \u00fczerinden  bilgi \nkonferans\u0131n\u0131 yapmak i\u00e7in gerekli protokolleri i\u00e7eren standartlara (H.323) uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f126\n44.11.7-  IP  Trunk  uygulamalar\u0131nda,  IP  Trunk  yapan  kartlar  kendi  aralar\u0131nda  s\u00fcrekli  olarak \nhaberle\u015ferek data \u015febekesindeki  gecikmeyi (Delay), gecikmedeki de\u011fi\u015fimi (Jitter) ve paket kay\u0131plar\u0131n\u0131 \n(Pocket  loss)  hesaplayacaklard\u0131r.  Gecikme,  gecikmedeki  de\u011fi\u015fim  ya  da  paket  kay\u0131plar\u0131  belirlenen \nde\u011ferlerin  \u00fczerine  \u00e7\u0131kmas\u0131  durumda,  sistem  LCR\/ARS  tablosuna  bakarak  yeni  kurulacak  \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 \notomatik olarak alternatif \u015febeke \u00fczerinden y\u00f6nlendirecektir. \n44.11.8- Sistem, G.711 ve G.729 a\/b ses s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma kodeklerini desteklemelidir. \n44.11.9- Geni\u015fleme kabiliyeti istenen sistemlerde, yeni donan\u0131m ana sistemi destekleyen mod\u00fcller \nhalinde olmal\u0131d\u0131r. \n44.11.10-  \u0130stenilmesi  durumda  IP  raf  \u00fczerine  i\u015flemci  kart\u0131  ve  harddisk  (yedekli)  veya  flash  disk \ntak\u0131labilmelidir.  Bu  kart  merkez  sistemde  bulunan  kart  ile  ayn\u0131  olmal\u0131,  IP  \u015febekede  ya  da  IP  trunk \nkart\u0131nda bir ar\u0131za olu\u015fmas\u0131 durumunda devreye girerek ses haberle\u015fmesinin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Buna \nek olarak merkezdeki i\u015flemci kart\u0131nda bir ar\u0131za olu\u015fmas\u0131 durumunda dahi IP raftaki kart t\u00fcm sistemin \ncall control i\u015flemlerini yapabilmelidir.  \n44.11.11-  IP  abone  kartlar\u0131  N:1  yedekli  \u00e7al\u0131\u015fabilmelidir.  Kart  ar\u0131zas\u0131  durumunda  yedek  kart \ndevreye girerek ses trafi\u011finin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \nIP \n44.11.12-  Sistemde, \nlar \nkullan\u0131labilmelidir. Bu sayede aboneler PC\u2019 lerine bir yaz\u0131l\u0131m y\u00fckleyerek ve ek bir ahize veya kulakl\u0131k \ntakarak telefonla\u015fabilmelidir. IP telefonlar ya da yaz\u0131l\u0131m versiyonu kullan\u0131c\u0131lar\u0131 say\u0131sal set aboneleri ile \nayn\u0131  numaraland\u0131rma  plan\u0131  i\u00e7erisinde  olmal\u0131,  numara  uzunlu\u011fu  ve  karakterinde  herhangi  bir  fark \nolmamal\u0131d\u0131r. \ntelefonlar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda  CTI  uygulamalar\u0131 \ni\u00e7eren  soft-phone\u2019 \n44.11.13-  IP  telefon  ve  soft-phone\u2019  larda  say\u0131sal  setlerdeki  t\u00fcm  \u00f6zelliklerin  bulunmas\u0131n\u0131n \nistenmesi  halinde  bunlar  santralle  ayn\u0131  marka  olacakt\u0131r.  \u00d6zellik  belirtilmeyen  durumlarda  ayn\u0131  marka \n\u015fart\u0131 yoktur.  \n44.12- Robot operat\u00f6r ve mesaj kay\u0131t (sesli posta) sistemi \n44.12.1- Santral, servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket hatlar\u0131na otomatik olarak cevap veren ve numaras\u0131 DTMF \nolarak  tu\u015flanan,  d\u00e2hili  aboneye  operat\u00f6r  arac\u0131l\u0131\u011f\u0131  olmaks\u0131z\u0131n  aktarma  yapabilen,  d\u00e2hili  ve  harici \naramalarda  abone  me\u015fgul  ya  da  yerinde  olmad\u0131\u011f\u0131nda  aboneye  ait  mesajlar\u0131  kay\u0131t  yap\u0131labilen  robot \noperat\u00f6r ve mesaj kay\u0131t sistemini i\u00e7erecektir. \n44.12.2-  Robot  operat\u00f6r  ve  mesaj  kay\u0131t  (sesli  posta)  sistemi  santraldeki  her  24  analog  harici  hat \ni\u00e7in  4  kanal  kapasitesinde  olacakt\u0131r.  (\u00d6rnek;  sistem  16  analog  harici  hatl\u0131  olarak  istenirse  4  kanall\u0131, \nsistem, 28 analog harici hatl\u0131 olarak isteniyor ise 8 kanall\u0131, robot operat\u00f6r ve mesaj kay\u0131t sistemi) \n44.12.3- Sistem, en az 2 dilde (T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizce) hizmet verebilecektir. \n44.12.4- Mesaj kay\u0131t s\u00fcresi en az 10 saat olacakt\u0131r. \n44.12.5-  Ki\u015fisel  bilgilerin  g\u00fcvenli\u011fi  i\u00e7in,  sistem  \u015fifre  korumal\u0131  olacak  ve  aboneler  \u015fifresini \ngirdikten sonra mesajlar\u0131n\u0131 dinleyebilecektir. \n44.12.6- Sistemde mesaj kay\u0131t \u00f6zelli\u011fi ve yetki verilmi\u015f abonelerin posta kutusu olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f127\n44.12.7-  Santralde  aboneye  gelen  \u00e7a\u011fr\u0131lar  belirli  bir  s\u00fcre  i\u00e7inde  yan\u0131tlanmazsa,  otomatik  olarak \nposta kutusuna y\u00f6nlenecektir. \n44.12.8- Abone isterse, telefonuna gelen \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 do\u011frudan posta kutusuna y\u00f6nlendirebilecektir. \n44.12.9- Aboneler, birbirlerine sesli mesaj g\u00f6nderebilecek ve mesaj kutular\u0131ndaki mesaj\u0131 ba\u015fka bir \naboneye y\u00f6nlendirebilecektir. \n44.12.10-  Say\u0131sal  setlerle  kullan\u0131mda,  s\u00f6z  konusu  setlere  mesaj  tu\u015fu  tan\u0131mlanabilecek  ve  mesaj \nb\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu mesaj tu\u015fu s\u00f6nerek aboneyi uyaracakt\u0131r. Abone, mesaj tu\u015funa basmak suretiyle robot \noperat\u00f6r  ve  mesaj  kay\u0131t  sistemine  ula\u015fabilecektir.  Analog  setlerde  ise,  belirli  aral\u0131klarla  k\u0131sa  ziller \ng\u00f6ndererek,  farkl\u0131  \u00e7evir  sesi  vererek  veya  sesli  olarak  (T\u00fcrk\u00e7e)  uyarmak  suretiyle  abonenin  bekleyen \nmesaj\u0131 oldu\u011fu bildirilecektir. \n44.12.11-  Sesli  posta  kutusuna  eri\u015fildi\u011finde,  sistem,  aboneye  sesli  olarak  yapabileceklerini \nmen\u00fcler halinde okuyacak ve ilgili fonksiyonun se\u00e7ilmesiyle, abone i\u015flemlerini yapacakt\u0131r. \n44.12.12- Abone, sesli posta kutusunda kendi kar\u015f\u0131lama mesaj\u0131n\u0131 kaydedebilecektir. \n44.12.13-  Santrallerde  birden  fazla  kar\u015f\u0131lama  mesaj\u0131  se\u00e7imi  olacak,  abone  yerinden  ayr\u0131l\u0131rken; \nistedi\u011fi  kar\u015f\u0131lama  mesaj\u0131n\u0131  aktif  edebilecektir.  Aboneye,  normal  zamanlarda,  izinde  ve  g\u00f6revli  iken, \nkullanabilece\u011fi ayn\u0131 posta kutusuna ait farkl\u0131 kar\u015f\u0131lama mesajlar\u0131 sistemde bulunacak, kar\u015f\u0131lama mesaj\u0131, \nabone telefonundan kaydedilebilecek ve istenildi\u011fi zaman de\u011fi\u015ftirilebilecektir. \n44.12.14-  Santrallerde  teklif  edilen  robot  operat\u00f6r  ve  mesaj  kay\u0131t  sistemi,  donan\u0131m  ve  yaz\u0131l\u0131m \nilavesi  ile  birle\u015fik  mesaj  sistemi  (unified  messaging)  \u00f6zelli\u011fi  kazanabilecek  ve  bu  sayede  ses  ve  faks \nmesajlar\u0131na, e-mail program\u0131 \u00fczerinden eri\u015filecektir. \n44.13- \u00dccretlendirme ve faturaland\u0131rma sistemi \n44.13.1- \u00dccretlendirme ve faturaland\u0131rma i\u015flemleri i\u00e7in gerekli, donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m olacakt\u0131r. \n44.13.2-  Geni\u015fletilmesi  istenen  santrallerde,  \u00fccretlendirme  sistemi  de  geni\u015fleme  kapasitesi  kadar \nolacakt\u0131r.  \n44.13.3- \u00c7a\u011fr\u0131 faturalama (\u00fccretlendirme) yaz\u0131l\u0131m\u0131, i\u015fverence belirlenen lisansl\u0131 i\u015fletme sistemine \nuygun olacakt\u0131r. Web \u00fczerinden istatiksel ve grafiksel bilgi al\u0131nabilecektir. \n44.13.4- Sistemde bulunan eski kay\u0131tlar ar\u015fivlenebilecektir. \n44.13.5- Abone numaras\u0131, aranan numara, g\u00f6r\u00fc\u015fme tipi (d\u00e2hili-harici), g\u00f6r\u00fc\u015fme ba\u015flang\u0131\u00e7 ve biti\u015f \nzamanlar\u0131,  g\u00f6r\u00fc\u015fme  s\u00fcresi,  tarih,  saat  bilgileri  uygun  saklama  alan\u0131na  kaydedilecek  ve  rapor  halinde \nal\u0131nabilecektir. Ayr\u0131ca santral g\u00f6r\u00fc\u015fme bilgileri data \u015febekesi \u00fczerinden g\u00f6nderilebilecek ve bu bilgiler \nyerel alan a\u011f\u0131 (LAN) \u00fczerindeki bir PC\u2019 den de al\u0131nabilecektir. \n44.13.6-  \u00dccretlendirme  ve  faturaland\u0131rma  sistemi,  analog  ya  da  say\u0131sal  harici  hatlardan  yap\u0131lan \ng\u00f6r\u00fc\u015fmeleri,  abone  baz\u0131nda  \u00fccretlendirecek  ve  analog  harici  hatlar\u0131n  yar\u0131s\u0131  kadar  12  kHz  kont\u00f6r \nalg\u0131lama devresi bulunacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f128\n44.13.7-  Santrallerde,  elektrik  kesintilerinde  \u00e7a\u011fr\u0131  bilgilerinin  kaybolmamas\u0131  amac\u0131yla,  en  az \n2.000 adet \u00e7a\u011fr\u0131 bilgisi sistemde saklanacakt\u0131r. \n44.14- \u0130\u015fletme ve bak\u0131m \u00f6zellikleri \n44.14.1-  Santral  harici  ve  d\u00e2hili  hat  kartlar\u0131n\u0131  test  edebilecek,  test  esnas\u0131nda  bulunan \nolumsuzluklar, operat\u00f6r konsoluna, bak\u0131m i\u015fletme terminaline ve tevsii istenen santrallerde \u0131\u015f\u0131kl\u0131 ya da \nsesli  uyar\u0131  cihaz\u0131na  raporlanabilecektir.  Test  etme  i\u015flemi,  otomatik  olarak  sistem  taraf\u0131ndan \nyap\u0131labilecektir. \n44.14.2-  Sisteme  yeni  program  ve  parametre  girilebilecek,  var  olan  program  ve  parametreler  de \nde\u011fi\u015ftirilebilecektir.  Bu  i\u015flemler,  RS232C  \u00fczerinden  ba\u011fl\u0131  PC,  uzaktan  modem  ve  ethernet  ve  veri \n\u015febekesi  (WAN)  \u00fczerinden  yap\u0131labilecektir.  Programlama  s\u0131ras\u0131nda  santral  normal  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na  devam \nedecektir. \n44.14.3-  Firmalar,  uzaktan  bak\u0131m  i\u015flemleri  i\u00e7in  bir  modem  teslim  edecektir.  Modem  ile  santrale \nba\u011fl\u0131  bir  TT  (T\u00fcrk  Telekom)  hatt\u0131  \u00fczerinden  santrale  ula\u015f\u0131labilecek,  ba\u011flant\u0131  kurulduktan  sonra,  uzak \nu\u00e7taki  bak\u0131m  eleman\u0131  santrale  program,  parametre  giri\u015fi  yapabilecektir.  Bak\u0131m  s\u0131ras\u0131nda,  santral \naboneleri telefonla g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmaya devam edebilecek ve haberle\u015fmede kesinti olmayacakt\u0131r. \u0130stendi\u011fi \ntakdirde,  modem  ile  m\u00fcdahale  s\u0131n\u0131rlar\u0131  belirlenebilecek  ve  baz\u0131  i\u015flemlerin  uzaktan  yap\u0131labilmesi \nengellenebilecektir. \n44.14.4-  Sistemin  tamamen  enerjisiz  kalmas\u0131  durumunda,  santralde  sabit  bir  bellekte  saklanan \nsistem  ve  abone  program  parametrelerinde  herhangi  bir  kay\u0131p  olmayacak,  enerjinin  geri  gelmesi \ndurumunda, hi\u00e7 bir m\u00fcdahaleye gerek kalmadan sistem, normal \u00e7al\u0131\u015fma konumuna d\u00f6necektir. Y\u00fckleme \ns\u0131ras\u0131nda, sistemde tespit edilen ar\u0131zalarla ilgili uyar\u0131lar i\u00e7in cihazlar teklife d\u00e2hil olacakt\u0131r. \n44.15- G\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 (redres\u00f6r \u00fcnitesi) \n44.15.1- Santral\u0131n beslenmesi i\u00e7in yeterli kapasitede g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n44.15.2- Redres\u00f6r \u00fcnitesi ile beraber enerji kesintisi durumunda, sistemi en az 8 saat besleyecek \nbak\u0131ms\u0131z tip kuru ak\u00fc grubu d\u00e2hil olacakt\u0131r. \n44.15.3-  G\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131,  \u015fehir  \u015febekesi  gerilimindeki  (230  V  AA)  +\/-  %20  de\u011fi\u015fimlerden \netkilenmeyecek yap\u0131da olacakt\u0131r. \n44.15.4- Telefon santral\u0131 sisteminin \u00e7al\u0131\u015fma anma gerilimi 48 V DA olacakt\u0131r. Sistem 44 V DA ile \n54 V DA gerilim b\u00f6lgesinde \u00e7al\u0131\u015fabilecektir. \n44.16- Ana da\u011f\u0131t\u0131m \u00e7at\u0131s\u0131 (MDF) \n44.16.1- Telefon santral\u0131 ve bina kablolama tesisat\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131 i\u00e7in ana da\u011f\u0131t\u0131m \u00e7at\u0131s\u0131 (MDF) \nsantralle birlikte verilecektir. \n44.16.2- Verilecek ana da\u011f\u0131t\u0131m \u00e7at\u0131s\u0131 (MDF) iki b\u00f6l\u00fcmden (santral ve bina taraf\u0131) olu\u015facakt\u0131r. \n44.16.3-  Ana  Da\u011f\u0131t\u0131m  \u00c7at\u0131s\u0131n\u0131n  santral  taraf\u0131,  santral\u0131n  kapasitesinde  ve  \u015febeke  taraf\u0131  ise  santral \nkapasitesinin %50 fazlas\u0131nda kesmeli tip regletler ihtiva edecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f129\n44.16.4 Kapasite art\u0131r\u0131m\u0131 istenen santrallerde, Ana Da\u011f\u0131t\u0131m \u00c7at\u0131s\u0131n\u0131n santral taraf\u0131, santral\u0131n tevsii \nkapasitesinde ve \u015febeke taraf\u0131 ise santral tevsi kapasitesinin %50 fazlas\u0131nda kesmeli tip regletler ihtiva \nedecektir. \n44.16.5- Analog servis sa\u011flay\u0131c\u0131 \u015firket hatlar\u0131 parafudur ile koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n44.17- Montaj ve e\u011fitim \n44.17.1- Santral\u0131n montaj mahalline sevkiyat\u0131, montaj\u0131 ve teslimi \u00fccretsiz olarak firma taraf\u0131ndan \nyap\u0131lacakt\u0131r.  Santral,  sevkiyat\u0131  esnas\u0131nda  hasar  g\u00f6rmesini  \u00f6nleyecek  \u015fekilde  ambalajlanacak,  sevk  ve \nmontaj s\u0131ras\u0131nda do\u011fabilecek hasarlardan ve bunlar\u0131n giderilmesinden y\u00fcklenici sorumlu olacakt\u0131r. \n44.17.2-  Sat\u0131n  al\u0131nacak  telefon  santral\u0131n\u0131n  ve  ana  da\u011f\u0131t\u0131m  \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n  montaj  s\u00fcresi  teklifte \nbelirtilecektir. \n44.17.3-  Telefon  santral\u0131n\u0131n  montaj\u0131  s\u0131ras\u0131nda;  abone  aktar\u0131mlar\u0131nda,  haberle\u015fme  kesintisi \nminimum olacakt\u0131r. \n44.17.4- Sistemin i\u015fletilmesinde \u00e7al\u0131\u015facak 1 (bir) ki\u015fiye, hardware, software, ar\u0131za bulma, bak\u0131m, \noperat\u00f6r  cihaz\u0131n\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131,  yetkilendirme  ve  santral  \u00f6zelliklerinin  kullan\u0131lmas\u0131na  y\u00f6nelik  sistem \n\u00fczerinde ve montaj mahallinde e\u011fitim verilecektir. \n44.17.5- Operat\u00f6rlere, montaj esnas\u0131nda 2 g\u00fcn s\u00fcreli olarak kullanma e\u011fitimi verilecektir. \n44.18- Teknik servis ve garanti \n44.18.1-  Y\u00fcklenici  taraf\u0131ndan  santralin  muayene  ve  kabul  i\u015flemlerinin  tamamland\u0131\u011f\u0131  tarihten \nitibaren,  imalat  ve  montaj  hatalar\u0131na  kar\u015f\u0131  en  az  2  (iki)  y\u0131l  garanti  taahh\u00fcd\u00fcnde  bulunulacak,  bu  s\u00fcre \ni\u00e7inde meydana gelebilecek ar\u0131za ve ortaya \u00e7\u0131kabilecek fabrikasyon hatalar\u0131na kar\u015f\u0131, kendilerine tebli\u011f \nedilmesini m\u00fcteakip en ge\u00e7 12 (oniki) saat i\u00e7inde m\u00fcdahale ve 2 (iki) g\u00fcn i\u00e7inde \u00fccretsiz tamir edilecek, \ntamir edilemeyen cihaz, i\u015flevsel olarak e\u015fde\u011feri ile bedelsiz de\u011fi\u015ftirilecektir. \n44.18.2- Sat\u0131c\u0131lar, kurulum s\u00fcresinden itibaren en az 10 (on) y\u0131l boyunca, \u00fccreti kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yedek \npar\u00e7a,  aksesuar  ve  sarf  malzemesi  temin  etmeyi,  santral  bak\u0131m  ve  onar\u0131m\u0131  yapmay\u0131  ve  yapt\u0131rmay\u0131 \ntaahh\u00fct edeceklerdir. Y\u00fcklenici ile istenildi\u011fi takdirde yap\u0131lacak bir bak\u0131m-onar\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi gere\u011fince, \nbelirli zaman aral\u0131klar\u0131yla servis hizmetlerinin yerine getirilmesi istenebilecektir. \n44.19- Tekliflerle birlikte istenen dok\u00fcmanlar \n44.19.1- Teklif edilen santrale ait teknik \u015fartnamede, t\u00fcm \u00f6zellik ve nitelikleri belirlenen santrale \nait orijinal dok\u00fcmanlardan veya suretlerinden bir tak\u0131m istekli taraf\u0131ndan verilecektir. \n44.19.2-  Tekliflerin  verilmesi  ve  de\u011ferlendirilmesi  s\u0131ras\u0131nda,  demonstrasyon  yap\u0131lmas\u0131 \nistenebilecektir. \n44.19.3-  Teklif  edilen  santral  ithal  ise,  firman\u0131n  \u00fcretici  firmadan  ya  da  \u00fcretici  firman\u0131n  yetkili \nk\u0131ld\u0131\u011f\u0131 distrib\u00fct\u00f6rden ald\u0131\u011f\u0131 yetki belgeleri verilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f130\n44.19.4- Santral i\u00e7in teknik servis verebilecek yeterli alt yap\u0131ya (teknik personel ve servis \u00fcnitesi) \nsahip oldu\u011fu, \u00fcretici firma taraf\u0131ndan belgelenen sertifikalar sunulacakt\u0131r. \n44.19.5-  Santral\u0131n,  yurti\u00e7i  ve  yurtd\u0131\u015f\u0131  referans  listesi  verilecektir.  (Referans  listesinde  bulunan \nsantraller, istenen santralle ayn\u0131 \u00f6zellikte olacakt\u0131r.) \n44.20- Kontrol ve muayene \n44.20.1- Santral\u0131n yedek par\u00e7a ve aksesuarlar\u0131n\u0131n, d\u00fczenek ve tertibat\u0131n\u0131n ve santral\u0131 olu\u015fturan her \nt\u00fcrl\u00fc  donan\u0131m  malzemelerinin  montaj  ve  d\u00fczenlenmesi  ile  firman\u0131n  yetkili  elemanlar\u0131  taraf\u0131ndan  test \nprosed\u00fcr\u00fcne  ve  kullan\u0131m  amac\u0131na  uygun  olarak  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131ndan  sonra,  olu\u015fturulacak  komisyon \ntaraf\u0131ndan,  teknik  \u015fartnameye  g\u00f6re  kontrol  ve  muayeneleri  yap\u0131lacak,  ayr\u0131ca,  imalat  ve  malzeme \nhatalar\u0131ndan  yoksun  olmas\u0131,  k\u0131r\u0131k-\u00e7atlak-deforme  olmam\u0131\u015f  halde  bulunmas\u0131,  fiziksel  olarak  kontrol \nedilecektir. \n44.20.2-  Kontrol  ve  muayenede,  santral\u0131n  en  yeni  \u00fcretim  teknolojisine  g\u00f6re  boyutland\u0131r\u0131l\u0131m\u0131\u015f \nolmas\u0131  aranacakt\u0131r.  Santral\u0131  olu\u015fturacak  par\u00e7alardan  herhangi  birinin  kullan\u0131lm\u0131\u015f  oldu\u011fu  kanaatinin \nolu\u015fmas\u0131 halinde, cihaz reddedilecektir. \n44.20.3- Santral\u0131n montaj, test, kontrol ve muayenelerinde gerekli t\u00fcm ara\u00e7-gere\u00e7, sarf malzemesi \ngiderleri ile kullan\u0131lacak personel, y\u00fcklenici taraf\u0131ndan \u00fccretsiz kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r. \n44.20.4- Kontrol ve muayene esnas\u0131nda, montaj ve imalat hatalar\u0131 sebebiyle, meydana gelebilecek \nkaza  ve  hasarlardan  y\u00fcklenici  sorumlu  olacakt\u0131r.  Eksik  ve  hatal\u0131  sevk  edildi\u011fi  tespit  edilen  cihaz, \nte\u00e7hizat, yedek par\u00e7a ve sarf malzemeleri, y\u00fcklenici taraf\u0131ndan ger\u00e7ek malzemesi ile ek bir \u00fccret talep \nedilmeksizin de\u011fi\u015ftirilecektir. \n44.20.5- Herhangi bir uyumsuzluk durumunda y\u00fcklenici, uyumsuzlu\u011fu d\u00fczeltmek zorunda olacak \nve d\u00fczeltilmesi imkans\u0131z ise, santral reddedilecektir. \n44.20.6-  Y\u00fcklenici  yetkilileri,  muayene  s\u0131ras\u0131nda  haz\u0131r  bulunmad\u0131klar\u0131  takdirde,  muayenenin \nyap\u0131l\u0131\u015f tarz\u0131na ve sonucuna itiraz edemeyeceklerdir. \n44.21- Sistem kapasitesi \n44.21.1- Telefon santralinin kapasitesi \u00f6zel \u015fartnamesinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde belirtilmi\u015f olacakt\u0131r. \nAnalog d\u0131\u015f \u015febeke hatt\u0131 \nSay\u0131sal PRA d\u0131\u015f \u015febeke hatt\u0131 \nSay\u0131sal BRA d\u0131\u015f \u015febeke hatt\u0131 \nSay\u0131sal PRA Q.Sig. hatt\u0131 \nSay\u0131sal BRA Q.Sig. hatt\u0131 \nE&M hatt\u0131 \nAnalog d\u00e2hili hat \nSay\u0131sal d\u00e2hili hat \nESPA pager hatt\u0131  \n \u2026\u2026adet \n \u2026\u2026adet 2 Mbit\/sn. \n \u2026\u2026adet  \n\u2026\u2026adet 2 Mbit\/sn. \n\u2026\u2026adet \n \u2026\u2026adet \n \u2026\u2026adet  \n \u2026\u2026adet \n \u2026\u2026adet \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f131\nTip-1 say\u0131sal telefon seti \nTip-2 say\u0131sal telefon seti \nAnalog telefon seti \n........ adet \n........ adet \n........ adet \n44.21.2- DECT sistemi (kablosuz telefon sistemi) Miktarlar \u00f6zel \u015fartnamede bildirilecektir. \nD\u00e2hili tip baz istasyonu \nHarici tip baz istasyonu \nDECT telefon seti \n........ adet \n........ adet \n........ adet \n44.21.3- IP telefon (Internet Protokol\u00fc) uygulamalar\u0131 Miktarlar \u00f6zel \u015fartnamede bildirilecektir. \nIP hatt\u0131 \nIP telefon \n........ adet \n ........ adet \n44.22 \u0130lgili Standartlar \nTS EN 50136-1-3 Uyar\u0131 sistemleri - uyar\u0131 sistemleri ve cihazlar\u0131-B\u00f6l\u00fcm 1-3: Kamuya a\u00e7\u0131k telefon \na\u011f\u0131n\u0131 kullanan say\u0131sal haberle\u015fme sistemlerinde aranan \u00f6zellikler \nTS EN 50136-1-4   Uyar\u0131 sistemleri - uyar\u0131 iletim sistemleri ve cihazlar\u0131 -b\u00f6l\u00fcm 1-4: Kamuya a\u00e7\u0131k \ntelefon a\u011f\u0131n\u0131 kullanan sesli haberle\u015fme sistemlerinde aranan \u00f6zellikler \nTS EN 50136-2-3   Uyar\u0131 sistemleri -uyar\u0131 iletim sistemleri ve cihazlar\u0131 -B\u00f6l\u00fcm 2-3: Kamuya a\u00e7\u0131k \ntelefon a\u011f\u0131n\u0131 kullanan say\u0131sal haberle\u015fme sistemlerinde aranan \u00f6zellikler \nTS EN 50136-2-4 Uyar\u0131 sistemleri- uyar\u0131 iletim sistemleri ve cihazlar\u0131-B\u00f6l\u00fcm 2-4: Kamuya a\u00e7\u0131k \ntelefon a\u011f\u0131n\u0131 kullanan sesli haberle\u015fme sistemlerinde aranan \u00f6zellikler. \nTS EN 300210-3 V 1.2.4   T\u00fcmle\u015fik say\u0131sal \u015febeke hizmetleri - \u00dccretsiz telefon ek hizmetleri - \nsay\u0131sal abone i\u015faretleme sistemi bir nolu protokolu - B\u00f6l\u00fcm 3: Kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in Deney odas\u0131 yap\u0131 \n\u00f6zellikleri ve deney ama\u00e7lar\u0131 \n TS EN 300210-5 V1.2.4 T\u00fcmle\u015fik hizmetler say\u0131sal \u015febekesi (ISDN) - \u00dccretsiz telefon (FPH) \ntamamlay\u0131c\u0131 hizmeti - Say\u0131sal abone i\u015faretle\u015fme sistemi No.1 (DSS1) protokol\u00fc - B\u00f6l\u00fcm 5: \u015eebeke i\u00e7in \ndeney d\u00fczene\u011fi yap\u0131s\u0131 ve deney ama\u00e7lar\u0131 (TSS ve TP) i\u00e7in gerekli \u00f6zellikler  \nTS EN 300267-1 V 1.2.2 T\u00fcmle\u015fik say\u0131sal \u015febeke hizmetleri - Telefon 7KHz, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc telefon, \nseslendirilmi\u015f resimli konferans tele hizmetleri - say\u0131sal abone i\u015faretle\u015fme sistemi i\u00e7in 1 nolu protokol \nb\u00f6l\u00fcm 1: proforma \u00f6zellikler i\u00e7in protokol uygulama onay beyan\u0131  \nTS EN 300267-2 V 1.2.2 T\u00fcmle\u015fik say\u0131sal \u015febeke hizmetleri (ISDN) - 7KHz g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc telefon, \nseslendirilmi\u015f resimli telefon hizmetleri - Say\u0131sal abone i\u015faretleme sistemi i\u00e7in 1 nolu protokol B\u00f6l\u00fcm 2: \nProtokol uygulama uygunluk beyan\u0131 ( PICS) - Performans \u00f6zellikleri   \nTS EN 300698-2 V1.1.1  Elektromanyetik Uyumluluk ve Radyo Spektrum Konular\u0131 (ERM); VHF \nBandlar\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fan Seyyar Deniz Hizmeti \u0130\u00e7in \u0130\u00e7 Sularda Kullan\u0131lan Radyotelefon Vericileri ve \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n           \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n   \n  \n \n \n\f132\nAl\u0131c\u0131lar\u0131; B\u00f6l\u00fcm 2: R ve TTE Direktifinin Madde 3.2'sine G\u00f6re Temel \u015eartlar\u0131 Kapsayan \nUyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f EN Standart\u0131 \nTS EN 300698-3 V1.1.1  Elektromanyetik Uyumluluk ve Radyospektrum Konular\u0131 (ERM); VHF \nBandlar\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fan Seyyar Deniz Hizmeti \u0130\u00e7in \u0130\u00e7 Sularda Kullan\u0131lan Radyotelefon Vericileri ve \nAl\u0131c\u0131lar\u0131; B\u00f6l\u00fcm 3: R ve TTE Direktifinin Madde 3.3 (e)'sine G\u00f6re Temel \u015eartlar\u0131 Kapsayan \nUyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f EN Standart\u0131 \nTS EN 300210-4 V 1.2.3  T\u00fcmle\u015fik servis say\u0131sal a\u011f (ISDN) Kablosuz telefon tamamlay\u0131c\u0131 servis \n- Say\u0131sal abone sinyalle\u015fme sistemi No: 1:(DSS1) protokol\u00fc - B\u00f6l\u00fcm 4: Ayr\u0131lm\u0131\u015f test (ATS) birimi ve \nk\u0131smi protokol uygulamas\u0131 test i\u00e7in fazla bilgi a\u011f i\u00e7in (PIXIT) proforma \u015fartname \nTS 12739  Yetkili Servisler-Kablolu, Kablosuz, Dect Telefonlar ve Telefon Santralleri \u0130\u00e7in-\nKurallar\u0131   \nTS EN 301489-10 V1.3.1   Elektromanyetik uyumluluk ve radyo spektrum konular\u0131 (ERM); \nRadyo cihaz ve hizmetleri i\u00e7in elektromanyetik uyumluluk (EMC) standart\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 10: Birinci (CT1 \nve CT1+) ve ikinci nesil kablosuz telefon (CT2) cihaz\u0131 i\u00e7in \u00f6zel \u015fartlar  \nTS EN 50360  \u0130nsanlar\u0131n Maruz Kald\u0131\u011f\u0131 Elektromanyetik Alanlara (300 MHz-3 GHz) \u0130li\u015fkin \nTemel S\u0131n\u0131rlamalar \u0130le Seyyar Telefonlar\u0131n Uygunlu\u011funu G\u00f6steren \u00dcr\u00fcn Standart\u0131  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f133\nBE\u015e\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM  \nASANS\u00d6RLER \n45- Asans\u00f6r Tesisat\u0131  \n45.1-Kapsam \n45.1.2- Bu \u015fartname, yeni in\u015fa edilecek konut, i\u015fyeri, otel, sa\u011fl\u0131k tesisleri, h\u00fck\u00fcmet konaklar\u0131 gibi \nbenzeri binalar ile mimari ve statik \u015fartlar\u0131n elverdi\u011fi mevcut binalarda tesis edilecek elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan \nmekanik tahrikli (hidrolik ve tahrik kasnakl\u0131) asans\u00f6rlerin her nevi i\u015f\u00e7ilik, malzeme temini ve deneme \ni\u015flerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 kapsar. \n45.2- Asans\u00f6r s\u0131n\u0131flar\u0131:  \n45.2.1- S\u0131n\u0131f I: \u0130nsan ta\u015f\u0131mak amac\u0131yla tasar\u0131mlanm\u0131\u015f asans\u00f6rler. \n45.2.2- S\u0131n\u0131f II: Esas olarak insan ta\u015f\u0131mak i\u00e7in tasar\u0131mlanan, ancak gerekti\u011finde y\u00fck de ta\u015f\u0131nabilen \nasans\u00f6rler. \nNot:  Bu  asans\u00f6rler,  S\u0131n\u0131f  I,  S\u0131n\u0131f  III  ve  S\u0131n\u0131f  VI  asans\u00f6rlerinden  esas  olarak  kabin  i\u00e7  donan\u0131m\u0131 \nbak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.  \n45.2.3-  S\u0131n\u0131f  III:  Hastaneler  ve  bak\u0131m  evleri  d\u00e2hil  sa\u011fl\u0131k-bak\u0131m  ama\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  tasar\u0131mlanm\u0131\u015f \nasans\u00f6rler.  \n45.2.4- S\u0131n\u0131f IV: Esas olarak y\u00fcklerin, genellikle \u015fah\u0131slar refakatinde ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in tasar\u0131mlanm\u0131\u015f \nasans\u00f6rler.  \n45.2.5- S\u0131n\u0131f V:  Yap\u0131m \u015fekli itibariyle, i\u00e7ine insanlar\u0131n giremeyece\u011fi servis asans\u00f6rleridir.   \n45.2.6- S\u0131n\u0131f VI : \u00d6zellikle yo\u011fun trafi\u011fi olan binalar i\u00e7in tasar\u0131mlanm\u0131\u015f asans\u00f6rler, \u00f6rne\u011fin h\u0131zlar\u0131 \n2,5 m\/s ve daha fazla olan asans\u00f6rler.  \n45.3- Genel kurallar \n45.3.1- Tarifler \n45.3.1.1-  Y\u00fcklenici: Bak\u0131n\u0131z Madde 4-9 \n45.3.1.2-  Asans\u00f6r  firmas\u0131:  Y\u00fckleniciye  kar\u015f\u0131  sorumlu  olan  ve  binan\u0131n  s\u00f6zle\u015fme  kapsam\u0131nda \nyaln\u0131zca asans\u00f6r tesisini temin ve monte eden ki\u015fi veya kurulu\u015ftur. \nNot: Binada yaln\u0131zca asans\u00f6r tesis edilecek veya kapsaml\u0131 asans\u00f6r tamiri yap\u0131lacak ise y\u00fcklenici \nve asans\u00f6r firmas\u0131 ayn\u0131 ki\u015fi veya kurulu\u015ftur. \n45.3.2-  Asans\u00f6r  tesisat\u0131n\u0131n  yap\u0131m\u0131nda,  kabin  anma  y\u00fckleri,  ta\u015f\u0131nan  insan  say\u0131lar\u0131,  kabin  anma \nh\u0131zlar\u0131, kabin alanlar\u0131 ve asans\u00f6r bo\u015fluklar\u0131na ait \u00f6l\u00e7\u00fcler mecburi standart olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan TS \n8237  ISO  4190-1,  TS  8238  ISO  4190-2,  TS  8239,  TS  10922,    EN  81-1,  TS  EN  81-2,  TS  EN  81-3 \nstandartlar\u0131 uygun olacak ve 95\/16\/AT Asans\u00f6r Y\u00f6netmeli\u011fine uygun monte edilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n                             \n \n \n \n \n \n \n \n\f45.3.3-  Y\u00fcklenici,  en  az  \u00fc\u00e7  asans\u00f6r  firmas\u0131ndan  \u00fc\u00e7er  n\u00fcsha  teklif  dosyas\u0131  getirecektir.  Teklif \ndosyalar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da bildirilen belgelerin tamam\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fveren asans\u00f6r firmas\u0131n\u0131 se\u00e7ecektir. \nTeklif veren asans\u00f6r firmalar\u0131n\u0131n; \n134\n45.3.3.1- Sanayi Sicil Belgesi,  \n45.3.3.2- Garanti Belgesi, \n45.3.3.3- Sat\u0131\u015f Sonras\u0131 Hizmet Yeterlilik Belgesi,  \n45.3.3.4- Serbest M\u00fchendislik ve M\u00fc\u015favirlik Belgesi, \n45.3.3.5- B\u00fcro Tescil Belgesi, \n45.3.3.6- Asans\u00f6r Firmalar\u0131nda ISO 9001 kalite belgesi, \n sahibi olmas\u0131 \u015fart\u0131 aranacakt\u0131r.  \n45.3.3.7-  Tekliflerde  teslim  s\u00fcresi,  asans\u00f6rde  kullan\u0131lacak  malzemelerin  cinsi  ve  men\u015fei  a\u00e7\u0131k\u00e7a \nbelirtilerek  gerekli  teknik  prospekt\u00fcsler,  yukar\u0131daki  belgelerle  birlikte  ilgili  i\u015fverenin  se\u00e7imine \nsunulacakt\u0131r. \n45.3.4-  Y\u00fcklenicinin  asans\u00f6r  firmas\u0131  olmas\u0131  halinde  i\u015f  ihale  ile  verildi\u011finden  ba\u015fkaca    teklif \nistenilmesine gerek yoktur. Ancak bu durumda firman\u0131n Madde 45.3.3\u2019de belirtilen belgelerinin olmas\u0131 \n\u015fart\u0131 aranacakt\u0131r. \n45.3.5- Denetim m\u00fchendisince, kullan\u0131lmas\u0131 istenmeyen malzeme ve cihazlar \u015fantiyeye getirilmi\u015f \nolsa bile, k\u0131sa s\u00fcrede \u015fantiye d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lacak, bundan dolay\u0131 hi\u00e7bir bedel \u00f6denmeyecektir. \n45.3.6-  Asans\u00f6r  firmas\u0131n\u0131n  se\u00e7iminin  yap\u0131lmas\u0131ndan  sonra,  montaj  yerine  uygun  asans\u00f6r  imalat \nprojeleri,  asans\u00f6r  firmas\u0131  taraf\u0131ndan  haz\u0131rlanarak  ilgili  i\u015fverenin  onay\u0131na  sunulacakt\u0131r.  Proje  tasdik \nettirilmeden hi\u00e7bir \u015fekilde imalat ve montaj yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n45.3.7-  Asans\u00f6rlere  ait  mekanik  hesaplar  TS  10922,  EN  81-1,  TS  EN  81-  2  ve  EN  81-3 \nstandartlar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r. \n45.3.8-  Kabin  i\u00e7  y\u00fczeyi  ile  kat  ve  kabin  kap\u0131lar\u0131n\u0131n  satine  paslanmaz  \u00e7elik  kaplamas\u0131,  hijyenik \n\u015fartlar\u0131n  sa\u011flanmas\u0131  bak\u0131m\u0131ndan  s\u0131n\u0131f  III  asans\u00f6rleri  (hasta  asans\u00f6rleri)  i\u00e7in  zorunlu  olup,  di\u011fer \nasans\u00f6rler  i\u00e7in  kaplama  malzemesi,  i\u015fverenin  \u00d6zel  Teknik  \u015eartname\u2019sindeki  se\u00e7imlerine  uygun \nolacakt\u0131r. \n45.3.9- S\u0131n\u0131f IV ve S\u0131n\u0131f V hari\u00e7, t\u00fcm asans\u00f6rlerde kabin ve kat kap\u0131lar\u0131 tam otomatik olarak tesis \nedilecektir.  Ancak,  eski  binalardaki  asans\u00f6rlerin  yenilenmesi  durumunda,  kuyu  \u00f6l\u00e7\u00fclerinin  yeterli \nolmad\u0131\u011f\u0131 hallerde, kat kap\u0131lar\u0131 yar\u0131m otomatik olabilir. \n45.3.10- S\u0131n\u0131f IV y\u00fck asans\u00f6rlerinde tam otomatik kabin kap\u0131s\u0131 mecburi olup, kat kap\u0131lar\u0131n\u0131n tam \notomatik olarak yap\u0131lmas\u0131, i\u015fverenin iste\u011fi ile olacakt\u0131r. \n45.3.11- \u0130\u015fveren, kat ve kabin kap\u0131 kaplamalar\u0131n\u0131n boyal\u0131 veya paslanmaz \u00e7elik olmas\u0131, ana tahrik \n\u015feklinin \u00e7ift h\u0131zl\u0131 veya kademesiz h\u0131z kontrol \u00fcniteli veya hidrolik tip olarak tesis edilmesi, 1m\/sn den \ndaha h\u0131zl\u0131 asans\u00f6r tesis edilmesi gibi \u00f6zellikleri \u00f6zel \u015fartnamede belirtecektir.  \n45.3.12-  Asans\u00f6rlerde,  emniyet  kurallar\u0131  TS  10922    EN  81-1,  TS  EN  81-2  ve  TS  EN  81-3 \nstandartlar\u0131na,  yerle\u015ftirme  ve  boyutlar    TS  8237  ISO  4190-1  ve  TS  8238  ISO  4190-2,  TS  8239 \nstandartlar\u0131na  uygun  olacakt\u0131r.  Ayr\u0131ca  ilgili  belediyelerin  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki  \u0130mar  Y\u00f6netmelikleri  de  dikkate \nal\u0131nacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f135\n45.3.13- Konut d\u0131\u015f\u0131 binalara yap\u0131lacak asans\u00f6rlerin adet, kapasite, h\u0131z vb. se\u00e7imleri, mimari proje \nve et\u00fcd safhas\u0131nda trafik analiz hesaplar\u0131 yap\u0131larak belirlenecektir. \n45.3.14- Kamu binalar\u0131nda, (konutlar d\u0131\u015f\u0131nda) se\u00e7ilecek olan asans\u00f6rlerin ta\u015f\u0131ma kapasitesi en az \n630 kg ve en az bir asansor\u00fcn kap\u0131 geni\u015fli\u011fi, engellilerin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in minimum 900 mm olacakt\u0131r  \n45.3.15-  Tesis  edilecek  olan  her  asans\u00f6re,  CE  i\u015fareti  ili\u015ftirilecek  olup,  \u00fcretici  taraf\u0131ndan  AT \nuygunluk belgesi d\u00fczenlenecektir.  \n45.3.16-  Yeni  yap\u0131lacak  olan  sa\u011fl\u0131k  tesislerinde,  se\u00e7ilecek  olan  s\u0131n\u0131f  III  asans\u00f6rlerinin  ta\u015f\u0131ma \nkapasitesi  en  az  1275  kg  olacakt\u0131r.  Yatak  kapasitesi  200'den  fazla  olan  sa\u011fl\u0131k  tesislerindeki  s\u0131n\u0131f  III \nasans\u00f6rlerden  en  az  bir  adedi  TS  8237  ISO  4190-1  de  belirtildi\u011fi  gibi,  \u00f6zellikle  hasta  yataklar\u0131ndaki \nhastalar\u0131n t\u0131bbi yard\u0131m cihazlar\u0131 ile birlikte ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in, 2500 kg ta\u015f\u0131ma kapasiteli olarak yap\u0131lacakt\u0131r. \n45.3.17-    Garanti  s\u00fcresi  2  y\u0131l  olup  asans\u00f6r\u00fcn  ge\u00e7ici  kabulu  ile  birlikte  ba\u015flar.  Bu  s\u00fcrenin \nba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren 12 ayl\u0131k s\u00fcre ile asans\u00f6r firmas\u0131 periyodik ayl\u0131k bak\u0131m ve kontrollerini yapmak \nzorundad\u0131r.  S\u00f6zle\u015fme  gere\u011fi  asans\u00f6r  firmas\u0131  bu  s\u00fcre  i\u00e7inde  yapaca\u011f\u0131  bak\u0131m  bedelini  ana  s\u00f6zle\u015fme \nbedeline eklemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131 ile bak\u0131m i\u00e7in bu d\u00f6nemde ayr\u0131ca bir \u00fccret talep etmeyecektir.  \nYukar\u0131da bildirilen 12 ayl\u0131k s\u00fcre sonundan garanti s\u00fcresi bitimine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7inde asans\u00f6r \ntesisinin bak\u0131m\u0131 asans\u00f6r\u00fc monte eden firma taraf\u0131ndan bedeli mukabili yap\u0131lacakt\u0131r.  \n\u00fccreti, \nasans\u00f6r kapasitesi, h\u0131z\u0131, kap\u0131 adedi, seyir mesafesi gibi b\u00fcy\u00fckl\u00fckler baz al\u0131narak, benzer tesislere \u00fc\u00e7 ayr\u0131 \nfirman\u0131n verdi\u011fi bak\u0131m \u00fccretlerine ve asans\u00f6r meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ilan etti\u011fi  bak\u0131m  \u00fccretleri dikkate \nal\u0131narak tesbit olunacakt\u0131r. \nBak\u0131m \nGaranti  s\u00fcresi  i\u00e7inde,  garanti  kapsam\u0131na  girmesi  nedeni  ile  de\u011fi\u015ftirilen  par\u00e7alar  i\u00e7in,  asans\u00f6r \nfirmas\u0131 hi\u00e7bir bedel talep etmeyecektir. Garanti s\u00fcresi bitiminden sonra en az on y\u0131l m\u00fcddetle sistemde \nkullan\u0131lacak olan yedek par\u00e7alar\u0131 asans\u00f6r firmas\u0131 \u00fccreti kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda temin etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.  \nGaranti  s\u00fcresi  sonras\u0131nda  ilgili  kullan\u0131c\u0131,  usul\u00fcne  uygun  \u015fekilde  asans\u00f6rler  i\u00e7in  periyodik  bak\u0131m \ns\u00f6zle\u015fmesi yapacakt\u0131r.  \n45.3.18-  Asans\u00f6r  firmas\u0131,  kurmu\u015f  oldu\u011fu  sistemin  montaj  projelerini,  elektrik  \u015femalar\u0131n\u0131  ve \ni\u015fletme bak\u0131m talimatlar\u0131n\u0131 ( asans\u00f6r teknik dosyas\u0131) i\u015fverene verecektir. \n \u0130\u015fverenin  istemesi  halinde,  i\u015fverenin  asans\u00f6r  ile  ilgili  teknik  eleman\u0131n\u0131,  gerek  montaj  s\u0131ras\u0131nda \ngerekse, montaj sonras\u0131nda \u00fccretsiz olarak e\u011fitecek ve gerekli seminerleri verecektir. \n45.3.19-  Sa\u011fl\u0131k  tesislerine  yap\u0131lacak  olan  s\u0131n\u0131f  III  asans\u00f6rlerinde,  durak  say\u0131s\u0131  ne  olursa  olsun \nmutlaka;  katta  duru\u015f  hassasiyeti  \uf0b1  5  mm;  kalk\u0131\u015f,  duru\u015f  ve  dolay\u0131s\u0131  ile  t\u00fcm  seyrin  darbesizli\u011fini \nsa\u011flayacak  tahrik  \u015fekli  ve  katta  duru\u015f  hassasiyetinin  d\u00fczeltilmesi  i\u00e7in  kat  seviyeleme  tertibat\u0131  (Re-\nleveling)  bulunacakt\u0131r. \n45.3.20- Kamu hizmet binalar\u0131nda 3 durak d\u00e2hil olmak \u00fczere daha fazla durak say\u0131l\u0131 asans\u00f6rlerde \ntoplamal\u0131  kumanda  donan\u0131m\u0131  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Ayn\u0131  holde  ve  ayn\u0131  katlara  hizmet  veren  asans\u00f6rler  grup \nkumandal\u0131  olacakt\u0131r.    Ancak,  lojman  vb.  binalarda  tercihen  5  duraktan  fazla  durak  say\u0131l\u0131  asans\u00f6rlerde \ntoplamal\u0131 kumanda donan\u0131m\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n45.3.21-  Otomatik  generat\u00f6r  bulunmayan  kamu  binalar\u0131na  tesis  edilecek  olan  asans\u00f6rlerde \nmutlaka  acil  kurtarma  tertibat\u0131  (enerji  kesilmesinde  asans\u00f6r  kabinini  otomatik  olarak  en  yak\u0131n  kata \ngetiren ve kap\u0131lar\u0131 otomatik olarak a\u00e7an tahliye sistemi) bulunacakt\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki kamu binalar\u0131nda \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f136\ntesisin  \u00f6nem  ve  \u00f6zelli\u011fine  g\u00f6re,  gerek\u00e7esi  belirtilmek  \u015fart\u0131  ile  otomatik  jenerat\u00f6r  bulunsa  bile  acil \nkurtarma sistemi tesis edilebilir. \n45.3.22- S\u0131n\u0131f IV ve S\u0131n\u0131f V hari\u00e7, t\u00fcm asans\u00f6rlerde en az 24 ayr\u0131 noktadan etkili \u0131\u015f\u0131n perdesi (boy \nfotosel tertibat\u0131) kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n45.3.23.1-  1.  ve  2.  deprem  b\u00f6lgelerinde  yap\u0131lacak  olan  asans\u00f6rlerde  bina  deprem  sens\u00f6r\u00fcn\u00fcn \ndevreye  girmesi  halinde,  asans\u00f6rde  bulunacak  deprem  kumanda  sistemine  gelecek  sinyal  sayesinde, \nasans\u00f6r  otomatik  olarak  gitti\u011fi  y\u00f6ndeki  durabilece\u011fi  en  yak\u0131n  katta  duracak  ve  kap\u0131lar\u0131n\u0131  a\u00e7arak \nkullan\u0131m  d\u0131\u015f\u0131  olacakt\u0131r.  Dura\u011fan  halde  bekleyen  asans\u00f6rler  de  kullan\u0131m  d\u0131\u015f\u0131  olacakt\u0131r.  Asans\u00f6rlerin \ntekrar devreye girmesi i\u00e7in yetkilinin kontroll\u00fc m\u00fcdahalesi gerekecektir. \nBinada  deprem  sens\u00f6r\u00fcn\u00fcn  olmad\u0131\u011f\u0131  \u00f6zel  \u015fartnamade  belirtilmi\u015f  ise,    bu  sens\u00f6r\u00fc  temin  ve  tesis \netmek asans\u00f6r firmas\u0131na aittir. \n45.3.23.2-  1.  ve  2.  deprem  b\u00f6lgelerinde,  deprem  esnas\u0131nda  kar\u015f\u0131  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n  k\u0131lavuz  raylardan \n\u00e7\u0131kmas\u0131  halinde  kabinle  \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in,  aralar\u0131ndaki  d\u00fc\u015fey  mesafe  1500  mm\u2019yi  ge\u00e7meyen \nkar\u015f\u0131  a\u011f\u0131rl\u0131k  ray  konsollar\u0131  ve  iki  konsol  aras\u0131nda  kar\u015f\u0131  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131  d\u0131\u015ftan  \u00e7evreleyen  ba\u011flar  kullan\u0131lacak \nveya benzeri gerekli tedbirler al\u0131nacakt\u0131r.  \n45.3.24-  Yang\u0131n  uyar\u0131  sistemi  bulunan  kamu  binalar\u0131na  tesis  edilecek  olan  asans\u00f6rlerde,  yang\u0131n \nihbar\u0131 halinde belirlenen tahliye kat\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f sistemi bulunacakt\u0131r. Asans\u00f6r otomatik olarak ana dura\u011fa \ndo\u011fru  hareketlenecek  ve  bu  esnada  \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131  dikkate  almayacakt\u0131r.  Asans\u00f6r  kumanda  tablosuna  kadar \ngetirilecek  olan  yang\u0131n  uyar\u0131  sistemi  tesisat\u0131,  yang\u0131n  uyar\u0131  sistemini  ger\u00e7ekle\u015ftirecek  olan  firma \ntaraf\u0131ndan yap\u0131lacakt\u0131r. \n45.3.25- Mutfak, \u00e7ama\u015f\u0131rhane ve \u00f6zel teknik \u015fartnamede belirtilen mek\u00e2nlarda  kullan\u0131lacak olan \ns\u0131n\u0131f V asans\u00f6rlerinin kap\u0131 ve kabinleri, sterilizasyon i\u00e7in satine paslanmaz \u00e7elik olarak yap\u0131lacakt\u0131r. \n45.3.26-  Yap\u0131lacak  olan  asans\u00f6rler,  \"Binalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131  Hakk\u0131nda  Y\u00f6netmelik\" \nh\u00fck\u00fcmlerine uygun olacakt\u0131r. \n45.4- Asans\u00f6r bo\u015flu\u011fu (kuyu-kuyu alt ve \u00fcst bo\u015flu\u011fu)  \n45.4.1- Asans\u00f6r kuyusu ve duvarlar\u0131, kuyu dibi ve kuyu tavan\u0131 TS 10922 EN 81-1 ve TS EN 81-2 \nstandart\u0131nda belirtilen ilgili h\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r. \n45.4.2- Asans\u00f6r kuyusu, tercihen perde betondan yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Toz olu\u015fmamas\u0131 i\u00e7in, perde \nbeton plastik boya ile boyanacakt\u0131r.  \n45.4.3- Asans\u00f6r kuyusunun tu\u011fla duvar vb.  malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde asans\u00f6r raylar\u0131 \nkesinlikle  tu\u011fla  duvarlara  tespit  edilmeyecektir.  Bu  durumda  asans\u00f6r  raylar\u0131n\u0131n  arkas\u0131na  yeterli \nmukavemette  \u00e7elik  profil  veya  putreller  konulacak  ve  raylar  bu  \u00e7elik  profil  veya  putrellere \nba\u011flanacakt\u0131r.  Bu  putreller  veya  profiller  mukavemet  hesab\u0131  yap\u0131larak  y\u00fcklenici  taraf\u0131ndan  temin  ve \ntesis edilecektir. \n45.4.4-  Bir  kuyuda  birden  fazla  asans\u00f6r  bulunmas\u0131  halinde,  TS  10922  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2 \nstandart\u0131nda belirtilen h\u00fck\u00fcmlere uygun olarak, b\u00f6lmeler y\u00fcklenici taraf\u0131ndan imal edilmi\u015f olacakt\u0131r.  \n45.4.5-  Asans\u00f6r  kuyusunun  kal\u0131c\u0131  olarak  ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131  TS  10922  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2 \nstandart\u0131nda belirtilen \u015fartlara uygun olarak y\u00fcklenici taraf\u0131ndan imal edilmi\u015f olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n  \n \n  \n \n \n \n \n \n\f137\n45.5- Makina ve makara daireleri \n45.5.1- Makina ve makara dairesi, tercihen kuyunun \u00fcst\u00fcnde, \u00f6ncelikli olarak TS 10922 EN 81-1 \nve  TS  EN  81-2  olmak  \u00fczere  standartlar\u0131nda  belirtilen  \u015fartlara  ve  \u00f6l\u00e7\u00fclere  g\u00f6re,  toza  kar\u015f\u0131  korunmu\u015f, \nhavaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n45.5.2- Makine dairelerinde her asans\u00f6r i\u00e7in ba\u011f\u0131ms\u0131z bir enerji besleme hatt\u0131, ayd\u0131nlatma hatt\u0131 ve \nda\u011f\u0131t\u0131m panosu bulunacakt\u0131r. Bu panoda, b\u00fct\u00fcn gerilim alt\u0131ndaki iletkenleri kesecek TS 10922 EN 81-1 \nmadde  13.4 \u2018e uygun bir  ana \u015falter,  her faz i\u00e7in ayr\u0131 bir sigorta, asans\u00f6r kuyusu  ve  makine  dairesinin \nayd\u0131nlatma  sigortalar\u0131,  faz  koruma  r\u00f6lesi,  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  (RCD)  ,  koruma  iletkeni,    priz    vb. \nelemanlar bulunacak ve y\u00fcklenici taraf\u0131ndan imal edilecektir. \n45.5.3-  Makina  ve  makara  dairesi  ayd\u0131nlatma  tesisat\u0131  bir  veya  birden  fazla  sabit  olarak  tesis \nedilmi\u015f  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri  ile  yeterli  \u015fekilde  TS  10922  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2  standart\u0131nda \nbelirtilen \u015fartlara uygun olarak y\u00fcklenici taraf\u0131ndan imal edilecektir.  \n45.5.4-  Asans\u00f6r\u00fcn  sabit  ve  hareketli  b\u00f6l\u00fcmlerinde  bulunan  elektrik  enerjisi \niletiminde \nkullan\u0131lmayan b\u00fct\u00fcn iletken malzeme bina e\u015fpotansiyel baras\u0131na ba\u011flanacakt\u0131r. \n45.5.5-  Makina  ve  makara  dairelerinin  giri\u015fleri  TS  10922  EN  81-1  madde  6.2  ye  uygun  olarak \ny\u00fcklenici taraf\u0131ndan imal edilecektir.   \n45.6- Durak kap\u0131lar\u0131 \n45.6.1- Asans\u00f6r durak kap\u0131lar\u0131, TS 10922 EN 81-1 ve TS EN 81-2 ile TS. 8237 ISO 4190-1, TS \n8238 ISO 4190-2,  TS 8239 standartlar\u0131nda belirtilen h\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r. \n45.6.2-  Asans\u00f6r  kap\u0131lar\u0131n\u0131n  mesnetlenebilece\u011fi  perde,  kiri\u015f,  kolon  vb.  malzeme,  kap\u0131lar\u0131n \nmesnetlenme mesafesinin uza\u011f\u0131nda ise veya yok ise, kat kap\u0131lar\u0131, putrel veya profil vb. malzemeler ile \nba\u011flanacakt\u0131r. Bu profil vb. malzemeler y\u00fcklenici taraf\u0131ndan temin ve tesis edilmi\u015f olacakt\u0131r. \n45.7- Kabin   \n45.7.1- Asans\u00f6r kabini, TS 10922 EN 81-1 ve TS EN 81-2 ile TS. 8237 ISO 4190-1, TS8238 ISO \n4190-2, TS 8239 standartlar\u0131nda belirtilen h\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r. \n45.7.2-  Asans\u00f6r  kabin  \u00f6l\u00e7\u00fcleri  tercihen  TS  8237  ISO  4190-1,  TS  8238    ISO  4190-2,    TS  8239 \nstandartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r. Asans\u00f6r bo\u015flu\u011funun elveri\u015fli olmamas\u0131 halinde, kabin alan\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcleri, TS \n10922  EN 81-1 ve TS EN 81- 2 standart\u0131nda belirtilen maksimum ve minimum  alan de\u011ferlerine g\u00f6re \nbelirlenir.  \n45.8- Kabin kap\u0131lar\u0131  \n45.8.1- Asans\u00f6r kabin kap\u0131lar\u0131, TS 10922 EN 81-1 ve TS EN 81-2 ile TS. 8237 ISO 4190-1, TS  \n8238  ISO 4190-2, TS 8239 standartlar\u0131nda belirtilen h\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f138\n45.9- Ask\u0131 tertibat\u0131, halat a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dengeleme ve a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131za kar\u015f\u0131 koruma  \n45.9.1-  Asans\u00f6r\u00fcn  ask\u0131  tertibat\u0131,  halatlar\u0131,  makaralar\u0131,  denge  zincirleri,  g\u00fcvenlik  tertibatlar\u0131, \nfrenleme  d\u00fczenekleri,  h\u0131z  reg\u00fclat\u00f6r\u00fc  TS  10922  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2  standartlar\u0131nda  belirtilen \nh\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r. \n45.9.2- Asans\u00f6r kabin anma h\u0131z\u0131n\u0131n 0,63 m\/s 'yi a\u015fmas\u0131 durumunda ani frenlemeli kabin g\u00fcvenlik \ntertibat\u0131  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Ancak,  ani  frenlemeli,  tampon  etkili  g\u00fcvenlik  tertibat\u0131  kullan\u0131labilecektir \n(Tampon  etkili  g\u00fcvenlik  tertibat\u0131:  Ani  etkili  g\u00fcvenlik  tertibat\u0131  +  kabin  karkas\u0131  ile  kabin  alt\u0131na  konan, \nstroku  hesaplanm\u0131\u015f  tampondan  meydana  gelmi\u015f  sistemin  toplam\u0131d\u0131r)  .  Kabin  anma  h\u0131z\u0131n\u0131n  1.0  m\/s  'yi \na\u015fmas\u0131 durumunda ise, mutlaka kaymal\u0131 g\u00fcvenlik tertibat\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n45.10- K\u0131lavuz raylar, tamponlar ve s\u0131n\u0131r g\u00fcvenlik kesicileri  \n45.10.1- Asans\u00f6r\u00fcn k\u0131lavuz raylar\u0131, tamponlar\u0131, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenlik kesicileri TS 10922 EN 81-1 ve TS \nEN 81- 2 standartlar\u0131nda belirtilen h\u00fck\u00fcmlere uygun olarak hesaplanacakt\u0131r. \n45.10.2-  Asans\u00f6rlerde  kabin  ve  kar\u015f\u0131  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n  k\u0131lavuzlanmas\u0131  i\u00e7in  mutlaka  ray  kullan\u0131lacakt\u0131r. \nKullan\u0131lacak olan raylar \u201cT\u201d \u015feklinde ve asans\u00f6r i\u00e7in \u00f6zel olarak imal edilmi\u015f olacakt\u0131r.  \n45.11- Tahrik sistemi  \n45.11.1-  Asans\u00f6r\u00fcn  tahrik  sistemi  TS  10922  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2  standartlar\u0131nda  belirtilen \nh\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r \n45.12- Elektrik tesisat\u0131 ve aksam\u0131  \n45.12.1-  Asans\u00f6r\u00fcn  t\u00fcm  elektrik  tesisat\u0131  ve  aksam\u0131  TS  10922  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2 \nstandartlar\u0131nda belirtilen h\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r.  \n45.13- Elektrik ar\u0131zalar\u0131na kar\u015f\u0131 korunma, kumandalar, \u00f6ncelikler  \n45.13.1-  Asans\u00f6r\u00fcn  elektrik  ar\u0131zalar\u0131na  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131,  elektrik  g\u00fcvenlik  sistemleri,  g\u00fcvenlik \nkontaklar\u0131,  g\u00fcvenlik  devreleri,  kumanda  sistemleri,  butonyer  ve  g\u00f6stergeleri,  durdurma  ve  alarm \nd\u00fczenekleri, y\u00fck kontrol sistem aksamlar\u0131 TS 10922 EN 81-1 ve TS EN 81-2 standartlar\u0131nda belirtilen \nh\u00fck\u00fcmlere uygun olacakt\u0131r. \n45.13.2-  Sa\u011fl\u0131k  tesislerinde  kullan\u0131lacak  olan  asans\u00f6rlerin  buton  ve  g\u00f6sterge  kapaklar\u0131, \nsterilizasyon i\u00e7in satine paslanmaz \u00e7elik kapl\u0131 olacakt\u0131r. \n45.13.3- Kamu binalar\u0131na tesis edilecek olan asans\u00f6rlerde kullan\u0131lacak olan y\u00fck kontrol sistemleri \ngerekli hassasl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, elektronik tipte olacakt\u0131r. \n45.13.4-  Asans\u00f6r  ar\u0131zalar\u0131n\u0131n \nizlenebilirli\u011fi \ni\u00e7in,  asans\u00f6rlerde  olu\u015fan  ar\u0131zalar,  kumanda \ntablolar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6rsel olarak izlenebilecek \u015fekilde olacakt\u0131r. \n45.14- Uyar\u0131 levhalar\u0131, i\u015faretlemeler ve i\u015fletme talimatlar\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n   \n \n \n\f139\n45.14.1- Kabin i\u00e7i, kabin \u00fcst\u00fc, kat kap\u0131lar\u0131, kuyu, makine ve makara daireleri vb. yerlere TS 10922 \nEN 81-1 ve TS EN 81-2 standartlar\u0131nda belirtilen \u015fartlara g\u00f6re etiketleme yap\u0131lacak olup, ilgili levhalar \nile bak\u0131m ve i\u015fletme talimatnameleri asans\u00f6r firmas\u0131 taraf\u0131ndan temin edilerek tak\u0131lacakt\u0131r.  \n45.15- Son kontrol, deneyler ve tutulacak kay\u0131tlar  \n45.15.1-  Tesis  edilecek  olan  asans\u00f6rlerin  i\u015fletmeye  almadan  \u00f6nce  ve  asans\u00f6r  firmas\u0131  taraf\u0131ndan \nyap\u0131lacak  son  kontrollar,  deneyler  ve  bunlar\u0131n  kay\u0131tlar\u0131,  TS  10922  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2 \nstandartlar\u0131nda  belirtilen  \u015fartlara  uygun  olacakt\u0131r.  Bu  d\u00f6k\u00fcmanlar  asans\u00f6r \nteknik  dosyas\u0131nda \nbulunacakt\u0131r.  \n45.16-  Asans\u00f6r planlar\u0131 ve hesaplar\u0131  \n45.16.1-  T\u00fcm  plan,  \u015fema  ve  hesaplar,  10922  TS  EN  81-1  ve  TS  EN  81-2  standartlar\u0131na  uygun \nolarak  yap\u0131lacak,  asans\u00f6r  firmas\u0131,  firma  se\u00e7im  i\u015fleminin  yap\u0131lmas\u0131n\u0131  m\u00fcteakip  i\u015fe  ba\u015flamadan  \u00f6nce \na\u015fa\u011f\u0131daki evrak\u0131 tasdike verecektir: \n45.16.1.1- Asans\u00f6r kuyular\u0131n\u0131n enine ve boyuna d\u00fc\u015fey kesitleri (\u00d6l\u00e7ek 1\/100-1\/50), \n45.16.1.2- Makine dairesi ve varsa makara dairesi plan ve kesitleri.  (\u00d6l\u00e7ek: 1\/10-1\/25), \n45.16.1.3- Kuyu ve kabin yatay kesiti (\u00d6l\u00e7ek: 1\/10), \n45.16.1.4- Kat kap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6nden g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc  (\u00d6l\u00e7ek: 1\/10), \n45.16.1.5- Raylar\u0131n, halatlar\u0131n, kasnaklar\u0131n ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n mukavemet hesaplar\u0131, \n45.16.1.6- Asans\u00f6r tesisat\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131 \u015femas\u0131., \n45.16.1.7- Asans\u00f6r tahrik makinas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu zemine ve kuyu dibine gelen y\u00fck  \n45.16.1.8- Kuyu dibi yerle\u015fim plan\u0131, \n45.16.1.9- Kuyu emniyet bo\u015fluklar\u0131, \n45.17- Asans\u00f6r tesisat\u0131n\u0131n kabul\u00fc \n45.17.1-  Kabulde  asans\u00f6r  tesisat\u0131n\u0131n  b\u00fct\u00fcn  k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n  \u015fartnameye,  tasdikli  plan,  hesap  ve \nresimlere g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilecektir. \n45.17.2- B\u00fct\u00fcn g\u00fcvenlik sistemleri, kap\u0131 kilitleri, m\u00fcsaade edilen maksimum y\u00fckleme ile g\u00fcvenlik \ntertibat\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, s\u0131n\u0131r \u015falterleri ile fren sisteminin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6zellikle test edilecektir. \n45.17.3- Asans\u00f6re ait elektrik tesisat\u0131n\u0131n yal\u0131t\u0131m direnci, makine ve kat kap\u0131lar\u0131n\u0131n topraklanmas\u0131 \nve bu \u015fartnamede bahsedilmeyen hususlar\u0131n tesis ve kontrolu, Elektrik \u0130\u00e7 Tesisler Y\u00f6netmeli\u011fi, Elektrik \nTesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fi ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki TSE standartlar\u0131na uygun olarak yap\u0131lacakt\u0131r.   \n45.18  \u0130lgili Standartlar: \nTS  1812  Asans\u00f6rlerin  Hesap,  Tasar\u0131m  ve  Yap\u0131m  Kurallar\u0131  (Elektrikle  \u00c7al\u0131\u015fan  \u0130nsan  ve  Y\u00fck \nAsans\u00f6rleri \u0130\u00e7in) EN: 81-1 Asans\u00f6rler \u2013yap\u0131m ve montaj i\u00e7in G\u00fcvenlik kurallar\u0131-B\u00f6l\u00fcm1. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f140\nTS  4789  ISO  7465  \u0130nsan  ve  Y\u00fck  Asans\u00f6rleri-K\u0131lavuz  Raylar,  Asans\u00f6r  Kabinleri  ve  Kar\u015f\u0131 \na\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 i\u00e7in-T Tipi \n TS 8237 ISO 4190-1\/2004 Asans\u00f6rler - Yerle\u015ftirme ile ilgili boyutlar - B\u00f6l\u00fcm 1: S\u0131n\u0131f I, s\u0131n\u0131f II, \ns\u0131n\u0131f III ve s\u0131n\u0131f VI asans\u00f6rler  \nTS  8238  ISO  4190-2   Asans\u00f6rler  -  Yerle\u015ftirme  ile  ilgili  boyutlar  B\u00f6l\u00fcm  2:  S\u0131n\u0131f  IV  asans\u00f6rler   \nTS  8239  Asans\u00f6rler-  Otomatik  Kap\u0131l\u0131-  Yerle\u015ftirilmesi  \u0130le  \u0130lgili  Boyutlar-  S\u0131n\u0131f  5-  Servis \nAsans\u00f6rleri \nTS  EN  13015  +A1\/2009 Asans\u00f6r  ve  y\u00fcr\u00fcyen  merdivenlerin  bak\u0131m\u0131  \u2013  Bak\u0131m  talimatlar\u0131  i\u00e7in \nkurallar  \nTS  EN  627  Asans\u00f6rlerin,  Y\u00fcr\u00fcyen  Merdivenlerin  ve  Y\u00fcr\u00fcyen  Yolcu  Bantlar\u0131n\u0131n  Verilerinin \nKaydedilmesi ve \u0130zlenmesi Kurallar\u0131 \n TS EN 50214 Kablolar-Asans\u00f6rler \u0130\u00e7in B\u00fck\u00fclgen Kablolar    \n TS 12255  Yetkili Tamir ve Bak\u0131m Servisleri- Asans\u00f6rler, Y\u00fcr\u00fcyen Merdivenler, Y\u00fcr\u00fcyen Yolcu \nBantlar\u0131- Genel Kurallar   \nTS EN ISO 10535 \u00d6z\u00fcrl\u00fclerin ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in asans\u00f6rler- \u00f6zellikler ve deney metodlar\u0131 \nTS  10922  EN  81-1+A3\/2010  Asans\u00f6rler-  Yap\u0131m  ve  Montaj  \u0130\u00e7in  G\u00fcvenlik  Kurallar\u0131-  B\u00f6l\u00fcm  1: \nElektrikli Asans\u00f6rler EN81-1\/A1- Asans\u00f6rler-Yap\u0131m montaj ve g\u00fcvenlik kurallar\u0131. \nTS EN 81-2 Asans\u00f6rler- Yap\u0131m ve Montaj \u0130\u00e7in G\u00fcvenlik Kurallar\u0131- B\u00f6l\u00fcm 2: Hidrolik Asans\u00f6rler \nTS EN 81-3+A1\/2009 Asans\u00f6rler- Yap\u0131m ve Montaj \u0130\u00e7in G\u00fcvenlik Kurallar\u0131- B\u00f6l\u00fcm 3: Elektrikli \nve Hidrolik Servis Asans\u00f6rleri \nTS EN 12385-5 \u00c7elik tel halatlar \u2013 G\u00fcvenlik \u2013 B\u00f6l\u00fcm 5: Asans\u00f6rler i\u00e7in halatlar \nTS EN  81-70  Asans\u00f6rler- Yap\u0131m ve Montaj \u0130\u00e7in G\u00fcvenlik  Kurallar\u0131- Yolcu ve Y\u00fck  Asans\u00f6rleri \ni\u00e7in \u00d6zel Uygulamalar B\u00f6l\u00fcm 70 \nTS EN 81-28 Asans\u00f6rler \u2013 Yap\u0131m ve montaj i\u00e7in g\u00fcvenlik kurallar\u0131 \u2013 Yolcu ve y\u00fck asans\u00f6rleri - \nB\u00f6l\u00fcm 28: Yolcu ve y\u00fck asans\u00f6rlerinde uzaktan al\u00e2rm \nTS  EN  81-58  Asans\u00f6rler  \u2013  Yap\u0131m  ve  montaj  i\u00e7in  g\u00fcvenlik  kurallar\u0131  -  Muayene  ve  deneyler  \u2013 \nB\u00f6l\u00fcm 5  \nTS EN 81-72 Asans\u00f6rler \u2013 Yap\u0131m ve montaj i\u00e7in g\u00fcvenlik kurallar\u0131 - Yolcu ve y\u00fck asans\u00f6rleri i\u00e7in \n\u00f6zel  uygulamalar  \u2013  B\u00f6l\u00fcm  72:  \u0130tfaiyeci  asans\u00f6rleri  58:  Kat  kap\u0131lar\u0131  i\u00e7in  yang\u0131na  kar\u015f\u0131  dayan\u0131kl\u0131l\u0131k \ndeneyi \nTS  EN  81-71+A1\/2007  Asans\u00f6rler  \u2013  Yap\u0131m  ve  montaj  i\u00e7in  g\u00fcvenlik  kurallar\u0131:  Yolcu  ve  y\u00fck \nasans\u00f6rleri i\u00e7in \u00f6zel uygulamalar \u2013 B\u00f6l\u00fcm 71: Kas\u0131tl\u0131 tahribata kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 asans\u00f6rler \nTS  EN  81-73\/2006  Asans\u00f6rler  \u2013  Yap\u0131m  ve  montaj  i\u00e7in  g\u00fcvenlik  kurallar\u0131-  Yolcu  ve  y\u00fck \nasans\u00f6rleri i\u00e7in \u00f6zel uygulamalar \u2013 B\u00f6l\u00fcm 73: Yang\u0131n an\u0131nda asans\u00f6rlerin davran\u0131\u015f\u0131 \nTS EN 81-80 Asans\u00f6rler - Yap\u0131m ve montaj i\u00e7in g\u00fcvenlik kurallar\u0131-Mevcut asans\u00f6rler-B\u00f6l\u00fcm 80: \nMevcut yolcu ve y\u00fck asans\u00f6rlerinin g\u00fcvenli\u011fini geli\u015ftirme kurallar\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\fTS EN 12015 Elektromanyetik uyumluluk \u2013 Asans\u00f6rler, y\u00fcr\u00fcyen merdivenler ve y\u00fcr\u00fcyen bantlar \ni\u00e7in \u00fcr\u00fcn ailesi standart\u0131 \u2013 Emisyon \nTS  EN  12016+A1\/2011  Elektromanyetik  uyumluluk  -  Asans\u00f6rler,  y\u00fcr\u00fcyen  merdivenler  ve \ny\u00fcr\u00fcyen bantlar i\u00e7in \u00fcr\u00fcn ailesi standart\u0131 \u2013 Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \n141\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f142\nALTINCI B\u00d6L\u00dcM \nYEDEK G\u00dc\u00c7 KAYNAKLARI \n46- Dizel Elektrojen Grubu \n46.1- Kapsam \nBu b\u00f6l\u00fcm, yap\u0131n\u0131n tasdikli projesinde belirlenen de\u011fi\u015fken y\u00fckler alt\u0131nda s\u00fcrekli g\u00fc\u00e7 (prime g\u00fc\u00e7) \nkapasiteli,  dizel  motorlu;  buna  akuple  400\/230  volt,  50  Hz\u2019lik,  kendinden  uyar\u0131  sistemli  ve  otomatik \ngerilim  reg\u00fclat\u00f6rl\u00fc  alternat\u00f6r  ve  donan\u0131m\u0131  ile  kumanda  panosu,  otomatik  transfer  sistemi,  so\u011futma \nsistemi,  hava  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  sistemleri  ile  otomatik  devreye  girme  tertibatl\u0131  jenerat\u00f6r  grubunun  (g\u00fc\u00e7 \nbirimi  KVA),  komple  kullan\u0131ma  haz\u0131r  durumda  tesis  edilmesi  i\u00e7in  gerekli  t\u00fcm  malzeme,  i\u015f\u00e7ilik,  tesis, \nte\u00e7hizat, i\u015fyerine nakli, montaj\u0131 ve i\u015fler halde temin edilmesi ve bu \u015fartnamede belirtilen gerekli di\u011fer \naksesuarlar\u0131 kapsar. \n46.2-  Standartlar \n46.2.1-   Tesis  edilecek  elektrojen  gruplar \u0131  ve  bunlar\u0131  meydana  getiren  unsurlar,  gerek  b\u00fct\u00fcnsel \n(komple set olarak), gerekse unsurlar olarak TSE, TS ISO veya EN, HD, IEC uluslararas\u0131 standartlar\u0131na \ng\u00f6re imal edilmi\u015f olacakt\u0131r. \n46.3- Boyutlar\u0131n kontrolu  \n46.3.1-  Y\u00fcklenici, \ntam  ve  do\u011fru  boyutlarda \nprojelendirilmesinden sorumlu olacakt\u0131r. Y\u00fcklenici, herhangi bir i\u015fi yapmadan \u00f6nce tespit etti\u011fi ihtilafl\u0131 \ndurumlar  varsa  \u00f6nceden  i\u015fverene  bilgi  verecek,    t\u00fcm  yap\u0131sal  de\u011fi\u015fiklikler  i\u00e7in,  i\u015fe  ba\u015flamadan  \u00f6nce \ni\u015fverenin onay\u0131n\u0131 alacakt\u0131r. \njenerat\u00f6r\u00fcn  monte  edilece\u011fi  mahallin \n46.3.2-  Montaj\u0131  yap\u0131lacak  t\u00fcm  cihaz  ve  malzemeler  son  2  y\u0131l\u0131n  \u00fcretimi,  yeni  ve  kullan\u0131lmam\u0131\u015f \nolacakt\u0131r. \n46.3.3-  Kumanda  panosu,  alternat\u00f6r  \u00fczerine  montajl\u0131  olmayacak,  \u015fase  \u00fczerinde  veya  yer  tipi \nolacakt\u0131r.  Bu  pano  ile  elektrojen  grubu  aras\u0131nda  \u00e7ekilecek  kumanda  kablolar\u0131  iki  tarafl\u0131  konnekt\u00f6rl\u00fc \nolacak,  enerji  kablolar\u0131  ise,  pabu\u00e7lu  olarak  irtibatland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  S\u00f6z  konusu  kablolar,  TSE  damgas\u0131na \nsahip olacakt\u0131r. Sinyalizasyon kablosu \u00e7ok damarl\u0131 ve fleks\u0131bil olacakt\u0131r.   \n46.3.4- \u00d6l\u00e7\u00fc ve bak\u0131m eleman\u0131n\u0131n elle eri\u015febilece\u011fi her yer gerilim ka\u00e7aklar\u0131na kar\u015f\u0131 topraklanm\u0131\u015f \nolacak ve hayati tehlike arz eden gerilimler i\u00e7in resim, i\u015faret ve yaz\u0131larla uyar\u0131 ihbarlar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n46.3.5- Bu \u015fartname ile ayn\u0131 anda tedarik edilen birden fazla Dizel elektrojen grubu marka, model \nve tip olarak birbirinin ayn\u0131s\u0131 olacakt\u0131r. \n46.3.6-  Motor  ve  generat\u00f6r\u00fcn  akuplaj\u0131  fabrikada  yap\u0131lm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  Ta\u015f\u0131ma  maksatlar\u0131  ile \npar\u00e7alanan  makinalarda,  yerine  montajdan  sonra  yap\u0131lan  akuplaj\u0131n  do\u011frulu\u011fu  \u00f6zel  olarak  kontrol \nedilmelidir.  \n46.3.7- \u00d6zel teknik \u015fartnamesinde paralel \u00e7al\u0131\u015fma istenmesi halinde, kusursuz bir paralel \u00e7al\u0131\u015fma \nsa\u011flanacakt\u0131r.  Paralel  \u00e7al\u0131\u015fma  esnas\u0131nda  ve  sabit  y\u00fcklerde,  \u00f6l\u00e7\u00fc  aletleri  ibrelerinde,  fiziksel  titre\u015fim \nmeydana gelmeyecektir. Y\u00fck\u00fcn jenerat\u00f6r g\u00fc\u00e7leri ile orant\u0131l\u0131 da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in makinalar\u0131n d\u00f6nme say\u0131s\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n                     \n \n \n \n \n\f143\nve  gerilim  reg\u00fclat\u00f6rlerine  kumanda  etmek  imkan\u0131  olacakt\u0131r.  Y\u00fck  makinalar  aras\u0131nda  sal\u0131n\u0131m \nyapmayacakt\u0131r. \n46.3.8- Gruplar\u0131n paralel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 durumunda,  \u0131\u015f\u0131kta g\u00f6z\u00fcn fark edebilece\u011fi titre\u015fimler meydana \ngelmeyecektir. \n46.4- Dizel motor \n46.4.1- Tesis edilecek grubun g\u00fcc\u00fc, \u00f6zel \u015fartnamesinde \"prime ve standby\" da \u201cnet\u201d g\u00fcc\u00fc kW ve \nkVA cinsinden bildirilmi\u015ftir. \n46.4.2- Firma, dizel motorlara ait, her t\u00fcrl\u00fc bilgiyi i\u00e7eren kullanma talimatlar\u0131n\u0131 teklifi ile birlikte \nverecektir.  Bu  bilgiler,  makinalara  ait  el  kitaplar\u0131,  motor  markas\u0131,  modeli,  g\u00fcc\u00fc,  silindir  say\u0131s\u0131,  hava \nemi\u015f  tipi,  \u00e7ap\/strok  (mm  olarak),  motorun  boyutlar\u0131  uzunluk,  geni\u015flik  ve  y\u00fcksekli\u011fi  (mm  olarak), \na\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131  (kg),  motor  devri  (devir\/dk),  \"prime  ve  standby\"  da  kWve  kVA  olarak  \"br\u00fct\"  ve  \"net  \"  g\u00fcc\u00fc, \nsilindir hacmi, yak\u0131t sistemi, yak\u0131t t\u00fcketimi, egzos sistemi, so\u011futma sistemi, ya\u011flama sistemi ve elektrik \nsistemi gibi bir motorun tan\u0131mlan\u0131p anla\u015f\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak her t\u00fcrl\u00fc bilgiyi i\u00e7erecektir. \n46.5- Dizel motorun genel teknik \u00f6zellikleri   \n46.5.1-  Motorlar,  4  zamanl\u0131,  10-300  kVA    aras\u0131  mekanik  veya  elektronik,  300  kVA\u2019dan  b\u00fcy\u00fck \ngruplar elektronik  d\u00f6nme say\u0131s\u0131 reg\u00fclat\u00f6rl\u00fc, turbo \u015farjl\u0131 veya do\u011fal emi\u015fli, s\u00fcrekli  \u00e7al\u0131\u015fma  devri 1500 \nd\/dak olacakt\u0131r. (10-36 kVA aras\u0131ndaki dizel motorlar\u0131n s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015fma devri, 3000 d\/dak olabilir.) \n46.5.2- Dizel motoru, 12 saatlik bir \u00e7al\u0131\u015fma periyodunun ve herhangi bir saatinde bir saat s\u00fcre ile \nnominal  g\u00fcc\u00fcn\u00fcn  %10  daha  fazlas\u0131  bir  g\u00fcc\u00fc  verebilecek  ve  performans\u0131nda  herhangi  bir  d\u00fc\u015fme \nolmayacakt\u0131r.  Ancak, istenilen jenerat\u00f6r g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, jenerat\u00f6r\u00fcn tesis edilece\u011fi yerdeki rak\u0131ma g\u00f6re dizel \nmotordaki  g\u00fc\u00e7  d\u00fc\u015f\u00fcmleri  de  g\u00f6z\u00f6n\u00fcne  al\u0131narak  hesaplanmas\u0131  sonunda,  verece\u011fi  net  g\u00fcc\u00fcn,  istenen \ng\u00fcc\u00fcn alt\u0131nda kalmas\u0131 durumunda, teklif uygun g\u00f6r\u00fclmeyecektir. \n46.5.3-  Normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda;  silindir  g\u00f6mlekleri,  pistonlar,  piston  kollar\u0131  ana  ve  kol \nyataklar\u0131 ile eksantrik mili yataklar\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fc 10.000 \u00e7al\u0131\u015fma saati veya daha fazla olacakt\u0131r. \n46.5.4- Dizel motorlar\u0131, ya\u011f bas\u0131nc\u0131, hararet, radyat\u00f6r su seviyesi gibi hayati hususlar\u0131n denetimine \nimkan veren g\u00f6stergelere ve alg\u0131lay\u0131c\u0131lara sahip olacak, bunlardan iletilen ar\u0131za ve ihbarlar t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fma \nkonumlar\u0131nda otomatik kumanda panosu ile elektronik kontrol ve transfer paneli \u00fczerindeki g\u00f6sterge ve \nihbar \u00fcnitelerine ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p, \u0131\u015f\u0131kl\u0131, sesli alarmlar\u0131n verdirilmesi sa\u011flanacakt\u0131r. \n46.5.5- Dizel motorlar\u0131n so\u011fuk havalarda, rahatl\u0131kla \u00e7al\u0131\u015f\u0131p y\u00fck alt\u0131na girebilmeleri i\u00e7in, so\u011futma \ndonan\u0131mlar\u0131na, yeterli g\u00fc\u00e7lerde elektrikli \u00f6n \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar tak\u0131lacakt\u0131r.  \n46.5.6-  Elektrojen  grubunda,  \u00e7evre  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak,  dizel  motorunu  normal  \u00e7al\u0131\u015fma \ns\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda tutacak \u015fekilde \u0131s\u0131tacak krom nikel borulu kaliteli \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n46.5.7- Motorun ilk hareketi mar\u015f motoru ile elektrikli olup, ak\u00fc ve elektrik donan\u0131m\u0131 DA 12 veya \n24 Volt olacakt\u0131r.  \n46.5.8-  Motorun  so\u011futma  sistemi  hava  veya  su  ile  so\u011futmal\u0131  olacak,  +40\u00baC  ile  -10\u00baC  aras\u0131ndaki \n\u00e7evre s\u0131cakl\u0131klar\u0131nda yeterli \u015fekilde so\u011futmay\u0131 temin edebilecektir. Hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu s\u0131n\u0131r de\u011ferler \nd\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131 halinde ek tedbirler y\u00fcklenici taraf\u0131ndan al\u0131nacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n\f144\n46.5.9-  Hava  filtresi  de\u011fi\u015ftirilebilir  ve  dizel  motor  imalat\u00e7\u0131s\u0131  firman\u0131n  uygun  g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc  ka\u011f\u0131t \nelemanl\u0131 tip \u015feklinde olacakt\u0131r. \n46.5.10- Yak\u0131t sistemi direkt enjeksiyonlu olacakt\u0131r. \n46.5.11- Motor, kesikli ve s\u00fcrekli g\u00fc\u00e7 i\u00e7in ISO 3046 standart\u0131na g\u00f6re se\u00e7ilmi\u015f olacakt\u0131r. \n46.5.12- Kontrol panosunda motor ya\u011f bas\u0131n\u00e7 ve su s\u0131cakl\u0131k g\u00f6stergeleri bulunacakt\u0131r. \n46.5.13-  Dizel  motorda  ya\u011flama  ya\u011f\u0131  ve  so\u011futma  suyu  pompalar\u0131  mevcut  olacak,  ya\u011f  filtresi \neleman\u0131, mazot filtresi eleman\u0131 ve hava filtresi elemanlar\u0131 de\u011fi\u015febilir tip olacakt\u0131r. \n46.5.14-  Yak\u0131t  deposu,  standart  olarak  8  saat  \u00e7al\u0131\u015fmaya  yeterli  olacak,  depo  \u00fczerinde  g\u00f6sterge, \ndolum  ve  bo\u015faltma  vanas\u0131  mevcut  olacakt\u0131r.  \u0130\u015fin  \u00f6zelli\u011fine  g\u00f6re  gerek  duyuldu\u011funda,  \u00f6zel  teknik \n\u015fartnamede belirtilmek suretiyle i\u015fveren, ikinci bir yak\u0131t deposu isteyebilecektir. \n46.5.15- Egzos susturucusu ve esnek egzos ba\u011flant\u0131s\u0131 grupla birlikte verilecektir. \n46.5.16- Motorun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli donan\u0131m dizel motoru ile birlikte verilecektir. \n46.5.17-  Dizel  motorla  birlikte  verilecek  \u015farj  dinamosunun  DA  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  gerilimi,  mar\u015f  motoru \nbesleme  gerilimine  e\u015fit  olacakt\u0131r.  \u015earj  dinamosunun  u\u00e7lar\u0131  elektronik  kumanda  panosuna  kadar \ng\u00f6t\u00fcr\u00fclerek, \u015farj redres\u00f6r\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015f u\u00e7lar\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu bir klemenste son bulacakt\u0131r. Ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rlerin \nbeslemesi, redres\u00f6r veya \u015farj dinamosundan otomatik olarak yap\u0131lacakt\u0131r. \n46.5.18-  Teklif  edilen  dizel  motorlar\u0131,  en  az  1  y\u0131l  s\u00fcre  ile  elektrojen  gruplar\u0131  \u00fczerinde  denenmi\u015f \nolacak ve bu husus belgelenecektir. \n46.5.19-  Sistemi  beslemek  i\u00e7in,  uygun  say\u0131  ve  kapasitede,  az  bak\u0131ml\u0131  veya  bak\u0131ms\u0131z  tip  ak\u00fc, \nba\u011flant\u0131 kablolar\u0131 ile birlikte verilecektir. \n46.5.20-  Otomatik  devreye  girme  tertibatl\u0131  elektrojen  grubu  besleyece\u011fi  tesisin  \u00f6zelliklerinin \nbelirledi\u011fi s\u00fcre i\u00e7inde devreye girecektir. Ancak bu s\u00fcre ilk yol vermede 15 s\u2019yi ge\u00e7emez. \n46.5.21-  Kontrol  panosunda,  a\u015f\u0131r\u0131  su  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda  ve  d\u00fc\u015f\u00fck  ya\u011f  bas\u0131nc\u0131nda  devreye  giren,  \u0131\u015f\u0131kl\u0131 \nalarm ve otomatik durdurma sistemi mevcut olacakt\u0131r. \n46.6- Motorun s\u00fcrekli net faydal\u0131 g\u00fcc\u00fc \n46.6.1- Motorun s\u00fcrekli net faydal\u0131 g\u00fcc\u00fc; motorun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli ate\u015fleme tertibat\u0131, mazot \npompas\u0131,  so\u011futma suyu pompas\u0131, vantilat\u00f6r v.s gibi yard\u0131mc\u0131 techizat i\u00e7in sarfedilen g\u00fc\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan \nsonra, motorun verdi\u011fi net g\u00fc\u00e7t\u00fcr.  \n46.6.2- Net faydal\u0131 g\u00fcce d\u00e2hil olmayan devrelere ait g\u00fc\u00e7, teklif ekinde ayr\u0131ca belirtilecektir. \n46.7- Motorun yak\u0131t t\u00fcketimi \n46.7.1- Motorun yak\u0131t t\u00fcketimi, 1\/4, 1\/2, 3\/4, ve 4\/4 y\u00fcklerde g\/kWh cinsinden belirtilecek, yak\u0131t \nt\u00fcketimi ayn\u0131 g\u00fc\u00e7 i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck olan motorlar tercih edilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f145\n46.7.2-  \u0130malat\u00e7\u0131  firma  taraf\u0131ndan,  tam  y\u00fckteki  yak\u0131t  t\u00fcketiminin  +%5  tolerans  ile  sa\u011flanaca\u011f\u0131 \ntaahh\u00fct edilecek, taahh\u00fct edilen de\u011ferler a\u015f\u0131lmayacakt\u0131r.  \n46.7.3-  Motor  nominal  devir  ve  s\u00fcrekli  net  faydal\u0131  tam  g\u00fc\u00e7le  \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken  ya\u011flama  ya\u011f\u0131  t\u00fcketimi, \nyak\u0131t t\u00fcketimini %0,5\u2019ini a\u015fmayacakt\u0131r. Teklifte, ya\u011flama sistemi hakk\u0131nda da bilgi verilecektir. \n46.8- Reg\u00fclasyon \n46.8.1-  Motorun  d\u00f6nme  say\u0131s\u0131  reg\u00fclat\u00f6r\u00fc,  alternat\u00f6r  motora  akuple  edilmi\u015f  durumda  iken, \nmotorun tek ad\u0131mda alabilece\u011fi y\u00fck\u00fcn ani olarak de\u011fi\u015fmesi halinde devir say\u0131s\u0131; \nGe\u00e7ici olarak \u00b1 % 10 \nKal\u0131c\u0131 olarak \u00b1 % 2'yi ge\u00e7meyecektir. \n46.8.2- Normal \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda olan motorun, de\u011fi\u015fmeyen y\u00fckte veya bo\u015fta \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 halinde \ndevir say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fimi %0,5\u2019i a\u015fmayacakt\u0131r. \n46.8.3-  Bu  \u015fartnamede  kesin  olarak  belirtilmedi\u011fi  takdirde,  dizel  elektrojen  gruplar\u0131  paralel \n\u00e7al\u0131\u015fmayacakt\u0131r.  Grubun  paralel  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n  istenmesi  halinde,  motor  d\u00f6nme  say\u0131s\u0131  reg\u00fclat\u00f6r\u00fc \nelektronik tip olacakt\u0131r.  \n46.9- Alternat\u00f6r\u00fcn teknik \u00f6zellikleri \n46.9.1- Alternat\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimi 400\/231 volt, frekans\u0131 50Hz, g\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fc 0,80-1,00 aras\u0131nda, bo\u015fta \n\u00e7al\u0131\u015fmada gerilim harmoni\u011fi TDH %3\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck olacakt\u0131r.  \n46.9.2- Aksi belirtilmedik\u00e7e alternat\u00f6r \u00e7evre \u015fartlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan -10\u00b0C ila +40\u00b0C s\u0131cakl\u0131kta, ba\u011f\u0131l \nnem  %85, \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcksekli\u011fi 0-1000 m. ortam\u0131nda tam y\u00fckte \u00e7al\u0131\u015fmaya elveri\u015fli olacakt\u0131r. \n46.9.3-  Alternat\u00f6r  gerilimi,  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u015fartlarda  kal\u0131c\u0131  olarak  nominal  gerilimin,  (+\/-)  %1\u2019inden \nfazla de\u011fi\u015fmeyecektir. Gerilim toparlanma zaman\u0131 TS ISO 8528-3 madde 8.9 ve madde 13.5\u2019e g\u00f6re 1,5 \ns\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck olacakt\u0131r. Y\u00fck artma ve azalma durumlar\u0131nda ge\u00e7ici gerilim sapmas\u0131 madde 13.3 ve 13.4\u2019e \ng\u00f6re \uf0b1 %18\u2019i a\u015fmamal\u0131d\u0131r. \n46.9.3.1- Y\u00fck\u00fcn ilk ad\u0131mda s\u0131f\u0131rdan y\u00fczde y\u00fcze \u00e7\u0131kmas\u0131, \n46.9.3.2- G\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn 0,80'den 1'e, 1'den 0,80'e de\u011fi\u015fimi, \n46.9.3.3- S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n -10 \u00b0C ile +40' \u00b0C aras\u0131nda de\u011fi\u015fimi, \n46.9.3.4- Motor h\u0131z de\u011fi\u015fiminin nominal h\u0131za oran\u0131n\u0131n %5 olmas\u0131,   \n46.9.4-  Alternat\u00f6rde,  dengesiz  y\u00fck  oran\u0131  %  30  seviyesine  \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda,  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  gerilimi  ve  h\u0131z \nreg\u00fclasyonunda bozulma olmayacakt\u0131r. \n46.9.5-  Alternat\u00f6rler,  s\u00fcrekli  g\u00fcc\u00fcne  g\u00f6re  12  saat  arayla  bir  saat  s\u00fcre  ile  %10  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fckle \ny\u00fcklendi\u011finde,  hi\u00e7bir \u015fekilde elektriksel ve mekaniksel bozulma meydana gelmeyecektir. \n46.9.6-  Fazlar\u0131n  k\u0131sa  devre  olmas\u0131  halinde  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131,  minimum  500  milisaniye  s\u00fcre  ile \nnominal ak\u0131m\u0131n en fazla 3 kat\u0131 olacak fakat, sarg\u0131larda ve di\u011fer devre elemanlar\u0131nda (kumanda panosu \nd\u00e2hil) herhangi bir hasar veya kavrulma meydana gelmeyecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f146\n46.9.7-  Dizel  motorunda  istenmeyen  h\u0131z\u0131n,  nominal  h\u0131z\u0131n  %50  fazlas\u0131na  ula\u015fmas\u0131  halinde, \nalternat\u00f6r sarg\u0131lar\u0131nda ve rulman\u0131nda kayma veya mekaniki herhangi bir hasar meydana gelmeyecektir.  \n46.9.8-  Alternat\u00f6r\u00fcn  verimi,  teklifte  Cos  \u00d8  =1-0,80  i\u00e7in  4\/4,  3\/4  ve  2\/4  y\u00fcklerde  ayr\u0131  ayr\u0131 \nbelirtilecektir. \n46.9.9- Alternat\u00f6r\u00fcn gerilimi, cihaza monte edilmi\u015f bir potansiyometre veya (pulse)  darbe butonu \nile \u00b1 %5 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde elle ayarlanabilecektir. \n46.9.10- Alternat\u00f6r f\u0131r\u00e7as\u0131z tip olacakt\u0131r. ,  \n46.9.11-  Alternat\u00f6r  TS  EN  60034-1  ,TS  ISO  8528  standartlar\u0131na  g\u00f6re  \u00fcretilmi\u015f      f\u0131r\u00e7as\u0131z  tip \nuyarma  makinas\u0131na  sahip  olacak,  elektronik  gerilim  reg\u00fcl\u00e2t\u00f6r\u00fc  50  \u00b0C  ortam  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda  \u00e7al\u0131\u015fabilme \nyetene\u011finde olacakt\u0131r. \n46.9.12- Alternat\u00f6r IP23 koruma s\u0131n\u0131f\u0131nda olacakt\u0131r.  \n46.9.13-  Dizel  elektrojen  gruplar\u0131  \u00dcretici  firman\u0131n  ISO9001  kalite  y\u00f6netimi  belgesi  bulunmas\u0131 \nzorunludur.  \nBu belge teklifle birlikte verilecektir. \n46.9.14- Alternat\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015fucunda, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenme ve k\u0131sa devre korumas\u0131 i\u00e7in uygun ak\u0131mda termik \nma\u011fnetik  anahtarla  donat\u0131lm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  500  kVA\u2019dan  b\u00fcy\u00fck  gruplar\u0131n  transfer  sisteminde  motorlu \n\u015falter  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan,  ayr\u0131ca  koruma  anahtar\u0131na  gerek  yoktur.  Anahtar\u0131n  kesme  kapasitesi  madde \n46.9.6\u2019da verilen ak\u0131ma g\u00f6re se\u00e7ilecektir. Anahtar\u0131n a\u00e7ma s\u00fcresi 20 ms\u2019ye kadar ise ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sa devre \nak\u0131m\u0131na g\u00f6re se\u00e7im yap\u0131lacakt\u0131r. \nAnahtar IEC 60947 standart\u0131na uygun olacakt\u0131r. \nAlternat\u00f6r, g\u00f6vde k\u0131sa devrelerine kar\u015f\u0131 TS ISO 8528-4 madde 7.2.7 uyar\u0131nca, korunmu\u015f olacakt\u0131r. \nParalel  \u00e7al\u0131\u015fan  gruplarda  ters  g\u00fc\u00e7  korumas\u0131  yap\u0131lmas\u0131  TS  ISO  8528-4  madde  7.2.4  uyar\u0131nca, \n\u015fartt\u0131r. \n46.10- Kumanda panosu  \n46.10.1- Kumanda panosu, grup \u015fasesi \u00fczerinde montajl\u0131 veya  yer tipi pano \u015feklinde f\u0131r\u0131n boya ile \nboyanm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  Pano  mekanik  bak\u0131m\u0131ndan,  \u00fczerine  monte  edilen  cihazlar\u0131  rahatl\u0131kla  ta\u015f\u0131yabilecek \nkapakl\u0131  ve  kilitli  olarak  imal  edilecektir.  Pano  \u00f6l\u00e7\u00fcleri,  teklifle  birlikte  verilecektir.  Panolar\u0131n  di\u011fer \n\u00f6zellikleri bu \u015fartnamenin II. B\u00f6l\u00fcm\u00fc madde 23 de belirtilen \u00f6zellikleri de ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. \n46.10.2-  B\u00fct\u00fcn  \u00f6l\u00e7\u00fc  aletleri  ve  kumanda  birimleri  \u00f6n  kapakta  toplanm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  Ayr\u0131ca,  bu \nbirimlerle  kabin  i\u00e7erisindeki  di\u011fer  birimler  aras\u0131nda  irtibat\u0131 sa\u011flayan  kablolar,  esnek  bir  yap\u0131da  monte \nedilecek  ve  kapa\u011f\u0131n  a\u00e7\u0131l\u0131p  kapanmas\u0131n\u0131  g\u00fc\u00e7le\u015ftirmeyece\u011fi  gibi,  zamanla  ezilme,  k\u0131r\u0131lma  v.s.  meydana \ngelmeyecektir. \n46.10.3-  Gruplar\u0131n  panolar\u0131,  grup  \u015fasesi  \u00fczerine  veya  ayr\u0131  bir  yerde  monte  edilebilir.  Ancak \ngenerat\u00f6r \u00fczerine konmayacakt\u0131r. Panolarda a\u015fa\u011f\u0131daki cihazlar bulunacakt\u0131r. \n\u20223 adet ampermetre, \n\u20221 adet voltmetre, \n\u20221 adet voltmetre kom\u00fctat\u00f6r\u00fc (7 pozisyonlu)  \n\u20221 adet frekansmetre, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f147\n\u20222 adet kontakt\u00f6r veya motorlu \u015falter(transfer sistemi i\u00e7in) Madde 46.10.5\u2019e uygun \n\u20221 adet \u00e7al\u0131\u015fma zaman saati, \n\u20221 adet dizel motor s\u0131cakl\u0131k g\u00f6stergesi, \n\u20221 adet motor dizel ya\u011f bas\u0131n\u00e7 g\u00f6stergesi, \n\u20221 adet manuel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma anahtar\u0131 veya butonu, \n\u20221adet manuel durdurma anahtar\u0131 veya butonu, \n\u20221 adet termostatik kontrollu ceket suyu \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 sigortas\u0131, \n\u20221 adet tampon \u015farj redres\u00f6r\u00fc, \n\u20221 adet 3 faz \u015febeke kontrol sistemi,  \n\u20221 adet d\u00fc\u015f\u00fck gerilim \u00fcnitesi, \n\u20221 adet acil durdurma anahtar\u0131 veya butonu, \n\u20221 adet alarm silme (reset) butonu, \n\u20221 adet sesli uyar\u0131 durdurma butonu,     \n\u2022Yeterli say\u0131da tablo i\u00e7i ve \u00f6n\u00fc ayd\u0131nlatma lambalar\u0131, \n\u20221 adet otomatik devreye girme \u00fcnitesi (programlanm\u0131\u015f micro pros\u00f6s\u00f6rl\u00fc olup, d\u00fc\u015f\u00fck \nya\u011f bas\u0131nc\u0131nda, dizel motor devir y\u00fckselmesinde, y\u00fcksek so\u011futma suyu s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda, \ndizel  motor  start  almad\u0131\u011f\u0131nda,  alternat\u00f6r  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  vermedi\u011finde,  dizel  motor  otomatik \nstop eder ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 ikaz verir). \n46.10.4-  30  kVA  ve  \u00fczeri  gruplarda  yukar\u0131daki  g\u00f6stergeler  yerine,  yukar\u0131daki  fonksiyonlar\u0131 \nta\u015f\u0131yan LCD g\u00f6stergeli  otomatik kontrol \u00fcnitesi  kullan\u0131labilir.  \n46.10.5-  Otomatik  transfer  sistemi  500  kVA  \u2018ya  kadar  (500  kVA  D\u00e2hil)  kontakt\u00f6rl\u00fc,  500 \nkVA\u2019dan  daha  y\u00fcksek  g\u00fcce  sahip  gruplarda,  motorlu  \u015falterli  olacakt\u0131r.  Transfer  sistemindeki  \u015falter  ve \nAC  3  s\u0131n\u0131f\u0131  kontakt\u00f6rler,  IEC  60947  standart\u0131na  uygun  se\u00e7ilecektir.  \u0130stekli,  teklifinde  kullanaca\u011f\u0131  t\u00fcm \nelektrik malzemelerinin orijinal teknik prospekt\u00fcslerini verecektir. \n\u015eebeke  ve  jenerat\u00f6r  kontakt\u00f6rleri  (\u015falterleri)  aras\u0131nda  elektrik  ve  mekanik  kilitleme  d\u00fczene\u011fi \nbulunmas\u0131 zorunludur. \n46.10.6- Zay\u0131f ak\u0131m devreleri de sigorta ile korunacakt\u0131r. \n46.10.7- Enerji kablosu i\u00e7in gerekli ba\u011flant\u0131 klemensleri veya bak\u0131r baralar\u0131 olacakt\u0131r. \n46.10.8- B\u00fct\u00fcn kablolar, uluslararas\u0131 renk veya rakamlara g\u00f6re kodlanm\u0131\u015f ve \u015femalara da i\u015flenmi\u015f \nolacakt\u0131r. \n46.10.9- Kontrol ve zay\u0131f ak\u0131m devrelerindeki \u00fcnitelerle d\u0131\u015f ba\u011flant\u0131lar ve \u00fcniteler aras\u0131 ba\u011flant\u0131lar \nkonnekt\u00f6rlerle  yap\u0131lacakt\u0131r.  Kontrolluk\u00e7a  be\u011fenilmeyen  konnekt\u00f6rler  ve  malzemeler,  y\u00fcklenici \ntaraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilecektir. \n46.10.10- \u00d6zel \u015fartnamesinde paralel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen gruplar i\u00e7in 1 tak\u0131m senkronizasyon \ntablosu  (\u00e7ift  voltmetre,  \u00e7ift  frekansmetre,  s\u0131f\u0131r  voltmetresi  {tercihen  senkronoskop}ve  ba\u011flant\u0131  se\u00e7im \nanahtar\u0131) d\u00fczenlenecektir.  \nOtomatik senkronizasyon \u00fcnitesi de verilebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f148\n46.11- Otomatik \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma  \n46.11.1-  Otomatik  \u00e7al\u0131\u015fma  sistemi  grubun,  tam  otomatik  \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131  sa\u011flamas\u0131  i\u00e7in  gerekli \nkablolama,  r\u00f6leler,  kontakt\u00f6rler,  otomatik  transfer  \u015falteri,  mikro  i\u015flemci  veya  mikrocontroller  ihtiva \neden  programlanabilir,  digital  elektronik  devreler  gibi  her  t\u00fcrl\u00fc  cihazlar\u0131  kapsayacakt\u0131r.  Otomatik \n\u00e7al\u0131\u015fma  \u015fekli  \u015f\u00f6yle  olacakt\u0131r:  \u015febeke  gerilimi  ayarlanm\u0131\u015f  s\u0131n\u0131rlar  d\u00e2hilinde  iken,  \u015febeke  kontakt\u00f6r\u00fc \n(\u015falteri)  kapat\u0131lacak  (on)  ve  sistem  \u015febekeden  beslenecektir.  \u015eebeke  geriliminin  madde  46.11.4  de \nverilen  de\u011ferler  den  fazla  de\u011fi\u015fmesi  halinde,  \u015febeke  kontakt\u00f6r\u00fc  (\u015falter)  a\u00e7\u0131lacak  (off)  ve  jenerat\u00f6r \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Madde 46.5.20 de verilen s\u00fcre i\u00e7inde jenerat\u00f6r haz\u0131r olacak ve jenerat\u00f6r haz\u0131r bilgisi ile \njenerat\u00f6r  \u015falteri  kapat\u0131lacakt\u0131r  (on).  \u015eebeke  gerilimi  normale  gelene  kadar  sistem  jenerat\u00f6rden \nbeslenecek, \u015febeke tekrar normale d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, \u015febekenin kararl\u0131 bir \u015fekilde var oldu\u011fu ayarlanabilir bir \ns\u00fcre (3 dk) izlenip daha sonra jenerat\u00f6r kontakt\u00f6r\u00fc a\u00e7\u0131lacak (off), \u015febeke kontakt\u00f6r\u00fc ise, kapat\u0131l\u0131p (on) \ny\u00fck \u015febekeden beslenecektir. Jenerat\u00f6r hemen durdurulmayacak, so\u011futma i\u00e7in ayarlanabilir bir s\u00fcre (3 \ndk)\u00e7al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra stop edilecektir.    \nJenerat\u00f6r ilk yol vermede yol almazsa ak\u00fclerin toparlanmas\u0131 i\u00e7in ayarlanabilir bir s\u00fcre beklenecek \nve yol verme i\u015flemi tekrarlanacakt\u0131r. Bu i\u015flem 3 kereden fazla ba\u015far\u0131l\u0131 olmazsa makina ar\u0131za durumuna \nge\u00e7ecektir. \n46.11.2-  Elektriksel  kumandada,  kontrol  ve  tasar\u0131m  \u015fekli  mikroi\u015flemci  ihtiva  eden  tasar\u0131mlar \ntercih edilecektir. \n46.11.3- Sistem,  otomatik olarak \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.  \n46.11.4- A\u015fa\u011f\u0131daki durumlardan birinin meydana gelmesi halinde grup, otomatik olarak devreye \ngirerek, y\u00fck\u00fc \u00fczerine alacakt\u0131r. \na) \u015eebeke geriliminin nominal de\u011ferin %15 alt\u0131na d\u00fc\u015fmesi, \nb) \u015eebeke geriliminin nominal de\u011ferin %10 \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131, \nc) Fazlardan en az birinin tamamen kesilmesi veya ilk iki \u015f\u0131ktaki limitlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131, \nd) \u015eebeke frekans\u0131n\u0131n nominal frekans\u0131n %2 nin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesi, \ne) \u015eebeke frekans\u0131n nominal frekans\u0131n %2 \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131. \na), b), d) de tarif edilen s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin el ile de\u011fi\u015ftirilmesi imk\u00e2n\u0131 olacakt\u0131r. \n46.11.5- Otomatik, elle veya test konumlar\u0131ndan birinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma halinde, ilk kalk\u0131\u015fta motor ya\u011f \nbas\u0131nc\u0131 0(s\u0131f\u0131r) oldu\u011fundan, bu s\u0131rada yalanc\u0131 alarm verilmemesi i\u00e7in, gerekli her t\u00fcrl\u00fc tedbir al\u0131nacakt\u0131r.  \n46.11.6- D\u00fc\u015f\u00fck ya\u011f bas\u0131nc\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k, y\u00fcksek h\u0131z, d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131z, alternat\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f geriliminin d\u00fc\u015f\u00fck \nve y\u00fcksek seviyelere ula\u015fmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m\u0131n faz ba\u015f\u0131na nominal ak\u0131m\u0131n %20'sini ge\u00e7mesi durumlar\u0131nda \njenerat\u00f6r devreden \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \n46.11.7-  Kumanda  panosu  \u00fczerinde  ayr\u0131ca,  acil  alarm  sistemi  ile  birlikte  mantar  ba\u015fl\u0131  ve \nkilitlemeli AC\u0130L DURDURMA BUTONU bulunacakt\u0131r. \n46.11.8- Acil durdurmada motor stop ederken alternat\u00f6r kontakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn enerjisi de kesilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f149\n46.12- Ak\u00fc \u015farj \u00fcnitesi    \n46.12.1- Grubun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak  ve kumanda  panosu  \u00fczerinde mevcut devrelerin her t\u00fcrl\u00fc \nbesleme gerilimlerini kar\u015f\u0131lamak amac\u0131 ile gruplarla birlikte verilecek az bak\u0131ml\u0131 veya bak\u0131ms\u0131z tip ak\u00fc \nbataryas\u0131n\u0131 \u015farj etmek \u00fczere, kumanda panosu i\u00e7erisinde bir adet ak\u00fc \u015farj \u00fcnitesi verilecektir. \n46.12.2- \u015earj cihaz\u0131, hem \u015febekeden, hem de grup \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beslenecektir. \n46.12.3- \u015earj cihaz\u0131n\u0131n \u015farj etmemesi halinde, sesli ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 alarm verecektir. \n46.12.4  -  \u015earj  \u00fcnitesi  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  ve  \u015farj  alternat\u00f6r\u00fc  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  ile  ak\u00fc  besleme  kablosu,  kontrol  tablosu \n\u00fczerinde,  bir  klemens  dizisinde  toplanacakt\u0131r.  \u015eebeke  mevcut  iken  ak\u00fcler  \u015farj  redres\u00f6r\u00fc  \u00fczerinden, \njenerat\u00f6r devrede iken ak\u00fcler \u015farj alternat\u00f6r\u00fc \u00fczerinden \u015farj edilecektir. \n46.13- Montaj \n46.13.1-  Dizel  elektrojen  gruplar\u0131n\u0131n  montaj\u0131,  imalat\u00e7\u0131  firman\u0131n  temel,  boru  donan\u0131m\u0131  ve  egzoz \nborusu planlar\u0131na ve kontrol  panosu ba\u011flant\u0131 \u015femalar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r. Temel  planlar\u0131 i\u015f yerindeki \nzemin gerilmesine g\u00f6re tanzim edilecektir. \u0130\u015fi yapt\u0131ran m\u00fcessesenin yaz\u0131l\u0131 m\u00fcsaadesi al\u0131nmak suretiyle, \nmontaj plan\u0131nda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \n46.13.2-  Betonarme  kaide,  jenerat\u00f6r  grubunun  hassas  cihazlara  yak\u0131n  veya  yan\u0131na  konulmas\u0131  ve \nbinalar\u0131n  bodrum  katlar\u0131na  monte  edilmesi  durumunda  yap\u0131lacakt\u0131r.  Betonarme  d\u00f6\u015feme  \u00fczerine \noturtulan  gruplar\u0131n  olu\u015fturaca\u011f\u0131  titre\u015fimlerin  yutulmas\u0131  i\u00e7in  grup  \u015fasesi  alt\u0131na  lastik  takoz,  yay  vb. \ntitre\u015fim  yutucu  donan\u0131m  yerle\u015ftirilecektir.  Grubun  konaca\u011f\u0131  d\u00f6\u015femenin  grup  \u00e7al\u0131\u015fma  y\u00fck\u00fcn\u00fc \nkald\u0131rabilece\u011fi yetkili in\u015faat m\u00fchendisi taraf\u0131ndan do\u011frulanmal\u0131d\u0131r. \n46.13.3-  Jenerat\u00f6r  i\u00e7in  beton  temel  kaidesi  yap\u0131lacak  ise,  jenerat\u00f6r  firmas\u0131nca  verilecek  projeye \ng\u00f6re  olacakt\u0131r.  Projesinde  dizel  temel  kitle  betonu  d\u00f6k\u00fclmeden  \u00f6nce,  temel  taban\u0131na,  elenmi\u015f  ve \ny\u0131kanm\u0131\u015f, 10 cm y\u00fckseklikte kum d\u00f6\u015fenecek ve bunun \u00fczerine de 5 cm kal\u0131nl\u0131kta mantar titre\u015fim yal\u0131t\u0131m \nlevhalar\u0131  konduktan  sonra  jenerat\u00f6r  temel  kitlesi  d\u00f6k\u00fclecektir.  Kitlenin  etraf\u0131na,  temelden  30  cm  daha \nderine indirilmi\u015f ve jenerat\u00f6r temel kitlesinden 10 cm aral\u0131kta beton blok (dolu briket) duvar yap\u0131lacak \nve  duvarla  kitle  aras\u0131  5  cm  kal\u0131nl\u0131kta  mantar  levhalarla  doldurulacakt\u0131r.  Dolgu  \u00fcst  seviyesi,  zemin \nseviyesine  kadar  gelmeli,  \u00fcst\u00fc  sa\u00e7  kapakla  kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.  D\u00f6\u015feme  kenarlar\u0131  40x40x4  mm  k\u00f6\u015febentle \ntakviye  edilecek,  sa\u00e7  kapa\u011f\u0131n  oturaca\u011f\u0131  kademe  bulunacakt\u0131r.  Beton  kaidede  de  sa\u00e7  kapa\u011f\u0131n  oturmas\u0131 \ni\u00e7in tedbir al\u0131nacakt\u0131r. Kanal kapaklar\u0131 zemin ile ayn\u0131 seviyede olacakt\u0131r. Titre\u015fim yal\u0131t\u0131m levhalar\u0131 ve \ndolgu malzemesi olarak mazot etkisi ile yumu\u015fay\u0131p eriyen malzeme kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n46.13.4- Temelde kullan\u0131lacak olan betonun s\u0131n\u0131f\u0131 C25\u2019ten az olmayacakt\u0131r. \n46.13.5-  Titre\u015fimlerin  civara  yay\u0131l\u0131p  yay\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n  kontrolunda,  vibrometre  ile  \u00f6l\u00e7\u00fclecek \ntitre\u015fimin amplit\u00fcd\u00fc, 150 kVA\u2019dan b\u00fcy\u00fck gruplar i\u00e7in \u00b10,025 mm ve 150 kVA\u2019dan k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar i\u00e7in, \ntitre\u015fimin genli\u011fi  \u00b1 0,05 mm den fazla olmayacak ve gruptan civara hi\u00e7bir titre\u015fim ge\u00e7meyecektir. \nGruptan  yay\u0131lan  g\u00fcr\u00fclt\u00fc  \u00c7evresel  G\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn  De\u011ferlendirilmesi  ve  Y\u00f6netimi  Y\u00f6netmeli\u011fine \n(2002\/49\/EC)  ve  egzost  gazlar\u0131  kirli\u011fi  s\u0131n\u0131rlar\u0131,  9\/8\/1983  tarihli  ve  2872  say\u0131l\u0131  \u00c7evre  Kanununa  ve \n1\/5\/2003  tarihli  ve  4856  say\u0131l\u0131  \u00c7evre  ve  Orman  Bakanl\u0131\u011f\u0131  Te\u015fkilat  ve  G\u00f6revleri  Hakk\u0131nda  Kanununa \ng\u00f6re yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan Y\u00f6netmeliklere uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f150\n46.13.6-  Makina  grubuna  gelen  kablolar  ve  borular  kendi  \u00f6zel  kanallar\u0131  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilecektir. \nKablo ve boru kanallar\u0131 en az 30x30 cm, duvar kal\u0131nl\u0131klar\u0131 10 cm\u2019den az olmayacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn kanallar, \nbaklaval\u0131  sa\u00e7la  \u00f6rt\u00fclecek,  sa\u00e7lar\u0131n  oturaca\u011f\u0131  kanal  kenarlar\u0131  40x40x4  mm  k\u00f6\u015febentlerle  takviye \nedilecektir.  Kanal  kapaklar\u0131  zemin  ile  ayn\u0131  seviyede  olacakt\u0131r.  Yatay  zemin  \u00fczerinde  hi\u00e7bir  boru  ve \nkablo bulunmayacakt\u0131r.  \n46.13.7- Alternat\u00f6r g\u00f6vdesi Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fine uygun bir \u015fekilde \nen  az  25  mm\u00b2  kesitinde  elektrolit  bak\u0131r  iletken  ile  bina  topraklanmas\u0131na  ba\u011flanacakt\u0131r.  Y\u0131ld\u0131z  noktas\u0131 \ntopraklanmas\u0131 da Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fine uygun olacakt\u0131r. \n46.13.8- Her t\u00fcrl\u00fc malzemenin i\u015f yerine nakli, temel hafriyat\u0131, beton, kal\u0131p, kablo kanallar\u0131, kanal \nk\u00f6\u015febentleri  ve  baklaval\u0131  sa\u00e7lar,  topraklama  tertibat\u0131  ve  \u015fartnamede  belirtilmedi\u011fi  halde,  montaj  ve \nkabul i\u00e7in gerekli di\u011fer m\u00fcteferrik malzeme ve i\u015f\u00e7iliklerle, ge\u00e7ici kabul haz\u0131rlan\u0131rken, motora konulacak \nya\u011flama  ya\u011f\u0131,  so\u011futma  radyat\u00f6r\u00fc  olan  makinalarda  antifriz,  ge\u00e7ici  ve  kesin  kabullerde  sarfolunacak \nasgari miktarda yak\u0131t ve ya\u011f y\u00fcklenici taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r. \n46.13.9- Montajda, grup ile kontrol panosu aras\u0131ndaki kablolar, yap\u0131lan hesap sonucunda gruptan \n\u00e7ekilecek  maksimum  ak\u0131m\u0131  ta\u015f\u0131yacak  kesite  uygun  olacak  ve  montaj\u0131  yapan  firma  taraf\u0131ndan  temin \nedilecektir.  Kontrol  panosu  ile  otomatik  transfer  tertibat\u0131  ve  \u015febeke  aras\u0131ndaki  kablo  ise,  mesafeye  ve \nak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesine  g\u00f6re  y\u00fcklenici  firma  taraf\u0131ndan  temin  edilerek,  montaj  firmas\u0131  taraf\u0131ndan \nba\u011flant\u0131s\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \n46.14- E\u011fitim \n46.14.1-  \u0130\u015fletme  ve  bak\u0131m  e\u011fitimi,  kullan\u0131c\u0131  seviyesinde  jenerat\u00f6re  temel  mudahalelerin \nyap\u0131labilece\u011fi d\u00fczeyde, jenerat\u00f6r\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  mahalde  ilgili  personele,  imalat\u00e7\u0131 firma veya y\u00fcklenici  \ntaraf\u0131ndan verilecektir. \n46.14.2- E\u011fitim, teorik ve uygulamal\u0131 olmak \u00fczere iki a\u015famal\u0131 olacakt\u0131r. Uygulamal\u0131 e\u011fitim i\u00e7in,  \ngerekli her t\u00fcrl\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fc aleti avadanl\u0131k vs. firmaca temin edilecektir. \n46.14.3-  E\u011fitim  s\u0131ras\u0131nda  her  t\u00fcrl\u00fc  koruyucu  tedbirler  firmaca  al\u0131nacak,  yaralanma  veya  \u00f6l\u00fcmle \nsonu\u00e7lanabilecek  herhangi  bir  kazaya  meydan  vermemek  i\u00e7in,  firmaya  ait  kalifiye  personel,  gerekli \ntedbirleri alacakt\u0131r. \n46.15- Teknik dok\u00fcmantasyon \n46.15.1- Verilecek olan teknik dok\u00fcmantasyon, montaj\u0131 yap\u0131lan techizat\u0131n bak\u0131m ve i\u015fletmesini en \niyi \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmeye ve bunlardan en \u00fcst d\u00fczeyde yararlanmaya y\u00f6nelik olacakt\u0131r. Montaj, bak\u0131m ve \ni\u015fletme  ile  ilgili  teknik  dok\u00fcmanlar\u0131n,  kabul  heyetince  yeterli  bulunmamas\u0131  halinde,  y\u00fcklenici  istenen \ndok\u00fcmantasyonu haz\u0131rlamak ve i\u015fverene teslim etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \n46.15.1- Elektrojen grubuna ait el kitab\u0131, yerle\u015fim ve devre \u015femalar\u0131 bizzat montaj\u0131 yap\u0131lan gruba \nait bilgileri i\u00e7erecektir. \n46.15.3- Verilecek dok\u00fcmanlar: \n46.15.3.1- \u00c7al\u0131\u015fma ve bak\u0131m el kitab\u0131, \n46.15.3.2- Dizel ve alternat\u00f6r basit tamir kitab\u0131, \n46.15.3.3- T\u00fcm sistemin elektrik-elektronik komple ba\u011flant\u0131 \u015femas\u0131, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f46.15.3.4- Kumanda panosu a\u00e7\u0131k devre \u015femas\u0131, \n46.15.3.5-  Sistemin  kumanda  ve  kontrol\u00fcnde  kullan\u0131lan  her  t\u00fcrl\u00fc  \u00fcnitenin  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fekli,  ar\u0131za \narama ve giderme diyagram\u0131 gibi dok\u00fcmanlar. \n46.16- Tekliflerde dizel motora ait bildirilecek teknik \u00f6zellikler \n Y\u00fcklenici  dizel  motora  ait  teknik  \u00f6zellikleri  a\u015fa\u011f\u0131daki  ba\u015fl\u0131klara  g\u00f6re  bildirilecek  ve  kabul \ndeneylerinde bu de\u011ferler ve garantiler esas al\u0131nacakt\u0131r. \n151\n46.16.1- Motorun markas\u0131      : \n46.16.2- Modeli                      : \n46.16.3- Tipi                           : \n46.16.4- Ka\u00e7 zamanl\u0131 oldu\u011fu :  \n46.16.5- Hava emi\u015f sistemi: \n46.16.6- S\u00fcrekli(Prime) net faydal\u0131 g\u00fcc\u00fc :            (KW) (Deniz seviyesinde) \n46.16.7- S\u00fcrekli net faydal\u0131 g\u00fcc\u00fc  :                       (KW) (Mahalli \u015fartlarda) \n46.16.8- Farkl\u0131 mahalli \u015fartlarda g\u00fc\u00e7 azalmas\u0131  : \n46.16.9- A\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7 y\u00fcklenebilme oran\u0131: (1 saat s\u00fcre ile ............  .%.........) \n46.16.10- A\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7 y\u00fcklenebilme oran\u0131: (ani olarak ...................%.........) \n46.16.11- Motorun \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 devir say\u0131s\u0131:  (bo\u015fta:max,g\u00fc\u00e7te)  .....devir\/dakika \n46.16.12- Reg\u00fclat\u00f6r\u00fcn, devir say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fimine tesiri :  \na)Y\u00fck\u00fcn ani olarak %50 de\u011fi\u015fmesi halinde;........................... \nb) Sabit y\u00fcklerde; .............................. \nc) Bo\u015fta; .......................................... \n46.16.13-Silindir say\u0131s\u0131 :...........ad. \n46.16.14-Silindir \u00e7ap\u0131:.............mm. \n46.16.15-Strok:........................mm. \n46.16.16-S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma oran\u0131:........................ \n46.16.17-S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma bas\u0131nc\u0131: ..................    ...kg\/ cm\u00b2 \n46.16.18-Ortalama silindir bas\u0131nc\u0131: ..............kg\/cm\u00b2 \n46.16.19-Ortalama piston h\u0131z\u0131:.....................m\/sn. \n46.16.20- \u00d6zg\u00fcl yak\u0131t sarfiyat\u0131   : (Normal \u015fart ve mahalli \u015fartlarda)  \na) 4\/4 y\u00fckte                         :.............................................g\/kwh \nb) 3\/4   \"                              :.............................................g\/kwh \nc) 1\/2   \"                              :.............................................g\/kwh \n46.16.21- \u00d6zg\u00fcl ya\u011f sarfiyat\u0131 :.....................g\/kwh \n46.16.22- Yanma sistemi :.............................. \n46.16.23- Ya\u011flama sistemi :........................... \n46.16.24- So\u011futma sistemi :........................... \n46.16.25- Yol verme \u015fekli :............................ \n46.16.26- Hava ile yol vermede:.................... \na) Hava bas\u0131nc\u0131 :......................... \nb) Hava tank\u0131 hacm\u0131 ve yol verme say\u0131s\u0131 :......................... \nc) Kompres\u00f6r motorunun g\u00fcc\u00fc :......................................... \n46.16.27-Elektrikli yol vermede: \na) Ak\u00fcn\u00fcn cinsi (Bak\u0131ms\u0131z, Az bak\u0131ml\u0131 v.s.) gerilimi, kapasitesi........................... \nb) Mar\u015f motorunun gerilimi, g\u00fcc\u00fc, devir say\u0131s\u0131 ...................................................... \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n      \n  \n \n \n\f152\nc) \u015earj dinamosunun gerilimi, g\u00fcc\u00fc, devir say\u0131s\u0131............................... \n46.16.28- Alarm ve otomatik durdurma tertibat\u0131 hakk\u0131nda bilgi: \n46.16.29- Motorun boyutlar\u0131 : \na) Eni.................b) Boyu..............c)Y\u00fcksekli\u011fi................d)A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131(Kuru\/Islak):\u2026\u2026. \n46.16.30- Radyat\u00f6r so\u011futma suyu kapasitesi:................... lt \n46.16.31- Motorun so\u011futulmas\u0131 i\u00e7in suya intikal edecek \u0131s\u0131 de\u011feri:.......... kcal\/h, \n46.16.32- Radyat\u00f6r boyutlar\u0131 \u2026\u2026\u2026m2; gerekli hava debisi;            m3\/saat. \n46.17- Tekliflerde, alternat\u00f6re ait bildirilecek teknik \u00f6zellikler  \nY\u00fcklenici,  alternat\u00f6re  ait  a\u015fa\u011f\u0131da  istenen  teknik  \u00f6zellikleri  bildirecek  ve  kabul  deneylerinde  bu \nde\u011ferler esas al\u0131nacakt\u0131r. \n : \n46.17.1- Markas\u0131           : \n : \n46.17.2- Modeli    \n46.17.3- Tipi \n46.17.4- Frekans\u0131    \n : \n46.17.5- Anma Gerilimi \n46.17.6- Anma Ak\u0131m\u0131    : \n46.17.7- S\u00fcrekli g\u00fcc\u00fc (KVA) : \n46.17.8- A\u015f\u0131r\u0131 g\u00fc\u00e7 y\u00fcklenebilme s\u0131n\u0131r\u0131 : \n46.17.9- Devir say\u0131s\u0131 : \n46.17.10- Gerilim ayar s\u0131n\u0131r\u0131 : \n46.17.11- Verimi (Cos \u00f8 = 0,8 ve cos \u00f8 = 1 i\u00e7in) : \n : \na) Tam  y\u00fckte :    \nb) 3\/4 y\u00fckte : \nc) 1\/2 y\u00fckte : \n46.17.12- Is\u0131nma s\u0131n\u0131r\u0131 (ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na nazaran)  : \n46.17.13- \u0130zolasyon s\u0131n\u0131f\u0131:   \na) Statorun     \n46.17.14- Uyarma \u015fekli: \n46.17.15- Uyarma makinas\u0131n\u0131n s\u00fcrekli ve maksimum: \n       b) Rotorun \n           b) Ak\u0131m\u0131 : c) G\u00fcc\u00fc: \na) Gerilimi : \n46.17.16- Ba\u011flant\u0131 \u015fekli: \n46.17.17- Alternat\u00f6r\u00fcn d\u0131\u015f etkilere kar\u015f\u0131 korunma tipi: \n46.17.18- Alternat\u00f6r\u00fcn ar\u0131za ve a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklere kar\u015f\u0131 korunmas\u0131: \n46.17.19- K\u0131sa devre oran\u0131 ( \uf065\uf029, (500 KVA\u2019 dan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in) \n46.17.20- Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sa devre oran\u0131 ( \uf065\u2019\u2019) \n46.17.21- Amortis\u00f6r sarg\u0131s\u0131n\u0131n tipi ve tesiri: \n46.17.22- Gerilim reg\u00fclat\u00f6r\u00fc \na) Markas\u0131  : \n46.17.23- Alternat\u00f6r\u00fcn: \n     b) Tipi    :                  c) Duyarl\u0131\u011f\u0131: \na) Eni : \n     b) Boyu  : \n46.17.24- Dizel Jenerat\u00f6r grubunun: \n     b) Boyu : \na) Eni : \n           c)Y\u00fcksekli\u011fi               d)A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131: \n c) Y\u00fcksekli\u011fi : \n         d) A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 :  \n46.18- Kabul i\u015flemleri \n46.18.1- Grubun imal\u00e2t\u00e7\u0131s\u0131nda yap\u0131lan bo\u015fta, yar\u0131 y\u00fckte, tam y\u00fckte ve %10 a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckte, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \ntestleri ve di\u011fer fabrika testleri ile sahada kabul \u00f6ncesi yap\u0131labilen kontrollar\u0131n kabul heyetince olumlu \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n              \n \n                   \n \n \n \n   \n \n\f153\nbulunmas\u0131  neticesinde  y\u00fcklenici  gerekli  t\u00fcm  (son  durum)  projelerini  ve  dok\u00fcmanlar\u0131  sa\u011flayarak  ilgili \nelektrik idaresinden \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131 alacakt\u0131r. \n46.19- Garanti  \n46.19.1- Y\u00fcklenici, jenerat\u00f6r grubunun \u00e7al\u0131\u015f\u0131r halde tesliminden (ge\u00e7ici kabulden) itibaren 2(iki) \ny\u0131l veya (1000) \u00e7al\u0131\u015fma saati s\u00fcre ile, imalat ve malzeme hatalar\u0131ndan do\u011fabilecek ar\u0131zalara kar\u015f\u0131 garanti \nverecek,  bu  s\u00fcre  i\u00e7inde  bedelsiz  bak\u0131m\u0131n\u0131(malzeme+i\u015f\u00e7ilik),  ayr\u0131ca  10  y\u0131l  s\u00fcresince    bedeli  kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \nyedek par\u00e7a teminini sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct edecektir. \n46.19.2-  Garanti  h\u00fck\u00fcmleri  i\u00e7erisinde  temin  edilecek  malzeme,  imalatta  kullan\u0131lan  orijinal \nmalzemenin ayn\u0131s\u0131 olacakt\u0131r. \n46.19.3-  Grubu  \u00fcreten  firman\u0131n  uluslararas\u0131  ISO  9000  serisi  kalite  belgesine  sahip  olmas\u0131  kesin \nko\u015fuldur. Ayr\u0131ca, imalat\u00e7\u0131 firman\u0131n TSEK veya TSE kalite uygunluk, TSE imalata yeterlilik ile Sanayi \nve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 sat\u0131\u015f sonras\u0131 hizmetleri yeterlilik belgelerine sahip olmas\u0131 gerekmektedir.   \n46.20- Yedek malzeme ve avadanl\u0131k \n46.20.1- Her bir grupla birlikte, grup \u00fczerinde bulunan miktar kadar (adet veya tak\u0131m) birer adet \nya\u011f, yak\u0131t, hava filtreleri ile bir tak\u0131m(V) kay\u0131\u015f\u0131 verilecektir. \n46.21-  Uygunluk Kriteri \nKullan\u0131lan  malzeme  ve  imalat\u0131n  uygunlu\u011fu,  ilgili  T\u00fcrk  standartlar\u0131  ve  \/veya  uygulamaya \nkonulmu\u015f Avrupa Birli\u011fi standartlar\u0131nda verilmi\u015f kriterlere g\u00f6re de\u011ferlendirilecektir.    \n46.22-  \u0130lgili Standartlar  \nTS IEC 60364-5-551 \/ 2001  Binalarda elektrik tesisat\u0131 \u2013 B\u00f6l\u00fcm 5: Elektrikli donan\u0131m\u0131n se\u00e7ilmesi \nve montaj\u0131 \u2013 Grup 55: Di\u011fer donan\u0131m \u2013 K\u0131s\u0131m 551: Al\u00e7ak gerilimli jenerat\u00f6r gruplar\u0131   \nTS ISO 8528-1   Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m \njenerat\u00f6r gruplar\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 1: Uygulama, beyan de\u011ferleri ve performans \nTS ISO 8528-2   Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m \njenerat\u00f6r gruplar\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 2: Motorlar \nTS ISO 8528-3 Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m jenerat\u00f6r \ngruplar\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 3: Jenerat\u00f6r gruplar\u0131 i\u00e7in alternatif ak\u0131m jenerat\u00f6rleri \nTS ISO 8528-4 Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m jenerat\u00f6r \ngruplar\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 4: Kontrol tertibat\u0131 ve ba\u011flama donan\u0131m\u0131 \nTS ISO 8528-5 Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m jenerat\u00f6r \ngruplar\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 5: Jenerat\u00f6r gruplar\u0131 \nTS ISO 8528-6 Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m jenerat\u00f6r \ngruplar\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 6: Deney metotlar\u0131 \nTS ISO 8528-7  Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m jenerat\u00f6r \ngruplar\u0131 - B\u00f6l\u00fcm 7: Tasar\u0131m ve \u015fartname i\u00e7in teknik bildirimler \nTS ISO 8528-8   Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m \njenerat\u00f6r gruplar\u0131 B\u00f6l\u00fcm 8: D\u00fc\u015f\u00fck g\u00fc\u00e7 jenerat\u00f6r gruplar\u0131 \u2013 \u00d6zellikler ve deneyler \n TS EN 88528-11  Gidip gelme hareketli i\u00e7ten yanmal\u0131 motorla tahrik edilen alternatif ak\u0131m \njenerat\u00f6r gruplar\u0131 \u2013 B\u00f6l\u00fcm 11: D\u00f6ner kesintisiz g\u00fc\u00e7 sistemleri - Performans kurallar\u0131 ve deney metotlar\u0131  \nTS 3205 60034-1 \/ 2005   Bir Fazl\u0131 End\u00fcksiyon Motorlar\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f154\nYED\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nYILDIRIMDAN KORUNMA (YILDIRIMLIK) TES\u0130SLER\u0130 \n47- Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan Korunma Tesisleri \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tesisleri,  bu  genel  \u015fartnamenin  di\u011fer  b\u00f6l\u00fcmlerinde  oldu\u011fu  gibi,  Avrupa \nBirli\u011finin  EN,  HD,  IEC  standartlar\u0131  dikkate  al\u0131narak  haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.  E.S.E  tipi  paratonerler  (aktif \nparatonerler) yukar\u0131da an\u0131lan EN, HD, IEC standartlar\u0131nda yeralmad\u0131\u011f\u0131ndan bu paratonerler genel teknik \n\u015fartnamede yer almam\u0131\u015ft\u0131r.  \n47.1- Kapsam  \nBu b\u00f6l\u00fcm, patlay\u0131c\u0131, kolay yan\u0131c\u0131 ve zor s\u00f6nd\u00fcr\u00fclen maddelerin ( kibrit, petrol, alkol, LPG gibi ) \nimali  ve  istifinde  kullan\u0131lan  depo  ve  binalar,  tiyatrolar,  ibadethaneler,  okullar,  sergi,  kongre  ve  kapal\u0131 \nspor salonlar\u0131, spor alanlar\u0131, hapishaneler, fabrikalar, su tevzi merkezleri, b\u00fcy\u00fck ticarethaneler, bankalar, \nk\u0131\u015flalar, depolar, silolar, oteller, i\u015fhanlar\u0131, istasyon binalar\u0131, adliye binalar\u0131, h\u00fck\u00fcmet konaklar\u0131, m\u00fczeler, \nk\u00fct\u00fcphaneler,  kre\u015fler  ve  \u00e7ocuk  yuvalar\u0131,  \u00f6\u011frenci  yurtlar\u0131,  toplu  konut  siteleri,  hastaneler  ve  benzeri \nbinalarda y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmak amac\u0131yla tesis edilecek d\u0131\u015f ve i\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131k sistemlerini kapsar. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sistemi,  bir  hacmin  y\u0131ld\u0131r\u0131m  etkilerine  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131nda  kullan\u0131lan  sistemdir. \nBu sistemde d\u0131\u015f (madde 47.3) ve i\u00e7 (madde 47.4) y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemlerinin (YKS) her ikisi de \nbulunur.  \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sistemlerinin  tasar\u0131m,  tesis,  i\u015fletme  ve  bak\u0131m  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda  IEC  62305 \nserisi, TS EN 50164 serisi standartlar\u0131na, Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Y\u00f6netmeli\u011fin 64. \nmaddesi ve ilgili dok\u00fcmanlara uyulmas\u0131 zorunludur. \n47.2-Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sisteminin  s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131,  tasar\u0131m\u0131,  tesisi  ve  bak\u0131m\u0131na  ili\u015fkin \nesaslar  \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tesisleri, TS EN  62305-1 standart\u0131nda belirlenen esaslara g\u00f6re (YKS S\u0131n\u0131f\u0131 \nI, YKS S\u0131n\u0131f\u0131 II, YKS S\u0131n\u0131f\u0131 III ve  YKS S\u0131n\u0131f\u0131 IV) s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lacak, TS EN  62305-2 standart\u0131na g\u00f6re \nhaz\u0131rlanacak  y\u0131ld\u0131r\u0131m  risk  raporu  sonucunda,  IEC  62305-3  standart\u0131na  g\u00f6re  projelendirilerek  tesis \nedilecek ve bak\u0131m\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \u0130\u00e7 YKS i\u00e7in TS EN 62305-4 standart\u0131na uyulacakt\u0131r.  \n47.2.1 Risk hesab\u0131 \nHesap y\u00f6ntemi TSE taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan IEC62305-2 standart\u0131nda bulunmaktad\u0131r. \n47.3- D\u0131\u015f y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tesisi (D\u0131\u015f YKS) \nD\u0131\u015f  YKS;  Bir  binan\u0131n  \u00fczerine  veya  yak\u0131n\u0131na  kurulacak  yeterince  y\u00fcksek  bir  direk  veya  bina \n\u00fczerine kurulacak yeterli a\u00e7\u0131kl\u0131ktaki y\u0131ld\u0131r\u0131m yakalama ucu sisteminin, indirme iletkenleri sistemi veya \nmetal konstr\u00fcksiyonlar vas\u0131tas\u0131 ile topraklama sistemine ba\u011flanmas\u0131ndan olu\u015fur.  \n47.3.1- Y\u0131ld\u0131r\u0131m yakalama ucu sistemi \nY\u0131ld\u0131r\u0131m yakalama ucu sistemi uyguland\u0131\u011f\u0131 yerde de\u015farj\u0131 ilk kar\u015f\u0131layan sistemdir. Bu sistem \u00e7ubuk \nveya \u00e7ubuklar (Franklin \u00e7ubuklar\u0131), gerilmi\u015f teller veya kafes bi\u00e7iminde ba\u011flanm\u0131\u015f iletkenlerden ya da \nbunlar\u0131n  kombinasyonundan  meydana  gelir.  Yakalama  sistemi;  Yuvarlanan  K\u00fcre  Y\u00f6ntemi  Kafes \nY\u00f6ntemi ve Koruyucu A\u00e7\u0131 Y\u00f6ntemi\u2019nden biri veye birka\u00e7\u0131 uygulanarak belirlenecek ve belirlenen YKS \ns\u0131n\u0131f\u0131na g\u00f6re ilgili Tablo-47.1\u2019de yer alan kriterlere uyulacakt\u0131r. \nTablo-47.1: YKS S\u0131n\u0131flar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131, kafes aral\u0131klar\u0131 ve koruma a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \nmaksimum de\u011ferleri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f155\nYKS \nS\u0131n\u0131f\u0131 \nYuvarlanan K\u00fcre \nMetodu\u2019na g\u00f6re k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131\nKafes Metodu\u2019na \ng\u00f6re kafes aral\u0131\u011f\u0131 \nKoruyucu A\u00e7\u0131 Metodu\u2019na  \ng\u00f6re koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \nI \nII \nIII \nIV \nr (m) \n20 \n30 \n45 \n60 \n(m) \n5x5 \n10x10 \n15x15 \n20x20 \n(\u03b1) \n\u015eekil-47.1\u2019e \nBkz. \nh: Korunacak yerin referans d\u00fczleminden itibaren yakalama ucunun y\u00fcksekli\u011fi (m) \n\u015eekil-47.1  YKS s\u0131n\u0131flar\u0131na g\u00f6re koruma a\u00e7\u0131s\u0131 de\u011ferleri \n\u00c7ubuklar,  TS  EN  50164-1\u2019e  uygun  ve  paslanmaz  \u00f6zellikteki  malzemeden  \u00fcretilmi\u015f  olmal\u0131  ve \niletken tutturma ve yap\u0131ya montaj par\u00e7as\u0131 ile kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130letkenler, \u00e7ubuklara, ekzotermik kaynak \ny\u00f6ntemi veya klemens gibi uygun bir tutturucu ile tespit edilecektir. \nAl\u00fcminyum, galvanizli \u00e7elik veya bak\u0131rdan mamul kafes iletkenleri, \u00e7at\u0131 malzemesi ile korozyon \nriski dikkate al\u0131narak se\u00e7ilecektir. Bunlar\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitleri indirme iletkenleri i\u00e7in verilen de\u011ferlere \nuygun olacakt\u0131r. B\u00fcy\u00fck boyutlu \u00e7at\u0131lar\u0131n iletken kesi\u015fme noktalar\u0131nda, iletkenlerin s\u0131cakl\u0131k etkisi ile boy \nfarkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131  tolere  edecek  ba\u011flant\u0131  d\u00fczenekleri  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Kafes  i\u00e7in  kullan\u0131lacak  iletkenler, \nTablo-47.2\u2019ye g\u00f6re belirlenen aral\u0131klarla, TS EN 50164-1\u2019e uygun paslanmaz \u00f6zellikte kro\u015felerle yap\u0131ya \nd\u00f6\u015fenecektir. \nTablo-47.2  \u0130letken tesbit noktalar\u0131n\u0131n aral\u0131klar\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f156\nYerle\u015ftirme \nYatay y\u00fczeyler \u00fczerindeki yatay iletkenler \nD\u00fc\u015fey y\u00fczeyler \u00fczerindeki yatay iletkenler \nToprak d\u00fczeyinden 20 m\u2019ye kadar d\u00fc\u015fey iletkenler \n20 m\u2019den daha y\u00fcksekte d\u00fc\u015fey iletkenler \n\u015eerit ve \u00f6rg\u00fcl\u00fc \niletkenler i\u00e7in tespit \naral\u0131klar\u0131 \n(mm) \nYuvarlak \niletkenler i\u00e7in \ntespit \naral\u0131klar\u0131 \n(mm) \n500 \n500 \n1000 \n500 \n1000 \n1000 \n1000 \n1000 \nKafes  uygulanan  \u00e7at\u0131daki  y\u00fckseklikler  (baca,  klima  kondans\u00f6r\u00fc,  uydu  anten  v.b.)  ya  kafesin  bu \nk\u0131s\u0131mlarda  devam\u0131  sa\u011flanacak  veya  bu  k\u0131s\u0131mlar\u0131n  \u00fczerinde  \u00e7at\u0131ya  paralel  yatay  gerili  iletkenler  veya \nuzun  \u00e7ubuklar  ile  koruma  alt\u0131na  al\u0131nacakt\u0131r.  Ayn\u0131  zamanda  bu  k\u0131s\u0131mlar\u0131n  iletken  par\u00e7alar\u0131  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunma sistemi ile e\u015f potansiyelde olacakt\u0131r.  \nKafes  uygulamas\u0131nda,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  temas  noktas\u0131n\u0131,  Franklin  \u00e7ubuklar\u0131  vas\u0131tas\u0131  ile  yan\u0131c\u0131  \u00e7at\u0131 \ny\u00fczeylerinden  uzakla\u015ft\u0131rmak  gereklidir.  \u0130letken  ba\u011flant\u0131  noktalar\u0131,  korozyona  kar\u015f\u0131  korunmal\u0131d\u0131r. \nBa\u011flant\u0131lar i\u00e7in c\u0131vatal\u0131 ek kullan\u0131lacaksa malzeme TS 50164 serisi standartlara, uygun olmal\u0131d\u0131r. \nMetal  \u00e7at\u0131lar  kafes  olarak  kullan\u0131lacaksa  metal  \u00e7at\u0131  kaplama  kal\u0131nl\u0131klar\u0131  Tablo-47.3\u2019e  uygun \nolacak,  aksi  durumda,  ek  kafes  olu\u015fturulacakt\u0131r.  \u0130ki  metal  aras\u0131  izole  \u00e7at\u0131larda,  metal  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131  olarak, \nizole  k\u00f6p\u00fck  malzemenin  bir  y\u00fcz\u00fcndeki  metal  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131  dikkate  al\u0131nacakt\u0131r.  Bu  \u00e7at\u0131larda,  yal\u0131t\u0131m\u0131 \nbozmadan e\u015fpotansiyel ba\u011flama sa\u011flanacakt\u0131r. \nTablo-47.3: Yakalama ucu sistemlerinde kullan\u0131lacak en k\u00fc\u00e7\u00fck metal kal\u0131nl\u0131klar\u0131 \nYKS S\u0131n\u0131f\u0131 \nI-IV \nMalzeme \nDemir \nTitanyum \nBak\u0131r \nAl\u00fcminyum \n\u201ct\u201d kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 (mm) \n4 \n4 \n5 \n7 \n47.3.2- \u0130ndirme iletkenleri sistemi \n\u0130ndirme iletkenleri, yap\u0131n\u0131n iletken b\u00f6l\u00fcmleri ile e\u015fpotansiyel ba\u011flama sa\u011flanacak \u015fekilde, en k\u0131sa \nyoldan, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 birden fazla paralel kolla topraklama sistemine iletecek \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r.  \n\u0130ndirme  iletkenleri  Tablo  47.4\u2019de  belirtilen  aral\u0131klarla  \u00e7ekilmeli,  minimum  kesitleri  ise  Tablo-\n47.5\u2019e  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  \u0130ni\u015f  iletkenleri  b\u00fck\u00fclme  \u015fekilleri  ve  di\u011fer  detayl\u0131  bilgiler  IEC  62305-3\u2019te \nverilmi\u015ftir.  \n\u0130ndirme  iletkenleri  zemine  yak\u0131n,    koruyucu  boru  ile  test  klemensi  aras\u0131nda  yak\u0131n  bir  noktada, \npaslanmaz \u00f6zellikte numaral\u0131 etiketle i\u015faretlenmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f157\n\u0130ndirme iletkenlerinin yap\u0131 malzemesi ile korozyon ili\u015fkisi incelenmeli, iletkenleri tutturmak i\u00e7in \nkullan\u0131lan  kro\u015feler,  TS  50164  serisi  standartlara  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  \u00c7at\u0131  yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n  bozulmas\u0131n\u0131n \nistenilmedi\u011fi mahallerde plastik malzemeler de kullan\u0131labilir. \n\u0130ni\u015f iletkeni zemin d\u00fczeyine indi\u011fi yerde;  2,5 m'lik k\u0131sm\u0131 toprak \u00fcst\u00fcnde, 0,5 m'lik k\u0131sm\u0131 toprak \nalt\u0131nda  kalacak  bi\u00e7imde  d\u0131\u015f  mekanik  etkilere  kar\u015f\u0131  korunacakt\u0131r.  Koruyucu  boru  1\u00bc''  \u00e7ap\u0131nda  3  m \nboyunda  galvaniz  boru  olacakt\u0131r.  Koruyucu  boru,  iletken  ile  korozyon  yapabilecek  \u00f6zellikte  olursa, \niletken  ve  koruyucu  boru  birbirinden  yal\u0131t\u0131lacak  ancak,  e\u015fpotansiyel  ba\u011flama  kesinlikle  sa\u011flanacakt\u0131r. \nBunun i\u00e7in koruyucu borunun \u00fcst k\u0131sm\u0131nda koruyucu ile iletken irtibatland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  \nDo\u011fal  indirme  iletkenleri  hari\u00e7  her  bir  ini\u015f  iletkeni  bir  test  noktas\u0131  olarak  kabul  edilerek  ini\u015f \niletkenleri ve topraklamadan gelen iletkenler, \u00f6l\u00e7\u00fcm esnas\u0131nda birbirinden ayr\u0131labilecek bir test (\u00f6l\u00e7me) \nklemensi  ile  birle\u015ftirilecektir.  Test  klemensi  d\u0131\u015f  ortam  ko\u015fullar\u0131na  kar\u015f\u0131  dayan\u0131kl\u0131  olacak  ve  koruyucu \nborunun 200-300 mm \u00fczerine konulacakt\u0131r.  \n\u0130stenilmesi halinde test (\u00f6l\u00e7me) klemensinin \u00fczerine Y\u0131ld\u0131r\u0131m Darbe Say\u0131c\u0131 konulabilir. \nTablo-47.4 \u0130ndirme iletken aral\u0131klar\u0131 \nYKS S\u0131n\u0131f\u0131 \n\u0130ndirme iletken aral\u0131\u011f\u0131 (m) \nI \nII \nIII \nIV \n10 \n10 \n15 \n20 \nTablo-47.5\/a Yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131, yakalama iletkenleri ve indirme iletkenleri i\u00e7in malzeme, \nminimum iletken kesitleri ve konfig\u00fcrasyonlar\u0131 \nMalzeme \nKonfig\u00fcrasyon \nKalay kapl\u0131 bak\u0131r(1)  Dolu \u015ferit \nBak\u0131r \nAl\u00fcminyum \nDolu \u015ferit \nSom yuvarlak(7) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak(3,4) \nSom yuvarlak(7) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nDolu \u015ferit \nSom yuvarlak \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nAl\u00fcminyum ala\u015f\u0131m  Dolu \u015ferit \nSom yuvarlak \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak(3) \nDolu \u015ferit \nS\u0131cak dald\u0131rma \nMinimum \nkesitler \n(mm2) \n50(8)\n50(8) \n50(8) \n200(8) \n50(8) \n50(8) \n50(8) \n70 \n50(8) \n50(8) \n50(8) \n50 \n50(8) \n200(8) \n50(8)\nYorumlar (10) \n2 mm min .kal\u0131nl\u0131k \n8 mm \u00e7ap \nHer bir \u00f6rg\u00fcn\u00fcn \u00e7ap\u0131 min 1,7 mm \n16 mm \u00e7ap \n2 mm min. kal\u0131nl\u0131k \n8 mm \u00e7ap \nHer bir \u00f6rg\u00fcn\u00fcn \u00e7ap\u0131 min 1,7 mm \n3 mm min. kal\u0131nl\u0131k \n8 mm \u00e7ap \nHer bir \u00f6rg\u00fcn\u00fcn \u00e7ap\u0131 min 1,7 mm \n2,5 mm min. kal\u0131nl\u0131k \n8 mm \u00e7ap \nHer bir \u00f6rg\u00fcn\u00fcn \u00e7ap\u0131 min 1,7 mm \n16 mm \u00e7ap \n2,5 mm min. kal\u0131nl\u0131k \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f158\ngalvaniz \u00e7elik(2) \nPaslanmaz \u00e7elik(5)  Dolu \u015ferit(6) \nSom yuvarlak(9) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak(3,4.9) \n50 \n50(8) \n200(8) \n50(8) \n50 \n70(8) \n200(8) \n(1) S\u0131cak dald\u0131rma ya da elektroliz y\u00f6ntemi ile kaplamada min .kaplama kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 1\u00b5m \n8 mm \u00e7ap \nHer bir \u00f6rg\u00fcn\u00fcn \u00e7ap\u0131 min 1,7 mm \n16 mm \u00e7ap \n2 mm min .kal\u0131nl\u0131k \n8 mm \u00e7ap \nHer bir \u00f6rg\u00fcn\u00fcn \u00e7ap\u0131 min 1,7 mm \n16 mm \u00e7ap \nSom yuvarlak(6) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak(3,4) \nolacakt\u0131r. \n(2) Kaplama  p\u00fcr\u00fczs\u00fcz,  s\u00fcrekli  ve  minimum  50  \u00b5m  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131  ile  paslanmadan  ba\u011f\u0131ms\u0131z \nolacakt\u0131r. \n(3) Sadece  yakalama  u\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  uygulanabilir.  R\u00fcz\u011far  y\u00fcklemesi  gibi  mekanik \ndayan\u0131m\u0131n kritik olmad\u0131\u011f\u0131 uygulamalarda 10 mm \u00e7ap max.1 m uzunlukta yakalama \nucu tutturma aparatlar\u0131yla kullan\u0131labilir. \n(4) Sadece topraklama \u00e7ubu\u011fu ba\u011flant\u0131s\u0131na uygulanabilir. \n(5) Krom \u2265 % 16; Nikel \u2265 % 8 ; Karbon  \u2264 % 0,07 \n(6) Beton  i\u00e7ine  g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f  ve  \/  veya  yan\u0131c\u0131  malzeme  ile  direkt  temas\u0131  olan  paslanmaz \n\u00e7elik i\u00e7in minimum \u00f6l\u00e7\u00fcler som yuvarlak iletken i\u00e7in (10 mm \u00e7ap\u0131nda) 78 mm2 ve \ndolu \u015ferit i\u00e7in (min.3 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda) 75 mm2 ye art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 tavsiye edilir. \n(7) 50 mm2 (8 mm \u00e7ap) mekanik dayan\u0131m\u0131n \u00f6nemsenmedi\u011fi uygulamalarda 28 mm2 (6 \nmm \u00e7ap) d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilir. \n(8) E\u011fer  \u0131s\u0131l  ve  mekanik  fakt\u00f6rler  \u00f6nemli  ise,  bu  \u00f6l\u00e7\u00fcler  dolu  \u015ferit  i\u00e7in  60  mm2  ye, \nyuvarlak iletken i\u00e7in 78 mm2 ye art\u0131r\u0131labilir. \n(9) 10000 kJ\/\u2126 un spesifik enerjisi i\u00e7in erimeye kar\u015f\u0131 minimum kesitler Bak\u0131r 16 mm2, \nAl\u00fcminyum 25 mm2, \u00c7elik 50 mm2 ve paslanmaz \u00e7elik 50 mm2dir. \n(10) Kal\u0131nl\u0131k, geni\u015flik ve \u00e7ap i\u00e7in tolerans \u00b1 % 10 tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nTablo-47.5\/b Ku\u015faklama baras\u0131ndan topraklama sistemine ya da farkl\u0131 ku\u015faklama baralar\u0131na \nba\u011flanacak ba\u011flant\u0131 iletkenlerinin minimum kesitleri \nYKS S\u0131n\u0131f\u0131 \nMalzeme \nKesit \n(mm2) \nI - IV  \nBak\u0131r \nAl\u00fcminyum \n\u00c7elik \n14 \n22 \n50 \nTablo-47.5\/c \u0130\u00e7 metal tesisatlar\u0131n ku\u015faklama baras\u0131na ba\u011flant\u0131 iletkenlerinin minimum kesitleri \nYKS S\u0131n\u0131f\u0131 \nMalzeme \nKesit mm2\nI - IV \nBak\u0131r \nAl\u00fcminyum \n\u00c7elik \n5 \n8 \n16 \n47.3.2.1- Korunacak yap\u0131dan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n\f159\nYakalama ucu sistemi ve indirme iletkeni sistemi, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 yolunun korunan yap\u0131 ile temas \netmeyecek bi\u00e7imde konumland\u0131\u011f\u0131 bir YKS dir. (Yap\u0131 yak\u0131n\u0131nda bulunan yeterince y\u00fcksek metal direkle \nd\u0131\u015f YKS kurulmas\u0131 gibi.) \nBinaya ve e\u015fpotansiyel ba\u011flama sistemine sadece toprak d\u00fczeyinde ba\u011flanan YKS\u2019 ler yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \nYKS\u2019 ler olarak tan\u0131mlan\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  binadaki  indirme  iletkenlerinden  akmas\u0131  s\u0131ras\u0131nda,  e\u015fpotansiyel  ba\u011flanm\u0131\u015f  i\u00e7 \niletken b\u00f6l\u00fcmlerin yap\u0131da ya da i\u00e7indekilerde hasara neden olabilece\u011fi durumlarda yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS \nkullan\u0131lmas\u0131 tavsiye edilir. \nKorunacak  yap\u0131dan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  YKS\u2019  ler  Madde  47.4.1\u2019deki  ay\u0131rma  aral\u0131klar\u0131na  sad\u0131k  kal\u0131narak \nyap\u0131n\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  ile  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n  yaln\u0131zca  toprak  d\u00fczeyinde  yap\u0131lmas\u0131  ko\u015fulu  ile  yal\u0131tkan \nmalzemeden (tu\u011fla,ah\u015fap vb.) yap\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131lara da uygulan\u0131r. \n47.3.2.2- Korunacak yap\u0131dan yal\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS  \nYakalama  ucu  sistemi  ve  indirme  iletkeni  sisteminin,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  yolunun  korunan  yap\u0131  ile \ntemas edecek bi\u00e7imde konumland\u0131\u011f\u0131 bir YKS dir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  \u00e7arpma  noktas\u0131ndaki  ya  da  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan  iletkenler  \u00fczerindeki  \u0131s\u0131l  etkiler \nyap\u0131ya  ya  da  korunacak  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7indekilerde  hasara  neden  olabilece\u011finden  YKS  iletkenleri  ile \nalevlenebilir malzeme aras\u0131nda.( Alevlenebilir kaplama ya da  duvarlar varsa..) \nen az 10 cm a\u00e7\u0131kl\u0131k olmal\u0131d\u0131r \nD\u0131\u015f YKS iletkenlerinin konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 YKS tasar\u0131m\u0131na temel olu\u015fturur ve korunacak yap\u0131n\u0131n \n\u015fekline, istenen koruma d\u00fczeyine ve kullan\u0131lan geometrik tasar\u0131m y\u00f6ntemine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yakalama ucunun \ntasar\u0131m\u0131,  yap\u0131n\u0131n  koruma  b\u00f6lgesini  ortaya  \u00e7\u0131kar\u0131r  ve  genellikle  indirme  iletkenlerinin,  topraklama \nsisteminin  ve  i\u00e7  YKS\u2019nin  tasar\u0131m\u0131  ona  uygun  yap\u0131l\u0131r.  Kom\u015fu  binalar  YKS\u2019ye  sahip  ise  s\u00f6z  konusu \nbinan\u0131n YKS\u2019sine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \n 47.3.2.3- \u0130ndirme iletkeni olarak kullan\u0131labilecek do\u011fal bile\u015fenler  \nBir yap\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmleri do\u011fal indirme iletkenleri say\u0131labilir: \ni) A\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayan metal tesisler: \n- \n- \n\u0130letkenler boyunca ek yerleri en az say\u0131da olmal\u0131d\u0131r.  \nEk yerleri termokaynak, kaynak, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, kelep\u00e7eleme, vidalama, civata somun vb. \nd\u00fczenler ile g\u00fcvenlik alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \nKesitler en az indirme iletkenleri i\u00e7in belirlenen kesitlere e\u015fit olmal\u0131d\u0131r. \n- \nNot: Alt yap\u0131 hizmet borular\u0131n\u0131n indirme iletkeni olarak kullan\u0131lmas\u0131 yasakt\u0131r.   \nii) Yap\u0131n\u0131n demir donat\u0131s\u0131, \niii) \u00c7elik yap\u0131 iskeleti, \nNot:  \u00d6n gerilmeli beton kullan\u0131lan yap\u0131larda beton i\u00e7indeki gerilmi\u015f demir donat\u0131 YKS bile\u015feni \nolarak kullan\u0131lmaz. \niv)  A\u015fa\u011f\u0131daki  ko\u015fullar\u0131  sa\u011flayan  giydirme  cephe  elemanlar\u0131,  profil  raylar  ve  metal \ny\u00fczeylerin mesnetleri: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f160\n-          \u00d6l\u00e7\u00fcleri  indirme  iletkenleri  kurallar\u0131na  uygun  olmal\u0131  ve  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131  0,5  mm\u2019den    az \nolmamal\u0131d\u0131r. \n-        D\u00fc\u015fey do\u011frultudaki elektriksel s\u00fcreklilikler, ek yerlerinin sa\u011flanmas\u0131 ile ilgili \u00f6zellik- \nlere uygun olmal\u0131 veya metal b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131ndaki aral\u0131k 1 mm\u2019den fazla olmamal\u0131 ve \niki eleman aras\u0131ndaki bindirme en az 100 cm2 olmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7elik  yap\u0131n\u0131n  iskeleti  veya  beton  i\u00e7indeki  demir  donat\u0131  indirme  iletkeni  olarak  kullan\u0131l\u0131yorsa, \nyatay halka iletkenleri gereksizdir. \n47.3.3 - Topraklama sistemi \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  tehlikeli  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim  riskini  minimize  edecek  \u015fekilde  topra\u011fa  iletilmesi  i\u00e7in, \ntopraklama  sisteminin  bi\u00e7imi  ve  \u00f6l\u00e7\u00fcleri  \u00f6nemlidir.  Bununla  birlikte,  topraklama  direnci  10  \u2126  veya \nalt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma bak\u0131m\u0131ndan, birle\u015ftirilmi\u015f bir topraklama sistemi kullan\u0131l\u0131r ve bu uygulama \nher amaca (\u00f6rne\u011fin, y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma, al\u00e7ak gerilimli g\u00fc\u00e7 sistemleri, ileti\u015fim sistemleri) uygundur. \nTopraklama sistemi Madde 47.4.1\u2019e uygun olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nNot:  Farkl\u0131  malzemenin  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  topraklama  sistemleri  aralar\u0131nda  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda  \u00f6nemli \nkorozyon problemleri ortaya \u00e7\u0131kabilir. \n47.3.3.1 - Topraklay\u0131c\u0131lar (topraklama elektrotlar\u0131) \nA\u015fa\u011f\u0131daki tiplerde topraklay\u0131c\u0131lar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n- Bir veya daha \u00e7ok halka topraklay\u0131c\u0131lar, \n- D\u00fc\u015fey (veya e\u011fimli) topraklay\u0131c\u0131lar, \n- Y\u0131ld\u0131z topraklay\u0131c\u0131lar, \n- Temel topraklama, \n- G\u00f6zl\u00fc topraklay\u0131c\u0131. \nD\u00fczg\u00fcn da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da iletken, tek uzun iletken yan\u0131nda tercih edilmelidir.  \nTopraklay\u0131c\u0131lar\u0131n  YKS  s\u0131n\u0131flar\u0131na  kar\u015f\u0131l\u0131k  olan  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  uzunluklar\u0131,  de\u011fi\u015fik \ntoprak \n\u00f6zdiren\u00e7lerine  g\u00f6re  \u015eekil-47.2\u2019de  verilmi\u015ftir.  Tablo-47.6\u2019da  ise  topraklama  elektrodlar\u0131n\u0131n  malzeme, \nkonfig\u00fcrasyon ve minimum \u00f6l\u00e7\u00fcleri verilmi\u015ftir. \n47.3.3.2- Topraklama d\u00fczenlemeleri \n Topraklama sistemleri i\u00e7in topraklay\u0131c\u0131lar\u0131n d\u00fczenlemelerinde iki esas tip uygulan\u0131r. \n47.3.3.2.1- A tipi d\u00fczenleme \nBu  tip  d\u00fczenleme,  herbir  indirme  iletkenine  ba\u011fl\u0131,  korunulan  yap\u0131  d\u0131\u015f\u0131na  yerle\u015ftirilmi\u015f  yatay  ve \ndikey topraklama elektrotlar\u0131ndan olu\u015fur.  \nA d\u00fczenleme tipinde toprak elektrotlar\u0131n\u0131n toplam say\u0131s\u0131 2\u2019den az olmamal\u0131d\u0131r. \nHer  bir  ini\u015f  iletkeninin  bitimindeki  her  bir  toprak  elektrodunun  en  az  uzunlu\u011fu,  \u015eekil-47.2\u2019de \ng\u00f6sterilen yatay elektrotlar\u0131n en az uzunlu\u011fu l1 olmak \u00fczere, \nYatay elektrodlar i\u00e7in                                             l1 \nD\u00fc\u015fey elektrodlar (veya e\u011fimli )   i\u00e7in              0,5l1 \nBirle\u015fik (yatay ve d\u00fc\u015fey) elektrotlar i\u00e7in               toplam uzunluk  \ndikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil- 47.2\u2019de belirtilen en az uzunluklar, bir topraklama sisteminin direncinin 10 \u2126\u2019dan daha az \nolacak \u015fekilde elde edilmesi ko\u015fuluyla dikkate al\u0131nmayabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fNot : A tipi d\u00fczenleme k\u00fc\u00e7\u00fck toprak \u00f6zdirenci ve k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131lar i\u00e7in uygundur. \n161\nNot: S\u0131n\u0131f  III ve S\u0131n\u0131f  IV toprak direncinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. \n\u015eekil- 47.2 - YKS s\u0131n\u0131f\u0131na g\u00f6re her bir elektrodun minimum l1 uzunlu\u011fu \n47.3.3.2.2 B tipi d\u00fczenleme \nBu  tip  d\u00fczenleme  korunan  yap\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f\u0131ndan,  toplam  uzunlu\u011funun  en  az  %  80\u2019i  topra\u011f\u0131n  i\u00e7inde \nolacak \u015fekilde toprakla temasta bir halka iletken, veya temel topraklama elektrodunu i\u00e7erir.  \nHalka topraklama elektrodu i\u00e7in (veya temel topraklama elektrodu),  halka topraklama elektrodu \ntaraf\u0131ndan kaplanan alan\u0131n re yar\u0131\u00e7ap\u0131 de\u011feri, l1 de\u011ferinden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmamal\u0131d\u0131r. \nre \uf0b3  \n1l\nl1,YKS S\u0131n\u0131f I, II, III ve IV\u2019e g\u00f6re \u015eekil-47.2\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u0130stenen l1 de\u011feri, uygun rE de\u011ferinden daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funda, ilave yatay veya d\u00fc\u015fey(veya e\u011fimli) \nelektrotlar, a\u015fa\u011f\u0131daki denklemler ile verilen yatay lr ve d\u00fc\u015fey  lv tekil uzunluklar\u0131 ile eklenmelidir.  \n          ve \nl\nr\nl\n\uf02d\uf03d 1\n(\nl\n\uf03d\n\uf02d\n1\nr\ne\nr\ne\n2\/1\n)\nl\nv\n\u0130lave  elektrotlar,  ini\u015f  iletkenlerinin  devam\u0131  olacak  \u015fekilde  tesis  edilmelidir.  Gerekli  oldu\u011fu \ndurumlarda  tesis  edilecek  di\u011fer  ilave  elektrotlar,  halka  topraklama  elektroduna  e\u015fit  aral\u0131klarla \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n47.3.3.3- Topraklama elektrotlar\u0131n\u0131n tesis edilmesi \nHalka  topraklama  elektrodu  tercihen  (B  tipi  d\u00fczenleme).0.5  m\u2019ye  kadar  bir  derinlikte  ve  d\u0131\u015f \nduvarlar\u0131n \u00e7evresinden yakla\u015f\u0131k 1 m kadar bir uzakl\u0131kta g\u00f6m\u00fclmelidir. \nToprak  elektrotlar\u0131  (A  tipi  d\u00fczenleme)  \u00fcst  ucu  0.5  m\u2019ye  kadar  bir  derinlikte  tesis  edilmelidir  ve \ntoprak  i\u00e7indeki  elektriksel  kuplaj  etkilerini  en  aza  indirgemek  i\u00e7in  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011fu  kadar  e\u015fit  aral\u0131kl\u0131 \nbi\u00e7imde tesis edilmelidir. (2 elektrot aras\u0131ndaki mesafe elektrot boyunun 2 kat\u0131ndan az olmamal\u0131d\u0131r.) \nToprak elektrotlar\u0131, muayeneye izin verecek \u015fekilde tesis edilmelidir. \n47.3.3.4- Do\u011fal toprak elektrotlar\u0131 \nBetonun  demir  donat\u0131s\u0131  veya  di\u011fer  uygun  yer  alt\u0131  metal  yap\u0131lar\u0131  (metal  su  borular\u0131  vb.), \nkarakteristikleri  sa\u011fl\u0131yorsa,  bir  topraklama  elektrotu  olarak  kullan\u0131labilir.  Betonun  demir  donat\u0131s\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\ftopraklama  elektrotu  olarak  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  aralar\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131lara,  betondaki  mekanik  ayr\u0131lmalar\u0131n \n\u00f6nlenmesi i\u00e7in \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmelidir. \nNot:  \u00d6n gerilmeli beton kullan\u0131lan yap\u0131larda beton i\u00e7indeki gerilmi\u015f demir donat\u0131 YKS bile\u015feni \nolarak kullan\u0131lmaz. \nTablo-47.6  Korozyon ve Mekanik Dayan\u0131m Bak\u0131m\u0131ndan Topraklay\u0131c\u0131 Malzemelerin Tipleri ve \nMinimum Boyutlar\u0131 \n162\nMinimum boyutlar \nMalzeme \nTopaklay\u0131c\u0131 \n\u00e7e\u015fidi \n\u00c7ap \n(mm) \n\u0130letken \nKesit \n(mm2 ) \nKal\u0131nl\u0131\nk (mm)\nKaplama\/D\u0131\u015f k\u0131l\u0131f \nTekil \nde\u011ferler \n(\uf06dm) \n63 \nOrtalama \nde\u011ferler \n(\uf06dm) \n70 \n70 \n55 \n70 \n50 \n63 \n47 \n63 \n1000 \n2000 \n90 \n90 \n3 \n3 \n2 \n25 \n16 \n10 \n8 \n15 \n14,2 \n90 \n100 \n50 \n2 \n25 3) \n25 \n25 \n50 \n25 \n1,8* \n20 \n1,8* \n1,8* \n2 \n2 \n1 \n20 \n1000 \n5 \n40 \n\u015eerit2) \nProfil \n(levhalar \nd\u00e2hil) \nBoru \nDerin \ntopraklay\u0131c\u0131lar \ni\u00e7in yuvarlak \n\u00e7ubuk \nY\u00fczeysel \ntopraklay\u0131c\u0131lar \ni\u00e7in yuvarlak \ntel \nY\u00fczeysel \ntopraklay\u0131c\u0131lar \ni\u00e7in yuvarlak \ntel \nDerin \ntopraklay\u0131c\u0131lar \ni\u00e7in yuvarlak \n\u00e7ubuk \nDerin \ntopraklay\u0131c\u0131lar \ni\u00e7in yuvarlak \n\u00e7ubuk \n\u015eerit \nY\u00fczeysel \ntopraklay\u0131c\u0131lar \ni\u00e7in yuvarlak \ntel \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc iletken\nBoru \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc iletken\n\u015eerit \n\u00c7elik \nS\u0131cak \ndald\u0131rma \ngalvaniz \nKur\u015fun 1) \nk\u0131l\u0131fl\u0131 \nS\u0131vanm\u0131\u015f \nbak\u0131r \nk\u0131l\u0131fl\u0131 \nElektroliti\nk bak\u0131r \nkaplamal\u0131 \n\u00c7\u0131plak \nBak\u0131r \nKalayl\u0131 \nGalvanizli \nKur\u015fun 1)  \u00d6rg\u00fcl\u00fc iletken\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f163\nk\u0131l\u0131fl\u0131 \nYuvarlak tel \n25 \n1000 \n*)  \u00d6rg\u00fcl\u00fc iletkeni olu\u015fturan her bir tel i\u00e7in \n1)  Beton i\u00e7ine do\u011frudan g\u00f6m\u00fclenler i\u00e7in uygun de\u011fildir \n2)  Kenarlar\u0131 yuvarlat\u0131lm\u0131\u015f, so\u011fuk \u00e7ekme veya kesilmi\u015f \u015feritler \n3)  Deneyimlere dayanarak korozyon ve mekanik a\u015f\u0131nma tehlikesinin \u00e7ok az oldu\u011fu tespit \nedilirse ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullarda 16mm2 kullan\u0131labilir. \n47.3.4 - Kro\u015fe ile tutturma ve ek yerleri  \n47.3.4.1  -  Kro\u015fe  ile  tutturma:  Yakalama  u\u00e7lar\u0131  ve  indirme  iletkenleri,  elektrodinamik  veya \nistenmeyen mekanik kuvvetler (\u00f6rne\u011fin, titre\u015fim, kar k\u00fctlesi kaymalar\u0131 vb) iletkenlerin kopmas\u0131na veya \ngev\u015femesine sebep olmayacak bi\u00e7imde s\u0131k\u0131ca tespit edilmelidir. \n47.3.4.2 - Ek yerleri: \u0130letkenler boyunca ek yerleri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca en az say\u0131da olmal\u0131d\u0131r. Ek \nyerleri  pirin\u00e7  kayna\u011f\u0131,  kaynak,  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma,  vidalama,  c\u0131vata  somun  gibi  d\u00fczenler  ile  g\u00fcvenlik  alt\u0131na \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n47.4 - \u0130\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemi (\u0130\u00e7 YKS) \n\u0130\u00e7  YKS;  korunan  hacmin  i\u00e7inde  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  elektromanyetik  etkilerini  azaltmak  \u00fczere  d\u0131\u015f \nYKS\u2019ye ek olarak al\u0131nan t\u00fcm \u00f6nlemler olup; e\u015fpotansiyel ba\u011flama ve  darbe koruma d\u00fczenleri  (DKD) \nolarak iki b\u00f6l\u00fcmde incelenmi\u015ftir.  \n47.4.1- E\u015fpotansiyel ba\u011flama \n    Ana Pano \nKalorifer borular\u0131 \nGaz borular\u0131 \nAnten \nBanyo,du\u015f \n  Y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131k \nBina demir donat\u0131s\u0131 \nSu borular\u0131 \nDi\u011fer metal \naksam \nAna potansiyel dengeleme baras\u0131 \nTemel \nTopraklama \n\u015eekil 47-3 \nE\u015fpotansiyel  ba\u011flama  i\u015flemi,  korunan  hacim  i\u00e7inde  yang\u0131n  ve  patlama  tehlikesini  ve  ya\u015fam \ntehlikesini azaltmak i\u00e7in al\u0131nan \u00e7ok \u00f6nemli bir tedbirdir. \nE\u015fpotansiyel  ba\u011flama,  potansiyel  dengeleme  iletkenlerinin  ve  Darbe  koruma  d\u00fczenlerinin \nYKS\u2019ye,  yap\u0131n\u0131n  metal  iskeletine,  metal  tesisata,  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmlere  ve  korunan  hacim  i\u00e7indeki \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f164\nelektrik  ve  haberle\u015fme  tesisat\u0131na  ba\u011flanmas\u0131  ile  elde  edilir.(Bkz.  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar \nY\u00f6netmeli\u011fi) \nBir YKS tesis edildi\u011finde, korunan hacim d\u0131\u015f\u0131ndaki metal aksam etkilenebilir. D\u0131\u015f metal aksam\u0131n \ne\u015fpotansiyel ku\u015faklanmas\u0131 da gerekli olabilir. Bir d\u0131\u015f YKS tesis edilmedi\u011finde, ancak korunan hacime \ngiren  hizmet  tesisleri  \u00fczerine  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  etkilerinden  korunmak  isteniliyorsa,  e\u015fpotansiyel  ba\u011flama \nsa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \nHer bir binada ya da tesiste ana koruma iletkeni, ana topraklama iletkeni, ana topraklama ba\u011flant\u0131 \nucu  ve  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  (  gaz,  su  gibi  bina  i\u00e7indeki  besleme  sistemlerinin  metal  borular\u0131,  yap\u0131sal \ntakviyeli  betonun  ana  metal  demirleri,  \u00e7elik  iskeletli  yap\u0131,  merkezi  \u0131s\u0131tma  ve  klima  sistemleri,  rayl\u0131 \nsistem  topra\u011f\u0131,  ileti\u015fim  sistemi  topraklamas\u0131,  anten  tesisat\u0131  i\u00e7in  topraklama  iletkeni,  DKD\u2019lerin \ntopraklama iletkenleri, cihazlar i\u00e7in fonksiyon topraklamas\u0131, y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131k sistemi topraklamas\u0131 vb.) ana e\u015f \npotansiyel ku\u015faklama baras\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \nE\u015fpotansiyel  ba\u011flaman\u0131n  temin  edilemedi\u011fi  yerlerde,  IEC  62305-3  de  tan\u0131mlanan  \u015fartlara \nuyulmal\u0131d\u0131r.  \nE\u015fpotansiyel  ba\u011flaman\u0131n  temin  edilemedi\u011fi  yerlerde  tehlikeli  k\u0131v\u0131lc\u0131mlardan  ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131  i\u00e7in \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan Korunma Sistemi ile metal tesisatlar aras\u0131nda ve hatlar ile d\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda s \nay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131, d g\u00fcvenlik uzakl\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmal\u0131d\u0131r.  s\u2265 d \nd= ki. ( kc\/ km). L (m)     \nki: YKS\u2019nin se\u00e7ilen koruma d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131d\u0131r.  \nkc: \u0130ni\u015f iletkeni say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r  \nkm: Elektriksel yal\u0131t\u0131m malzemesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.  \nL  (m):  Ay\u0131rma  mesafesinin  dikkate  al\u0131nd\u0131\u011f\u0131  noktadan,  ini\u015f  iletkeni  veya  yakalama  sistemi \nboyunca en yak\u0131n e\u015f potansiyel ku\u015faklama noktas\u0131na kadar olan  mesafedir. \nYKS S\u0131n\u0131f\u0131 \nI \nII \nIII ve IV \n\u0130ni\u015f say\u0131s\u0131 \n1 \n2 \n4 ve daha fazla \nMalzeme \nHava \nBeton, Tu\u011fla \nTablo-47.7  ki de\u011ferleri \nki \n0,08 \n0,06 \n0,04 \nTablo-47.8  kc de\u011ferleri \nkc \n1 \n1\u2026.0,5 \n1\u2026.1\/n \nTablo-47.9  km de\u011ferleri \nkm \n1 \n0.5 \nNot: Ardarda bir ka\u00e7 yal\u0131t\u0131m malzemesi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, en k\u00fc\u00e7\u00fck \nkm de\u011feri dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f165\n47.4.2- Darbe koruma d\u00fczenleri (DKD)   \nY\u0131ld\u0131r\u0131m ve anahtarlama olaylar\u0131 nedeniyle olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m ve gerilimlere darbe denir. DKD\u2019ler \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131, atmosferik bo\u015falmalar veya anahtarlama olaylar\u0131 sonucu olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 gerilim ve ak\u0131mlar\u0131 \ns\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. DKD\u2019ler a\u015f\u0131r\u0131 gerilim darbelerini s\u0131n\u0131rlayan ve a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mlar\u0131 b\u00f6len en az bir \nadet do\u011frusal olmayan bile\u015fen i\u00e7eren d\u00fczenlerdir. DKD\u2019ler faz-faz, faz-toprak, faz-n\u00f6tr veya n\u00f6tr-toprak \naras\u0131na ba\u011flanabilir. \u0130\u00e7 tesisat koruma bi\u00e7imine ba\u011fl\u0131 olarak tesis edilirler.(TT, TN vs.) \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  d\u0131\u015f  y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131k  sisteminin  topraklama  tesisat\u0131  \u00fczerinden  topra\u011fa \nula\u015f\u0131rken  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  de  yap\u0131  i\u00e7indeki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlere  (  metal  aksamlar\u0131,  elektrik  sistemleri  ve \ntelekominikasyon hatlar\u0131 vb.) da\u011f\u0131l\u0131r (\u015eekil -47.3). Bu nedenle elektronik ekipmanlar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in \nDKD\u2019ler kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nDKD\u2019ler IEC 61643-1 ve IEC 61643-2 standartlar\u0131nda belirtilen \u015fartlar\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \nDKD\u2019ler Y\u0131ld\u0131r\u0131m Koruma B\u00f6lgelerine g\u00f6re tesis edilecektir.   \nT\u00fcm DKD\u2019lerin \u00e7al\u0131\u015f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 test edilebilecektir.  \n\u015eekil 47.3  Binaya d\u0131\u015far\u0131dan gelen hatlar\u0131n ana e\u015fpotansiyel baraya ba\u011flanmas\u0131 \n\u015eekil 47.4 - E\u015fpotansiyel ba\u011flant\u0131l\u0131 bir yap\u0131da y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n genel da\u011f\u0131l\u0131m \u015femas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fDarbe  koruma  d\u00fczenlerin  uygulanabilmesi  i\u00e7in  tesiste  e\u015fpotansiyel  ba\u011flama  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nE\u015fpotansiyel ba\u011flaman\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 mevcut binalarda i\u00e7 YKS sisteminin kurulabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle \ne\u015fpotansyel  ku\u015faklama  tesis  edilecek  ve  yap\u0131  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne \nuygun hale getirilecektir. \n166\n47.4.3- Y\u0131ld\u0131r\u0131m koruma b\u00f6lgeleri (YKB) \nY\u0131ld\u0131r\u0131m Koruma B\u00f6lgeleri a\u015fa\u011f\u0131da tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.  \n47.4.3.1- D\u0131\u015f b\u00f6lgeler  \nYKB 0 B\u00f6lgesi:  Bu b\u00f6lge iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r; \nYKB  0A  B\u00f6lgesi:  Do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131na  maruz  kal\u0131nan  ve  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n \nelektromanyetik alan etkisinin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgedir. \u0130\u00e7 sistemler y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tamam\u0131na maruz kal\u0131r. \nYKB  0B  B\u00f6lgesi:  Do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131na  kar\u015f\u0131  korumal\u0131d\u0131r  ancak  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \nelektromanyetik alan\u0131na maruz kalan b\u00f6lgedir. \u0130\u00e7 sistemler a\u015f\u0131r\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m darbelerinin bir k\u0131sm\u0131na maruz \nkal\u0131r. \n47.4.3.2- \u0130\u00e7 B\u00f6lgeler ( Do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmalar\u0131na kar\u015f\u0131 korumal\u0131)  \nYKB  1  B\u00f6lgesi:  Bu  b\u00f6lgede,  ak\u0131m  payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r  ve  DKD\u2019ler  yard\u0131m\u0131yla  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m \ns\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r . \nYKB  2.n  B\u00f6lgesi:  Bu  b\u00f6lge  YKB  1  B\u00f6lgesi  i\u00e7inde  olu\u015fturulmu\u015f  olup  \u00f6zel  ekranlama \ntamamen  kaplanmas\u0131)  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \nile  y\u00fczeyin  kafes  \u015feklinde  veya \n(ferromanyetik  malzeme \nelektromanyetik alan etkisini azaltabilir. \nA\u00e7\u0131klamalar: \n1- Yap\u0131  \n2- Yakalama ucu sistemi \n3- \u0130ndirme iletkenleri sistemi \n4- Topraklama sistemi \n5- Oda  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f167\n6- Yap\u0131 servis ba\u011flant\u0131lar\u0131 \nS1: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131ya direk bo\u015falmas\u0131 \nS2: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na bo\u015falmas\u0131 \nS3: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131 i\u00e7indeki servisler ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00fczerine bo\u015falmas\u0131 \nS4: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131 yak\u0131n\u0131ndaki servisler ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00fczerine bo\u015falmas\u0131 \n: Toprak seviyesi \n       : DKD\u2019ler ile y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015fpotansiyel ku\u015faklamas\u0131  \n\u015eekil 47.5  Y\u0131ld\u0131r\u0131m koruma b\u00f6lgeleri ve e\u015fpotansiyel ba\u011flant\u0131lar. \nA\u015f\u0131r\u0131 gerilim\nkategorisi\nDarbe gerilim\nkV \nseviyesi\nIV\n6\nIII\n4\nII\nI\n2.5\n1.5\nB\nC\nD\nI     Y\u00fcksek seviye koruma isteyen cihazlar\nII    Sabit tesisata ba\u011flanan cihazlar\nIII   Sabit tesisat cihazlar\u0131\n\u015eekil 47.6 Darbe koruma donan\u0131mlar\u0131n\u0131n yerleri ve koruma d\u00fczeyleri. \n47.4.4- S\u0131n\u0131f I (B tipi) DKD\u2019ler \nYKB 0A ve YKB 1 b\u00f6lgeleri aras\u0131na monte edilecektir. \nTesiste ve\/veya yak\u0131n tesislerde y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131k sistemi varsa ya da tesisin yak\u0131n\u0131ndan y\u00fcksek gerilim \nhatt\u0131  ge\u00e7iyorsa  S\u0131n\u0131f  I    DKD\u2019ler  kesinlikle  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Aksi  takdirde  korumaya  S\u0131n\u0131f  II  (  C  s\u0131n\u0131f\u0131) \nDKD\u2019ler ile ba\u015flanacakt\u0131r. \nTT ve TN-S \u015febekelerde; faz- n\u00f6tr aras\u0131 S\u0131n\u0131f I  DKD, min. 50 kA, n\u00f6tr-toprak aras\u0131 min. 100 kA \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \nTN-C \u015febekelerde; faz- PEN aras\u0131 S\u0131n\u0131f I  DKD min. 50 kA kullan\u0131lacakt\u0131r. \nIT \u015febekelerde S\u0131n\u0131f I DKD kullan\u0131lmaz.  \nTesisata paralel ba\u011flanacakt\u0131r. \n\u00dcretici taraf\u0131ndan beyan edilen \u00f6n sigortalar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n47.4.5- S\u0131n\u0131f II (C tipi) DKD\u2019lerin ( A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m ve gerilim ileticileri) \u00f6zellikleri \nYKB 0B ve YKB 1 b\u00f6lgeleri aras\u0131na monte edilecektir. \nTT ve TN-S \u015febekelerde; Faz- N\u00f6tr aras\u0131 S\u0131n\u0131f II  DKD min. 15 kA, n\u00f6tr-toprak aras\u0131 min. 15 kA \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \nTN-C \u015febekelerde; Faz- PEN aras\u0131 S\u0131n\u0131f II  DKD min. 15 kA kullan\u0131lacakt\u0131r. \nIT \u015febekelerde s\u0131n\u0131f II DKD kullan\u0131lmaz. \nKlima santrali, h\u0131z kontrol\u00fc cihazlar\u0131 ( AC frekans konvent\u00f6rleri)  ile tesis edilmi\u015f i\u015fletmelerdeki \nelektronik kontrol cihazlar vb. ile bilgi i\u015flem sistemlerinin ar\u0131zas\u0131z \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in S\u0131n\u0131f II DKD tesis \nedilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f168\nTesisata paralel ba\u011flanacakt\u0131r. \n\u00dcretici taraf\u0131ndan beyan edilen \u00f6n sigortalar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n47.4.6- S\u0131n\u0131f I+II (B+C tipi) DKD\u2019lerin \u00f6zellikleri \nS\u0131n\u0131f  I  ve  S\u0131n\u0131f  II  DKD\u2019lerin  aras\u0131ndaki  hat  mesafesi  10  m\u2019den  k\u00fc\u00e7\u00fck  ise  S\u0131n\u0131f  I+II  DKD \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \nKombine tip olacakt\u0131r.  \nKombine DKD temin edilemedi\u011fi takdirde dekuplaj eleman\u0131 kullan\u0131lacak\u0131r. Hat ak\u0131m\u0131 63 A\u2019den \nb\u00fcy\u00fck ise dekuplaj eleman\u0131 kullan\u0131lamaz. \nTesisata paralel ba\u011flanacakt\u0131r. \n\u00dcretici taraf\u0131ndan beyan edilen \u00f6n sigortalar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n47.4.7- S\u0131n\u0131f III  (D tipi) s\u0131n\u0131f\u0131 DKD\u2019lerin (cihaz koruma) \u00f6zellikleri \nYKB 1 ve YKB 2 b\u00f6lgeleri aras\u0131na monte edilecektir \nBir dalga jenerat\u00f6r bile\u015fiminin \u00e7\u0131k\u0131\u015f ak\u0131m\u0131 ICWG deneyine tabii tutulmu\u015f olacakt\u0131r.   \n\u00d6zellikle  korunmas\u0131  gereken  cihazlar\u0131n  (  elektronik  cihazlar,  server,  telefon  santrali,  g\u00fcvenlik \nmerkezi,  otomasyon  sistemleri,  bilgisayar,  modem,  ups,  anten  vb.)      hat  (besleme  ve  data  )  giri\u015fleri \nkorunacakt\u0131r. \nTesisata paralel ba\u011flanacakt\u0131r. \nBa\u011flant\u0131 yeri \nKoruma \u015fekli \nANA TABLO\nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na K.\n\u0130K\u0130NC\u0130L TABLO\nA\u015f\u0131r\u0131 gerilime K.\nU\u00c7 C\u0130HAZ\nA\u015f\u0131r\u0131 gerilime K.\nL1\nL2\nL3\nN\nD\nPE\nKofre\nSaya\u00e7\nDa\u011f\u0131t\u0131m  T. \nS\nB\nC\nE\u015ePOTANS\u0130YEL BARA\n\u015eekil 47.7 TT tipi \u015febekede darbe koruma donan\u0131mlar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131 tarz\u0131. \n(Di\u011fer \u015febeke tiplerindeki ba\u011flant\u0131 detaylar\u0131 i\u00e7in ilgili standarta bak\u0131n\u0131z.) \n47.4.8- DKD\u2019lerin di\u011fer \u00f6zellikleri \nDKD\u2019lerin ba\u011flant\u0131lar\u0131 yap\u0131l\u0131rken kullan\u0131lacak minimum kablo kesiti de\u011ferleri S\u0131n\u0131f I i\u00e7in 6 mm2, \nS\u0131n\u0131f  II  i\u00e7in  4  mm2,  S\u0131n\u0131f  III  i\u00e7in    1,5  mm2  olacak  ve  Elektrik    \u0130\u00e7  Tesisleri  Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde  belirtilen \nkablo renk  kodlar\u0131na uyulacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f169\n47.5- YKS\u2019nin denetim ve bak\u0131m\u0131 \n47.5.1- YKS\u2019nin denetim ve muayenesi \nYKS tesislerinin denetim ve muayenesinin Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 taraf\u0131ndan yetkilendirilen \nbir y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma uzman\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. \nDenetlemeyi yapan ki\u015fide, YKS i\u00e7in gerekli olan tasar\u0131m kriterleri, tasar\u0131m a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ve teknik \nresimler gibi dok\u00fcmanlar\u0131 kapsayan bir YKS tasar\u0131m raporu olmal\u0131d\u0131r. YKS\u2019yi denetleyen ki\u015fiye ayr\u0131ca, \ndaha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f olan YKS bak\u0131mlar\u0131na ve denetimlerine ait raporlar temin ve teslim edilmelidir.  \nB\u00fct\u00fcn YKS\u2019ler a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda muayene edilmelidir : \n-  YKS  tesisat\u0131  s\u0131ras\u0131nda,  \u00f6zellikle  tesisata  ait  elemanlar\u0131n  bina  yap\u0131s\u0131n\u0131n  i\u00e7erisinde  kalarak, \nsonradan ula\u015f\u0131lamayacak \u015fekilde yerle\u015ftirilmeleri durumunda, \n- YKS tesisat\u0131 tamamland\u0131\u011f\u0131nda, \n- Periyodik olarak Tablo 47.10\u2019a g\u00f6re. \nTablo 47.10- YKS denetim ve muayene periyotlar\u0131 (y\u0131l olarak) \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nG\u00f6zle muayene \nTam muayene \nI ve II \nIII ve IV \n1 \n2 \nNormal sistem \n2 \n4 \nKritik sistem* \n1 \n1 \n*  Parlay\u0131c\u0131,  patlay\u0131c\u0131  tehlikeli  ve  zararl\u0131  maddelerle  \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan  i\u015fyerlerindeki  YKS\u2019ler  kritik \nsistem olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \nNot: Kritik sistemlerde 6 ayda bir g\u00f6zle muayene yap\u0131lmas\u0131 tavsiye edilir. \nYKS  denetim  ve  muayene  periyot  aral\u0131klar\u0131  a\u015fa\u011f\u0131daki  etkenlere  g\u00f6re  daha  k\u0131sa  aral\u0131klarla \nyap\u0131labilir: \n\uf0b7 \nKorunan  yap\u0131n\u0131n  veya  b\u00f6lgenin  s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131na  g\u00f6re,  \u00f6zellikle  ortaya  \u00e7\u0131kacak \nzararlardan do\u011facak etkiler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nYKS d\u00fczeyine g\u00f6re \nYerel \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re, \u00f6rne\u011fin korozif atmosferik \u00e7evrede, denetimler daha k\u0131sa \nzaman aral\u0131klar\u0131 ile yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nHer bir YKS eleman\u0131n\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu malzemeye g\u00f6re \nYKS bile\u015fenlerinin irtibatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00fczeye g\u00f6re \nTopra\u011f\u0131n durumuna ve bununla ili\u015fkili olan korozyon h\u0131z\u0131na g\u00f6re  \nBir  YKS,  bunlara  ilave  olarak,  korunan  yap\u0131da  de\u011fi\u015fiklik  veya  tamirat  yap\u0131ld\u0131ktan  sonra  veya \nYKS\u2019ye bilinen her bir y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden sonra denetlenmelidir. \n\u00d6l\u00e7\u00fclen direncin, tasar\u0131mda varsay\u0131lm\u0131\u015f olan diren\u00e7ten b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermesi durumunda ve \n\u00f6zellikle de, diren\u00e7 denetimler s\u0131ras\u0131nda s\u00fcrekli y\u00fckseliyorsa topraklama tesisat\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi gerekir.  \n47.5.1.1-  Denetim prosed\u00fcr\u00fc  \nDenetimin amac\u0131 YKS\u2019nin standart ve y\u00f6netmeliklere uygunlu\u011funun sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. \nDenetim; teknik dok\u00fcmanlar\u0131, g\u00f6zle muayeneyi, \u00f6l\u00e7me(test) ve muayene raporunu i\u00e7ermelidir. \n47.5.1.2- Teknik dok\u00fcmanlar\u0131n kontrol\u00fc \nTeknik  dok\u00fcmanlar; \ntamamlanm\u0131\u015f  olup  olmad\u0131klar\u0131,  mevzuata  ve  yap\u0131lm\u0131\u015f  olan \ntesise \nuyumluluklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kontrol edilir. \n47.5.1.3-  G\u00f6zle denetim ve muayene \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f170\nG\u00f6zle denetim ve muayene s\u0131ras\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki hususlara dikkat edilmelidir:  \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nYKS tesisat\u0131n\u0131n IEC 62305 standartlar\u0131na uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, \nYKS\u2019nin iyi durumda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, \nYKS ba\u011flant\u0131 ve ek yerlerinde kopukluk veya temass\u0131zl\u0131\u011f\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131, \n\u00d6zellikle  toprak  y\u00fczeyi  d\u00fczeyinde  sistemde  korozyon  sebebiyle  zay\u0131flamalar\u0131n  olup \nolmad\u0131\u011f\u0131, \nG\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen k\u0131s\u0131mlar\u0131n sa\u011flam olup olmad\u0131\u011f\u0131, \nG\u00f6r\u00fclen  b\u00fct\u00fcn  iletken  ve  sistem  bile\u015fenlerinin  montaj  y\u00fczeyine  uygun  \u015fekilde \nsabitle\u015ftirilmi\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve mekanik ba\u011flant\u0131lar\u0131n sa\u011flam olup olmad\u0131\u011f\u0131, \nKorunan  yap\u0131da,  ek  bir  koruma  gerektiren \nyap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131,  \nYKS,  DKD  veya  DKD\u2019yi  koruyan  sigortalar\u0131nda  bir  tahribat  i\u015faretinin  bulunup \nbulunmad\u0131\u011f\u0131, \nSon yap\u0131lan muayeneden sonra yap\u0131n\u0131n i\u00e7erisine eklenen yeni ba\u011flant\u0131lar veya ilaveler  \nvarsa do\u011fru bir e\u015fpotansiyel ba\u011flama yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcreklilik testlerinin yap\u0131l\u0131p \nyap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, \nYap\u0131  i\u00e7erisindeki  ba\u011flant\u0131  ve  potansiyel  dengeleme  iletkenlerinin  mevcut  ve  sa\u011flam \nolup olamad\u0131klar\u0131, \nG\u00fcvenlik a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131na uyulmu\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131, \nPotansiyel  dengeleme  iletkenleri,  ba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131,  ekranlama  d\u00fczenleri,  kablo \ng\u00fczergahlar\u0131n\u0131n ve DKD\u2019lerin kontrollerinin yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131. \nilave  veya  de\u011fi\u015fikliklerin  yap\u0131l\u0131p \n47.5.1.4-  Deneyler (\u00f6l\u00e7meler ve testler) \nYKS\u2019nin g\u00f6zle muayenesi ve denetimi a\u015fa\u011f\u0131daki eylemlerle tamamlan\u0131r: \na-)  S\u00fcreklilik  testi,  \u00f6zellikle  YKS\u2019nin  yap\u0131m  ve  g\u00f6zle  denetim  s\u0131ras\u0131nda  ula\u015f\u0131lamayan \nk\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekliliklerinin tespiti \nBu  kapsamda  t\u00fcm  iletken  ve  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  g\u00f6zle  muayenesi  ve  elektriksel  s\u00fcreklili\u011fi \nkontrol edilir. \nb-)  Topraklama direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nBu  kapsamda  herbir  topraklay\u0131c\u0131n\u0131n  topraklama  direnci  ve  uygun  olan  ko\u015fullarda  t\u00fcm \ntopraklama sisteminin direnci dikkate al\u0131n\u0131r. \nTopraklama direnci 10\u2126\u2019u a\u015f\u0131yorsa gerekli tedbir al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nE\u011fer topraklama direncinde b\u00fcy\u00fck bir art\u0131\u015f varsa bunun sebebi ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \nKayal\u0131k b\u00f6lgeler i\u00e7in 10 \u2126 luk topraklama direnci ko\u015fulunun sa\u011flanamamas\u0131 durumunda Elektrik \nTesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne uygun tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nTopraklama  sisteminde  bu  ko\u015fullara  uyulmam\u0131\u015fsa  veya  dok\u00fcman  eksikli\u011fi  nedeniyle  denetleme \nyap\u0131lam\u0131yorsa, ek toprak elektrotlar\u0131 \u00e7ak\u0131l\u0131r veya yeni bir topraklama sistemi tesis edilir. \n47.5.1.5- Denetim dok\u00fcman\u0131 \nDenetimci, YKS tasar\u0131m raporu ve sonras\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan YKS bak\u0131m ve denetim raporlar\u0131yla \nbirlikte saklanmas\u0131 gereken bir YKS muayene raporu d\u00fczenlemelidir. \nYKS denetim raporu a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri i\u00e7ermelidir: \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nYakalama ucu iletkenlerinin ve di\u011fer yakalama ucu bile\u015fenlerinin genel durumu \nGenel korozyon d\u00fczeyi ve korozyona kar\u015f\u0131 koruman\u0131n durumu  \nYKS iletkenleri ve bile\u015fenlerinin ba\u011flant\u0131 g\u00fcvenilirli\u011fi  \nTopraklama sisteminin topraklama direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f171\n\uf0b7 \nYKS\u2019de yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fiklik ve ilaveler ile yap\u0131daki de\u011fi\u015fikliklerin dok\u00fcmanlar\u0131. \n\u0130lave olarak YKS\u2019nin uygulama resimleri ve tasar\u0131m\u0131n yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi \n\uf0b7 \nYap\u0131lm\u0131\u015f muayenenin sonu\u00e7lar\u0131 \n47.5.2- Bak\u0131m \nBak\u0131m\u0131n  ger\u00e7ekle\u015fmesi  ve  YKS\u2019nin  denetiminin  yap\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  denetim  ve  bak\u0131m  koordine \nedilmelidir. \nDenetim  ve  bak\u0131m  programlar\u0131  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  ve\/veya  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  taraf\u0131ndan  yaz\u0131l\u0131  olarak  yap\u0131 \nsahibine teslim edilmelidir. \nYKS\u2019nin  mekanik  ve  elektriksel  karakteristikleri,  YKS\u2019nin  t\u00fcm  \u00f6mr\u00fc  boyunca  \u015fartnamelerin \ntasar\u0131m kriterine uymak zorundad\u0131r. \nBina  \u00fczerinde  veya  donan\u0131m  \u00fczerinde  de\u011fi\u015fiklik  yap\u0131l\u0131rsa  veya  binan\u0131n  kulan\u0131m  amac\u0131 \nde\u011fi\u015ftirilirse, YKS\u2019nin de de\u011fi\u015ftirilmesi gerekli olabilir. \n47.5.2.1-  Bak\u0131m prosed\u00fcr\u00fc \nPeriyodik bak\u0131m prosed\u00fcr\u00fc t\u00fcm YKS\u2019ye uygulanmal\u0131d\u0131r. \nBak\u0131m program\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kontrolleri kapsamal\u0131d\u0131r: \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \n\uf0b7 \nYKS iletkenleri ve sistem bile\u015fenleri kontrol\u00fc, \nYKS sisteminin elektriksel s\u00fcreklili\u011finin kontrol\u00fc, \nTopraklama direnci \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, \nDKD\u2019lerin kontrol\u00fc, \n\u0130letken ve sistem bile\u015fenlerinin yeniden ba\u011flanmas\u0131, \n\u0130lave  veya  de\u011fi\u015fikliklerden  sonra  yap\u0131da  ve  tesisatta  YKS  etkinli\u011finin  azalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \nkontrol\u00fc \n47.5.2.2-  Bak\u0131m dok\u00fcman\u0131 \nB\u00fct\u00fcn  bak\u0131m  prosed\u00fcrlerinin  komple  kay\u0131tlar\u0131  muhafaza  edilmeli,  yap\u0131lan  ve  yap\u0131lmas\u0131  gerekli \nolan bak\u0131m i\u015fleri kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f172\nSEK\u0130Z\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nKES\u0130NT\u0130S\u0130Z G\u00dc\u00c7 KAYNA\u011eI (UPS) \n48-Statik UPS \n48.1- Kapsam ve genel esaslar \nak\u00fcm\u00fclat\u00f6rleri \nBu  b\u00f6l\u00fcm, \n\u015febeke  kesintileri  veya \ngerilimin\/frekans\u0131n  s\u0131n\u0131r  d\u0131\u015f\u0131  de\u011ferler  almas\u0131  halinde  ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rlerinden  ald\u0131\u011f\u0131  enerji  ile  alternatif \ngerilim \u00fcretip ba\u011fl\u0131 y\u00fcklerini beslemeye devam eden g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131n\u0131 (KGK),(UPS) kapsar. \ntaraf\u0131ndan  doldurulan; \n\u015febeke \nKesintisiz g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 d\u00f6rt grup i\u00e7inde incelenmi\u015ftir. \n-  A-1\/1 fazl\u0131 0.7-3 kVA \n-  B-1\/1 fazl\u0131 6-15 kVA \n-  C-3\/1 fazl\u0131 6-40 kVA \n-  D-3\/3 fazl\u0131 10-700 kVA   \nHer bir grubun \u00f6zel \u015fartlar\u0131 ayr\u0131ca verilmi\u015f olup; a\u015fa\u011f\u0131da genel \u015fartlar bildirilmi\u015ftir. \n48.1.1-  Normalde;  kritik  y\u00fckler  invert\u00f6r  taraf\u0131ndan  devaml\u0131  beslenecektir.  Redres\u00f6r\/ak\u00fc  \u015farj \nsistemi  \u015febekeden  g\u00fc\u00e7  \u00e7ekecek  ve  invert\u00f6r\u2019e  DA  g\u00fc\u00e7  temin  edecektir.  Ayn\u0131  anda  da  ak\u00fc\u2019y\u00fc  \u015farjda \ntutacakt\u0131r. \n48.1.2- Acil durumda; \u015febeke gerilimi kesildi\u011finde kritik y\u00fckler invert\u00f6rden beslenecek, invert\u00f6r \nise herhangi bir \u015falter a\u00e7\u0131p kapamas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ak\u00fclerden beslenecektir. \u015eebeke gerilimi kesilmesinde \nveya yeniden gelmesinde, kritik y\u00fcklerin beslenmesinde hi\u00e7bir kesinti olmayacakt\u0131r. \n48.1.3- \u015earj durumunda; \u015febeke gerilimi tekrar geldi\u011finde redres\u00f6r\/\u015farj grubu invert\u00f6r\u00fc tekrar \nbeslemeye ve ak\u00fc\u2019y\u00fc tekrar \u015farj etmeye ba\u015flayacakt\u0131r. Bu i\u015flemler tamamen otomatik olacak ve kritik \ny\u00fcklerin beslenmesinde herhangi bir kesintiye neden olmayacakt\u0131r. \n48.1.4- \u015eebeke giri\u015f de\u011ferleri \n48.1.4.1- Gerilim                    : 231\/400 V AA \u00b1  %20. Giri\u015fi bir fazl\u0131 cihazlar i\u00e7in tek faz de\u011feri \ndikkate al\u0131n\u0131r. \n48.1.4.2- Frekans  \n: 50 Hz, \u00b1 %5 \n 48.1.4.3- Giri\u015f g\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fc   : 0.95 \n48.1.4.4- Crest fakt\u00f6r de\u011feri  :3 olacakt\u0131r. \n48.1.5- Donan\u0131m 0\u00b0C  ile +40\u00b0C ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fabilmelidir. \n48.1.6- Sistem verimi: Sistemin giri\u015fi ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 aras\u0131ndaki genel verimi statik \u015falter devre d\u0131\u015f\u0131 iken, \ntam y\u00fckte % 85\u2019ten fazla olacakt\u0131r. \n48.1.7-  Havaland\u0131rma;  KGK\u2019n\u0131n  normal  \u00e7evre  \u015fartlar\u0131nda  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131  sa\u011flamak  \u00fczere  gerekti\u011fi \nhallerde  cebri  havaland\u0131rma  olana\u011f\u0131  sa\u011flanacakt\u0131r.  Havaland\u0131rma  fanlar\u0131  KGK  kabinleri  i\u00e7ine,  kritik \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f173\ncihazlara hava sirk\u00fclasyonunu kolayca sa\u011flayacak \u015fekilde monte edilecektir. Fan motorlar\u0131 kapal\u0131 bilyal\u0131 \nolacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn hava giri\u015fleri koruyucu muhafaza kafesli olacakt\u0131r. \n\u00c7\u0131k\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc 30 kVA\u2019dan b\u00fcy\u00fck KGK\u2019larda b\u00fct\u00fcn hava giri\u015fleri standart filtreli ve metal muhafaza \nkafesli  olacak  ve  bu  filtreler  kolayca  de\u011fi\u015ftirilebilecektir.  Fan  motorlar\u0131  yedekli  ve  herhangi  bir  fan \nmotoru ar\u0131zas\u0131nda di\u011ferleri so\u011futmaya yeterli olacakt\u0131r. \n48.1.8-  Redres\u00f6r\/\u015farj  grubu;  redres\u00f6r\/\u015farj  grubu,  ak\u00fcn\u00fcn  gaz  \u00e7\u0131kartmaks\u0131z\u0131n  \u015farj\u0131  s\u0131ras\u0131nda \nnominal invert\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc sa\u011flayacak kapasitede olacakt\u0131r. \n48.1.9- Redres\u00f6r\/\u015farj grubu, \u015febeke gerilim ve frekans\u0131 verilen s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, ak\u00fc \ngrubunu ve invert\u00f6r\u00fc beslemeye devam edecektir: \n48.1.10-  A\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  korumas\u0131,  redres\u00f6r\/\u015farj  grubu  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131  r\u00f6le,  sigorta  ve  otomatik \n\u015falterlerle a\u015f\u0131r\u0131 gerilim, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m ve k\u0131sa devrelere kar\u015f\u0131 korunacakt\u0131r. \n48.1.11- Ak\u00fc Grubu, bak\u0131ms\u0131z 5 y\u0131l \u00f6m\u00fcr beklentili olacakt\u0131r. Minimum besleme s\u00fcresi projesinde \n\/ \u00f6zel \u015fartnamesinde g\u00f6sterilen de\u011ferde olacakt\u0131r. \n48.1.12- \u0130nvert\u00f6r \n48.1.12.1-  \u0130nvert\u00f6r,  statik  olacak  ve  ak\u00fc  \u00fczerinden  (ak\u00fcn\u00fcn  tam  doludan  ve  bo\u015falma  durumuna \nkadar) istenilen kalitede AA \u00e7\u0131k\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc verebilecek kapasitede olacakt\u0131r. \n48.1.12.2-\u0130nvert\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilim\u0131 ile frekans\u0131 toleranslar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen de\u011ferlerde olacakt\u0131r: \n-  Gerilim:  230  V  \u00b1  %1,  D  grubu  donan\u0131mlarda  3x230  V  \u00b1  %1.  \u0130nvert\u00f6r  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  gerilimi  el  ile \nnominal de\u011ferin \u00b1  %5 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde el ile ayarlanabilmelidir. \n-  Frekans:  \u015eebek  gerilimi  yok  iken  ak\u00fcden  beslenme  halinde:  50  Hz  \u00b1  %0.1;  A  grubu  donan\u0131m \ni\u00e7in \u00b1 %0,5 de\u011ferlerini ge\u00e7meyecektir.   \n48.1.12.3-  \u0130nverter  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  gerilimindeki  harmonik  distorsiyon    %100  lineer  y\u00fckte  %4,  lineer \nolmayan y\u00fckte %5\u2019ten fazla olmayacakt\u0131r. \n48.1.12.4-  \u0130nvert\u00f6r  tam  y\u00fck  ak\u0131m\u0131n\u0131n  %125\u2019ine  15  dk.,  %150\u2019sine  1  dk.  s\u00fcre  ile  d\u00fczenli  bir \ngerilim vererek dayanabilecek, bu s\u0131n\u0131rlar a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda invert\u00f6r, y\u00fck\u00fc by-pass\u2019a ge\u00e7irecektir. \n48.1.12.5- A grubu donan\u0131mlarda a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck durumunda, invert\u00f6r tam y\u00fck ak\u0131m\u0131n\u0131n %105\u2019ine 10 s, \n%  130\u2019una    300  ms  d\u00fczenli  bir  gerilim  vererek  dayanabilecektir.  Bu  s\u0131n\u0131rlar  a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  invert\u00f6r \nkapanacakt\u0131r. Ayr\u0131ca %130\u2019dan y\u00fcksek de\u011ferlerde k\u0131sa devre korumas\u0131 olacakt\u0131r. \n48.1.12.6-  \u0130nvert\u00f6r  DA  giri\u015fi,  ak\u00fc  grubundan  kaynaklanacak  d\u00fc\u015f\u00fck  veya  a\u015f\u0131r\u0131  gerilime  kar\u015f\u0131 \nkorunmal\u0131 olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca invert\u00f6r ters polaritenin etkilerine dayanacak kapasitede olacakt\u0131r. \n48.1.13-  EMI  koruma;  bilgisayar  sistemleriyle  buna  benzer  di\u011fer  elektronik  sistemlerin \netkilenmemesi  veya  bu  sistemlerin  KGK\u2019n\u0131  etkilememesi  bak\u0131m\u0131ndan  elektromanyetik  tesirleri \nminimuma indirecek \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \n48.1.14- Elektriksel koruma; KGK sistemi, d\u00fc\u015f\u00fck gerilim, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m ve y\u00fcksek gerilim ile gerilim \nve ak\u0131m darbelerinden korunmak i\u00e7in TS EN50091-1\u2019e g\u00f6re gerekli \u00f6nlemlere sahip olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f174\n48.1.15- Radio frekans\u0131 bast\u0131rma; teklif edilen kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 radio frekanslar\u0131n\u0131 bast\u0131rmak \ni\u00e7in TS EN50091-2 standart\u0131na g\u00f6re tasarlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n48.1.16- Topraklama \n48.1.16.1-  KGK  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  n\u00f6tr  baras\u0131,  KGK  metal  aksam\u0131ndan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  Metal  aksam  ve \nbina topraklamas\u0131 birle\u015ftirilerek binan\u0131n m\u00fc\u015fterek topraklama noktas\u0131na ba\u011flanacakt\u0131r.  \n48.1.16.2- \u00c7\u0131k\u0131\u015f n\u00f6tr baras\u0131 ise tesisteki g\u00fc\u00e7 sisteminin n\u00f6tr\u00fcyle birle\u015ftirilecektir. \n48.1.17-  G\u00fc\u00e7  trafolar\u0131,  y\u00fcksek  verimli  olarak  boyutland\u0131r\u0131lacak  ve  imal  edilecektir.  Yal\u0131t\u0131m  tipi, \nKGK\u2019n\u0131n normal \u00e7al\u0131\u015fma \u015fart\u0131na g\u00f6re hesap edilen s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 30\u00b0C \u00fczeri bir nominal s\u0131cakl\u0131k de\u011ferine \nsahip olacakt\u0131r. \n48.1.18-  Kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131n\u0131n  \u015febekeden  \u00e7ekece\u011fi  harmanik  ak\u0131m  miktar\u0131,  Enerji  Piyasas\u0131 \nDenetleme  Kurulu  taraf\u0131ndan  yay\u0131nlanan  \u201cElektrik  piyasas\u0131  da\u011f\u0131t\u0131m  sisteminde  sunulan  elektrik \nenerjisinin  tedarik  s\u00fcreklili\u011fi,  ticari  ve  teknik  kalitesi  hakk\u0131nda  y\u00f6netmelik\u201d  Madde  12  bent  \u00c7\u2019de \nbildirilen IEEE std 519-1992 \u015fartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \n48.1.19- Teklif edilen sistemin \u00fcreticisi ISO 9001 belgesine sahip olacakt\u0131r. \n48.1.20- Kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 sisteminin tamam\u0131 yeni ve kullan\u0131lmam\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n48.1.21-  Teklif  veren  istekliler,  teknik  \u015fartnamenin  b\u00fct\u00fcn  maddelerine  bire  bir  olumlu  ya  da \nolumsuz  cevap  verecekler,  ayr\u0131ca  verilen  cevaplar\u0131  do\u011frulayan  imalat\u00e7\u0131  firma  kataloglar\u0131n\u0131  tekliflerine \nekleyeceklerdir.  \u0130stenen  teknik  \u00f6zellikler  katalogda  yer  alm\u0131yorsa,  bu  de\u011ferler  ayr\u0131ca  belirtilecektir. \nTeknik \u00f6zelliklere kar\u015f\u0131l\u0131k sadece \"uygun\" cevab\u0131 yeterli say\u0131lmayacakt\u0131r. \n48.1.22-  \u0130stekliler,  T\u00fcrkiye'de  teklif  edilen  marka  ile  ilgili  referans  listesini  teklifleri  ile  birlikte \nvereceklerdir. \n48.1.23- Y\u00fcklenici, sistemde kesin kabulden itibaren 1 y\u0131l s\u00fcreyle imalat ve malzeme hatalar\u0131ndan \nmeydana gelebilecek b\u00fct\u00fcn ar\u0131zalar\u0131 bedelsiz olarak giderecek ve gerekti\u011finde ak\u00fc veya cihaz\u0131 tamamen \nde\u011fi\u015ftirecektir. \n48.1.24- Firma en az 10 y\u0131l \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yedek malzeme temin garantisi verecektir. \n48.1.25- \u00dcretici\/\u0130thalat\u00e7\u0131 firman\u0131n T\u00fcrkiye genelinde TSE Hizmet Yeterlik Belgesine sahip, yeterli \nsay\u0131da servis merkezi olacakt\u0131r. \n48.1.26-  Kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131n\u0131  teklif  eden  istekli  \u00fcretici  firma  de\u011filse,  T\u00fcrkiye  Yetkili \nTemsilcilik Belgesi veya Yetkili Sat\u0131c\u0131 Belgesi teklifle birlikte verilecektir. \n48.1.27-  Bilgisayarla  haberle\u015fme:  \u0130\u015fverence  istenilmesi  durumunda  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131 \n\u00fczerinde, bilgisayar ba\u011flant\u0131s\u0131 yapmak i\u00e7in RS232 seri haberle\u015fme portu bulunacakt\u0131r. \n48.1.28- C ve D grubu donan\u0131mlarda bilgisayar ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, \u00f6n panel \u00f6zelliklerini haiz \n(neler oldu\u011fu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak belirtilecektir) uzak izleme paneli, i\u015fverenin istemesi durumunda sistem ile \nbirlikte verilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f175\n48.1.29-  Sistemi  kullanacak  kurum  teknik  personelinin  e\u011fitimi  \u00fcretici  firma  veya  yetkili  sat\u0131c\u0131 \nfirma elemanlar\u0131nca montaj a\u015famas\u0131nda \u00fccretsiz yap\u0131lacakt\u0131r. \n48.1.30- A\u015fa\u011f\u0131daki dok\u00fcmanlar sistemle birlikte verilecektir: \n48.1.30.1- Kullan\u0131m klavuzu, \n48.1.30.2- Sistemin montaj ve i\u015fletmeye alma d\u00f6k\u00fcmanlar\u0131, \n48.1.30.3- Servis, bak\u0131m ve onar\u0131m d\u00f6k\u00fcmanlar\u0131, \n48.1.30.4- Genel devre ve irtibat \u015femalar\u0131, \n48.1.31- Y\u00fcklenici taraf\u0131ndan, fabrikada yap\u0131lan son testlere ait test raporlar\u0131 ge\u00e7ici kabulden \u00f6nce \ni\u015fverene teslim edilecektir.  \n48.2- A grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \n48.2.1- Bu b\u00f6l\u00fcm, giri\u015fi 1 fazl\u0131, \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1 fazl\u0131; 0.7,1,2,3 kVA g\u00fc\u00e7lerindeki kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 \nsistemlerinin statik invert\u00f6r, redres\u00f6r\/\u015farj grubu, ak\u00fc grubu ve statik by-pass \u015falterini kapsar \n48.2.2-  G\u00fcr\u00fclt\u00fc  seviyesi;  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda  KGK  taraf\u0131ndan  olu\u015fan  g\u00fcr\u00fclt\u00fc,  KGK\u2019dan \n1m. uzakta 50 dB\u2019i ge\u00e7meyecektir.   \n48.2.3-  Enerji  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131;  kablo  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131  kabinin  arkas\u0131nda  bulunan  fi\u015f  ve  prizlerle \nyap\u0131lacakt\u0131r. \n48.2.4-  Kontrol  paneli;  cihaz,  \u00f6n  panelinde  bulunan  butonlarla  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p  devre  d\u0131\u015f\u0131  b\u0131rak\u0131lacak, \ncihaz\u0131n \u00fczerindeki kontrol panelinde, LED\u2019lerle \u015febeke durumu, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck durumu g\u00f6sterilecektir. \n48.3- B grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \n48.3.1-  Bu  b\u00f6l\u00fcm,  giri\u015fi  1  fazl\u0131,  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  1  fazl\u0131;  6,10,15  kVA  g\u00fc\u00e7lerindeki  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131 \nsistemlerinin statik invert\u00f6r, redres\u00f6r\/\u015farj grubu, ak\u00fc grubu ve statik by-pass \u015falterini kapsar. \n48.3.2- KGK, a\u015fa\u011f\u0131daki ana ekipmanlardan olu\u015facakt\u0131r: \n48.3.2.1- 1 adet redres\u00f6r (\u015farj cihaz\u0131), invert\u00f6r, statik by-pass ve manuel by-pass \u015falteri, \n48.3.2.2- 1 adet KGK ak\u00fc grubu, \n48.3.2.3- Redres\u00f6r\/\u015farj grubu giri\u015fi bir fazl\u0131 olacakt\u0131r. \n48.3.3-  G\u00fcr\u00fclt\u00fc  seviyesi;  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda  KGK  taraf\u0131ndan  \u00fcretilen  g\u00fcr\u00fclt\u00fc,  KGK\u2019dan \n1m. uzakda ve 55 dB\u2019i ge\u00e7meyecektir.   \n48.3.4-  Panolar;  KGK  sistemleri  tek  panodan  ibaret  olacakt\u0131r.  Besleme  s\u00fcrelerini  uzatmak  i\u00e7in \nKGK ile ayn\u0131 renkte ak\u00fc kabinleri kullan\u0131lmas\u0131na elveri\u015fli olacakt\u0131r. \n48.3.5- Kontrol Paneli; cihaz\u0131n \u00fczerindeki kontrol panelinde LED\u2019lerle \u015febeke durumu, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck, \ny\u00fcksek  s\u0131cakl\u0131k,  statik  \u015falter  devrede  durumlar\u0131  g\u00f6sterilmeli  ayr\u0131ca  dijital  g\u00f6sterge  ile  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f \ngerilim ve ak\u0131mlar\u0131 okunabilmelidir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f176\n48.3.6- Statik \u015falter, KGK\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcnleyicisi olacakt\u0131r. Statik \u015falter y\u00fcksek bir transfer cihaz\u0131 olup \nkesilemez y\u00fcklerin di\u011fer bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere statik \u015falter ile ayn\u0131 zamanda \nharekete ge\u00e7en bir by-pass devre kesici \u015falterle paralel olarak tesis edilecektir. \n48.3.6.1- Statik \u015falterin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli: invert\u00f6r\u00fcn mant\u0131k devreleri a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck limitlerinin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \nKGK\u2019daki  bir  ar\u0131zay\u0131  veya  limit  d\u0131\u015f\u0131  gerilim  de\u011fi\u015fimlerini  alg\u0131lad\u0131ktan  sonra,  200  mikrosaniye  i\u00e7inde \nstatik \u015falter faaliyete ge\u00e7ecektir. \n48.3.6.2- Kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131n\u0131n ar\u0131za durumunda veya bak\u0131m durumunda y\u00fck\u00fc manuel olarak \n\u015febekeye aktarmak i\u00e7in KGK ile b\u00fct\u00fcnle\u015fik olarak manuel by-pass \u015falteri bulunmal\u0131d\u0131r. \n48.3.7-  Teklif  edilecek  t\u00fcm  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kaynaklar\u0131,  ba\u011fl\u0131  olduklar\u0131  bilgisayar  sistemi  ile  tam \nuyumlu  bir  \u015fekilde  \u00e7al\u0131\u015facak  ve  enerji  \u00fcretiminin  bitmesine  yak\u0131n  bir  s\u00fcrede,  bilgisayar  donan\u0131m\u0131 \ntaraf\u0131ndan  aktif  kullan\u0131c\u0131lara  mesaj  iletilmesini  sa\u011flay\u0131c\u0131  her  t\u00fcrl\u00fc  donan\u0131m  ve  yaz\u0131l\u0131m  \u00f6zelliklerine \nsahip olacakt\u0131r. \n48.3.8- Teklif edilecek sistemle birlikte verilecek yaz\u0131l\u0131m sistemine ba\u011fl\u0131 ak\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma durumu \nve s\u00fcresi hakk\u0131nda bilgi verilecektir. \n48.3.9- Teklif edilecek KGK'lar, network a\u011flar\u0131 ile haberle\u015fecek, ayn\u0131 anda birden fazla sunucuyu \nkontrol edebilecektir. \n48.3.10- KGK ile birlikte verilecek yaz\u0131l\u0131m; \n48.3.10.1-  \u015eebeke kesintileri, \n48.3.10.2-  \u015eebekenin geri gelmesi, \n48.3.10.3-  Frekans, \n48.3.10.4-  Alarmlar, \n48.3.10.5-  Kapanma  \n48.3.10.6-  Teknik ar\u0131zalar\u0131, \nBu yaz\u0131l\u0131mlar, tarihleri ile birlikte depolama kabiliyetine sahip olacakt\u0131r. \n48.3.10.7- Giri\u015f gerilimi, \n48.3.10.8- Giri\u015f frekans\u0131, \n48.3.10.9- Ak\u00fc gerilimi, \n48.3.10.10- Ak\u00fc \u015farj durumu, \n48.3.10.11-A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k durumu gibi ge\u00e7mi\u015f verileri grafik ara y\u00fcz\u00fc \u00fczerinden izleyebilecektir. \n48.4- C grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \n48.4.1- Bu b\u00f6l\u00fcm, giri\u015fi 3 fazl\u0131, \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1 fazl\u0131; 6, 10, 15, 20, 30, 40 kVA g\u00fc\u00e7lerindeki kesintisiz g\u00fc\u00e7 \nkayna\u011f\u0131 sistemlerinin statik invert\u00f6r, redres\u00f6r\/\u015farj grubu, ak\u00fc grubu ve statik by-pass \u015falterini kapsar. \n48. 4.2- KGK, a\u015fa\u011f\u0131daki ana ekipmanlardan olu\u015facakt\u0131r: \n48. 4.2.1- 1 adet redres\u00f6r, (\u015farj cihaz\u0131), invert\u00f6r, statik by-pass ve manuel by-pass \u015falteri, \n48. 4.2.2- 1 adet KGK ak\u00fc grubu, \n48. 4.3- Redres\u00f6r\/\u015farj grubu giri\u015fi \u00fc\u00e7 fazl\u0131 olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f177\n48.4.4-  G\u00fcr\u00fclt\u00fc  seviyesi,  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda  KGK  taraf\u0131ndan  \u00fcretilen  g\u00fcr\u00fclt\u00fc,  KGK\u2019dan \n1m. uzakda 55 dB\u2019i ge\u00e7meyecektir.   \n48.4.5- Panolar, KGK sistemlerinde tek panodan ibaret olacakt\u0131r. Besleme s\u00fcrelerini uzatmak i\u00e7in \nKGK ile ayn\u0131 renkte ak\u00fc kabinleri kullan\u0131lmas\u0131na elveri\u015fli olacakt\u0131r. \n48.4.6-  Kontrol  Paneli;  cihaz\u0131n  \u00fczerindeki  kontrol  panelinde  LED\u2019lerle  \u015febeke  durumu,  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck, \ny\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k, statik \u015falter devrede durumlar\u0131 g\u00f6sterilmeli ayr\u0131ca dijital g\u00f6sterge ile giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilim \nve ak\u0131mlar\u0131 okunabilmelidir. \n48.4.7- Gerilim: 3x400\/230V AA, \uf0b1%1, 3 faz, 4 iletkenli. \n48.4.8- Statik Anahtar \n48.4.8.1- Nominal gerilim \n:230V\u00b1%10 (ayarlanabilir)1 faz +1 N \n48.4.8.2- Nominal frekans \n:50Hz \n48.4.8.3- A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck \n:   %125 a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck\u00fc 10 dakika \n             %150 a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck\u00fc 1 dakika \n             % 2000-3000 a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck\u00fc 10 ms  \nkar\u015f\u0131layacakt\u0131r. \n48.4.8.4- Ge\u00e7i\u015f s\u00fcresi (\u015febeke ile senkron iken) \n             - \u0130nvert\u00f6rden \u015febekeye                :<0.5ms \n             - \u015eebekeden invert\u00f6re \n         :<0.5ms olacakt\u0131r. \n48.4.8.5- \u015eebeke ile senkron de\u011filken      :<20ms olacakt\u0131r.  \n48.4.9- Statik \u015falter KGK\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcnleyicisi olacakt\u0131r. Statik \u015falter y\u00fcksek bir transfer cihaz\u0131 olup \nkesilemez y\u00fcklerin di\u011fer bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere statik \u015falter ile ayn\u0131 zamanda \nharekete ge\u00e7en bir by-pass devre kesici \u015falterle paralel olarak tesis edilecektir. \n48.4.10-  A\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen  \u015fartlarda  bir  kilitleme  devresi,  by-pass\u2019a  y\u00fck  aktar\u0131lmas\u0131na  mani \nolacakt\u0131r: \n48.4.10.1- By-pass devresinde d\u00fc\u015f\u00fck veya a\u015f\u0131r\u0131 gerilim oldu\u011fu zaman, \n48.4.10.2- By-pass senkron d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu zaman, \n48.4.10.3- By-pass geriliminde invert\u00f6r\u2019e nazaran %10 fark oldu\u011fu zaman, \n48.4.11- Statik \u015falterin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli; invert\u00f6r\u00fcn mant\u0131k devreleri, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck limitlerinin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \nKGK\u2019daki  bir  ar\u0131zay\u0131  veya  limit  d\u0131\u015f\u0131  gerilim  de\u011fi\u015fimlerini  alg\u0131lad\u0131ktan  sonra,  200  mikrosaniye  i\u00e7inde \nstatik \u015falter devreye girmi\u015f olacakt\u0131r. \n48.4.12- Kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ar\u0131za durumunda veya bak\u0131m durumunda iken y\u00fck\u00fc manuel olarak \n\u015febekeye aktarmak i\u00e7in KGK ile birlikte manuel by-pass \u015falteri bulunacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f178\n48.4.13-  Teklif  edilecek  t\u00fcm  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kaynaklar\u0131,  ba\u011fl\u0131  olduklar\u0131  bilgisayar  sistemi  ile  tam \nuyumlu  bir  \u015fekilde  \u00e7al\u0131\u015facak  ve  enerji  \u00fcretiminin  bitmesine  yak\u0131n  bir  s\u00fcrede,  bilgisayar  donan\u0131m\u0131 \ntaraf\u0131ndan  aktif  kullan\u0131c\u0131lara  mesaj  iletilmesini  sa\u011flay\u0131c\u0131  her  t\u00fcrl\u00fc  donan\u0131m  ve  yaz\u0131l\u0131m  \u00f6zelliklerini \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n48.4.14-  KGK,  sistemle  birlikte  verilecek  yaz\u0131l\u0131m  sistemine  ba\u011fl\u0131  ak\u00fcn\u00fcn    \u00e7al\u0131\u015fma  durumu  ve \ns\u00fcresi hakk\u0131nda bilgi verecektir. \n48.4.15-  Teklif  edilecek  KGK'lar,  network  a\u011flar\u0131  ile  haberle\u015fecek,  ayn\u0131  anda  birden  fazla \nsunucuyu kontrol edebilecektir. \n48. 4.16- KGK ile birlikte verilecek yaz\u0131l\u0131m; \n48. 4.16.1- \u015eebeke kesintileri, \n48. 4.16.2- \u015eebekenin geri gelmesi, \n48. 4.16.3- Frekans, \n48. 4.16.4- Alarmlar, \n48. 4.16.5- Kapanma \n48. 4.16.6- Teknik ar\u0131zalar\u0131, \n(Bu yaz\u0131l\u0131mlar, tarihleri ile birlikte depolama kabiliyetine sahip olacakt\u0131r.) \n48. 4.16.7- Giri\u015f gerilimi, \n48. 4.16.8- Giri\u015f frekans\u0131, \n48. 4.16.9- Ak\u00fc gerilimi, \n48. 4.16.10- Ak\u00fc \u015farj durumu, \n48. 4.16.11- A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k durumu, gibi ge\u00e7mi\u015f verileri grafik ara y\u00fcz\u00fc \u00fczerinden izleyebilecektir. \n48.5- D grubu KGK donan\u0131mlar\u0131 \n48.5.1- Bu b\u00f6l\u00fcm, giri\u015fi ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 3 fazl\u0131; 10, 15, 20, 30, 45, 60, 80, 100, 120, 160, 200, 250, 300, \n400, 500, 600, 700 kVA g\u00fc\u00e7lerindeki kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 sistemlerinin statik invert\u00f6r, redres\u00f6r\/\u015farjrj \ngrubu, ak\u00fc grubu ve statik by-pass \u015falterini kapsar.  \n48.5.2- By-pass durumunda; KGK bak\u0131m\u0131 istendi\u011finde veya tamir durumunda kritik y\u00fckler kesinti \nolmaks\u0131z\u0131n  di\u011fer  bir  kayna\u011fa  by-pass  edilecektir.  By-pass\u2019a  ge\u00e7i\u015f  elle  olabilecek  veya  ar\u0131za  halinde \notomatik olacakt\u0131r. Y\u00fck\u00fcn by-pass\u2019tan invert\u00f6r\u2019e tekrar transferi ise KGK\u2019n\u0131n di\u011fer kaynak ile otomatik \nsenkronizasyonu ile olacakt\u0131r. Bu s\u0131rada invert\u00f6r y\u00fckleri alacak ve di\u011fer kaynakla ba\u011flant\u0131 kesilecektir. \n48.5.3- Bak\u0131m i\u00e7in yaln\u0131z ak\u00fc grubunun devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ak\u00fclerin bir devre kesici vas\u0131tas\u0131yla \nredres\u00f6r\/\u015farj  grubu  ve  invert\u00f6rden  ayr\u0131lmas\u0131  ile  olacakt\u0131r.  Bu  durumda  KGK  (ak\u00fc  grubu  olmaks\u0131z\u0131n \nger\u00e7ekle\u015ftirmesi  gereken)  fonksiyonunu  yapacak  ve  bu  \u015fartnamede  belirtilen  performans  kriterlerini \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n48.5.4- Redres\u00f6r\/\u015farj grubu giri\u015fi \u00fc\u00e7 fazl\u0131 olacakt\u0131r. \n48.5.5- \u0130nvert\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimi 3x400\/230V AA, \uf0b1%1, 3 faz, 4 iletkenli olacakt\u0131r. \n48.5.6- Statik Anahtar \n48.5.6.1- Nominal gerilim \n:400V\u00b1%10 (ayarlanabilir)3 faz +1 N \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f179\n48.5.6.2- Nominal frekans \n:50Hz \n48.5.6.3- A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck \n:%125 a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck\u00fc 10 dakika \n                    %150a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck\u00fc 1 dakika \n                    %2000-3000 a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck\u00fc 10 ms   \nkar\u015f\u0131layacakt\u0131r. \n48.5.6.4- Ge\u00e7i\u015f s\u00fcresi (\u015febeke ile senkron iken) \n             - \u0130nvert\u00f6rden \u015febekeye      \n             - \u015eebekeden invert\u00f6re        \n:<0.5msn. \n:<0.5ms \n48.5.6.5- \u015eebeke ile senkron de\u011filken \n:<20ms olacakt\u0131r.  \n48.5.7-  G\u00fcr\u00fclt\u00fc  seviyesi,  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda  KGK  taraf\u0131ndan  \u00fcretilen  g\u00fcr\u00fclt\u00fc,  KGK\u2019dan \n1m. uzakda 65 dB\u2019i ge\u00e7meyecektir.   \n48.5.8-  Panolar,  KGK  serbest  dikili  ve  kanatl\u0131  \u00e7elik  iskeletten  olu\u015fan  metal  sa\u00e7  panolar  i\u00e7inde \nbulunacakt\u0131r. Kablo giri\u015fleri, ba\u011flant\u0131lar kabin alt\u0131ndan yap\u0131lacakt\u0131r. \n48.5.9- Kontrol paneli \n48.5.9.1- Cihaz\u0131n \u00fczerindeki kontrol panelinde neler oldu\u011fu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanacakt\u0131r. \n48.5.9.2-  Cihaz  \u00fczerinde  dijital  display  bulunacakt\u0131r.  Digital  display  \u00fczerinde  KGK  ile  ilgili \na\u015fa\u011f\u0131daki de\u011ferler okunacakt\u0131r: \n48.5.9.3- Redres\u00f6r ve ak\u00fc \u015farj mod\u00fcl\u00fc ile ilgili olarak \n- Alarmlar, \n- gerilim, \n- Toplam DA ak\u0131m\u0131, \n- Ak\u00fc ak\u0131m\u0131, \n- KGK giri\u015f ak\u0131mlar\u0131, \n48.5.9.4- \u0130nvert\u00f6r mod\u00fcl\u00fc ile ilgili olarak \n- Alarmlar, \n- Faz n\u00f6tr aras\u0131 gerilim de\u011feri, \n- Frekans, \n- A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k durumu, \n48.5.9.5- Y\u00fck\/statik anahtar \n- Alarmlar, \n- Faz ak\u0131mlar\u0131, \n- Frekans, \n- Faz ba\u015f\u0131na y\u00fck y\u00fczdesi, \n- \u0130nvert\u00f6r\u00fcn toplam besleme s\u00fcresi, \n- Y\u00fck\u00fcn statik bypass \u00fczerinden toplam beslenme s\u00fcresi, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f180\n48.5.10- Redres\u00f6r \u015farj grubu faz kontrollu, statik tip ve sabit gerilim\/sabit ak\u0131m kontrollu olacak, 6 \n(pulse) darbe prensibine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \u0130\u015fveren harmoniklerin etkin oldu\u011fu yerlerde 12 pulse prensibi \nisteyebilir. \n48.5.11-  Ak\u0131m  limiti,  redres\u00f6r\/\u015farj  grubu  tam  y\u00fck  ak\u0131m\u0131n\u0131n  %150\u2019sini  verebilecek  kapasitede \nolacak,  bunun  \u00fcst\u00fcndeki  ak\u0131m  de\u011ferlerini  s\u0131n\u0131rlayacakt\u0131r.  A\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  durumu  kalkt\u0131\u011f\u0131nda  redres\u00f6r\/\u015farj \ngrubu  herhangi  bir  performans  d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc  ve  par\u00e7a  ar\u0131zas\u0131  g\u00f6stermeden  normale  d\u00f6necektir. \nRedres\u00f6r\/\u015farj grubu, \u015febeke veya yedek dizel jenerat\u00f6r gerilimi tekrar geldi\u011finde gerilimin d\u00fczg\u00fcnl\u00fc\u011fe \nkavu\u015fmas\u0131n\u0131 temin etmek maksad\u0131 ile 10 saniye bekledikten sonra tam y\u00fcke ge\u00e7ecektir. \n48.5.12- \u0130nvert\u00f6r \n48.5.12.1-  \u0130nvert\u00f6r,  statik  ve  ak\u00fc  \u00fczerinden  (ak\u00fcn\u00fcn  tam  doludan  bo\u015falma  durumuna  kadar) \nistenilen  kalitede  AA  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  g\u00fcc\u00fcn\u00fc  verebilecek  kapasitede  ve  kesin  olarak  IGBT  teknolojisiyle \ndonat\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n48.5.12.2- Statik durumda invert\u00f6r \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimi, % 100 dengesiz y\u00fcklenmede \u00b1 %3, toleranslar\u0131 \ni\u00e7inde olacakt\u0131r: \n48.5.12.3-  %100  y\u00fck  de\u011fi\u015fiminde  (dinamik) \ntransiyent  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  gerilim \ntolerans\u0131  \u00b1  %5'i \nge\u00e7meyecektir. \n48.5.12.4-  \u0130nvert\u00f6r\u00fcn  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131,  d\u00fczg\u00fcn  durumdaki  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  geriliminin  \u00b1  %2\u2019sine  en  \u00e7ok  40 \nmilisaniyede ula\u015facakt\u0131r. \n48.5.13-  Sistem  \u00fczerinden  bilgisayar  ile  ileti\u015fimi  sa\u011flayan  software  KGK  ile  birlikte  (i\u015fverenin \nistemesi  durumunda)  verilecektir.  Bilgisayar  \u00fczerinden  izlenecek  programdan  en  az  \u015febeke  ve  ak\u00fc \ndurumu g\u00f6zlenebilecektir. Ayr\u0131ca \u00fcreticinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imkanlar belirtilecektir. \n48.5.14- Sistemin k\u0131sa devre davran\u0131\u015f bi\u00e7imi a\u00e7\u0131klanacakt\u0131r. \n48.5.15- Statik \u015falter ve manuel by-pass \n48.5.15.1-  Statik  \u015falter  ve  manuel  by-pass  KGK\u2019in  bir  b\u00fct\u00fcnleyicisi  olacakt\u0131r.    Kontrol  \u00fcnitesi, \ninvert\u00f6r  mant\u0131k  devrelerinin  sinyallerini  ve  alarm  durumlar\u0131n\u0131  hisseden  ve  buna  g\u00f6re  kesintisiz  y\u00fck \ntransferini sa\u011flayan otomatik transfer devrelerini i\u00e7erecektir. \n48.5.15.2- Statik \u015falter, y\u00fcksek bir transfer cihaz\u0131 olup kesilemez y\u00fcklerin di\u011fer bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 \nile  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131  sa\u011flamak  \u00fczere  statik  \u015falter  ile  ayn\u0131  zamanda  harekete  ge\u00e7en  bir  by-pass  devre  kesici \n\u015falterle paralel olarak tesis edilecektir. \n48.5.15.3-  By-pass  devre  kesici  \u015falter  bak\u0131m  maksad\u0131  ile  statik  anahtar  ve  KGK  k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 \nelektriksel olarak izole edecektir. By-pass \u015falter statik \u015falter, komut ald\u0131\u011f\u0131 anda kapanacakt\u0131r. \n48.5.15.4- Statik \u015falter ve by-pass \u00fcnitesi ve di\u011fer elektronik kontrol \u00fcniteleri cihaz\u0131n ana blokuna \nentegre olacakt\u0131r. \n48.5.16-  Statik \u015falter ve manuel by-pass \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f181\n48.5.16.1- \u0130nvert\u00f6r\u00fcn mant\u0131k devreleri, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck limitlerinin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, KGK\u2019daki bir ar\u0131zay\u0131 veya \nlimit d\u0131\u015f\u0131 gerilim de\u011fi\u015fimlerini alg\u0131lad\u0131ktan sonra, 200 mikrosaniye i\u00e7inde statik ve\/veya by-pass \u015falter \nkumanda alacakt\u0131r.  \n48.5.16.2- Kontrol paneli \u00fczerinde bulunacak bir se\u00e7ici anahtarla \u201cotomatik\u201d veya \u201cel ile\u201d olarak \ny\u00fck  transfer  durumu  belirlenecektir.  Se\u00e7ici  anahtar  otomatik  durumda  ise,  ar\u0131za  hali  kalkt\u0131\u011f\u0131nda  y\u00fck \notomatik olarak tekrar invert\u00f6r \u00fczerine aktar\u0131lacakt\u0131r. \n48.5.16.3- Se\u00e7ici anahtar el konumda ise ve kumanda panosunda y\u00fck aktarman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \nbelirtiliyorsa, y\u00fck el ile invert\u00f6r \u00fczerine aktar\u0131labilecektir. \n48.5.16.4-  A\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen  \u015fartlarda  bir  kilitleme  devresi,  by-pass\u2019a  y\u00fck  aktar\u0131lmas\u0131na  mani \nolacakt\u0131r: \n- By-pass devresinde d\u00fc\u015f\u00fck veya a\u015f\u0131r\u0131 gerilim oldu\u011fu zaman, \n- By-pass senkron d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu zaman, \n- By-pass geriliminde invert\u00f6r\u2019e nazaran %10 fark oldu\u011fu zaman, \n48.5.17- Teklif edilecek kesintisiz g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131, paralel\/redunt sisteme g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir ve teklif \nedilecek,  KGK'lar  daha  sonradan  g\u00fc\u00e7  artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  4  adede  kadar  paralel  ba\u011flanma  \u00f6zelli\u011fine  sahip \nolacakt\u0131r. \n48.5.18- Sistemin b\u00fcy\u00fct\u00fclebilirli\u011fi hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamal\u0131 bilgi verilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f182\nDOKUZUNCU B\u00d6L\u00dcM \nKAPI G\u0130R\u0130\u015e KONTROL S\u0130STEMLER\u0130 \n49-Kartl\u0131 giri\u015f kontrol sistemi  \n49.1- Kapsam  \nToplu  insan  \u00e7al\u0131\u015fan  binalarda,  insanlar\u0131n  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n  kontrol  ve  kay\u0131t  alt\u0131na  al\u0131nmas\u0131  ve \ng\u00fcvenlik zonlar\u0131n\u0131n belirlenmesi amac\u0131yla kurulan sistemi kapsar. \n49.2- Genel \u00f6zellikler \n49.2.1-  T\u00fcm  kap\u0131lar,  ar\u0131za  durumunda  a\u00e7\u0131labilir  olacak,  yang\u0131n  durumunda  yang\u0131n  paneli \ntaraf\u0131ndan kilitleri a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. \n49.2.2- Kartl\u0131 ge\u00e7i\u015f sistemi ile kapal\u0131 devre televizyon sistemi entegre \u00e7al\u0131\u015fabilir olacak, hatal\u0131 bir \nkart kullan\u0131m\u0131nda,  ba\u011fl\u0131 kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc otomatik olarak spot monit\u00f6r\u00fcne gelecektir. \n49.2.3-  T\u00fcm  kartlar\u0131n  \u00fczerine  resim  ve  kimlik  bilgileri  girilebilir  olacak,  bu  kartlar\u0131  haz\u0131rlama \n(PhotoID Sistemi) ana sistemin bir par\u00e7as\u0131 olacakt\u0131r. \n49.3- Sistem \n49.3.1- Sistem a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fcnitelerden olu\u015facakt\u0131r: \n49.3.1.1- Merkezi santral, \n49.3.1.2- Kartl\u0131 ge\u00e7i\u015f kontrol panelleri (KGKP), \n49.3.1.3- Yedekli besleme panelleri, \n49.3.1.4- Proximity kart okuyucu, \n49.3.1.5- Proximity kartlar, \n49.3.1.6- Kap\u0131 tutucular\u0131, \n49.3.1.7- Kap\u0131 a\u00e7ma sens\u00f6rleri veya butonlar\u0131, \n49.3.1.8- Magnetik kontak, \n49.4- Merkezi santral ve i\u015fletim yaz\u0131l\u0131m\u0131 \n49.4.1-Merkezi  santral  yaz\u0131l\u0131m\u0131,  kullan\u0131c\u0131  i\u015fverenin  belirleyece\u011fi  lisansl\u0131  i\u015fletim  ortam\u0131nda \n\u00e7al\u0131\u015facak, bu yaz\u0131l\u0131m hert\u00fcrl\u00fc kartl\u0131 ge\u00e7i\u015f sistemiyle ilgili programlar i\u00e7in \u00f6zel yaz\u0131lm\u0131\u015f olacak ve en az \na\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zelliklere sahip olacakt\u0131r: \n49.4.2- Yaz\u0131l\u0131m\u0131n kullan\u0131m\u0131 kolay olacakt\u0131r. \n49.4.3- Santral\u0131n kullan\u0131m ve geni\u015fleme kapasitesi ve giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131 i\u015fveren taraf\u0131ndan tespit \nedilecektir. \n49.4.4- Kart okuyucusu say\u0131s\u0131 sadece yaz\u0131l\u0131m de\u011fi\u015ftirilmesiyle geni\u015fleyebilir olacak, kart okuyucu \nkapasitesi i\u015fveren taraf\u0131ndan tespit edilecektir.  \n49.4.5- Alarm\u2019lar onaylanabilir (Acknowledge) olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f183\n49.4.6- Kart sahiplerinin t\u00fcm giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n izlenmesi, raporlanmas\u0131 ve gerekli k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n \nyap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanabilecektir. \n49.4.7- Bir adet bilgisayardan ve matrix yaz\u0131c\u0131dan (raporlama i\u00e7in) olu\u015facakt\u0131r. \n49.4.8- S\u0131n\u0131rs\u0131z \u015fifre denetimli olacakt\u0131r.  \n49.4.9- T\u00fcm tatil zaman\u0131 programlanabilir olacakt\u0131r. \n49.4.10- Manuel olarak istenilen kap\u0131lar herhangi bir terminalden a\u00e7\u0131labilecektir. \n49.4.11-  Zaman  program\u0131na  g\u00f6re  otomatik  kap\u0131lar  kilitli  veya  kilitsiz  duruma  otomatik  olarak \ngetirilebilecektir. \n49.4.12 Fotografl\u0131 kart bas\u0131m\u0131 sisteme entegre olacakt\u0131r. \n49.4.13- Kap\u0131dan kart\u0131n\u0131 okutarak ge\u00e7en ki\u015filerin resimleri operat\u00f6r ekran\u0131nda an\u0131nda g\u00f6r\u00fclecektir. \n(i\u015fverence istenmesi halinde). \n49.4.14- Acil durumlarda, bina i\u00e7erisindeki personeli belirleyen otomatik rapor \u00fcretebilir olacakt\u0131r. \n49.4.15- Sistem veri taban\u0131 payla\u015f\u0131labilir olacakt\u0131r. \n49.5- Okuyucu santrallar\u0131 \n49.5.1- Kartl\u0131 ge\u00e7i\u015f kontrol panelleri \n49.5.1.1- Kartl\u0131 ge\u00e7i\u015f kontrol panelleri (KGKP), mikro i\u015flemci kontroll\u00fc ve mod\u00fcler yap\u0131da, kart \nkullan\u0131c\u0131  bilgileri  ile  olay  bilgileri  aras\u0131nda  dinamik  haf\u0131za  denetimi  olacak  ve  hert\u00fcrl\u00fc  kart  okuyucu \nformat\u0131n\u0131 destekleyecektir. \n49.5.1.2- Merkezi bilgisayar, devre d\u0131\u015f\u0131nda da olsa, paneller kendi ba\u015flar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fabilecek, tekrar \ndevreye  girdi\u011finde,  haf\u0131zadaki  t\u00fcm  olay  ve  alarm  bilgileri  zaman  formatlar\u0131yla  beraber,  merkez \nbilgisayara g\u00f6nderilecektir. \n49.5.1.3- Herhangi bir enerji kesilmesinde, en az i\u015fverence belirlenen s\u00fcre (saat), programlar\u0131 ve \nkart okuyucu bilgilerini haf\u0131zas\u0131nda tutulacakt\u0131r. \n49.5.1.4-  Kolay  bir  \u015fekilde  g\u00fcncelle\u015ftirilmesi  i\u00e7in  i\u015fletim  sistemi  \u00e7\u0131kar\u0131labilir  disk  de  (Flash  ) \nsaklanacakt\u0131r. \n49.5.1.5-  Panele  uzaktan  (dial-up)  ba\u011flant\u0131  ile  ba\u011flanabilecek  ve  haberle\u015fmesini  network \n\u00fczerinden de yapabilecektir. \n49.6- Yedekli (Backup\u2019l\u0131) besleme paneli  \n49.6.1- Kartl\u0131 ge\u00e7i\u015f panelleri, kart okuyucular\u0131 ve kap\u0131 tutucular\u0131n\u0131n beslemelerini sa\u011flamak i\u00e7in \nbir besleme paneli bulunacak ve en az; \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n  \n \n  \n\f184\n49.6.1.1- K\u0131sa devre korumal\u0131, \n49.6.1.2- En az 5 ayr\u0131 sigortal\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7\u0131k\u0131\u015fa sahip, \n49.6.1.3- Minimum 12 V DA,  4 A, \n49.6.1.4- Yang\u0131n alarm durumu i\u00e7in yang\u0131n giri\u015fi, \n49.6.1.5- Besleme hatas\u0131 kontroll\u00fc, \n49.6.1.6- Ak\u00fc\u2019l\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fck ak\u00fc seviyesi kontroll\u00fc olma \u00f6zelliklerine sahip olacakt\u0131r. \n49.7- Kart okuyucular\u0131 \n49.7.1- Kart okuyucular, proximity teknolojisine uygun ve, \n49.7.2- Besleme gerilimi: 4.75- 16 V DA, \n49.7.3- Kart okuyucu: Sesli ve g\u00f6rsel ikaz verebilir, \n49.7.4- Alg\u0131lama aral\u0131\u011f\u0131: 10 ile 14 cm. olacakt\u0131r. \n49.8- Proximity kartlar \n49.8.1- Kartlar, standart kredi kart\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde ISO standart\u0131nda olacakt\u0131r. \n49.8.2- Kart\u2019ta herhangi bir besleme devresi olmayacak, pasif olacakt\u0131r. \n49.8.3- Kartlara 2 farkl\u0131 saha kodu verilebilir ve her kart sahibinin kendine ait bir kodu olacakt\u0131r. \n49.9- Manyetik kontak \n49.9.1- Manyetik kontak, m\u0131knat\u0131s ve kontakolmak \u00fczere iki par\u00e7adan  olu\u015facakt\u0131r. M\u0131knat\u0131s kap\u0131 \n\u00fczerinde, kontak ise kap\u0131 kasas\u0131nda, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 gelecek \u015fekilde monte edilecektir.  \n49.10- Kap\u0131 a\u00e7ma butonu \n49.10.1- Kap\u0131lar\u0131n i\u00e7eriden a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in, yerine g\u00f6re s\u0131va \u00fcst\u00fc veya s\u0131va alt\u0131 kap\u0131 a\u00e7ma butonu \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n49.10.2- Butona bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u0131\u015f\u0131kl\u0131 g\u00f6sterge yanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f185\nONUNCU B\u00d6L\u00dcM \n SAAT S\u0130STEMLER\u0130 \n50- Merkezi saat sistemi \n50.1 Kapsam \nProjesinde belirtilen mahallere hizmet verebilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen \u00f6zelliklerde ve \u015fartlarda \nMerkezi Saat Sistemi temin ve tesis edilecektir. \n50.2 Sistem \nAna merkezi saat \u00fcnitesi, tali saat \u00fcniteleri, montaj elemanlar\u0131 ve kablo tesisat\u0131ndan olu\u015facakt\u0131r. \n\u00dcretici firma; tesis etti\u011fi saat sistemlerine ait referans listesini teklifi ile birlikte verecektir. (Tesis \netti\u011fi sistemlerin marka, model ve kapasiteleri ile tesis edildi\u011fi yerler belirtilecektir. ) \n50.3 Ana saat \u00fcnitesi \n50.3.1 Genel esaslar  \nT\u00fcm Merkezi Saat \u00fcnitesi tamamen elektronik ve senkronize \u00e7al\u0131\u015fan 2 adet quartz ana saat \u00fcnitesi \nve  hat  mod\u00fcllerinden  olu\u015facakt\u0131r.  Merkezi  saat  \u00fcnitesinin,  uluslararas\u0131  belli  merkezlerden  yay\u0131nlanan \nradyo dalgalar\u0131n\u0131 alarak \u00e7al\u0131\u015fabilmesi sa\u011flanacakt\u0131r. Herhangi bir ar\u0131za durumunda master (I.ana) saatten \nslave (II. yedek) saate otomatik ge\u00e7i\u015f sa\u011flanacakt\u0131r. (GPS tercih nedeni olacakt\u0131r.) \nSistem, ana saat \u00fcnitesinden g\u00f6nderilen sinyaller ile senkron \u00e7al\u0131\u015fabilecek yap\u0131ya sahip olacakt\u0131r. \nSistem, yaz ve k\u0131\u015f d\u00f6nemi ileri-geri saat ayarlamas\u0131n\u0131 merkezden yapabilecek niteli\u011fe, Ana Saat \n\u00dcnitesi; hem Analog hem de dijital saat \u00fcnitelerine sinyal g\u00f6nderme \u00f6zelli\u011fine sahip olacakt\u0131r. \nHat  mod\u00fclleri  yard\u0131m\u0131yla \ntali  saatleri  durdurma, \nilerletme  ve  senkronizasyon  kontrol\u00fc \nyap\u0131labilecektir. \nAna saat \u00fcnitesinden di\u011fer sistem bilgisayarlar\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f verilebilecektir. \n50.3.2 Ana merkezi saat \u00fcnitesinin teknik karakteristikleri \na) Hassasiyet                          :   \uf0b1 0.1 saniye \/ g\u00fcn \nb) \u00c7\u0131k\u0131\u015f gerilimi                     :   24 V DA\/220 V AA \nc) Hat mod\u00fclleri                    :   Dakika sinyali i\u00e7in (1 A) \nSaniye sinyali i\u00e7in (0.2 A) \nd) \u00d6l\u00e7\u00fc mod\u00fcl\u00fc                      :   Dijital olarak ak\u0131m, gerilim \u00f6l\u00e7mek \n                                                      i\u00e7in se\u00e7ici \u00fcnite ile birlikte \ne) Besleme gerilimi                 :   220 V AA  \u00b1 % 10, 50 Hz . \nf) Ortam \u015fartlar\u0131                       :   O \u00baC ila 50 \u00baC \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n                                       \n \n\f186\n50.4 Tali saat \u00fcniteleri \n50.4.1 Genel esaslar \nSistemde,  kadranl\u0131  akrep-yelkovan  g\u00f6stergeli  Analog  tali  ve  d\u00fcnya  saat  \u00fcniteleri  ile  LCD\/LED \ng\u00f6sterge mod\u00fcll\u00fc dijital Saat \u00fcniteleri kullan\u0131lacakt\u0131r. \n50.4.2 Analog tali saat \u00fcniteleri \nSistemde;  dakika  sinyali  impuls  ile  \u00e7al\u0131\u015fan  tali  saat  \u00fcniteleri  tek  veya  \u00e7ift  y\u00fczl\u00fc,  kare  veya \nyuvarlak  tiplerde  olacakt\u0131r.  Tali  saat  \u00fcnitelerinin  d\u0131\u015f  \u00e7aplan  i\u015fverenin  iste\u011fine  ve  projesinde  belirtilen \n\u00f6l\u00e7\u00fclerde olacakt\u0131r. \nAnalog tali saat \u00fcnitelerinin d\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evesi eloksall\u0131 al\u00fcminyum olacak, \u00fcnitenin i\u00e7i beyaz kadran \n\u00fczerine  siyah  dakika  ve  saat  taksimat\u0131  \u0130le  akrep-yelkovan  \u00fcniteleri  bulunacakt\u0131r.  Her  saat  \u00fcnitesi \n\u00fczerinde koruma amac\u0131yla standartlara uygun plastik veya cam kaplama bulunacakt\u0131r. \nAnalog tali saat \u00fcniteleri, 24 V DA\/220 V AA gerilimi ile \u00e7al\u0131\u015fabilecektir. \n50.4.3 Digital tali saat \u00fcniteleri \nDakika sinyal impuls ile \u00e7al\u0131\u015fan, \u00fczerinde SAAT+DAK\u0130KA+TAR\u0130H bilgilerini ta\u015f\u0131yan LCD veya \nLED mod\u00fcll\u00fc digital tek y\u00fczl\u00fc veya \u00e7ift y\u00fczl\u00fc tali saat \u00fcniteleri tesis edilecektir. \nBulundu\u011fu ortam\u0131n \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi tercih nedeni say\u0131lacakt\u0131r. \n\u00c7al\u0131\u015fma gerilimi              :  \n\u00c7ekti\u011fi ak\u0131m                    :  \nKarakter b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc         :  \nD\u0131\u015f muhafaza                   :  \n24 V DA veya 220 V AA \n10 mA max. \nmin. 50 mm. \nIs\u0131, toz, rutubete dayan\u0131kl\u0131, plastik muhafaza \n50.5 Kablolar \nBesleme  ve  sinyal  kablolar\u0131,  \u00fcretici  firman\u0131n  \u00f6nerileri  do\u011frultusunda  temin  edilecektir.  G\u00fc\u00e7 \nkablolar\u0131,  mesafe  ve  g\u00fc\u00e7  hesaplar\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak  tespit  edilecek  kablo  kesitlerinde  tesis  edilecektir. \nKablolar kablo raf\u0131 vb. gibi k\u0131s\u0131mlarda tesis edilecekler ise NYM tipinde olmas\u0131 tercih edilecektir. \n50.6 Montaj \nSistemin  montaj  i\u015fleri,  i\u015fveren  ve  imalat\u00e7\u0131  firma  M\u00fchendislerinin  \u00f6nerileri  do\u011frultusunda \ny\u00fcr\u00fct\u00fclecektir. \nY\u00fcklenici, malzemelerin nakliyesi, montaj \u0131, test ve ayarlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli b\u00fct\u00fcn alet ve \ncihazlar\u0131 i\u015fin yap\u0131m\u0131 esnas\u0131nda \u015fantiye mahallinde bulunduracakt\u0131r. \n50.7 Dok\u00fcmantasyon \nB\u00fct\u00fcn dok\u00fcmantasyonlar, T\u00fcrk\u00e7e olarak haz\u0131rlanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fB\u00fct\u00fcn teknik dok\u00fcmanlar, ilgili te\u00e7hizatlarda yap\u0131lm\u0131\u015f en son modifikasyonlar\u0131 da kapsayacakt\u0131r. . \nFirma, sisteme ait i\u015fletme, bak\u0131m ve onar\u0131m kitaplar\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131l\u0131 2 tak\u0131m verecektir. T\u00fcrk\u00e7e \ndok\u00fcmanlar ar\u0131za arama talimatlar\u0131n\u0131 da kapsayacakt\u0131r. \n187\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f188\n2-ELEKTR\u0130K \u0130\u00c7 TES\u0130SLER\u0130 Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 \nTASLAK \n21 N\u0130SAN 2005 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\fB\u00d6L\u00dcM 1 \nAma\u00e7, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tan\u0131mlar \n189\nMadde 1- Ama\u00e7 ve Kapsam \nBu  y\u00f6netmelik,  50  Hz.,  1000  V  a.a.  veya  1500  V  d.a.  gerilim    de\u011ferlerine (bu de\u011ferler \ndahil)  kadar  anma  gerilimi  olan  elektrik  i\u00e7  tesislerinin,  g\u00fcvenli  ve  d\u00fczg\u00fcn  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131  \nsa\u011flayacak \ni\u015fletme  kurallar\u0131n\u0131n  belirlenmesi  amac\u0131yla \nhaz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zel ama\u00e7lar i\u00e7in a.a.\u2019da di\u011fer frekanslar\u0131n kullan\u0131m\u0131 kabul edilir. \ntasar\u0131m,  uygulama  ve \nBu  y\u00f6netmeli\u011fin  Ek\u2019leri  ve  ilgili  T\u00fcrk  Standartlar\u0131  bu  y\u00f6netmeli\u011fin  tamamlay\u0131c\u0131  ekidir. \nY\u00f6netmelikte  olmayan  h\u00fck\u00fcmler  i\u00e7in  EN,  HD  ve  IEC  standartlar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131n\u0131r.  \n\u00c7eli\u015fmeler durumunda s\u0131ralamaya g\u00f6re \u00f6ncelik verilir. \nBu  Y\u00f6netmelik  yap\u0131  ba\u011flant\u0131  kutusu  veya  ana  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu'ndan  sonraki  elektrik  i\u00e7 \ntesislerinin  kurulmas\u0131na  ve  i\u015fletilmesine  dair  h\u00fck\u00fcmleri  kapsar;  elektrik  enerjisinin \n\u00fcretilmesine  ve  da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na  dair  Elektrik  Kuvvetli  Ak\u0131m  Tesisleri  Y\u00f6netmeli\u011fi \nkapsam\u0131ndaki yap\u0131 i\u00e7indeki tesisleri kapsamaz. \nHerhangi  bir  tesisin  bu  y\u00f6netmeli\u011fin  kapsam\u0131na  girip  girmeyece\u011fi  konusunda  bir \nkarars\u0131zl\u0131k  ortaya  \u00e7\u0131karsa;  Enerji  ve  Tabii  Kaynaklar  Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n  bu  konuda  verece\u011fi \nkarar ge\u00e7erlidir. \nA\u015fa\u011f\u0131daki elektrik tesisleri elektrik i\u00e7 tesisi say\u0131l\u0131r: \n1a- S\u00fcrekli elektrik tesisleri : \nYap\u0131lar\u0131n ya da yap\u0131 k\u00fcmelerinin i\u00e7inde, biti\u015fi\u011finde ya da bu yap\u0131lara ek olarak bunlar\u0131n \nd\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrekli kullan\u0131lmak i\u00e7in kurulan, Tesis yapt\u0131ran kimsenin arazisi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 al\u00e7ak \ngerilim  hava  hatt\u0131  veya  kablo  \u015febekesi  i\u00e7ermeyen,  ba\u011f\u0131ms\u0131z,  asans\u00f6r  tesisleri  d\u0131\u015f\u0131ndaki \nal\u00e7ak  gerilimli  her  t\u00fcrl\u00fc  tesislerdir.  Konutlar,  ticari  binalar,  kamu  binalar\u0131,  end\u00fcstriyel \ntesisler,  tar\u0131m  ve  bah\u00e7e  yap\u0131lar\u0131,  prefabrike  binalar,  karavanlar,  karavan  parklar\u0131, \nmarinalar  vb.  yap\u0131lar\u0131n  ya  da  yap\u0131  k\u00fcmelerinin  i\u00e7inde,  biti\u015fi\u011finde  veya  bu  yap\u0131lara  ek \nolarak  bunlar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda  s\u00fcrekli  kullan\u0131lmak  i\u00e7in  kurulan  tesislerdir.  Yap\u0131lar\u0131n  i\u00e7 \nayd\u0131nlatma,  kuvvet,  yedek  enerji,  kesintisiz  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131,  al\u00e7ak  gerilim  kompanzasyon \ntesisi, \u00e7a\u011f\u0131rma, yang\u0131n alg\u0131lama ve ihbar, elektronik g\u00fcvenlik, acil durum ayd\u0131nlatmas\u0131 ve \ny\u00f6nlendirmesi, arama, ak\u00fc, do\u011frultma\u00e7, hoparl\u00f6r, anten, telefon, TV, ileti\u015fim ve bili\u015fim \nteknolojileri,  sinyalizasyon,  kontrol  ve  benzerleri  i\u00e7in  sabit  tesisler  (cihazlar  ve  dahili \nba\u011flant\u0131lar\u0131 hari\u00e7), Madde 120 ila 123\u2019de belirtilen d\u0131\u015f ayd\u0131nlatma tesisat\u0131, mobilyalardaki \nelektrik  tesisatlar\u0131  ile  hareket  edebilen  ve  \u00e7ekilen  ara\u00e7lardaki  elektrik  tesisatlar\u0131,  s\u00fcrekli \ntesis say\u0131l\u0131r.  \n2b- Ge\u00e7ici elektrik tesisleri : \nS\u00fcrekli  tesisin  i\u015fletmeye  a\u00e7\u0131lmas\u0131na  kadar  kullan\u0131lmak  i\u00e7in  ge\u00e7ici  olarak  kurulan  ve \ns\u00fcrekli  olarak  kullan\u0131lmayan  in\u015faat  \u015fantiyeleri,  sergi,  fuar,  lunapark,  panay\u0131r,  sirk  vb. \nal\u00e7ak gerilimli tesislerdir.     \nS\u00fcrekli  veya  ge\u00e7ici  elektrik  tesislerinde  kullan\u0131lan  de\u015farj  lambalar\u0131,  elektrostatik \nayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar  gibi  1000V  \u2018un  \u00fcst\u00fcnde  \u00e7al\u0131\u015fan,    ancak  1000  V\u2019u  a\u015fmayan  tesisattan \nbeslenen cihazlar\u0131n (kendi i\u00e7 devreleri  hari\u00e7), devreleri de elektrik i\u00e7 tesisi say\u0131l\u0131r. \nA\u015fa\u011f\u0131daki tesisler bu y\u00f6netmeli\u011fin kapsam\u0131na girmez: \n(i)  Elektrik Kuvvetli Ak\u0131m Tesisleri Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131ndaki tesisler, \n(ii)  Demiryolu  \u00e7ekici  donan\u0131mlar\u0131,  demiryolu  ara\u00e7lar\u0131  ve  sinyalizasyon  donan\u0131m\u0131, \ndemiryolu besleme ve cer hatlar\u0131, \n(iii)  Hava  ta\u015f\u0131tlar\u0131  ve  gemilerdeki  elektrik  donan\u0131mlar\u0131  ile  suda  gezici  ve  sabit  ara\u00e7lar \ni\u00e7in elektrik tesisat\u0131, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f(iv)  Ta\u015focaklar\u0131 ve maden i\u015fletmelerindeki elektrik tesisat\u0131, \n(v)  Radyo  parazit  giderme  donan\u0131m\u0131  (Elektrik  tesisatlar\u0131n\u0131n  g\u00fcvenli\u011finin  etkilendi\u011fi \n190\ndurumlar hari\u00e7),  \n(vi)  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tesisleri, \n(vii)  Asans\u00f6rler ve y\u00fcr\u00fcyen merdiven tesisatlar\u0131. \nMadde 2 - Dayanak \nBu y\u00f6netmelik, 3154 say\u0131l\u0131 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n Te\u015fkilat ve G\u00f6revleri \nHakk\u0131nda Kanunun 28 inci maddesine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nMadde 3 - Uygulama  \n3a- \nBu y\u00f6netmelik:  \n1-  Yeni kurulacak tesislerde, \n2-  Kurulu tesislerin tamamen de\u011fi\u015ftirilmesi durumunda, \n3-  Kurulu tesislerde a\u00e7\u0131k ve belli olarak \u00f6l\u00fcm, yaralanma ve yang\u0131na neden olabilecek \ndurumlarda, \n4-  Kurulu tesislerde bozukluk ya da de\u011fi\u015fikli\u011fin yak\u0131ndaki di\u011fer tesislerde \u00f6nemli kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \nya da tehlikeler do\u011furmas\u0131 durumunda, \n5-  Kurulu bir tesiste yap\u0131lacak geni\u015fletmelerin, de\u011fi\u015fikliklerin ve onar\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \nb\u00f6l\u00fcmlerde,  \nuygulan\u0131r. \nKurulu  tesislerin  kesilmi\u015f  olan  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  yeniden  verilmesi  an\u0131nda  ya  da  \u0130\u015fletme \ntaraf\u0131ndan serbest olarak yap\u0131lacak muayene sonunda Madde 3 a.3 ve a.4\u2019de a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \ngibi bozuk ve tehlikeli g\u00f6r\u00fclen tesislerin, bir ay i\u00e7inde, bu y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \nd\u00fczeltilmesi  aboneye  bildirilir.  Tesis  bu  s\u00fcre  i\u00e7inde  d\u00fczeltilmemi\u015fse,  \u0130\u015fletme  abonenin \nelektri\u011fini keser. Bu bozukluk ve tehlikeli durum t\u00fcm\u00fcnde varsa, Madde 3 a.2\u2019de yer alan \nh\u00fckme g\u00f6re i\u015flem yap\u0131l\u0131r. \nAk\u0131m\u0131n derhal kesilmesini gerektiren tehlikeli durumlarda bu s\u00fcre verilmez. \n3b- \nBu y\u00f6netmeli\u011fin herhangi bir maddesinin uygulanmas\u0131 mahalli \u015fartlar nedeniyle zorluklar \nya  da  teknik  geli\u015fmeyi  \u00f6nleyecek  durumlar  ortaya  \u00e7\u0131kar\u0131rsa,  Enerji  ve  Tabii  Kaynaklar \nBakanl\u0131\u011f\u0131na yap\u0131lacak gerek\u00e7eli ba\u015fvurma \u00fczerine Bakanl\u0131k yaln\u0131zca o ba\u015fvurma i\u00e7in s\u00f6z \nkonusu maddenin uygulanmamas\u0131na izin verebilir. \nMadde 4- Tan\u0131mlar \n4a- \nTan\u0131mlar; alfabetik s\u0131raya g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131da belirtilmi\u015ftir.  \n1)  Acil  durum  anahtarlamas\u0131  :  Beklenmedik  \u015fekilde  olu\u015fabilen  bir  tehlikeyi \nm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar h\u0131zl\u0131 olarak gidermek i\u00e7in yap\u0131lan i\u015flemdir. \n2)  Acil  durum  durdurmas\u0131  :  Tehlikeli  olan  bir  hareketin  durdurulmas\u0131  i\u00e7in \n\u00f6ng\u00f6r\u00fclen acil durum anahtarlamas\u0131d\u0131r. \n3)  Aksesuar  :  Bir  sistemi  veya  tesisat\u0131  elektrik  i\u015fletme  arac\u0131na  ba\u011flayan  yard\u0131mc\u0131 \nelemanlard\u0131r. \n4)  Al\u00e7ak gerilim : Normalde, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim seviyesinden y\u00fcksek fakat, ana (faz) \niletkenler  aras\u0131nda  1000  V  a.a.  veya  1500  V  d.a.  de\u011ferlerini  veya  iletkenler  ile \ntoprak aras\u0131nda  600 V a.a. veya 900 V d.a. de\u011ferlerini a\u015fmayan gerilimdir. \nTesisat\u0131n i\u015fletme gerilimi, anma  gerilimi de\u011ferinden,  izin verilen tolerans  s\u0131n\u0131rlar\u0131 \ni\u00e7inde kalan bir miktar kadar farkl\u0131 olabilir.  \n5)  Al\u00e7ak gerilim anahtarlama ve kontrol tablosu : Kontrol, \u00f6l\u00e7me, sinyal,  koruma, \nayarlama  gibi  i\u015fler  i\u00e7in,  cihazlar\u0131n  bir  araya  getirildi\u011fi;  b\u00fct\u00fcn  dahili  elektrik  ve \nmekanik  ba\u011flant\u0131lar\u0131n    ve  yap\u0131sal  par\u00e7alar\u0131n\u0131n,  bir  veya  daha  \u00e7ok  al\u00e7ak  gerilim \nanahtarlama  cihaz\u0131n\u0131n  bir  b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.  Tablonun  par\u00e7alar\u0131,  elektromekanik  veya \nelektronik olabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f191\n6)  Ana da\u011f\u0131t\u0131m tablosu : Yap\u0131 ba\u011flant\u0131 kutusundan t\u00fcketicinin ilk da\u011f\u0131t\u0131m \nnoktas\u0131na gelen besleme hatt\u0131n\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, anahtarlama veya koruma cihazlar\u0131n\u0131n \n(sigortalar,  devre  ay\u0131r\u0131c\u0131lar,  art\u0131k  ak\u0131m  cihazlar\u0131  gibi)  n\u00f6tr  ve  koruma  devresi \niletkenleri  terminalleri  ile  birle\u015ftirilmesinden  olu\u015fan  bir  donan\u0131md\u0131r.  Ay\u0131rma \ncihazlar\u0131, tablo i\u00e7erisinde veya ayr\u0131 yerlerde olabilir. \n7)  Ana kolon hatt\u0131 : Yap\u0131 ba\u011flant\u0131 kutusundan t\u00fcketicinin ilk da\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131na (ana \nda\u011f\u0131t\u0131m tablosu) kadar olan besleme hatt\u0131d\u0131r. \n8)  Anahtar  :  K\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131  gibi  anormal  durumlar\u0131  belirlenen  s\u00fcre  i\u00e7in  ta\u015f\u0131yan, \nnormal  devre  \u015fartlar\u0131  alt\u0131nda,    ta\u015f\u0131ma  ve  kesme  yapabilme  kabiliyetleri  olan \nmekanik bir cihazd\u0131r. Anahtar k\u0131sa devrede kapama yetene\u011fine sahip olabilir ancak \nk\u0131sa devre ak\u0131mlar\u0131n\u0131 kesemez. \n9)  Anahtarlama  tablosu : \u00dczerinde bir anahtar grubu bulunduran tablodur. Fakat bu \nterim, son devrelerdeki yerel anahtar gruplar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmaz. \n10)  Anahtarlama d\u00fczeni : Bir elektrik tesisat\u0131n\u0131n i\u015fletilmesi, d\u00fczenlenmesi, korunmas\u0131 \nveya di\u011fer kontrolleri i\u00e7in, ana veya yard\u0131mc\u0131 anahtarlama cihazlar\u0131 toplulu\u011fudur.  \n11)  Anla\u015fma g\u00fcc\u00fc \/ S\u00f6zle\u015fme g\u00fcc\u00fc : Elektrik Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurulu taraf\u0131ndan \nkurulu g\u00fcce ba\u011fl\u0131 olarak belirlenen g\u00fc\u00e7t\u00fcr.     \n12)  Anma  gerilimi  (Nominal  gerilim)  :  Bir  tesisat\u0131n  veya  tesisat  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \ntan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gerilimdir.(Bkz. Gerilim Bantlar\u0131.) \n13)  Art\u0131k ak\u0131m : Tesisat\u0131n bir noktas\u0131nda faz ve n\u00f6tr hatlar\u0131ndan ge\u00e7en ak\u0131mlar\u0131n faz\u00f6r \ntoplam\u0131ndan arta kalan ak\u0131md\u0131r. \n14)  Art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  (RCD)  :  Belirlenen  \u015fartlar  alt\u0131nda,  art\u0131k    ak\u0131m  de\u011feri,  e\u015fik \nde\u011ferine  ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda,  kontaklar\u0131  a\u00e7mak  i\u00e7in  tasarlanm\u0131\u015f  bir  mekanik  anahtarlama \ncihaz\u0131 veya cihazlar toplulu\u011fudur.  \n15)  A\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  alg\u0131lanmas\u0131  :  Bir  devredeki  ak\u0131m  de\u011ferinin,  belirli  bir  s\u00fcre  boyunca \n\u00f6nceden belirtilen bir de\u011feri a\u015fmas\u0131n\u0131n belirlenmesidir. \n16)  A\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  :  Beyan  de\u011ferinden  b\u00fcy\u00fck  b\u00fct\u00fcn  ak\u0131mlard\u0131r.  \u0130letkenler  i\u00e7in  beyan \nde\u011feri, ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesidir. \n17)  A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131 : Bir devrede hata  yok iken, olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131md\u0131r. \n18)  Ayd\u0131nlatma  armat\u00fcr\u00fc  :  Bir  veya  daha  fazla  lambadan  gelen  \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131  da\u011f\u0131tan,  filtre \neden  veya  d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren,  lambalar\u0131n  ta\u015f\u0131nmas\u0131,  tespiti  ve  korunmas\u0131  i\u00e7in  gerekli \nb\u00f6l\u00fcmleri  bulunan  ve  gerekti\u011finde  bunlar\u0131  besleme  hatt\u0131na  ba\u011flayan  devreleri \nbulunan  donan\u0131md\u0131r.  Bu  y\u00f6netmeli\u011fe    g\u00f6re  uygun  \u015fekilde  montaj\u0131  yap\u0131lm\u0131\u015f    bir \nlamba duyu ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc say\u0131l\u0131r. \n19)  Ayd\u0131nlatma  armat\u00fcr\u00fc    ba\u011flant\u0131  d\u00fczeni  :  Bir  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcr\u00fcn\u00fc  mekanik \nolarak  tespit  etmeye  ve  bir  hat  sistemine  elektriksel  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131  yapmay\u0131  ve  bu \nba\u011flant\u0131y\u0131  ay\u0131rmay\u0131  sa\u011flayan  bir  erkek  ve  bir  di\u015fi  birle\u015ftirme  eleman\u0131ndan  olu\u015fan \nara\u00e7t\u0131r. \n20)  Ay\u0131r\u0131c\u0131 : Ay\u0131rma i\u00e7in belirtilen \u015fartlara uyan  mekanik bir anahtarlama cihaz\u0131d\u0131r.  \n21)  Ay\u0131rma  :  G\u00fcvenlik  amac\u0131yla  tesisat\u0131n  tamam\u0131n\u0131n  veya  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  b\u00fct\u00fcn \nelektrik enerjisi kaynaklar\u0131ndan ayr\u0131lmas\u0131 suretiyle beslemesinin kesilmesidir. \n22)  Ayn\u0131  anda  eri\u015filebilen  b\u00f6l\u00fcmler  :  Bir  insan  veya  di\u011fer  bir  canl\u0131  taraf\u0131ndan  ayn\u0131 \nanda  dokunulabilen \niletken  b\u00f6l\u00fcmlerdir.  (Gerilim  alt\u0131ndaki  \nb\u00f6l\u00fcmler,  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler,  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmler,  koruma  iletkenleri, \ntopraklama elektrotlar\u0131.) \niletkenler  veya \n23)  Bar\u0131nmaya    uygun    ara\u00e7  :  Karayolu  ara\u00e7lar\u0131n\u0131n  yap\u0131s\u0131  ve  kullan\u0131m\u0131  ile  ilgili \ngereksinimleri  kar\u015f\u0131layabilecek,  ge\u00e7ici  veya  d\u00f6nemsel  i\u015flerde  ya\u015famaya  elveri\u015fli \nara\u00e7t\u0131r. \n24)  Beklenen  (olas\u0131)  hata  ak\u0131m\u0131  :  Normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131  alt\u0131nda,  potansiyel  fark\u0131na \nsahip iletkenler aras\u0131nda veya gerilim alt\u0131nda bulunan bir iletken ile a\u00e7\u0131ktaki iletken \nb\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda hata sonucu olu\u015fmas\u0131 muhtemel bir ak\u0131m de\u011feridir.  \n25)  Beyan  de\u011feri  (Donan\u0131m\u0131n  etiket  de\u011feri)  :  Elektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n  \u00fcreticisi \ntaraf\u0131ndan  tasar\u0131mland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131  ve  donan\u0131m\u0131n  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc  ve \ndonan\u0131m\u0131n etiketinde belirtilen de\u011ferdir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f192\n26)  Bir elektrik tesisat\u0131n\u0131n besleme noktas\u0131 : Bir tesisata elektrik enerjisinin \nverildi\u011fi noktad\u0131r. \n27)  Boru  :  Elektrik  tesisatlar\u0131nda    iletken  ve\/veya  kablolar\u0131n    \u00e7ekilmesine  ve\/veya \nde\u011fi\u015ftirilmesine izin veren, hat sisteminin kapal\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n29)  B\u00fck\u00fclgen  ba\u011flant\u0131  hat  sistemi  :  Mekanik  esneklik  sa\u011flamak  i\u00e7in  tasarlanm\u0131\u015f  bir \nhat sistemidir. \n30)  B\u00fck\u00fclgen  ba\u011flant\u0131  kablosu  :  Her  bir  iletkeninin  kesit  alan\u0131  4mm2yi  a\u015fmayan \nbirb\u00fck\u00fclgen kablodur. \n31)  B\u00fck\u00fclgen  kablo  :  Esneklik  sa\u011flamak  i\u00e7in,  buna  uygun  yap\u0131da  ve  uygun \nmalzemeler ile yap\u0131lm\u0131\u015f bir kablodur. \n32)  \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma    art\u0131k    ak\u0131m\u0131  :  Belirlenen  \u015fartlar  alt\u0131nda,  bir  art\u0131k    ak\u0131m  cihaz\u0131n\u0131n  \n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan  ak\u0131md\u0131r. \n33)  \u00c7arpma ak\u0131m\u0131 : Bir insan\u0131n veya di\u011fer canl\u0131n\u0131n  v\u00fccudundan ge\u00e7en, \u00e7arpmaya  ve \ntehlikeli  etkilere sebep olabilecek \u00f6zellikleri bulunan ak\u0131md\u0131r. \n34)  \u00c7\u0131plak  Elektrotlu  kazan  :  Su  veya  elektrolit  (iletken  s\u0131v\u0131)  i\u00e7erisine  dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \nelektrotlar  aras\u0131ndan  bir  elektrik  ak\u0131m  ge\u00e7i\u015fi  sa\u011flanarak,  su  veya  elektrolitin \nelektriksel olarak \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan donan\u0131md\u0131r. \n35)  \u00c7ift yal\u0131t\u0131m : Temel ve ek yal\u0131t\u0131m\u0131n her ikisini de i\u00e7eren  yal\u0131t\u0131md\u0131r. \n36)  \u00c7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim : Normalde, iletkenler veya iletkenler ile toprak aras\u0131nda, 50 V \na.a. veya dalgac\u0131ks\u0131z 120 V d.a. de\u011ferlerini a\u015fmayan gerilimdir. \n37)  \u00c7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  g\u00fcvenlik  gerilimi  [SELV]  :  Elektrik  \u00e7arpma  tehlikesi  do\u011furmayan \ndi\u011fer  sistemlerden  ve  topraktan  elektriksel  olarak  ayr\u0131lm\u0131\u015f,  \u00e7ok    d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim \nsistemidir. \n38)  \u00c7ok d\u00fc\u015f\u00fck koruma gerilimi [PELV] : Topraklama sisteminden elektriksel olarak \nayr\u0131lmam\u0131\u015f  fakat,  farkl\u0131  \u015fekilde  SELV  ile  ilgili  t\u00fcm  \u015fartlar\u0131  yerine  getiren,  \u00e7ok \nd\u00fc\u015f\u00fck gerilim sistemidir.    \n39)  \u00c7oklu  koruma  topraklamas\u0131,  [PME]  :  Bir  tesisat\u0131n  n\u00f6tr  iletkeninin  bir\u00e7ok \nnoktada topraklanmas\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle TN-C-S sistemlerinde bulunan bir topraklama \nd\u00fczenlemesidir. \n40)  Da\u011f\u0131t\u0131m  devresi  :  Tesisat\u0131n  ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131,  anahtarlama  d\u00fczeni  veya  kontrol \nd\u00fczeninin bir par\u00e7as\u0131na, bir da\u011f\u0131t\u0131m panosuna bir veya daha \u00e7ok son devreye veya \nt\u00fcketim arac\u0131na ba\u011flayan Bant II gerilimli devredir. Bir da\u011f\u0131t\u0131m devresi, ayr\u0131ca, bir \ntesisat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131, merkezden uzak bir binaya veya ayr\u0131 bir tesisata ba\u011flayabilir. \nBu duruma bazen alt ana devre denir. \n41)  Da\u011f\u0131t\u0131m  \u015febekesi  :  \u015eebekenin  ak\u0131m  kayna\u011f\u0131ndan  t\u00fcketici  tesisine  kadar  olan \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n42)  Da\u011f\u0131t\u0131m tablosu : Bir veya daha \u00e7ok gelen besleme devresi ile bir veya daha \u00e7ok \ngiden  devreyi  birle\u015ftiren,  anahtarlama  veya  koruma  cihazlar\u0131n\u0131n  (sigortalar,  devre \nay\u0131r\u0131c\u0131lar, art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131 gibi) n\u00f6tr ve koruma devresi iletkenleri terminalleri \nile  birle\u015ftirilmesinden  olu\u015fan  bir  donan\u0131md\u0131r.  Ay\u0131rma  cihazlar\u0131,  tablo  i\u00e7erisinde \nveya ayr\u0131 yerlerde olabilir. \n43)  Demet  :  Tek  bir  boru,  kapakl\u0131  kablo  kanal\u0131,  kapal\u0131  kablo  yolu  veya  kablo  kanal\u0131 \ni\u00e7indeki  veya  a\u00e7\u0131kta  ise;  birbirinden  belirli  bir  uzakl\u0131kta  olmayan,  iki  veya  daha \nfazla kabloya demet denir. \n44)  Denetim kurulu\u015fu : Madde 5\u2019e bak\u0131n\u0131z. \n45)  Devre  : Ayn\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131ndan beslenen ve a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mlara  kar\u015f\u0131 ayn\u0131 koruma \nd\u00fczenleri ile korunan tesisattaki elektrik donan\u0131mlar\u0131 toplulu\u011fudur. \n46)  Devre  kesici  :  Normal  y\u00fck  ak\u0131mlar\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131ma  ve  kesme  kapasitesine  g\u00f6re  imal \nedilmi\u015f  ve  ayr\u0131ca  \u00f6nceden  belirlenmi\u015f  k\u0131sadevre  ak\u0131mlar\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yabilecek  \u015fekilde \notomatik  kesme  yapabilecek  bir  cihazd\u0131r.  Genelde,  seyrek  olarak  kullan\u0131lmas\u0131na \nra\u011fmen baz\u0131 tipleri s\u0131k anahtarlama i\u00e7in de uygundur.  \n47) \n-    Otomatik  Sigorta  (Minyat\u00fcr  devre  kesici-  Anahtarl\u0131  otomatik  sigorta)  :  \nTermik-manyetik e\u015fik  de\u011ferleri ayarlanamayan tip devre kesici. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f193\n-     Termik-Manyetik  \u015ealter  (Kompakt  \u015falter)  :  Termik-manyetik \ne\u015fik de\u011ferleri ayarlanabilen tip devre kesici.  \n48)  D\u0131\u015f  etki  :  Bir  elektrik  tesisat\u0131na  d\u0131\u015far\u0131dan  gelen,  tesisat\u0131n  tasar\u0131m\u0131n\u0131  ve  g\u00fcvenli \n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 etkileyen herhangi bir etkidir. \n49)  Diren\u00e7  b\u00f6lgesi  (sadece  topraklama  elektrotu  i\u00e7in)  :  Topraklama  elektrodu \n\u00e7evresinde, elektrotdan ak\u0131m ge\u00e7ti\u011fi zaman \u00fczerinde \u00f6l\u00e7\u00fclebilir potansiyel farklar\u0131 \nolu\u015fabilen, toprak y\u00fczeyidir.  \n50)  Do\u011frudan  dokunma  :  \u0130nsanlar\u0131n  veya  di\u011fer  canl\u0131lar\u0131n    gerilimli  b\u00f6l\u00fcmlere \ndokunmas\u0131d\u0131r. \n51)  Dolayl\u0131 dokunma : \u0130nsanlar\u0131n veya di\u011fer canl\u0131lar\u0131n,  bir yal\u0131t\u0131m hatas\u0131 durumunda \ngerilim alt\u0131nda bulunabilen a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlere, dokunmas\u0131d\u0131r. \n52)  Ek  yal\u0131t\u0131m  :  Temel  yal\u0131t\u0131mda  bir  hata  durumunda  elektrik  \u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131 \nkorumay\u0131 sa\u011flamak \u00fczere temel yal\u0131t\u0131ma ek olarak uygulanan ba\u011f\u0131ms\u0131z yal\u0131t\u0131md\u0131r.  \n53)  El  ula\u015fma  uzakl\u0131\u011f\u0131  :  \u0130nsanlar\u0131n  normal  olarak  \u00fczerinde  bulunduklar\u0131  ve  hareket \nettikleri  bir  y\u00fczey  \u00fczerindeki  b\u00fct\u00fcn  noktalar  ile,  bir  ki\u015finin  yard\u0131mc\u0131  bir  d\u00fczen \nkullanmadan herhangi bir y\u00f6nde el ile ula\u015fabilece\u011fi y\u00fczey aras\u0131ndaki mesafedir. \n\u015eekil 1, aletler veya bir merdiven gibi yard\u0131mc\u0131 malzemeler kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00e7\u0131plak \nel ile ula\u015f\u0131labilen bu mesafe i\u00e7in de\u011ferleri g\u00f6stermektedir. \n\u015eekil 1. El ula\u015fma uzakl\u0131\u011f\u0131. \n54)  Elektrik  \u00e7arpmas\u0131  :  \u0130nsanlar\u0131n  veya  di\u011fer  canl\u0131lar\u0131n  v\u00fccudundan  elektrik  ak\u0131m\u0131 \nge\u00e7mesi sonucunda olu\u015fan patofizyolojik etkidir. \n55)  Elektrik  donan\u0131m\u0131  :  Makine,  transformat\u00f6r,  cihazlar,  \u00f6l\u00e7me  aletleri,  koruma \nd\u00fczeni,  hat  sistemi    malzemeleri,  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri  ve  gere\u00e7leri    aksesuarlar  \ngibi  elektrik  enerjisinin  \u00fcretimi,  d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi,  ta\u015f\u0131nmas\u0131,  da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131  veya \nt\u00fcketimi amac\u0131 ile kullan\u0131lan b\u00fct\u00fcn birimlerdir. \n56)  Elektrik  i\u015fletme  ara\u00e7lar\u0131  :  T\u00fcm  olarak  ya  da  ayr\u0131  b\u00f6l\u00fcmler  halinde  elektrik \niletilmesini,  da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131  ve  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flayan \nenerjisinin  \u00fcretimini, \nara\u00e7lard\u0131r. \n57)  Elektrik  tesisat\u0131  :  Belirli  bir  \u00f6zel  iste\u011fi  veya  istekleri  ger\u00e7ekle\u015ftirmek  i\u00e7in \nkullan\u0131lan  ve  birbirleriyle  uyumlu  \u00e7al\u0131\u015fmak  \u00fczere  d\u00fczenlenmi\u015f  elektrik  donan\u0131m\u0131 \ntoplulu\u011fudur. \n58)  Elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131mlar : \n                   T\u0131bb\u00ee g\u00f6zetim alt\u0131ndaki hastay\u0131 izleyen veya te\u015fhis, tedavi etmek ama\u00e7l\u0131 ve \u00f6zel bir    \nelektrik beslemesine birden fazla ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan ve:  \n- \n-  \n-  \nHasta ile fiziksel veya elektriksel olarak temas eden ve\/veya \nHastaya enerji veren ya da hastadan enerji alan ve\/veya  \nHastaya veya  hastadan  bir enerji transferini alg\u0131layan,  \n                   elektrikli donan\u0131mlar.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f194\nNot : Elektrikli donan\u0131m, donan\u0131m\u0131n normal kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere; \nimalat\u00e7\u0131   taraf\u0131ndan tan\u0131mlanan aksesuarlar\u0131 da i\u00e7erir.  \n59)  Elektriksel olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z topraklama elektrotlar\u0131 : Birbirlerine g\u00f6re, birinden     \nge\u00e7en  en  b\u00fcy\u00fck  ak\u0131m,  \u00f6b\u00fcrlerinin  potansiyelini  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde  etkilemeyecek  bir \nuzakl\u0131\u011fa yerle\u015ftirilen topraklama elektrotlar\u0131d\u0131r. \n60)  Enerji  odas\u0131  :  \u00c7ok  say\u0131da  ba\u011f\u0131ms\u0131z  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  bulunan  binalarda  saya\u00e7lar\u0131n  toplu \ntablonun  yerle\u015ftirilece\u011fi  \u0130\u015fletmenin \nta\u015f\u0131yan \nhalde  bulunaca\u011f\u0131  ve  saya\u00e7lar\u0131 \nkontroluna a\u00e7\u0131k odad\u0131r. \n61)  Engel : \u0130stem d\u0131\u015f\u0131 do\u011frudan dokunmay\u0131 \u00f6nleyen, ancak bilin\u00e7li bir \u015fekilde olu\u015fan \ndo\u011frudan dokunmay\u0131 \u00f6nlemeyen b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. \n62)  E\u011flence mahalli : Halk\u0131n e\u011flenmesi i\u00e7in haz\u0131rlanan \u00e7ad\u0131r, \u00e7ardak, sergilik, tezgah. \n63)  Elektrik Tesisat\u00e7\u0131s\u0131: Madde 5\u2019e bak\u0131n\u0131z. \n64)  Eri\u015filebilen  bina  bo\u015flu\u011fu  :Yap\u0131n\u0131n  veya  bir  binan\u0131n  b\u00f6l\u00fcmleri  i\u00e7indeki  sadece \nbelirli noktalardan eri\u015filebilir bo\u015fluktur. \u00d6rne\u011fin; b\u00f6lme duvar\u0131 i\u00e7indeki bo\u015fluklar,             \ny\u00fckseltilmi\u015f  d\u00f6\u015femeler,  asma  tavanlar,  \u00e7at\u0131  bo\u015fluklar\u0131,  kap\u0131  kasalar\u0131,  baz\u0131  tip \npencere \u00e7er\u00e7eveleri vb. \n65)  Eri\u015filemeyen  bina  bo\u015flu\u011fu  :  Bir  binan\u0131n  yap\u0131s\u0131  veya  bina  b\u00f6l\u00fcmleri    i\u00e7erisinde \neri\u015filmeye  uygun olmayan bo\u015fluklard\u0131r. \n66)  E\u015fpotansiyel  b\u00f6lge  :  \u0130\u00e7erisindeki  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ve  yabanc\u0131  iletken \nb\u00f6l\u00fcmler,  yakla\u015f\u0131k  ayn\u0131  potansiyelde  dengelenmi\u015f  bir  b\u00f6lgedir.  Bu  sayede,  hata \ndurumlar\u0131nda,  ayn\u0131  zamanda  ula\u015f\u0131labilen  a\u00e7\u0131ktaki  ve  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmler \naras\u0131ndaki potansiyel fark\u0131, elektrik \u00e7arpmas\u0131na sebep olmaz. \n67)  Faz  iletkeni  (L1,  L2,  L3)  :  N\u00f6tr  iletkeni  (N),  koruma  iletkeni  (PE)  veya  PEN \niletkeni  d\u0131\u015f\u0131nda,  elektrik  enerjisinin  ta\u015f\u0131nmas\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan  bir  a.a.  sistemi \niletkenidir. \n68)  Fi\u015f : B\u00fck\u00fclgen bir kabloya ba\u011flanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kontak \u00e7ubuklar\u0131 bulunan ve priz \nveya konnekt\u00f6re ba\u011flanabilen bir ayg\u0131tt\u0131r. \n69)  Fonksiyonel  anahtarlama  :  Normal  \u00e7al\u0131\u015fma  ama\u00e7lar\u0131  ile  bir  tesisat\u0131n  tamam\u0131n\u0131 \nveya  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  \u201cdevreye  almak\u201d  veya\u201d  devreden  \u00e7\u0131karmak\u201d  veya  besleme  \nkayna\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lan bir i\u015flemdir. \n70)  Fonksiyonel \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim (FELV) : SELV veya PELV \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flamak \ni\u00e7in  gerekli  olan  koruma  \u00f6nlemlerinin    tamam\u0131n\u0131n  uygulanmad\u0131\u011f\u0131,  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck \ngerilim sistemidir. \n71)  Fuar : Bina, oda, ge\u00e7ici bir yap\u0131 gibi uygun bir yerde mallar\u0131n g\u00f6sterilmesi ve\/veya \nsat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan d\u00fczenlemedir. \n72)  Gaz tesisat borusu : Do\u011fal gaz Bina giri\u015f kutusu ile gazla \u00e7al\u0131\u015fan cihazlar\u0131n giri\u015f \nnoktas\u0131na  kadar  olan,  b\u00fct\u00fcn  ba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131  ve  valfleri  i\u00e7eren  gaz  tesisat\u0131 \nborusudur. \n73)  Ge\u00e7ici  besleme  tablosu  :  Bir  elektrik  donan\u0131m\u0131ndan  g\u00fcvenli  bir  \u015fekilde  ge\u00e7ici \nolarak elektrik almak amac\u0131yla kullan\u0131lan cihazlar\u0131 i\u00e7eren bir tablodur. \n74)  Ge\u00e7ici  yap\u0131  elektrik  tesisat\u0131  :  Ge\u00e7ici  yap\u0131  ile  birlikte  s\u00f6k\u00fcl\u00fcp  tak\u0131labilir  elektrik \ntesisat\u0131d\u0131r. \n75)  Ge\u00e7ici yap\u0131 : Hareketli ta\u015f\u0131nabilir par\u00e7alar\u0131 olan, bina i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda bulunan \ns\u00f6k\u00fcl\u00fcp tak\u0131labilir yap\u0131d\u0131r. \n76)  Gere\u00e7 :  Bir ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc veya ba\u011f\u0131ms\u0131z bir motor d\u0131\u015f\u0131nda, elektrik enerjisi \nkullanan cihazlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. (Donan\u0131m b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.) \n77)  Gerilim bantlar\u0131 :  \ni)       Bant I \n- \nGerilimin  de\u011feri  ile  belirlenen  \u015fartlar  alt\u0131nda  elektrik  \u00e7arpmalar\u0131na  kar\u015f\u0131  \nkoruma sa\u011flanan tesisatlar, \nGerilimin  i\u015fletme  nedenleri  ile  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131  tesisatlar  (\u00f6rne\u011fin,  ileti\u015fim, \nsinyalizasyon, zil, kontrol ve alarm tesisatlar\u0131). \n- \n-     \u00c7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim (ELV) normalde, bant I i\u00e7erisindedir. \nii)      Bant II \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f- \nEvde  kullan\u0131lan  ve  en  \u00e7ok  da  ticari  ve  end\u00fcstriyel  kullan\u0131mlar  i\u00e7in \nsa\u011flanan gerilimleri i\u00e7erir. Al\u00e7ak gerilim normalde, bant II i\u00e7erisindedir.     \n-    Bant  II  gerilimleri,  1000  V  a.a.  etkin  de\u011ferini  veya  1500  V  d.a  de\u011ferlerini \n195\na\u015famaz. \n78)  Gerilimli b\u00f6l\u00fcm : Normal kullan\u0131mda enerjilenmesi ama\u00e7lanan, n\u00f6tr iletkeni dahil \nancak PEN iletkeni hari\u00e7, bir iletken veya iletken b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n79)  G\u00f6vde  :  \u0130\u015fletme  ara\u00e7lar\u0131n\u0131n  her  an  dokunulabilen,  aktif  olmayan  iletken \nb\u00f6l\u00fcmleridir. Bu b\u00f6l\u00fcmler bir hata durumunda gerilim alt\u0131na girebilirler. \n          78)    Grup 0 : Hasta ile temasta olan uygulama par\u00e7alar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \nama\u00e7lanmad\u0131\u011f\u0131 t\u0131bb\u00ee yer.  \n79)     Grup 1 : Hasta ile temasta olan uygulama par\u00e7alar\u0131n\u0131n,   \n                    -    D\u0131\u015ftan (haricen), \nGrup 2 alanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, v\u00fccudun herhangi bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne sokulmak suretiyle, \n- \nkullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 t\u0131bb\u00ee yer. \n80)    Grup  2  :  Kalple  ilgili  i\u015flemler  gibi,  ameliyathaneler  ve  hayati  \u00f6nem  ta\u015f\u0131yan \ntedaviler  gibi  uygulamalarda  kullan\u0131lan  elektrik  beslemesinin  kesintisinin  ya\u015fam \ntehlikesi  do\u011furabilece\u011fi,  hasta  ile  temasta  bulunan  donan\u0131mlar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \nama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 t\u0131bb\u00ee yer. \nNot  :  Kalple  ilgili  i\u015flem;  elektriksel  bir  iletkenin  hastan\u0131n  kalbinin  i\u00e7ine \nyerle\u015ftirildi\u011fi ya da hastan\u0131n v\u00fccudunun d\u0131\u015f\u0131nda eri\u015filebilen iletkenler gibi, kalp ile \ntemasta olan bir i\u015flemdir. Bu ama\u00e7la, elektriksel iletken, kardiak pacing elektrodu \nveya interkardiak ECG elektrotlar\u0131, veya iletken bir s\u0131v\u0131 ile dolu yal\u0131tkan t\u00fcpler gibi \nyal\u0131tkan  teller i\u00e7erir. \n81)  G\u00fcvenlik  sistemi  :  Bir  tehlike  halinde  gerekli  koruma  ve\/veya  ilgili  mahallin \n82) \nbo\u015falt\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere uyar\u0131 yapan, elektrik sistemidir. \n Hareketi s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 iletken alan (Dar iletken alan) : Metal veya iletkenle \u00e7evrili \nb\u00f6l\u00fcmlerden  olu\u015fan, \nile \ndokunabilece\u011fi  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  bulunan  ve  bu  dokunmay\u0131  \u00f6nlemenin  s\u0131n\u0131rl\u0131 \noldu\u011fu aland\u0131r. \ni\u00e7erisinde  bir  ki\u015finin  v\u00fccudunun  baz\u0131  k\u0131s\u0131mlar\u0131 \n83)  Hasta : T\u0131bb\u00ee ya da di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131  ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lan veya  tedavi uygulanan canl\u0131d\u0131r. \n(insan veya hayvan)  \nNot  :  Kozmetik  ama\u00e7lar  i\u00e7in  tedavi  olan  ki\u015fi,  bu  standart  kapsam\u0131nda  bulunan \nyerlerde  hasta olarak kabul edilir. \n         84)    Hasta  \u00e7evresi  :  Sistemin  herhangi  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  ile  hasta  aras\u0131nda  veya  hasta  ve    \nsistemin  herhangi  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcne  dokunan  di\u011fer  ki\u015filer  aras\u0131nda  herhangi  bir \nb\u00f6l\u00fcmde  olu\u015fabilecek  bilerek  veya  bilmeyerek  temas\u0131n  oldu\u011fu  yer.  (Ek-  G    \u015eekil \n9\u2019da g\u00f6sterilmi\u015ftir.) \nNot \nbelirlenmemi\u015fse; her t\u00fcrl\u00fc olabilecek hasta konumu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n:  Hastan\u0131n  konumu  \u00f6nceden  belirlenmi\u015fse;  bu  madde  uygulan\u0131r, \n85)  Hat sistemi : \u0130letken,  kablo, busbar veya baralar ile bunlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \nb\u00f6l\u00fcmler ve gerekti\u011finde, iletken mahfazalar\u0131ndan olu\u015fan bir sistemdir. \n86)  Hata : Normal olmayan veya istenmeyen bir yol olu\u015fmas\u0131 sonucunda ak\u0131m akan bir \ndevre  durumudur.  Bir  yal\u0131t\u0131m  hatas\u0131  veya  yal\u0131t\u0131m\u0131n  k\u00f6pr\u00fclenmesi  sonucu  olu\u015fur. \nGenel  olarak  hata  durumunda,  gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenler  aras\u0131nda  veya  gerilim \nalt\u0131ndaki  iletkenler ile a\u00e7\u0131ktaki veya yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda empedans\u0131n \nihmal edilecek kadar \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck olaca\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. \n87)  Hata ak\u0131m\u0131 \u00e7evrimi : Hatan\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 noktadan itibaren  a\u015fa\u011f\u0131dakilerden olu\u015fur:  \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \nDevrenin koruma iletkeni, \nT\u00fcketicinin topraklama ba\u011flant\u0131 ucu,  \nTN sistemler i\u00e7in, metalik d\u00f6n\u00fc\u015f yolu,  \nTT ve IT sistemler i\u00e7in, toprak d\u00f6n\u00fc\u015f yolu, \n\u00c7evrim \u00fczerinde varsa transformat\u00f6r\u00fcn toprakl\u0131 n\u00f6tr noktas\u0131, \nTransformat\u00f6r sarg\u0131s\u0131,  \nTransformat\u00f6rden hata noktas\u0131na kadar  faz iletkeni. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f196\n88)  \u0130letkenin  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  :  Belirli  \u015fartlarda  bir  iletkenden, \ns\u00fcrekli   s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 belirtilen de\u011feri a\u015fmadan ge\u00e7ebilecek en b\u00fcy\u00fck ak\u0131md\u0131r. \n89)  Kablo  birle\u015ftiricisi  :  Uzatma  i\u00e7in  iki  B\u00fck\u00fclgen  kablonun  birle\u015ftirilmesinde  veya \nayr\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan, bir konnekt\u00f6r ile bir fi\u015f i\u00e7eren ara\u00e7t\u0131r.  \n90)  Kablo  bacas\u0131  :  D\u00fc\u015fey  y\u00f6nde  topluca  giden  \u00e7ok  say\u0131da  kablonun  d\u00f6\u015fenmesi  i\u00e7in \nb\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bina bo\u015flu\u011fudur. Kablo bacas\u0131 i\u00e7ine kablo merdiveni yerle\u015ftirilir. \n91)  Kablo  galerisi  :  \u0130nsanlar\u0131n  b\u00fct\u00fcn  uzunlu\u011funca  serbest\u00e7e  ge\u00e7mesine  izin  veren,  \nkablolar\u0131n  ekleri  ve\/veya  di\u011fer  elemanlar\u0131  i\u00e7in  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131  yap\u0131lar  bulunan  bir \nkoridordur. \n92)  Kablo kanal\u0131 : Toprak veya zemin \u00fczerinde veya i\u00e7inde, a\u00e7\u0131k, havaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veya \nkapal\u0131  \u015fekilde  yap\u0131lm\u0131\u015f  boyutlar\u0131  ki\u015filerin  girmesine  izin  vermeyen  ancak  hat \ntesisat\u0131n\u0131n  yap\u0131lmas\u0131  s\u0131ras\u0131nda  veya  yap\u0131lmas\u0131ndan  sonra  uzunlu\u011fu  boyunca \nborular\u0131n ve\/veya kablolar\u0131n ge\u00e7irilmesine izin veren yap\u0131d\u0131r. Bir kablo kanal\u0131, bina \nyap\u0131s\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden de olu\u015fabilir . \n93)  Kablo  konsolu  :  Aral\u0131kl\u0131  olarak  yerle\u015ftirilen,  sadece  bir  ucundan  tespit  edilen, \nkablolar\u0131n \u00fczerinde durdu\u011fu yatay kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. \n94)  Kablo  merdiveni  :  Boyuna  ana  ta\u015f\u0131ma  elemanlar\u0131na  sabit  olarak  tespit  edilmi\u015f \nenine ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 elemanlar\u0131 bulunan bir kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. \n95)  Kablo  tepsisi  (tavas\u0131)  :  S\u00fcrekli  bir  taban\u0131  ve  y\u00fckseltilmi\u015f  kenarlar\u0131  bulunan \nkapaks\u0131z kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Kablo tepsisi delikli, deliksiz veya tel \u0131zgara olabilir. \n96)  Ka\u00e7ak ak\u0131m : \u0130\u015fletme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n gerilim alt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlerinin yal\u0131t\u0131mlar\u0131 i\u00e7inden \nveya \u00fczerinden, normal \u015fartlarda topra\u011fa akan ak\u0131md\u0131r. \n97)  Kapakl\u0131  kablo  kanal\u0131  :  Kablolar\u0131  tamamen  \u00e7evrelemek  ve  di\u011fer  elektrik \ndonan\u0131mlar\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131mak  \u00fczere  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen,  bir  taban\u0131  ve  \u00e7\u0131kart\u0131labilir  bir  kapa\u011f\u0131 \nbulunan kapal\u0131 mahfazad\u0131r. \n98)  Kapal\u0131 kablo kanal\u0131 : Yer alt\u0131na veya bir yap\u0131 i\u00e7erisine yerle\u015ftirilecek bi\u00e7imde  ve \nbir  veya  daha  fazla  kablo  alacak  \u015fekilde  tasarlanm\u0131\u015f,  kapaks\u0131z  i\u00e7ine  girilemeyen \nkapal\u0131 kablo yoludur. \n99)  Kapal\u0131 kablo yolu : Boru veya kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, kablolar\u0131n korunmas\u0131 \ni\u00e7in tasarlanan metal veya yal\u0131tkan malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f mahfazad\u0131r. \n100)  Karavan  :  Gezilerde  kullan\u0131lan  i\u00e7erisinde  yatmaya  uygun,  karayolu  ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \nkullan\u0131m\u0131 ve yap\u0131s\u0131 ile ilgili \u015fartlar\u0131 kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f, bir \u00e7ekici ile \n\u00e7ekilen ara\u00e7t\u0131r (ayr\u0131ca Motor karavan tan\u0131m\u0131na bak\u0131n\u0131z). \n101)  Karavan konaklama yeri : Yat\u0131ya uygun tek bir arac\u0131n veya hareketli evin, toprak \n\u00fczerinde yerle\u015ftirilebilece\u011fi i\u015faretlenmi\u015f bir aland\u0131r. \n102)  Karavan konaklama yeri  elektrik besleme donan\u0131m\u0131 : Yat\u0131ya uygun bir ara\u00e7tan, \nsabit d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 besleme noktas\u0131na ba\u011flant\u0131 kurmay\u0131 veya ba\u011flant\u0131 ay\u0131rmay\u0131 sa\u011flayan \nve kablolardan olu\u015fan bir donan\u0131md\u0131r. \n103)  Karavan park\u0131 : \u0130ki veya daha fazla karavan\u0131n konaklayabildi\u011fi yerlerdir. \n104)  K\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131  :  Normal  i\u015fletme  \u015fartlar\u0131nda  potansiyelleri  farkl\u0131  olan  gerilim \nalt\u0131ndaki  iletkenler  aras\u0131nda  ihmal  edilebilir  empedansl\u0131  bir  hata  sonucu  meydana \ngelen ak\u0131md\u0131r. \n105)  Konnekt\u00f6r  :  Di\u015fi  kontaklar\u0131  olan  ve  beslemeden  uzakta,  birle\u015ftirmesi  d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \nB\u00fck\u00fclgen bir kablonun sonunda yer alan bir kablo birle\u015ftiricisinin par\u00e7as\u0131d\u0131r. \n106)  Korkuluk  :  B\u00fct\u00fcn  normal  eri\u015fme  do\u011frultular\u0131nda  do\u011frudan    dokunmaya  kar\u015f\u0131 \nkorumay\u0131 sa\u011flayan b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. \n107)  Koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 : Normal \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda bir koruma iletkeninden  \nakan elektrik ak\u0131m\u0131d\u0131r. \n108)  Koruma iletkeni : Elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 belli koruma \u00f6nlemlerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \nve a\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmlerden herhangi birine elektriksel olarak ba\u011flanmas\u0131 ama\u00e7lanan \niletkendir.  \n-  \n-  \n-  \nA\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmler, \nYabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmler, \nAna topraklama baras\u0131, ba\u011flant\u0131 ucu ve klemensi, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\fTopraklama elektrotlar\u0131, \n-  \n-    Besleme kayna\u011f\u0131n\u0131n topraklanm\u0131\u015f noktas\u0131 veya yapay n\u00f6tr noktas\u0131. \n109)  Kro\u015feler  :  Bir  kablo  veya  bir  boruyu  mekanik  olarak  tutan  ve  aral\u0131kl\u0131  olarak \nyerle\u015ftirilen ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lard\u0131r. \n110)  Linye hatt\u0131 : (Bak\u0131n\u0131z: Son devre) \n111)  Mahfaza  :  Donan\u0131m\u0131n  belli  d\u0131\u015f  etkilere  ve  b\u00fct\u00fcn  y\u00f6nlerde  do\u011frudan  dokunmaya \nkar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n197\n112)  Mekanik  bak\u0131m  :  Cihazlar\u0131n,  tesisat\u0131n  ve  makinelerin  elektriksel  olmayan \npar\u00e7alar\u0131n\u0131n ve lambalar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, yenilenmesi veya temizlenmesidir. \n113)  Mobilya  :  Evlerde,  ticaret  ve  end\u00fcstride  kullan\u0131lan,  hareketli  veya  hareket \nedemeyen e\u015fyad\u0131r. \u00d6rne\u011fin masa, iskemle, \u00e7al\u0131\u015fma tezgah\u0131, dolap ve yataklar. \n114)  Motor  karavan  :  Karayolu  ara\u00e7lar\u0131n\u0131n  yap\u0131s\u0131  ve  kullan\u0131m\u0131  ile  ilgili  \u015fartlar\u0131 \nkar\u015f\u0131layacak  \u015fekilde \nimkanlar\u0131yla \ny\u00fcr\u00fct\u00fclebilen bar\u0131nmaya uygun ara\u00e7lard\u0131r. Sabit veya demonte \u015fekilde kullan\u0131labilir \n(ayr\u0131ca karavan\u0131n tan\u0131m\u0131na bak\u0131n\u0131z). \ni\u00e7in  kullan\u0131lan,  kendi \ntasarlanm\u0131\u015f,  gezi \n115)  Nokta  (bir  hat  sistemi  i\u00e7erisinde  devre  sonu)  :  Elektrik  kullanan  cihazlar\u0131n \nba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f, sabit hat sisteminin sonudur. \n116)  N\u00f6tr  iletkeni  :  Bir  sistemin  n\u00f6tr  noktas\u0131na  ba\u011flanm\u0131\u015f  olan  ve  elektrik  enerjisinin \naksi \nta\u015f\u0131nmas\u0131na  katk\u0131da  bulunabilen  bir \nbelirtilmedik\u00e7e, bu terim IT veya d.a. sistemlerindeki orta iletkeni de ifade eder. \n117)  Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 : Donan\u0131m\u0131n kullan\u0131laca\u011f\u0131 yerdeki havan\u0131n veya di\u011fer bir ortam\u0131n \niletkendir.  Bu  y\u00f6netmelikte \ns\u0131cakl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \n118)  PEN  iletkeni  :  Koruma  iletkeni  ve  n\u00f6tr  iletkeninin  g\u00f6revlerini  birle\u015ftiren \ntopraklanm\u0131\u015f iletkendir. \n119)  Potansiyel  dengeleme  iletkeni  :  Donan\u0131m\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerini  ana \ntopraklama baras\u0131na veya ba\u011flant\u0131 ucuna ba\u011flayan bir koruma iletkenidir. \n120)  Priz  :  Sabit  bir  devreye  ba\u011flanabilmek  i\u00e7in,  d\u0131\u015far\u0131dan  tak\u0131lacak  bir  fi\u015fe  di\u015fi \nkontaklar  sa\u011flayacak  \u015fekilde  tasarlanm\u0131\u015f  bir  cihazd\u0131r.  Ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri  i\u00e7in \nray sistemi, bir priz sistemi olarak kabul edilmez. \n121)  Sabit donan\u0131m : Bir mesnet \u00fczerine tutturulmu\u015f veya ta\u015f\u0131ma kolu bulunmayan ve   \na\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 18 kg\u2018\u0131 a\u015fan donan\u0131md\u0131r. \n122)  Sauna  s\u0131cak  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  :  \u0130\u00e7erisindeki  hava  servisteyken  \u0131s\u0131t\u0131lan,  ba\u011f\u0131l  nem  oran\u0131 \nsadece  su  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131n\u0131n  \u00fczerine  d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde  k\u0131sa  bir  s\u00fcre  i\u00e7in  y\u00fckselen,  normalde \nd\u00fc\u015f\u00fck oranda olan, bir oda veya yerle\u015fimdir. \n123)  Sergi mahalli (sergilik) : G\u00f6sterme, pazarlama ve e\u011flence vb. i\u00e7in kullan\u0131lan alan \nveya ge\u00e7ici yap\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f198\n1,2,3,4,  =     \u0130letkenler \n1 \n2 \n3 \n4 \n=     Koruma iletkeni \n=     Ana potansiyel dengeleme iletkeni \n=     Topraklama iletkeni \n  =     Tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme iletkeni (gereken  \nyerlerde) \nB \nM \nC \nP \nT \nE \n=     Ana topraklama baras\u0131, ba\u011flant\u0131 ucu veya klemensi \n=     A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcm \n=     Yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm \n=     Ana metalik su borusu (yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm) \n=     Topraklama elektrotu (TT ve IT sistemler)  \n=     Di\u011fer topraklama (TN sistemler) \n                       \u015eekil 2. Topraklama ve koruma terimlerinin \u015fematik g\u00f6sterimi. \n124)  S\u0131n\u0131f  I  donan\u0131m  :  Elektrik  \u00e7arpmalar\u0131na  kar\u015f\u0131  sadece  temel  yal\u0131t\u0131m  ile \nyetinilmeyerek,  tesisat\u0131n  sabit  \u00e7ekilen  hatt\u0131  i\u00e7erisindeki  bir  koruma  iletkenine, \na\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 da i\u00e7eren bir donan\u0131md\u0131r. \n125)  S\u0131n\u0131f  II  donan\u0131m  :  Elektrik  \u00e7arpmalar\u0131na  kar\u015f\u0131  sadece  temel  yal\u0131t\u0131m  ile \nyetinilmeyerek,  ilave  yal\u0131t\u0131m    \u00f6nlemleri  al\u0131nm\u0131\u015f  ancak  i\u00e7erisindeki  donan\u0131m\u0131n \na\u00e7\u0131ktaki metal b\u00f6l\u00fcmlerle bir koruma iletkeni ile ba\u011flant\u0131 zorunlulu\u011fu olmayan  ve \ntesisat\u0131n  sabit  \u00e7ekilen  hatt\u0131  \u00fczerinde  g\u00fcvenlik  \u00f6nlemleri  al\u0131nmam\u0131\u015f  olan \ndonan\u0131mlard\u0131r. \n126)  S\u0131n\u0131f III donan\u0131m : SELV\u2019e g\u00f6re elektrik \u00e7arpmalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flanan ve \nSELV\u2019de belirtilenden daha y\u00fcksek gerilim de\u011ferleri olu\u015fmayan  donan\u0131mlard\u0131r. \n127)  S\u0131radan  ki\u015fi : Elektrik konusunda bilgisi olmayan ki\u015fidir. \n128)  S\u0131ralamal\u0131  Anahtar  :  T\u00fcm  kutuplar\u0131n\u0131n  kontaklar\u0131n\u0131  ayn\u0131  anda  veya  belirli  bir \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f199\ns\u0131rada  kapayacak veya a\u00e7acak \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015f bir anahtard\u0131r. \n129)  S\u0131ralamal\u0131 devre-kesici : Kontaklar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131 birbirine belirli bir d\u00fczende \nba\u011flanm\u0131\u015f  t\u00fcm  kutuplar\u0131  ayn\u0131  anda  veya  belirli  bir  s\u0131rada  kesecek  \u015fekilde \nd\u00fczenlenmi\u015f bir devre kesicidir. \n130)  Sigorta  bu\u015fonu  :  Sigorta  cihaz\u0131n\u0131n,  i\u00e7inden  ge\u00e7en  ak\u0131m\u0131n  de\u011feri  yeterli  bir  s\u00fcre \ni\u00e7in verilen de\u011feri a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda eriyen bir eleman\u0131 bulunduran k\u0131sm\u0131d\u0131r. Genelde i\u00e7erisi \nark  s\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc  bir  ortam  ve  bu\u015fon  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131na  irtibatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  bir  veya \nparalel ba\u011fl\u0131 birka\u00e7 erime eleman\u0131ndan olu\u015fan bir cihazd\u0131r. \n131)  Sigorta  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131  (Sigorta  altl\u0131\u011f\u0131,  g\u00f6vdesi,  kapak)  :  Bir  sigortan\u0131n  bu\u015fonunu \nta\u015f\u0131mak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f k\u0131sm\u0131d\u0131r. \n132)  Sigorta  :  \u00d6zel  tasar\u0131m\u0131na  ve  d\u00fczenlenmi\u015f  par\u00e7alar\u0131na  g\u00f6re,  sigorta  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131  ve \nsigorta bu\u015fonundan olu\u015fan cihazd\u0131r. \n133)  Sistem : Bir elektrik da\u011f\u0131t\u0131m sistemi, elektrik besleme kayna\u011f\u0131 ve tesisattan olu\u015fur. \nBu  y\u00f6netmelikte  besleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  ve  tesisattaki  cihazlar\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken \nb\u00f6l\u00fcmlerin toprak ile ili\u015fkisi a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde tan\u0131mlanmaktad\u0131r:  \n-  TN  sistem  :  Besleme  kayna\u011f\u0131,  bir  veya  daha  fazla  noktas\u0131ndan  do\u011frudan \ntopraklanm\u0131\u015f  olan,  tesisat\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken    b\u00f6l\u00fcmleri,  koruma  iletkenleri \ntaraf\u0131ndan o noktalara ba\u011flanan sistemdir. \nENERJ\u0130 KAYNA\u011eI\nL1\nL2\nL3\nPEN\nB\u0130RLE\u015eT\u0130R\u0130LM\u0130\u015e \nKORUMA VE N\u00d6TR \n\u0130LETKEN\u0130\nT\u00dcKET\u0130C\u0130\nTES\u0130SATLARI\nTES\u0130SAT \n\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130 \nDONANIM\nS\u0130STEM TOPRAKLAMA NOKTASI\n\u0130LAVE\n\u0130\u015eLETME TOPRAKLAMASI\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\n\u0130\u015eLETME TOPRAKLAMASI\n                                                 (Kullan\u0131lmas\u0131 tavsiye edilmez.) \nG\u00d6VDE\nG\u00d6VDE\n\u015eekil 3. TN-C sistem. \n-  TN-C sistem : Tesisat boyunca, n\u00f6tr ve koruma fonksiyonlar\u0131, tek bir iletkene \nba\u011flanm\u0131\u015f olan sistemdir, (\u015eekil 3\u2019e bak\u0131n\u0131z). \nSistem  boyunca  n\u00f6tr  ve  koruyucu  fonksiyonlar\u0131,  tek  bir  iletkenle  sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \nTesisat\u0131n t\u00fcm a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmleri PEN iletkenine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \nTN-C  d\u00fczenlemesinde,  e\u015f  merkezli \nkullan\u0131lmas\u0131 durumunda,  ilgili kurum veya kurulu\u015flardan \u00f6zel izin al\u0131nmal\u0131d\u0131r.     \ntopraklanm\u0131\u015f \n(konsantrik) \niletkenin  \n-  TN-S  sistem  :  Tesisat  boyunca,  ayr\u0131  n\u00f6tr  ve  koruma  iletkenlerine  sahip  olan \nsistemdir, (\u015eekil 4\u2019ye bak\u0131n\u0131z). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\fENERJ\u0130 KAYNA\u011eI\nT\u00dcKET\u0130C\u0130\nTES\u0130SATLARI\nTES\u0130SAT \n\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130 \nDONANIM \n200\nL1\nL2\nL3\nN\nPE\nKORUMA  \n\u0130LETKEN\u0130\nS\u0130STEM TOPRAKLAMA NOKTASI\n\u0130\u015eLETME TOPRAKLAMASI\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nG\u00d6VDE\nG\u00d6VDE\n\u015eekil 4. TN-S sistem. \nSistem  boyunca,  ayr\u0131  n\u00f6tr  ve  koruma  iletkenleri  mevcuttur.  N\u00f6tr  (N)  iletkeni \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olarak \u00e7ekilir. \nKoruma iletkeni (PE), tesisat besleme kablosunun metal k\u0131l\u0131f\u0131 kullan\u0131larak veya ayr\u0131 \nbir iletken ile sa\u011flan\u0131r.    \nTesisat\u0131n  t\u00fcm  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  tesisat\u0131n  ana  topraklama  baras\u0131  (ucu, \nklemensi) vas\u0131tas\u0131 ile bu koruma iletkenine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \n-  TN-C-S sistem : Tesisat\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7inde, n\u00f6tr ve koruma fonksiyonlar\u0131 tek \nbir iletkene ba\u011flanm\u0131\u015f olan sistemdir, (\u015eekil 5\u2019e bak\u0131n\u0131z).  \nENERJ\u0130 KAYNA\u011eI\nL1\nL2\nL3\nPEN\nB\u0130RLE\u015eT\u0130R\u0130LM\u0130\u015e \nKORUMA VE \nN\u00d6TR \n\u0130LETKEN\u0130\nT\u00dcKET\u0130C\u0130\nTES\u0130SATLARI\nN\nPE\nN\nPE\nTES\u0130SAT \n\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130 \nDONANIM \nS\u0130STEM TOPRAKLAMA NOKTASI\n\u0130LAVE\n\u0130\u015eLETME TOPRAKLAMASI\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\n\u0130\u015eLETME TOPRAKLAMASI\nG\u00d6VDE\nG\u00d6VDE\n                                                       \u015eekil 5. TN-C-S sistem. \nTN-C-S  sistemin  genel  formu,  \u015fekilde  g\u00f6sterildi\u011fi  \u00fczere,  besleme  TN-C  gibi  ve \ntesisat i\u00e7erisindeki d\u00fczenleme TN-S gibidir. \nDa\u011f\u0131t\u0131m\u0131n  bu  \u015fekli,  \u00e7oklu  koruma  topraklamas\u0131  olarak  bilinir.  (  PEN  iletkeni, \nbirle\u015fik n\u00f6tr ve koruma iletkenini kapsar.) \nBesleme  sistemi  PEN  iletkeni,  birka\u00e7  noktadan  topraklan\u0131r  ve  t\u00fcketici    tesisat\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f201\n\u00fczerinde veya yak\u0131n\u0131nda bir toprak elektroduna ihtiya\u00e7 duyulur.     \ntopraklama  baras\u0131 \nTesisat\u0131n \n(ucu,klemensi)  yolu  ile  PEN  iletkenine  ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.  N\u00f6tr  (N)  ve  koruma  (PE) \niletkenleri topraklama baras\u0131nda birle\u015ftirilir.   \niletken  b\u00f6l\u00fcmleri, \nt\u00fcm  a\u00e7\u0131ktaki \ntesisat\u0131n  ana \n-  TT  sistem  :  Besleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  bir  noktas\u0131ndan  do\u011frudan  topraklanm\u0131\u015f \noldu\u011fu;  tesisat\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerinin  ise  besleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  toprak \nelektrotlar\u0131ndan  elektriksel  olarak  ba\u011f\u0131ms\u0131z \ntoprak  elektrotlar\u0131na  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 \nsistemdir, (\u015eekil 6\u2019e bak\u0131n\u0131z). \nENERJ\u0130 KAYNA\u011eI\nL1\nL2\nL3\nN\nT\u00dcKET\u0130C\u0130\nTES\u0130SATLARI\nTES\u0130SAT \nTOPRAK \nELEKTRODU\nTES\u0130SAT \n\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130 \nDONANIM \nTES\u0130SAT \nTOPRAK \nELEKTRODU\nS\u0130STEM TOPRAKLAMA NOKTASI\n\u0130\u015eLETME TOPRAKLAMASI\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nG\u00d6VDE\nG\u00d6VDE\n\u015eekil 6.   TT sistem. \nTesisat\u0131n t\u00fcm a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmleri, kaynak topraklamas\u0131ndan elektriksel \nolarak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir toprak elektrotuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n- \nIT sistem : gerilim alt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmler ile toprak aras\u0131nda do\u011frudan ba\u011flant\u0131ya \nsahip  olmayan,  elektrik  tesisat\u0131n\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  ayr\u0131ca  topraklanm\u0131\u015f \nbulunan sistemdir, (\u015eekil 7\u2019ye bak\u0131n\u0131z). \nTesisat\u0131n  t\u00fcm  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  bir  toprak  elektrotuna  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Kaynak \nayr\u0131ca  topra\u011fa,  bir  topraklama  empedans\u0131  \u00fczerinden  veya  topraktan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \nolarak kullan\u0131l\u0131r.   \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\fENERJ\u0130 KAYNA\u011eI\nTOPRAKLAMA \nEMPEDANSI\n202\nL1\nL2\nL3\nT\u00dcKET\u0130C\u0130\nTES\u0130SATLARI\nTES\u0130SAT \nTOPRAK \nELEKTRODU\nTES\u0130SAT \n\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130 \nDONANIM \nTES\u0130SAT \nTOPRAK \nELEKTRODU\nS\u0130STEM TOPRAKLAMA NOKTASI\n\u0130\u015eLETME TOPRAKLAMASI\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nA\u00c7IKTAK\u0130 \u0130LETKEN B\u00d6L\u00dcMLER\nG\u00d6VDE\nG\u00d6VDE\n\u015eekil 7.   IT sistem. \n134)  Son  devre  :  Elektrik  enerjisi  t\u00fcketen  cihazlar\u0131  veya  prizleri  enerji  kayna\u011f\u0131na \nba\u011flayan hatlard\u0131r. (Linye ve sortiler de son devre tan\u0131m\u0131na girerler.) \n-  Linye  Hatt\u0131  :  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablosundan  son  ayd\u0131nlatma  ayg\u0131t\u0131  (armat\u00fcr\u00fc)  ya  da    \nprizin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 kutuya (buat) kadar olan hatlard\u0131r. \n135)  Sorti Hatt\u0131 : Linye hatt\u0131 ile ayd\u0131nlatma ayg\u0131t\u0131 ya da priz aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 hatt\u0131d\u0131r. \nYAPI \nBA\u011eLANTI \nKUTUSU\nM\nT\u00dcKET\u0130M ARA\u00c7LARI\nAL\u00c7AK GER\u0130L\u0130M DA\u011eITIM \u015eEBEKES\u0130\nT\u00dcKET\u0130C\u0130 TES\u0130SATI\n\u015eEBEKE\n\u015eekil 8. Al\u00e7ak gerilim \u015febekesi. \n136)  \u015eebeke  :  Ak\u0131m  kayna\u011f\u0131ndan  t\u00fcketim  ara\u00e7lar\u0131n\u0131n  ba\u011flant\u0131  ucuna  kadar  olan  hava \nhatlar\u0131n\u0131n  ve  kablolar\u0131n  t\u00fcm\u00fcd\u00fcr,  (\u015eekil  8\u2019e  bak\u0131n\u0131z.).  (Bu  y\u00f6netmelikte  \u015febeke \nterimi ile al\u00e7ak gerilim \u015febekesi kastedilmektedir.) \n137)  Takviyeli yal\u0131t\u0131m : Tehlikeli gerilimli b\u00f6l\u00fcmlerde, elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 ilgili \nstandartta \u015fartlar\u0131 belirtilen \u00e7ift yal\u0131t\u0131m ile e\u015fde\u011fer derecede korunma sa\u011flayan \u00f6zel  \nbir  yal\u0131t\u0131md\u0131r.  Takviyeli  yal\u0131t\u0131m\u0131n,  tek  tabakal\u0131  homojen  bir  yal\u0131tkan  olmas\u0131  \u015fart \nde\u011fildir. Bu yal\u0131t\u0131m ayr\u0131 ayr\u0131 denenemeyen birka\u00e7 tabakadan olu\u015fabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f203\n138)  Tasar\u0131m  ak\u0131m\u0131  :  Normal  i\u015fletmede  bir  devreden  ge\u00e7mesi  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \nak\u0131md\u0131r. (alternatif ak\u0131mda etkin de\u011fer) \n139)  Ta\u015f\u0131nabilir  ev  :  Karayolu  ara\u00e7lar\u0131n\u0131n  yap\u0131s\u0131  ve  kullan\u0131m\u0131  ile  ilgili  \u015fartlar\u0131 \nkar\u015f\u0131lamayan, bar\u0131nmaya uygun,  ta\u015f\u0131nabilen ara\u00e7lard\u0131r. \n140)  Tehlike  :  \u0130nsanlar\u0131n  ve  di\u011fer  canl\u0131lar\u0131n  can  g\u00fcvenli\u011fini  tehlikeye  atacak, \nyaralanmas\u0131na sebep olacak durumlard\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da belirtilen hallerde olu\u015furlar:  \n- \n- \nElektrik enerjisinin kullan\u0131m\u0131ndan do\u011fan yang\u0131n, \u00e7arp\u0131lma ve yan\u0131klar,  \nElektrikle \u00e7al\u0131\u015fan donan\u0131m\u0131n mekanik hareketi, (Elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan donan\u0131m\u0131n \nelektriksel olmayan k\u0131s\u0131mlar\u0131na ait bak\u0131m s\u0131ras\u0131nda,  acil durum anahtarlamas\u0131 \nveya elektriksel ay\u0131rma ile koruma \u00f6nlemi al\u0131nacakt\u0131r.) \n141)  Tehlikeli gerilim : \u00c7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim de\u011ferlerini a\u015fan gerilim de\u011ferleridir. \n142)  Temel  yal\u0131t\u0131m  :  Elektrik  \u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131  temel  korumay\u0131  sa\u011flayan,  gerilimli \nb\u00f6l\u00fcmlere uygulanan yal\u0131t\u0131md\u0131r. \n143)  Tesisat\u00e7\u0131: Madde 5\u2019e bak\u0131n\u0131z. \n144)  T\u0131bbi ana da\u011f\u0131t\u0131m tablosu :T\u0131bb\u00ee yerlerde g\u00fcvenlik hizmetlerinin (devrelerinin) \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli gerilim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7melerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bina i\u00e7inde \nbulunan ve binan\u0131n ana elektrik da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ile ilgili t\u00fcm i\u015flevleri ger\u00e7ekle\u015ftiren tablo. \n         145)  T\u0131bb\u00ee elektrik sistemi : En az bir tanesi elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131m\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan \nve beslenmelerinde \u00e7oklu ta\u015f\u0131nabilir fi\u015f-priz kullan\u0131lan veya aralar\u0131nda fonksiyonel \nba\u011flant\u0131 olan donan\u0131m b\u00f6l\u00fcmlerinin kombinasyonudur. \nNot - Sistem, sistemin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan yard\u0131mc\u0131 elemanlar\u0131 da i\u00e7erir ve     \nbunlar imalat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan belirtilmi\u015ftir. \n146)  T\u0131bb\u00ee IT sistemi : T\u0131bb\u00ee uygulamalar i\u00e7in \u00f6zel kurallar\u0131 olan IT elektrik sistemi. \n147) T\u0131bb\u00ee yer : Te\u015fhis, tedavi (kozmetik tedavi dahil), hastalar\u0131n izlenmesi ve bak\u0131m \nama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in planlanm\u0131\u015f aland\u0131r. \nNot  :  Olabilecek  elektriksel  tehlikelerden  hastalar\u0131n  korunmas\u0131n\u0131  sa\u011flamak  i\u00e7in, \nt\u0131bb\u00ee  yerlerde  ek  koruma  \u00f6nlemleri  uygulanmal\u0131d\u0131r.  Bu  tehlikelerin  tipi  ve  tan\u0131m\u0131 \nyap\u0131lan tedaviye g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilir. Odan\u0131n durumuna ba\u011fl\u0131 olarak, farkl\u0131 \nt\u0131bb\u00ee i\u015flemlere g\u00f6re; farkl\u0131 alanlara b\u00f6lmek gerekli olabilir. \n         148)   T\u0131bbi uygulama b\u00f6l\u00fcm\u00fc  \n                   Normal kullan\u0131mda: \n-  \nDonan\u0131mlar\u0131n i\u015flevini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in hasta ile fiziksel temasa girmesi \ngerekli veya \n-     Hasta ile temasa girebilen veya \n-     Hasta taraf\u0131ndan dokunulmas\u0131na gereksinim duyulan \n         elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131mlar\u0131n hasta ile temasta olan b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.  \n149) Topraklanm\u0131\u015f e\u015f merkezli kablo : Veri iletiminde kullan\u0131lmak \u00fczere imal edilmi\u015f,    \nana  iletkeni  kablo  ekseninde,  di\u011fer  damar\u0131,  ana  iletkenin  \u00e7evresine  \u00f6rg\u00fc  \u015feklinde \nyerle\u015ftirilmi\u015f ve toprakla irtibatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kablodur.  \n150)  T\u00fcketici  cihazlar  (t\u00fcketim  ara\u00e7lar\u0131)  :  Elektrik  enerjisini,  \u00f6rnek  olarak  \u0131\u015f\u0131k,  \u0131s\u0131, \nmekanik  enerji  gibi  ba\u015fka  bir  enerji  bi\u00e7imine  d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek  i\u00e7in  kullan\u0131lan \ndonan\u0131md\u0131r. (\u00d6rne\u011fin ayd\u0131nlatma cihazlar\u0131,motorlar, \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar vb. gibi ) \n151) T\u00fcketici konut tablosu : Elektrik enerjisinin kontrol ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f, \nprensip olarak konutlarda kullan\u0131lan, besleme devresi \u00fczerinde n\u00f6tr kesmeli ay\u0131r\u0131c\u0131 \nbulunabilen ve bir  veya  daha fazla sigorta, devre kesici, art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131 veya \ni\u015faret  cihazlar\u0131  (sinyal  lambalar\u0131...gibi)  ve  b\u00f6yle  kullan\u0131mlar  i\u00e7in  \u00fcretilmi\u015f  di\u011fer \ncihazlar\u0131n oldu\u011fu bir da\u011f\u0131t\u0131m tablosu tipidir.  \n152)  T\u00fcketici tesisi : Yap\u0131 ba\u011flant\u0131 kutusundan sonraki donan\u0131m\u0131n t\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n153)  Uzman ki\u015fi : Uzmanl\u0131\u011f\u0131 beklenen konuda 5 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve Elektrik M\u00fchendisleri \nOdas\u0131 taraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f ve belgelendirilmi\u015f m\u00fchendistir. \n154)  Veri  i\u015fleme  donan\u0131m\u0131  (cihazlar\u0131)  :  Veri  i\u015fleme  donan\u0131m\u0131,  bir  sistemin  i\u00e7inde \nbirle\u015ftirilmi\u015f veya ayr\u0131 olarak veri biriktiren, i\u015fleyen ve depolayan elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan \nmakinelerdir. Verinin giri\u015f veya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 elektronik bir ara\u00e7 yard\u0131m\u0131yla veya ba\u015fka bir \nyoldan ger\u00e7ekle\u015febilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f204\n155)  Yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm : Elektrik tesisat\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmayan \nve genel olarak toprak potansiyelinde bulunan iletken b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr. \n156)  Yal\u0131t\u0131m  :  Bir  iletkeni,  kaplayan  saran  veya  destekleyen  iletken  olmayan  bir   \nmalzeme ile yap\u0131lan i\u015flemdir. \n157)  Yap\u0131 ba\u011flant\u0131 hatt\u0131 : Da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesi ile yap\u0131 ba\u011flant\u0131 kutusu  aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 \nhatt\u0131d\u0131r. \n158)  Yap\u0131  ba\u011flant\u0131  kutusu  :  Yap\u0131lar\u0131n  elektrik  tesislerini  \u015febekeye  ba\u011flayan,  koruma \nelemanlar\u0131n\u0131n tesis edilmesini ve ayn\u0131 zamanda genel elektrik \u015febekesinden t\u00fcketici \ntesisine elektrik enerjisi verilmesini sa\u011flayan bir d\u00fczendir. \n159)  Yetkili ki\u015fi: Yetkili ki\u015fi tesisat\u00e7\u0131d\u0131r.(Madde 5\u2019e bak\u0131n\u0131z.)                                         \n4b-     \nYukar\u0131daki  maddede  bulunmayan  tan\u0131mlar  i\u00e7in  ilgili  y\u00f6netmeliklerin  ve  standartlar\u0131n \ntan\u0131mlar\u0131 ge\u00e7erlidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fB\u00d6L\u00dcM 2 \nGenel ve Y\u00f6netimle \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler \n205\nMadde 5- K\u0131saltmalar \nBu Y\u00f6netmelikte ge\u00e7en; \nBakanl\u0131k:Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \nKurulu\u015f \/ \u0130\u015fletme: T\u00fcrkiye Elektrik Da\u011f\u0131t\u0131m A.\u015e. Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Ba\u011fl\u0131 Ortakl\u0131k, \nM\u00fcessese  M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerini  ve  Koordinat\u00f6rl\u00fckler  ile  3096  ve  4628  say\u0131l\u0131  Kanunlara  g\u00f6re \nkurulmu\u015f veya kurulacak olan da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri veya perakende sat\u0131\u015f \u015firketlerini, \nElektrik  Tesisat\u00e7\u0131s\u0131  veya  Tesisat\u00e7\u0131:  Elektrik  i\u00e7  tesis  yap\u0131m  i\u015fini  \u00fcstlenen  ve  ilgili \nidarelere  kar\u015f\u0131  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki  kanunlara,  y\u00f6netmeliklere,  imar  plan\u0131na,  ruhsat  ve  eki \nprojelerine, T\u00fcrk Standardlar\u0131na, teknik \u015fartnamelere, i\u015f g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili t\u00fcz\u00fc\u011fe, ilgili \ndi\u011fer  t\u00fcm  mevzuat  h\u00fck\u00fcmlerine,  fen,  sanat  ve  sa\u011fl\u0131k  kurallar\u0131na  uygun  olarak \ntamamlanmas\u0131ndan,  tesisat\u0131n  sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131ndan,  niteliklerinden,  usuls\u00fcz  ve  tekni\u011fe  ayk\u0131r\u0131 \nyap\u0131lmas\u0131ndan  do\u011facak  zararlardan  sorumlu  olan  elektrik  y\u00fcksek  m\u00fchendisi,  elektrik \nveya elektrik-elektronik m\u00fchendisi ya da elektrikle ilgili fen adamlar\u0131n\u0131, \nProje  M\u00fcellifi:  \u0130lgili  kanunlar  ve  y\u00f6netmeliklere  g\u00f6re  elektrik  i\u00e7  tesis  projesini \ny\u00fcr\u00fcrl\u00fckte  bulunan  Elektrik  \u0130\u00e7  Tesisleri  Proje  Haz\u0131rlama  Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne  uygun  olarak \nhaz\u0131rlama yetkisine sahip ger\u00e7ek ki\u015fiyi, \nDenetim Kurulu\u015fu : \n- \n- \nTesis sahibi taraf\u0131ndan tercih edilen ve 4708 say\u0131l\u0131 Yap\u0131 Denetimi Hakk\u0131nda Kanun \nkapsam\u0131ndaki yap\u0131lar\u0131 denetlemekle g\u00f6revli olan yap\u0131 denetim kurulu\u015flar\u0131n\u0131,  \nBu  Kanun  kapsam\u0131nda  bulunan  iller  i\u00e7inde  ancak  kapsam  d\u0131\u015f\u0131ndaki  yap\u0131lar  ile \nyasada  belirlenen  pilot  iller  d\u0131\u015f\u0131nda  kalan  yap\u0131larda  teknik  uygulama  sorumlulu\u011fu \n(Fenni  mesuliyeti)  \u00fcstlenen  ve  Elektrik  M\u00fchendisleri  Odas\u0131\u2019ndan  Elektrik  Serbest \nM\u00fc\u015favir M\u00fchendis belgesi alm\u0131\u015f olan Elektrik M\u00fchendisi veya Elektrik-Elektronik \nM\u00fchendisini,  \nifade eder. \nAncak  tesisi  yap\u0131m  i\u015fini  \u00fcstlenen  ki\u015fi  ile  tesisat\u0131  denetleyen  denetim  kurulu\u015fu  ayn\u0131  ki\u015fi \nolamaz. \nMadde 6- Elektrik i\u00e7 tesis i\u015flerin yap\u0131lmas\u0131 \nYap\u0131lar\u0131n i\u00e7 tesis i\u015fleri, \u0130\u015fletmeye kay\u0131tl\u0131 elektrik tesisat\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. \nMadde 7- Elektrik tesisat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130\u015fletmeye kaydolmas\u0131 \nElektrik Tesisat\u00e7\u0131lar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin herhangi bir yerinde bu y\u00f6netmeli\u011fin kapsam\u0131na giren \ni\u015fleri yapabilmek i\u00e7in herhangi bir \u0130\u015fletmeye ba\u015fvurarak kay\u0131t yapt\u0131rmak zorundad\u0131r. \nKay\u0131t i\u00e7in elektrik tesisat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n: \n7a-       \nKendi ad\u0131na yada \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slara tesisat m\u00fcteahhitlik hizmeti vermek i\u00e7in kurulan t\u00fczel \nki\u015fili\u011fe  sahip  bir \n  \u00e7al\u0131\u015fan  elektrik \ntescilli  b\u00fcroda  ortak  veya  \u00fccretli  olarak \nm\u00fchendislerinden,  Elektrik  M\u00fchendisleri  Odas\u0131ndan  alacaklar\u0131  serbest  m\u00fc\u015favir \nm\u00fchendislik  belgesini;  elektrikle  ilgili  fen  adamlar\u0131ndan  ise  ba\u011fl\u0131  bulundu\u011fu  meslek \nodas\u0131na kay\u0131tl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir benzer belgeyi, \u0130\u015fletmeye vermesi istenir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f206\n7b-     \nGerekti\u011finde  kendisine  bildiriler  g\u00f6nderebilmesi  i\u00e7in  elektrik  tesisat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n  i\u015f  yapaca\u011f\u0131 \nyerdeki  \u0130\u015fletmeye  yasal  i\u015fyeri  adresini,  (adres  de\u011fi\u015fti\u011finde  en  ge\u00e7  bir  hafta  i\u00e7inde  yeni \nadresini) bildirmesi zorunludur. \n7c- \n\u0130\u015fletmelere  kaydolan  elektrik  tesisat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n  isimleri  ve  kendilerine  ait  veya  ba\u011flant\u0131 \ni\u00e7inde  bulunduklar\u0131  firmalar\u0131n  vergi  numaralar\u0131  her  takvim  y\u0131l\u0131n\u0131n  sonunda  \u0130\u015fletme \ntaraf\u0131ndan ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu vergi dairesine bildirilecektir.  \n7d-    \nKamu  kurulu\u015flar\u0131n\u0131n  ve  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc  \u015fah\u0131slara  hizmet  \u00fcretmeyen  \u00f6zel  kurulu\u015flar\u0131n,  g\u00f6revli \nm\u00fchendislerine  veya  elektrikle  ilgili  fen  adamlar\u0131na,  kendi  kurulu\u015flar\u0131na  ait  yerler  i\u00e7in \nyapt\u0131racaklar\u0131  projelerde,  haz\u0131rlayanlar\u0131n  ad  ve  imzalar\u0131n\u0131n  bulunmas\u0131  zorunlu  olup \nbunlardan ayr\u0131ca serbest \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlayan belgeler istenmeyecektir. \n7e-     \nAyn\u0131  \u015fekilde  bu  gibi  kurulu\u015flara  ait  tesislerin  yap\u0131m\u0131nda  \u00e7al\u0131\u015fan  ve  kurulu\u015fta  g\u00f6revli  \nelektrik tesisat\u00e7\u0131lar\u0131ndan, serbest \u00e7al\u0131\u015fan tesisat\u00e7\u0131lardan istenen belgeler, istenmeyecektir. \n7f-      \n\u00d6zel  kurulu\u015flarda  g\u00f6revli  m\u00fchendislerin  haz\u0131rlad\u0131klar\u0131  projenin  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131  kurulu\u015fa  ait \noldu\u011funu  kan\u0131tlayan  bir  belgeyi  ve  Elektrik  M\u00fchendisleri  Odas\u0131ndan  alaca\u011f\u0131  \u00fcyelik \nbelgesini proje dosyas\u0131na koymalar\u0131 gerekir. M\u00fcteahhitlik faaliyetinde bulunan firmalarda \ng\u00f6revli  elektrik  m\u00fchendislerinden,  kendileri  taraf\u0131ndan  yap\u0131lan  her  i\u015f  i\u00e7in  Elektrik \nM\u00fchendisleri Odas\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f S.M.M. hizmet belgesi aran\u0131r. \n\u0130\u015fyerinin  bulundu\u011fu  yerin  d\u0131\u015f\u0131nda  yap\u0131lacak  tesisler  i\u00e7in,  tesisin  bulundu\u011fu  yerdeki \n\u0130\u015fletmeye  ayr\u0131ca  kay\u0131t  yapt\u0131rmas\u0131  gerekmez.  Bu  durumda  tesisat\u00e7\u0131n\u0131n  ba\u011fl\u0131  bulundu\u011fu \nmeslek  odas\u0131ndan  alaca\u011f\u0131  ve  serbest  elektrik  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  olarak  \u00e7al\u0131\u015fabileceklerini \nkan\u0131tlayan belgenin bir \u00f6rne\u011fini vermesi yeterlidir. \nMadde 8- Tesisin ba\u015fka bir elektrik tesisat\u00e7\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan tamamlanmas\u0131 \n\u00d6l\u00fcm,  s\u00fcrekli  hastal\u0131k  yer  de\u011fi\u015ftirme  ve  i\u015fverenle  sorumlu  elektrik  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  aras\u0131nda \n\u00e7\u0131kan  anla\u015fmazl\u0131k  gibi  ola\u011fan\u00fcst\u00fc  ve  zorunlu  durumlarda,  bir  tesisat\u00e7\u0131n\u0131n  sorumlulu\u011fu \nalt\u0131nda  yap\u0131m\u0131na  ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f  olan  bir  tesisin  ba\u015fka  bir  tesisat\u00e7\u0131n\u0131n  sorumlulu\u011fu  alt\u0131nda \ntamamlanmas\u0131na \u00f6nceki sorumluluklar\u0131n s\u00fcrmesi \u015fart\u0131 ile izin verilebilir. \nAnla\u015fmazl\u0131klar\u0131  sonu\u00e7land\u0131rmak  i\u00e7in  g\u00f6revli  ve  yetkili  mahkemelere  ba\u015fvurmak  hakk\u0131 \nsakl\u0131  kalmak  \u00fczere  i\u015fverenle,  tesisat\u00e7\u0131n\u0131n  aras\u0131nda  do\u011fabilecek  anla\u015fmazl\u0131klar\u0131  \u00f6nlemek \ni\u00e7in her iki taraf\u0131n yararlar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131 ile bir s\u00f6zle\u015fme yapmalar\u0131 uygun olur. Bu \ns\u00f6zle\u015fmede \u00f6zellikle \u015fu bilgiler yer almal\u0131d\u0131r : \n1 \n2  Yap\u0131lacak tesisin onaylanm\u0131\u015f projesi, \n3  \u00d6deme \u015fartlar\u0131, \n4 \nS\u00f6zle\u015fme  ile  yap\u0131m\u0131  y\u00fcklenilen  tesisin  ola\u011fan\u00fcst\u00fc  ve  zorunlu  g\u00f6r\u00fclen  durumlar \nd\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir elektrik tesisat\u00e7\u0131s\u0131na devredilemeyece\u011finin belirtilmesi, \nTesisin bitirilece\u011fi tarih ve tesise dair \u015fartname vb. \n5  Kullan\u0131lacak gere\u00e7lerin cinsinin ve \u00f6zelli\u011finin belirtilmesi. \nMadde 9- Kurulu tesislerin de\u011fi\u015ftirilmesi ya da b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi \nKurulu  tesislerin  de\u011fi\u015ftirilmesi  ya  da  b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi  i\u00e7in  elektrik  tesisat\u00e7\u0131s\u0131,  \u00f6nceden  var \nolan  projenin  esas\u0131na  etki  eden  durumlar  varsa,  bunlar\u0131  de\u011fi\u015fiklik  projesi  ile  \u0130\u015fletmeye \nsunacak, yoksa yap\u0131lacak de\u011fi\u015fikli\u011fin gerek\u00e7esini a\u00e7\u0131klayarak ilk \u00f6nce \u0130\u015fletmenin iznini \nalacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f207\nMadde 10- Kurulu g\u00fc\u00e7lerin de\u011fi\u015ftirilmesi \nYeniden  yap\u0131lacak  tesislerde  ve  kurulu  tesislerin  de\u011fi\u015ftirilmesi  ya  da  geni\u015fletilmesi \ndurumunda \u0130\u015fletme en ge\u00e7 3 hafta i\u00e7inde isteklilere cevap verecektir. \nMadde 11 \u2013 Elektrik tesisat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n i\u015fe ba\u015flamas\u0131 \nElektrik  Tesisat\u00e7\u0131s\u0131,  i\u015fe  ba\u015flamadan  \u00f6nce,  tesis  sahibi  taraf\u0131ndan  tercih  edilerek \nbelirlenmi\u015f denetim kurulu\u015funun ad\u0131n\u0131 belirten dilek\u00e7eyi, tesisle ilgili olarak doldurdu\u011fu \nve  meslek odas\u0131ndan temin etti\u011fi oda kay\u0131t ve seri numaral\u0131  i\u015fe ba\u015flama bildirimini (Ek-\nE,  form  4)  ve  \u00f6nceden  haz\u0131rlanarak  \u0130\u015fletmeye  onaylat\u0131lm\u0131\u015f  elektrik  tesis  projesini  veya \nproje  dosyas\u0131ndan  alaca\u011f\u0131  tesis  plan\u0131n\u0131  \u0130\u015fletmeye  ve  s\u00f6z  konusu  denetim  kurulu\u015funa \nverecektir.  \u0130\u015fe  ba\u015flama  bildiriminde;  tesisin  yeri  ile  ilgili  bilgiler  (parsel,  ada,pafta) \nelektrik tesis projesinin onay tarihi ve say\u0131s\u0131, tesisin ruhsat tarihi ve say\u0131s\u0131, tesisi yapacak \nelektrik tesisat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ad\u0131 ve unvan\u0131 bulunacakt\u0131r. \n\u0130\u015f ba\u015flama bildirimini \u0130\u015fletmece kabul edilmesinden sonra i\u015f ba\u015flanacakt\u0131r. \nMadde 12- Tesisin yap\u0131m\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0130\u015fletmeye bildirilmesi \nElektrik Tesisat\u00e7\u0131lar\u0131 tesisin yap\u0131m\u0131na ba\u015flad\u0131klar\u0131 zaman\u0131 \u0130\u015fletmeye ve denetim \nkurulu\u015funa yaz\u0131l\u0131 olarak bildireceklerdir. \nTeknik  gerekler  ya  da  idari  zorunluluklar  nedeniyle  \u0130\u015fletmece  istenecek  de\u011fi\u015fiklikler \nyaz\u0131l\u0131 olarak bildirilmek \u015fart\u0131 ile tesisat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. \nMadde 13 \u2013 Tesiste yap\u0131labilecek de\u011fi\u015fiklikler \nTesiste yap\u0131labilecek de\u011fi\u015fiklikler, yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak ko\u015fulu ile kurulu g\u00fcc\u00fcn \n%20  sini  ge\u00e7meyecektir.  %20\u2019yi  ge\u00e7meyecek  de\u011fi\u015fikliklerle  ilgili  olarak  mevcut  proje \n\u00fczerinde  proje  m\u00fcellifi  taraf\u0131ndan  yap\u0131lacak  de\u011fi\u015fiklikler,  \u0130\u015fletmece  onaylan\u0131p  tesisat\u00e7\u0131 \ntaraf\u0131ndan  denetim  kurulu\u015funa  bildirildikten  sonra  bu  b\u00f6l\u00fcmlerin  yap\u0131lmas\u0131na \nba\u015flanacakt\u0131r. \nZorunlu  nedenlerle  tesiste  yap\u0131lacak  kurulu  g\u00fc\u00e7  veya  mimari  alan  de\u011fi\u015fikliklerinin \n%20\u2019yi ge\u00e7mesi durumunda kesin proje yeniden haz\u0131rlanacakt\u0131r. \nElektrik  tesisi  bulunan  bina  b\u00f6l\u00fcmlerinde  yap\u0131lacak  tesis  de\u011fi\u015fikliklerinde,  ana  kolon \nve\/veya  kolon  kesitinin  de\u011fi\u015fmesi  ve  benzeri  gibi,  esasa  ili\u015fkin  de\u011fi\u015fiklikler  olmas\u0131 \ndurumunda de\u011fi\u015fiklik projesinin tasar\u0131mlanmas\u0131nda yap\u0131daki elektrik tesisinin t\u00fcm\u00fc g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcnde bulundurulacakt\u0131r. \n\u0130\u015f  bittikten  sonra  tesis  \u015febekeye  ba\u011flanmadan  \u00f6nce  tesisin  esaslar\u0131n\u0131  etkilemeyen \nde\u011fi\u015fiklikler  varsa  yap\u0131lan  bu  de\u011fi\u015fiklikler  ilgili  \u0130\u015fletmenin  onay\u0131ndan  ge\u00e7mek  \u015fart\u0131  ile \nson durum projesi Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri Proje Haz\u0131rlama Y\u00f6netmeli\u011fine g\u00f6re haz\u0131rlanarak  \n4  tak\u0131m  halinde  \u0130\u015fletmeye  verilecektir.  Bu  proje  onayland\u0131ktan  sonra  ikisi  \u0130\u015fletmece \nal\u0131konulacak di\u011ferleri ise denetim kurulu\u015fu ve tesis sahibine de verilmek \u00fczere tesisat\u00e7\u0131ya \nteslim edilecektir. \nMadde 14 \u2013 Yap\u0131lm\u0131\u015f tesislerin kullan\u0131lmas\u0131 ve insanlar\u0131n uyar\u0131lmas\u0131 \nElektrik  tesisat\u00e7\u0131lar\u0131,  yapt\u0131klar\u0131  tesislerde  aboneleri  elektrik  kaza  ve  tehlikelere  kar\u015f\u0131 \nuyaran  ve  tesisin  nas\u0131l  kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131  g\u00f6steren  yaz\u0131l\u0131  i\u015fletme  y\u00f6nergeleri  vermek \nzorundad\u0131r. \nMadde 15 \u2013 \u0130\u015fletmeden elektrik ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n istenmesi \nTesisin  yap\u0131m\u0131  tamamland\u0131ktan  sonra  30  g\u00fcn  i\u00e7inde  tesisat\u00e7\u0131  \u0130\u015fletmeden  elektrik \nba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyecektir. Bu konuda a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 \u015fartlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn yerine \ngetirilmesi gerekmektedir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f208\nTesisat\u00e7\u0131,  d\u00fczenledi\u011fi  ve  meslek  odas\u0131ndan  temin  etti\u011fi  oda  kay\u0131t  ve  seri \nnumaral\u0131 \u0130\u015f Bitirme Bildirimini (Ek-E,form 5) ve denetim kurulu\u015fu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen \nElektrik  Tesisat  Belgesi  ve  Madde  106\u2019ya  g\u00f6re  haz\u0131rlanacak  eklerini  \u0130\u015fletmeye \nverecektir.  \u0130\u015f  Bitirme  Bildirimini \ntesisat\u00e7\u0131 \nimzalayacakt\u0131r. \ntesis  sahibi,  denetim  kurulu\u015fu  ve \nTesisat\u00e7\u0131, kendisinden istenen proje, plan, yaz\u0131 ve bilgileri \u0130\u015fletmeye verecektir. \n30 g\u00fcn i\u00e7erisinde tesisat\u00e7\u0131n\u0131n elektrik ba\u011flanmas\u0131n\u0131 istememesi durumunda tesis sahibi de \ndenetim  kurulu\u015funun  verdi\u011fi  uygunluk  belgesi  ile  elektrik  verilmesi  i\u00e7in  \u0130\u015fletmeye \nba\u015fvurulabilir. \nElektrik i\u00e7 tesis i\u015flerinin yap\u0131lmas\u0131nda yap\u0131n\u0131n veya birden fazla bloktan olu\u015fmas\u0131 halinde \nyap\u0131 grubunun t\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin proje esas olup yap\u0131\/yap\u0131 grubu, bloklara veya dairelere ya \nda  ba\u015fka  b\u00f6l\u00fcmlere  ayr\u0131larak  projesi  haz\u0131rlanamaz,  ayr\u0131  tesisat\u00e7\u0131lar  taraf\u0131ndan  elektrik \nba\u011flanmas\u0131 iste\u011finde bulunulamaz. \nMadde 16 \u2013 Kirac\u0131larla yap\u0131 sahipleri aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131klar \nElektrik iste\u011finde bulunan kimse yap\u0131 sahibi de\u011filse ve elektrik tesisinin yap\u0131lmas\u0131 ya da \nde\u011fi\u015ftirilmesi  nedeni  ile  yap\u0131  sahibi  ile  aralar\u0131nda  \u00e7\u0131kabilecek  her  t\u00fcrl\u00fc  anla\u015fmazl\u0131ktan \nkendisinin  sorumlu  oldu\u011funu  bildiren  noterden  onayl\u0131  bir  belge  veremiyorsa,  \u0130\u015fletmeye \na\u015fa\u011f\u0131daki a\u00e7\u0131klamalara uygun olarak d\u00fczenlenmi\u015f ve yap\u0131 sahibi ya da vekili taraf\u0131ndan \nimzalanm\u0131\u015f bir y\u00fck\u00fcml\u00fck belgesi (taahh\u00fctname) vermek zorundad\u0131r. \nBu belgede : \n1 \n2 \nYap\u0131 i\u00e7inde ya da yap\u0131n\u0131n kiraya verilen b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde elektrik tesisi yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 ya \nda elektrik kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in aboneye izin verildi\u011fi, \nKendi  yap\u0131s\u0131na  elektrik  verilebilmesi  i\u00e7in  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7ine  ve  d\u0131\u015f\u0131na  konulacak  t\u00fcm \nd\u00fczenlerin  kurulmas\u0131n\u0131n  uygun  g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc  ve  bunun  i\u00e7in  de  \u0130\u015fletmenin  hi\u00e7bir \n\u015fekilde zarar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6demek zorunda olmad\u0131\u011f\u0131,  \nbildirilmelidir. \nBa\u015fka  bi\u00e7imde  elektrik  verilemedi\u011finde,  \u0130\u015fletmenin  de  izni  al\u0131narak,  yap\u0131  d\u0131\u015f\u0131na  konsol \nya da dam dire\u011fi konulabilece\u011fi gibi s\u0131va \u00fcst\u00fc ya da s\u0131va alt\u0131 kolon tesisi de yap\u0131labilir. \nMadde 17 \u2013 Abonenin \u015febekeye ba\u011flanmas\u0131 \nBir abonenin \u015febekeye ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcksek veya al\u00e7ak gerilim \u015febekesinden besleme \nhatt\u0131 \u00e7ekilmesi i\u015fi, \u0130\u015fletme gerekli veya uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde tesis sahibi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. \n\u0130\u015fletme isterse, giderleri tesis sahibince kar\u015f\u0131lanmak ko\u015fulu ile bu i\u015fleri kendisi yapar. \nBesleme hatt\u0131 \u015febekenin bir par\u00e7as\u0131 olup, \u0130\u015fletmeye aittir. \nMadde 18 - Enerji Odas\u0131, Kablo Bacas\u0131(Kablo \u015eaft\u0131), Da\u011f\u0131t\u0131m Tablolar\u0131, A.G. Saya\u00e7 ve \nSaya\u00e7 Altl\u0131klar\u0131, Kompanzasyon Tesisleri \n18a \u2013 \nSaya\u00e7, yap\u0131 ba\u011flant\u0131 kutusu (kofre) ve besleme hatt\u0131 koruma  elemanlar\u0131,binalar\u0131n zemin \nkat\u0131nda  veya  birinci  bodrum  kat\u0131nda,  ortak  mahallere  konulacakt\u0131r.  Bah\u00e7eli  binalarda, \n\u00e7iftlik  evlerinde;  bah\u00e7e  giri\u015f  kap\u0131s\u0131  veya  bina  sahanl\u0131\u011f\u0131nda  korunakl\u0131  olacak  \u015fekilde \nyerle\u015ftirilecektir. \nOrtak  giri\u015f  mahalli  uygun  olmayan  binalarda  (ba\u011f\u0131ms\u0131z  b\u00f6l\u00fcm  say\u0131s\u0131  sekiz\u2019i  ge\u00e7en \nkonutlar,  i\u015f  merkezleri,  \u00e7ar\u015f\u0131,  hastahane,  okul  vb.)  enerji  odas\u0131  ve  kablo  bacas\u0131  tesis \nedilecektir.  \nSaya\u00e7, kofre ve enerji odas\u0131n\u0131n yeri, \u0130\u015fletmenin onay\u0131 al\u0131nmak kayd\u0131yla de\u011fi\u015ftirilebilir. \nElektrik  i\u00e7  tesislerinde  kullan\u0131lacak  saya\u00e7lar  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte  bulunan  mevzuat    h\u00fck\u00fcmlerine \nuygun olmal\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f209\n18b-   \nEnerji  odas\u0131  ve  kablo  bacas\u0131  (kablo  \u015faft\u0131)  Elektrik  \u0130\u00e7  Tesisleri  Proje  Haz\u0131rlama \nY\u00f6netmeli\u011fi h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda tesis edilecektir. \nSac  tablolar  i\u00e7in  \u00f6n  y\u00fcz  alan\u0131  0,30  m2  ye  kadar  (0,30  m2  dahil)  en  az  1  mm,  1,5  m2  ye \nkadar (1,5 m2 dahil) en az 1,5 mm, 1,5 m2 den b\u00fcy\u00fck olanlar i\u00e7in en az 2 mm kal\u0131nl\u0131kta \nd\u00fczg\u00fcn y\u00fczeyli DKP sa\u00e7 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n18c-   \nSaya\u00e7lar\u0131n  hangi  durumlarda  enerji  odas\u0131  i\u00e7ine  koyulaca\u011f\u0131  Elektrik  \u0130\u00e7  Tesisleri  Proje \nHaz\u0131rlama  Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin  10c-11  inci  maddesi  h\u00fck\u00fcmleri  do\u011frultusunda  enerji  veren \nyetkili \u0130\u015fletme taraf\u0131ndan belirlenir. \n18d-   \nBu  Y\u00f6netmelik  kapsam\u0131nda  bulunan  elektrik  i\u00e7  tesislerine  ait  kompanzasyon  tesisleri, \nElektrik  Projelerinin  Haz\u0131rlanmas\u0131  ve  Elektrik  Tesislerinin  Ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi  S\u00fcrecinde \nG\u00fc\u00e7  Fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn  \u0130yile\u015ftirilmesi  \u0130le  \u0130lgili  Tebli\u011f  h\u00fck\u00fcmleri  do\u011frultusunda  tesis  edilecek, \nancak  bu  Y\u00f6netmelik  h\u00fck\u00fcmleri  do\u011frultusunda  denetlenerek  veya  muayene  edilerek \nuygun bulunmas\u0131 halinde tesis enerjilenecektir. \n18e-   \nReaktif  tarife  uygulanmayan  m\u00fc\u015fterilerin  elektrik  i\u00e7  tesislerinde  kullan\u0131lacak  de\u015farj \n(bo\u015falmal\u0131)  lambalar\u0131  ile  e\u015fzamanl\u0131  g\u00fcc\u00fc  9  kW\u2019\u0131  ge\u00e7en  yeni  yap\u0131lardaki  ortak  kullan\u0131m \nama\u00e7l\u0131 kazan dairesi, klima ve hidrofor tesislerinde kullan\u0131lan motorlarda g\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn, \nilgili  mevzuatta  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  de\u011ferine  \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131  i\u00e7in,  en  az\u0131ndan  y\u00fckle  birlikte  devreye \ngirip \u00e7\u0131kan  kondansat\u00f6r veya benzeri tesis edilecektir. \nMadde 19- Sistem se\u00e7imi \nTT,  TN  veya  IT    gibi  sistemlerin  birinin  se\u00e7ilmesi  ve  se\u00e7ilen  sistemin  kurallar\u0131n\u0131n  tam \nolarak uygulanmas\u0131 zorunludur. TT ve TN sistemler kar\u0131\u015f\u0131k olarak kullan\u0131lamaz. \nTesis,  enerjiyi  Elektrik  Da\u011f\u0131t\u0131m  \u015eirketine  ait  al\u00e7ak  gerilim  \u015febekesinden  al\u0131yor  ise  \nuygulamada \u0130\u015fletmenin se\u00e7ti\u011fi sistem tipi kurallar\u0131na uymak zorunludur.  \nE\u011fer tesis enerjiyi kendine ait trafo merkezi \u00fczerinden al\u0131yorsa sistem tipi se\u00e7imini, proje \nm\u00fcellifinin \u00f6n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde uygulamak zorunludur. \nE\u011fer se\u00e7ilen sistem TT ise art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 (RCD) kullan\u0131lmas\u0131 zorunludur. Art\u0131k ak\u0131m \nanahtarlar\u0131  tek  ba\u015f\u0131na,  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131ma  kar\u015f\u0131  koruma  d\u00fczeni  olarak  kullan\u0131lamaz.  Bu  y\u00fczden \na\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m ve k\u0131sa devreye kar\u015f\u0131 koruma  d\u00fczeni ile birlikte kullan\u0131lmas\u0131 zorunludur. Art\u0131k \nak\u0131m  anahtar\u0131  ile  korunmam\u0131\u015f  tesis  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  b\u0131rak\u0131lmamas\u0131  esast\u0131r.  Ayn\u0131  devre  \u00fczerinde \niki  veya  daha  fazla  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  kullan\u0131l\u0131yorsa  se\u00e7icilik  sa\u011flamak  i\u00e7in  besleme \ntaraf\u0131nda  gecikmeli  tip  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \u0130\u015fletmeye  ait  k\u0131s\u0131mlar\u0131n \nkorunmas\u0131 i\u00e7in e\u015fpotansiyel dengeleme ve yal\u0131tkan zemin yeterlidir. \nYap\u0131da tek saya\u00e7 varsa, kofre tesis edilmeyebilir. \nBu maddeye ayk\u0131r\u0131 olarak yap\u0131lan tesise \u0130\u015fletme kesinlikle elektrik vermez. \nMadde 20 \u2013 \u0130\u00e7 tesislerin denetlenmesi ve muayenesi \n\u0130\u00e7 tesis, denetim kurulu\u015fu taraf\u0131ndan, tesisin yap\u0131m i\u015finin her a\u015famas\u0131nda denetlenecektir. \nDenetim,  Ek-E\u2019de  belirtilen  teknik  hususlar\u0131  da  i\u00e7eren  Denetleme  Listesine  g\u00f6re \nyap\u0131lacak  ve  uygun  bulunmas\u0131  halinde  bir  as\u0131l  iki  suret  olmak  \u00fczere  Elektrik  Tesisat \nBelgesi ile belgelendirilecektir, Belgenin asl\u0131 tesis sahibine, bir sureti \u0130\u015fletmeye verilmek \n\u00fczere tesisat\u00e7\u0131ya verilir. Bir suret denetim kurulu\u015fu taraf\u0131ndan ar\u015fivlenir. \n\u0130\u00e7  tesise  ait  Elektrik  Tesisat  Belgesi,  elektrik  ba\u011flant\u0131  bildirimi  (\u0130\u015f  bitimi)  ile  birlikte \n\u0130\u015fletmeye verilecektir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f210\n4708  say\u0131l\u0131  Yap\u0131  Denetimi  Hakk\u0131nda  Kanun  kapsam\u0131ndaki  denetim \nkurulu\u015flar\u0131n\u0131n  alacaklar\u0131  minimum  \u00fccretler  ve  \u00f6deme  \u015fekilleri,  bu  Kanun  ve  ilgili \nmevzuatta  belirlenmi\u015ftir.  Yap\u0131  Denetim  Kurulu\u015flar\u0131  taraf\u0131ndan  denetlenen  yap\u0131lardan \nayr\u0131ca bir \u00fccret al\u0131nmaz. \nDi\u011fer  yap\u0131lardan  al\u0131nacak  denetim  ve  deney  \u00fccretleri,  Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k  Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n \nM\u00fchendislik  Hizmetleri  \u015eartnamesi  dikkate  al\u0131narak  Elektrik  M\u00fchendisleri  Odas\u0131 \ntaraf\u0131ndan  her  y\u0131l  belirlenir.  Denetim  Kurulu\u015funun  verece\u011fi  Elektrik  Tesisat  Belgesine \nsahip olan elektrik i\u00e7 tesisinin \u0130\u015fletme taraf\u0131ndan tekrar denetlenmesi gerekmez; zorunlu \nhallerde denetlenmesi durumunda bu i\u015f i\u00e7in ayr\u0131ca bir \u00fccret al\u0131nmaz. \nElektrik  i\u00e7  tesislerine  ait  Elektrik  Tesisat  Belgesi  olmayan  veya  denetlemeler  s\u0131ras\u0131nda \nuygun  bulunmayan  tesise  enerji  verilmez.  Bu  i\u015flemler  s\u0131ras\u0131nda  tesisat\u00e7\u0131n\u0131n  bulunmas\u0131 \nistenir. Ancak tesisat\u00e7\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 bu i\u015flemin sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131na engel olmaz. \nDenetim  i\u015flemleri  ve  deneyler  s\u0131ras\u0131nda;  istenildi\u011finde  i\u015f\u00e7i,  merdiven,  \u00f6l\u00e7\u00fc  aletleri  vb. \nara\u00e7lar  tesisat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan  \u00fccretsiz  olarak  denetim  kurulu\u015funa  veya  \u0130\u015fletmenin  emrine \nverilir. \nTesisat\u00e7\u0131n\u0131n  denetleme  s\u0131ras\u0131nda  bulunmamas\u0131  durumunda,  s\u00f6z  konusu  imkanlar \n\u0130\u015fletmece sa\u011flan\u0131r. \nMadde 21 \u2013 Elektrik tesisat\u00e7\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu \nElektrik  tesisat\u00e7\u0131s\u0131,  tesisin  sa\u011flaml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan,  niteliklerinden,  usuls\u00fcz  ve  tekni\u011fe  ayk\u0131r\u0131 \nolarak yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131ndan do\u011facak zararlardan ilgili kanunlardaki s\u00fcrelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak \nsorumludur.  Bu  tesisin  denetlenmesi  ve  \u015febekeye  ba\u011flanmas\u0131  i\u015flemi,  tesisat\u00e7\u0131y\u0131  bu \nsorumluluktan  kurtaramaz.  Tesis  sahibince,  sonradan  yap\u0131lan  belgelendirilmemi\u015f \nde\u011fi\u015fiklikler \nile  kullan\u0131m  hatalar\u0131  ve  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc  ki\u015filerin  kusurundan  kaynaklanan \nzararlardan dolay\u0131 tesisat\u00e7\u0131 sorumlu tutulamaz. \nMadde 22- Y\u00f6netmeli\u011fe uygun olmayan tesisler \nBu  y\u00f6netmeli\u011fe  uygun  olarak  tesis  edilmeyen  ve  Elektrik  Tesisat  Belgesine  sahip \nolmayan i\u00e7 tesislere \u0130\u015fletmece elektrik verilmez. \nMadde 23 \u2013 Y\u00f6netmeli\u011fe uymayan elektrik tesisat\u00e7\u0131lar\u0131 \nBu  y\u00f6netmeli\u011fe  ayk\u0131r\u0131  davranan  yada  ka\u00e7ak  elektrik  kullan\u0131m\u0131na  sebebiyet  verecek \n\u015fekilde tesisat yapt\u0131\u011f\u0131 tespit edilen elektrik tesisat\u00e7\u0131lar\u0131 genel hukuk h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesi \ni\u00e7inde  gerekli  adalet  kurulu\u015flar\u0131na  ve  tesisat\u00e7\u0131n\u0131n  kay\u0131tl\u0131  oldu\u011fu  ilgili  meslek  odas\u0131na \nhaklar\u0131nda i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bildirilir.  \nMadde 24 \u2013 Tesislerde kullan\u0131lacak gere\u00e7ler ve cihazlar \nTesisin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lacak gere\u00e7 ve cihazlar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131nca \nhaz\u0131rlanm\u0131\u015f  olan  bu  konuya  ait  y\u00f6netmeliklerin h\u00fck\u00fcmlerine  ve  Madde  1\u2019de  bildirildi\u011fi \n\u015fekilde ilgili T\u00fcrk Standartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \nMadde 25 \u2013 Ge\u00e7ici tesisler \nGe\u00e7ici tesislerde bu y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerinden baz\u0131 durumlarda ayr\u0131labilinir, fakat b\u00f6yle \ndurumlarda  ilgililer  yaz\u0131l\u0131  olarak  \u0130\u015fletmeye  ba\u015fvurmal\u0131  ve  i\u015fin  gereklerine  g\u00f6re \nbelirlenmi\u015f olan \u015fartlar\u0131 \u0130\u015fletmeden \u00f6\u011frenmelidir. Ge\u00e7ici tesislerin kurulu kalma s\u00fcresi 1 \ny\u0131ld\u0131r. \u0130\u015fletme gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde bu s\u00fcreyi azaltabilir veya uzatabilir. \nMadde 26 \u2013 \u0130zin  verilen gerilim de\u011fi\u015fme oran\u0131 \nElektrik  \u015febekelerinde  %  5\u2019den  fazla  gerilim  dalgalanmalar\u0131na  neden  olan  tesislerin \nelektri\u011fi kesilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\fMadde 27 - \u0130zin verilen en b\u00fcy\u00fck y\u00fck de\u011feri \n211\nfazl\u0131 \ntesislerde  n\u00f6tr \niletkeni \n\u00dc\u00e7 \nbulunmayanlarda iki faz aras\u0131na ba\u011flanacak y\u00fck\u00fcn de\u011feri (e\u015fzamanl\u0131 g\u00fcc\u00fc) en \u00e7ok 9 kW \nolabilir. 9 kW\u2019nin \u00fczerindeki beslemeler \u00fc\u00e7 fazl\u0131 sistemle yap\u0131l\u0131r. \nfaz-n\u00f6tr  aras\u0131na  n\u00f6tr \niletkeni  bulunanlarda \nBu  h\u00fckm\u00fcn  uygulanmas\u0131nda  baz\u0131  y\u00f6relerde  teknik  zorluklardan  dolay\u0131  de\u011fi\u015fiklik \nyap\u0131lmas\u0131,  gerekli  tedbirlerin  al\u0131nmas\u0131  kayd\u0131yla,  \u0130\u015fletme  Y\u00f6netim  Kurulu  veya  karar \norgan\u0131n\u0131n yetkisindedir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\fB\u00d6L\u00dcM 3 \nTeknik Konularla \u0130lgili Genel H\u00fck\u00fcmler \n212\nMadde 28- Temel prensipler \nBu b\u00f6l\u00fcmdeki kurallar, elektrik tesisat\u0131n\u0131n do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen insanlar\u0131n, di\u011fer \ncanl\u0131lar\u0131n, mal ve m\u00fclk\u00fcn, elektrik tesisat\u0131ndan do\u011fabilecek tehlikelere ve hasarlara kar\u015f\u0131 \ng\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \nElektrik tesisat\u0131nda do\u011fabilecek hasar ve tehlikeler,  \n- \n- \n- \nElektrik \u00e7arpma ak\u0131mlar\u0131,  \nYanmaya, yang\u0131na ve di\u011fer hasar verici etkilere sebep olan a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131klar, \nElektrikle  tahrik  edilen  donan\u0131m\u0131n  mekanik  hareketi  sonucu  olu\u015fan  kazalar,  (  Bu \ngibi  kazalar\u0131n  elektrikli  acil  durum  anahtarlamas\u0131  veya  b\u00f6yle  donan\u0131mlar\u0131n \nelektriksel  olmayan  b\u00f6l\u00fcmlerinin  mekanik  bak\u0131mlar\u0131  i\u00e7in  elektriksel  anahtarlama  \nile engellenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr.) \nPatlama,  \n- \nsonucu olu\u015fabilir. \n28a- Elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n1- Do\u011frudan dokunmaya  kar\u015f\u0131 koruma (normal \u015fartlarda) \n\u0130nsanlar  ve  di\u011fer  canl\u0131lar,  tesisat\u0131n  gerilim  alt\u0131nda  bulunan  b\u00f6l\u00fcmlerine  dokunmayla \ndo\u011fabilecek tehlikelere kar\u015f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca korunacakt\u0131r. Bu koruma  \n- \n- \nAk\u0131m\u0131n,  herhangi  bir  insan  veya  di\u011fer  canl\u0131n\u0131n  v\u00fccudu  \u00fczerinden  ge\u00e7mesinin \nengellenmesi, \nV\u00fccut  \u00fczerinden  ge\u00e7ebilecek  ak\u0131m\u0131n,  \u00e7arpma  ak\u0131m\u0131ndan  daha  d\u00fc\u015f\u00fck  bir  de\u011fer  ile \ns\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, \ny\u00f6ntemlerinden biri ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. \n2- Dolayl\u0131 dokunmaya  kar\u015f\u0131 koruma (hata durumunda) \n\u0130nsanlar  ve  di\u011fer  canl\u0131lar,  bir  hata  esnas\u0131nda  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcme  dokunmaktan \ndo\u011fabilecek tehlikelere kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olacakt\u0131r. \nBu koruma, \n- \n  Ak\u0131m\u0131n,  her  hangi  bir  insan  veya  di\u011fer  canl\u0131n\u0131n  v\u00fccudu  \u00fczerinden  ge\u00e7mesinin \nengellenmesi,  \n-      V\u00fccut  \u00fczerinden  ge\u00e7ebilecek  hata  ak\u0131m\u0131n\u0131n,  \u00e7arpma  ak\u0131m\u0131ndan  daha  d\u00fc\u015f\u00fck  bir \nde\u011fer ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, \n-      A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcme dokunan v\u00fccut \u00fczerinden, de\u011feri \u00e7arpma ak\u0131m\u0131na e\u015fit veya \ndaha b\u00fcy\u00fck olan  bir ak\u0131m\u0131n ge\u00e7mesi gibi bir hata durumunda; belirlenen zamanda \nbeslemenin otomatik olarak kesilmesi,  \ny\u00f6ntemlerden biri ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. \nDolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, potansiyel dengeleme  y\u00f6nteminin \nuygulanmas\u0131, g\u00fcvenlik i\u00e7in \u00f6nemli prensiplerden biridir. \n28b - Is\u0131l  etkilere kar\u015f\u0131 koruma  \nElektrik  tesisat\u0131,  y\u00fcksek  s\u0131cakl\u0131k  veya  elektrik  ark\u0131  nedeniyle  kolayca  yanabilen \nmalzemelerin  tutu\u015fma  tehlikesi  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca  azalt\u0131lacak  \u015fekilde  d\u00fczenlenmi\u015f \nolacakt\u0131r. Ek olarak, elektrik donan\u0131m\u0131n\u0131n normal \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda, insanlar\u0131 veya di\u011fer \ncanl\u0131lar\u0131 yakma tehlikesi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca azalt\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik donan\u0131m\u0131na \u00e7ok yak\u0131n konumda bulunmak zorunda olan ki\u015filer, sabit donan\u0131m \nve sabit malzemeler, elektrik donan\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131lan \u0131s\u0131 veya \u0131s\u0131l \u0131\u015f\u0131n\u0131mdan \nkaynaklanan zararl\u0131 etkilerin, \u00f6zellikle  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f213\n(i)  Malzemelerin alevlenme, tutu\u015fma veya zamanla bozulmas\u0131, \n(ii)    Yanma tehlikesi, \n(iii)   Tesis edilen donan\u0131m\u0131n g\u00fcvenlik fonksiyonlar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131, \nsonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olacakt\u0131r. \nElektrik donan\u0131m\u0131, gerekli tedbirler al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yang\u0131n tehlikesi olu\u015fturacak malzemeler \nile birlikte bulundurulmayacakt\u0131r. \n28c -  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma \nGerilim  alt\u0131ndaki  iletkenlerde  olu\u015fmas\u0131  beklenen  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131mlar\u0131n  neden  oldu\u011fu,  a\u015f\u0131r\u0131 \n\u0131s\u0131nmaya veya elektro mekanik etkilere ba\u011fl\u0131 olan zararlara kar\u015f\u0131; insanlar, di\u011fer canl\u0131lar \nile mal ve tesis olabildi\u011fince korunmu\u015f olacakt\u0131r. \n28d - Hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n\u0130letkenler  ve  elektrik  tesisat\u0131na  ait  di\u011fer  elemanlar,  olas\u0131  bir  hata  ak\u0131m\u0131n\u0131n  y\u00fcksek \ns\u0131cakl\u0131\u011fa neden olmadan ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak kapasitede ve nitelikte olacakt\u0131r. Gerilim \nalt\u0131ndaki  iletkenlerin  hatalardan  do\u011fan  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131mlara  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131;  Madde  28-c\u2019ye \nuyularak sa\u011flanacakt\u0131r. \n28e - A\u015f\u0131r\u0131 gerilime kar\u015f\u0131 koruma \n1- \nElektrik  devrelerinin  farkl\u0131  gerilimler  ile  beslenen  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmleri  aras\u0131nda \nolu\u015fabilecek herhangi bir hatan\u0131n zararl\u0131 etkilerine kar\u015f\u0131; insanlar, di\u011fer canl\u0131lar ile mal ve \nm\u00fclk m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca korunmu\u015f olacakt\u0131r. \n2-  Atmosferik  olaylara  ve  anahtarlamaya  ba\u011fl\u0131  olarak  ortaya  \u00e7\u0131kan  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerin \nsonu\u00e7lar\u0131na  kar\u015f\u0131 insanlar, di\u011fer canl\u0131lar ile mal ve m\u00fclk  m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca korunmu\u015f \nolacakt\u0131r. \nMadde 29- Tasar\u0131m \nElektrik tesisat\u0131 tasar\u0131m\u0131, \n(i)  Madde 28 ile uyumlu olarak, insanlar\u0131n ve di\u011fer canl\u0131lar ile mal ve m\u00fclk\u00fcn \nkorunmas\u0131n\u0131, \n(ii)    Tasar\u0131mlanan ama\u00e7lara uygun fonksiyonlar\u0131n do\u011fru olarak yerine getirilmesini,   \nsa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lacakt\u0131r. \n29a - Mevcut besleme veya beslemelerin karakteristikleri \n1-      Hesap, \u00f6l\u00e7me, sorgulama veya g\u00f6zlem ile mevcut besleme veya beslemelerin \nkarakteristikleri hakk\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131daki bilgiler belirlenecektir.   \n(i)  Ak\u0131m cinsi : a.a. ve\/veya d.a. \n(ii)    \u0130letkenin i\u015flevi  ve say\u0131s\u0131 \n-  a.a. i\u00e7in faz iletkeni(leri) \nn\u00f6tr iletkeni  \nkoruma iletkeni \nPEN iletkeni \n-  d.a. i\u00e7in yukar\u0131da listelenmi\u015f iletkenlerin e\u015fde\u011feri, (ana\/orta iletken veya gerilimli \niletkenlerden topraklanm\u0131\u015f biri, koruma iletkeni, PEN iletkeni). \n(iii)  De\u011ferler ve toleranslar, \n- Anma gerilimi ve gerilim toleranslar\u0131 \n- Anma frekans\u0131 ve frekans toleranslar\u0131 \n- \u0130zin verilen en b\u00fcy\u00fck hata ak\u0131m\u0131  \n- Olas\u0131(beklenen) k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 \n- Toprak hatas\u0131 \u00e7evrim empedans\u0131 \n(iv)  Topraklanm\u0131\u015f  n\u00f6tr  veya  orta  iletken  gibi  beslemenin  do\u011fas\u0131nda  olan  koruma \n\u00f6nlemleri, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n  \n \n \n  \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f214\n(v)     \u0130\u015fletmenin \u00f6zel \u015fartlar\u0131. \n29b - E\u015fzamanl\u0131 g\u00fcc\u00fcn \u00f6zellikleri  \nAyd\u0131nlatma, \u0131s\u0131tma, g\u00fc\u00e7, kontrol, sinyalizasyon, ileti\u015fim ve bili\u015fim teknolojileri v.b. i\u00e7in \ngerekli devre say\u0131s\u0131 ve tipi a\u015fa\u011f\u0131daki bilgilere g\u00f6re belirlenecektir: \n(i)  G\u00fc\u00e7 talep noktas\u0131n\u0131n konumu, \n(ii)  De\u011fi\u015fik devreler \u00fczerinde beklenen y\u00fckler, \n(iii)  G\u00fcnl\u00fck ve y\u0131ll\u0131k talep de\u011fi\u015fimi, \n(iv)  Her hangi bir \u00f6zel durum (lar), \n(v)  Kontrol, sinyalizasyon, ileti\u015fim ve bili\u015fim teknolojileri v.b. i\u00e7in ko\u015fullar. \n29c - G\u00fcvenlik sistemleri i\u00e7in acil durum besleme kayna\u011f\u0131 veya kaynaklar\u0131   \nG\u00fcvenlik sistemleri i\u00e7in belirlenecek bir besleme kayna\u011f\u0131:  \n(i)  Beslemenin karakteristikleri, \n(ii)  G\u00fcvenlik kayna\u011f\u0131 ile beslenecek devreler, \nhakk\u0131ndaki bilgilere g\u00f6re se\u00e7ilecektir. \n29d - \u00c7evre etkileri \n1-  Hava durumuna, atmosferin a\u015f\u0131nd\u0131rma etkilerine veya di\u011fer zorlay\u0131c\u0131 ko\u015fullara kar\u015f\u0131, a\u00e7\u0131k \ndurumda olan donan\u0131m, bu durumdan dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilecek  olan tehlikeleri \nengelleyecek \u015fekilde tesis edilecek veya korunacakt\u0131r. \n2-  Yang\u0131n  veya  patlama  tehlikesine  hassas  \u00e7evrelerdeki  donan\u0131m,  tehlikeleri  olabildi\u011fince \nengelleyecek \u015fekilde tesis edilecek veya korunacak ve di\u011fer \u00f6zel \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n29e - \u0130letkenlerin kesitleri  \n\u0130letkenlerin kesitleri,  \n(i)     Tasar\u0131m ak\u0131m\u0131,  \n(ii)  Kabul edilebilir en b\u00fcy\u00fck s\u0131cakl\u0131k, \n(iii)  Gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc s\u0131n\u0131r\u0131, \n(iv)   K\u0131sa  devre  ve  toprak  hata  ak\u0131mlar\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak  olu\u015fan  elektromekanik \nzorlamalar, \n(v)     A\u00e7\u0131kta olan iletkenlerde ortaya \u00e7\u0131kabilecek di\u011fer mekanik zorlamalar,  \n(vi)    K\u0131sa  devre  ve  toprak  hatas\u0131  korumalar\u0131n\u0131n  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131  i\u00e7in  gerekli  en  b\u00fcy\u00fck \nempedans s\u0131n\u0131r\u0131, \ndikkate al\u0131narak belirlenecektir. \n29f - Hat sisteminin tipi ve tesisat y\u00f6ntemi  \nHat  sistemi \nbulundurulacakt\u0131r: \ntipi  ve \ntesisat  y\u00f6ntemi  se\u00e7ilirken  a\u015fa\u011f\u0131daki  hususlar  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde \n(i)  Hat sisteminin \u00e7ekilece\u011fi yerin yap\u0131s\u0131, \n(ii)  Hat sisteminin, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n niteli\u011fi, \n(iii)  \u0130nsanlar\u0131n ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n hat sistemine eri\u015febilirli\u011fi,  \n(iv)  Gerilim,  \n(v)  K\u0131sa  devre  ve  toprak  hata  ak\u0131mlar\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak  olu\u015fan  elektro  mekanik \nzorlanmalar, \n(vi)    D\u0131\u015f  etkilere  a\u00e7\u0131k  olan  hat  sisteminde,  tesisat\u0131n  montaj\u0131  veya  i\u015fletme  esnas\u0131nda \nolu\u015fan di\u011fer zorlanmalar (mekanik, \u0131s\u0131l etkiler ve bunlar\u0131n yang\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gibi). \n29g - Koruma donan\u0131m\u0131  \nKoruma donan\u0131m\u0131n\u0131n karakteristikleri,  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f(i)  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m (a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck, k\u0131sa devre), \n(ii)     Toprak hatas\u0131 ak\u0131m\u0131,                                  \n(iii)   A\u015f\u0131r\u0131 gerilim, \n(iv)    D\u00fc\u015f\u00fck gerilim ve gerilim kesilmesi, \n          etkilerine kar\u015f\u0131 ilgili koruma fonksiyonlar\u0131na g\u00f6re belirlenecektir. \nKoruma  cihazlar\u0131,  devrenin  karakteristi\u011fine  ve \nili\u015fkilendirilen; ilgili ak\u0131m, gerilim ve zaman de\u011ferlerine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \ntehlike  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na  uygun  olarak  \n215\n29h- Acil durum kontrol\u00fc  \nTehlike  halinde,  beslemenin  en  k\u0131sa  s\u00fcrede  kesilmesi  i\u00e7in,  etkili  ve  h\u0131zl\u0131  bir  \u015fekilde \n\u00e7al\u0131\u015fan bir y\u00fck alt\u0131nda ay\u0131rma cihaz\u0131 tesis edilecektir. \n29i- Devre ay\u0131rma cihazlar\u0131  \nDevre ay\u0131rma cihazlar\u0131, devrelerin veya cihazlara ait \u00f6zel par\u00e7alar\u0131n, bak\u0131m\u0131, denenmesi, \nhatas\u0131n\u0131n  tespiti  ve  tamiri  i\u00e7in  gerekli  olan  elektrik  besleme  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  kesilmesini \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n29j- Ortak zararl\u0131 etkinin \u00f6nlenmesi (Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 zararl\u0131 etkinin \u00f6nlenmesi) \nElektrik  tesisat\u0131,  farkl\u0131  elektrik  tesisatlar\u0131  ve  binan\u0131n  elektriksel  olmayan  tesisatlar\u0131 \naras\u0131nda  (kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131  olarak),  zararl\u0131  bir  etki  olu\u015fmayacak  \u015fekilde  d\u00fczenlenmelidir. \nKar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 elektromanyetik etkiler dikkate al\u0131nacakt\u0131r. \n29k- Elektrik donan\u0131m\u0131na ula\u015f\u0131labilirlik \nElektrik donan\u0131m\u0131,  \n(i) \u0130lk yap\u0131lan tesisat ve daha sonra de\u011fi\u015ftirilmesi gereken \u00f6zel par\u00e7alar i\u00e7in yeterli bo\u015fluk \nbulunmas\u0131, \n(ii) \u0130\u015fletim, denetim, deney, bak\u0131m ve tamir i\u00e7in gerekli mesafelerin bulunmas\u0131, \n     gibi gerekli olabilecek durumlara elveri\u015fli olacak \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \n29l - Koruma cihazlar\u0131 ve anahtarlar\u0131 \n1-   Tek kutuplu olan sigorta, anahtar veya devre kesiciler sadece faz iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r. \n2-   Topraklanm\u0131\u015f bir n\u00f6tr iletkenine, anahtar, devre kesici veya sigorta kesinlikle \nba\u011flanmayacak ve her hangi bir topraklanm\u0131\u015f n\u00f6tr iletkenine ba\u011flanm\u0131\u015f olan anahtar veya \ndevre kesici, ilgili t\u00fcm faz iletkenlerini birlikte kesecek \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \n29m- Ay\u0131rma ve anahtarlama (a\u00e7ma-kapama) \n1-   Normal i\u015fletme \u015fartlar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilecek tehlikenin; her tesisattan, tesisat\u0131n her \ndevresinden ve t\u00fcm donan\u0131mdan uzak tutulmas\u0131 veya ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm gerilimleri \nh\u0131zl\u0131 bir y\u00f6ntem ile kesecek \u015fekilde uygun cihazlar (donan\u0131m) kullan\u0131lacakt\u0131r. \n2-   Sabit her elektrik motoru yak\u0131n\u0131nda, devreyi kesen, kolayca eri\u015filebilen, tehlikeyi \n\u00f6nleyecek bi\u00e7imde kolay \u00e7al\u0131\u015fan, uygun bir ay\u0131rma cihaz\u0131 bulundurulacakt\u0131r. Ancak motorlar\u0131 \nbesleyen tablo, motorlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f mesafesinde ise bu ay\u0131rma cihaz\u0131na ihtiya\u00e7 yoktur. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f216\nMadde 30- Elektrik donan\u0131m\u0131n\u0131n se\u00e7imi  \n30a- Gerilim:  \nElektrik donan\u0131m\u0131n\u0131n beyan gerilimi, anma gerilimine uygun olmal\u0131d\u0131r. Bu donan\u0131m\u0131n \ngerilime uygunlu\u011funda a\u015f\u0131r\u0131 gerilim s\u0131n\u0131f\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacakt\u0131r. \n30b- Ak\u0131m:  \nElektrik donan\u0131m\u0131, normal \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda, s\u00fcrekli ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck ak\u0131ma (a.a. i\u00e7in \netkin  de\u011fer)  ve  anormal  durumlarda  belirli  bir  s\u00fcre  ile  (\u00f6rne\u011fin  koruma  cihazlar\u0131n\u0131n \n\u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi i\u00e7erisinde) akmas\u0131 beklenen ak\u0131ma g\u00f6re se\u00e7ilecektir.     \n30c- Frekans:  \nDonan\u0131m, devrede olu\u015fan frekanslar i\u00e7in uygun olacakt\u0131r. \n30d- G\u00fc\u00e7:  \nG\u00fc\u00e7  karakteristikleri  esas\u0131na  g\u00f6re  se\u00e7ilen  elektrik  donan\u0131m\u0131,  g\u00fc\u00e7  fakt\u00f6r\u00fc  ve  normal \n\u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak,  donan\u0131mdan  talep  edilen  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fekline  uygun \nolacakt\u0131r. \n30e- Tesisat \u015fartlar\u0131: \nElektrik donan\u0131m\u0131, \u00e7evresel etkilere (Madde 29-d\u2019ye bak\u0131n\u0131z) ve donan\u0131m\u0131n yerle\u015ftirildi\u011fi \nyerin  karakteristiklerine  g\u00f6re  kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131  zorlanmalara  dayanacak  \u015fekilde  se\u00e7ilecektir. \nDonan\u0131m\u0131n herhangi bir par\u00e7as\u0131 i\u00e7in gerekti\u011finde ek koruma sa\u011flanacakt\u0131r. \n30f- Zararl\u0131 etkilerin engellenmesi: \nElektrik donan\u0131m\u0131,  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca di\u011fer donan\u0131mlar \u00fczerinde  zararl\u0131 etkilere  sebep \nolmayacak  veya  normal  \u00e7al\u0131\u015fmada  yap\u0131lacak  anahtarlama  i\u015flemleri  s\u0131ras\u0131nda  beslemeyi \nzay\u0131flatmayacak \u015fekilde se\u00e7ilecektir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fB\u00d6L\u00dcM 4 \n217\nElektrik Tesisatlar\u0131n\u0131n Montaj\u0131, Do\u011frulanmas\u0131, Periyodik Denetim ve Deneyleri \nMadde 31 - Montaj \n31a-  Montaj iyi i\u015f\u00e7ilikle yap\u0131lacak  ve uygun malzemeler kullan\u0131lacakt\u0131r. \n31b-  Madde  30\u2019a    uygunlu\u011fu  belirlenen  elektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n    karakteristikleri    montaj \ns\u0131ras\u0131nda zay\u0131flat\u0131lmayacakt\u0131r. \n31c-  \u0130letkenler, Madde  66 ve 67 \u2018ye uygun olacak \u015fekilde tan\u0131mlanacakt\u0131r. \n31d-  Her bir elektriksel ek ve ba\u011flant\u0131, tesisat\u0131n iletkenli\u011fine, yal\u0131t\u0131m\u0131na, mekanik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k \nve korumas\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n31e-  Elektrik donan\u0131m\u0131, tasar\u0131mland\u0131\u011f\u0131 s\u0131cakl\u0131k a\u015f\u0131lmayacak \u015fekilde tesis edilecektir.   \n31f- Y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klara veya elektrik arklar\u0131na neden olabilecek elektrik donan\u0131m\u0131 \nalevlenebilir malzemenin tutu\u015fma riskini en aza indirebilecek \u015fekilde yerle\u015ftirilecek ve \nkorunacakt\u0131r. \nElektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n,  insan  veya  di\u011fer  canl\u0131lar\u0131n  yaralanmalar\u0131na  sebep  olabilecek \ns\u0131cakl\u0131\u011fa  sahip  bulunan  a\u00e7\u0131ktaki  bir  par\u00e7as\u0131na  dokunma  ile  olu\u015fabilecek  bir  kazay\u0131 \nengelleyecek yerle\u015fim veya koruma sa\u011flanacakt\u0131r.   \nMadde 32- Do\u011frulama \nBir tesisat\u0131n veya tesisatta yap\u0131lacak de\u011fi\u015fikli\u011fin veya ilavelerin tamamlanmas\u0131ndan \nsonra, bu y\u00f6netmeli\u011fe uygunlu\u011fun sa\u011flanmas\u0131 denetim ve deneyler ile do\u011frulanacakt\u0131r.    \nMadde 33- Periyodik denetim ve deneyler \nDenetimi  ve  deneyleri  ger\u00e7ekle\u015ftiren  ki\u015fi,  ayr\u0131nt\u0131lar\u0131  B\u00f6l\u00fcm  14\u2019de  belirtilen  \u015fekilde,  bir \nsonraki periyodik denetim ve deneylerin tarihi i\u00e7in, bir \u00f6neri yapacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n  \n\fB\u00d6L\u00dcM 5 \nGenel Karakteristiklerin Belirlenmesi \n218\nMadde 34- E\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00e7  \n34a-Tesisat\u0131n  e\u015fzamanl\u0131  g\u00fcc\u00fc,  kilovat  veya  amper  cinsinden  belirlenecek;  ayr\u0131ca  g\u00fc\u00e7  katsay\u0131s\u0131 \ntesbit  edilecektir.  Bir  tesisat\u0131n  veya  onun  bir  par\u00e7as\u0131n\u0131n  e\u015fzamanl\u0131  g\u00fcc\u00fcn\u00fcn  hesab\u0131nda, \ne\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacakt\u0131r. \n34b-  E\u015fzamanl\u0131 y\u00fck\u00fcn belirlenmesi ile ilgili a\u00e7\u0131klamalar ve \u00e7e\u015fitli t\u00fcketiciler i\u00e7in e\u015fzamanl\u0131l\u0131k \nkatsay\u0131lar\u0131 Ek-B\u2019de verilmi\u015ftir. \nMadde 35 \u2013 Gerilim alt\u0131nda bulunan iletkenlerin d\u00fczenlenmesi ve topraklama sisteminin \ntipi  \n35a- Genel \nMadde 35-b ve Madde 35-c\u2018de a\u00e7\u0131klanan  karakteristikler ara\u015ft\u0131r\u0131lacak ve B\u00f6l\u00fcm 6 ile \nuyumlu, uygun bir g\u00fcvenlik y\u00f6ntemi i\u00e7in koruma y\u00f6ntemi se\u00e7ilecektir. \n35b- Gerilim alt\u0131nda bulunan iletkenlerin say\u0131s\u0131 ve tipi \nGerilim  alt\u0131nda  bulunan    iletkenlerin  say\u0131s\u0131  ve  tipi  (\u00f6rne\u011fin,  bir  fazl\u0131  iki  iletkenli  a.a.,  \u00fc\u00e7 \nfazl\u0131  4  iletkenli  a.a.),  besleme  kayna\u011f\u0131  ve  ayn\u0131  zamanda  tesisat  i\u00e7erisindeki  her  bir  devre \ni\u00e7in  belirlenecektir.  Enerji  kayna\u011f\u0131n\u0131n  bir  \u0130\u015fletme  taraf\u0131ndan  temin  edildi\u011fi  durumda \ngerekirse, \u0130\u015fletmeye dan\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. (\u0130\u015fletmenin \u015fartlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacakt\u0131r.) \n35c- Topraklama sisteminin tipi \nTesisatta  kullan\u0131lacak  topraklama  sistemin  tipi,  besleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  karakteristikleri  g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcnde bulundurularak belirlenecektir. Enerjinin, al\u00e7ak gerilim ile bir \u0130\u015fletmeden al\u0131nmas\u0131 \nhalinde, \u0130\u015fletmenin \u015fartlar\u0131na uyulacakt\u0131r. Topraklama sistemi tipleri, \n            TN-C, TN-S, TN-C-S, TT  ve IT  \ndir. \nMadde 36-  Beslemenin niteli\u011fi  \n36a- Genel \nHer hangi bir kaynaktan gelen besleme veya beslemelerin a\u015fa\u011f\u0131daki karakteristiklerine ve \nbu  karakteristiklerin  uygun  de\u011ferlerde  olup  olmad\u0131\u011f\u0131na;  hesap,  \u00f6l\u00e7\u00fcm,  sorgulama  veya \ng\u00f6zlem yolu ile karar verilmelidir. \n(i)  Anma gerilim(ler)i, \n(ii)   Ak\u0131m\u0131n niteli\u011fi ve frekans, \n        (iii)  Tesisat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda beklenen k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131, \n        (iv)    Sistemin, tesisat d\u0131\u015f\u0131ndaki k\u0131sm\u0131n\u0131n toprak hatas\u0131 \u00e7evrim  empedans\u0131 (Ze),   \n(v)    Besleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n,  maksimum  e\u015fzamanl\u0131  g\u00fcc\u00fc  dahil,  tesisat  gereksinimlerine  \nuygunlu\u011fu, \n(vi)    Tesisat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131n\u0131n tipi, de\u011feri ve karakteristi\u011fi . \n(A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck, k\u0131sa devre, art\u0131k ak\u0131mlar, hata ak\u0131mlar\u0131 gibi t\u00fcm ak\u0131mlar.) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n          \n \n \n \n\f219\n36b- G\u00fcvenlik sistemleri ve yedek  besleme kaynaklar\u0131 \nG\u00fcvenlik  sistemleri  ve  yedek  besleme  kaynaklar\u0131n\u0131n  bulundu\u011fu  hallerde;  besleme  (veya \nbeslemeler)  karakteristikleri  belirlenecektir.  Bu  besleme  kaynaklar\u0131,  yeterli  kapasiteye, \ng\u00fcvenilirli\u011fe, ve belirli i\u015flemler i\u00e7in h\u0131zl\u0131 ve uygun transfer s\u00fcresine sahip olacakt\u0131r. \nNormal  enerji  beslemesinin  bir  \u0130\u015fletmeden  temin  edildi\u011fi  yerlerde;  g\u00fcvenlik  ve  yedek \nbesleme  kaynaklar\u0131n\u0131n  anahtarlama  d\u00fczenlemeleri  ve  \u00f6zellikle,  paralel  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \nplanlanan \u00e7e\u015fitli kaynaklar ile ilgili olarak (veya bu t\u00fcr sistem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n engellenmesi \nile ilgili olarak) \u0130\u015fletmeye dan\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. \nG\u00fcvenlik sistemleri besleme kaynaklar\u0131, B\u00f6l\u00fcm 12\u2019nin  ko\u015fullar\u0131 ile uyumlu olacakt\u0131r. \nBir  g\u00fcvenlik  sistemleri  besleme  kayna\u011f\u0131,  otomatik  veya  otomatik  olmayacak  \u015fekilde  \ns\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Otomatik olanlar, s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r veya belli bir gecikme s\u00fcresi \nsonunda devreye girebilir. \nMadde 37-  Tesisat\u0131n devre d\u00fczenlemesi \n37a-       \nHer tesisat,  \n(i)  Tehlikeden ka\u00e7\u0131nmak ve hata nedeniyle olu\u015fabilecek sorunlar\u0131 en aza indirmek ve  \n(ii)   G\u00fcvenli bir i\u015fletme, denetim ve deney olana\u011f\u0131 sa\u011flamak, \nmaksad\u0131 ile devrelere b\u00f6l\u00fcnecektir. \n37b-   \nTehlikelerin  engellenmesi  ve  tesisat\u0131n  ayr\u0131  kontrol  edilmesi  gereken  her  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  i\u00e7in, \nayr\u0131  bir  devre  sa\u011flanacakt\u0131r.  Herhangi  bir  devre,  tesisat\u0131n  her  hangi  ba\u015fka  bir  devresinde \nolu\u015fan  bir  hatada  enerjili  olarak  kalacakt\u0131r  ve  her  devrenin  kendi    koruyucu  cihaz\u0131n\u0131n  \n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile al\u0131nan \u00f6nlem yeterli olacakt\u0131r. \n37c-       \nGereken  son  devrelerin  say\u0131s\u0131  ve  her  bir  son  devre  taraf\u0131ndan  beslenen  noktalar\u0131n  say\u0131s\u0131, \niletkenin  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde  bulundurularak,  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  korumas\u0131  i\u00e7in \nMadde  49\u2019dan  Madde  54\u2019e  kadar  (Madde  54  dahil),  ay\u0131rma  ve  anahtarlama  i\u00e7in  Madde \n57\u2019den Madde 61\u2019ye kadar (Madde 61 dahil) ve iletkenlerin d\u00fczenlenmeleri ve ak\u0131m ta\u015f\u0131ma \nkapasiteleri i\u00e7in Madde 69\u2019dan Madde 77\u2019ye kadarki  (Madde 77 dahil) ko\u015fullara uyulacak \n\u015fekilde belirlenecektir.  \n37d-   \nTesisat\u0131n  birden  fazla  linyeden  (son  devreden)  olu\u015ftu\u011fu  yerlerde,  her  linye  (son  devre), \nda\u011f\u0131t\u0131m  tablosuna  farkl\u0131  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar ile ba\u011flanacakt\u0131r.  Her  bir  linyenin  faz ve  n\u00f6tr  iletkenleri, \ndi\u011fer  linyelerden  elektriksel  olarak ayr\u0131  olacakt\u0131r.  Her  linye,  dolayl\u0131  \u015fekilde  enerjilenmesi \nengellenecek \u015fekilde ayr\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \nMadde 38- D\u0131\u015f  Etkiler \nElektrik  tesisat\u0131n\u0131n  tasar\u0131m\u0131nda  ve  uygulamas\u0131nda  de\u011ferlendirilmesi  gereken  d\u0131\u015f  etkilerin  \nbir  listesi  ve  konu  ile  ilgili  bilgi  Madde  70\u2018de  verilmektedir.  Kodlar  i\u00e7in  69\u2019dan  77\u2019ye \nkadar olan maddelerden (Madde 77 dahil) yararlan\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n  \n \n \n \n \n \n\fMadde 39- Uyumluluk \nDonan\u0131m\u0131n,  di\u011fer  elektrik  cihazlar\u0131  veya  sistemleri  \u00fczerinde  hasar  verici  olabilecek  veya \nbesleme kayna\u011f\u0131n\u0131 bozabilecek b\u00fct\u00fcn karakteristiklerinin de\u011ferlendirilmesi yap\u0131lacakt\u0131r. Bu \nkarakteristikler a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r: \n220\nA\u015f\u0131r\u0131 gerilimler, \nD\u00fc\u015f\u00fck gerilim, \nH\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fen (darbeli) y\u00fckler, \nDengesiz y\u00fckler, \nG\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fc, \nHarmonik ak\u0131mlar, \nYol verme ak\u0131mlar\u0131, \nKoruma iletkeni ak\u0131mlar\u0131, \nArt\u0131k ak\u0131mlar, \nDo\u011fru ak\u0131m geri besleme, \nY\u00fcksek frekansl\u0131 sal\u0131n\u0131mlar, \nEk toprak ba\u011flant\u0131s\u0131 gereksinimi. \nBeslemeyi  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde  etkileme  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  olan  karakteristi\u011fe  sahip  bir  y\u00fck  bulunmas\u0131 \nhalinde \u0130\u015fletmeye dan\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. \nMadde 40- Bak\u0131m \nTesisat\u0131n  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  \u00e7al\u0131\u015fma  s\u00fcresince  (\u00f6m\u00fcr)  kendisinden  beklenenleri  uygun  bi\u00e7imde \nyerine  getirebilmesi  i\u00e7in  bak\u0131m\u0131n  s\u0131kl\u0131\u011f\u0131  ve  kalitesinin  de\u011ferlendirilmesi  yap\u0131lacakt\u0131r.  Bu \nde\u011ferlendirme,  tesisat\u0131n  i\u015fletilmesinden  sorumlu  bir  yetkili  ile  birlikte  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nY\u00f6netmeli\u011fin  \u015fartlar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde  tutularak  beklenen  bak\u0131m  kalitesi  ve  s\u0131kl\u0131\u011f\u0131,  tesisat\u0131n \n\u00f6mr\u00fc boyunca : \n(i)  Gerekli olabilen b\u00fct\u00fcn periyodik muayeneler, deneyler, bak\u0131m ve onar\u0131m kolayca ve \ng\u00fcvenli bir bi\u00e7imde yap\u0131labilecek, \n(ii)   G\u00fcvenlik i\u00e7in b\u00fct\u00fcn koruyucu \u00f6nlemler etkin kalacak, \n(iii)  Donan\u0131m g\u00fcvenirli\u011fini muhafaza edecek, \n\u015fekilde uygulanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n        \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f221\nB\u00d6L\u00dcM 6 \nG\u00fcvenlik \u00d6nlemleri \nMadde 41-   \n41a-     Genel \nHer  tesisat  b\u00fct\u00fcn  olarak  veya  k\u0131smen,  bu  b\u00f6l\u00fcmdeki  koruma  \u00f6nlemleri  ve  bunlar\u0131n \nuygulamalar\u0131 ile uyumlu olacakt\u0131r. \nListelenmi\u015f koruma \u00f6nlemlerinin s\u0131ras\u0131, koruma \u00f6nlemlerinin \u00f6nem s\u0131ras\u0131 ile ilgili de\u011fildir. \n41b- Elektrik \u00e7arpma tehlikesi y\u00fcksek olan  yer ve tesisatlar i\u00e7in koruma \u00f6nlemleri: \nV\u00fccut  direncinin  azl\u0131\u011f\u0131  sebebi  ile  veya  ki\u015fi  y\u00fcksek  potansiyelde  iken  toprak  potansiyeline \ndokunmak suretiyle, elektrik  \u00e7arpma tehlikesinin y\u00fckseldi\u011fi herhangi bir tesisat veya tesisat \nk\u0131s\u0131mlar\u0131na;  B\u00f6l\u00fcm  16\u2019n\u0131n  ilgili  ko\u015fullar\u0131  ve  y\u00f6netmeli\u011fin  di\u011fer  k\u0131s\u0131mlar\u0131nda  bulunan \nko\u015fullar da  uygulanacakt\u0131r. \n41c-  \nHer tesisatta veya tesisat\u0131n \u00e7e\u015fitli par\u00e7alar\u0131nda: \n- \n- \n- \n- \n- \n- \nElektrik \u00e7arpmas\u0131na, \nIs\u0131l etkilere, \nA\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma, \nA\u015f\u0131r\u0131 gerilime, \nD\u00fc\u015f\u00fck gerilime, \nElektrik tesisat\u0131ndan veya elektrikli cihaz ve makinalardan kaynaklanacak tehlikelere, \nkar\u015f\u0131 bu y\u00f6netmelikte \u00f6ng\u00f6r\u00fclen koruma \u00f6nlemleri al\u0131nacakt\u0131r. \n41d-  \nAyn\u0131 tesisat ya da tesisat b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde al\u0131nan \u00e7e\u015fitli koruyucu tedbirler aras\u0131nda zararl\u0131 etkiler \nmeydana gelmeyecek \u015fekilde \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n41e-   \nAksi  belirtilmedik\u00e7e  burada  verilen  \u00f6nlemler,  normal  kuru  ortam  \u015fartlar\u0131nda  (bir  insan\u0131n \nal\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f  normal  v\u00fccut  direncine  sahip  oldu\u011fu  ve  toprak  potansiyeliyle  do\u011frudan \ntemas\u0131n\u0131n  olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n  kabul  edildi\u011fi  \u015fartlar)  uygulan\u0131r.  \u00d6zel  alanlar  i\u00e7in  y\u00f6netmeli\u011fin  bu \nalanlar i\u00e7in ayr\u0131ca \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6nlemler de uygulan\u0131r.  \nElektrik \u00c7arpmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Koruma \nMadde 42 \u2013 Do\u011frudan ve Dolayl\u0131 Dokunmaya Kar\u015f\u0131 Birlikte Koruma     \n42a - Genel \n1-  Do\u011frudan ve dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131  birlikte koruma i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki koruma \u00f6nlemlerinden \nbir tanesi kullan\u0131lacakt\u0131r. \n Madde  42-b\u2019ye  g\u00f6re SELV ile koruma \n(i) \n(ii)  Madde  42-d\u2019ye  g\u00f6re  enerji  bo\u015fal\u0131m\u0131n\u0131n  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131  ile  koruma  (elektrikli  \u00e7it \ncihazlar\u0131 ve benzerleri) \n42b- SELV ile koruma  \n1- \nSELV ile koruma i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki t\u00fcm kurallara uyulacakt\u0131r.  \n(i) \n\u0130lgili devrenin anma geriliminin \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck gerilimi a\u015fmamas\u0131 zorunludur.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f222\n(ii)  Besleme  (Enerji)  kayna\u011f\u0131  Madde  42-b-2\u2019de  belirtilen  emniyetli  kaynaklardan  biri \nolacakt\u0131r. \n(iii)  Madde  42-b-3 \nile  Madde  42-b-11  aras\u0131ndaki \nt\u00fcm  maddelerinin \n\u015fartlar\u0131 \nger\u00e7ekle\u015ftirilmesi zorunludur. \n2-       SELV i\u00e7in kaynak a\u015fa\u011f\u0131dakilerden biri olacakt\u0131r. \n(i) \n\u0130lgili T\u00fcrk Standart\u0131na uygun \u00e7\u0131k\u0131\u015f sarg\u0131s\u0131 ve g\u00f6vde veya koruyucu topraklama devresi \naras\u0131nda herhangi bir ba\u011flant\u0131 bulunmayan bir ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fc. \n(ii)  Ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fcne e\u015fde\u011fer elektriksel ay\u0131rma sa\u011flayan sarg\u0131l\u0131 motor- generat\u00f6r \ngibi bir ak\u0131m kayna\u011f\u0131. \n(iii)   Bir  elektrokimyasal  kaynak  (\u00f6rne\u011fin  bir  ak\u00fc)  veya  di\u011fer  al\u00e7ak    gerilim  devresinden \nba\u011f\u0131ms\u0131z ba\u015fka bir kaynak (\u00f6rne\u011fin diesel motor tahrikli generat\u00f6r gibi). \n(iv)    \u0130\u00e7inde  hata  olu\u015ftu\u011funda,  d\u0131\u015f  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131nda  Madde  42-b-1  (i)  de  belirlenen \nde\u011ferlerdeki  gerilimleri  a\u015fmayan  elektronik  cihazlar.  Ancak  d\u0131\u015f  u\u00e7larda  izin  verilen \nde\u011ferlerden  daha  y\u00fcksek  gerilimlere,  do\u011frudan  veya  dolayl\u0131  dokunma  sonucu,  u\u00e7 \ngeriliminin, Madde 42-b-1 (i) de belirlenen de\u011ferlere aniden indirilebildi\u011fi durumlarda \nizin  verilir.  Bu  de\u011ferden  daha  y\u00fcksek  gerilim  olan  yerlerde,  en  az  3000  \uf057\u2019luk    i\u00e7 \ndiren\u00e7li bir gerilim \u00f6l\u00e7\u00fc cihaz\u0131 ile yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fc sonunda; gerilim limitler i\u00e7inde kal\u0131rsa \nbu gerilime izin verilir. \nNot: Bu tip cihazlara \u00f6rnek yal\u0131t\u0131m kontrol cihazlar\u0131d\u0131r. \n3-   SELV  i\u00e7in  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  gerilim  de\u011ferinden  daha  y\u00fcksek  gerilim  sistemlerinden  beslenen, \nototransformat\u00f6r,  potansiyometre,  yar\u0131  iletken  cihaz  gibi  gerekli  elektriksel  ay\u0131rma \nsa\u011flamayan di\u011fer donan\u0131m; SELV sistemi olarak kullan\u0131lamaz. \nSELV  i\u00e7in  ta\u015f\u0131nabilir  bir  kaynak,  s\u0131n\u0131f  II  donan\u0131m  yal\u0131t\u0131m\u0131na  veya  e\u015fde\u011fer  yal\u0131t\u0131ma  sahip \nolacak \u015fekilde se\u00e7ilecek ve monte edilecektir, ( Madde 44-c\u2019ye bak\u0131n\u0131z.). \n4- \nSELV \u0130\u00e7in Devrelerin D\u00fczenlenmesi \n5- \nSELV sisteminin gerilim alt\u0131ndaki k\u0131sm\u0131: \n(i)   Daha  y\u00fcksek  gerilimdeki  di\u011fer  sistemlerden  elektriksel  olarak  ayr\u0131lacakt\u0131r.  Kablolar \nhari\u00e7,  elektriksel  ay\u0131rma,  ay\u0131rma  transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn  giri\u015fi  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  aras\u0131nda  bulunan \nyal\u0131t\u0131m de\u011ferinden daha az olmayacakt\u0131r. \n(ii)   Toprak  veya  ba\u015fka  bir  sistemin  par\u00e7as\u0131n\u0131  olu\u015fturan  gerilim  alt\u0131ndaki  k\u0131sm\u0131na  veya \nkoruma iletkenine ba\u011flanmayacakt\u0131r.  \n6-   Her SELV sisteminin devre iletkenleri di\u011fer sistemlerden fiziksel olarak ayr\u0131lacakt\u0131r ya da \nbu ko\u015fullara uygunluk pratik de\u011filse, a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen d\u00fczenlemelere g\u00f6re tesis edilecektir. \n (i)  SELV  devre  iletkenleri  mevcut  en  y\u00fcksek  gerilim  de\u011feri  i\u00e7in  bu  y\u00f6netmelik \nkurallar\u0131na g\u00f6re yal\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \n(ii)  SELV  devre  iletkenleri  kendi  temel  yal\u0131t\u0131m\u0131na  ek  olarak  yal\u0131tkan  bir  k\u0131l\u0131f  i\u00e7inde \nmuhafaza edilecektir. \n(iii)  SELV\u2019den  daha  y\u00fcksek  gerilimlerdeki  sistemlerin  iletkenleri,  SELV\u2019den  toprakl\u0131 \nmetal ekran veya k\u0131l\u0131f ile ayr\u0131lacakt\u0131r. \n(iv)  Farkl\u0131  gerilimlerdeki  iletkenlerin  \u00e7ok  damarl\u0131  bir  kablonun  damarlar\u0131n\u0131  olu\u015fturmas\u0131  \nhalinde veya di\u011fer iletken gruplamalar\u0131nda, SELV devre iletkenleri kabloda varolan en \ny\u00fcksek gerilime g\u00f6re ayr\u0131 ayr\u0131 veya toplu bir \u015fekilde yal\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \nYukar\u0131daki  (ii)  ve  (iii)  maddelerinde  herhangi  bir  iletkenin  temel  yal\u0131t\u0131m\u0131  yaln\u0131zca  par\u00e7as\u0131 \noldu\u011fu devrenin gerilimi i\u00e7in yeterli olmal\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n  \n \n\f223\nR\u00f6lelerin,  kontakt\u00f6rlerin  ve  yard\u0131mc\u0131  kontaklar\u0131n  dahil  oldu\u011fu  bir  SELV  sisteminin  t\u00fcm \nelektriksel  donan\u0131m\u0131nda,  SELV  sisteminin  gerilimli  b\u00f6l\u00fcmleri  ve  di\u011fer  sistemler  aras\u0131nda \ngerekli elektriksel ay\u0131rma sa\u011flanacakt\u0131r. \n7-   SELV sisteminin a\u00e7\u0131ktaki hi\u00e7bir iletken b\u00f6l\u00fcm\u00fc  \n(i)  Topraklama sistemi, \n(ii)  Di\u011fer bir sistemin a\u00e7\u0131ktaki bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \n(iii)  Herhangi bir sistemin koruma iletkeni, \n(iv)  Madde  42-b-1-i\u2019  de  belirtilen  gerilim  seviyesini  a\u015fmayacak  \u015fekilde  gerekli  \u00f6nlemler \nal\u0131namamas\u0131  durumunda;  bir  elektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n  i\u015fin  gere\u011fi  olarak  bir  yabanc\u0131 \nb\u00f6l\u00fcme  ba\u011flanmas\u0131  zorunlulu\u011fu  d\u0131\u015f\u0131nda,  a\u00e7\u0131ktaki  bir \nile \nba\u011flanmayacakt\u0131r. \niletken  b\u00f6l\u00fcm \n8- \nE\u011fer  bir  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  sisteminin  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  ba\u015fka  bir  sistemin  a\u00e7\u0131ktaki \niletken b\u00f6l\u00fcm\u00fcne tesad\u00fcfen ya da kas\u0131tl\u0131 olarak dokunabilecek ise sistem SELV olarak kabul \nedilmeyecektir ve Madde 42-c\u2019ye g\u00f6re di\u011fer koruyucu \u00f6nlemler uygulanacakt\u0131r. \n9-   Bir SELV sisteminin anma gerilimi 25 V a.a. ya da dalgac\u0131ks\u0131z 60 V d.a. de\u011ferlerini a\u015farsa, \ndo\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen  koruma  y\u00f6ntemlerinden  bir  ya  da  bir  ka\u00e7\u0131 \nuygulanacakt\u0131r. \n(i)      IP2X ya da IPXXB koruma seviyesini sa\u011flayan bir korkuluk ya da mahfaza,  \n(Madde  43-c ),  \n(ii)  60 s i\u00e7in 500 V a.a. tip deneyi gerilimine dayanacak yal\u0131t\u0131m (Madde 43-b). \nE\u011fer anma gerilimi 25 V a.a. ya da 60 V d.a. de\u011ferlerini a\u015fm\u0131yorsa (i) ve (ii) maddelerinde \ntan\u0131mlanan koruma y\u00f6ntemlerine gerek yoktur. \nNot:  Bu  maddede  kullan\u0131lan  \u201cdalgac\u0131ks\u0131z\u201d  terimi;  sinus  bi\u00e7imindeki  gerilim  i\u00e7in  dalgac\u0131k \nde\u011feri    %  10  etkin  de\u011feri  a\u015fmayan;  120  V  dalgac\u0131ks\u0131z  d.a.  anma  geriliminde  140  V \nmaksimum tepe de\u011ferini a\u015fmayan; 60 V dalgac\u0131ks\u0131z d.a. anma geriliminde 70 V maksimum \ntepe de\u011ferini a\u015fmayan gerilim anlam\u0131ndad\u0131r. \n10-   Bir  SELV  sistemindeki  prizler  di\u011fer  sistemlerde  kullan\u0131lan  prizlerle  boyut  olarak  benzer \nolmayacak  ve  koruyucu  iletken  konta\u011f\u0131na  sahip  olmayacakt\u0131r.  Ba\u015fka  sistemlerin  fi\u015fleri  bu \nprizlere uymayacak, SELV sistemi fi\u015fleri de ba\u015fka sistem prizlerine tak\u0131lamayacakt\u0131r. \n11-   Koruyucu iletken konta\u011f\u0131 olan ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc montaj  elemanlar\u0131, SELV sistemi i\u00e7ine \ntesis edilmeyecektir. \n42c- Fonksiyonel \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim dahil, di\u011fer \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim sistemleri \n1-   Fonksiyonel \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim tek ba\u015f\u0131na koruyucu bir \u00f6nlem olarak kullan\u0131lamaz. (Madde \n44-h\u2019ye bak\u0131n\u0131z.) \n2- \nFonksiyonel  sebeplerden  dolay\u0131  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck    gerilimin  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  fakat  SELV  ile  ilgili \nko\u015fullar\u0131n  ger\u00e7ekle\u015ftirilemedi\u011fi  durumlarda,  Madde  44-h\u2019de  belirtildi\u011fi  gibi  do\u011frudan  ve \ndolayl\u0131 dokunmaya  kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in di\u011fer \u00f6nlemler uygulanacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n  \n \n \n \n \n\f224\n42d- Enerji bo\u015falmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ile yap\u0131lan koruma  \n1-   Bu  t\u00fcr  bir  donan\u0131m,  bir  insan  ya  da  di\u011fer  canl\u0131n\u0131n  v\u00fccudundan  ge\u00e7ebilecek  ak\u0131mlar\u0131n \ntehlikeye  sebep  olabilecek  de\u011ferlerin  alt\u0131nda  kalacak  \u015fekilde  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  ilgili \nara\u00e7lar\u0131  i\u00e7erirse,  do\u011frudan  ve  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  birlikte  koruma  sa\u011flanm\u0131\u015f  kabul \nedilecektir.  \nBu  koruma  \u00f6nlemine  ait  devre  bir  SELV  devresi  i\u00e7in  Madde  42-b-5  ve  Madde  42-b-6\u2019da \nbelirtilen devrelere benzer \u015fekilde di\u011fer t\u00fcm devrelerden ayr\u0131lacakt\u0131r. \n2-   Bu \u00f6nlem, sadece ilgili T\u00fcrk Standard\u0131 ile uyumlu olan donan\u0131mlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne \nuygulan\u0131r. Bu donan\u0131m insan veya di\u011fer canl\u0131lar\u0131n v\u00fccudu \u00fczerinden ge\u00e7ebilecek ak\u0131m\u0131, \ng\u00fcvenli bir de\u011fer ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmal\u0131d\u0131r.  \nBu \u00f6nlemin uygulanmas\u0131, T\u00fcrk Standard\u0131\u2019na uyumlu donan\u0131m\u0131n bu tip par\u00e7alar\u0131ndan t\u00fcreyen \ntesisat  k\u0131sm\u0131n\u0131  da  kapsayacakt\u0131r;  \u00f6rne\u011fin  TS  EN  61011  ile  uyumlu  elektrik  \u00e7it  kontrol \ncihazlar\u0131nca beslenen elektrik \u00e7itleri gibi. \nMadde 43- Do\u011frudan Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Koruma \n43a- Genel \n1-  Do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen temel koruma \u00f6nlemlerinden bir \nya da birka\u00e7\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen uygulama kurallar\u0131na ve bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilgili ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n(i)  Gerilim alt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlerin yal\u0131t\u0131lmas\u0131 ile koruma (Madde 43-b ) \n(ii)  Bir korkuluk ya da mahfaza ile koruma (Madde 43-c ve Madde 42-c) \n(iii)  Engeller ile koruma (Madde 43-d) \n(iv)  El ula\u015fma uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirme ile koruma (Madde 43-e) \n(v)  Art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  ile  ek  koruman\u0131n  sa\u011fland\u0131\u011f\u0131  yerlerde,  Madde  43-f  ko\u015fullar\u0131 \nuygulanacakt\u0131r. \n43b-  Gerilim alt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlerin yal\u0131t\u0131lmas\u0131 ile koruma  \n1-  Bu  \u00f6nlem  temel  yal\u0131t\u0131mla  ilgilidir  ve  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmlere  dokunmay\u0131  \u00f6nleme \nama\u00e7l\u0131d\u0131r.  Bu  \u00f6nlem  genellikle  do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  korumada,  dolayl\u0131  dokunmaya  \nkar\u015f\u0131 koruma  \u00f6nlemleriyle  ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak uygulanacakt\u0131r.  \n2-  Gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmler,  sadece  olabilecek  bir  hasar  sonucu  bozulabilecek  ve  i\u015fletmede \nelektriksel,  mekanik,  \u0131s\u0131l  ve  kimyasal  zorlamalara  kar\u015f\u0131  koyabilecek  bir  yal\u0131tkan  ile \nkaplanacakt\u0131r.  Fabrikada  imal  edilen  donan\u0131m\u0131n  yal\u0131t\u0131m\u0131,  elektrik  donan\u0131m\u0131  i\u00e7in  ilgili \nstandartlara  uygunluk  g\u00f6sterecektir.  Di\u011fer  donan\u0131m  i\u00e7in  i\u015fletme  an\u0131nda  ortaya  \u00e7\u0131kabilecek \nmekanik,  kimyasal,  elektriki  ve  \u0131s\u0131l  etkilere  kar\u015f\u0131  koyabilecek  bir  yal\u0131t\u0131m  sa\u011flanacakt\u0131r. \nBoya,  cila,  vernik  benzer  \u00fcr\u00fcnlerin  normal  i\u015fletmede  do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma \ni\u00e7in yeterli bir yal\u0131t\u0131m sa\u011flamayaca\u011f\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nYal\u0131t\u0131m\u0131n,  tesisat\u0131n  montaj\u0131  s\u0131ras\u0131nda  uyguland\u0131\u011f\u0131  hallerde  yal\u0131t\u0131m\u0131n  kalitesi,  benzer  \ndonan\u0131mlar i\u00e7in, ilgili TS\u2019de belirtilen deneylerle do\u011frulanacakt\u0131r. \n43c- Korkuluk ya da mahfazalarla koruma  \n1-  Bu  \u00f6nlem,  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmle  herhangi  bir  dokunmay\u0131  \u00f6nlemek  veya  cayd\u0131rmak \nama\u00e7l\u0131d\u0131r.  Bu  \u00f6nlem  genellikle  do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  korumada,  dolayl\u0131  dokunmaya  \nkar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak uygulanacakt\u0131r.  \n2-  Gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmler;  par\u00e7alar\u0131n  de\u011fi\u015ftirilmesine  m\u00fcsaade  edecek  ya  da  elektrik \ndonan\u0131m\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile giri\u015fimi \u00f6nleyecek IP2X veya IPXXB i\u00e7in m\u00fcsaade edilen \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f225\na\u00e7\u0131kl\u0131ktan  daha  b\u00fcy\u00fck  a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131n  haricinde,  en  az\u0131ndan  IP2X  veya  IPXXB  koruma \nseviyesini sa\u011flayacak mahfazalar i\u00e7inde veya korkuluklar\u0131n arkas\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in \na\u015fa\u011f\u0131daki kurallar uygulanacakt\u0131r. \n(i) \n\u0130nsanlar\u0131n  veya  canl\u0131lar\u0131n  istemeden  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmlere  dokunmas\u0131n\u0131 \n\u00f6nleyecek uygun \u00f6nlemler. \n(ii)  Bir  insan\u0131n gerilim  alt\u0131nda  bulunan b\u00f6l\u00fcme  herhangi  bir  bo\u015fluktan  dokunabilmesinin \n\u00f6nlenmesi  ve  bu  b\u00f6l\u00fcme  kesinlikle  dokunulmamas\u0131  gerekti\u011finin  fark\u0131nda  olmas\u0131 \nkolayca sa\u011flanacakt\u0131r. (Madde 43-c-3\u2019ye bak\u0131n\u0131z.) \n3-  Bir  korkuluk veya  mahfazada IP2X veya IPXXB \u015fartlar\u0131ndan  daha b\u00fcy\u00fck  bir a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa izin \nveren Madde 43-c-2 d\u0131\u015f\u0131nda bir durum ve bu par\u00e7an\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 sebebiyle Madde 43-\nc-2\u2019nin  genel  hatlar\u0131yla  uyumlulu\u011funun  sa\u011flanamaz  oldu\u011fu  durumda;  TS  ile  uyumlu \ndonan\u0131m  veya  aksesuar\u0131n  sadece  bir  par\u00e7as\u0131na  uygulanacakt\u0131r;  \u00f6rne\u011fin  TS  EN  61184  veya \ndi\u011fer uygun bir  standartla uyumlu  bir lamba duyu gibi. Her ne kadar bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 durum \nuygulansa  da  bu  a\u00e7\u0131kl\u0131k,  par\u00e7an\u0131n  uygun  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131  ve  de\u011fi\u015ftirilmesi  i\u00e7in  gerekli  \u015fartla \nuyumlu olacak  \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u00fc\u00e7\u00fck olmal\u0131d\u0131r.  \n4-  Korkuluk  ya  da  mahfazan\u0131n  kolayca  eri\u015filebilen  \u00fcst  y\u00fczeyleri    en  az\u0131ndan  IP4X  koruma \nseviyesine sahip olacakt\u0131r. \n5-  Her  korkuluk  ve  mahfaza  bulundu\u011fu  yerde  emniyetli  bir  \u015fekilde  ba\u011flanacak  ve  bilinen \nnormal  i\u015fletme  ko\u015fullar\u0131nda  gerekli  korumay\u0131  ve  gerilimli  b\u00f6l\u00fcmlerden  uygun  uzakl\u0131kta \nbulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak kararl\u0131l\u0131\u011fa ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa sahip olacakt\u0131r. \n6-   Korkulu\u011fun  kald\u0131r\u0131lmas\u0131  veya  mahfazan\u0131n  a\u00e7\u0131lmas\u0131  veya  mahfazan\u0131n  bir  par\u00e7as\u0131n\u0131n \nfazlas\u0131n\u0131n \nkald\u0131r\u0131lmas\u0131  gerekti\u011finde  a\u015fa\u011f\u0131daki  gereksinimlerin  bir  ya  da  daha \nger\u00e7ekle\u015ftirilmesi yeterli olacakt\u0131r. \n(i)  Mahfaza  ve  korkulu\u011fun  kald\u0131r\u0131lmas\u0131  veya  a\u00e7\u0131lmas\u0131  sadece  bir  anahtar  veya  alet  ile \nm\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.  \n(ii)  Korkuluk  ya  da  mahfazan\u0131n  kald\u0131r\u0131lmas\u0131  veya  a\u00e7\u0131lmas\u0131  bunlar  taraf\u0131ndan  korunan \nbesleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  kesilmesi  ile  m\u00fcmk\u00fcn  olacakt\u0131r.  Beslemenin  tekrar  ba\u011flanmas\u0131, \nsadece  korkuluk  veya  mahfazan\u0131n  yerine  konmas\u0131  veya  kapat\u0131lmas\u0131ndan  sonra \nm\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.  \n(iii)  Gerilim  alt\u0131nda  bulunan  b\u00f6l\u00fcme  dokunmay\u0131  \u00f6nlemek \ni\u00e7in  bir  ara  korkuluk \nkullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  b\u00f6yle  bir  korkuluk  en  az\u0131ndan  IP2X  veya  IPXXB  koruma \nseviyesini sa\u011flayacak ve bir anahtar veya alet yard\u0131m\u0131yla kald\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  \nBu madde \n- \n- \n- \n- \nuygulanmayacakt\u0131r. \nTavan rozans\u0131na, \nKordon \u00e7ekmeli anahtara,  \nTS EN 61184\u2019e uygun bayonet duya, \nTS EN 60238\u2019e uygun Edison duya,  \n43d- Engeller ile Koruma  \n1-  Bu  \u00f6nlem,  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmle  istenmeyerek  olan  dokunmay\u0131,  engellerle  dikkat \n\u00e7ekerek  ka\u00e7\u0131nma  yoluyla  \u00f6nleme  ama\u00e7l\u0131d\u0131r.  Ancak  kas\u0131tl\u0131  hareketleri  engellemez.  Bu \nuygulama do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 korumayla, ve sadece yetkili ki\u015filerin veya bu ki\u015filer \ndenetimindeki, yard\u0131mc\u0131 elemanlar\u0131n eri\u015febilece\u011fi b\u00f6lgede s\u0131n\u0131rl\u0131 olacakt\u0131r.  \nElektrik  \u00e7arpmas\u0131  riskinin  y\u00fcksek  oldu\u011fu  baz\u0131  tesisat  ve  b\u00f6lgelerde  bu  koruma  \u00f6nlemi \nkullan\u0131lmayacakt\u0131r. Bununla ilgili olarak B\u00f6l\u00fcm 16'daki \u00f6zel \u015fartlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcne bak\u0131n\u0131z. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f226\n2-   Engel uygun bir \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen durumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecektir. \n(i) \n(ii) \nGerilim alt\u0131nda bulunan bir b\u00f6l\u00fcme istemeden yakla\u015fmak. \nEnerjili  bir  donan\u0131m\u0131  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken  gerilim  alt\u0131nda  bulunan  bir  b\u00f6l\u00fcme  istemeden \ndokunulmas\u0131. \n3- \nEngel kas\u0131ts\u0131z bir \u015fekilde kald\u0131r\u0131lmay\u0131 \u00f6nleyecek emniyette olmal\u0131d\u0131r, fakat bir anahtar veya \nara\u00e7 kullan\u0131lmadan kald\u0131r\u0131labilmelidir. \n43e- Eri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirerek  koruma  \n1-  Bu  \u00f6nlem,  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmle  istenmeyerek  olan  dokunmay\u0131  \u00f6nleme  ama\u00e7l\u0131d\u0131r  ve \ndo\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 korumada kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nMadde 43-e-3\u2019 den Madde 43-e-5'e kadar olan maddelerin i\u00e7eriklerinin uygulanmas\u0131, sadece \nyetkili  ki\u015filerin  veya  bu  ki\u015filerin  denetimindeki  yard\u0131mc\u0131  elemanlar\u0131n  eri\u015febilece\u011fi  her  bir \nb\u00f6lgeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olacakt\u0131r. Elektrik \u00e7arpmas\u0131 riskinin y\u00fcksek oldu\u011fu baz\u0131 tesisat ve b\u00f6lgelerde \nbu  koruyucu  \u00f6nlem  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Bununla  ilgili  olarak  b\u00f6l\u00fcm  16\u2019daki  \u00f6zel  \u015fartlar \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcne bak\u0131n\u0131z. \n2-  Binalar  ve  yap\u0131lar  aras\u0131ndaki  \u00e7\u0131plak  veya  yal\u0131t\u0131ml\u0131  hava  hatlar\u0131  Elektrik  Kuvvetli  Ak\u0131m \nTesisleri Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne g\u00f6re monte edilecektir. \n3-   Hava hatlar\u0131 hari\u00e7, \u00e7\u0131plak ve gerilim alt\u0131nda bulunan bir b\u00f6l\u00fcm, el ula\u015fma uzakl\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 \ni\u00e7inde bulunmayacak; veya   \n(i)  A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlere, \n(ii)  Yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmlere, \n(iii)  Herhangi bir devrenin \u00e7\u0131plak gerilim alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcm\u00fcne, \n2,5 m\u2019den daha yak\u0131n olmayacakt\u0131r. \n4-  Yatay bir alanda gerilimli bir donan\u0131ma ula\u015fma IP 2X veya IP  XXB koruma seviyesinden \ndaha az koruma sa\u011flayan bir engel ile \u00f6nlenmi\u015fse (K\u00fcpe\u015fte, kafes, ekran) el ula\u015fma uzakl\u0131\u011f\u0131 \nbu engelden itibaren \u00f6l\u00e7\u00fclecektir. \n5-  Herhangi bir uzun veya b\u00fcy\u00fck iletken nesnenin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her yerde, mesafeler 43-e-3 ve \n43-e-4 maddelerinin gerektirdi\u011fi \u015fekilde artt\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n43f- Art\u0131k  ak\u0131m cihazlar\u0131 ile yap\u0131lan ilave koruma \n1-  Bir art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 tek ba\u015f\u0131na do\u011frudan dokunmaya  kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in kullan\u0131lamaz. \n2-  Art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131, a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen \u015fartlara uygunlu\u011fun sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 yerlerde,  \n(i)   Madde  43-a-1\u2019in  (i)\u2019den \n(iv)\u2019e  kadar  olan  maddelerinde  belirtilen  koruma \n\u00f6nlemlerinden bir tanesi uygulanm\u0131\u015fsa ve \n(ii)  Art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  (RCD)  TS  EN  61008-1  veya  TS  EN  61009-1de  \u015fart  ko\u015fuldu\u011fu \ngibi 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen I\u0394n beyan art\u0131k faaliyet ak\u0131m\u0131na ve 5I\u0394n art\u0131k ak\u0131m\u0131nda 40 ms\u2019i \nge\u00e7meyen faaliyete ge\u00e7me zaman\u0131na sahipse,  \nelektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 tehlikenin azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. \nMadde 44- Dolayl\u0131 Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Koruma \n44a- Genel  \n1-      \u0130zin verilen en b\u00fcy\u00fck dokunma gerilimi alternatif ak\u0131m i\u00e7in 50 V etken de\u011fer, do\u011fru ak\u0131m \ni\u00e7in dalgac\u0131ks\u0131z 120 V dur.  \n2-  Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki maddeleri i\u00e7eren uygulama kurallar\u0131na g\u00f6re \na\u015fa\u011f\u0131daki temel \u00f6nlemlerden bir tanesi kullan\u0131lacakt\u0131r. \n(i)   Topraklanm\u0131\u015f potansiyel dengeleme ve besleme kayna\u011f\u0131n\u0131n otomatik olarak kesilmesi \nile koruma (Madde 44-b), \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f227\n(ii)  S\u0131n\u0131f II donan\u0131m veya e\u015fde\u011fer yal\u0131t\u0131m ile koruma (Madde 44-c ), \n(iii)  \u0130letken olmayan b\u00f6lgeler ile koruma (Madde 44-d), \n(iv)  Toprak ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan potansiyel dengeleme ile koruma (Madde 44-e), \n(v)  Elektriksel ay\u0131rma ile koruma (Madde 44-f). \n44b- Topraklanm\u0131\u015f potansiyel dengeleme ve beslemenin otomatik kesilmesi ile koruma  \n1-  Bu  madde  \u015fart\u0131  ayn\u0131  anda  eri\u015filebilen  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131ndaki  tehlikenin  do\u011fabilece\u011fi \nb\u00fcy\u00fckl\u00fck ve s\u00fcrede gerilim olu\u015fumunu \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131d\u0131r.  \nB\u00f6l\u00fcm  16'dakiler  gibi  elektrik  \u00e7arpmas\u0131  riskinin  y\u00fcksek  oldu\u011fu  tesisat  ve  b\u00f6lgelerde, \na\u015fa\u011f\u0131daki gibi ek \u00f6nlemlere ihtiya\u00e7 duyulabilir : \n(i)  Beslemenin, beyan art\u0131k faaliyet ak\u0131m\u0131 (I\uf044n) 30 mA'i a\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 \nvas\u0131tas\u0131yla otomatik kesilmesi, \n(ii)  Tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme kullan\u0131lmas\u0131, \n(iii)  Maksimum hata ay\u0131rma s\u00fcresinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131. \nGenel  \n2-   Bu \u00f6nlem, kullan\u0131mdaki sistem topraklama tipi gereksinimlerine g\u00f6re uygulanacakt\u0131r. \nSistem topraklama tipine g\u00f6re uygulanacak maddeler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \n(i)  TN sistemler : Madde 44-b-8\u2019den Madde 44-b-18\u2019e kadar, \n(ii)  TT sistemler : Madde 44-b-19\u2019dan Madde 44-b-23\u2019ye kadar,  \n(iii)  IT sistemler  : Madde 44-b-24\u2019den Madde 44-b-29\u2019a kadar. \n3-  Beslemenin  otomatik  kesilmesi  yoluyla  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flayan  her \ntesisatta  bir  koruma  iletkeni  tesisat\u0131n  her  u\u00e7  noktas\u0131na  \u00e7ekilecek  ve  bu  iletken  her  cihaz\u0131n \nba\u011flant\u0131  noktas\u0131nda  ve  her  aksesuarda  (Sadece  a\u00e7\u0131kta  olmayan  iletken  b\u00f6l\u00fcmlere  sahip  ve \nb\u00f6yle bir noktada as\u0131l\u0131 bulunan lamba duyu hari\u00e7) sonland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n4-   Her  tesisatta  Madde  87\u2019ye  uyan  ana  potansiyel  dengeleme  iletkenleri,  binan\u0131n  a\u015fa\u011f\u0131da \nbildirilen  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  tesisat\u0131n  ana  topraklama  ucuna,  ana  potansiyel \ndengeleme  baras\u0131na  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fi  h\u00fck\u00fcmlerine  g\u00f6re \nba\u011flanacakt\u0131r.  \n(i)   Su borular\u0131, \n(ii)   Gaz tesisat borular\u0131, \n(iii)   Di\u011fer \u015febeke boru ve kanallar\u0131, \n(iv)   Merkezi \u0131s\u0131tma ve klima sistemleri, \n(v)    Binan\u0131n a\u00e7\u0131ktaki metal b\u00f6l\u00fcmleri, \n(vi)   Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma sistemi. \nTesisat\u0131n  birden  fazla  binaya  hizmet  verdi\u011fi  yerlerde  yukar\u0131daki  ko\u015fullar  her  binaya \nuygulanacakt\u0131r.  Haberle\u015fme  kablosunun  metal  z\u0131rh\u0131n\u0131  da  potansiyel  dengelemeye  dahil \netmek gereklidir. Fakat kablonun i\u015fletmecisinden izin al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \n5-   Ayn\u0131 anda ula\u015f\u0131labilen a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmler ayn\u0131 topraklama sistemine; ayr\u0131 ayr\u0131, grup \nhalinde veya ortak bir \u015fekilde ba\u011flanacakt\u0131r. \n6-    Otomatik  ay\u0131rma  i\u00e7in  her  koruyucu  cihaz\u0131n  nitelikleri,  tesisat\u0131n  topraklama  \u015fekli  ve  ilgili \ndevrenin  empedans\u0131  ile  uyumlu  olacakt\u0131r.  B\u00f6ylece  bir  toprak  hatas\u0131  s\u00fcresince  ayn\u0131  anda \neri\u015filebilen a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmler ile yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda meydana gelecek \ngerilimler tehlikeye neden olmayacak b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olacakt\u0131r.  \nBu  y\u00f6netmeli\u011fe  uygun  ara\u00e7lar,  sistem  topraklama  tipine  g\u00f6re  44-b-8\u2019den  44-b-29\u2019a  kadar \nolan maddelerde verilmi\u015ftir. Di\u011fer e\u015fde\u011fer etkinlikteki ara\u00e7larda dikkate al\u0131nacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f228\nTN,  TT,  IT  sistemlerindeki  otomatik  ay\u0131rma  ko\u015fullar\u0131n\u0131n  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  koruma  cihazlar\u0131 \nkullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011fi yerlerde a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemlerden biri al\u0131nacakt\u0131r: \n(i)    44-b-30  ve  44-b-31  maddelerine  g\u00f6re  yerel  tamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengeleme   \nuygulanacakt\u0131r.  \n koruma, art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 ile temin edilecektir. \n(ii) \n7-   A\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131mlar  sonucu  devre  iletkenlerinin  direnci  ve  s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki  art\u0131\u015f  dikkate \nal\u0131nacakt\u0131r.  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fi  \u00c7izelge  10  ve  \u00c7izelge  11  de \nverilen  a\u00e7ma  de\u011ferlerine  ve  Madde  44-b-14  ve  Madde  44-b-15\u2019in  \u00e7evrim  empedans \nde\u011ferlerine uyan a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m cihazlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu devrelerin bu y\u00f6netmeli\u011fe uygun oldu\u011fu \nkabul edilecektir.  \nTN sistem \n8-   Tesisat\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  her  iletken  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  koruma  iletkeni  yard\u0131m\u0131yla  tesisat\u0131n  ana  topraklama \nba\u011flant\u0131 ucuna ba\u011flanacakt\u0131r ve bu ba\u011flant\u0131 ucu Madde 83-a-2, Madde83-a-5\u2018e g\u00f6re besleme \nkayna\u011f\u0131n\u0131n toprakl\u0131 noktas\u0131na uygun bir \u015fekilde irtibatland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n9-   A\u015fa\u011f\u0131daki koruma cihazlar\u0131ndan bir ya da daha fazlas\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n(i)   A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 \n(ii)   Art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 \nBir TN-C-S sistemde art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 bulunuyorsa, art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 ile y\u00fck aras\u0131nda \nPEN  iletkeni  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Koruyucu  iletkenin  PEN  iletkenine  ba\u011flant\u0131s\u0131  art\u0131k  ak\u0131m \nanahtar\u0131n\u0131n kaynak taraf\u0131nda yap\u0131lacakt\u0131r. \n10-   Tesisat\u0131n  herhangi  bir  yerinde  bulunan  bir  faz  iletkeni  ile  koruma  iletkeni  veya  a\u00e7\u0131ktaki \niletken  b\u00f6l\u00fcm  aras\u0131nda,  hata  noktas\u0131nda  ihmal  edilebilir  bir  empedans  de\u011feri  ile  bir  hata \nmeydana  geldi\u011finde;  korunan  devrenin  koruma  cihaz\u0131  ve  toprak  hata  \u00e7evrim  empedans\u0131, \nbelirtilen uygun bir s\u00fcre i\u00e7inde beslemenin otomatik kesilmesini sa\u011fl\u0131yorlarsa Madde 44-b-\n6\u2018da belirtilen kural\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 kabul edilir. \nBu kural a\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015ful ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde yerine getirilmi\u015f olur. \n                                                 Z s <  Uo \/ I a \nBurada; \nZs : toprak hata \u00e7evrim empedans\u0131, \nIa :  Uo anma geriliminin bir fonksiyonu olarak Tablo1\u2019de belirtilen s\u00fcre i\u00e7inde ya da Madde \n44-b-16\u2019da  belirtilen  \u015fartlar  alt\u0131nda  5  s\u2019yi  ge\u00e7meyecek  s\u00fcre  i\u00e7inde  koruyucu  cihaz\u0131n \notomatik olarak a\u00e7mas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ak\u0131m\u0131, \nUo :  topra\u011fa g\u00f6re anma gerilimini g\u00f6stermektedir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f229\nTABLO 1 \nTN sistemleri i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck a\u00e7ma s\u00fcreleri \n                Tesisat  anma  gerilimi Uo (Volt) \n   En b\u00fcy\u00fck a\u00e7ma s\u00fcresi t (saniye) \n120 \n230                                                            \n277              \n400 \n400\u2019den b\u00fcy\u00fck                                          \n0.8 \n0.4 \n0.4 \n0.2  \n0.1 \nNot :  \n1.  (230\uf0b1%10V)  tolerans  aral\u0131\u011f\u0131nda  bulunan  gerilim  seviyeleri  i\u00e7in  anma  gerilimine  uygun \na\u00e7ma s\u00fcresi ge\u00e7erlidir. \n2.  Gerilimin ara de\u011ferleri i\u00e7in tabloda bir sonraki en y\u00fcksek gerilim de\u011feri kullan\u0131l\u0131r. \n3.  TS 83 (IEC 60038)\u2019de belirtilen tolerans band\u0131 i\u00e7indeki gerilimler i\u00e7in, anma gerilimine \nuygun a\u00e7ma s\u00fcresi uygulan\u0131r.   \n11-   Tablo  1\u2019deki  en  b\u00fcy\u00fck  a\u00e7ma  s\u00fcreleri  priz  besleme  devrelerine  ve  kullan\u0131m  s\u0131ras\u0131nda \ntekerlekli ta\u015f\u0131nabilir donan\u0131ma veya elde ta\u015f\u0131nan donan\u0131ma uygulanmal\u0131d\u0131r.  \nBu  kural,  elde  ta\u015f\u0131nan  cihazlar\u0131n  beslemesinde  kullan\u0131lmas\u0131  \u00f6nlenmi\u015f  olan  prizler  ve  buna \nba\u011fl\u0131 fi\u015flerle beslenen, sabit cihazlar i\u00e7in uygulanmayacakt\u0131r. \n12-   TN  sistem  bir  tesisatta,  toprak  ar\u0131zas\u0131  \u00e7evrim  empedans\u0131n\u0131n  ve  44-b-14  ile  44-b-17 \naras\u0131ndaki maddeler ve 44-b-10 maddesinde belirtilen devre koruma iletkeni empedans\u0131n\u0131n \ns\u0131n\u0131r  de\u011ferleri,  ilgili  donan\u0131m\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  ve  elektriksel  olmayan  yabanc\u0131 \niletken b\u00f6l\u00fcmler toprakl\u0131 e\u015fpotansiyel b\u00f6lge i\u00e7inde bulunuyor ise uygulanabilir. (Madde 44-\nb-4 'e de bak\u0131n\u0131z) \nMadde 44-b-10'da tan\u0131mlanan kesme s\u00fcrelerinin, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 kullan\u0131larak elde \nedilemedi\u011fi yerlerde, Madde 44-b-6 uygulanacakt\u0131r. \n13-   Bir  donan\u0131m\u0131n  topraklanm\u0131\u015f  e\u015fpotansiyel  b\u00f6lge  d\u0131\u015f\u0131nda  olmas\u0131  ve  donan\u0131m\u0131n  d\u0131\u015f  iletken \nb\u00f6l\u00fcmlerinin  bulunmas\u0131  durumunda,  toprak  hatas\u0131  \u00e7evrim  empedans\u0131,  Tablo  1'de  belirtilen \ns\u00fcre i\u00e7inde kesilme meydana gelecek \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. \n14 -   Madde  44-b-11\u2019in  ko\u015fullar\u0131n\u0131n  kar\u015f\u0131lanmas\u0131  i\u00e7in  sigorta  kullan\u0131lmas\u0131  halinde  230V  anma \ngerilimi  i\u00e7in  0,4  s\u2019lik  a\u00e7ma  s\u00fcresi  ile  ilgili  olarak  toprak  hata  \u00e7evrim  empedans\u0131n\u0131n  (Zs) \nmaksimum  de\u011ferleri  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fi  \u00c7izelge  10\u2019  da \nbelirtilmi\u015ftir.  \n44-b-10  maddesine  g\u00f6re  Ia  de\u011ferinin  belirlenmesi  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar \nY\u00f6netmeli\u011fi \u00c7izelge 10\u2019a g\u00f6re yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n15-   Madde  44-b-11  ko\u015fullar\u0131n\u0131n  kar\u015f\u0131lanmas\u0131  i\u00e7in  devre  kesicinin  kullan\u0131lmas\u0131  halinde,  toprak \nhata  \u00e7evrim  empedans\u0131n\u0131n  (Zs)  maksimum  de\u011feri  Madde  44-b-10\u2019da  verilen  form\u00fcl  ile \nbelirlenecektir. Alternatif olarak 230V a\u00e7ma gerilim de\u011feri ve 0,4s a\u00e7ma s\u00fcresi i\u00e7in Elektrik \nTesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fi \u00c7izelge 10 da belirtilen de\u011ferler hesaplama yerine \nkullan\u0131labilir. \nNot  :\u0130letkenler  normal  i\u015fletme  s\u0131cakl\u0131klar\u0131nda  iken  tabloda  verilen  \u00e7evrim  empedans  de\u011ferleri \na\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Devreye alma deneyleri s\u0131ras\u0131nda iletkenler farkl\u0131 s\u0131cakl\u0131klarda iseler \u00f6l\u00e7\u00fcm \nuygun bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na uyarlanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n                 \n  \n \n             \n \n \n             \n \n \n \n \n\f230\n16-   Da\u011f\u0131t\u0131m devrelerinde 5s\u2019yi a\u015fmayan al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f ay\u0131rma s\u00fcresine izin verilir.  \n17-   E\u011fer koruma art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yorsa a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fart ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \nZs x I\uf044n\uf0a3 50V  \nZs  : ohm cinsinden toprak hata \u00e7evrim empedans\u0131n\u0131, \nI\uf044n : amper cinsinden art\u0131k ak\u0131m koruma cihaz\u0131n\u0131n  beyan faaliyet ak\u0131m\u0131n\u0131, \n belirtir.  \n18-   E\u011fer  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  topraklanm\u0131\u015f  potansiyel  dengelemesi  yap\u0131lan  b\u00f6lgenin  d\u0131\u015f\u0131nda \nbulunan  bir  devrede  otomatik  a\u00e7ma  i\u015flemi  i\u00e7in  kullan\u0131l\u0131yorsa;  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  k\u0131s\u0131mlar\u0131n, \nart\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n faaliyet ak\u0131m\u0131na uygun bir diren\u00e7 meydana getiren toprak elektroduna \nba\u011flanmalar\u0131  \u015fart\u0131yla  TN  sistemi  koruyucu  iletkenlerine  ba\u011flanmalar\u0131na  gerek  duyulmaz. \nB\u00f6ylece  korunan  devre  TT  sistem  olarak  dikkate  al\u0131n\u0131r  ve  44-b-19\u2019dan  44-b-22\u2019ye  kadar \nolan maddeler ge\u00e7erlidir. \nTT Sistem \n19-   Tek bir koruma cihaz\u0131 ile korunacak a\u00e7\u0131ktaki her iletken b\u00f6l\u00fcm, ortak bir toprak elektrotuna \nana  topraklama  ba\u011flant\u0131  ucu  yoluyla  ba\u011flanacakt\u0131r.  Birden  fazla  koruyucu  cihaz  seri  ba\u011fl\u0131 \nise bu \u015fart, her bir koruma cihaz\u0131 ile korunan a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131 ayr\u0131 uygulan\u0131r.  \nN\u00f6tr  noktas\u0131  veya  yoksa  her  bir  generat\u00f6r  veya  transformat\u00f6r  merkezinin  bir  faz  iletkeni \ntopraklanacakt\u0131r. \n20-   A\u015fa\u011f\u0131daki koruyucu cihaz tiplerinden bir ya da bir ka\u00e7\u0131 tercihen ilki kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n(i)  Art\u0131k ak\u0131m koruma cihaz\u0131 \n(ii)  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma  cihaz\u0131 \n21-    TT sistemlerinde, dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihazlar\u0131n\u0131n tek \nba\u015f\u0131na  kullan\u0131m\u0131na,  sadece  Ra\u2019n\u0131n  Madde  44-b-22\u2019deki  ko\u015fulu  sa\u011flamas\u0131  durumunda  izin \nverilir. \n22-   TT sistemde her devre i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fart ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \nRa x Ia \uf0a350V \nRa:  Toprak  elektrotu  ve  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcme  ba\u011fl\u0131  koruma    iletkenlerin  diren\u00e7lerinin \ntoplam\u0131n\u0131, \nIa:   Koruma  cihaz\u0131n\u0131n 5 s i\u00e7inde otomatik a\u00e7mas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ak\u0131m\u0131 g\u00f6sterir. \nKoruma    cihaz\u0131n\u0131n  bir  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  olmas\u0131  halinde  Ia,    I\uf044n  beyan  ka\u00e7ak  ak\u0131m \nde\u011ferine e\u015fittir. Ayr\u0131ca madde 83,b,6 ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. \nSe\u00e7icilik amac\u0131 ile, Gecikmeli tip art\u0131k ak\u0131m koruma cihazlar\u0131 (Bak\u0131n\u0131z TS EN 61008-1\/IEC \n61008-1, TS EN 61009-1\/IEC 61009-1), genel tip art\u0131k ak\u0131m koruma cihazlar\u0131 ile seri ba\u011fl\u0131 \nolarak kullan\u0131labilir. Gecikmeli tip art\u0131k ak\u0131m koruma d\u00fczeni ile ay\u0131rman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, \nda\u011f\u0131t\u0131m devrelerinde 1 s\u2019yi a\u015fmayan \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresine izin verilebilir. \nKoruma d\u00fczeninin bir a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m cihaz\u0131 olmas\u0131 durumunda, bu cihaz, ya \n- \nTers  zaman  karakteristikli  bir  d\u00fczen  olmal\u0131  ve  Ia,  5  s  i\u00e7inde  otomatik  \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \nsa\u011flayan ak\u0131m olmal\u0131d\u0131r, veya \nAni  a\u00e7ma  karakteristikli  bir  cihaz  olmal\u0131  ve  Ia,  ani  tetiklemeye  sebep  olan  en  k\u00fc\u00e7\u00fck \nak\u0131m olmal\u0131d\u0131r. \n- \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f231\nNot  :    Madde  44-b-22\u2019nin  \u015fartlar\u0131  tamamen  sa\u011flanamazsa,  Madde  44-b-30  ve  Madde  44-b-31\u2019e \nuygun tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n23-   Bir  TT  sisteminin  par\u00e7as\u0131n\u0131  olu\u015fturan  bir  tesisatta,    art\u0131k    ak\u0131m  cihaz\u0131yla  korunmam\u0131\u015f  priz \ndevresi b\u0131rak\u0131lmayacakt\u0131r, (Madde44-b-22\u2018ye bak\u0131n\u0131z).  \nIT sistem \n24-   Gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenlerin  hi\u00e7  biri  topra\u011fa  do\u011frudan  ba\u011flanmayacakt\u0131r.  Topra\u011fa \nba\u011flant\u0131n\u0131n  gerekti\u011fi  yerlerde  bu  y\u00fcksek  de\u011ferli  bir  empedans  (en  az  15  k\uf057)  \u00fczerinden \nyap\u0131lacakt\u0131r. B\u00f6ylece a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcme veya topra\u011fa olacak tek hata durumunda, hata \nak\u0131m\u0131  elektrik  \u00e7arpma  riskini  ortaya  \u00e7\u0131karmayacak  kadar  k\u00fc\u00e7\u00fck  olacakt\u0131r.  E\u011fer  topra\u011fa \ny\u00fcksek de\u011ferli empedans \u00fczerinden ba\u011flant\u0131 n\u00f6tr noktas\u0131nda ya da yapay y\u0131ld\u0131z noktas\u0131nda \nyap\u0131l\u0131yorsa ilgili toprak hata \u00e7evrim empedans\u0131 bu ko\u015fulu sa\u011flayacakt\u0131r.  \nNot : A\u015f\u0131r\u0131 gerilimi ya da gerilim dalgalanmalar\u0131n\u0131 azaltman\u0131n gerekti\u011fi yerlerde, topraklamay\u0131 bir \nempedans \u00fczerinden yapmak \u015fartt\u0131r, bunun karakteristikleri tesisat\u0131n gereksinimlerine uygun \nolacakt\u0131r. \n25-   A\u00e7\u0131ktaki bir iletken b\u00f6l\u00fcme ya da topra\u011fa kar\u015f\u0131 tek hata durumunda devrenin a\u00e7mas\u0131 Madde \n44-b-24\u2019\u00fcn  ko\u015fullar\u0131  yerine  getirildi\u011fi  taktirde  mecburi  de\u011fildir.  Fakat  iki  hata  durumunda \nfaz aras\u0131 k\u0131sa devre riskine kar\u015f\u0131 tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki cihazlar\u0131n bir tanesi ya da \nher ikisi birden kullan\u0131lacakt\u0131r. \n(i)  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131, \n(ii)  Art\u0131k ak\u0131m koruma cihaz\u0131. \n26-  A\u00e7\u0131ktaki  her  iletken  b\u00f6l\u00fcm  topraklanmal\u0131d\u0131r,  b\u00f6ylece  her  devre  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u015fart \nger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. \n                     Ra x Id \uf0a3 50V \nRa:  Toprak  elektrotu  ve  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcme  ba\u011fl\u0131  koruyucu  iletkenlerin  diren\u00e7lerinin \ntoplam\u0131, \nId  :    Faz  iletkenleri  ile  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  bir  b\u00f6l\u00fcm  aras\u0131ndaki  ihmal  edilebilir  empedans \nolu\u015fmas\u0131 sonucunda (k\u0131sa devre) ilk hata ak\u0131m\u0131 de\u011feridir. Id de\u011feri koruma  iletken ak\u0131mlar\u0131 \nve elektrik tesisat\u0131n\u0131n toplam topraklama empedans\u0131n\u0131 dikkate al\u0131r. \n27-   Beslemenin  kesilmemesi  maksad\u0131  ile  IT  sistemin  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  yerlerde,  bir  yal\u0131t\u0131m  izleme \ncihaz\u0131 gerilim alt\u0131nda bulunan  b\u00f6l\u00fcmden a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcme veya topra\u011fa olu\u015facak ilk \nhatay\u0131 belirlemek i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131r. Bu cihaz sesli ve\/veya \u0131\u015f\u0131kl\u0131 uyar\u0131 vermelidir. Her iki \nuyar\u0131 \u015feklinin de bulunmas\u0131 halinde ses kesilebilmeli ancak \u0131\u015f\u0131kl\u0131 uyar\u0131 hata s\u00fcrd\u00fck\u00e7e devam \netmelidir. \nNot : \u0130lk hata en k\u0131sa s\u00fcrede giderilmelidir.  \n28-   \u0130lk  hatan\u0131n  olu\u015fmas\u0131ndan  sonra,  ikinci  hata  durumunda  beslemenin  kesilmesi  \u015fartlar\u0131,  t\u00fcm \na\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  koruyucu  iletken  ile  birbirlerine  ba\u011flanm\u0131\u015f  olmalar\u0131na  (ortak \nolarak topraklam\u0131\u015f) ya da gruplar halinde veya ayr\u0131 topraklanm\u0131\u015f olmalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n(i)  A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin ortak olarak toprakland\u0131\u011f\u0131 yerlerde, Madde 44-b-29\u2019a g\u00f6re \nTN sistem ko\u015fullar\u0131 uygulanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f232\n(ii)  A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin gruplar halinde ya da ayr\u0131 ayr\u0131 toprakland\u0131\u011f\u0131 yerlerde TT \nsistemlerde oldu\u011fu gibi koruma \u015fartlar\u0131 Madde 44-b-22\u2019ye uyacakt\u0131r. \nIT sistemde dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruman\u0131n art\u0131k  ak\u0131m cihaz\u0131 ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, \nher son devre ayr\u0131 ayr\u0131 korunacakt\u0131r. \n29-   N\u00f6tr  hatt\u0131n\u0131n  olmad\u0131\u011f\u0131  yerlerde  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u015fartlar  yerine  getirilecektir.  (3  faz,  3  iletkenli  \nda\u011f\u0131t\u0131m)  \nZ\nS\n\uf0a3\no\nU\n.3\nI\n2\na\nVeya n\u00f6tr hatt\u0131n\u0131n oldu\u011fu yerde (3 faz, 4 iletkenli  da\u011f\u0131t\u0131m ve tek faz da\u011f\u0131t\u0131m\u0131) \nZ\n' \uf0a3\nS\nU\no\n2\nI\na\nBurada,  \nZs:  Faz  iletkenleri  ve  devrenin  koruma  iletkenlerinden  olu\u015fan  toprak  hata  \u00e7evriminin \nempedans\u0131n\u0131, \nZ\u2019s:  N\u00f6tr  iletkenleri  ve  devrenin  koruma  iletkenlerinden  olu\u015fan  toprak  hata  \u00e7evriminin \nempedans\u0131n\u0131,  \nIa:  Devreyi Tablo 2\u2019de ( Madde 44-b-11\u2019e bak\u0131n\u0131z. ) belirtilen t s\u00fcresi i\u00e7inde veya di\u011fer t\u00fcm \ndevreler i\u00e7in ge\u00e7erli olan 5 s i\u00e7inde beslemeden ay\u0131ran ak\u0131m\u0131 g\u00f6sterir, (Madde 44-b-16 \n\u2018ya bak\u0131n\u0131z.).  \nUo : Faz-n\u00f6tr aras\u0131 a.a. anma gerilimi, \nU   : Fazlar aras\u0131 a.a. anma gerilimi, \ndir. \nTABLO 2 \nIT sistemlerde en b\u00fcy\u00fck a\u00e7ma s\u00fcreleri  \n(\u0130kinci hata) \n                     Tesisat anma \n                        gerilimi \n      En b\u00fcy\u00fck a\u00e7ma s\u00fcresi   t  (saniye) \n                                Uo \/ U (Volt)      N\u00f6tr hatt\u0131 olmayan (*)     N\u00f6tr hatt\u0131 olan \n     120\/240                        0.8 \n0.4 \n     230\/400             \n0.2 \n     400\/690            \n0.1 \n     580\/1000            \n5.0 \n0.8 \n0.4 \n0.2 \n (*)sadece fazlar aras\u0131 gerilimler ge\u00e7erlidir. \nNotlar  :  1-  (230\/400  \uf0b1  %10  V)  tolerans  aral\u0131\u011f\u0131nda  bulunan  gerilim  seviyeleri  i\u00e7in  anma \ngerilimine uygun a\u00e7ma s\u00fcresi ge\u00e7erlidir. \n2- Gerilimin  ara  de\u011ferleri  i\u00e7in  tabloda  bir  sonraki  en  y\u00fcksek  gerilim  de\u011feri \nkullan\u0131l\u0131r. \n3- TS  83  (IEC  60038)\u2019de  belirtilen  tolerans  band\u0131  i\u00e7indeki  gerilimler  i\u00e7in,  anma \ngerilimine uygun a\u00e7ma s\u00fcresi uygulan\u0131r.    \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n     \n \n \n      \n \n          \n          \n          \n         \n \n \n\fTamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme    \n30-   Madde  44-b-6  veya  B\u00f6l\u00fcm  16\u2019ya  uygunluk  i\u00e7in  tamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengelemenin \ngerekli  oldu\u011fu  yerlerde  potansiyel  dengeleme,  87-b  maddesine  g\u00f6re  b\u00fct\u00fcn  yabanc\u0131  iletken \nb\u00f6l\u00fcmler  ve  prizlerin  topraklama  elektrotlar\u0131  da  dahil,  donan\u0131mlar\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken \nb\u00f6l\u00fcmlerini birbirlerine ba\u011flayacakt\u0131r. \n233\n31-    Potansiyel  dengelemenin  etkinli\u011fi  yeterli  de\u011filse  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ve  ayn\u0131  anda \n\u015fart\u0131 \niletken  b\u00f6l\u00fcmler \n(R)  direnci \naras\u0131ndaki \na\u015fa\u011f\u0131daki \na\u00e7\u0131ktaki \neri\u015filebilen \nger\u00e7ekle\u015ftirecektir.  \nR \uf0a3 50\/Ia \nBurada; \nIa: koruyucu cihaz\u0131n faaliyet ak\u0131m\u0131 olup; \n -  Art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 i\u00e7in, beyan art\u0131k faaliyet ak\u0131m\u0131 I\uf044n \u2019dir \n -  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m cihaz\u0131 i\u00e7in devreyi 5 s i\u00e7inde a\u00e7an minimum ak\u0131md\u0131r. \n44c-  S\u0131n\u0131f II donan\u0131m kullan\u0131m\u0131 veya e\u015fde\u011fer yal\u0131tkan ile koruma  \n1-   Bu \u00f6nlem, elektriksel bir donan\u0131m\u0131n a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmler  \u00fczerinde temel yal\u0131t\u0131mdaki \nbir ar\u0131za sebebiyle tehlikeli gerilim olu\u015fumunu \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131d\u0131r. \n2-    Koruma ya elektrik donan\u0131mlar\u0131, ya ilave yal\u0131t\u0131m ya da takviyeli yal\u0131t\u0131m ile sa\u011flanacakt\u0131r. \n(Bu, genellikle ya TS (T\u00fcrk Standard\u0131) ile uyumlu toplam yal\u0131t\u0131ml\u0131 donan\u0131m veya S\u0131n\u0131f II \ndonan\u0131m yoluyla ya da montaj esnas\u0131nda uygun ek yal\u0131t\u0131m uygulanmas\u0131 yoluyla \nsa\u011flanabilir.) \n(i)  A\u015fa\u011f\u0131da belirtilen tipteki elektrik donan\u0131mlar\u0131 ilgili standartlara uygun olacakt\u0131r. \n         - \n\u00c7ift ya da takviyeli yal\u0131t\u0131ma sahip elektrik donan\u0131m\u0131 (S\u0131n\u0131f II donan\u0131m) \n         -  Fabrika  yap\u0131m\u0131  tam  yal\u0131t\u0131ma  sahip  al\u00e7ak  gerilim  anahtarlama  ve  kontrol  d\u00fczeni     \n(TS EN 60439 Standartlar\u0131na bak\u0131n\u0131z.) \n(ii)    Madde  44-c-4\u2019den  Madde  44-c-10\u2019a  kadar  olan  maddelere  uyan  ve  (i)  maddesine \ng\u00f6re elektrik donan\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayan bir elektrik tesisat\u0131n\u0131n uygulamas\u0131; \ntemel  yal\u0131t\u0131ma  sahip  elektrik  donan\u0131m\u0131na    uygulanan  ek  yal\u0131t\u0131m  y\u00f6ntemi  ile \nsa\u011flanacakt\u0131r. \n(iii) \nMadde  44-c-4\u2019den  Madde  4-c-10\u2019a  kadar  olan  maddelere  uyan  ve  (i)  maddesine \ntesisat\u0131n\u0131n \ng\u00f6re  elektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n  g\u00fcvenli\u011fini \nuygulamas\u0131nda; yal\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f gerilimli b\u00f6lgelere uygulanan takviyeli yal\u0131t\u0131m, b\u00f6yle \nbir  yal\u0131t\u0131m\u0131n  yap\u0131sal  \u00f6zelliklerinin  \u00e7ift  yal\u0131t\u0131m\u0131n  uygulanmas\u0131n\u0131  \u00f6nledi\u011fi  yerlerde \nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \nsa\u011flayan  bir  elektrik \n3-   Madde 44-c-2\u2019nin (i) bendinde tan\u0131mlanan donan\u0131m\u0131n montaj\u0131, donan\u0131m\u0131n korumaya ili\u015fkin \nkarakteristiklerini  bozmayacak  \u015fekilde  yap\u0131lacakt\u0131r.  S\u0131n\u0131f  II  donan\u0131m,  temel  yal\u0131t\u0131ml\u0131 \ntesisat\u0131n  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmleri  ve  donan\u0131m\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  metal  b\u00f6l\u00fcmleri    aras\u0131nda  tek \nyal\u0131t\u0131m olmayacak \u015fekilde tesis edilecektir. \n4-   Bu  \u00f6nlem \ni\u00e7in  sa\u011flanan  mahfaza  korunan  ekipman\u0131n  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131  olumsuz  y\u00f6nde \netkilemeyecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f234\n5-   \u00c7al\u0131\u015fmaya haz\u0131r durumdaki donan\u0131m\u0131n t\u00fcm iletken b\u00f6l\u00fcmleri, gerilim alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmlerden \ntemel  yal\u0131t\u0131mla  ayr\u0131lm\u0131\u015f,  en  az  IP2X  veya  IPXXB  koruma  sa\u011flayan  bir  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  mahfaza \ni\u00e7inde olacakt\u0131r. \n6-   Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  mahfaza  olas\u0131  mekanik,  elektrik  ve  \u0131s\u0131l  zorlamalara  dayanacakt\u0131r.  Boya,  vernik \nveya benzeri \u00fcr\u00fcnler bu kurallar\u0131 kar\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Bu kural ilgili standartlarla tip deneyi \nyap\u0131lm\u0131\u015f ve kullan\u0131m\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclen malzeme ile kapl\u0131 mahfazalar\u0131n kullan\u0131m\u0131na m\u00fcsaade \netmektedir. \n7-   E\u011fer \nyal\u0131t\u0131ml\u0131 \nmahfaza \n\u00f6nceden \ndenenmemi\u015fse, \nuygun \nbir \ndeney \nger\u00e7ekle\u015ftirilecektir,(Madde 101-d-2 \u2018ye bak\u0131n\u0131z ). \n8-   Yal\u0131t\u0131ml\u0131  mahfaza,  gerilimi  iletecek  devre  iletkenlerinin  haricinde,  iletken  b\u00f6l\u00fcmler \ntaraf\u0131ndan  delinmeyecektir.  Metal  vidalar  mahfaza  yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131  bozabilece\u011finden,  yal\u0131t\u0131ml\u0131 \nmahfazada herhangi bir vida deli\u011fi bulunmayacakt\u0131r. Yal\u0131t\u0131ml\u0131 mahfazan\u0131n iletken b\u00f6l\u00fcmler \ntaraf\u0131ndan  delinmesi  gereken  yerlerde  (\u00f6rne\u011fin;  g\u00f6mme  donan\u0131m\u0131n  tutamaklar\u0131  ve  vidalar \ni\u00e7in) dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flanacakt\u0131r. \n9-   Yal\u0131t\u0131ml\u0131  mahfaza  i\u00e7inde  bir  kapak  veya  kap\u0131  herhangi  bir  anahtar  veya  alet  kullanmadan \na\u00e7\u0131labiliyorsa, eri\u015filebilen her iletken b\u00f6l\u00fcm insanlar\u0131n bu b\u00f6l\u00fcmlere do\u011frudan dokunmas\u0131n\u0131 \n\u00f6nleyecek  bi\u00e7imde  yal\u0131t\u0131ml\u0131  bir  korkuluk  arkas\u0131nda  bulunacakt\u0131r.  Yal\u0131t\u0131ml\u0131  bu  korkuluk  en \nile \naz \nIP2X  veya \nkald\u0131r\u0131labilecektir.  \nIPXXB  korumas\u0131n\u0131  sa\u011flayacak  ve  sadece  bir  alet  yard\u0131m\u0131 \n10-   Yal\u0131t\u0131ml\u0131 mahfaza i\u00e7indeki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin hi\u00e7biri koruma iletkenine ba\u011flanmayacakt\u0131r. \nDonan\u0131m\u0131n  ba\u015fka  par\u00e7alar\u0131na  ait  olan  ve  besleme  devresi  ile  birlikte,  yal\u0131t\u0131ml\u0131  mahfaza \nd\u0131\u015f\u0131ndan  gelen  koruma  iletkeni  ve  terminalleri  gerilim  alt\u0131nda  bulunan    b\u00f6l\u00fcmler  gibi  \nyal\u0131t\u0131lacak ve i\u015faretlenecektir.  \n11-   Bir devrenin S\u0131n\u0131f II donan\u0131m par\u00e7alar\u0131n\u0131 besledi\u011fi yerde de koruma iletkeni \u00e7ekilecek ve bu \niletken her noktada ve her aksesuarda (a\u00e7\u0131kta olmayan iletken b\u00f6l\u00fcmlere sahip ve b\u00f6yle bir \nnoktadan as\u0131l\u0131 bulunan lamba duyu hari\u00e7) sonland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Madde 44-c-12\u2019nin uyguland\u0131\u011f\u0131 \nyerde bu \u015fart\u0131n aranmas\u0131na gerek yoktur. \nS\u0131n\u0131f II donan\u0131m\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  montaj\u0131,  koruma iletkenine ba\u011fl\u0131 tesisat\u0131n \nhi\u00e7bir  k\u0131sm\u0131yla  bir  elektriksel  temas  bulunmayacak  \u015fekilde  yap\u0131lacakt\u0131r.  B\u00f6yle  bir  temas, \ncihaz karakteristiklerinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc S\u0131n\u0131f II korumas\u0131n\u0131 bozabilir. Gerekti\u011finde uygun  T\u00fcrk \nStandard\u0131'na veya imalat\u00e7\u0131ya dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n12-   Bu  \u00f6nlemin  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  tek  koruma  \u00f6nlemi  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda, \n(\u00f6rne\u011fin t\u00fcm tesisat veya devrenin tamamen s\u0131n\u0131f II veya e\u015fde\u011fer donan\u0131mdan olu\u015fmas\u0131n\u0131n \nama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 durumda) ilgili tesisat veya devrenin normal kullan\u0131mda etkin denetim alt\u0131nda \nolaca\u011f\u0131  kan\u0131tlanacakt\u0131r,  \u00f6yle  ki  S\u0131n\u0131f  II  veya  e\u015fde\u011fer  yal\u0131t\u0131m\u0131n  ge\u00e7erlili\u011fini  bozacak  hi\u00e7bir \nde\u011fi\u015fiklik  yap\u0131lmayacak  \u015fekilde  olacakt\u0131r.  Bu  nedenle  bu  \u00f6nlem  priz  i\u00e7eren  herhangi  bir \ndevrede, veya bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n donan\u0131m\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131 yetkisizce de\u011fi\u015ftirebilece\u011fi durumlarda \nuygulanmayacakt\u0131r.   \n13-   Metalik  olmayan  k\u0131l\u0131f  veya  metalik  olmayan  mahfazaya  sahip  bir  kablo,  S\u0131n\u0131f  II  donan\u0131m \ns\u0131n\u0131f\u0131nda  tan\u0131mlanmayacakt\u0131r.  Bununla  beraber,  69\u2019dan  77\u2019ye  kadar  olan  maddelere  uygun \nolarak  tesis  edilen  b\u00f6yle  bir  kablonun  kullan\u0131m\u0131n\u0131n,  do\u011frudan  ve  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131 \nyeterli korumay\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 varsay\u0131lacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f235\n44d - \u0130letken Olmayan B\u00f6lgeler ile Koruma \n1-      Bu koruma metodu genel uygulamalar i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir, ( Madde 44-d-2\u2019ye bak\u0131n\u0131z .).  \n2-   Bu  \u00f6nlem,  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmlerin  temel  yal\u0131t\u0131m\u0131ndaki  ar\u0131za  sebebiyle  farkl\u0131 \npotansiyellerde bulunabilen par\u00e7alara ayn\u0131 anda olabilecek dokunmay\u0131 \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131d\u0131r.  \nBu \u00f6nlem genel kullan\u0131ma ili\u015fkin maddelerle ilgili de\u011fildir, sadece etkin denetim alt\u0131ndaki \n\u00f6zel durumlarda uygulanacakt\u0131r.  \nBu  \u00f6nlem,  B\u00f6l\u00fcm  16\u2019da  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  elektrik    \u00e7arpmas\u0131  riskinin  y\u00fcksek  oldu\u011fu  yerlerde  ve  \nbaz\u0131 \u00f6zel tesislerde kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n3-   Gerilim alt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlerin  temel yal\u0131t\u0131m\u0131nda olu\u015facak hata s\u0131ras\u0131nda farkl\u0131 potansiyellere \nmaruz kalacak a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmler:  \n(i)      A\u00e7\u0131ktaki iki iletken b\u00f6l\u00fcm ya da \n(ii)     A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcm ve herhangi bir yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm, \ninsanlar\u0131n ayn\u0131 zamanda  dokunmas\u0131na imkan vermeyecek \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \n4-  \n\u0130letken olmayan bir b\u00f6lgede, koruma iletkenleri olmayacak ve hi\u00e7bir prizde toprak konta\u011f\u0131 \nbulunmayacakt\u0131r. Koruma iletkenine sahip ba\u011flant\u0131 ucu bulunan ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc monte \nedilmeyecektir. \n5-   Madde  101-g\u2019de  belirtilen  ko\u015fullar  alt\u0131nda  \u00f6l\u00e7\u00fcm  yap\u0131lan  her  noktada  yal\u0131tkan  duvar  veya \nzeminin direnci \n(i)      Faz toprak geriliminin 500 V\u2019u a\u015fmad\u0131\u011f\u0131 yerde 50 k\u2126\u2019dan \n(ii)   Faz toprak geriliminin 500 V\u2019u a\u015ft\u0131\u011f\u0131 fakat 1 kV\u2019u  a\u015fmad\u0131\u011f\u0131 yerde 100 k\u2126 dan k\u00fc\u00e7\u00fck \nolmamal\u0131d\u0131r. \nHerhangi  bir  noktada  diren\u00e7  belirtilen  de\u011ferin  alt\u0131nda  ise,  duvarlar  ve  zemin  elektrik \n\u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 korumada yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm olarak dikkate al\u0131n\u0131r. \n6-   Hareketli  veya  ta\u015f\u0131nabilir  donan\u0131m\u0131n  kullan\u0131laca\u011f\u0131  tahmin  edilen  yerlerde  korumay\u0131 \ngerektiren kal\u0131c\u0131 d\u00fczenlemeler yap\u0131lacakt\u0131r. \n7-   Yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcm  \u00fczerindeki  gerilimin  bulundu\u011fu  b\u00f6lgeden  d\u0131\u015far\u0131  ta\u015f\u0131nmamas\u0131  i\u00e7in \ngerekli tedbirler al\u0131nacakt\u0131r. \n8-   E\u011fer b\u00f6lge yal\u0131tkan duvara ve zemine sahip ve a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen d\u00fczenlemelerden biri ya da \nbirka\u00e7\u0131 uygulanm\u0131\u015fsa Madde 44-d-3\u2019\u00fcn ko\u015fullar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f say\u0131l\u0131r. \n(i)        A\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131nda  ve  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ile  yabanc\u0131  iletken \nb\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131ndaki  mesafe  2  m  den  veya  el  ula\u015fma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmler \ni\u00e7in 1,25 m  den daha az olmayacakt\u0131r. \n(ii)   A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcm ile yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm aras\u0131na etkin engellerin girmesi, \n(i)  maddesinde  belirtilen  de\u011ferleri  sa\u011flayacak  \u015fekilde  mesafeyi  artt\u0131rd\u0131k\u00e7a  etkili \nolmaktad\u0131rlar.  Bu  engeller  yal\u0131tkan  malzemeden  yap\u0131lm\u0131\u015f  olacak,  topra\u011fa  veya \nherhangi bir a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcme ba\u011flanmayacakt\u0131r. \n(iii)   Yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  yal\u0131t\u0131m\u0131  veya  yal\u0131t\u0131m  d\u00fczenlemesi  elektrik  ve  mekanik \nzorlanmalara kar\u015f\u0131 yeterli olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f236\n44e- Toprak ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan potansiyel dengeleme ile koruma  \n1-   Bu metot sadece \u00f6zel durumlarda kullan\u0131lacakt\u0131r. \n2-   Bu  \u00f6nlem,  temel  yal\u0131t\u0131mdaki  ar\u0131za  durumunda  ayn\u0131  anda  eri\u015filebilen  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131nda \ntehlikeli gerilim olu\u015fumunu \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131d\u0131r.  \nSadece topraklamadan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, etkin denetim alt\u0131ndaki \u00f6zel durumlarda uygulanacakt\u0131r. \nBu  \u00f6nlem  uyguland\u0131\u011f\u0131nda,  s\u00f6z  konusu  b\u00f6lgeye  eri\u015fimi  olan  her  noktaya  yak\u0131n  ve  g\u00f6ze \n\u00e7arpan bir yere, Madde 67-d ile uyumlu bir uyar\u0131 i\u015fareti yerle\u015ftirilecektir.   \nElektrik  \u00e7arpma \nriskinin  y\u00fcksek  oldu\u011fu  baz\u0131 \nkullan\u0131lmayacakt\u0131r. Bununla ilgili, B\u00f6l\u00fcm 16\u2019daki \u00f6zel \u015fartlara bak\u0131n\u0131z.  \ntesisat  ve  b\u00f6lgelerde  bu  \u00f6nlem  \n3-   Bir    potansiyel  dengeleme  iletkeni  ayn\u0131  anda  eri\u015filebilen,  her  g\u00f6vdeyi  ve  yabanc\u0131  iletken \nb\u00f6l\u00fcm\u00fc birbirine ba\u011flayacakt\u0131r. \n4-   Yerel potansiyel dengeleme iletkenleri toprakla elektriksel temas i\u00e7inde olmayacakt\u0131r. \n5-  \u00d6zellikle  topraktan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletken  zeminin  topraks\u0131z  potansiyel  dengeleme  iletkenine \nba\u011fland\u0131\u011f\u0131  yerlerde,  e\u015fpotansiyel  b\u00f6lgeye  girip  \u00e7\u0131kan  insanlar\u0131n  tehlikeli  potansiyel \nfarklar\u0131na maruz kalmamalar\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n44f- Elektriksel ay\u0131rma ile koruma  \n1- \nElektriksel ay\u0131rma ile koruma 44-f-3 ve 44-f-4 maddelerine ve  \n(i)    Donan\u0131m\u0131n  bir par\u00e7as\u0131n\u0131n beslemesi i\u00e7in 44-f-5 maddesine veya, \n(ii)   Donan\u0131m\u0131n  birden fazla par\u00e7as\u0131n\u0131n beslemesi i\u00e7in 44-f-6 maddesine \n          uygun \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. \n2-   Bu  \u00f6nlem,  ba\u011f\u0131ms\u0131z  bir  devrede,  bu  devrenin  temel  yal\u0131t\u0131m\u0131ndaki  ar\u0131zayla  gerilim  alt\u0131nda \nkalabilen  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerle,  dokunma    yoluyla  olu\u015fan  elektrik  \u00e7arpma  ak\u0131m\u0131n\u0131 \n\u00f6nleme    ama\u00e7l\u0131d\u0131r.  Bu  \u00f6nlem  TS\u2019ye  uygun  sekonderi  topraks\u0131z  bir  ay\u0131rma  transformat\u00f6r\u00fc \nvas\u0131tas\u0131yla  veya  e\u015fde\u011fer  g\u00fcvenli\u011fi  sa\u011flayabilen  bir  kaynak  yoluyla  her  ba\u011f\u0131ms\u0131z  donan\u0131m \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  beslemesine  uygulanabilir.  Bir\u00e7ok  donan\u0131m  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  beslemek  \u00fczere  bu \n\u00f6nlemin tek bir ayr\u0131lm\u0131\u015f kaynaktan kullan\u0131m\u0131, elektrik m\u00fchendisi taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yerde \nve sadece etkin denetim alt\u0131ndaki \u00f6zel durumlar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Bir\u00e7ok donan\u0131m b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \ntek kaynaktan beslenmesi durumunda, s\u00f6z konusu b\u00f6lgeye eri\u015fimi olan her noktaya yak\u0131n ve \ng\u00f6ze \u00e7arpan bir yere, Madde 67-d ile uyumlu bir uyar\u0131 i\u015fareti yerle\u015ftirilecektir.  \n3-      Devrenin besleme kayna\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullara uyacakt\u0131r. \n(i)  Besleme kayna\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dakilerden biri olacakt\u0131r. \n-    G\u00f6vde  ile  sekonder  sarg\u0131  veya  koruma  topraklama  devresi  aras\u0131nda  herhangi    bir \nba\u011flant\u0131 bulunmayan TS\u2019ye uygun bir ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fc.  \n  -   Ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fcne e\u015fde\u011fer bir emniyet sa\u011flayan motor-jenerat\u00f6r \u015feklinde ak\u0131m \nkayna\u011f\u0131.  \n(ii)   Sabit  bir  tesisattan  beslenen  hareketli  kaynak  44-c  maddesine  g\u00f6re  se\u00e7ilip,  montaj\u0131 \nyap\u0131lacakt\u0131r. (s\u0131n\u0131f II donan\u0131m\u0131 veya e\u015fde\u011fer yal\u0131tkan\u0131n kullan\u0131m\u0131 ile koruma)  \n(iii)   Sabit besleme kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan ekipman ;  \n44-c maddesine g\u00f6re se\u00e7ilip montaj\u0131 yap\u0131lacak \n-  \n\u00c7\u0131k\u0131\u015f,  giri\u015ften  ve  mahfazadan  44-c  maddesi  ko\u015fullar\u0131n\u0131  kar\u015f\u0131layan  bir  yal\u0131tkanla \n- \nayr\u0131lacakt\u0131r.  E\u011fer  b\u00f6yle  bir  kaynak  donan\u0131m\u0131n  birden  fazla  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  besliyorsa;  bu \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f237\ndonan\u0131m\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki \nba\u011flanmayacakt\u0131r. \niletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  kayna\u011f\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki \niletken  b\u00f6l\u00fcmlerine \n(iv)  Elektriksel olarak ayr\u0131lm\u0131\u015f devrenin gerilimi 500 V\u2019u a\u015fmayacakt\u0131r.  \n4-   Elektriksel olarak ayr\u0131lm\u0131\u015f devre a\u015fa\u011f\u0131daki gereksinimlere uyacakt\u0131r: \n(i)  Ayr\u0131lm\u0131\u015f  devrenin  gerilim  alt\u0131ndaki  hi\u00e7bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  di\u011fer  devrenin  her  hangi  bir \nnoktas\u0131na  veya  topra\u011fa  ba\u011flanmayacakt\u0131r  ve  yal\u0131tkan  b\u00f6l\u00fcmlere  toprak  hatas\u0131n\u0131 \n\u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6zel olarak dikkat edilecektir, (\u00d6zellikle B\u00fck\u00fclgen kablolar ve kordonlar \ni\u00e7in),   \n(ii)   B\u00fck\u00fclgen kablolar\u0131n her par\u00e7as\u0131 mekanik nedenlerle olu\u015facak hasara kar\u015f\u0131 uzunluklar\u0131 \nboyunca g\u00f6r\u00fclebilir durumda olacakt\u0131r, \n(v)  Ayr\u0131  devreler  i\u00e7in  tercihen  ayr\u0131  hat  sistemi  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Alternatif  olarak,  metal \nz\u0131rh\u0131  olmayan  \u00e7ok  damarl\u0131  kablolar  veya  yal\u0131tkan  boru  i\u00e7erisinde  yal\u0131tkan  iletkenler \nkullan\u0131labilir;  bunlar\u0131n  anma  gerilimleri  olas\u0131  en  y\u00fcksek  gerilimden  az  olmayacak  ve \nher devre a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 korunacakt\u0131r, \n(vi)  Ayr\u0131 devrelerin her gerilimli b\u00f6l\u00fcm\u00fc ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f sarg\u0131lar\u0131 \naras\u0131ndaki elektriksel yal\u0131t\u0131mdan az olmamak ko\u015fuluyla elektriksel olarak ayr\u0131lacakt\u0131r. \nElektriksel  ay\u0131rma  ile  ilgili  bu  kural,  r\u00f6lelerin  ve  kontakt\u00f6rlerin  gerilimli  b\u00f6l\u00fcmleri \ni\u00e7in de ge\u00e7erli olacakt\u0131r. \n5-   Donan\u0131m\u0131n  tek  bir  par\u00e7as\u0131n\u0131  besleyen  bir  devrede,  ayr\u0131lm\u0131\u015f  devrelerin  a\u00e7\u0131ktaki  iletken \nb\u00f6l\u00fcmlerinden  hi\u00e7  biri  kayna\u011f\u0131n  koruma  iletkenine  veya  di\u011fer  devrelerin  yabanc\u0131  iletken \nb\u00f6l\u00fcmlerine ba\u011flanmayacakt\u0131r. \n6- \nE\u011fer ayr\u0131lm\u0131\u015f devrenin hasara ve yal\u0131tkan hatas\u0131na kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 i\u00e7in tedbirler al\u0131nd\u0131 ise; \n44-f-3  maddesine  uyan  besleme  kayna\u011f\u0131,  a\u015fa\u011f\u0131daki  kurallar\u0131n  t\u00fcm\u00fcn\u00fcn  ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi \nko\u015fuluyla donan\u0131m\u0131n bir par\u00e7as\u0131n\u0131 besleyebilir. \n(i)   Ayr\u0131lm\u0131\u015f  devrenin  b\u00fct\u00fcn  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  ve  topraklanmam\u0131\u015f \npotansiyel  dengeleme  iletkeni  ile  ba\u011flanacakt\u0131r.  Bu  iletken,  herhangi  bir  koruma \niletkenine  veya  di\u011fer  devrenin  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcm\u00fcne  veya  herhangi  bir  yabanc\u0131 \niletken b\u00f6l\u00fcme ba\u011flanmayacakt\u0131r. \n(ii)  Her  priz  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  (i)  maddesine  g\u00f6re  potansiyel  dengeleme  iletkenine  ba\u011fl\u0131  koruma \niletkeni konta\u011f\u0131na sahip olacakt\u0131r.  \n(iii)   S\u0131n\u0131f  II  donan\u0131mlar  hari\u00e7,  her  donan\u0131m\u0131n  b\u00fck\u00fclgen  kablosu  potansiyel  dengeleme \niletkeni olarak kullanmak \u00fczere bir koruma iletkeni i\u00e7erecektir. \n(iv)  A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda iki hata olursa ve bunlar farkl\u0131 fazlardan beslenirse, \nilgili  bir  koruma  d\u00fczeni  Madde  44-b-6  \u015fartlar\u0131na  uyacak  ve  ilgili  ko\u015fullar\u0131 \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n(iv)  Ayr\u0131lm\u0131\u015f devre i\u00e7indeki a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcm ile kayna\u011f\u0131n a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcm\u00fcne \nayn\u0131 anda eri\u015filemiyecektir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f238\n44g- \u00d6zel ko\u015fullar ve ayr\u0131cal\u0131klar \n1- \nSadece, yetkili ki\u015filerce veya yetkili bir ki\u015finin g\u00f6zetimindeki yard\u0131mc\u0131 elemanlarca eri\u015filen \nbir b\u00f6lge i\u00e7in, gerilimli b\u00f6l\u00fcmlere istenmeyerek yap\u0131lan dokunmaya kar\u015f\u0131 ya 43-d maddesi \nuyar\u0131nca bir engel kullan\u0131m\u0131yla veya Madde 43-e uyar\u0131nca ayn\u0131 zamanda Madde 44-g-2 ve \nMadde  44-g-3\u2019e  ba\u011fl\u0131  kalarak,  her  bir  gerilim  alt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  eri\u015filemez  bir  yere \nyerle\u015ftirmek suretiyle \u00f6nlem almak yeterlidir.  \n2-  A\u00e7\u0131k  tip  bir  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu  ve  a\u00e7\u0131ktaki  gerilim  alt\u0131nda  bulunan  tehlikeli  b\u00f6l\u00fcmlere  sahip \ndi\u011fer  donan\u0131mlar  i\u00e7in  gerekli  her  bir  ge\u00e7it  ve  \u00e7al\u0131\u015fma  platformunun  boyutlar\u0131,  ki\u015filerin \ntehlikesiz bir \u015fekilde,  \n(i)  Donan\u0131m\u0131n i\u015fletilmesinin ve bak\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ve  \n(ii)  Bir ki\u015finin di\u011ferinin yan\u0131ndan kolayl\u0131kla ge\u00e7mesine ve  \n(iii)  Donan\u0131mdan uzakla\u015f\u0131lmas\u0131na, \nuygun olmal\u0131d\u0131r. \n3-   Yetkili ki\u015filer veya yard\u0131mc\u0131 elemanlar i\u00e7in ayr\u0131lan alanlar, uygun uyar\u0131 i\u015faretleri ile a\u00e7\u0131k ve \ng\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir \u015fekilde belirlenecektir. \n4-   Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131, a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda koruma \u00f6nlemi al\u0131nmas\u0131ndan vazge\u00e7ilebilir. \n(i)  Hava hatt\u0131 izolat\u00f6r konsollar\u0131 ve bunlara ba\u011fl\u0131 metal k\u0131s\u0131mlar, el ile ula\u015f\u0131labilecek alan \ni\u00e7inde bulunmuyorsa. \n(ii)  K\u00fc\u00e7\u00fck  boyutlar\u0131  veya  yerle\u015ftirme  \u015fekilleri  sebebiyle  insan  v\u00fccudunun  \u00f6nemli  bir \nk\u0131sm\u0131na dokunamayan yahut s\u0131k\u0131ca kavranamayan a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlere koruma \niletkeni  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  uygun  bir  \u015fekilde  yap\u0131lmas\u0131n\u0131n  m\u00fcmk\u00fcn  olamad\u0131\u011f\u0131  veya \nbak\u0131m\u0131n\u0131n  g\u00fcvenilir  bir \u015fekilde  ger\u00e7ekle\u015femedi\u011finin  g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc  durumlarda.  Bu  hari\u00e7 \ntutma, k\u00fc\u00e7\u00fck yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f metal k\u0131s\u0131mlar\u0131 (c\u0131vata, per\u00e7in, 50 mm x 50 mm'i a\u015fmayacak \ntabelalar ve kablo klipsleri gibi) i\u00e7ermektedir.  \n(iii)  Metalik  olmayan  aksesuarlar  i\u00e7in  ba\u011flant\u0131  vidalar\u0131n\u0131n,  gerilim  alt\u0131ndaki    b\u00f6l\u00fcmlerle \ntemasta olmalar\u0131n\u0131n, kayda de\u011fer bir riskinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 durumunda.  \n(iv)  Boyu 150 mm'yi ge\u00e7meyen metal borunun eri\u015filemeyen mesafedeki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde. \n(v)   Madde 44-c-2\u2019den, Madde 44-c-10\u2019a kadar olan maddeler ve Madde 44-c-1'le uyumlu \ndonan\u0131m\u0131 mekanik olarak koruyan metal mahfazalarda. \n(vi)  Hava  hatt\u0131ndan  beslenen  ve  normal  kullan\u0131mda  eri\u015filemeyen  topraklanmam\u0131\u015f  sokak \ncihazlar\u0131nda. \n44h- SELV' den ba\u015fka \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilimli sistemler (PELV ve FELV) \n1-   \u00c7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda fakat SELV ile ilgili olarak; Madde 42-b\u2019nin t\u00fcm \u015fartlar\u0131 \nsa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131nda,  elektrik  \u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flamak  \u00fczere  Madde  44-h-2\u2019den, \nMadde 44-h-6\u2019ya kadar olan maddelerde tan\u0131mlanan \u00f6nlemlerin uygun olanlar\u0131 al\u0131nacakt\u0131r.   \nBu \u00f6nlemler i\u00e7in kullan\u0131lan sistemler \u015funlard\u0131r :  \nPELV \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck koruma gerilim sistemleri, (Madde 44-h-2 ). \n(i) \n(iii)  FELV  fonksiyonel  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  sistemleri,  (Madde  44-h-3\u2019den,  Madde  44-h-\n6\u2019ya kadar olan maddeler). \n2- \nE\u011fer \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim  sistemi,  42-b-5(ii) ve 42-b-7  maddelerinin ko\u015fullar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda SELV \ni\u00e7in  Madde  42-b'nin  \u015fartlar\u0131  ile  uyumlu  ise,  do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma \na\u015fa\u011f\u0131dakilerden biriyle temin edilecektir : \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f239\n-     En az IP2X ya da IPXXB koruma s\u0131n\u0131f\u0131na sahip korkuluk veya mahfazalar, veya \n-      60 saniye s\u00fcre ile 500 V a.a. etkin de\u011ferli  tip deneyi gerilimine dayanabilen yal\u0131t\u0131m. \nE\u011fer  donan\u0131m,  ana  potansiyel  dengelemenin  Madde  44-b-4  ile  uyumlu  olarak  uyguland\u0131\u011f\u0131 \nbina i\u00e7inde bulunuyor ve gerilim a\u015fa\u011f\u0131daki de\u011ferleri a\u015fm\u0131yor ise : \n- \n- \nDonan\u0131m  normalde  sadece  kuru  b\u00f6lgelerde  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  ve  gerilim  alt\u0131ndaki \nb\u00f6l\u00fcmlerin insan v\u00fccuduyla geni\u015f alanl\u0131 bir dokunman\u0131n beklenmedi\u011fi durumda 25 V \na.a. etkin veya 60 V d.a. dalgac\u0131ks\u0131z gerilim de\u011feri. \nDi\u011fer b\u00fct\u00fcn durumlarda, 6 V a.a. etkin veya 15 V d.a. dalgac\u0131ks\u0131z gerilim de\u011feri. \ndo\u011frudan dokunmaya  kar\u015f\u0131 yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi bir koruma gerekmemektedir. \n3-   E\u011fer \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck gerilim sistemi, Madde44-h-2'de tan\u0131mlanan hususlardan ba\u015fka SELV i\u00e7in \nMadde 42\u2019nin \u015fartlar\u0131na uyumlu de\u011filse, do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma a\u015fa\u011f\u0131dakilerden \nbiri ya da ikisiyle sa\u011flanacakt\u0131r : \n(i)  Madde 43-c\u2019ye uygun korkuluk veya mahfazalar \n(ii)  Primer devre i\u00e7in gerekli minimum deney gerilimine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fen yal\u0131t\u0131m. \n\u0130lave  olarak,  dolayl\u0131  dokumaya    kar\u015f\u0131  koruma  i\u00e7in  Madde  44-h-4  veya  Madde  44-h-5  ile \nuygunluk sa\u011flanacakt\u0131r.  \n\u00c7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  devresi,  yal\u0131t\u0131m\u0131  primer  devre  i\u00e7in  gerekli  minimum  deney  gerilimi  ile \nuyumlu  olmayan  donan\u0131m\u0131  beslemek  \u00fczere  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda;  bu  donan\u0131m\u0131n  eri\u015filebilen \nyal\u0131t\u0131m\u0131  montaj  s\u00fcresince  60  saniye  s\u00fcre  ile  1500  V  a.a.  etkin  bir  tip  deney  gerilimine \ndayanabilecek \u015fekilde takviye edilecektir.  \n4-   E\u011fer  fonksiyonel  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  kayna\u011f\u0131n\u0131n  primer  devresi  beslemenin  otomatik \nkesilmesi  yoluyla  korunuyorsa;  fonksiyonel  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  sistemindeki  donan\u0131m\u0131n \na\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  primer  devrenin  koruma  iletkenine  ba\u011flanacakt\u0131r.  Buna \nfonksiyonel  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  devresindeki  bir  iletkeninin,  primer  devrenin  koruma \niletkenine ba\u011flanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da dahil edilecektir.  \n5-   E\u011fer  fonksiyonel  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  kayna\u011f\u0131n\u0131n  primer  devresi,  elektriksel  ay\u0131rma  yoluyla  \nkorunuyorsa (Madde 44-f); fonksiyonel \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim devresindeki donan\u0131m\u0131n a\u00e7\u0131ktaki \niletkenine  ba\u011flanacakt\u0131r. \niletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  primer  devrenin \nElektriksel olarak ayr\u0131lm\u0131\u015f devre ile \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim devresinin kombinasyonu, elektriksel \nolarak  ayr\u0131lm\u0131\u015f  tek  bir  devre  olarak  dikkate  al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda,  bu  son  \u015fart\u0131n  Madde  44-f-5  ve \nMadde 44-f-6 ile \u00e7eli\u015fmeyece\u011fi varsay\u0131lacakt\u0131r.  \ntopraklamas\u0131z  koruma \n6-   Bir  fonksiyonel  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  sisteminden  beslenen  her  priz  ve  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcr\u00fc \nkonnekt\u00f6r\u00fc  di\u011fer  ba\u015fka  bir  sistemde  kullan\u0131lan  ba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131  ile  farkl\u0131  boyutta \nolacakt\u0131r.  \nMadde 45- Is\u0131l Etkilere Kar\u015f\u0131 Koruma \nElektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n  yan\u0131nda  bulunan  insanlar,  sabit  donan\u0131m  ve  malzemeler,  elektrik \ndonan\u0131m\u0131n\u0131n olu\u015fturaca\u011f\u0131 \u0131s\u0131n\u0131n zararl\u0131 etkilerine veya \u0131s\u0131l radyasyona ve \u00f6zellikle a\u015fa\u011f\u0131daki \netkilere kar\u015f\u0131 korunacakt\u0131r.  \n(i)  Yanma, ate\u015fleme veya malzemelerin bozulmas\u0131. \n(ii)  Yanma tehlikesi. \n(iii)  Tesis edilmi\u015f donan\u0131m\u0131n g\u00fcvenli  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bozulmas\u0131. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f240\nElektrik donan\u0131m\u0131, yan\u0131nda bulunan malzemelerde yang\u0131n tehlikesi  olu\u015fturmayacakt\u0131r. \nMadde 46- Zararl\u0131 \u0131s\u0131l  etkilere ve yang\u0131na kar\u015f\u0131 koruma  \n46a-  \nSabit elektrik donan\u0131m\u0131, yak\u0131n\u0131ndaki sabit malzemeye olu\u015fturdu\u011fu s\u0131cakl\u0131ktan dolay\u0131 zararl\u0131 \netkiler  vermeyecek  bi\u00e7imde  se\u00e7ilecek  ve  monte  edilecektir.  \u0130lave  olarak,  cihazlar\u0131n  \n\u00fcreticisinin montaj talimatlar\u0131na uyulacakt\u0131r.  \n46b-  \nNormal  i\u015fletmede  yak\u0131nda  bulunan  malzemelerde  yang\u0131n  tehlikesi  olu\u015fturacak  ve  zararl\u0131 \netkilerde  bulunacak  y\u00fczey  \u00f6zelli\u011fine  sahip  sabit  elektrik  donan\u0131m\u0131  i\u00e7in;  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen \nmontaj metotlar\u0131ndan bir ya da birka\u00e7\u0131 uygulanacakt\u0131r.  \n(i)   Olu\u015fan  s\u0131cakl\u0131ktan  dolay\u0131  yang\u0131n  riski  ve  zararl\u0131  etkiler  olu\u015fturmayacak  destekleme   \neleman\u0131  \u00fczerine  veya  bir  mahfaza  i\u00e7ine  montaj\u0131  yap\u0131lacakt\u0131r.  Destekleme  eleman\u0131 \nd\u00fc\u015f\u00fck \u0131s\u0131l iletkenli\u011fe sahip olacakt\u0131r.  \n(ii)   Elektrik donan\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131lan s\u0131cakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 yang\u0131n tehlikesi ve zararl\u0131 etkilere \ndayan\u0131kl\u0131 bir malzeme ile perdeleyerek koruma yap\u0131lacakt\u0131r.  \n(iii)   Is\u0131n\u0131n  emniyetli  bir  \u015fekilde  yay\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flayarak  ve  yak\u0131n\u0131ndaki  malzemeye  zarar \nvermeyecek bir uzakl\u0131kta monte edilecektir.  \nBu koruyucu \u00f6nlemde kullan\u0131lacak ark\u2019a dayan\u0131kl\u0131 malzeme; tutu\u015fmaz, \u0131s\u0131l iletkenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck \nve mekanik sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacak yeterli kal\u0131nl\u0131kta olacakt\u0131r.  \nDolgu  maddesi  yan\u0131c\u0131  olan  kondansat\u00f6r,  balast,  transformat\u00f6r  ve  diren\u00e7  gibi  \u00f6n  ba\u011flama \nayg\u0131tlar\u0131  yanma \ntehlikesi \nolu\u015fturmayacak bi\u00e7imde yerle\u015ftirilmelidir. \ntehlikesi  olan  yerlerin  d\u0131\u015f\u0131na  konulmal\u0131  ya  da  yang\u0131n \n46c-  \nSabit  donan\u0131mdan  ark  veya  y\u00fcksek  s\u0131cakl\u0131kta  par\u00e7ac\u0131klar\u0131n  yay\u0131labilece\u011fi  yerlerde,a\u015fa\u011f\u0131da \nbelirtilen montaj metotlar\u0131ndan bir veya birka\u00e7\u0131 uygulanacakt\u0131r: \n(i)      Elektrik ark\u0131na dayan\u0131kl\u0131 malzemelerden olu\u015fan mahfaza. \n(ii) \nIs\u0131 yay\u0131l\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 zararl\u0131 etkilere yol a\u00e7an malzemelere kar\u015f\u0131 elektrik ark\u0131na \ndayan\u0131kl\u0131 malzeme ile koruma. \n(iii)  Is\u0131 yay\u0131l\u0131mlar\u0131ndan dolay\u0131 zararl\u0131 etkilere yol a\u00e7an malzemelere uygun g\u00fcvenli  \nmesafede montaj. \n46d-  \nGerilim  alt\u0131ndaki  iletkenlerin  her  u\u00e7  ba\u011flant\u0131s\u0131  ve  ekleri  Madde  74-e  \u2019ye  g\u00f6re  se\u00e7ilen  bir \nmahfaza i\u00e7inde yap\u0131lacakt\u0131r. \n46e-  \nBir  mahaldeki  elektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n  i\u00e7inde,  toplam  25  litreden  daha  fazla  yan\u0131c\u0131  s\u0131v\u0131 \nbulunmas\u0131  durumunda;  yan\u0131c\u0131  s\u0131v\u0131n\u0131n  ve  yanma  mahsullerinin  yay\u0131lmas\u0131na  kar\u015f\u0131  \u00f6nlemler \nal\u0131nacakt\u0131r. Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmleri de ge\u00e7erlidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f241\n46f-  \n46g-  \nIs\u0131y\u0131  odaklayan  ve  yo\u011funla\u015ft\u0131ran  sabit  cihazlar,  sabit  nesneler  veya  binan\u0131n  elemanlar\u0131 \n\u00fczerinde tehlikeli s\u0131cakl\u0131k olu\u015fturmayacak yeterli mesafede bulunacakt\u0131r.  \nMahfazalarda  kullan\u0131lacak  malzemeler,  ilgili  \u00fcr\u00fcn  standartlar\u0131n\u0131n  \u0131s\u0131ya  ve  yang\u0131na \ndayan\u0131kl\u0131l\u0131kla  ilgili  ko\u015fullar\u0131na  uyacakt\u0131r.  \u00dcr\u00fcn  standartlar\u0131n\u0131n  bulunmad\u0131\u011f\u0131  durumlarda, \nmahfazay\u0131  olu\u015fturan  malzemeler  normal \ntaraf\u0131ndan \nolu\u015fturulacak en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k derecesine dayanacakt\u0131r. \ni\u015fletmede  elektrik  donan\u0131m\u0131 \nMadde 47   Yanmalara Kar\u015f\u0131 Koruma   \nT\u00fcrk standartlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 s\u0131cakl\u0131k de\u011feri belirtti\u011fi cihazlar\u0131n haricinde, el ula\u015fma uzakl\u0131\u011f\u0131 \ni\u00e7inde  bulunan  sabit  elektrik  donan\u0131m\u0131  Tablo  3\u2019de  belirtilen  s\u0131n\u0131rlar\u0131  a\u015fmayacak  s\u0131cakl\u0131k \nde\u011ferlerinde bulunacakt\u0131r. Tablo 3\u2019de belirtilen s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin normal i\u015fletme ko\u015fullar\u0131nda \nk\u0131sa  s\u00fcreler  i\u00e7in  bile  sabit  cihazlar\u0131n  her  b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde  a\u015f\u0131labilece\u011fi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak, \nrastgele dokunmaya kar\u015f\u0131 gerekli \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n                                                        TABLO 3  \nEl ula\u015fma uzakl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki cihazlar\u0131n eri\u015febilir b\u00f6l\u00fcmlerinin, normal y\u00fck \u015fartlar\u0131 \nalt\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131 \n          Cihaz K\u0131sm\u0131                       Ula\u015f\u0131labilen y\u00fczey malzemesi      En b\u00fcy\u00fck S\u0131cakl\u0131k(C o) \n\u0130\u015fletme i\u00e7in elle               \ntutulan d\u00fczenler                     Metal olmayan  \n  Metal                                       \n55 \n65 \nDokunulmas\u0131 ama\u00e7lanan                      \nancak elle tutulmayan               Metal                                      \n70 \nk\u0131s\u0131m                                          Metal olmayan                                80 \nNormal \u00e7al\u0131\u015fma           \nko\u015fullar\u0131nda                           Metal                                             80 \ndokunulmayan  k\u0131s\u0131m                Metal olmayan                                 90 \nMadde 48- A\u015f\u0131r\u0131 Is\u0131nmaya Kar\u015f\u0131 Koruma   \n48a- Zorlamal\u0131 (Cebri) S\u0131cak Hava Sistemleri \n1-  Merkezi \u0131s\u0131tma sistemlerinin d\u0131\u015f\u0131ndaki, s\u0131cak hava sistemlerinin elektrikli \u0131s\u0131tma elemanlar\u0131 \nhava  ak\u0131m\u0131  durdu\u011funda  veya  azald\u0131\u011f\u0131nda  hava  ak\u0131m\u0131  yeniden  sa\u011flanana \n  kadar \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmayacakt\u0131r.  \u0130lave  olarak,  izin  verilen  s\u0131cakl\u0131k  de\u011ferlerinin  a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131  \u00f6nleyen, \ns\u0131cakl\u0131k s\u0131n\u0131rlamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k s\u0131n\u0131rlama  d\u00fczenine sahip olacakt\u0131r. \nElektrikli \u0131s\u0131tma elemanlar\u0131n\u0131n mahfazas\u0131 tutu\u015fmayan malzemelerden olacakt\u0131r. \n2- \n48b - S\u0131cak su veya buhar \u00fcreten sistemler. \nS\u0131cak su veya buhar \u00fcreten t\u00fcm elektrikli cihazlar, b\u00fct\u00fcn hizmet ko\u015fullar\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nmaya \nkar\u015f\u0131, uygun montaj y\u00f6ntemi veya tasar\u0131mlar yard\u0131m\u0131yla korunacakt\u0131r. \nMadde 49- Genel \n49a-   \nA\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f242\nA\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m\u0131n  Madde  54\u2019e  uygun  olarak  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131  yerlerin  d\u0131\u015f\u0131nda  gerilim  alt\u0131ndaki \nt\u00fcm  iletkenler,  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  ak\u0131m\u0131  (Madde  51)  ve  hata  ak\u0131m\u0131  olmas\u0131  durumunda  (Madde  52) \nbeslemenin  otomatik kesilmesini sa\u011flayan bir ya da daha fazla cihaz ile bu maddeye uygun \nolarak korunacakt\u0131r.  \n49b-  \nA\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  ak\u0131m\u0131na  ve  hata  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma  Madde  53  uygun  olarak  koordine \nedilecektir.  \n49c-   \nA\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcke kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131; kablo kesitinde, tesisat t\u00fcr\u00fcnde, kablo ya da iletken tipinde \nveya \u00e7evresel \u015fartlarda olabilecek de\u011fi\u015fiklik nedeniyle, tesisata ait iletkenlerin ak\u0131m ta\u015f\u0131ma \nkapasitesi  de\u011ferinde  azalman\u0131n  meydana  geldi\u011fi  yere  yerle\u015ftirilecektir.  Madde  49-d\u2019de \nbahsedilen  yerle\u015fimlerin  kabul  edildi\u011fi  yerlerde  bu  \u015fart  uygulanmaz,  ve  Madde  49-f  \u2019nin \nuyguland\u0131\u011f\u0131 durumda hi\u00e7bir a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck koruma cihaz\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 gerekmez. \n49d-  \nAk\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  de\u011ferinin  azald\u0131\u011f\u0131  noktayla  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  bulundu\u011fu  yer \naras\u0131ndaki  g\u00fczerg\u00e2h  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn,  elektrik  kullanan  cihazlar\u0131n  ba\u011flant\u0131s\u0131  i\u00e7in  hi\u00e7  bir  dall\u0131 \ndevre veya priz i\u00e7ermemesi ve  \n(i)  Hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131, Madde 52 belirtilen \u015fartlara uyumlu olarak korunmas\u0131 veya \n(ii)  Madde 52-d-2' nin \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flanmas\u0131, \nko\u015fullar\u0131ndan birini sa\u011flamas\u0131 \u015fart\u0131yla; iletkeni a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcke kar\u015f\u0131 koruyacak bir cihaz, iletken \ng\u00fczergah\u0131 boyunca herhangi bir yere yerle\u015ftirilebilir.  \nBu  y\u00f6netmelik,  anormal  yang\u0131n  riski  veya  patlama  tehlikesi  g\u00f6steren  b\u00f6lgelerde  bulunan \ntesisatlara  ve  \u00f6zel  \u015fartlar\u0131n  veya  tavsiyelerin  uyguland\u0131\u011f\u0131  yerlere  uygulanmayacakt\u0131r. \n(Madde 62'ye bak\u0131n\u0131z.) \n49e-   \nBeklenmedik  devre  kesintisinin  tehlike  yaratabilece\u011fi  yerlerde,  elektrik  kullanan  cihazlar\u0131 \nbesleyen devreler i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcke kar\u015f\u0131 koruma cihazlar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na izin verilmektedir.  \nBu gibi durumlara ait \u00f6rnekler \u015funlard\u0131r : \n(i)  D\u00f6ner makinalar\u0131n uyarma devreleri, \n(ii)  Kald\u0131rma m\u0131knat\u0131slar\u0131n\u0131n besleme devreleri, \n(iii)  Ak\u0131m transformat\u00f6rlerinin sekonder devreleri, \n(iv)  Yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme cihazlar\u0131n\u0131 besleyen devreler. \nBu gibi durumlarda, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck alarm\u0131 konulmal\u0131d\u0131r. \n49f-   \nA\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck koruma cihazlar\u0131n\u0131n bulundurulmas\u0131, gerekmeyen durumlar \u015funlard\u0131r:  \nAk\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi de\u011ferinde azalman\u0131n meydana geldi\u011fi yerdeki noktan\u0131n y\u00fck \ntaraf\u0131nda  bulunan  iletken  e\u011fer  bu  noktan\u0131n  besleme  taraf\u0131nda  yer  alan  koruma \ncihaz\u0131yla a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcke kar\u015f\u0131 etkili bi\u00e7imde korunuyorsa, bu iletken i\u00e7in, \nY\u00fck ya da besleme karakteristikleri nedeniyle, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \nbulunmad\u0131\u011f\u0131 iletken i\u00e7in,  \n\u0130\u015fletmenin,  tesisat\u0131n  ba\u015flang\u0131c\u0131na  bir  devre  kesici  tesis  etti\u011fi  ve  tesisat\u0131n  ba\u015flang\u0131c\u0131 \nile  ana  da\u011f\u0131t\u0131m  noktas\u0131  aras\u0131ndaki  tesisat  b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde  koruma  sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n  kabul \nedildi\u011fi durumlarda tesisat\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 i\u00e7in, \n(i) \n(ii) \n(iii) \ndir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f243\n49g-   \nIT sistemlerinde a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck koruma cihazlar\u0131  \nMadde  49-d  ve  49-f  ko\u015fullar\u0131n\u0131n  IT  sistemin  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  olu\u015fturan  bir  tesisata \nuygulanabilirli\u011fi, sadece s\u00f6z konusu iletkenlerin ya bir art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 veya s\u00f6z konusu \ndevre  taraf\u0131ndan  (iletkenler  dahil)  beslenen  cihazlar\u0131n  Madde  44-c-2  ila  44-c-10'da \ntan\u0131mlanan koruma \u00f6nlemleriyle (\u00f6rne\u011fin S\u0131n\u0131f II donan\u0131m veya e\u015fde\u011fer yal\u0131t\u0131mla) uyumlu \nolmas\u0131 ya da yal\u0131t\u0131m izleme cihaz\u0131 kulan\u0131lmas\u0131 durumunda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.  \nMadde 50 - Koruma cihazlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 \n50a- A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131na ve hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131 \nMadde 52-c-1 ile izin verilen d\u0131\u015f\u0131nda, hem a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131na ve hem de hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \nkoruma  sa\u011flayan  cihaz  ya  da  cihazlar,  cihaz\u0131n  tesis  edildi\u011fi  noktada  beklenen  (olas\u0131)  hata \nak\u0131m\u0131 da dahil olmak \u00fczere  her t\u00fcrl\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131n\u0131 kesme ve devre kesiciler ise ayr\u0131ca \nba\u011fland\u0131\u011f\u0131  noktada  beklenen  k\u0131sa  devre  \u00fczerine  kapanma  ak\u0131m\u0131na  dayanma  kapasitesine \nsahip olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca, t\u00fcm cihazlar Madde 51, Madde 52-a, Madde 52-c-1, Madde 52-c-2 \nve  paralel  iletkenler  i\u00e7in  Madde  51-b-3\u2019den,  Madde  51-b-5\u2019e  kadar  olan  maddelere  ve \nMadde 52-g\u2019de belirtilen ko\u015fullara uygun olacakt\u0131r. \n50b- Sadece a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131 \nA\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flayan  bir  cihaz  Madde  51\u2019de  belirtilen  ko\u015fullar\u0131 \nsa\u011flamal\u0131d\u0131r.  Bu  cihaz,  tesis  edildi\u011fi  noktadaki  beklenen  hata  ak\u0131m\u0131  de\u011ferinin  alt\u0131nda  bir \nk\u0131sa devre kesme kapasitesine sahip olabilir.  \n50c- Sadece hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131 \nMadde  52-c-1  ile  izin  verilenin  d\u0131\u015f\u0131nda,  hata  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flayan  bir  cihaz \nMadde52\u2019de belirtilen ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Bu cihaz beklenen hata ak\u0131m\u0131 da dahil olmak \n\u00fczere  herhangi  bir  hata  ak\u0131m\u0131n\u0131  kesebilecek,  devre  kesiciler  ise  ayr\u0131ca  k\u0131sa  devre  \u00fczerine \nkapanabilecek kapasitede olacakt\u0131r.  \n50d - Paralel ba\u011fl\u0131 iletkenlerin korunmas\u0131 \nParalel ba\u011fl\u0131 iletkenler a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 49\u2019dan 54\u2019e kadar olan maddeler h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \nkorunacaklard\u0131r.  \nMadde 51- A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n51a - Genel \nDevre  iletkenlerinden  ge\u00e7en  herhangi  bir  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  ak\u0131m\u0131n\u0131n,  bu  iletkenlerin  yal\u0131t\u0131m\u0131na,  ek \nyerlerine, ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131na veya \u00e7evrelerine zarar verecek d\u00fczeyde bir s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131na sebep \nolmadan \u00f6nce kesilmesini sa\u011flayacak bir koruma d\u00fczeni  temin edilecektir.  \nHer  devre,  istenmeden  olu\u015fabilen  uzun  s\u00fcreli  k\u00fc\u00e7\u00fck  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fcklerin  olmad\u0131\u011f\u0131  varsay\u0131m\u0131na  \ng\u00f6re tasarlanacakt\u0131r.  \n51b - \u0130letken ve koruma cihaz\u0131 aras\u0131ndaki koordinasyon  \n1-   Bir  kabloyu  ya  da  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkeni  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fcke  kar\u015f\u0131  koruyan  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  \nkarakteristikleri a\u015fa\u011f\u0131daki iki ko\u015fula uygun olacakt\u0131r:  \n                                                            Ib  \uf0a3 In  \uf0a3 Iz \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f244\n                                                                                       I2  \uf0a3 1,45 x Iz \nBurada  \nIb :  Devrenin tasar\u0131m ak\u0131m\u0131; \nIz :  Kablonun veya yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenin s\u00fcrekli ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi; \nIn :  Koruma cihaz\u0131n\u0131n nominal ak\u0131m\u0131; \nI2  :  Koruma  cihaz\u0131n\u0131n  al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f  s\u00fcre  i\u00e7inde  etkili  bir  \u015fekilde  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131  sa\u011flayan \nak\u0131md\u0131r. \nNot : Ayarlanabilir koruma cihazlar\u0131nda In ak\u0131m\u0131, se\u00e7ilen ayar de\u011feridir. \nKoruma  cihaz\u0131n\u0131n  al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f  s\u00fcre  i\u00e7inde  etkili  bir  \u015fekilde  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131  sa\u011flayan  I2  ak\u0131m\u0131 \n\u00fcretim standartlar\u0131nda verilmi\u015ftir veya \u00fcreticiden temin edilir. \nNot  :  Bu  b\u00f6l\u00fcme  g\u00f6re  yap\u0131lan  koruma  belirli  durumlarda  (\u00d6rne\u011fin  I2\u2019den  k\u00fc\u00e7\u00fck  s\u00fcrekli  a\u015f\u0131r\u0131 \nak\u0131mlarda)  tam  bir  korumay\u0131  sa\u011flamaz.  Bu  sebeple  k\u00fc\u00e7\u00fck  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fcklerin  s\u0131k  s\u0131k \nolu\u015fmayaca\u011f\u0131 farzedilerek devre d\u00fczenlenmelidir. \n2-   Koruma cihazlar\u0131, \n-  Devre kesici, ya da art\u0131k ak\u0131m ve a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m korumal\u0131 (RCBO) bir devre kesici, \n- \n- \nolabilir \nSigorta ile kombine edilmi\u015f devre kesici, \ngG karakteristikli sigorta, \nParalel iletkenlerin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcke kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 \n3-   Tek bir koruma cihaz\u0131n\u0131n paralel iletkenleri korudu\u011fu yerlerde, paralel iletkenlerin herhangi \nbirinde  anahtarlama  ve  ay\u0131rma  cihaz\u0131  kullan\u0131lmayacak  veya  paralel  iletkenlerin  herhangi \nbirinden dal al\u0131nmayacakt\u0131r.   \nParalel iletkenler aras\u0131 e\u015fit ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131 \n4-   Tek  bir  cihaz\u0131n,  ak\u0131mlar\u0131  e\u015fit  olarak  payla\u015fan  paralel  iletkenleri  korumas\u0131  durumunda, \nMadde  51-b\u2019de  kullan\u0131lan  Iz  de\u011feri,  paralel  iletkenlerin  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitelerinin \ntoplam\u0131d\u0131r.  \nParalel iletkenler aras\u0131 e\u015fit olmayan ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131 \n5-   Faz  ba\u015f\u0131na  tek  bir  iletken  kullan\u0131m\u0131n\u0131n  uygulanamaz  oldu\u011fu  ve  paralel  iletkenlerdeki \nak\u0131mlar\u0131n  e\u015fit  olmad\u0131\u011f\u0131  durumlarda,  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  korumas\u0131  i\u00e7in  tasar\u0131m  ak\u0131m\u0131  ve  \u015fartlar\u0131  her \niletken i\u00e7in kendi ak\u0131m\u0131na g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecektir. \nMadde 52- Hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma  \n52a - Genel \niletkenlerinden  ge\u00e7en  herhangi  bir  hata  ak\u0131m\u0131n\u0131n, \nBir  devrenin \niletkenlerde  veya \nba\u011flant\u0131lar\u0131nda  meydana  getirece\u011fi  \u0131s\u0131l  ya  da  mekanik  etkiler  bir  tehlike  yaratmadan  \u00f6nce, \ndevreyi kesecek bir koruma cihaz\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nBu koruma cihaz\u0131n\u0131n anma ak\u0131m\u0131, korunan iletkenin ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesinden daha b\u00fcy\u00fck \nolmal\u0131d\u0131r. \n52b - Beklenen hata ak\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesi \nBeklenen  hata  ak\u0131m\u0131,  hem  k\u0131sa  devre  ve  hem  de  toprak  hatas\u0131  i\u00e7in,  tamamlanm\u0131\u015f  tesisat\u0131n \nilgili her t\u00fcrl\u00fc noktas\u0131nda belirlenecektir. Bu i\u015flem hesaplama yoluyla yap\u0131lacak tahkik veya \n\u00f6l\u00e7me  yoluyla  do\u011frulanacakt\u0131r.  (  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fine \nbak\u0131n\u0131z.) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f245\n52c - Hata ak\u0131m\u0131 koruma cihaz\u0131 karakteristikleri \n1-  A\u015fa\u011f\u0131daki  paragraf\u0131n  uyguland\u0131\u011f\u0131  durumlar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda,  her  bir  cihaz\u0131n  kesme  kapasitesi, \ncihaz\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 noktadaki toprak hatas\u0131 ak\u0131m\u0131 ya da beklenen k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131ndan daha \nd\u00fc\u015f\u00fck olmayacakt\u0131r.  \nBesleme taraf\u0131nda gerekli kesme kapasitesine sahip ba\u015fka bir koruma cihaz\u0131, ya da cihazlar\u0131 \nkullan\u0131lm\u0131\u015f  ise;  y\u00fck  taraf\u0131nda  daha  d\u00fc\u015f\u00fck  bir  kesme  kapasitesine  izin  verilebilir.  Bu \ndurumda, cihazlar\u0131n karakteristikleri, bu cihazlardan ge\u00e7en enerji, y\u00fck taraf\u0131ndaki cihaz veya \nbu  cihazla  korunan  iletkenlerin  hasara  u\u011framaks\u0131z\u0131n  dayanabilecekleri  enerji  miktar\u0131n\u0131 \na\u015fmayacak \u015fekilde koordine edilmelidir.  \n2-   Madde 52-c-3 ve Madde 52-g ile belirtilen \u015fartlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Madde 51\u2019e uygun bir a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck \nkoruma  cihaz\u0131n\u0131n  hata  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flayacak  \u015fekilde  kullan\u0131lm\u0131\u015f  olmas\u0131  ve  bu \ncihaz\u0131n, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu noktada beklenen hata ak\u0131m\u0131 de\u011ferinden daha d\u00fc\u015f\u00fck olmayan bir anma \na\u00e7ma kapasitesine sahip olmas\u0131 halinde, bu noktan\u0131n y\u00fck taraf\u0131nda bulunan iletkenlerin hata \nak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu y\u00f6netmelikte belirtilen \u015fartlara uyuldu\u011fu kabul edilir.  \n3-    Bir koruma cihaz\u0131n\u0131n sadece hata ak\u0131m\u0131 korumas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, cihaz\u0131n hem \nk\u0131sa  devre  ve  hem  de  toprak  hatas\u0131  ko\u015fullar\u0131ndaki  a\u00e7ma  zaman\u0131,  gerilim  alt\u0131ndaki  hi\u00e7bir \niletkende  izin verilen s\u0131cakl\u0131k derecesini a\u015facak sonu\u00e7lar do\u011furmamal\u0131d\u0131r. \nVerilen  bir  hata  ak\u0131m\u0131n\u0131n,  gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenler  i\u00e7in,  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda  izin \nverilen  en  y\u00fcksek  s\u0131cakl\u0131k  derecesinden  s\u0131n\u0131r  s\u0131cakl\u0131k  derecesine  ula\u015f\u0131ncaya  kadar  ge\u00e7ecek \nzaman t, yakla\u015f\u0131k olarak a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fcl ile hesaplanabilir: \nt \uf03d\n2\n2.\nSk\n2\nI\nt  :    saniye olarak s\u00fcre, \nS :   mm2 olarak iletken anma kesit alan\u0131, \nI  :   amper  olarak  hata  ak\u0131m\u0131  de\u011feridir.  Alternatif  ak\u0131m  etkin  de\u011feri  ile  ifade  edilmi\u015ftir  ve \ndevre empedanslar\u0131n\u0131n ak\u0131m s\u0131n\u0131rlama etkisi ile hesaplan\u0131r. \nk  :    iletken    malzemenin  ohmik    direncini,  s\u0131cakl\u0131k    katsay\u0131s\u0131n\u0131  ve  \u0131s\u0131  kapasitesini  hesaba \nkatan,  ilk  ve  son  s\u0131cakl\u0131\u011fa  ili\u015fkin  bir  katsay\u0131d\u0131r  As\u00bd  \/mm2.  Tablo  4\u2019de  baz\u0131  ana \nmalzemeler i\u00e7in k katsay\u0131s\u0131 verilmi\u015ftir. \nDaha  iyi  bir  do\u011fruluk  istendi\u011fi  takdirde,  hesaplama  TS  HD  384.5.543  ve  Ek  A\u2019da  verilen \ny\u00f6nteme uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.  \nta\u015f\u0131masi  \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde,  k \n\u0130lk  s\u0131cakl\u0131k  derecesinin  tabloda  verilen  de\u011ferlerden  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmas\u0131  halinde,  \u00f6rne\u011fin \ndikkate al\u0131nan iletkenin normal i\u015fletme s\u0131ras\u0131nda ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesinden daha d\u00fc\u015f\u00fck bir \nak\u0131m \ni\u00e7in  ba\u015fka  de\u011ferler  kullan\u0131labilir.  Tablo  4\u2019de \nbelirtilenlerden  ba\u015fka  malzemeler  i\u00e7in,  k  de\u011ferleri  uygun  bir  y\u00f6ntem  ile  hesaplanmal\u0131  ve \nburada  kullan\u0131lacak  s\u0131cakl\u0131k  de\u011ferleri  kablo  imalat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n  tavsiyelerine  uygun  olarak \nbelirlenmelidir.  \nAk\u0131m\u0131n simetrik olmamas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcreler  (0,1 s\u2019den az) i\u00e7in kablonun \nk\u00b2S\u00b2  de\u011feri,  ak\u0131m  s\u0131n\u0131rlama  cihaz\u0131  imalat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n  belirtece\u011fi,  cihazdan  ge\u00e7ecek  enerji  (I\u00b2t) \nde\u011ferinden b\u00fcy\u00fck olmal\u0131d\u0131r.  \nTopraklama hatlar\u0131 ve koruma hatlar\u0131 i\u00e7in Elektrik Tesislerinde Topraklamalar y\u00f6netmeli\u011fi \n\u00c7izelge 5\u2018de verilen k de\u011ferleri kullan\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f246\n52d -  Hata ak\u0131m korumas\u0131 i\u00e7in cihazlar\u0131n yerle\u015fimi  \n1-   Tesisat  metodunda,  iletken  kesitinde,    kablo  veya  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletken  tipinde  ya  da  \u00e7evresel \n\u015fartlardaki  de\u011fi\u015fiklikler  gibi  nedenlerle  tesisat\u0131n  iletkenlerine  ait  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi \nde\u011ferinde  azalman\u0131n  meydana  geldi\u011fi  noktaya,  hata  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma  cihaz\u0131 \nyerle\u015ftirilecektir.  Madde  52-d-2  veya  52-d-3  'de  bahsedilen  d\u00fczenlerin  kabul  edildi\u011fi \nyerlerde bu \u015fart uygulanmaz, ve Madde 52-f 'nin uyguland\u0131\u011f\u0131 yerlerde de hi\u00e7bir hata ak\u0131m\u0131 \nkoruma cihaz\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gerekmez. \n2-    Madde 52-d-1'de tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde ve a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fartlarla; bir hata ak\u0131m\u0131 koruma cihaz\u0131 \ny\u00fck taraf\u0131ndaki bir noktaya yerle\u015ftirilebilir. \nAk\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  de\u011ferinin  azald\u0131\u011f\u0131  noktayla  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  bulundu\u011fu  yer \naras\u0131nda, her iletken : \n3 m uzunlu\u011fu a\u015fmayacak ve \n(i) \n(ii)  hata ak\u0131m riskini en aza indirecek \u015fekilde montaj\u0131 yap\u0131lacak ve  \n(iii)  yang\u0131n  riski  veya  insanlar  \u00fczerindeki  tehlikeyi  en  aza  indirecek  \u015fekilde  montaj\u0131 \nyap\u0131lacakt\u0131r.  \n3-  Hata ak\u0131m\u0131 koruma cihaz\u0131, Madde 52-d-1'de gerekli g\u00f6r\u00fclen yerden ba\u015fka bir yere, Madde \n52-c-3  ile  uyumlu  \u015fekilde,  bu  yerin  besleme  taraf\u0131ndaki  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  y\u00fck  taraf\u0131 \niletkenlerini hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 korudu\u011fu b\u00f6lgeye yerle\u015ftirilebilir.  \nBu  madde,  anormal  yang\u0131n  tehlikesi  veya  patlama  tehlikesi  ta\u015f\u0131yan  b\u00f6lgelerde  bulunan \ntesisatlarda  ve  \u00f6zel  \u015fartlar  ya  da  tavsiyelerin  uyguland\u0131\u011f\u0131  durumlarda  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.   \n(Madde 62'ye bak\u0131n\u0131z). \n4-   Art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  PEN  iletkeni  i\u00e7eren  bir  devrede    kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  N\u00f6tr  iletkeni  (N) \niletkeni  (PE)  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131na \nart\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131ndan  ge\u00e7irilecek,  koruma \nba\u011flanmayacakt\u0131r.  \n52e - Bina d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lan ta\u015f\u0131nabilir cihazlar\u0131n beslemeleri \nA\u015fa\u011f\u0131daki  iki  madde,  elektrik  \u00e7arpmas\u0131  riskinin  v\u00fccut  direncindeki  azalmayla  veya  toprak \npotansiyeliyle temas\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 tesisat ve b\u00f6lgeler i\u00e7in ilave \u00f6zel hususlar\u0131 \u015fart ko\u015fmaktad\u0131r. \n1-  Bina  d\u0131\u015f\u0131nda  kullan\u0131lacak  ta\u015f\u0131nabilir  donan\u0131m\u0131  besleyecek    32  A  veya  alt\u0131nda  beyan  \nde\u011ferine sahip bir priz, Madde 43-f-2 (ii)'de tan\u0131mlanan karakteristiklere sahip bir art\u0131k ak\u0131m \ntehlikesini  azaltmak  \u00fczere  ek  korumayla \nanahtar\u0131  vas\u0131tas\u0131yla,  do\u011frudan  dokunma \ndonat\u0131lacakt\u0131r.  \nBu  madde,  a\u015fa\u011f\u0131daki  belirtilen  koruma  \u00f6nlemlerinden  biri  veya  daha  fazlas\u0131n\u0131  i\u00e7eren  bir \ndevreden beslenen bir prize uygulanmaz : \n (i)  SELV vas\u0131tas\u0131yla koruma. (Madde 42-b'ye bak\u0131n\u0131z.) \n(ii)  Elektriksel ay\u0131rma yoluyla koruma. (Madde 44-f ve 44-f-2'ye bak\u0131n\u0131z.)  \n(iii)  Azalt\u0131lm\u0131\u015f al\u00e7ak gerilim sistemleri ve otomatik kesme  yoluyla koruma. \n2-   Madde  52-e-1\u2019de  (i)\u2019den,  (iii)\u2019ye  kadar  tan\u0131mlanan  bir  veya  daha  fazla  koruma  tedbirinin \nburada bahsedilen ilgili y\u00f6netmelik maddeleri ile uyumlu bir \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 durumlar \nd\u0131\u015f\u0131nda;  d\u0131\u015far\u0131da  kullan\u0131labilir  ta\u015f\u0131nabilir  cihazlar\u0131  besleyen,  32  A  veya  daha  az  bir  ak\u0131m \nta\u015f\u0131ma kapasitesine sahip b\u00fck\u00fclgen kablo veya kordon vas\u0131tas\u0131yla ba\u011flanm\u0131\u015f olan bir devre, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f247\nMadde  43-f-2  (ii)'  de  tan\u0131mlanan  karakteristiklere  sahip  bir art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  vas\u0131tas\u0131yla, \ndo\u011frudan dokunma riskini azaltmak \u00fczere ek korumayla donat\u0131lacakt\u0131r. \n52f - Hata ak\u0131m\u0131 koruma cihazlar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lma \u015fartlar\u0131 \nHata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131, Madde 52-d-2'nin (ii) ve (iii) \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hata \nak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 korunmayan iletkenlerde, a\u015fa\u011f\u0131daki hallerde kald\u0131r\u0131labilir.  \n(i)      Bir generat\u00f6r, transformat\u00f6r, do\u011frultucu veya bataryay\u0131 kumanda panosuyla ba\u011flayan \nbir iletken i\u00e7in.  \n(ii)  Kesintinin  tehlike  yaratabilece\u011fi  bir  \u00f6l\u00e7\u00fc  devresinde,  \u00f6rne\u011fin  ak\u0131m  trafosunun \nsekonder devresi i\u00e7in. \n(iii)  Devrenin  beklenmedik  a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n,  hata  ak\u0131m\u0131  \u015fart\u0131ndan  daha  b\u00fcy\u00fck  tehlike \nyaratabilece\u011fi yerdeki donan\u0131m\u0131 besleyen devrede.  \n(iv)  \u0130\u015fletmenin  bir  hata  ak\u0131m  cihaz\u0131  temin  etti\u011fi  ve  bu  cihaz\u0131n  ba\u015flang\u0131\u00e7la  ana  da\u011f\u0131t\u0131m \nnoktas\u0131  (hata  ak\u0131m\u0131  korumas\u0131  i\u00e7in  bu  noktadan  sonraki  tesisat\u0131n  korumas\u0131n\u0131n \nsa\u011fland\u0131\u011f\u0131  yerdeki  tesisata  ait)  aras\u0131ndaki  tesisat  k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n  korumas\u0131n\u0131  sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \nkabul etti\u011fi yerdeki tesisat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda. (\u0130\u015fletmenin izin vermesi kayd\u0131yla). \n52g - Paralel iletkenlerin hata ak\u0131m korumas\u0131  \nParalel  iletkenlerden  birinde  en  olumsuz  durumda  bir  hata  meydana  gelmesi  halinde  bu \ncihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma karakteristikleri, cihaz\u0131n etkili bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yorsa, hata ak\u0131m\u0131 \netkilerine  kar\u015f\u0131,  paralel  iletkenler  tek  bir  koruyucu  cihazla  korunabilir.  Paralel  iletkenler \naras\u0131  hata  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  payla\u015f\u0131m\u0131  hesaba  kat\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Bir  hata,  paralel  iletkenin  her  iki \nucundan da beslenebilir. \nE\u011fer tek bir  koruma cihaz\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 etkili de\u011filse, a\u015fa\u011f\u0131daki  \u00f6nlemlerden bir ya da bir \nka\u00e7\u0131 al\u0131nacakt\u0131r : \n(i)  Herhangi  bir  paralel  iletkende  hata  riskini  minimuma  indirecek  \u015fekilde,  \u00f6rne\u011fin \nmekanik  hasara  kar\u015f\u0131  koruma  yoluyla  kablo  \u00e7ekimi  yap\u0131l\u0131r  ve  iletkenler  yan\u0131c\u0131 \nmalzeme yak\u0131n\u0131na yerle\u015ftirilmez veya \n\u0130ki paralel iletken i\u00e7in, her bir paralel iletkenin besleme ucuna bir hata ak\u0131m\u0131 koruma \ncihaz\u0131 tesis edilir veya \n(ii) \n(iii)   \u0130kiden fazla iletken i\u00e7in, her bir paralel iletkenin besleme ve y\u00fck u\u00e7lar\u0131na hata ak\u0131m\u0131 \nkoruma cihazlar\u0131 tesis edilir. \n52h -  Da\u011f\u0131t\u0131m sistemleri ve devrelerin  yap\u0131s\u0131na g\u00f6re koruma \nFaz iletkenleri \n1-  Her faz iletkeni i\u00e7in bir a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m alg\u0131lama tertibat\u0131 tesis edilecektir; bu durum a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m\u0131n \nalg\u0131land\u0131\u011f\u0131 iletkenin kesintisine neden olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, bir fazdaki kesintinin tehlike veya zarar \nolu\u015fturabilece\u011fi  (\u00dc\u00e7  fazl\u0131  motorlar\u0131n  bulunmas\u0131  gibi)  yerler  d\u0131\u015f\u0131nda  di\u011fer  gerilimli \niletkenlerin kesintisi zorunlu de\u011fildir. \n2-   Bir  TT  sisteminde,  fazlar  aras\u0131  beslenen  ve  n\u00f6tr  iletkeni  bulunmayan  devre  i\u00e7in,  a\u015fa\u011f\u0131daki \n\u015fartlar\u0131n  ikisinin  de  ger\u00e7ekle\u015fmesi  ko\u015fuluyla  faz  iletkenlerinden  biri  i\u00e7in  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m \nkorumas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekmemektedir : \n(i)  Ayn\u0131 devrede veya besleme taraf\u0131nda, b\u00fct\u00fcn faz iletkenlerinin kesintisine neden olan  \nart\u0131k ak\u0131m (diferansiyel) korumas\u0131n\u0131n mevcut olmas\u0131 ve  \n(ii)    N\u00f6tr hatt\u0131 diferansiyel koruma cihazlar\u0131n\u0131n y\u00fck taraf\u0131ndaki bir suni n\u00f6tr noktas\u0131ndan \n\u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olmas\u0131. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f248\n3-    N\u00f6tr  iletkeni  olmayan  bir  IT  sisteminde,  e\u011fer  her  devrede  bir  art\u0131k  ak\u0131m  koruma  cihaz\u0131 \nmevcutsa, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck koruma cihaz\u0131 faz iletkenlerinin birinden kald\u0131r\u0131labilir.  \nN\u00f6tr iletkeni - TN veya TT sistemleri \n4-   N\u00f6tr  iletkeni  kesitinin,  faz  iletkenleriyle  en  az\u0131ndan  e\u015fit  veya  e\u015fde\u011fer  oldu\u011fu  TN  veya  TT \nsisteminin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturan bir tesisatta, n\u00f6tr iletkeni i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m alg\u0131lamas\u0131n\u0131n ve \nbuna ba\u011fl\u0131 devre kesme cihaz\u0131n\u0131n temini genellikle gerekmemektedir.  \nBununla  birlikte  bir  \u00e7ok  fazl\u0131  devrede  faz  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  harmonik  bile\u015feni  nedeniyle  n\u00f6tr \niletkeninden  ge\u00e7en  ak\u0131m\u0131n,  faz  iletkenlerinden  ge\u00e7en  ak\u0131mdan  daha  fazla  olmas\u0131  beklenen \ndurumlarda; n\u00f6tr iletkeni i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m alg\u0131lamas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \nBu  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  alg\u0131lamas\u0131  sonucunda  sadece  faz  iletkenleri  kesilecektir,  n\u00f6tr  iletkeninin  bu \nnedenle kesilmesi zorunlu de\u011fildir. \n5-   N\u00f6tr iletkeni kesitinin faz iletkenlerinden k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu TN veya TT sisteminin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 \nolu\u015fturan  bir  tesisatta,  n\u00f6tr  iletkeni  i\u00e7in  iletkenin  kesitine  uygun  bir  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  alg\u0131lamas\u0131 \nsa\u011flanacakt\u0131r.  Bu  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  alg\u0131lamas\u0131  sonucunda  sadece  faz  iletkenleri  kesilecektir,  n\u00f6tr \niletkeninin bu nedenle kesilmesi zorunlu de\u011fildir.                 \nA\u015fa\u011f\u0131daki  \u015fartlar\u0131n  t\u00fcm\u00fcn\u00fcn  ger\u00e7ekle\u015fmesi  durumunda  n\u00f6tr  iletkeni  i\u00e7in  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  \nalg\u0131lamas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekmez : \n(i)  N\u00f6tr  iletkeni  hata  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131,  devrenin  faz  iletkenlerini  koruyan  koruma  cihaz\u0131 \nvas\u0131tas\u0131yla korunmaktad\u0131r ve  \n(ii)  Normal \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131nda n\u00f6tr iletkeninden harmonikleri de i\u00e7eren ge\u00e7mesi beklenen \nmaksimum  ak\u0131m,  bu  iletkenin  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  de\u011ferinden  \u00e7ok  daha  az \nde\u011ferdedir ve  \n(iii)  N\u00f6tr iletkeni, Madde 72-b'ye uyumlu se\u00e7ilmi\u015ftir. \n6- N\u00f6tr iletkeni - IT sistemi \nN\u00f6tr  iletkeni  bulunan  devrelerde,  a\u015fa\u011f\u0131daki  (i)  veya  (ii)  \u015fartlar\u0131n\u0131n  uyguland\u0131\u011f\u0131  yerlerin \nd\u0131\u015f\u0131nda, her devrenin n\u00f6tr iletkeni i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m alg\u0131lamas\u0131 sa\u011flanacak ve bu \u015fekildeki bir \na\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  alg\u0131lamas\u0131,  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  devrenin  t\u00fcm  gerilim  alt\u0131ndaki    iletkenlerinin  (n\u00f6tr \niletkeni dahil) kesilmesini ger\u00e7ekle\u015ftirecektir.   \n(i)  \u00d6zel  olarak  n\u00f6tr  iletkeninin,  hata  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131  besleme  taraf\u0131na  yerle\u015ftirilen  bir \ntesisat \nkoruma  cihaz\u0131  vas\u0131tas\u0131yla  etkili  bi\u00e7imde  korundu\u011fu  yerde,  \u00f6rne\u011fin \nba\u015flang\u0131c\u0131nda, Madde 52-c-1 uyar\u0131nca,  \n(ii)  \u00d6zel  devrenin,  s\u00f6z  konusu  n\u00f6tr  iletkeninin  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  de\u011ferinin  0,15 \nkat\u0131n\u0131  a\u015fmayacak  \u015fekilde  beyan  art\u0131k  ak\u0131m\u0131na  sahip  (I\uf044n)  bir  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131yla \nkorundu\u011fu durumlarda; bu cihaz, n\u00f6tr iletkeni dahil s\u00f6z konusu devrenin t\u00fcm gerilimli \niletkenlerinin devresini kesecektir.  \nTABLO 4 \nHata ak\u0131m\u0131 etkilerinin hesaplanmas\u0131 ve ortak malzemeler i\u00e7in k de\u011ferleri \nBu veriler 5 saniyeye kadar olan kesintiler i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \nDaha uzun s\u00fcreler i\u00e7in kablo imalat\u00e7\u0131s\u0131na ba\u015fvurunuz. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f249\nIletken \nmalzeme \nBak\u0131r \nBak\u0131r \nYal\u0131t\u0131m maddesi \nVarsay\u0131lan \nilk s\u0131cakl\u0131k  \n\u00b0C \n70\u00b0 C termoplastik (genel ama\u00e7l\u0131 PVC) \n90\u00b0 C termoplastik (PVC) \n60\u00b0 C termoset (kau\u00e7uk) \n85\u00b0C termoset (kau\u00e7uk) \n90\u00b0C termoset \nEmprenye edilmi\u015f ka\u011f\u0131t \nMineral \n-plastik kapl\u0131 ya da insanlar\u0131n \ndokunmas\u0131na a\u00e7\u0131k \n70 \n90 \n60 \n85 \n90 \n80 \n70 (k\u0131l\u0131f) \n- \u00e7\u0131plak, insanlara veya yan\u0131c\u0131 \n105 (k\u0131l\u0131f) \nmaddeleredokunmas\u0131  engellenmi\u015f \nAl\u00fcminyum  70\u00b0 C termoplastik (genel ama\u00e7l\u0131 pvc) \n90\u00b0 C termoplastik (pvc) \n60\u00b0 C termoset  (kau\u00e7uk) \n85\u00b0C termoset(kau\u00e7uk) \n90\u00b0C termoset  \nEmprenye edilmi\u015f ka\u011f\u0131t \n70 \n90 \n60 \n85 \n90 \n80 \n\u00dcst s\u0131n\u0131r \ns\u0131cakl\u0131k \n     \u00b0C \n160\/140* \n160\/140* \n200 \n220 \n250 \n160 \n160 \n250 \n160\/140* \n160\/140* \n200 \n220 \n250 \n160 \nk           \nAs \u00bd \/mm2 \n115\/103* \n100\/86* \n141 \n134 \n143 \n108 \n115 \n135 \n76\/68* \n66\/57* \n93 \n89 \n94 \n71 \n\uf0b7 \niki adet \u00fcst s\u0131n\u0131r s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ve iki k de\u011feri verildi\u011fi yerlerde, d\u00fc\u015f\u00fck de\u011fer 300 mm2\u2019den daha \nb\u00fcy\u00fck kesit alan\u0131na sahip iletkenli kablolar\u0131 g\u00f6sterir.  \nPEN iletkeni - TN-C-S sistemi  \n7-   N\u00f6tr  iletkeni  i\u00e7in  Madde  52-h-4  ve  Madde  52-h-5'deki  ko\u015fullar,  PEN  iletkenlerine  de \nuygulan\u0131r.  A\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  cihaz\u0131  PEN  iletkeninin  devresini  kesmeyecek  ve  Madde  57-e  ile \nMadde 57-f uygulanacakt\u0131r.  \nMadde 53- A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ak\u0131m\u0131 ve hata ak\u0131m\u0131 korumas\u0131nda koordinasyon \nA\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ve hata ak\u0131m\u0131 korumas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan her bir cihaz\u0131n karakteristikleri, hata ak\u0131m\u0131 \nkoruma  cihaz\u0131  taraf\u0131ndan  ge\u00e7irilen  enerji,  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  hasarlanmadan \ndayanabilece\u011fi de\u011feri a\u015fmayacak bi\u00e7imde d\u00fczenlenecektir.  \nMotor  yolvericileri  bulunan  bir  devre  i\u00e7in,  bu  y\u00f6netmelik  TS  EN  60947-4-1  ile  belirtilen \nimalat\u00e7\u0131  firma \nkoordinasyon \ntavsiyelerine uyulmal\u0131d\u0131r. \ntipini  \u00f6ng\u00f6rmez,  konuyla \nilgili  olarak  yolverici \ni\u00e7in \nMadde 54- Besleme kayna\u011f\u0131n\u0131n karakteristikleri ile a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 \nBir  iletkenin,  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesinin,  besleme  kayna\u011f\u0131  taraf\u0131ndan  temin  edilebilecek \nak\u0131mdan daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 halinde, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olarak kabul edilir.   \nA\u015f\u0131r\u0131 gerilime kar\u015f\u0131 koruma \nMadde 55- Atmosfer kaynakl\u0131 veya anahtarlama nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlere \nkar\u015f\u0131 koruma  \n55a - Kapsam ve Konu \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f250\nMadde 55, elektrik tesislerinin, enerji da\u011f\u0131t\u0131m sistemi taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nan atmosfer  kaynakl\u0131 \nge\u00e7ici  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlere,  ve  tesisat\u0131n  i\u00e7indeki  donan\u0131m\u0131n  anahtarlanmas\u0131ndan  do\u011fan  a\u015f\u0131r\u0131 \ngerilimlere kar\u015f\u0131 korunmas\u0131na  ait esaslar\u0131 belirler.  \nTesisattaki cihazlar\u0131n; beyan darbe dayan\u0131m gerilimleri, Tablo 5\u2019de belirtilen gerekli darbe \ndayan\u0131m geriliminden d\u00fc\u015f\u00fck olmayacak \u015fekilde se\u00e7ilecektir. \u00c7e\u015fitli darbe dayanma gerilimi \nkategorilerine sahip donan\u0131m \u00f6rnekleri Tablo 6\u2019da verilmi\u015ftir.  \nDa\u011f\u0131t\u0131m  \u015febekesinin  al\u00e7ak  gerilim  hatlar\u0131na  veya  elektrik  tesisat\u0131na  do\u011frudan  d\u00fc\u015fen \ny\u0131ld\u0131r\u0131mlar hesaba kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r (d\u0131\u015f etki ko\u015fullar\u0131 AQ3). \nY\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131k  tesisi  temel  topraklama  sistemine  ve  a\u015f\u0131r\u0131  gerilime  kar\u015f\u0131  koruma  cihazlar\u0131n\u0131n \ntopraklamalar\u0131 potansiyel dengelemesine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \n55b -A\u015f\u0131r\u0131 Gerilim Koruma D\u00fczenleri \n1-  Bir  tesisat\u0131n  hava  hatt\u0131  i\u00e7ermeyen  bir  al\u00e7ak  gerilim  sistemi  taraf\u0131ndan  beslenmesi  halinde, \ndonan\u0131m\u0131n  darbe  dayan\u0131m  gerilimi  Tablo  5  ile  uyum  g\u00f6steriyorsa,  atmosfer  kaynakl\u0131  a\u015f\u0131r\u0131 \ngerilime kar\u015f\u0131 ek bir koruma gerekmez.  \nTopraklanm\u0131\u015f metal ekranl\u0131 yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenlere sahip bir as\u0131l\u0131 kablo bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ama\u00e7lar\u0131 \ndo\u011frultusunda bir yer alt\u0131 kablosu olarak kabul edilmi\u015ftir.  \n2-   Bir  tesisin,  hava  hatlar\u0131na  sahip  bir  al\u00e7ak  gerilim  \u015febekesi  taraf\u0131ndan  beslenmesi,  ya  da \ntesisin    bir  hava  hatt\u0131na  sahip  olmas\u0131  ve  AQ1  olarak  belirlenmi\u015f  olan  d\u0131\u015f  etkilerin  mevcut \nolmas\u0131  (y\u0131lda  y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131  g\u00fcn  say\u0131s\u0131n\u0131n  25\u2019e\u015fit  veya  daha  az  olmas\u0131)  halinde,  donan\u0131ma  ait \ndarbe dayan\u0131m gerilimi Tablo 5\u2019e uygun ise, atmosfer kaynakl\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlere kar\u015f\u0131 ek bir \nkoruma gerekli de\u011fildir.  \n3-   Bir  tesisin  al\u00e7ak  gerilim  hava  hatt\u0131  i\u00e7ermesi,  ya  da  al\u00e7ak  gerilim  hava  hatt\u0131  taraf\u0131ndan \nbeslenmesi halinde ve mahallin d\u0131\u015f etki (atmosfer \u015fartlar\u0131) seviyesinin AQ2 ko\u015fuluna (y\u0131lda \ny\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131  g\u00fcn  say\u0131s\u0131n\u0131n  25\u2019den  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131)  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelmesi  halinde,  atmosfer  kaynakl\u0131 \na\u015f\u0131r\u0131 gerilimlere kar\u015f\u0131 bir koruma \u00f6nlemi Madde 55-b-5\u2019e uygun olarak sa\u011flanacakt\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 \ndarbe  gerilimine  kar\u015f\u0131  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  koruma  derecesi  Tablo  5\u2019de  verilen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim \nkategorisi II\u2019den daha y\u00fcksek olmayacakt\u0131r.  \n4-   Madde  55-b-2  ve  55-b-3\u2019te  belirtilen  AQ  kriterlerine  bir  alternatif  olarak,  a\u015f\u0131r\u0131  darbe \ngerilimine kar\u015f\u0131 koruma yap\u0131lmas\u0131, bir risk de\u011ferlendirme y\u00f6ntemine dayand\u0131r\u0131labilir. \n5-  Madde  55-b-3\u2019deki  \u015fartlara  g\u00f6re,  atmosfer  kaynakl\u0131  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlere  kar\u015f\u0131  koruma,  bina \ntesisat\u0131nda: \n-  \nKategori II\u2019yi a\u015fmayan bir koruma seviyesine sahip bir darbe gerilimine kar\u015f\u0131 koruma \ncihaz\u0131 ile, ya da  \n-        A\u015f\u0131r\u0131 gerilimleri en az\u0131ndan e\u015fit oranda azaltan di\u011fer y\u00f6ntemler,  \n kullan\u0131larak yap\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f251\nTABLO 5 \nGerekli en k\u00fc\u00e7\u00fck darbe dayan\u0131m gerilimi \nEn k\u00fc\u00e7\u00fck darbe dayan\u0131m gerilimi kV \nTesisat\u0131n \nnominal gerilimi \nV \nKatagori IV \n(\u00c7ok y\u00fcksek darbe \ngerilimli cihaz) \n6 \n8 \nKatagori III \n(Y\u00fcksek darbe \ngerilimli cihaz)\n4 \nKatagori II \n(Normal darbe \ngerilimli cihaz) \n2,5 \nKatagori I \n(D\u00fc\u015f\u00fck darbe \ngerilimli cihaz) \n1,5 \n6 \n4 \n2,5 \nDe\u011ferler proje m\u00fchendisi taraf\u0131ndan belirlenecektir, ya da bilgi \nyetersizli\u011finde 400\/690 V i\u00e7in verilen de\u011ferler se\u00e7ilebilir.  \n230\/240 \n277\/480 \n400\/690 \n1000 \nKategori \nI \nII \nIII \nIV \nTABLO 6  \n\u00c7e\u015fitli darbe kategorisindeki donan\u0131mlara \u00f6rnekler \n\u00d6rnek \nGe\u00e7ici  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlere  kar\u015f\u0131  koruman\u0131n  donan\u0131m  d\u0131\u015f\u0131nda,  ya  sabit \ntesisatta  veya  sabit  tesisat  ile  donan\u0131m  aras\u0131na  ba\u011flanmas\u0131  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \nhali.  Donan\u0131m  \u00f6rnekleri  ge\u00e7ici  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimleri  s\u0131n\u0131rlama  \u00f6nlemi  al\u0131nan \ndevrelere  ba\u011flanmalar\u0131  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  ev  gere\u00e7leri,  ta\u015f\u0131nabilir  aletler  ve \nbenzeri y\u00fckler gibi cihazd\u0131r.  \nSabit  elektrik  tesisat\u0131na  ba\u011flanmas\u0131  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen,  koruma  d\u00fczenleri \ndonan\u0131m\u0131n  i\u00e7inde  veya  \u00fczerinde  olan  ev  gere\u00e7leri,  ta\u015f\u0131nabilir  aletler  ve \nbenzeri y\u00fckler gibi donan\u0131md\u0131r.  \nSabit elektrik tesisat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan cihazlarla, y\u00fcksek derecede her \nan  kullan\u0131labilir  olmas\u0131  beklenen  di\u011fer  cihazlar;  \u00f6rne\u011fin  da\u011f\u0131t\u0131m \npanolar\u0131,  kesiciler,  hat  sistemleri,  end\u00fcstride  kullan\u0131lan  cihazlar,  sabit \nmotorlar gibi tesisata sabit \u015fekilde ba\u011fl\u0131 cihazlar.  \nElektrik \u00f6l\u00e7\u00fc cihazlar\u0131, primer a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m cihaz\u0131, dalgal\u0131l\u0131k kontrol \u00fcnitesi \ngibi,  ana  da\u011f\u0131t\u0131m  panosundan  \u00f6nceki  elektrik tesisinin  bulundu\u011fu  yerin \nba\u015flang\u0131c\u0131nda veya yak\u0131n \u00e7evresinde kullan\u0131lacak cihazlar.  \n6- \nTalep  edilmesi,  ya  da  \u00f6zellikle  belirtilmesi  halinde,  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim  koruma  cihaz\u0131,  tesisin \nba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n\u0131na yerle\u015ftirilecektir.  \nMadde 56-  D\u00fc\u015f\u00fck gerilime kar\u015f\u0131 koruma  \n56a-   \nGerilimin  d\u00fc\u015fmesi,  ya  da  kesilmesi  ve  ard\u0131ndan  gerilimin  geri  gelmesi  gibi  durumlar\u0131n \ntehlike yaratt\u0131\u011f\u0131 hallerde uygun \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Motor besleyen devreler i\u00e7in al\u0131nacak \n\u00f6nlemler Madde 89-c\u2019ye uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f252\n56b-   \nT\u00fcketici  ara\u00e7lar\u0131n,  ya  da  tesisin  di\u011fer  herhangi  bir  par\u00e7as\u0131n\u0131n  gerilimdeki  bir  d\u00fc\u015fmeden \ndolay\u0131 zarar g\u00f6rmesi ve bu zarar\u0131n tehlike yarataca\u011f\u0131n\u0131n tespiti halinde, a\u015fa\u011f\u0131dakilerden biri \nyap\u0131lacakt\u0131r:  \n(i)   \u00d6ng\u00f6r\u00fclen tehlikeye kar\u015f\u0131 uygun \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \n(ii)   Tesisat\u0131n  i\u015fletme  ve  bak\u0131m\u0131ndan  sorumlu  ki\u015fi,  ya  da  kuruma  dan\u0131\u015f\u0131lmak  \u00fczere, \n\u00f6ng\u00f6r\u00fclen zarar\u0131n kabul edilebilir oldu\u011fu do\u011frulanacakt\u0131r.   \n56c-   \nKoruma cihaz\u0131 taraf\u0131ndan korunan donan\u0131m\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 k\u0131sa s\u00fcreli bir gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden, \nya da gerilim kesintisinden etkilenmiyorsa, d\u00fc\u015f\u00fck gerilim koruma cihaz\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 uygun \nbir \u015fekilde geciktirilebilir.  \n56d-   \nBir  kontakt\u00f6r\u00fcn    a\u00e7mas\u0131,  ya  da  tekrar  kapamas\u0131ndaki  herhangi  bir  gecikme,  bir  kontrol \ncihaz\u0131 ya da bir koruma cihaz\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fecek ani kesmeyi engellemeyecektir. \n56e-  \nBir  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  karakteristikleri,  ilgili  T\u00fcrk  Standart\u0131nda  belirtildi\u011fi \n\u00fczere,  bu  koruma  cihaz\u0131  taraf\u0131ndan  korunan  donan\u0131m\u0131n  yolalma  ve  kullan\u0131lma  \u015fartlar\u0131na \nuygun olacakt\u0131r.  \n56f-   \nKoruma  cihaz\u0131n\u0131n  tekrar  kapanmas\u0131n\u0131n  tehlike  yaratabilece\u011fi  durumlarda,  tekrar  kapama \notomatik olmayacakt\u0131r. \nMadde 57- Ay\u0131rma ve anahtarlama  \n57a-   \nElektrik  tesisi,  ya  da  elektrikle  \u00e7al\u0131\u015fan  donan\u0131m  ve  makinelerle  ilgili  tehlikeleri  ortadan \nkald\u0131rmak,  ya  da  \u00f6nlemek  i\u00e7in  ay\u0131rma,  ya  da  anahtarlama  (a\u00e7ma-kapama)  d\u00fczenleri  temin \nedilecektir. Bu d\u00fczenler, Madde 57\u2019den Madde 60\u2019a kadar ve Madde 81\u2019in ilgili \u015fartlar\u0131na \nuygun olacakt\u0131r.  \n57b-  \nHer tesisatta, 57\u2019den 61\u2019e kadar olan maddelerle uyumlu bir ay\u0131rma ve anahtarlama d\u00fczeni, \nve  yine  ayn\u0131  \u015fekilde  Madde  57-c  taraf\u0131ndan  gerekli  g\u00f6r\u00fclen  di\u011fer  bir  anahtarlama  d\u00fczeni \n(g\u00fcvenlik  i\u00e7in)  temin  edilecektir.  \u0130\u015fletmenin,  besleme  noktas\u0131nda  57\u2019den  61\u2019e  kadar  olan \nmaddeler  ile  uyumlu  bir  anahtarlama  d\u00fczeni  temin  etmesi,  ve  bu  anahtarlama  d\u00fczeninin \ntesisat\u0131n  besleme  noktas\u0131yla,  ana  da\u011f\u0131t\u0131m  noktas\u0131  (ay\u0131rma  i\u00e7in  bir  sonraki  a\u015faman\u0131n \nsa\u011fland\u0131\u011f\u0131  yerdeki  tesisata  ait)  aras\u0131ndaki  tesisat  k\u0131sm\u0131  i\u00e7in  bir  ay\u0131rma  d\u00fczeni  olarak \nkullan\u0131labilece\u011fini kabul etmesi durumunda, bu \u015fart yerine gelmektedir.  \nMekanik bak\u0131m i\u00e7in elektriksel devrenin kesme d\u00fczeni, veya acil anahtarlama d\u00fczeni ya da \nher  ikisi,  s\u0131ras\u0131yla  Madde  59  veya  Madde  60\u2019\u0131n  uyguland\u0131\u011f\u0131  tesisat\u0131n  her  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  i\u00e7in  \nger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \nBu  g\u00f6revlerden  birden  fazlas\u0131n\u0131n  ortak  bir  cihaz  vas\u0131tas\u0131yla  ger\u00e7ekle\u015fmesi  durumunda,  bu \ncihaz\u0131n  d\u00fczen  ve  karakteristikleri  s\u00f6z  konusu  \u00e7e\u015fitli  g\u00f6revler  i\u00e7in  bu  y\u00f6netmeli\u011fin    t\u00fcm \n\u015fartlar\u0131n\u0131  yerine    getirecektir.  Fonksiyonel  anahtarlama  cihazlar\u0131  da,  yukar\u0131da  tan\u0131mlanan \nama\u00e7lar i\u00e7in, ilgili \u015fartlar\u0131 yerine getirdikleri takdirde kullan\u0131labilirler. \n57c-  \nHer  devre  ve  son  devre,  y\u00fck\u00fcn  beslenmesini  kesmek  i\u00e7in  anahtarlama  d\u00fczeniyle \ndonat\u0131lacakt\u0131r.  Bir  grup  devre,  ortak  bir  cihaz  vas\u0131tas\u0131yla  anahtarlanabilir.  Her  devre  i\u00e7in \ntesisat\u0131n  di\u011fer \nveya  g\u00fcvenlik  nedeniyle  anahtarlaman\u0131n  di\u011fer  devrelerden  ya  da \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n  \n\f253\nk\u0131s\u0131mlar\u0131ndan  ba\u011f\u0131ms\u0131z  olarak  yap\u0131lmas\u0131n\u0131n  gerekti\u011fi  yerlerde  tesisat\u0131n  di\u011fer  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  i\u00e7in; \nilave olarak b\u00f6yle bir d\u00fczen uygulanacakt\u0131r. Bu madde, tesisat ba\u015flang\u0131c\u0131yla t\u00fcketicinin ana \nanahtarlama d\u00fczeni aras\u0131ndaki k\u0131sa ba\u011flant\u0131lara uygulanmaz.  \n57d-  \nY\u00fck\u00fcn  beslemesi  n\u00f6tr  dahil  anahtarlanacaksa  (a\u00e7\u0131p  kapamak),  ay\u0131rma  i\u015flemini  sa\u011flamak \n\u00fczere,  her  bir  tesisin  ba\u015flang\u0131c\u0131na  olabildi\u011fince  yak\u0131n  bir  s\u0131ralamal\u0131  ana  anahtar,  veya \ns\u0131ralamal\u0131 devre kesici temin edilecektir.  \nAternatif  ak\u0131m  sistemleri  i\u00e7in  Madde  57-f  uygulanacakt\u0131r.  Do\u011fru  ak\u0131m  sistemleri  i\u00e7in  t\u00fcm \nkutuplar ayr\u0131lacakt\u0131r.  \nBir tesisat birden fazla kaynak taraf\u0131ndan besleniyorsa, her bir besleme kayna\u011f\u0131 i\u00e7in bir ana \nanahtar  kullan\u0131lmal\u0131  ve  bu  ana  anahtarlardan  herhangi  birini  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak  isteyen  ki\u015fileri, \ntesiste  ay\u0131rma  i\u015flemini  yapabilmek  i\u00e7in  bu  gibi  anahtarlar\u0131n  tamam\u0131n\u0131n  a\u00e7\u0131lmas\u0131  gerekti\u011fi \nhususunda  uyaracak  s\u00fcrekli  bir  uyar\u0131  levhas\u0131  sabit  ve  devaml\u0131  kalacak  konumda \nbulunacakt\u0131r. Alternatif olarak, uygun bir kilitleme sistemi de kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nMadde  57-g  ile  belirtilenler  d\u0131\u015f\u0131nda,  ne  bir  ay\u0131r\u0131c\u0131  (y\u00fck  ay\u0131r\u0131c\u0131s\u0131),  ne  de  bir  anahtar,  bir \nkoruma iletkenini, ya da bir PEN iletkenini kesmeyecektir.  \n57e-  \n57f-  \nBirle\u015ftirilmi\u015f koruma ve n\u00f6tr iletkeni ( PEN ) ayr\u0131lmayacak veya anahtarlanmayacakt\u0131r.  \nN\u00f6tr  iletkeninin  g\u00fcvenilir  olarak  toprak  potansiyelinde  oldu\u011fu  TN-S  veya  TN-C-S \nsistemlerinde  n\u00f6tr  iletkeninin  ayr\u0131lmas\u0131,  ya  da  anahtarlanmas\u0131  gerekmez.  Kuvvetli  Ak\u0131m \nTesisleri Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne uygun olarak yap\u0131lm\u0131\u015f beslemeler i\u00e7in, besleme kayna\u011f\u0131ndan gelen \nn\u00f6tr  iletkeninin  (PEN  veya  N)  topra\u011fa,  do\u011frudan  veya  uygun  bir  k\u00fc\u00e7\u00fck  diren\u00e7  \u00fczerinden \nba\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011fu dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n57g-   \nBirden  fazla  enerji  kayna\u011f\u0131ndan  beslenen  bir  tesisatta,  enerji  kaynaklar\u0131ndan  birinin \ntopraklamas\u0131n\u0131n, di\u011fer kaynaklar\u0131n topraklamalar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 gereken ve herhangi \nbir  anda  birden  fazla  topraklaman\u0131n  yap\u0131lamamas\u0131n\u0131n  garanti  edilmesini  gerektiren \ndurumlarda,  n\u00f6tr  noktas\u0131  ile  topraklama  d\u00fczeni  aras\u0131na  bir  anahtar  ba\u011flanabilir.  Bu \nanahtar\u0131n, ilgili kayna\u011f\u0131n n\u00f6tr iletkenini ona ait faz iletkenleriyle ayn\u0131 zamanda kesmek ve \nba\u011flamak i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f tipte bir anahtar olmas\u0131 gereklidir. \n57h-   \nN\u00f6tr iletkeni ay\u0131rma noktas\u0131 bir ek yeri \u015feklinde tesis edilmi\u015f ve eri\u015filebilir bir konumda ise, \nsadece  alet  kullan\u0131larak  ayr\u0131labilmeli,  mekanik  olarak  sa\u011flam  olmal\u0131  ve  elektri\u011fin \ns\u00fcreklili\u011fini g\u00fcvenilir olarak temin edebilmelidir.  \nMadde 58- Ay\u0131rma \n58a-  \nMadde  57-f\u2019de  detayland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  olanlar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda,  her  elektrik  devresi  gerilim  alt\u0131ndaki \nbesleme iletkenlerinin her birinden ayr\u0131labilme \u00f6zelli\u011fine sahip olacakt\u0131r.  \n\u0130\u015fletme \u015fartlar\u0131 izin verdi\u011fi takdirde, bir devre grubunun ayr\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli ortak bir \nd\u00fczen tesis edilecektir. \n58b-  \nHerhangi  bir  donan\u0131m\u0131n  dikkatsiz  ya  da  kas\u0131ts\u0131z  olarak  enerjilendirilmesini  engelleyecek \n\u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n58c-   \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n    \n \n \n\f254\nBir  donan\u0131m  veya  mahfaza  biriminin  tek  bir  cihaz  taraf\u0131ndan  ayr\u0131lamayacak  gerilim \nalt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlerinin bulunmas\u0131 durumunda, bunlara ula\u015f\u0131m ger\u00e7ekle\u015fmeden \u00f6nce b\u00fct\u00fcn bu \nilgili  devrelerin  ayr\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flayan  bir  kilitleme  d\u00fczeni  kullan\u0131lmam\u0131\u015fsa,  herhangi  bir \nkimseyi gerilim alt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlere ula\u015fmadan ilgili ay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 a\u00e7mas\u0131 gerekti\u011fi hususunda \nuyarmak ama\u00e7l\u0131 bir sabit uyar\u0131 levhas\u0131 uygun bir konumda yerle\u015ftirilecektir.  \n58d-  \nTehlikenin  \u00f6nlenmesi  gereken  durumlarda,  kapasitif  ya  da  end\u00fcktif  elektrik  enerjisinin \nde\u015farj\u0131 i\u00e7in gerekli d\u00fczenler tesis edilecektir.  \n58e-  \nAy\u0131rma  i\u015flemi  i\u00e7in  kullan\u0131lan  her  bir  cihaz,  ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131  tesis  veya  devrenin  belirlenmesi  i\u00e7in, \nkonumu ile veya dayan\u0131kl\u0131 bir i\u015faretleme y\u00f6ntemi ile a\u00e7\u0131k \u015fekilde belirtilecektir. \n58f - Ay\u0131rma cihazlar\u0131n\u0131n yerle\u015fimi \n1-  Bak\u0131m i\u00e7in ay\u0131r\u0131c\u0131l\u0131 bir ana anahtarlama d\u00fczeni vas\u0131tas\u0131yla bir ay\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n bir devre kesicisiyle \nba\u011flant\u0131l\u0131  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda;  bu  ay\u0131r\u0131c\u0131  devre  kesicisiyle  kilitlenecektir  veya \nsadece yeti\u015ftirilmi\u015f ki\u015filerce \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek \u015fekilde yerle\u015ftirilecek ve\/veya korunacakt\u0131r. \n2-   \u00d6zel bir devre i\u00e7in bir ay\u0131rma cihaz\u0131n\u0131n ayr\u0131lacak donan\u0131mdan uzak bir yere yerle\u015ftirilmesi \ndurumunda,  ay\u0131rma  d\u00fczeni  a\u00e7\u0131k  pozisyonda  tutulacak  \u015fekilde  \u00f6nlem  al\u0131nacakt\u0131r.  E\u011fer  bu \n\u00f6nlem kapsam\u0131nda kilit ya da hareketli kol kullan\u0131l\u0131yorsa, bu kilit ya da kol tesisler dahilinde \nkullan\u0131lan benzer ama\u00e7l\u0131 bir di\u011feriyle de\u011fi\u015ftirilemeyecektir.  \n3-   Her motor devresi, motor ve korumalar\u0131 dahil t\u00fcm donan\u0131mlar\u0131n enerjisini kesecek bir ay\u0131r\u0131c\u0131 \ntermik-magnetik  \u015falterler  bu  maksatla \nile  donat\u0131lacakt\u0131r.  (sigortal\u0131  y\u00fck  ay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131, \nkullan\u0131labilir.)  \n4-   Al\u00e7ak gerilim de\u011ferini a\u015fan bir a\u00e7\u0131k devre gerilimine sahip elektrik de\u015farj lambas\u0131 bulunan \nher ayd\u0131nlatma tesisat\u0131 i\u00e7in; ya armat\u00fcrleri al\u00e7ak gerilim de\u011ferini a\u015fan bir gerilimle besleyen \nher  devrenin  veya  kendinden  bataryal\u0131  her  bir  armat\u00fcr\u00fcn  ayr\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flamak  \u00fczere, \na\u015fa\u011f\u0131daki d\u00fczenlerden bir ya da birka\u00e7\u0131 tesis edilecektir : \n(i)  Kendinden bataryal\u0131 armat\u00fcr \u00fczerine bir kilitleme d\u00fczeni. Normalde devre kontrol\u00fcnde \nkullan\u0131lan  anahtara  ilave  olup,  gerilim  alt\u0131ndaki  bulunan  b\u00f6l\u00fcmlere  eri\u015filmeden  \u00f6nce \nbeslemenin otomatik olarak kesilmesini sa\u011flayacak \u015fekilde uygulanacakt\u0131r.  \n(ii)  Etkili  bir  armat\u00fcr  i\u00e7  d\u00fczeni;  normalde  devre  kontrol\u00fcnde  kullan\u0131lan  anahtara  ilave \nolup,  devrenin  kaynaktan  ayr\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flanmak  i\u00e7in  kullan\u0131lacakt\u0131r.(acil  durum \nayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri i\u00e7in) \n(iii)  Kilit ya da hareketli kolu bulunan bir anahtar, veya kilitlenebilir bir da\u011f\u0131t\u0131m tablosu; \nher iki durum da Madde 58-f-2 ile uyumlu olacakt\u0131r.  \nMadde 59- Mekanik bak\u0131m i\u00e7in a\u00e7ma   \n59a-  \nMekanik  bak\u0131m\u0131n,  yanma  riski  ya  da  mekanik  hareketten  kaynaklanan  yaralanma  riski \nta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 hallerde mekanik bak\u0131m i\u00e7in bir devre kesme d\u00fczeni kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n59b-  \nMekanik bak\u0131m i\u00e7in devreyi kesmekte kullan\u0131lan her bir cihaz bak\u0131m yap\u0131lan yer civar\u0131nda \nyerle\u015ftirilmeli ve gerekli olan yerlerde dayan\u0131kl\u0131 bir i\u015faret ile belirlenmelidir.  \n59c-  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f255\nAnahtarlama  d\u00fczeni,  bu  bak\u0131m  i\u015fini  yapan  herhangi  birinin  s\u00fcrekli  olarak  kontrol\u00fc  alt\u0131nda \nde\u011fil  ise,  donan\u0131m\u0131n  mekanik  bak\u0131m  s\u0131ras\u0131nda  dikkatsizlikle  ya  da  kas\u0131ts\u0131z  olarak  tekrar \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u00fczere uyar\u0131lar\u0131n yap\u0131labilece\u011fi uygun \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \nMadde 60- Acil anahtarlama  \n60a-  \nTehlikeyi \u00f6nleme ya da ortadan kald\u0131rma amac\u0131yla, enerji kayna\u011f\u0131ndan ani olarak ayr\u0131lmas\u0131 \ngerekli olan tesise ait her k\u0131s\u0131m i\u00e7in bir acil anahtarlama d\u00fczeni kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nMadde  57-f\u2019de  belirtilenin  d\u0131\u015f\u0131nda,  elektrik  \u00e7arpmas\u0131  riskinin  ortaya  \u00e7\u0131kmas\u0131  halinde,  acil \nanahtarlama d\u00fczeni gerilim alt\u0131ndaki t\u00fcm iletkenleri kesecektir.  \n60b-  \nAcil  anahtarlama  d\u00fczeni,  ilgili  besleme  iletkenleri  \u00fczerinde  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca  do\u011frudan \netkili olacak ve bu ani kesme, sadece tek bir hareketle ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. \n60c-   \nAcil anahtarlama d\u00fczenlemesi, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015fka bir tehlike \u00fcretmeyecek veya tehlikenin yok \nedilmesi i\u00e7in gerekli t\u00fcm i\u015flemleri etkilemeyecek bi\u00e7imde olacakt\u0131r. \n60d-  \nAcil  anahtarlama  i\u00e7in  kullan\u0131lan  her  d\u00fczen  kolayca  eri\u015filebilir  olacak  ve  kal\u0131c\u0131  bi\u00e7imde \ni\u015faretlenecektir.  \n60e-  \n60f-  \nHer acil anahtarlama cihaz\u0131 i\u00e7in tesislerde; acil durumlarda cihaza eri\u015fim engellenmeyecek \n\u015fekilde d\u00fczenleme yap\u0131lacakt\u0131r. \nElektrikle  tahrik  edilen  donan\u0131m\u0131n  mekanik  hareketinin  tehlikeyi  artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131  yerlerde  acil \ndurdurma d\u00fczeni bulunacakt\u0131r.  \n1-   Bu  acil  durdurma  d\u00fczeni  kolayca  eri\u015filebilir  ve  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir  olacakt\u0131r.  Makineyi  devreye \nalmak \u00fczere birden fazla d\u00fczenin bulundu\u011fu ve beklenmedik tekrar yol vermenin tehlikeye \nneden olabilece\u011fi yerlerde, b\u00f6yle bir yol vermeyi \u00f6nlemek \u00fczere \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n2-   Acil  durdurma  d\u00fczeninin  gereksiz  yere  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan  ilave  tehlikelerin  do\u011fabilece\u011fi \ntalimat  verilmi\u015f  ki\u015filerin \nhallerde,  anahtarlama  d\u00fczeni  yaln\u0131zca  yeti\u015ftirilmi\u015f  ve \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilece\u011fi \u015fekilde d\u00fczenlenmelidir.   \nG\u00fcvenlik anahtarlamas\u0131 i\u00e7in di\u011fer \u015fartlar \n60g-  \nNormal kullan\u0131mda tehlikeye neden olabilen ve besleme kayna\u011f\u0131na Madde 81-e-4 uyar\u0131nca \nfi\u015f  ve  priz  vas\u0131tas\u0131ndan  ba\u015fka  bir  yolla  ba\u011flanan;  her  sabitlenmi\u015f  veya  kolayca  yeri \nde\u011fi\u015ftirilemeyen  elektrikli  cihazlar,  y\u00fck\u00fc  besleme  kayna\u011f\u0131ndan  ay\u0131ran  bir  tertibatla \ndonat\u0131lacakt\u0131r.  \nY\u00fck\u00fc  kesme  d\u00fczenin  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131,  kullan\u0131c\u0131y\u0131 \ntehlikeye  maruz  b\u0131rakmayacak  yerde \nbulunacakt\u0131r.  Bu  d\u00fczen  cihaza  dahil  edilebilece\u011fi  gibi,  e\u011fer  cihaz\u0131n  d\u0131\u015f\u0131ndaysa,  kolay \neri\u015filebilir bir yerde bulunacakt\u0131r. Bu \u015fekildeki iki veya daha fazla cihaz\u0131n ayn\u0131 odaya tesis \nedilmesi durumunda, t\u00fcm cihazlar\u0131 kontrol etmek \u00fczere bir adet kesme d\u00fczeni kullan\u0131labilir.  \n60h-  \nA\u015fa\u011f\u0131daki tesisatlar\u0131 besleyen al\u00e7ak gerilim devresinde, itfaiyeci anahtar\u0131 bulunacakt\u0131r: \n(i)  Al\u00e7ak  gerilim  de\u011ferini  a\u015fan  bir  gerilimde  \u00e7al\u0131\u015fan  bina  d\u0131\u015f\u0131nda  bulunan    elektrik \ntesisatlar\u0131 ve \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f256\n60i-  \n60j-  \n(ii)  Al\u00e7ak  gerilim  de\u011ferini  a\u015fan  bir  gerilimde  \u00e7al\u0131\u015fan  bina  i\u00e7indeki    de\u015farj  lambal\u0131 \nayd\u0131nlatma tesisatlar\u0131. \nBu y\u00f6netmeli\u011fin amac\u0131na uygun olarak, \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir market, pasaj veya al\u0131\u015fveri\u015f merkezi \nbir  bina  d\u0131\u015f\u0131  tesisat  olarak  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde  tutulmaktad\u0131r.  Sergiler  i\u00e7in  kullan\u0131lan  bir  binadaki \nge\u00e7ici tesisat, bina d\u0131\u015f\u0131 bir tesisat olarak de\u011ferlendirilmeyecektir. \nBu \u015fart, anma de\u011feri 100 W' \u0131 ge\u00e7meyen ve kolay eri\u015filebilen bir prizden beslenen ta\u015f\u0131nabilir \nbir de\u015farj lambal\u0131 ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fcne veya bir i\u015faret levhas\u0131na uygulanmaz.  \nTek bir yap\u0131da Madde 60-h'\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 her d\u0131\u015f tesisat, tek bir itfaiyeci anahtar\u0131yla, uygun \nyerlerden kumanda edilecektir. Benzer \u015fekilde, tek bir yap\u0131da Madde 60-h 'nin kapsad\u0131\u011f\u0131 her \ni\u00e7  tesisat,  d\u0131\u015f  tesisatta  kullan\u0131landan  ba\u011f\u0131ms\u0131z  tek  bir  itfaiyeci  anahtar\u0131yla  kumanda \nedilecektir.  \nMadde 60-h ile uyumlu olarak temin edilen her bir itfaiyeci anahtar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki (i)\u2019 den (iv)'e \nkadarki  maddelerin  t\u00fcm  ilgili  \u015fartlar\u0131yla  ve  yerel  yang\u0131n  idaresinin  her  \u015fart\u0131yla  uyumlu \nolacakt\u0131r: \n(i)  Bina d\u0131\u015f\u0131 bir tesisat i\u00e7in, anahtar bina d\u0131\u015f\u0131nda ve ilgili cihazlar\u0131n biti\u015fi\u011finde bulunacak, \nya  da  alternatif  olarak  anahtar\u0131n  durumunu  g\u00f6steren  bir  i\u015faret  levhas\u0131  cihazlar\u0131n \nbiti\u015fi\u011fine  yerle\u015ftirilecek  ve  bir  levha  da  anahtar\u0131n,  onun  kolayca  ay\u0131rt  edilebilece\u011fi \nkadar yak\u0131n\u0131na  konulacakt\u0131r.  \n(ii)  Bina  i\u00e7indeki  tesisat  i\u00e7in,  anahtar  binan\u0131n  ana  giri\u015finde  veya  yerel  yang\u0131n  idaresince \nkabul edilen bir ba\u015fka yerde bulunacakt\u0131r. \n(iii)  Anahtar, itfaiyecilerin kolayca eri\u015febilece\u011fi g\u00f6ze \u00e7arpan bir yere yerle\u015ftirilecek olup, \nyerel itfaiye idaresince kabul edilen durumlar haricinde; anahtar y\u00fcksekli\u011fi, anahtar\u0131n  \nmerkezinden 2,75 m mesafeyi a\u015fmayacak \u015fekilde yerle\u015ftirilecektir. \n(iv)  Herhangi bir binaya birden fazla anahtar tesis edildi\u011finde, her anahtar kontrol etmekte \noldu\u011fu  tesisat  ya  da  tesisat  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  belirleyecek  \u015fekilde  belirgin  bir  bi\u00e7imde \ni\u015faretlenecektir.  \nMadde 61- \u0130\u015flevsel anahtarlama (Kontrol-kumanda-fonksiyon)  \n61a- Genel \n1- \n2- \n3- \nTesisin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kontrol\u00fc gerekebilen her bir devre b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in \nbir i\u015flevsel anahtarlama d\u00fczeni bulunacakt\u0131r.  \n\u0130\u015flevsel  anahtarlama  d\u00fczenlerinin  bir  devrenin  gerilim  alt\u0131ndaki  t\u00fcm  iletkenlerini  kontrol \netmesi gerekmez.  \nBir anahtarlama d\u00fczeni, n\u00f6tr iletkenine tek ba\u015f\u0131na yerle\u015ftirilemez. \nT\u00fcm ak\u0131m kullanan ve kontrol gerektiren donan\u0131m uygun bir i\u015flevsel anahtarlama d\u00fczeni ile \nkontrol edilecektir.  \nTek  bir  i\u015flevsel  anahtarlama  d\u00fczeni,  donan\u0131m\u0131n  ayn\u0131  anda  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  birka\u00e7 \nbirimini kontrol edebilir.  \n4-   Bu amac\u0131n \u00f6zel olarak hari\u00e7 tutuldu\u011fu d.a. kullan\u0131m\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, 16A\u2019den  b\u00fcy\u00fck olmayan bir \nfi\u015f-priz i\u015flevsel anahtarlama i\u00e7in kullan\u0131labilir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f257\n5-   Farkl\u0131  besleme  kaynaklar\u0131  aras\u0131nda  kaynak  transferini  sa\u011flayan  i\u015flevsel  anahtarlama \nd\u00fczenleri t\u00fcm gerilimli iletkenleri anahtarlayacak ve tesisin \u00f6zellikle bu amaca uygun olarak \ntasar\u0131mlanmam\u0131\u015f \nparalel \nbesleme \nba\u011flayamayacakt\u0131r.  \nkaynaklar\u0131n\u0131 \nbirbirleri \nhalinde, \nolmas\u0131 \nile \nFarkl\u0131  besleme  kaynaklar\u0131n\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131  halinde,  tasar\u0131m  \u00f6zellikle  bu  t\u00fcr  bir  ay\u0131r\u0131m\u0131 \ngerektirmiyorsa, PEN, ya da koruma iletkenlerinin ayr\u0131lmas\u0131 i\u00e7in herhangi bir d\u00fczene gerek \nyoktur.  \n61b- Kontrol Devreleri (yard\u0131mc\u0131 devreler) \nKontrol  devreleri,  kontrol  edilen  donan\u0131m\u0131n  yanl\u0131\u015f  i\u015flemesine  (\u00f6rne\u011fin  kas\u0131ts\u0131z  \u00e7al\u0131\u015fma  ) \nneden  olabilecek  kontrol  devresi  ile  di\u011fer  iletken  par\u00e7alar  aras\u0131ndaki  bir  hataya  yol \na\u00e7abilecek tehlikeleri s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in tasarlanacak, d\u00fczenlenecek ve korunacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f258\nB\u00d6L\u00dcM  7 \nD\u0131\u015f Etkilerle   Olu\u015fan Tehlikelere Kar\u015f\u0131 Koruma \u00d6nlemlerinin Se\u00e7imi \nMadde 62- Yang\u0131n tehlikesi bulunan alanlarda al\u0131nacak \u00f6nlemler \n62a- Genel \n1-  Bu  maddenin  ko\u015fullar\u0131,  Madde  45\u2019den  Madde  48e  kadar,  ve  Madde  75  de  bildirilen \nko\u015fullara ilavedir.  \nBu b\u00f6l\u00fcm,  \n(i)   \u0130\u015flenmi\u015f ya da depolanm\u0131\u015f malzemelerin (\u00f6rne\u011fin yan\u0131c\u0131 malzemelerin \u00fcretimi, i\u015flemesi \nveya  depolanmas\u0131;  ambarlarda,  marangozhanelerde,  ka\u011f\u0131t, \ntekstil  ve  benzeri \nfabrikalardaki gibi toz ve fiber benzeri maddelerin toplanmas\u0131 gibi) niteli\u011fi nedeniyle \nolu\u015fan yang\u0131n tehlikesinin bulundu\u011fu b\u00f6lgelerdeki tesisatlara, \n(ii)     Yan\u0131c\u0131 malzemelerle in\u015fa edilen alanlardaki tesisatlara, \nuygulan\u0131r. \nElektriksel cihazlar, normal \u00e7al\u0131\u015fmadaki s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ve bir hata durumunda \u00f6nceden bilinebilen \ns\u0131cakl\u0131k  y\u00fckselmesi,  d\u0131\u015f  etkiler  hesaba  kat\u0131larak  olas\u0131  bir  yang\u0131na  sebebiyet  vermeyecek \n\u015fekilde  se\u00e7ilecek  ve  montaj\u0131  yap\u0131lacakt\u0131r.  Ayr\u0131ca  cihazlar\u0131n  imalat\u0131nda    \u00f6nlemler  veya \nuygulama s\u00fcrecinde al\u0131nan ilave koruma \u00f6nlemleri uygulanacakt\u0131r. \u0130lave koruma \u00f6nlemleri \ni\u00e7in Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik maddelerine bak\u0131n\u0131z. \nBu b\u00f6l\u00fcm,  \n(iii)  Patlama  tehlikesi  bulunan  alanlardaki    tesisatlar\u0131n  se\u00e7imi  ve  montaj\u0131na,  (TS  EN \n50014\u2019e bak\u0131n\u0131z) \n(iv)  Ka\u00e7\u0131\u015f yollar\u0131ndaki,  \ntesisatlara uygulanmaz. \n62b- \u0130\u015flenmi\u015f ya da depolanm\u0131\u015f malzemelerin niteli\u011fi nedeniyle olu\u015fan yang\u0131n risklerinin \nbulundu\u011fu alanlar \n1- \nElektrik  donan\u0131mlar\u0131n\u0131n  bu  alanlarda  kullan\u0131m\u0131  olabildi\u011fince  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  Cihazlar, \nMadde 62-b-2\u2018den Madde 62-b-18\u2019e kadar olan t\u00fcm maddelerin  ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.  \n2-  Yang\u0131n tehlikesi olu\u015fturmaya yeterli toz veya fiber benzeri maddelerin elektrik donan\u0131m\u0131n\u0131n \nmahfazalar\u0131 \u00fczerinde topland\u0131\u011f\u0131 durumlarda mahfazalar\u0131n Madde 62-b-18'de verilen s\u0131cakl\u0131k \nde\u011ferlerini a\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek \u015fekilde uygun \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \n3- \nElektrik donan\u0131m\u0131 bu alanlar i\u00e7in uygun olacak, ve mahfazas\u0131 da en az IP5X koruma s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n4-   S\u0131va veya beton ya da yang\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flayan bir ba\u015fka madde gibi, yan\u0131c\u0131 olmayan \nmadde  i\u00e7ersine  tam  olarak  g\u00f6m\u00fclmemi\u015f  bir  kablo,  TS  EN  50265-2.1  veya  2.2'de \ntan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde alev iletmeme \u00f6zelliklerini yerine getirecektir.  \nAlev  yay\u0131lmas\u0131  tehlikesi  y\u00fcksek  olan  alanlardaki  kablolar  (\u00f6rne\u011fin  d\u00fc\u015feyde  uzun  giden \nhatlar,  gruplanm\u0131\u015f  kablolar)  ilgili  T\u00fcrk  standart\u0131ndaki  alev  yay\u0131lma  \u00f6zellikleri  ile  ilgili \n\u015fartlar\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.  \n5-  Bu  gibi  alanlardan  ge\u00e7en  ancak  o  mahalli  beslemeyen  bir  hat  sistemi  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u015fartlara \nuygun olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f259\n(i)  Y\u00f6netmelik Madde 62-b-3 veya Madde 62-b-4' \u00fcn \u015fartlar\u0131n\u0131 yerine getirecektir,  \n(ii)  Hat  sisteminin  alev  iletme  karakteristiklerini  zay\u0131flatmayan  bir  mahfaza  i\u00e7ine \nkonulmad\u0131k\u00e7a; bu alan i\u00e7inde ek yeri bulunmayacakt\u0131r.  \n6-   Mineral yal\u0131tkanl\u0131 kablolar ve busbar kanal sistemi d\u0131\u015f\u0131nda, hat sistemleri toprak hatalar\u0131na \nkar\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde korunacakt\u0131r : \n(i)  TN  ve  TT  sistemlerinde,  Madde  79-b-4  uyar\u0131nca  beyan  art\u0131k  ak\u0131m\u0131  (I\uf044n)  300  mA'i \n(ii) \na\u015fmayan art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla ; \nIT sistemlerinde, g\u00f6rsel ve i\u015fitsel sinyaller i\u00e7eren yal\u0131t\u0131m izleme cihazlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla. \nDevrenin  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011fu  kadar  \u00e7abuk  el  ile  kesilmesini  sa\u011flamak  \u00fczere  uygun \ndenetleme  yap\u0131lmas\u0131  gereklidir.  \u0130kinci  bir  hata  durumunda,  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  koruma \ncihaz\u0131n\u0131n kesilme s\u00fcresi 5 s'yi a\u015fmayacakt\u0131r.  \n7- \nPEN  iletkeni  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  S\u00f6z  konusu  alanlardan  ge\u00e7en  hat  sistemlerine  bu  madde \nuygulanmaz.   \n8-   Her devre, kilitlenebilir bir ay\u0131r\u0131c\u0131 veya kilitlenebilir devre kesicisi vas\u0131tas\u0131yla b\u00fct\u00fcn gerilim \nalt\u0131ndaki besleme iletkenlerinden ayr\u0131lma imkan\u0131na sahip olacakt\u0131r.  \nE\u011fer  i\u015fletme  \u015fartlar\u0131  izin  verirse,  bir  devreler  grubunun  ortak  bir  d\u00fczen  vas\u0131tas\u0131yla \nayr\u0131lmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \n9-   A\u00e7\u0131kta, \u00e7\u0131plak ve gerilim alt\u0131nda iletkenler kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  \n10-  B\u00fck\u00fclgen kablo ve kordonlar,  \n(i)  A\u011f\u0131r  \u015fartlara  dayan\u0131kl\u0131  tipte,  anma  gerilimi    450\/750  V'  dan  az  olmayacak  de\u011ferde \nveya  \n(ii)  Mekanik hasara kar\u015f\u0131 uygun bi\u00e7imde korunmu\u015f, \nyap\u0131da olacaklard\u0131r. \n11-   Otomatik  veya  uzaktan kumandal\u0131  olan  ya  da  s\u00fcrekli  olarak  denetlenmeyen  motorlar,  a\u015f\u0131r\u0131 \ns\u0131cakl\u0131\u011fa  kar\u015f\u0131,  el  ile  ba\u015flang\u0131\u00e7  konumuna  getirme  d\u00fczenli  bir  koruma  cihaz\u0131yla \nkorunacakt\u0131r.  Y\u0131ld\u0131z  -  \u00fc\u00e7gen  yol  vericili  motorlar,  hem  y\u0131ld\u0131z  hem  de  \u00fc\u00e7gen  ba\u011flant\u0131 \ndurumlar\u0131 i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 korunacaklard\u0131r.  \n12-   Toz  ve  fiber  gibi  maddelerin  varl\u0131\u011f\u0131  sebebiyle  yang\u0131n  tehlikelerinin  olabilece\u011fi  yerlerde, \nsadece  TS  EN  60598-2-24'e  uyumlu  olarak  y\u00fczey  s\u0131cakl\u0131kl\u0131\u011f\u0131  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  armat\u00fcrler \nkullan\u0131lacakt\u0131r.  \n13-   \u0130malat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan  ba\u015fka  bir  tavsiyede  bulunulmad\u0131k\u00e7a,  spot  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri  ve \nprojekt\u00f6rler, yan\u0131c\u0131 maddelerden a\u015fa\u011f\u0131daki minimum a\u00e7\u0131kl\u0131klarla tesis edileceklerdir : \n100 W'a kadar anma de\u011fer - 0,5 m. \n(i) \n(ii)  100 W' tan 300 W'a kadarki anma de\u011fer - 0,8 m. \n(iii)    300 W' tan 500 W'a kadarki anma de\u011fer - 1,0 m. \n14-   Ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc, i\u00e7indeki lambalar\u0131n armat\u00fcrden d\u00fc\u015fmesini \u00f6nleyecek tipte olacakt\u0131r.  \n15-   Is\u0131tma  elemanlar\u0131n\u0131  i\u00e7eren  \u0131s\u0131tma  ve  havaland\u0131rma  sistemlerinin  tesis  edildi\u011fi  yerlerde, \nhavan\u0131n  toz  veya  fiber  i\u00e7eri\u011fi  ve  havan\u0131n  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131  bir  yang\u0131n  tehlikesi  olu\u015fturmayacakt\u0131r. \nMadde  48-a  ile  uyumlu  s\u0131cakl\u0131k  s\u0131n\u0131rlama  cihazlar\u0131nda  el  ile  ba\u015flang\u0131\u00e7  konumuna  getirme \nd\u00fczeni ( manuel reset) bulunacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f260\n16-   Elektrikli  \u0131s\u0131tma  cihazlar\u0131  sabitlenecektir.  Bir  \u0131s\u0131tma  cihaz\u0131n\u0131n  yan\u0131c\u0131  maddeler  yak\u0131n\u0131na \ntutu\u015fmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  \u00fczere  korkuluklar \nmonte  edildi\u011fi  yerde,  yan\u0131c\u0131  maddelerin \nkonulacakt\u0131r.  \n17-   Is\u0131  depolama  cihazlar\u0131,  yan\u0131c\u0131  toz  ve\/veya  fiberlerin  tutu\u015fmas\u0131n\u0131  \u0131s\u0131  depolama  h\u00fccresi \nvas\u0131tas\u0131yla \u00f6nleyen tipte olacakt\u0131r. (K\u0131zg\u0131n ya\u011f tanklar\u0131 ... gibi) \n18-   Is\u0131t\u0131c\u0131  ve  diren\u00e7  gibi  donan\u0131mlar\u0131n  mahfazalar\u0131,  a\u015fa\u011f\u0131dakilerden  daha  y\u00fcksek  y\u00fczey \ns\u0131cakl\u0131klar\u0131na ula\u015fmayacakt\u0131r : \n(i)  Normal ko\u015fullar alt\u0131nda 90 oC ve  \n(ii)  Hata ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda 115 oC. \n62c- Yan\u0131c\u0131 malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131 elemanlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu alanlar \n1-        Bir  yan\u0131c\u0131  duvar  i\u00e7inde  veya  \u00fczerinde  montaj\u0131  yap\u0131lan  elektrik  tesisat  kutular\u0131  ve  da\u011f\u0131t\u0131m \ntablolar\u0131  gibi  bir  elektriksel  donan\u0131m,  mahfaza  s\u0131cakl\u0131k  y\u00fckselmesi  hakk\u0131ndaki  ilgili \nstandartla uyumlu olacakt\u0131r. (TS EN \/IEC 60439-1,2,3,4,5\u00ea bak\u0131n\u0131z.) \n2-   Madde  62-c-1 ile uyumlu olmayan elektriksel donan\u0131m, uygun kal\u0131nl\u0131ktaki bir alev almayan \nmalzeme  ile  mahfaza  i\u00e7ine  al\u0131nacakt\u0131r.  Malzeme  \u00fczerinde  elektrik  donan\u0131m\u0131ndan  yay\u0131lan \n\u0131s\u0131n\u0131n etkisi de hesaba kat\u0131lacakt\u0131r.  \n3-   Kablo ve kordonlar, TS EN 50265-2.1 veya 2.2' nin \u015fartlar\u0131yla uyumlu olacaklard\u0131r.  \n4-   Boru ve kanal sistemleri, s\u0131ras\u0131yla TS EN 50086-1 ve TS EN 50085-1'lerle uyumlu olacak, \nve bu standartlar dahilindeki yang\u0131n dayan\u0131kl\u0131l\u0131k deneylerini yerine getireceklerdir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f261\nB\u00d6L\u00dcM 8 \nDonan\u0131m\u0131n   Se\u00e7imi ve Montaj\u0131 \nMadde 63- Genel \nBu  b\u00f6l\u00fcm  donan\u0131m\u0131n  se\u00e7imini  ve  koruma  i\u00e7in  g\u00fcvenlik  \u00f6nlemlerine  uygun  donan\u0131m\u0131n \nmontaj\u0131n\u0131,  tesisat\u0131n  uygun  kullan\u0131m\u0131  i\u00e7in  gerekli  kurallar\u0131  ve  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  d\u0131\u015f  etkilerin \nkurallar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Donan\u0131m\u0131 olu\u015fturan  her  bir  birim y\u00f6netmeli\u011fin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve  ilgili di\u011fer  \nb\u00f6l\u00fcmleri ile uyumlu \u015fekilde se\u00e7ilecek ve montaj\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r.  \nMadde 64- Standartlara uygunluk \n64a-  \nEnerji  ve  Tabii  Kaynaklar  Bakanl\u0131\u011f\u0131nca  haz\u0131rlanm\u0131\u015f  olan  bu  konuya  ait  y\u00f6netmeliklerin \nh\u00fck\u00fcmlerine ve Madde 1\u2019de bildirildi\u011fi \u015fekilde ilgili T\u00fcrk Standartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \n64b-  \nT\u00fcrk  Standart\u0131  ya  da  di\u011fer  standartlar\u0131n  kapsam\u0131  d\u0131\u015f\u0131nda  donan\u0131m  kullan\u0131l\u0131rsa  veya  bu \ndonan\u0131m  standart  kapsam\u0131  d\u0131\u015f\u0131nda  kullan\u0131l\u0131rsa;  tasar\u0131mc\u0131  ya  da  tesisle  ilgili  sorumlu \nm\u00fchendis  cihazlar\u0131n  y\u00f6netmelik  maddelerinde  belirtilen  g\u00fcvenlik  kurallar\u0131yla  uyumlu \noldu\u011funu onaylayacakt\u0131r.  \nMadde 65- \u00c7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 ve d\u0131\u015f etkiler \n65a - Gerilim  \nDonan\u0131m\u0131  olu\u015fturan  her  bir  birim,  tesisin  t\u00fcm\u00fcn\u00fcn  ya  da  ilgili  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  anma \n(nominal)  gerilimine  (Un)    uygun  olmal\u0131d\u0131r,  gerekirse  normal  i\u015fletmede  olu\u015fabilecek    en \ny\u00fcksek ve\/veya en d\u00fc\u015f\u00fck gerilim g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. IT sistemde, donan\u0131m fazlar aras\u0131 \nanma (nominal) gerilimine g\u00f6re yal\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n65b - Ak\u0131m \nDonan\u0131m\u0131 olu\u015fturan her bir birim i\u00e7in ak\u0131m,  \n(i)   Kapasitif ve end\u00fcktif etkiler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak tasar\u0131m ak\u0131m\u0131 (Ib) ve  \n(ii)    Normal  olmayan  ko\u015fullarda  belli  s\u00fcrelerde  ge\u00e7en  ak\u0131m,  ilgili  koruma  cihaz\u0131n\u0131n \nkarakteristikleri ile s\u0131n\u0131rlanacakt\u0131r. \nAnahtarlama  cihazlar\u0131,  koruma  cihazlar\u0131,  yard\u0131mc\u0131  malzemeler  ve  di\u011fer  tipteki  cihazlar; \ndonan\u0131m\u0131n imalat\u00e7\u0131s\u0131, donan\u0131m\u0131n\u0131n bu gibi \u015fartlara uygun oldu\u011funu onaylamad\u0131k\u00e7a, normal \ni\u015fletme s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 700 C\u2019\u0131 a\u015fmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen iletkenler ile ba\u011flanamaz. \n65c - Frekans  \nDonan\u0131m\u0131n karakteristi\u011fine frekans\u0131n etkisi varsa; donan\u0131m\u0131n beyan frekans\u0131, ilgili besleme \ndevresinin  anma (nominal) frekans\u0131yla uyumlu olacakt\u0131r.     \n65d - G\u00fc\u00e7  \nDonan\u0131m\u0131n  g\u00fc\u00e7  karakteristiklerine  g\u00f6re  se\u00e7ilen  donan\u0131m\u0131n  her  bir  par\u00e7as\u0131,  donan\u0131mdan \nistenen fonksiyona uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n   \n    \n \n \n \n\f262\n65e - Uyumluluk  \nDonan\u0131m\u0131n her bir birimi, ne kendinde ne de di\u011fer donan\u0131mda zararl\u0131 etkiler olu\u015fturmayacak \nve anahtarlama i\u015flemlerini de i\u00e7eren normal i\u015fletmede, besleme kayna\u011f\u0131na zarar vermeyecek \n\u015fekilde se\u00e7ilecek ve montaj\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \n65f - D\u0131\u015f etkiler \n1-   Donan\u0131m\u0131n  her  bir  birimi,  kullan\u0131laca\u011f\u0131  yerle\u015fime  uygun  tasarlanmal\u0131  veya  tesisat\u0131n \nyap\u0131l\u0131\u015f\u0131nda  B\u00f6l\u00fcm  13\u2019deki  deney  kurallar\u0131n\u0131  da  i\u00e7eren  kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmas\u0131  muhtemel  \u015fartlar\u0131 \ndikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n\u015eayet  donan\u0131m  yap\u0131s\u0131  nedeniyle  fiziksel  yerle\u015fiminden  dolay\u0131  d\u0131\u015f  etkilere  kar\u015f\u0131  uygun  \nkarakteristiklere  sahip  de\u011filse;  donan\u0131m\u0131n  montaj\u0131na  uygun  ek  koruma  sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Bu \n\u015fekilde yap\u0131lan koruma, donan\u0131m\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 olumsuz etkilemeyecektir.  \n2-   Farkl\u0131  d\u0131\u015f  etkilerin  ayn\u0131  zamanda  meydana  geldi\u011fi  yerlerde,  koruman\u0131n  derecesinin \nsa\u011flanmas\u0131 farkl\u0131 etkiler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n65g - Eri\u015fim \nDonan\u0131m\u0131n  her  bir  birimindeki    (  Madde  74\u2019de  eri\u015filemez  olarak  kabul  edilen  kablo  ek \nyerleri hari\u00e7) ba\u011flant\u0131ya ula\u015f\u0131m; bak\u0131m, denetim ve i\u015fletmesini kolayl\u0131kla sa\u011flayacak \u015fekilde \nd\u00fczenlenecektir.  Bu  gibi  d\u00fczenlemeler,  donan\u0131m\u0131n  bir  mahfaza  veya  kapal\u0131  b\u00f6lme  i\u00e7ine \nmonte edilmesi ile bozulmayacakt\u0131r.  \nMadde 66- \u0130\u015faretleme \n66a - Genel \n1-   Her  t\u00fcrl\u00fc  anahtarlama  ve  kontrol  d\u00fczenleri  etiket  veya  uygun  bir  di\u011fer  y\u00f6ntemle \ni\u015faretlenecektir. \nAnahtarlama ve kontrol d\u00fczeni operat\u00f6r taraf\u0131ndan g\u00f6zlenemiyorsa  ve bu bir tehlikeye yol \na\u00e7acaksa, operat\u00f6r\u00fcn g\u00f6rebilece\u011fi bir yere bir g\u00f6sterge konulacakt\u0131r.   \n2-   Hat  sistemlerinin  denetimi,  denenmesi,  bak\u0131m\u0131  ya  da  de\u011fi\u015ftirilmesi  i\u00e7in,  uygun  \u015fekilde \nd\u00fczenleme ve i\u015faretleme yap\u0131lacakt\u0131r.  \n3-   Kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k  ihtimali  olmayan  durumlar  d\u0131\u015f\u0131nda,  Bu  Y\u00f6netmelikteki  iletken  renk  kodlar\u0131na \ng\u00f6re  yap\u0131lacak  tesisat  ile  daha  \u00f6nce  yap\u0131lm\u0131\u015f  tesisatlar\u0131n  birle\u015fimlerine,  faz,  n\u00f6tr,  koruma \nhatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtecek \u015fekilde i\u015faretleme yap\u0131lacakt\u0131r. \n66b - Borular \n1-   Elektrik    borusunu,  ba\u015fka  bir  tesisata  ait    bir  boru  hatt\u0131ndan  ya  da  herhangi  bir  tesisattan \nay\u0131rt etmek gereken yerlerde, temel tan\u0131mlama rengi olarak turuncu kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.      \n66c - \u0130letkenler \n1-   Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletken ve kablolar\u0131n damarlar\u0131 \n(i)  Boya ile ve\/veya \n(ii)  Harf ve\/veya rakam ile i\u015faretlenecektir.  \n2-  Kablo ve yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenlerin her damar\u0131 u\u00e7larda ve tercihen boyunca i\u015faretlenmelidir. \n3-   Tablolar\u0131n baralar\u0131 ve iletkenleri Tablo 7 \u2018deki renk tan\u0131mlar\u0131na uyacakt\u0131r. \n4-   N\u00f6tr iletkeni yahut orta iletkenin i\u015faretlenmesinde mavi renk kullan\u0131lacakt\u0131r. \n5-   Sar\u0131  ve  ye\u015fil  renk  kombinasyonu  sadece  koruma  iletkenlerinin  tan\u0131nmas\u0131  i\u00e7in  ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, \nba\u015fka  bir  ama\u00e7  i\u00e7in  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Bu  kombinasyonda  renklerden  biri  y\u00fczeyin  en  az \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n    \n \n\f263\n%30\u2019u  ya  da  en  \u00e7ok  %70\u2019i  ile  kaplanmal\u0131d\u0131r.  Di\u011fer  renk  y\u00fczeyin  geriye  kalan\u0131n\u0131 \nkaplayacakt\u0131r. \nKoruma iletkeni olarak kullan\u0131lan \u00e7\u0131plak iletken ya da bara gerekli oldu\u011fu yerde; her birinin \ngeni\u015fli\u011fi 15 mm.\u2019den az ve 100 mm.\u2019den fazla olmayan birbirine yak\u0131n sar\u0131 ve ye\u015fil \u00e7izgiyle \ni\u015faretlenecektir (tan\u0131mlanacakt\u0131r). Bu i\u015flem iletken boyunca veya her bir b\u00f6l\u00fcm ve birim ve \nb\u00fct\u00fcn eri\u015filebilen konumlarda yap\u0131lacakt\u0131r. \n6-   Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f PEN iletkeni, iletken boyunca ye\u015fil\/sar\u0131 ve ilave olarak u\u00e7larda (klemenslerde) \na\u00e7\u0131k mavi \u015fekilde i\u015faretlenmelidir. \n7-   Di\u011fer iletkenler Tablo 7\u2019ye g\u00f6re renklendirilecektir. \n8-   Tek renk ye\u015fil ve tek renk sar\u0131 kullan\u0131lamaz. \n9-   Som iletkenlerin i\u015faretlenmesinde Tablo 7\u2019de verilen renklerle boyama veya bu renkte bant, \nmakaron, disk kullan\u0131lacakt\u0131r. \n\u0130letkenlerin harf ve\/veya numara ile i\u015faretlenmesi \n10-   Harf  yahut  numara  ile  i\u015faretleme  tek  iletkenlere  ve  grup  halindeki  iletkenlere  uygulan\u0131r. \n\u0130\u015faretleme  a\u00e7\u0131k  ve  dayan\u0131kl\u0131  olmal\u0131d\u0131r.  Harf  ve  rakamlar  yal\u0131t\u0131m  k\u0131l\u0131f\u0131  rengi  ile  kontrastl\u0131 \nolmal\u0131d\u0131r. Kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in 6 ve 9 rakamlar\u0131n\u0131n alt\u0131 \u00e7izilmelidir. \n11-   Koruma iletkenlerinin i\u015faretlenmesinde harf ve rakam kullan\u0131lamaz. \n12-   Kullan\u0131lacak alfan\u00fcmerik sistem Tablo 7\u2019de verilmi\u015ftir. \n13-   \u0130letkenler  numara  sistemi  ile  i\u015faretlendi\u011finde  (0  rakkam\u0131)  n\u00f6tr  hatt\u0131  yahut  orta  iletken  i\u00e7in \nayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n66d - \u0130\u015faretlemenin gereksiz oldu\u011fu haller \n\u0130\u015faretleme ve markalamaya a\u015fa\u011f\u0131daki hallerde gerek duyulmaz. \n(i)  Kablolar\u0131n konsantrik iletkenleri, \n(ii)  Kablolar\u0131n metal k\u0131l\u0131flar\u0131 veya z\u0131rhlar\u0131n\u0131n koruma iletkeni olarak kullan\u0131lmas\u0131 halinde, \n(iii)  Kal\u0131c\u0131 i\u015faretlemenin pratik olmad\u0131\u011f\u0131 som iletkenler,  \n(iv)  Koruma iletkeni olarak kullan\u0131lan yabanc\u0131 iletken k\u0131s\u0131mlar, \n(v)  Koruma iletkeni olarak kullan\u0131lan iletken k\u0131s\u0131mlar. \n66e - Standart olmayan renkler \nBu y\u00f6netmelikte bildirilen iletken k\u0131l\u0131f renkleri d\u0131\u015f\u0131ndaki renkte k\u0131l\u0131fl\u0131 iletkenlerle yap\u0131lm\u0131\u015f \ntesisatlar\u0131n  yenilenmesi  veya  bunlara  ilaveler  yap\u0131lmas\u0131  halinde,  ilgili  tablolara  a\u015fa\u011f\u0131daki \n\u015fekilde uyar\u0131 notu konulacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f264\nD\u0130KKAT \nBu tesisatta eski ve yeni iletken k\u0131l\u0131f renkleri kar\u0131\u015f\u0131k \nolarak bulunmaktad\u0131r. Tamir, de\u011fi\u015fiklik vb. i\u015flemler \ns\u0131ras\u0131nda b\u00fct\u00fcn iletkenlerin do\u011fru ba\u011fland\u0131\u011f\u0131na \ndikkat ediniz. \n66f -   \nKorunan  devrede  kolayca  ay\u0131rt  edilebilecek  bir  \u015fekilde  koruma  cihaz\u0131  kullan\u0131lacak  ve \ni\u015faretlenecektir. \n66g - Diagramlar (\u015eemalar)  \nOkunabilir bir diyagram ya da tablo ya da bilgi i\u00e7eren e\u015fde\u011fer bir form a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zellikleri \ng\u00f6sterecek \u015fekilde haz\u0131rlanacakt\u0131r. \n(i)    Her devrenin tipi ve yap\u0131s\u0131 (yararl\u0131 bilgiler, iletkenlerin kesiti ve say\u0131s\u0131, ba\u011flant\u0131 tipi) \nve \n(ii)  Madde  44-a-2  ile  uyum  i\u00e7in  kullan\u0131lan  y\u00f6ntem  ve  Madde  44-b-6\u2019n\u0131n  gerektirdi\u011fi \nuygun bilgiler ve \n(iii)  Koruma,  ay\u0131rma  ve  anahtarlama  ve  yerle\u015fimlerin  fonksiyonlar\u0131n\u0131  yerine  getiren  her \ncihaz\u0131n tan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in gerekli olan bilgi ve  \n(iv)   Tipik deneylerden zarar g\u00f6rebilecek herhangi bir devre veya donan\u0131m. \nYukar\u0131daki  bilgiler  bir \nbozulmayacak \u015fekilde bir kopyas\u0131 her da\u011f\u0131t\u0131m tablosunun i\u00e7ine veya yan\u0131na konulacakt\u0131r. \nlistede  verilebilir.  Da\u011f\u0131t\u0131m \ntablosuyla \nilgili  bilgilerin  \nile \nB\u00fcy\u00fck  tesislerde  tablolar\u0131n  son  durum  projesi  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu  i\u00e7ine  veya  yan\u0131na \nkonulacakt\u0131r. \nKullan\u0131lan her sembol TS EN 60617 ile uyumlu olacakt\u0131r. \n66h -  \nAralar\u0131nda (U0) faz-n\u00f6tr gerilimi 230 volt\u2019u a\u015fan anma geriliminin bulundu\u011fu ve b\u00f6yle bir \ngerilimin  normal  olarak  kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131  yerlerde;  donan\u0131m\u0131n  her  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  veya \nmahfazas\u0131n\u0131n  gerilim  alt\u0131ndaki  ula\u015f\u0131labilecek  t\u00fcm  b\u00f6l\u00fcmlerin  giri\u015flerinde  giri\u015ften  \u00f6nce  \nmevcut maksimum gerilimin a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi bir uyar\u0131 bulunacakt\u0131r. \nAyr\u0131lm\u0131\u015f olsalar da bir ki\u015fi taraf\u0131ndan ayn\u0131 anda eri\u015filebilen, aralar\u0131nda 230 volt\u2019u a\u015fan anma \ngerilimi  bulunan  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131  veya  di\u011fer  sabit  b\u00f6l\u00fcmler  ayr\u0131  mahfazalara  veya  donan\u0131m \nb\u00f6l\u00fcmlerine  yerle\u015ftirildi\u011finde;  bu  gibi  gerilim  alt\u0131ndaki  ula\u015f\u0131labilecek  t\u00fcm    b\u00f6l\u00fcmlerin \ngiri\u015flerinde  giri\u015ften  \u00f6nce  mevcut  maksimum  gerilimin  a\u00e7\u0131k\u00e7a  g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi  bir    uyar\u0131 \nbulunacakt\u0131r. \nFarkl\u0131 anma(nominal) gerilimleri bulunan anahtarlama d\u00fczenleri ve gerilim alt\u0131nda bulunan \nsabit k\u0131s\u0131mlar\u0131n, gerilim alt\u0131ndaki ula\u015f\u0131labilecek b\u00fct\u00fcn k\u0131s\u0131mlar\u0131 mevcut gerilimi g\u00f6sterecek \n\u015fekilde i\u015faretlenecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f66i -   \nMadde  58-c\u2019ye  g\u00f6re  dayan\u0131kl\u0131  bir  malzeme  ile  yap\u0131lan  uyar\u0131  notu,  b\u00fct\u00fcn  gerilim  alt\u0131nda \nbulunan b\u00f6l\u00fcmler tek bir cihaz ile ayr\u0131lam\u0131yorsa, her ay\u0131r\u0131c\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 yerle\u015ftirilmelidir. Her \nay\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n yeri kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa meydan vermeyecek \u015fekilde i\u015faretlenecektir.     \n265\nTABLO 7   \nYal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler ve kablolar i\u00e7in renk tan\u0131mlar\u0131 \nDamar\u0131n  \nfonksiyonu \nFaz \nN\u00f6tr \nKoruma \nDamar\u0131n renk veya renkleri \nKahverengi (1)* \nMavi \nSar\u0131 - ye\u015fil \nFaz \nN\u00f6tr \nKahverengi* \nMavi (2) \nFaz \nN\u00f6tr \nKoruma \nFaz \nN\u00f6tr \nKoruma \nKahverengi (3)* \nMavi (2) \nSar\u0131 - ye\u015fil \nKahverengi* gri       siyah  \nMavi (2) \nSar\u0131 - ye\u015fil \nDamar \nSay\u0131s\u0131 \n1 \n2 \n3 \n4 ya da 5 \nNotlar :  \n1- Gri, siyah olabilir. Sar\u0131, ye\u015fil, sar\u0131\/ye\u015fil, mavi hari\u00e7. \n2-   Mavi  damar  n\u00f6tr  iletken  i\u00e7ermeyen  devrede  n\u00f6trden  farkl\u0131 \nfonksiyonlar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r, bu durumda onun fonksiyonu tesisat \nesnas\u0131nda  uygun  olarak  tan\u0131mlanabilir,  mavi  damar\u0131n  koruma \niletkeni  olarak  kullan\u0131lmamas\u0131  sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  E\u011fer  mavi  damar \nba\u015fka  bir  fonksiyon  i\u00e7in  kullan\u0131l\u0131rsa,  L1,  L2,  L3  veya  di\u011fer \nkodlar uygun olan yerde kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n3-   Ye\u015fil-sar\u0131 damar bulunmayan \u00fc\u00e7 damarl\u0131 b\u00fck\u00fclgen kabloda veya \nb\u00fck\u00fclgen kordonlarda, faz iletkeni olarak kahverengi damar veya \nsiyah damar kullan\u0131labilir.  \n(*)   Kau\u00e7uk kablolarda kahverengi yerine siyah kullan\u0131lacakt\u0131r. \nMadde 67- Periyodik kontrol, deneme ve uyar\u0131lar \n67a -  \nB\u00f6l\u00fcm  13\u2019e  ve  b\u00f6l\u00fcm  14\u2019e  uygun  olarak  tamamlanm\u0131\u015f  her  tesisat\u0131n  ba\u015flang\u0131\u00e7  noktas\u0131na \nveya  g\u00f6ze  \u00e7arpan  bir  noktas\u0131na,  dayan\u0131kl\u0131  malzemelerden  yap\u0131lm\u0131\u015f  bir  uyar\u0131,  tesisin  \u00f6mr\u00fc \nboyunca kalacak \u015fekilde konulacakt\u0131r.  \nUyar\u0131 silinemez nitelikte karakterlerle yaz\u0131lacak, a\u015fa\u011f\u0131daki boyuttan daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmayacak \nve aynen a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f266\n\u00d6NEML\u0130 \nBu tesis periyodik olarak, Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri  Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne  \ng\u00f6re denetlenecek, deneyleri yap\u0131lacak ve sonu\u00e7lar\u0131 belgelenecektir. \nSon denetleme  tarihi ......................... \nBir sonraki denetleme tarihi .....................\n67b -  \nArt\u0131k  ak\u0131m  cihazlar\u0131n\u0131n  bulundu\u011fu  tesislerde  tesisin  en  g\u00f6ze  \u00e7arpan  yerine  bir  uyar\u0131 \nyerle\u015ftirilecektir.  Bu  uyar\u0131  silinemez  nitelikte,  karakterlerle  yaz\u0131lacak,  a\u015fa\u011f\u0131daki  boyuttan \ndaha k\u00fc\u00e7\u00fck olmayacak ve aynen a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi olacakt\u0131r. \n\u00d6NEML\u0130 \nBu tesis ya da par\u00e7as\u0131,  toprak hatas\u0131 meydana geldi\u011finde \nbeslemeyi otomatik olarak devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakan cihazlar ile \nkorunmaktad\u0131r. \u2018 T \u2019 ya da \u2018 Test \u2019 butonuna bas\u0131larak \u00fc\u00e7 ayda \nbir denemesi ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \nCihaz butona bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  beslemeyi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakacak ve  \ndaha sonra besleme tekrar devreye al\u0131nabilecektir. \u015eayet cihaz \nbutona bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda beslemeyi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakm\u0131yorsa, yetkili \nki\u015fiye ba\u015fvurun. \n(Cihaz\u0131n giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f u\u00e7lar\u0131 k\u0131sa devre edilemez.) \n67c -  \n 9  cm  x  2  cm  boyutunda  metal  plaka  \u00fczerinde  silinmez  \u00f6zellikte  karakterlerle    \u201cElektrik \nKoruma  Ba\u011flant\u0131s\u0131,  S\u00f6kmeyiniz\u201d  kelimeleri  bulunan  bir  etiket,  s\u00fcrekli  g\u00f6r\u00fclebilir  bir \nkonumda ve  \n(i)     Her topraklama iletkeninin topraklay\u0131c\u0131ya olan ba\u011flant\u0131 noktas\u0131  ve \n(ii)    Her potansiyel dengeleme iletkeninin a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlere olan ba\u011flant\u0131 noktas\u0131  \nve \n(iii)   Ana potansiyel dengeleme  baras\u0131ndan ana tabloya ba\u011flant\u0131 noktas\u0131, \n yak\u0131n\u0131nda tespit edilecektir. \n67d -  \nMadde  44-e\u2019ye  g\u00f6re  toprak  ba\u011flant\u0131s\u0131  olmayan  potansiyel  dengeleme  ile  koruma  ya  da \nMadde 44-f \u2019ye g\u00f6re elektriksel ay\u0131rma ile koruma kurallar\u0131n\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 yerlerde, tehlike \nuyar\u0131  notu  silinemez  nitelikte,  karakterlerle  yaz\u0131lacak,  a\u015fa\u011f\u0131daki  boyuttan  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck \nolmayacak ve aynen a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f267\n\u00d6NEML\u0130 \nBu yerdeki elektrik tesisat\u0131 ile birle\u015fen koruma ve potansiyel \ndengeleme iletkenleri TOPRA\u011eA BA\u011eLANMAMALIDIR. \nD\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmleri topraklanm\u0131\u015f cihazlar (donan\u0131m) bu alana \ntesis edilmeyecektir. \nMadde 68- Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 zararl\u0131 etkiler \n68a- Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 zararl\u0131 etkilerden korunma \n1- \nElektrik  donan\u0131m\u0131  (cihazlar\u0131),  elektrik  tesisat\u0131  ile  elektrikli  olmayan  herhangi  bir  tesisat  \naras\u0131nda herhangi bir zararl\u0131 etki olmayacak \u015fekilde se\u00e7ilecek ve montaj\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \nArkas\u0131 kapal\u0131 olmayan bir donan\u0131m, \n-     Bina y\u00fczeyine gerilim bula\u015fmas\u0131 \u00f6nlenmeden, \n-     Donan\u0131m ile yan\u0131c\u0131 bina y\u00fczeyi aras\u0131nda yang\u0131n ay\u0131rmas\u0131 sa\u011flanmadan, \nbina y\u00fczeyine monte edilmeyecektir. \nBina  y\u00fczeyinin  metal  veya  yan\u0131c\u0131  olmamas\u0131  durumunda  ek  tedbirler  gerekmez.  Bu  \u015fartlar \nger\u00e7ekle\u015fmezse,  \n-    Bina y\u00fczeyi metal ise bu y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak, metal y\u00fczey tesisat\u0131n \nkoruyucu iletkenine(PE) veya e\u015fpotansiyel ku\u015faklama iletkenine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBina  y\u00fczeyi  yan\u0131c\u0131  ise,  alevlenebilme  de\u011feri  IEC  60707\u2019ye  g\u00f6re  FH1  olan  yal\u0131tkan \nmalzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f uygun bir ara plaka ile duvardan ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n- \n2-   Farkl\u0131  tipte  ak\u0131mlar  ya  da  farkl\u0131  gerilimler  olan  donan\u0131m  genel  bir  yerde  toplanm\u0131\u015fsa \n(tablolar, ba\u011flant\u0131 kutular\u0131, kumanda tablolar\u0131 gibi), her bir tip ak\u0131ma ya da her bir gerilime \nait donan\u0131m ayr\u0131 tutulmal\u0131 ve gerekli ise ortak zararl\u0131 etkilerden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 i\u00e7in etkin olarak \nb\u00f6l\u00fcmlendirme yap\u0131larak  ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n68b- Elektromanyetik uyumluluk \n1-  Donan\u0131m\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k seviyesi, normal kullan\u0131m i\u00e7in yerine ba\u011flan\u0131rken (montaj\u0131 yap\u0131l\u0131rken) \nolu\u015fabilecek  elektromanyetik  etkiler  hesaba  kat\u0131larak  se\u00e7ilecek  ve  uygulama  i\u00e7in  gerekli \nolan  \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n  s\u00fcreklili\u011fi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacakt\u0131r.  \u00d6zel  standartlara  ya  da  TS  EN  50082\u2019e \nbak\u0131n\u0131z. \n2-   Donan\u0131m, elektriksel iletim ya da havada yay\u0131l\u0131m sonucu di\u011fer elektriksel cihazlar ile kabul \nedilemez  elektromanyetik  giri\u015fim  olu\u015fturmayacak  \u015fekilde,  yeterli  d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fckte  emisyon \nseviyesinde se\u00e7ilecektir.  E\u011fer  gerekli  olursa,  elektromanyetik  yay\u0131l\u0131m\u0131n  etkilerini  azaltmak \ni\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \u00d6zel standartlara ya da TS EN 50081\u2019e bak\u0131n\u0131z. \nMadde 69- Hat sistemlerinin tipleri \n69a - Hat sistemlerinin se\u00e7ilmesi \nKullan\u0131lan iletken veya kablo tipine  ba\u011fl\u0131 olarak, hat sisteminin tesis edilmesi metodu, d\u0131\u015f \netkiler ile ilgili \u00fcr\u00fcn standartlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, Tablo 8'e uygun olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f268\nNot:  Al\u00e7ak  gerilimde  kullan\u0131lan  her \nt\u00fcrl\u00fc  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \nStandartlar\u0131na veya harmonize standartlara uygun olacakt\u0131r.  \niletkenler  ve  kablolar  T\u00fcrk \n69b - Hat sistemlerinin montaj\u0131 \n\u0130lgili  yerle\u015fim  durumuna  ba\u011fl\u0131  olarak,  hat  sistemlerinin  tesis  edilmesi  y\u00f6ntemi,  Tablo  9'a \nuygun olmal\u0131d\u0131r.  \n69c - Hat sistemlerine \u00f6rnekler \nHat  sistemlerine  \u00f6rnekler,  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  referanslar\u0131  ile  birlikte,  Tablo  10'da \ng\u00f6sterilmi\u015ftir. Tesisat d\u00f6\u015feme \u015fekline g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri EK-A\u2019da verilmi\u015ftir.  \nNot 1:    Bu  y\u00f6netmelikte  bulunmayan  di\u011fer  hat  sistemi  tipleri,  bu  y\u00f6netmelikteki  genel \nkurallara uygun olmak \u015fart\u0131 ile kullan\u0131labilir. \nNot 2:   Tablo  10  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitelerinin  kullan\u0131labilece\u011fi  tesisat  y\u00f6ntemlerini  \nvermektedir.  \nNot 3:   Kur\u015fun,  PVC  veya  kau\u00e7uk  malzeme  k\u0131l\u0131fl\u0131,  fleksibl  olmayan  kablolar  hava  hatt\u0131 \nolarak  veya  as\u0131lm\u0131\u015f  \u015fekilde  kullan\u0131lacaksa,  bir  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131  tel  ile  kombine  edilmi\u015f \nolacak veya sert bak\u0131r iletkenlerden olu\u015facakt\u0131r. \nNot 4: Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletken ve kablo gruplar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7in Ek A\u2019ya  bak\u0131n\u0131z. \nTS  veya  harmonize  standartlara  uygun  olan  hareketli  cihazlarda  veya  ayd\u0131nlatma \ncihazlar\u0131nda  kullan\u0131lan  \u00f6zel  b\u00fck\u00fclgen  kablolarda  ve  haberle\u015fme\/g\u00fc\u00e7  iletkenleri  ile \nbirle\u015ftirilmi\u015f b\u00fck\u00fclgen kordonlarda  yukar\u0131daki \u015fart uygulanmaz.  \nYal\u0131t\u0131ml\u0131 b\u00fck\u00fclgen kablo ve b\u00fck\u00fclgen kordonlar bir b\u00fck\u00fclgen metalik z\u0131rh, \u00f6rg\u00fcl\u00fc \u015ferit veya \nekran ile m\u00fc\u015ftereken kullan\u0131labilirler. \nNot 5:   Normalde  al\u00e7ak  gerilimde  hava  hatt\u0131  olarak  kullan\u0131lan  iletkenler  d\u0131\u015f\u0131ndaki  t\u00fcm \niletkenlerin  hava  hatt\u0131  olarak  kullan\u0131lmalar\u0131  halinde,  hava  hatlar\u0131  ile  ilgili \ny\u00f6netmelik \u015fartlar\u0131na uygun olacaklard\u0131r. \nNot  6:  B\u00fck\u00fclgen  kablo  ya  da  b\u00fck\u00fclgen  iletkenler  sadece  bu  y\u00f6netmeli\u011fin  \u015fartlar\u0131n\u0131 \nkar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 takdirde sabit hat sistemi olarak \u00e7ekilecektir. \nNot 7:   Toprak i\u00e7inde ya da yap\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki i\u00e7ine girilemeyen kanallarda yaln\u0131zca yeralt\u0131 \nkablolar\u0131 kullan\u0131labilir.  \n69d - Donan\u0131ml\u0131  bara kanal sistemleri (Bus-Bar Sistemleri) \nDonan\u0131ml\u0131  bara  kanal  sistemleri  TS  EN  60439-2  (IEC  60439-2)'ye  uygun  olmal\u0131  ve \nimalat\u00e7\u0131n\u0131n talimat\u0131na uygun olarak tesis edilmelidir. Tesisat,Y\u00f6netmelik Madde 70 (Madde \n70-a-1,  Madde  70-c-3  Madde  70-h-7,  Madde  70-h-8  ve  Madde  70-h-9  hari\u00e7)  Madde  73, \nMadde 74, Madde 75, Madde 76\u2019daki kurallara uygun olacakt\u0131r. \n69e - Alternatif ak\u0131m devreleri \n\u00c7elik  z\u0131rhl\u0131  tek  damarl\u0131  kablolar  a.a.  devreleri  i\u00e7in  kullan\u0131lmazlar.  Ferromanyetik  mahfaza \ni\u00e7erisine  tesis  edilmi\u015f  a.a.  devre  iletkenleri  b\u00fct\u00fcn  faz,  varsa  n\u00f6tr  ve  toprak  iletkenleri  ayn\u0131 \nmahfaza i\u00e7erisinde bulunacak \u015fekilde yerle\u015ftirilecektir. \nB\u00f6ylesi  iletkenlerin  mahfazaya  girdi\u011fi  yerde  iletkenler  tek  ba\u015f\u0131na  ferro  metal  ile \n\u00e7evrelenmeyecek  \u015fekilde  yerle\u015ftirilir  ya  da  ak\u0131m \nind\u00fcklemesini  (eddy  ak\u0131mlar\u0131n\u0131) \nengelleyecek ba\u015fka \u015fartlar sa\u011flan\u0131r. \n Not  :    Bu  \u015fart  sa\u011flanmazsa,  end\u00fcktif  etkilerden  a\u015f\u0131r\u0131  \u0131s\u0131nma  ve  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  \nmeydana gelebilir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\fTABLO 8 \nHat Sistemlerinin Se\u00e7ilmesi \n\u0130letkenler ve \nKablolar \nTesisat Y\u00f6ntemi \nT e s p i t s i z  \nD o \u011f r u d a n  \nk r o \u015f e l i  \n\u00c7\u0131plak \u0130letkenler \n(Gerilim alt\u0131ndaki) \nT e k - Y a l \u0131 t \u0131 m l \u0131  \n\u0130 l e t k e n l e r    \nK \u0131 l \u0131 f l \u0131  \nk a b l o l a r  \n( Z \u0131 r h l \u0131  \nv e  \nm a d e n i  \ny a l \u0131 t \u0131 m l \u0131  \no l a n l a r    \nd a h i l )  \n\u00c7 o k          \nd a ma r l \u0131  \nT e k  \nd a ma r l \u0131  \n- \n- \n+ \n0 \n- \n- \n+ \n+ \nD o n a n \u0131 ml \u0131  \nk a b l o   k a n a l  \ns i s t e m i  \n( \u00e7 o k   g \u00f6 z l \u00fc  \nk a n a l ,  \nD \u00f6 \u015f e m e   i \u00e7 i  \nk a n a l )  \n- \n+ \n+ \n+ \nu\nr\no\nB\n- \n+ \n+ \n+ \nK a b l o  \nK a n a l \u0131  \nK a b l o  \nm e r d i v e n i ,  \nK a b l o  \nT a v a s \u0131 ,  \nK a b l o  \nk o n s o l l a r \u0131  \n- \n+ \n+ \n+ \n- \n- \n+ \n+ \n+       i z i n   v e r i l i r .  \n-       i z i n   v e r i l m e z .  \n0       U y g u l a n a m a z   v e y a   p r a t i k t e   n o r ma l   o l a r a k   k u l l a n \u0131 l ma z .  \n269\n  Ask\u0131 \nteli \ne\nn\ni\nr\ne\nz\n\u00fc\nr\ne\nl\nr\n\u00f6\nt\na\nl\no\nz\n\u0130\n+ \n+ \n0 \n- \n- \n+ \n0 \n+ \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n                             \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTABLO 9   \nHat Sistemlerinin Montaj\u0131 \nY e r l e \u015f i m   D u r u mu  \nT e s i s a t   Y \u00f6 n t e mi  \n270\nT e s p i t s i z  \nT e s p i t l i\nB o r u  \n4 0 , 4 6 ,  \n1 5 , 1 6  \n0  \n5 6  \n        5 6  \n7 2 , 7 3  \n5 7 , 5 8  \n0  \n3  \n1 5 , 1 6\n4 1 , 4 2  \n5 4 , 5 5  \n7 0 , 7 1  \n1 , 2 ,  \n5 9 , 6 0  \nD o n a n \u0131 m l \u0131  \nk a b l o   k a n a l  \ns i s t e mi    \n( \u00e7 o k   g \u00f6 z l \u00fc  \nk a n a l ,  \nD \u00f6 \u015f e me   i \u00e7 i  \nk a n a l )  \n-  \n0  \n-  \nK a b l o  \nK a n a l \u0131  \nK a b l o  \nme r d i v e n i ,  \nK a b l o  \nT a v a s \u0131 ,  \nK a b l o  \nk o n s o l l a r \u0131  \nr\ne\nl\nr\n\u00f6\nt\na\nl\no\nz\n\u0130\n4 3  \n3 0 , 3 1 , 3 2 ,        \n-  \n3 3 ,   3 4  \n4 4 , 4 5  \n3 0 , 3 1 , 3 2 ,        \n-  \n0  \n5 0 , 5 1 , 5 2 , 5 3  \n4 4 , 4 5  \n3 3 ,   3 4  \n-  \n0  \n-  \n-  \n  A s k \u0131  \ne\nn\ni\nr\ne\nz\n\u00fc\nt e l i  \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n8 0  \n2 0 , 2 1 ,      \n2 2 ,   2 3  \n4 , 5  \n-  \n8 0  \n0  \n0  \n6 , 7 , 8 , 9 ,  \n1 2 , 1 3 1 4  \n1 0 , 1 1  \n-  \n6 , 7 , 8 , 9  \n3 0 , 3 1 , 3 2 ,        \n3 6  \n3 3 ,   3 4  \n-  \n0  \n3 0 , 3 1 , 3 2 ,        \n3 6  \n3 5  \n3 3 ,   3 4  \n0  \n-  \n-  \nB i n a   b o \u015f l u k l a r \u0131 n a  \nK a p a l \u0131   k a b l o  \nk a n a l \u0131 n d a  \nT o p r a \u011f a   g \u00f6 m\u00fc l \u00fc  \nY a p \u0131   e l e m a n l a r \u0131    \ni \u00e7 i n e  \ny e r l e \u015f t i r i l mi \u015f  \nS \u0131 v a   \u00fc s t \u00fc   mo n t a j  \nH a v a d a   a s \u0131 l \u0131  \nS u   i \u00e7 i n d e    \n      H e r b i r   k u t u d a k i   n u m a r a l a r   T a b l o   1 0 \u2019 d a k i   r e f e r a n s   n u ma r a l a r \u0131 n \u0131   g \u00f6 s t e r i r .  \n\u0130 z i n   v e r i l m e z .  \n-  \n0   U y g u l a n a m a z   v e y a   p r a t i k t e   n o r ma l   o l a r a k   k u l l a n\u0131 l a ma z .    \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTesisat Y\u00f6ntemleri (\u00d6rnekler) \nTABLO 10 \nMadde \nNo \nTesisat Y\u00f6ntemi \nA\u00e7\u0131klama \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n Oda \n Oda \n Oda \n6                   7 \n    8                  9 \nIs\u0131  yal\u0131t\u0131ml\u0131  duvarlar\u0131n \nborular i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler  (a)  \ni\u00e7ine  yerle\u015ftirilmi\u015f \nIs\u0131  yal\u0131t\u0131ml\u0131  duvarlar\u0131n \nborular i\u00e7inde \u00e7ok damarl\u0131 kablolar (a) \ni\u00e7ine  yerle\u015ftirilmi\u015f \nIs\u0131 yal\u0131t\u0131ml\u0131 duvarlar\u0131n i\u00e7ine direkt \nyerle\u015ftirilmi\u015f \u00e7ok damarl\u0131 kablo (a) \nAh\u015fap veya kagir duvara temas eder \u015fekilde \nveya boru \u00e7ap\u0131n\u0131n 0,3 kat\u0131ndan az uzakl\u0131kta, \nboru i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler veya tek \ndamarl\u0131 kablolar \nAh\u015fap veya kagir duvar \u00fczerinde veya boru \n\u00e7ap\u0131n\u0131n 0,3 kat\u0131ndan az uzakl\u0131kta boru i\u00e7inde \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler veya \u00e7ok  damarl\u0131 kablolar \nAh\u015fap duvar \u00fczerinde, kapakl\u0131 kablo \nkanal\u0131  i\u00e7inde, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler veya \ntek damarl\u0131 kablolar. \n-    yatay d\u00f6\u015fenen (b)  \n-    dikey d\u00f6\u015fenen (b,c)  \nAh\u015fap duvar \u00fczerinde, kapakl\u0131 kablo \nkanal\u0131 i\u00e7inden, \u00e7ok damarl\u0131 kablolar. \n-    yatay d\u00f6\u015fenen (b) \n-    dikey d\u00f6\u015fenen(b,c) \n271\nAk\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesini \nbulmak i\u00e7in kullan\u0131lan \nreferans tesisat y\u00f6ntemi  \n(Ek-A\u2019ya bak\u0131n\u0131z.) \nA1 \nA2 \nA1 \nB1 \nB2 \nB1 \n(B2) (d) \n\u0130nceleme a\u015famas\u0131ndad\u0131r.\na)  Duvar\u0131n i\u00e7 y\u00fczeyinin \u0131s\u0131l ge\u00e7irgenli\u011fi en az  10W\/m2. K   \nb)  Ek-A\u2019daki B1 ve B2 tesisat y\u00f6ntemleri i\u00e7in verilen de\u011ferler tek devre i\u00e7indir. Kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 i\u00e7inde birden fazla \ndevre varsa, Tablo A.17\u2019de verilen grup azaltma fakt\u00f6r\u00fc bir i\u00e7 korkuluk veya b\u00f6lmelerin bulunmas\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilerek \nuygulan\u0131r. \nc)  Kablolar\u0131n d\u00fc\u015fey d\u00f6\u015fendi\u011fi ve havaland\u0131rman\u0131n engellendi\u011fi yerlerde dikkatli olunmal\u0131d\u0131r.  \nD\u00fc\u015fey b\u00f6l\u00fcm\u00fcn en \u00fcst k\u0131sm\u0131nda ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a artabilir. Bu husus inceleme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nd)    B2 referans tesisat y\u00f6ntemi de\u011ferleri kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n  \n      \n \n \n      \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n         \n \n                     \n              \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo 10\u2019un devam\u0131  \nMadde \nNo \nTesisat Y\u00f6ntemi \nA\u00e7\u0131klama \n272\nAk\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesini \nbulmak i\u00e7in kullan\u0131lan \nreferans tesisat y\u00f6ntemi  \n(Ek-A\u2019ya bak\u0131n\u0131z.) \n   10              11 \n       13          14 \n10 \n11 \n12 \n13 \n14 \n15 \n16 \n20 \n21 \n22 \nAs\u0131l\u0131 kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 i\u00e7inden, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  \niletkenler veya tek damarl\u0131 kablo (a)  \nAs\u0131l\u0131 kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 i\u00e7inden, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  \niletkenler veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo (a) \n\u015eekil verilmi\u015f (kal\u0131planm\u0131\u015f) malzeme i\u00e7inde \nd\u00f6\u015fenen, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler veya tek damarl\u0131 \nkablo (b)  \nDuvara montajl\u0131 kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 i\u00e7ine  \nyerle\u015ftirilmi\u015f, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler veya tek \ndamarl\u0131 kablolar \nDuvara montajl\u0131 kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 i\u00e7ine  \nyerle\u015ftirilmi\u015f, \u00e7ok damarl\u0131 kablolar \nPervaz i\u00e7indeki, boru i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler veya tek veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo (c) \n Pencere kasas\u0131 i\u00e7indeki, boru i\u00e7inde  \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler veya tek veya \u00e7ok damarl\u0131 \nkablo (c) \nTek damarl\u0131 veya \u00e7ok damarl\u0131 kablolar : \n-    Ah\u015fap duvar \u00fczerinde veya duvara kablo    \n\u00e7ap\u0131n\u0131n  0,3 kat\u0131ndan daha az aral\u0131k ile \ntespit edilmi\u015f veya sabitle\u015ftirilmi\u015f. \nB1 \nB2 \nA1 \nB1 \nB2 \nA1 \nA1 \nC \n-    Do\u011frudan ah\u015fap tavan alt\u0131na tespit edilen  \nC ile birlikte Tablo A.17\u2019nin \n3\u2019\u00fcnc\u00fc  maddesi \n-    Tavana belli bir mesafe b\u0131rak\u0131larak tespit \nedilen \n\u0130nceleme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. \na)   Ek-A\u2019daki B1 ve B2 tesisat y\u00f6ntemleri i\u00e7in verilen de\u011ferler tek devre i\u00e7indir. Kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 i\u00e7inde birden fazla \ndevre varsa, Tablo A.17\u2019de verilen grup azaltma fakt\u00f6r\u00fc bir i\u00e7 korkuluk veya b\u00f6lmelerin bulunmas\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilerek \nuygulan\u0131r. \nb)  Konstr\u00fcksiyonun malzemesi ve muhtemel hava bo\u015fluklar\u0131 sebebi ile mahfazan\u0131n \u0131s\u0131l ge\u00e7irgenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck kabul edilir. \nKonstr\u00fcksiyon 6 veya 7 numaral\u0131 tesisat y\u00f6ntemlerine e\u015fde\u011fer ise, B1 referans y\u00f6ntemi kullan\u0131labilir. \nc)   Konstr\u00fcksiyonun malzemesi ve muhtemel hava bo\u015fluklar\u0131 sebebi ile mahfazan\u0131n \u0131s\u0131l ge\u00e7irgenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck kabul edilir. \nKonstr\u00fcksiyon 6, 7, 8 veya 9  numaral\u0131 tesisat y\u00f6ntemlerine e\u015fde\u011fer ise, B1veya B2 referans y\u00f6ntemleri kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n   \n \n \n \n \n \n   \n \n \n \n \n\fTablo 10 \u2019un devam\u0131 \nMadde \nNo \nTesisat Y\u00f6ntemi \nA\u00e7\u0131klama \nDeliksiz tava \u00fczerinde (c )\n273\nAk\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesini \nbulmak i\u00e7in kullan\u0131lan \nreferans tesisat y\u00f6ntemi  \n(Ek-A\u2019ya bak\u0131n\u0131z.) \nC ile birlikte                \nTablo A.17 s\u0131ra  2(a)   \n30 \n31 \n32 \n33 \n34 \n35 \n36 \nDelikli tava \u00fczerinde (c) \nE ve F ile birlikte,          \nTablo A.17  s\u0131ra 4(a,b) \nTel kafes kablo ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar \u00fczerinde  \nE veya F \nDuvardan kablo \u00e7ap\u0131n\u0131n 0,3 kat\u0131ndan daha fazla \nuzakl\u0131kta  \nE ve F ile birlikte,          \nTablo A.17 s\u0131ra 4 veya 5 \nveya  y\u00f6ntem G (a,b) \nKablo merdiveni  \u00fczerinde \nE veya F \nBir ask\u0131 teline as\u0131l\u0131 veya ask\u0131 teli ile \nbirle\u015ftirilmi\u015f tek veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo  \n\u0130zolat\u00f6rler \u00fczerinde \u00e7\u0131plak veya yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler \nE veya F \nG \na)  Baz\u0131 uygulamalarda \u00f6zel maddelerin kullan\u0131lmas\u0131 daha uygun olabilir, \u00f6rnek olarak A. 20 ve A. 21  \n(Bak\u0131n\u0131z Ek-A madde A.4-b) \nb)   Kablolar\u0131n  d\u00fc\u015fey  d\u00f6\u015fendi\u011fi  ve  havaland\u0131rman\u0131n  engellendi\u011fi  yerlerde  dikkatli  olunmal\u0131d\u0131r.  D\u00fc\u015fey  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn  en  \u00fcst  k\u0131sm\u0131nda  ortam \ns\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a artabilir.Bu husus inceleme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nc)   De =\u00c7ok damarl\u0131 kablonun d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131  \n-\u00dc\u00e7 adet tek damarl\u0131 kablo \u00fc\u00e7gen bi\u00e7imli d\u00fczenlenmi\u015f ise kablo d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131n\u0131n  2,2 kat\u0131d\u0131r, veya \n-\u00dc\u00e7 adet tek damarl\u0131 kablo yan yana d\u00fczenlenmi\u015f ise kablo d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131n\u0131n  3 kat\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo 10\u2019un devam\u0131 \nMadde\nNo \nTesisat Y\u00f6ntemi \nA\u00e7\u0131klama \n274\nAk\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesini \nbulmak i\u00e7in kullan\u0131lan \nreferans tesisat y\u00f6ntemi  \n(Ek-A\u2019ya bak\u0131n\u0131z.) \n1,5 De \u2264V <20 De   ise B2 \nV\u226520 De                 ise  B1 \nBina bo\u015flu\u011funda tek veya \u00e7ok damarl\u0131 kablolar \n(a,b) \nBina bo\u015flu\u011funda boru i\u00e7inde tek veya \u00e7ok \ndamarl\u0131 kablo (d) \n\u0130nceleme \na\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nBina bo\u015flu\u011funda kapal\u0131 kablo kanallar\u0131 i\u00e7inde \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler (a,c,d) \n1,5 De \u2264V<20 De   ise  B2 \nV\u226520 De                  ise  B1 \nBina bo\u015flu\u011funda kapal\u0131 kablo kanallar\u0131 i\u00e7inde \ntek veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo (d) \n\u0130nceleme \na\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nIs\u0131l \u00f6z direnci 2K.m\/W\u2019dan b\u00fcy\u00fck olmayan \nkagir duvarda kapal\u0131 kablo kanal\u0131 i\u00e7inde tek \nveya \u00e7ok damarl\u0131 kablo (d) \n\u0130nceleme \na\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nTek  veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo: \n1,5 De \u2264V<5 De      ise  B2 \n- Tavan bo\u015flu\u011fu i\u00e7inde \n- Y\u00fckseltilmi\u015f d\u00f6\u015feme i\u00e7inde (a,b) \n  5 De \u2264V<50 De     ise  B1 \nZemin i\u00e7inde bitmi\u015f d\u00f6\u015feme y\u00fczeyi ile  ayn\u0131 \nseviyede kapakl\u0131 kablo kanal\u0131nda yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler veya tek damarl\u0131 kablo   \nZemin i\u00e7inde bitmi\u015f d\u00f6\u015feme y\u00fczeyi ile  ayn\u0131 \nseviyede kapakl\u0131 kablo kanal\u0131nda \u00e7ok damarl\u0131 \nkablo   \nB1 \nB2 \n40 \n41 \n42 \n43 \n45 \n46 \n50 \n51 \na)    V  =   Kagir bo\u015fluk veya kanal\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutu veya \u00e7ap\u0131 veya d\u00f6rt k\u00f6\u015fe kanal\u0131n, y\u00fckseltilmi\u015f d\u00f6\u015feme veya tavan   bo\u015flu\u011funun d\u00fc\u015fey \nderinli\u011fidir.      \nb )   De =    \u00c7ok damarl\u0131 kablonun d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131,  \n- \u00dc\u00e7 adet tek damarl\u0131 kablo \u00fc\u00e7gen bi\u00e7imli d\u00fczenlenmi\u015f ise kablo d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131n\u0131n  2,2 kat\u0131d\u0131r , veya \n- \u00dc\u00e7 adet tek damarl\u0131 kablo yan yana d\u00fczenlenmi\u015f ise kablo d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131n\u0131n  3 kat\u0131d\u0131r. \nc)   DE  =   Borunun d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131  veya kablo kanal\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fey derinli\u011fidir. \nd)   Kablolar\u0131n  d\u00fc\u015fey  d\u00f6\u015fendi\u011fi  ve  havaland\u0131rman\u0131n  engellendi\u011fi  yerlerde  dikkatli  olunmal\u0131d\u0131r.  D\u00fc\u015fey  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn  en  \u00fcst  k\u0131sm\u0131nda  ortam \ns\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a artabilir. Bu husus inceleme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo 10\u2019un devam\u0131 \nMadde \nNo \nTesisat Y\u00f6ntemi \nA\u00e7\u0131klama \n275\nAk\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesini \nbulmak i\u00e7in kullan\u0131lan \nreferans tesisat y\u00f6ntemi  \n(Ek-A\u2019ya bak\u0131n\u0131z.) \n52 \n53 \n54 \n55 \n56 \n57 \n58 \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc kapakl\u0131 kablo kanal\u0131nda yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler ve tek damarl\u0131 kablolar  \n           B1 \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc kapakl\u0131 kablo kanal\u0131nda \u00e7ok damarl\u0131 \nkablo \n           B2 \nYatay veya d\u00fc\u015fey havaland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f kablo \nkanal\u0131nda boru i\u00e7inde, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler \nveya tek damarl\u0131 kablolar (a,b)  \n1,5 De \u2264V<20 De ise  B2 \nV\u226520 De              ise  B1 \nZemin i\u00e7inde, a\u00e7\u0131k veya havaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kablo \nkanal\u0131nda boru i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler  \n(c,d) \nYatay veya d\u00fc\u015fey, a\u00e7\u0131k veya havaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \nkablo kanal\u0131nda tek veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo \n(d) \nIs\u0131l direnci 2K.m\/W\u2019dan b\u00fcy\u00fck olmayan kagir \nduvara do\u011frudan g\u00f6m\u00fclen tek veya \u00e7ok \ndamarl\u0131 kablo \n            B1 \n            B1 \n             C \nMekanik hasara kar\u015f\u0131 korunmam\u0131\u015f (e,f) \nIs\u0131l direnci 2K.m\/W\u2019dan b\u00fcy\u00fck olmayan kagir \nduvara do\u011frudan g\u00f6m\u00fclen tek veya \u00e7ok \ndamarl\u0131 kablo \n             C \nMekanik hasara kar\u015f\u0131 korunmu\u015f (e,f) \na)   DE  = Borunun d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131  \n     V   = Kanal\u0131n i\u00e7 derinli\u011fi \n      Kanal\u0131n derinli\u011fi geni\u015fli\u011finden daha \u00f6nemlidir. \nb)   Kablolar\u0131n d\u00fc\u015fey d\u00f6\u015fendi\u011fi ve havaland\u0131rman\u0131n engellendi\u011fi yerlerde dikkatli olunmal\u0131d\u0131r.  \nD\u00fc\u015fey b\u00f6l\u00fcm\u00fcn en \u00fcst k\u0131sm\u0131nda ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a artabilir. Bu husus inceleme a\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nc)  Y\u00f6ntem 55\u2019e g\u00f6re d\u00f6\u015fenen \u00e7ok damarl\u0131 kablolar i\u00e7in, referans y\u00f6ntem B2 kullan\u0131l\u0131r. \nd)  Tavsiye edilen bu  tesisat y\u00f6ntemleri, sadece giri\u015fin yetkili personel ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, b\u00f6ylece d\u00f6k\u00fcnt\u00fclerin (\u00e7\u00f6p, at\u0131k...vb) \nbirikmesinden do\u011fan ak\u0131m ge\u00e7irme kapasitesinin azalmas\u0131 ve yang\u0131n tehlikesinin \u00f6nlenebildi\u011fi alanlarda kullan\u0131l\u0131r. \n\u0130letken kesitleri 16mm2 den b\u00fcy\u00fck olmayan kablolarda, ak\u0131m ge\u00e7irme kapasitesi daha y\u00fcksek olabilir. \ne) \nf)  Kagir duvar\u0131n \u0131s\u0131l \u00f6z direnci  2K.m\/W\u2019dan b\u00fcy\u00fck de\u011fildir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo 10\u2019un devam\u0131 \nMadde  No \nTesisat Y\u00f6ntemi \n    A\u00e7\u0131klama \n276\nAk\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesini \nbulmak i\u00e7in kullan\u0131lan \nreferans tesisat y\u00f6ntemi \n(Ek-A\u2019ya bak\u0131n\u0131z.) \n59 \n60 \n70 \n71 \n72 \n73 \n80 \nKagir duvar i\u00e7inde, boru  i\u00e7inde \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler veya tek \ndamarl\u0131 kablolar (a) \nKagir duvar i\u00e7inde, boru  i\u00e7inde \n\u00e7ok damarl\u0131 kablolar (a) \nToprak i\u00e7inde, boru veya kablo \nkanal\u0131 i\u00e7inde \u00e7ok damarl\u0131 kablo \nToprak i\u00e7inde, boru veya kablo \nkanal\u0131 i\u00e7inde tek damarl\u0131 \nkablolar \nDo\u011frudan toprak i\u00e7inde,    d\u0131\u015f \nk\u0131l\u0131fl\u0131 tek veya \u00e7ok damarl\u0131 \nkablolar \n- Mekanik etkilere  kar\u015f\u0131 \nkorunmam\u0131\u015f \nDo\u011frudan toprak i\u00e7inde,    d\u0131\u015f \nk\u0131l\u0131fl\u0131 tek veya \u00e7ok damarl\u0131 \nkablolar \n- Mekanik etkilere  kar\u015f\u0131 \nkorunmu\u015f (Not\u2019a bak\u0131n\u0131z) \nB1 \nB2 \nD \nD \nD \nD \nSuya dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f k\u0131l\u0131fl\u0131 tek \nveya \u00e7ok damarl\u0131 kablolar  \n\u0130nceleme \na\u015famas\u0131ndad\u0131r. \nNot: Do\u011frudan g\u00f6m\u00fcl\u00fc kablolar\u0131n  bu maddesi, toprak \u0131s\u0131l \u00f6zdirencinin 2,5 K.m\/W dolaylar\u0131nda  ise uygundur.  \n        Daha d\u00fc\u015f\u00fck toprak \u0131s\u0131l diren\u00e7leri i\u00e7in, do\u011frudan g\u00f6m\u00fclen kablolar\u0131n ak\u0131m ge\u00e7irme kapasitesi, kanal i\u00e7indeki kablolara \ng\u00f6re fark edilecek kadar y\u00fcksektir. \n(a)  Kagir duvar\u0131n \u0131s\u0131l \u00f6z direnci  2K.m\/W\u2019dan b\u00fcy\u00fck de\u011fildir. \n69f -  Borular ve kablo kanal sistemleri \n1-   B\u00fct\u00fcn iletkenlerin mevcut en y\u00fcksek anma gerilimine g\u00f6re yal\u0131t\u0131lmas\u0131 \u015fart\u0131 ile birka\u00e7 devrenin \nayn\u0131  borudan  veya  donan\u0131ml\u0131  kablo  kanal\u0131ndan  (parapet  kablo  kanal\u0131,  d\u00f6\u015femealt\u0131  kanal) \nge\u00e7mesine izin verilir. \nBorular ve boru ba\u011flant\u0131lar\u0131  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f277\n2-   Herhangi bir boru ya da boru ba\u011flant\u0131s\u0131,  \n(i)  \u00c7elik boru ve ba\u011flant\u0131lar\u0131, \n(ii)  Esnek \u00e7elik boru,  \n(iii)  Metrik di\u015fli  \u00e7elik boru ba\u011flant\u0131lar\u0131,  \n(iv)  Metal olmayan borular ve ba\u011flant\u0131lar\u0131, \nmalzeme ve yap\u0131m \u015fekline uyan ilgili T\u00fcrk Standart\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n69g - Kapakl\u0131 kablo kanal\u0131, kapal\u0131 kablo kanal\u0131 ve ba\u011flant\u0131lar\u0131 \n1-   Uygulanabilecek yerlerde kapal\u0131 ve kapakl\u0131 kablo kanallar\u0131 ve bunlar\u0131n ba\u011flant\u0131 malzemeleri \nilgili T\u00fcrk Standart\u0131 ile uyumlu olacakt\u0131r.  \n2-   Metal  olmayan  kanal,  boru  ve  ba\u011flant\u0131lar\u0131,  alev  iletmeyen  karakteristi\u011fe    sahip      yal\u0131t\u0131m \nmalzemelerinden yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n3  -      Borular,  duvarlara  ya  da  tavanlara  en  \u00e7ok  60  cm  aral\u0131klarla  kro\u015feler  ile  tutturulmal\u0131d\u0131r. \nBundan ba\u015fka anahtar kasas\u0131, priz kasas\u0131, buat, kutu, dirsek ve T par\u00e7alar\u0131 yak\u0131n\u0131na da (en \nfazla 10 cm) kro\u015feler konmal\u0131d\u0131r. \n4 -     Tavan aralar\u0131na tesis edilecek veya ayak alt\u0131 yerlerden ge\u00e7ecek tesis b\u00f6l\u00fcmleri \u00e7elik boru \ni\u00e7inden ge\u00e7en antigron vb. iletkenlerle ya da yeralt\u0131 kablolar\u0131 ile yap\u0131lmal\u0131, ve bu b\u00f6lgelerde \nolabildi\u011fince kutu vb. donat\u0131m gere\u00e7leri kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \n5  -      Bir  kattan  \u00f6teki  kata  a\u00e7\u0131kta  ge\u00e7ecek  PVC  borular,  zeminin  5  cm  alt\u0131ndan  ba\u015flayan  ve \nzeminden  80  cm  y\u00fcksekli\u011fe  kadar  devam  eden,  mekanik  etkilere  dayan\u0131kl\u0131  olan  metal \nborular i\u00e7erisinde ge\u00e7irilmelidir. \n6  -          S\u0131va  alt\u0131na  d\u00f6\u015fenecek  borular  s\u0131va  i\u015flemi  s\u0131ras\u0131nda  d\u0131\u015far\u0131  gelmeyecek  bi\u00e7imde  belli \nnoktalarda tel ve \u00e7ivilerle duvara tutturulmal\u0131d\u0131r.  \n69h - Ayd\u0131nlatma ray sistemleri \nBir ayd\u0131nlatma ray sistemi TS EN 60570 ile uyumlu olacakt\u0131r. \nMadde 70- D\u0131\u015f etkilere g\u00f6re se\u00e7im ve montaj \nBu  madde  kapsam\u0131nda  TS  HD  384-5-51\u2019de  51\/A  tablosunda  s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  bulunan  d\u0131\u015f \netkiler esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \nNot:  Bu  maddeye  sadece  hat  sistemleri  i\u00e7in  \u00f6nemli  olan  Madde  38'deki  d\u0131\u015f  etkiler  dahil \nedilmi\u015ftir.  \n70a - Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 (AA) \n1-      Hat sistemleri, en y\u00fcksek yerel ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na uygun bi\u00e7imde se\u00e7ilecek ve tesis edilecek, \nMadde 71 Tablo 11\u2019de g\u00f6sterilen s\u0131n\u0131r s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmamas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \n2-   Kablolar\u0131n  ve  hatlar\u0131n  yard\u0131mc\u0131  elemanlar\u0131  dahil,  hat  sistemi  elemanlar\u0131  sadece  ilgili  \u00fcr\u00fcn \n\u015fartlar\u0131nda  belirtilen  veya  imalat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan  verilen  s\u0131n\u0131rlar  i\u00e7indeki  s\u0131cakl\u0131klarda  tesis \nedilecektir. \n70b - D\u0131\u015f \u0131s\u0131 kaynaklar\u0131 \nD\u0131\u015f  kaynaklar\u0131n  \u0131s\u0131  etkisinden  ka\u00e7\u0131nmak  i\u00e7in,  hat  sistemlerinin  korunmas\u0131nda  a\u015fa\u011f\u0131daki \ny\u00f6ntemlerden  biri veya e\u015fde\u011fer etkili bir y\u00f6ntem  kullan\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f278\nIs\u0131 kayna\u011f\u0131ndan yeterince uzakta yerle\u015ftirme, \n-   Mahfaza  i\u00e7ine alma, \n-  \n-   Meydana gelebilecek ek s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 dikkate alan bir sistem se\u00e7ilmesi, \n-   Mahalli takviye veya yal\u0131t\u0131m malzemesinin de\u011fi\u015ftirilmesi. \nNot: D\u0131\u015f kaynaklardan do\u011fan \u0131s\u0131; \nS\u0131cak su sistemlerinden, \n-  \nCihazlardan ve ayd\u0131nlatma armat\u00fcrlerinden, \n-  \n\u0130malat i\u015flemlerinden, \n-  \nIs\u0131 ileten malzemeden, \n-  \n-  \nHat sisteminin veya \u00e7evre ortam\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015ften \u0131s\u0131nmas\u0131ndan, \nradyasyonla, konveksiyonla veya iletimle gelebilir. \n70c - Su (AD) veya y\u00fcksek nem (AB) \n1-  Hat  sistemleri,  suyun  girmesi  ile  hasara  u\u011framayacak  bi\u00e7imde  se\u00e7ilmeli  ve  monte \nedilmelidir. Tamamlanm\u0131\u015f hat sistemi ortam  ile ilgili \u00f6zel IP koruma derecesine uyacakt\u0131r. \nNot  :  Genel  olarak,  sabit  tesisat  kablolar\u0131n\u0131n  k\u0131l\u0131flar\u0131  ve  yal\u0131t\u0131mlar\u0131  hasarlanmam\u0131\u015f  iken \nnemin  etkisine  kar\u015f\u0131  korumal\u0131  kabul  edilebilir.  S\u0131k  s\u0131k  s\u0131\u00e7rayan  suya,  bat\u0131rmaya  veya \ndald\u0131rmaya maruz kalmas\u0131 ihtimali olan kablolarda \u00f6zel \u00f6nlemler uygulan\u0131r. \n2-   Hat  sistemleri  i\u00e7inde  su  toplanabiliyorsa  veya  yo\u011fu\u015fma  olabiliyorsa,  d\u0131\u015far\u0131  at\u0131lmas\u0131  i\u00e7in \n\u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. \n3-  Hat sisteminin su dalgalar\u0131na maruz kalmas\u0131 s\u00f6z konusu ise (AD6), Madde 70-f ve Madde \n70-g 'deki y\u00f6ntemlerden biri veya birka\u00e7\u0131 ile mekanik hasara kar\u015f\u0131 korunma sa\u011flanacakt\u0131r. \n70d -Yabanc\u0131  kat\u0131 cisimler (AE) \n1-  Hat  sistemleri,  yabanc\u0131    kat\u0131  cisimlerin  girmesinden  do\u011fan  tehlikenin  en  aza  indirilece\u011fi \n2- \nbi\u00e7imde se\u00e7ilecek ve monte edilecektir. \nTamamlanm\u0131\u015f  hat  sistemi,  bulundu\u011fu  ortam  ile  ilgili  \u00f6zel  IP  koruma  derecesine  uygun \nolacakt\u0131r. \nTozun  \u00f6nemsenecek  miktarda  bulundu\u011fu  mahallerde  (AE4,  AE5,  AE6),  hat  sisteminin  \u0131s\u0131 \nyaymas\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyebilecek miktarda toz veya di\u011fer maddelerin toplanmas\u0131n\u0131 \n\u00f6nlemek \u00fczere ek \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \nNot: Bir hat sisteminde tozun giderilmesini sa\u011flamak gerekli olabilir. (Madde 77\u2019ye \nbak\u0131n\u0131z.)  \n70e - A\u015f\u0131nd\u0131ran  veya  kirleten  maddeler (AF) \n1-   Su  dahil,  a\u015f\u0131nd\u0131rmay\u0131  veya  bozulmay\u0131  h\u0131zland\u0131rabilen  a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131  veya  kirleten  maddelerin \nbulundu\u011fu yerde, bundan etkilenebilecek hat sistemi b\u00f6l\u00fcmleri, bu gibi maddelere dayan\u0131kl\u0131 \nmalzemeden yap\u0131lacak veya uygun bi\u00e7imde korunacakt\u0131r.  \nNot  :  Montaj  s\u0131ras\u0131nda  koruma  maksad\u0131  ile  koruyucu  bantlar  sar\u0131lmas\u0131,  boyama  veya  \nya\u011flama uygun koruma metodlar\u0131d\u0131r.  \n2-  Birbirlerine dokunmalar\u0131 halinde elektrolitik etki ba\u015flatabilen metaller, b\u00f6yle dokunmalar\u0131n \ni\u00e7in  \u00f6zel  d\u00fczenlemelerin  yap\u0131lmas\u0131  d\u0131\u015f\u0131nda,  birbirlerine \nsonu\u00e7lar\u0131ndan  ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 \ndokunacak bi\u00e7imde yerle\u015ftirilmeyecektir.  \n3-  Dokunmalar\u0131 halinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerinde veya tek olarak birinde  \u00e7\u00fcr\u00fcmeye veya \ntehlikeli  bozulmaya  sebep  olabilecek  malzemeler,  birbilerine  dokunmayacak    \u015fekilde  \nyerle\u015ftirilecektir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f279\n70f - Darbe  (AG) \n1-  Hat  sistemleri,  darbe,  i\u00e7ine  girme  veya  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  gibi  mekanik  zorlamalardan  do\u011fan \nar\u0131zalar\u0131n en aza indirilece\u011fi bi\u00e7imde se\u00e7ilecek ve monte edilecektir.  \n2-  Darbelerin  orta  \u015fiddetle  (AG2)  veya  y\u00fcksek  \u015fiddetle  (AG3)  olu\u015fabildi\u011fi  sabit  tesisatlarda \nkoruma; \n-  \n-  \n-  \n-  \nsa\u011flanacakt\u0131r.  \nHat sisteminin mekanik karakteristikleri ile veya  \nSe\u00e7ilen g\u00fczergah  ile veya  \nEk yerel veya genel mekanik koruma tedbirleri ile veya  \nYukar\u0131da belirtilenlerin birka\u00e7\u0131n\u0131n birlikte kullan\u0131lmas\u0131 ile,  \n3-   Boru  ya  da  kapal\u0131  kanal  i\u00e7erisine  yerle\u015ftirilmi\u015f  kablolar  hari\u00e7,  topra\u011fa  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  kablolar \nkoruma iletkeni fonksiyonunu \u00fcstlenecek toprakl\u0131 bir z\u0131rh, metal k\u0131l\u0131f ya da ikisi birden veya \nkonsantrik  yap\u0131da  n\u00f6tr\u00fc  d\u0131\u015fa  sar\u0131lm\u0131\u015f  kablolar  olacakt\u0131r.  G\u00f6m\u00fcl\u00fc  kablolar,  kablo  koruma \nkapa\u011f\u0131 (beton plaka vb.) veya  uygun bir kablo i\u015faretleme band\u0131 ile i\u015faretlenecektir. G\u00f6m\u00fcl\u00fc \nborular ve kanallar uygun bir \u015fekilde tan\u0131mlanacakt\u0131r. G\u00f6m\u00fcl\u00fc kablolar, kanallar ve borular \ntopra\u011f\u0131n  \u00f6nceden  bilinebilen    olas\u0131  bozucu  etkilerinden  zarar  g\u00f6rmemesini  sa\u011flayacak \nderinli\u011fe yerle\u015ftirilecektir. \n4-   Zemin  d\u00f6\u015femesine  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  hat  sistemi,  zeminin  kullan\u0131m\u0131ndan  kaynaklanacak  zararlara \nkar\u015f\u0131 uygun bir \u015fekilde korunacakt\u0131r. \n5-   Zemin d\u00f6\u015femesi alt\u0131na ya da tavan \u00fcst\u00fcne yerle\u015ftirilecek kablolar yer d\u00f6\u015femesi, tavan ya da \nba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131yla  temas\u0131nda  zarar  g\u00f6rmeyecek  \u015fekilde  d\u00fczenlenecektir.  Zemin  veya \ntavan i\u00e7erisindeki ah\u015fap kiri\u015f veya tavan elemanlar\u0131 \u00fczerinden ge\u00e7ecek kablolar; \n(i) \n(ii) \nKiri\u015flerin en \u00fcst\u00fcnden veya en alt\u0131ndan dikey olarak en az 50 mm mesafede olacak \nveya \nKoruma  iletkeni  fonksiyonunu  \u00fcstlenecek  toprakl\u0131  bir  z\u0131rh  ya  da  metal  k\u0131l\u0131fl\u0131 \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  konsantrik  bir  iletkenle  yap\u0131lacakt\u0131r.  Ya  da  g\u00fcvenli  olarak  desteklenmi\u015f \ntoprakl\u0131 \u00e7elik boru i\u00e7inde mahfazal\u0131 koruma sa\u011flanacak veya, kablonun \u00e7ivi, vida vb \nmaddelerle delinmesine engel olabilecek yeterlilikte e\u015fde\u011fer bir mekanik koruma,  \nuygulanacakt\u0131r. \n6-   Duvar veya b\u00f6lme y\u00fczeyinden 50 mm den daha az derinli\u011fe d\u00f6\u015fenmi\u015f olan bir kablo: \n(i)  Madde 70-f-7 ile uyumlu olacakt\u0131r. \n(ii)  Duvar ya da b\u00f6lmenin en \u00fcst noktas\u0131ndan itibaren 150 mm lik mesafe i\u00e7inde veya iki \nkom\u015fu  duvar  ya  da  b\u00f6lmenin  olu\u015fturdu\u011fu  a\u00e7\u0131dan  itibaren  150  mm  lik  mesafe  i\u00e7inde \nd\u00f6\u015fenecektir.  Kablonun  duvar  ya  da  b\u00f6lme  \u00fczerinde  bir  aksesuar  ya  da  anahtarlama \neleman\u0131na  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131  yerde  kablo  bu  s\u0131n\u0131rlar  d\u0131\u015f\u0131nda  d\u00fczg\u00fcn  bir  hat  te\u015fkil  etmek \nkayd\u0131yla yatay ya da dikey olarak tesis edilebilir. \n7-   Madde  70-f-6\u2018n\u0131n  uygulamas\u0131n\u0131n  imkans\u0131z  oldu\u011fu  yerlerde,  gizlenmi\u015f  bir  kablo,  koruma \niletkeni  fonksiyonunu  \u00fcstlenecek  topraklanm\u0131\u015f  bir  metalik  mahfaza  ile  birle\u015ftirilecek  veya \ntopraklanm\u0131\u015f  bir  boru  veya  kanal  ile  \u00e7evrelenecek  veya  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  konsantrik  bir  iletkenle \nbirle\u015ftirilecektir.  Ya  da  kablonun  \u00e7ivi,  vida  vb  maddelerle  delinmesine  engel  olabilecek \nyeterlilikte e\u015fde\u011fer bir mekanik koruma uygulanacakt\u0131r. \n70g - Titre\u015fim (AH) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f280\n1-  Orta  \u015fiddette  (AH2)  veya  y\u00fcksek  \u015fiddette  (AH3)  titre\u015fime  maruz  kalan  donan\u0131m\u0131n \nkonstr\u00fcksiyonuna  tespit  edilen  veya  bu  konstr\u00fcksiyona  ba\u011flanacak  hat  sistemleri,  \u00f6zellikle \nkablolar ve kablo ba\u011flant\u0131lar\u0131, bu gibi \u015fartlara uygun olacakt\u0131r.  \nNot 1: Titre\u015fimli cihazlar\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131na \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmelidir. Esnek hat sistemleri \ngibi yerel  \u00f6nlemler  kabul edilebilir.  \nNot 2 :Titre\u015fimin oldu\u011fu yerlerde lehimli ek yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n2-  Ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri  gibi  as\u0131l\u0131  donan\u0131mlar\u0131n  sabit  tesisat\u0131,  b\u00fck\u00fclgen  damarl\u0131  kablo  ile \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Titre\u015fimin  ve  hareketin  beklenmedi\u011fi  yerlerde,  b\u00fck\u00fclgen  olmayan  damarl\u0131 \nkablo kullan\u0131labilir.  \n70h - Di\u011fer mekanik zorlamalar  (AJ) \n1-  Hat  sistemleri;  kurulmalar\u0131,  i\u015fletilmeleri  veya  bak\u0131mlar\u0131  s\u0131ras\u0131nda  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenlerin  ve \nkablolar\u0131n  k\u0131l\u0131flar\u0131nda,  yal\u0131t\u0131mlar\u0131nda  ve  ba\u011flant\u0131  ucu  d\u00fczenlerinde  hasar  meydana \ngelmeyecek  bi\u00e7imde se\u00e7ilecek ve monte edilecektir. \n2-  G\u00f6m\u00fcl\u00fc  boru  ve  kablo  kanallar\u0131  bo\u015f  olarak  monte  edilecek,  i\u00e7lerine  iletken  \u00e7ekimi,  kanal \nveya boru montaj\u0131 tamamen bittikten ve \u00fczeri tamamen kapand\u0131ktan sonra yap\u0131lacakt\u0131r.  \n3- \n\u0130letkenlerin  ve  kablolar\u0131n  hasara  u\u011framamas\u0131  i\u00e7in  hat  sisteminin  her  bir  d\u00f6n\u00fc\u015f    yar\u0131\u00e7ap\u0131, \nkablo d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131n\u0131n 12-15 kat\u0131 de\u011ferde olacakt\u0131r.  \n4-  Montaj  metodu  sebebi  ile  iletkenlerin  ve  kablolar\u0131n  s\u00fcrekli  sabitlenmedi\u011fi  yerlerde, \niletkenlerin ve kablolar\u0131n kendi a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ile hasara u\u011framamalar\u0131 i\u00e7in uygun d\u00fczenlerle ve \nuygun aral\u0131klarla destekleme yap\u0131lacakt\u0131r. \n5-   Hat  sistemi  \u00fczerinde  devaml\u0131  bir  \u00e7ekme  zorlanmas\u0131  uygulan\u0131yorsa  (\u00f6rnek  olarak  d\u00fc\u015fey \nhatlarda  kendi  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131  ile),  iletkenler  ve  kablolar  kendi  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131  ile  hasara  u\u011framayacak \nbi\u00e7imde,  uygun \ntipte,  uygun  kesit  alan\u0131nda  se\u00e7ilecek  ve  uygun  montaj  metodu \nuygulanacakt\u0131r. \n6- \n\u0130letkenlerin veya kablolar\u0131n bir ortam i\u00e7ine itilmesi veya d\u0131\u015far\u0131 \u00e7ekilmesi \u015feklinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \n\u00f6ng\u00f6r\u00fclen hat sistemlerinde, bu i\u015fleme izin veren yeterli ge\u00e7i\u015f d\u00fczenleri bulunacakt\u0131r. \n7-     D\u00f6\u015femeye  g\u00f6m\u00fclen  hat  sistemleri,  d\u00f6\u015femenin  kullan\u0131m\u0131ndan  meydana  gelecek  hasarlara \nkar\u015f\u0131 yeteri kadar korunacakt\u0131r. \n8-  Duvarlara  sabit  olarak  tespit  edilen  ve  g\u00f6m\u00fclen  hat  sistemleri,  yatay  veya  d\u00fc\u015fey  veya  oda \nkenarlar\u0131na  paralel  \u00e7ekilecektir.Yap\u0131  elemanlar\u0131na  gizlenen  ancak  tespit  edilmeyen  hat \nsistemleri,  pratikteki en k\u0131sa yolu takip edebilir. \nEsnek  hat  sistemleri,  iletkenler  ve  ba\u011flant\u0131lar\u0131  \u00fczerine  a\u015f\u0131r\u0131  \u00e7ekme  zorlamas\u0131  gelmesinden \nka\u00e7\u0131n\u0131lacak bi\u00e7imde tesis edilecektir. \n9- \n70i - Bitki  \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve\/veya bah\u00e7e bitkileri (AK) \nTecr\u00fcbe  ile  bilinen  veya  olas\u0131  \u015fartlar\u0131n  bir  tehlike  meydana  getirdi\u011fi  yerlerde  (AK2)  hat \nsistemleri, kabul edilmesi gereken \u00f6zel koruyucu tedbirlere g\u00f6re se\u00e7ilecektir. \nNot  :  Bu  gibi  bitkilerin  zararlar\u0131n\u0131n    giderilmesini  sa\u011flayan  bir  tesisat  metodu  gerekli \nolabilir, (Madde 77\u2019ye bak\u0131n\u0131z ). \n70j - K\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar  (AL) \nTecr\u00fcbe  ile  bilinen    veya  olas\u0131  \u015fartlar\u0131n  bir  tehlike  meydana  getirdi\u011fi  yerlerde  (AL2)  hat \nsistemleri  \u00f6zel koruyucu tedbirlere g\u00f6re se\u00e7ilecektir. \u00d6rnek olarak; \n-    Hat sisteminin mekanik \u00f6zellikleri ile veya \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f281\nSe\u00e7ilen g\u00fczergah ile veya \n-   \nEk yerel veya genel mekanik koruma tedbirleri ile veya \n-   \n-    Yukar\u0131da belirtilenlerin birka\u00e7\u0131n\u0131n birlikte uygulanmas\u0131  ile  \nsa\u011flanacakt\u0131r. \n70k - G\u00fcne\u015f radyasyonu (AN) ve ultraviyole radyasyon  \nTecr\u00fcbe ile bilinen veya olas\u0131 \u00f6nemli g\u00fcne\u015f radyasyonu bulunan yerlerde (AN2), bu \u015fartlara \nuygun bir hat sistemi se\u00e7ilecek ve monte edilecektir veya yeterli koruma sa\u011flanacakt\u0131r. \nNot :  S\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 ile ilgili olarak Madde 70-b 'e bak\u0131n\u0131z. \n70l - Deprem etkileri(AP) \n1-  Hat sistemi, tesisat mahallindeki deprem tehlikeleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak se\u00e7ilecek ve monte \nedilecektir. \n2- \nTecr\u00fcbe ile bilinen deprem tehlikesi, d\u00fc\u015f\u00fck \u015fiddette (AP2) veya daha y\u00fcksek ise; \n Hat sisteminin bina yap\u0131s\u0131na tespitine,  \n     Hat  sistemi  ile  g\u00fcvenlik  servisleri  vb.  gibi  temel  donan\u0131m\u0131n  b\u00fct\u00fcn  elemanlar\u0131  aras\u0131ndaki \nba\u011flant\u0131lar\u0131n esnek olarak se\u00e7ilmesine, \n\u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmelidir. \n70m  R\u00fczgar(AR) \nMadde 70-g titre\u015fim (AH) ve Madde  70-h di\u011fer mekanik zorlamalar (AJ)'a bak\u0131n\u0131z. \n70n - \u0130\u015flenmi\u015f ve depolanm\u0131\u015f malzemelerin niteli\u011fi(BE) \nHat  sistemlerinin  yang\u0131n  yay\u0131lma  tehlikesini  azaltmaya  y\u00f6nelik  se\u00e7im  ve  montaj\u0131na  dair \nMadde 75\u2019e  bak\u0131n\u0131z. \n70o - Bina (Yap\u0131) tasar\u0131m\u0131(CB) \n1-  Yap\u0131 elemanlar\u0131n\u0131n hareketinden  do\u011fan risklerin bulundu\u011fu yerlerde (CB3) kullan\u0131lan kablo \nmesnet  ve  koruma  sistemi,  iletkenler  ve  kablolar  a\u015f\u0131r\u0131  zorlanmaya  maruz  kalmayacak \nbi\u00e7imde ba\u011f\u0131l harekete izin verebilecektir. \n2- \nEsnek veya hareketli yap\u0131 elemanlar\u0131nda (CB4), esnek hat sistemleri kullan\u0131lacakt\u0131r. \n3-  Herhangi bir hat sistemi yap\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemlerini zay\u0131flat\u0131c\u0131 \u015fekilde \u00e7ekilemez.  \nMadde 71- Ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri   \n71a - \u0130letkenlerin  \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \nBir iletkenin normal \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 boyunca ta\u015f\u0131yabilece\u011fi ak\u0131m, iletkende Tablo 11\u2019de  belirtilen \nilgili  s\u0131cakl\u0131k  s\u0131n\u0131r\u0131  de\u011ferini  a\u015fmayacakt\u0131r.  Ak\u0131m  de\u011feri  Madde  71-b  'ye  g\u00f6re  se\u00e7ilecek  veya \nMadde 71-c\u2019ye uygun olarak belirlenecektir.  \nTABLO 11   \nYal\u0131tkanlar \u0130\u00e7in En Y\u00fcksek \u00c7al\u0131\u015fma S\u0131cakl\u0131klar\u0131 \nYal\u0131tkan Cinsi \nS\u0131cakl\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131    (Not: a) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f282\nPolivinil kl\u00f6r\u00fcr PVC  \n\u00c7apraz ba\u011fl\u0131 poliletilen (XLPE) ve etilen propilen \nkau\u00e7uk (EPR)  \nMineral (PVC kapl\u0131 veya \u00e7\u0131plak, dokunmaya a\u00e7\u0131k) \nMineral (\u00e7\u0131plak, dokunmaya a\u00e7\u0131k de\u011fil ve \nyanabilir malzeme ile temasta de\u011fil) \n                  0C \n     70  iletkende \n     90  iletkende (Not: b) \n     70  K\u0131l\u0131fda \n   105  K\u0131l\u0131fda    (Not: b,c)  \nNot : (a) IEC 60502 (1983) ve IEC 60702 (1981)'deki tablolar baz al\u0131narak  \nd\u00fczenlenmi\u015ftir. Ek A 'daki cetvellerde verilen ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri, \nbu tablodaki izin verilen en y\u00fcksek iletken s\u0131cakl\u0131klar\u0131na g\u00f6re \nhaz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nNot : (b) Bir iletken 70\u00b0 C'yi a\u015fan bir s\u0131cakl\u0131kta \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa, iletkene ba\u011fl\u0131 \ndonan\u0131m\u0131n ba\u011flant\u0131 yerindeki sonu\u00e7 s\u0131cakl\u0131\u011fa uygunlu\u011fu do\u011frulanmal\u0131d\u0131r. \nNot : (c) Mineral yal\u0131tkanl\u0131 kablolar i\u00e7in, kablonun ve ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131k \nde\u011ferlerine, \u00e7evre \u015fartlar\u0131na ve d\u0131\u015f etkilere ba\u011fl\u0131 olarak daha y\u00fcksek \n\u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131klar\u0131na izin verilebilir. \n1b - Yal\u0131t\u0131ml\u0131 iletkenler ve z\u0131rh\u0131 bulunmayan kablolarda ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi se\u00e7imi \nYal\u0131t\u0131ml\u0131  iletkenler  ve  z\u0131rh\u0131  bulunmayan  kablolarda  ak\u0131m,  Ek  A  Tablo  A.1  den  Tablo  A. \n13\u2019e  kadar  olan  tablolardan  al\u0131nan  de\u011ferleri  a\u015fm\u0131yorsa,  Madde  71-a\u2019daki  kurallar  yerine \ngetirilmi\u015f say\u0131l\u0131r. Ek A\u2019da verilen d\u00fczeltme fakt\u00f6rleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacakt\u0131r. \nNot : Bu y\u00f6netmelikteki tablolar\u0131n kabul edilebilir bir basitle\u015ftirme metodu Ek A Tablo \nB.1\u2019de verilmi\u015ftir.  \n71c - Ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitelerinin hesab\u0131 \nAk\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitelerinin  uygun  de\u011ferleri  TS  IEC  60287'ye  g\u00f6re  veya  deneyle  ya  da  \nkabul  edilebilen  bir  metotla  hesaplanarak  da  belirlenebilir.  Hesap  uygun  g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \ny\u00fck\u00fcn  karakteristiklerine  ve  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  kablolarda  topra\u011f\u0131n  \u0131s\u0131l  direncinin  etkisine  dikkat \nedilecektir. \n71d - Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \nOrtam  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131,  incelenen  kablo\/kablolar  veya  yal\u0131t\u0131ml\u0131  iletken\/iletkenler  y\u00fckl\u00fc  de\u011fil  iken \n\u00e7evrelerindeki ortam\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \nBu b\u00f6l\u00fcmdeki tablolarda verilen ak\u0131m de\u011ferleri i\u00e7in, \n- Tesis \u015fekillerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler ve kablolar i\u00e7in havada 300 C, \n- Toprakta direkt olarak veya toprak i\u00e7i kanalda g\u00f6m\u00fcl\u00fc kablolar i\u00e7in  200 C, \nortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \n71e - Birden fazla devresi bulunan gruplar \nGrup azaltma fakt\u00f6rleri en y\u00fcksek \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131klar\u0131 ayn\u0131 olan yal\u0131t\u0131ml\u0131 iletken veya kablo \ngruplar\u0131na uygulan\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f283\nFarkl\u0131 en y\u00fcksek \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131klar\u0131 bulunan kablo veya iletken gruplar\u0131nda, gruptaki t\u00fcm \nkablo veya yal\u0131t\u0131ml\u0131  iletkenlerin  ak\u0131m  ge\u00e7irme  kapasitesi i\u00e7in,  uygun grup  azaltma  fakt\u00f6r\u00fc \nile  birlikte,  grup  i\u00e7indeki  izin  verilen  \u00e7al\u0131\u015fma  s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndan  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  de\u011ferli  kablonun \ns\u0131cakl\u0131k fakt\u00f6r\u00fc esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nE\u011fer  kablo  veya  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletken  bilinen  i\u015fletme  \u015fartlar\u0131  sebebi  ile  ta\u015f\u0131yabilece\u011fi  ak\u0131m\u0131n \n%30\u2019undan fazla y\u00fcklenmiyor ise grup d\u0131\u015f\u0131 kabul edilebilir. \n71f - Y\u00fckl\u00fc iletkenlerin say\u0131s\u0131 \n1-  Bir  devrede  dikkate  al\u0131nacak  iletken  say\u0131s\u0131,  y\u00fck  ak\u0131m\u0131  ge\u00e7iren  iletken  say\u0131s\u0131d\u0131r.  \u00c7ok  fazl\u0131 \ndevrelerdeki  faz  iletkenlerinin,  \u00e7ok  az  harmonikli  (%4\u2019e  kadar)  dengeli  ak\u0131m  ge\u00e7irdikleri \nkabul  edildi\u011finde,  bunlar\u0131n  n\u00f6tr  iletkeni  dikkate  al\u0131nmayabilir.  Bu  \u015fartlarda  \u00fc\u00e7  fazl\u0131 \ndevredeki d\u00f6rt damarl\u0131 bir kablo, faz iletkeni kesitleri  ayn\u0131 olan \u00fc\u00e7 damarl\u0131 kablo ile ayn\u0131 \nkapasitede  olur.  D\u00f6rt  ve  be\u015f  damarl\u0131  kablolarda  sadece  \u00fc\u00e7  iletken  y\u00fckl\u00fc  ise,  bunlar  daha \nb\u00fcy\u00fck ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesine sahip olabilir. \n2-  \u00c7ok damarl\u0131 bir kablonun n\u00f6tr iletkeni, hat ak\u0131mlar\u0131n\u0131n dengesizli\u011fi sonucu olan bir ak\u0131m\u0131 \nge\u00e7iriyorsa, n\u00f6tr ak\u0131m\u0131ndan do\u011fan s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 bir veya daha \u00e7ok hat iletkeninde \u00fcretilen \n\u0131s\u0131n\u0131n  d\u00fc\u015fmesi  ile  dengelenir.  Bu  durumda,  iletken  boyutu  en  b\u00fcy\u00fck  hat  ak\u0131m\u0131na  g\u00f6re \nse\u00e7ilecektir. \nB\u00fct\u00fcn durumlarda n\u00f6tr iletkeninin kesit alan\u0131, Madde 71-a\u2019ya uygun olacakt\u0131r. \n3-  N\u00f6tr  iletkeninden,  faz  iletkenlerindeki  y\u00fck  dengesizli\u011finden  kaynaklanmayan  bir  ak\u0131m \nge\u00e7iyorsa, n\u00f6tr iletkeni devrenin de\u011ferlerinin tahkikinde dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu gibi ak\u0131mlar \n\u00fc\u00e7  fazl\u0131  devrelerdeki  \u00f6nemsenecek  b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki  3  ve  3\u2019\u00fcn  katlar\u0131  olan  harmonik  ak\u0131mlar \nnedeniyle ortaya \u00e7\u0131kabilir. Harmonik i\u00e7eri\u011fi (3 ve 3\u2019\u00fcn kat\u0131 olan ak\u0131m harmonikleri i\u00e7in) % \n10'dan b\u00fcy\u00fck ise, n\u00f6tr iletkeni faz iletkenlerinden k\u00fc\u00e7\u00fck olmamal\u0131d\u0131r. Harmonik ak\u0131mlar\u0131n \nvarl\u0131\u011f\u0131ndan  ortaya  \u00e7\u0131kan  \u0131s\u0131l  etkiler  ve  daha  y\u00fcksek  harmonik  ak\u0131mlar  i\u00e7in  azaltma \nkatsay\u0131lar\u0131 Ek-D Tablo D1\u2019de verilmi\u015ftir. \nSadece  koruma  iletkeni  olarak  ama\u00e7lanan  iletkenlerde  (PE  iletkenleri)  Madde  71-f-3  \ndikkate al\u0131nmaz. PEN iletkenleri n\u00f6tr iletkeni ile ayn\u0131 \u015fekilde incelenir. \n4- \n71g - Paralel ba\u011fl\u0131 iletkenler \n\u0130ki veya daha \u00e7ok iletkenin, bir sistemin ayn\u0131 faz\u0131nda veya ayn\u0131 kutbunda paralel ba\u011flanmas\u0131 \ndurumunda, a\u015fa\u011f\u0131daki  (i) veya (ii) deki kurallar yerine getirilecektir. \n(i)   Y\u00fck  ak\u0131m\u0131n\u0131n paralel  iletkenler  aras\u0131nda  e\u015fit b\u00f6l\u00fcnmesinin  sa\u011flanmas\u0131  i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \n\u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r : \nE\u011fer  iletkenler  ayn\u0131  malzemeden,  ayn\u0131  kesit  alanl\u0131,  yakla\u015f\u0131k  ayn\u0131  boyda  ve  kablo  boyunca \nkablodan  ba\u015fka bir  kol  ayr\u0131lm\u0131yorsa ve \n-      Paralel  iletkenler  \u00e7ok  damarl\u0131  kablo,  \u00f6rg\u00fcl\u00fc    tek  damarl\u0131  kablolar  veya  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler  ise veya \n-       Paralel  iletkenler  \u00fc\u00e7gen  konumda    veya  yan  yana  konumda    \u00f6rg\u00fcl\u00fc  olmayan    tek \ndamarl\u0131  kablolar  veya  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenler    ve  kesit  alanlar\u0131  bak\u0131rda  50  mm2  ye \naluminyumda 70 mm2 ye e\u015fit veya daha k\u00fc\u00e7\u00fck ise veya \n-    Paralel  iletkenler  burulmam\u0131\u015f tek damarl\u0131 kablolar, \u00fc\u00e7gen konumda yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler \nveya, yan yana konmu\u015f kesit alanlar\u0131 bak\u0131rda 50 mm2 den aluminyumda 70 mm2  den \nb\u00fcy\u00fck kesitli ise bu formlar i\u00e7in \u00f6zel d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015fsa, (Bu d\u00fczenleme, farkl\u0131 \nfazlar\u0131n  veya  kutuplar\u0131n  uygun  aral\u0131klar  b\u0131rak\u0131larak  yerle\u015ftirilmesinden    ve  uygun \ngrupland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ibarettir), \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f284\nbu kural\u0131n  tamamen sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 kabul edilecektir. \n(ii)   Ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Madde 71-a\u2019daki  kurallar\u0131 sa\u011flamas\u0131na \u00f6zel \u00f6nem verilecektir. \n71h - G\u00fczergah boyunca tesisat \u015fartlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fim \nG\u00fczergah\u0131n  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden  di\u011ferine  \u0131s\u0131  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n  fark  etti\u011fi  yerlerde,  ak\u0131m  ge\u00e7irme \nkapasitesi, en elveri\u015fsiz \u015fartlardaki g\u00fczergah b\u00f6l\u00fcm\u00fcne g\u00f6re tayin edilecektir. \n71i \u2013 \nAyn\u0131  devredeki  tek  damarl\u0131  kablolar\u0131n    metal    k\u0131l\u0131flar\u0131  ve\/veya  manyetik  olmayan  z\u0131rhlar\u0131, \nnormal olarak her iki ucda  birbirleri ile ba\u011flanacakt\u0131r. Alternatif olarak, iletken kesit alan\u0131 \n50 mm2 den fazla olan bu t\u00fcr kablolar\u0131n z\u0131rh veya  ekranlar\u0131  ile iletken olmayan bir d\u0131\u015f k\u0131l\u0131f, \ng\u00fczergahlar\u0131  \u00fczerinde tek bir noktada birbirleri ile ba\u011flanacakt\u0131r.  \nBu durumda elektriksel olarak ba\u011flanmam\u0131\u015f u\u00e7lar uygun bir \u015fekilde yal\u0131t\u0131lmal\u0131 ve ba\u011flant\u0131 \nnoktas\u0131ndan \nitibaren  kablo  uzunlu\u011fu  a\u015fa\u011f\u0131daki  ko\u015fullar\u0131  sa\u011flayacak  \u015fekilde  s\u0131n\u0131rl\u0131 \ntutulmal\u0131d\u0131r:  \n(i)   Tam  y\u00fck  \u015fartlar\u0131nda  k\u0131l\u0131flar  ve\/veya  z\u0131rh  ile  toprak  hatt\u0131  aras\u0131nda  \u00f6l\u00e7\u00fclen  gerilim  25  \nvolttan fazla olmamal\u0131,  \n(ii)   Kablolar tam y\u00fck ak\u0131m ta\u015f\u0131rken korozyona yol a\u00e7mamal\u0131, ve  \n(iii)   Kablolar k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 ta\u015f\u0131rken herhangi bir tehlikeye yol a\u00e7mamal\u0131 ve binaya zarar \nvermemelidir. \nMadde 72- \u0130letkenlerin kesitleri  \n72a - A.A. devrelerinde faz iletkenleri ve d.a. devrelerinde gerilimli iletkenlerin kesitleri \nAlternatif ak\u0131m devrelerinin gerilim alt\u0131ndaki  iletkenlerinin ve do\u011fru ak\u0131m devrelerinin hat \niletkenlerinin kesit alan\u0131 Tablo 12 52-5 'de verilen de\u011ferlerden k\u00fc\u00e7\u00fck olmayacakt\u0131r. \nNot : Bu kural mekanik etkiler i\u00e7indir. \n1-          Yap\u0131  ba\u011flant\u0131  hatlar\u0131nda  kullan\u0131lacak  iletkenlerin  kesiti  en  az  6  mm2  bak\u0131r  veya  10  mm2 \naluminyum olmal\u0131d\u0131r. \n2-      Kolon hatlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lacak bak\u0131r iletkenlerin kesiti en az 4 mm2 olmal\u0131d\u0131r. \nAyd\u0131nlatma  sortileri  i\u00e7in  en  az  1,5  mm2  ve  ayd\u0131nlatma  linyeleri  i\u00e7in  en  az  2,5  m2  kesitli \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bak\u0131r iletkenler kullan\u0131lacakt\u0131r. \n3-    Priz sortileri ve linyeleri i\u00e7in en az 2,5 mm2 kesitli yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bak\u0131r iletkenler kullan\u0131lacakt\u0131r. \n4-      Bir  priz  linyesine  ba\u011flanacak  sorti  say\u0131s\u0131,  priz  g\u00fc\u00e7leri  bir  fazl\u0131  priz  i\u00e7in  en  az  300W \n(konutlarda tek bir prizin tek bir linye ile beslenmesi durumu hari\u00e7), \u00fc\u00e7 fazl\u0131 priz i\u00e7in en az \n600 W olmak \u00fczere, ihtiyaca g\u00f6re belirlenecektir. Belirlemede linye y\u00fck\u00fc ve gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \nde g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacakt\u0131r.  \n72b - N\u00f6tr iletkenleri, (Faz iletken kesitleri 16 mm2 ye kadar \/16mm2 dahil) \n- \n-  \nTek fazl\u0131 iki iletkenli \u015febekelerde b\u00fct\u00fcn kesitlerde, \n\u00c7ok fazl\u0131 devrelerde ve tek fazl\u0131 \u00fc\u00e7 iletkenli devrelerde, faz iletkenlerinin kesit alan\u0131 \n16 mm2 bak\u0131r veya 25 mm2 aluminyum veya daha k\u00fc\u00e7\u00fck ise, \nfaz iletkeni ile ayn\u0131 kesit alan\u0131na sahip olacakt\u0131r. \n72c - N\u00f6tr iletkenleri (Faz iletken kesitleri 16 mm2 \u2019den b\u00fcy\u00fck) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f285\n\u00c7ok  fazl\u0131  devrelerde  her  bir  faz  iletkeninin  kesit  alan\u0131,  bak\u0131rda  16  mm2\u2019den  veya \naluminyumda 25 mm2\u2019den b\u00fcy\u00fck ise ve a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fartlar\u0131n hepsi mevcutsa, n\u00f6tr iletkeninin \nkesit alan\u0131 faz iletkenlerinden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olabilir: \n-  \nNormal  \u015fartlarda  n\u00f6tr  iletkeninde,  varsa  harmonikleri  ile  birlikte  beklenen  en  b\u00fcy\u00fck \nak\u0131m, n\u00f6tr iletkeninin ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesinden b\u00fcy\u00fck olmayacakt\u0131r. \nNot:  Normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda  devreden  ge\u00e7en  y\u00fck,  fazlar  aras\u0131nda  pratik  olarak  e\u015fit \nda\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n-  \nN\u00f6tr iletkeni a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 Madde 52-h-4, Madde 52-h-5 ve Madde 52-h-6\u2018daki \nkurallara g\u00f6re korunacakt\u0131r. \n-        N\u00f6tr iletkeni en az 16 mm2  bak\u0131r veya  25 mm2 al\u00fcminyum olacakt\u0131r. \nMadde 73  T\u00fcketici tesislerinde gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \n73a -  \nGerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc; da\u011f\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fc al\u00e7ak gerilim baras\u0131ndan t\u00fcketici ucuna kadar \n-  \nAyd\u0131nlatma ve priz devreleri i\u00e7in % 6,5'u, \n-  Motor devreleri i\u00e7in % 8'i \nge\u00e7emez.  \n\u0130\u015fletmenin al\u00e7ak gerilim \u015febekesinden beslenen binalarda, yap\u0131 ba\u011flant\u0131 kutusu ile t\u00fcketim \nara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc; \n-  \nAyd\u0131nlatma ve priz devreleri i\u00e7in % 1,5\u2019u \n-  Motor devreleri i\u00e7in % 3\u2019\u00fc \nge\u00e7emez. \n\u0130\u015fletmenin  da\u011f\u0131t\u0131m  transformat\u00f6r\u00fc  baras\u0131ndan  ba\u011f\u0131ms\u0131z  bir  hat  (do\u011fru  \u015fube)  ile  beslenen \nbinalarda  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131(al\u00e7ak  gerilim  besleme  hatt\u0131n\u0131n  boyutland\u0131r\u0131lmas\u0131  ile \ni\u00e7 tesisin boyutland\u0131r\u0131lmas\u0131) proje m\u00fcellifi taraf\u0131ndan belirlenir.  \nTransformat\u00f6r  istasyonu,  yap\u0131  veya  yap\u0131  k\u00fcmesi  i\u00e7inde  ise  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \nproje  m\u00fcellifi  taraf\u0131ndan  d\u00fczenlenir.  Trafodan  itibaren  ayd\u0131nlatma  devreleri  i\u00e7in  %  6,5\u2019u \nmotor devreleri i\u00e7in  % 8 gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ge\u00e7memelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n  \n \n\fTABLO 12  \u0130letkenlerin En K\u00fc\u00e7\u00fck Kesit Alanlar\u0131 \n286\nHat Sistemi Tipi \nSabit Tesisat \nKablolar ve \nYal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \n\u0130letkenler \n\u00c7\u0131plak \n\u0130letkenler \nYal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler ve \nkablolarla yap\u0131lan esnek \nba\u011flant\u0131lar \n\u0130letken \nMalzeme \nBak\u0131r  \nAl\u00fcminyum \nKesit Alan\u0131 \nmm2 \n1,5 \n2,5 (Not 1) \nBak\u0131r \n0,5 (Not 2) \nBak\u0131r  \nAl\u00fcminyum \nBak\u0131r \nBak\u0131r \n10 \n16 \n4 \n\u0130lgili \nstandardda \nbelirtildi\u011fi gibi \n0,75 (a) \n       0,75 \nDevrenin \nKullan\u0131lma \nYeri \nG\u00fc\u00e7 ve \nAyd\u0131nlatma \ndevreleri \n\u0130\u015faretle\u015fme ve \nKontrol \ndevreleri \nG\u00fc\u00e7 Devreleri \n\u0130\u015faretle\u015fme ve \nKontrol \ndevreleri \n\u00d6zel bir cihaz \ni\u00e7in \nDi\u011fer herhangi \nbir uygulamada \n\u00d6zel \nuygulamalar \ni\u00e7in \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \ngerilimli \ndevrelerde \nNotlar : \n1.   Al\u00fcminyum iletkenlerin ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan konnekt\u00f6rler bu \u00f6zel kullan\u0131m i\u00e7in \ndenenmi\u015f ve kabul edilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. \n2.   Elektronik  donan\u0131m  i\u00e7in  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  i\u015faretle\u015fme  ve  kontrol  devrelerinde  en  az  0,1  mm2 \nkesit alan\u0131na izin verilir. \na)   Yedi veya daha \u00e7ok damar i\u00e7eren \u00e7ok damarl\u0131 b\u00fck\u00fclgen kablolarda Not 2 uygulan\u0131r.  \n73b -  \nY\u00fcksek  \u00e7\u0131\u011f  (inrush)  ak\u0131mlar\u0131na  sahip  donan\u0131m  ve  motorlar\u0131n  yol  verme  s\u00fcresi  dikkate \nal\u0131nacakt\u0131r. Darbe gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc % 10 olarak kabul edilebilir. \nKendi transformat\u00f6r\u00fc bulunmayan t\u00fcketicilerde, do\u011frudan yol verilecek en b\u00fcy\u00fck k\u0131sa devre \nasenkron motor g\u00fcc\u00fc, k\u00f6y ve benzeri yerlerde 7,5 kW; al\u00e7ak gerilim \u015febekesi hava hatt\u0131 olan \nkasaba ve \u015fehirlerde 15 kW; al\u00e7ak gerilim \u015febekesi yeralt\u0131 kablosu olan kasaba ve \u015fehirlerde \n30 kW d\u0131r. Ancak motorun g\u00fcc\u00fc transformat\u00f6r\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fcn %10 'unu a\u015famaz.  \nMotorun  yol  almas\u0131  esnas\u0131nda  %10\u2019dan  fazla  gerilim  dalgalanmas\u0131n\u0131n  meydana \ngelmedi\u011finin hesap yolu ile g\u00f6sterilmesi halinde yukar\u0131daki \u015farta uyulmayabilir. \n73c \u2013  \nGerilimdeki ge\u00e7ici rejimler ve ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 i\u015fletmeden ortaya \u00e7\u0131kan gerilim de\u011fi\u015fiklikleri gibi \nge\u00e7ici durumlar dikkate al\u0131nmayabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n\f73d -       \nGerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc hesaplar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131da verilen y\u00f6ntem uygulanacakt\u0131r. \n287\nTasar\u0131m ak\u0131m\u0131 (A), \n\u015eebeke nominal gerilimi (V), \nY\u00fck\u00fcn faz a\u00e7\u0131s\u0131, \nY\u00fck\u00fcn aktif g\u00fcc\u00fc (W), \nHat uzunlu\u011fu (m), \nMalzeme iletkenlik katsay\u0131s\u0131 (m\/\uf020\uf057.mm2), \nKesit (mm2) \nGerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc (V), \nIb    \nUn   \n\uf06a \nP   \nL \n\uf06b \nS \n\uf044U \ne          Gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc oran\u0131,  \nRh \nXh \nHatt\u0131n metre ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki ohmik direnci (\uf057 \/m), \nHatt\u0131n metre ba\u015f\u0131na reaktans\u0131 (\uf057 \/m), \nRh =1\/(\uf06b.S)  \nolmak \u00fczere gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, \nBir fazl\u0131 devrelerde   \uf044U=2Ib(Rh.Cos\uf06a+Xh.sin \uf06a)L    volt     e =\uf044U\/Un \n\u00dc\u00e7 fazl\u0131 devrelerde    \uf044U=\uf0d63Ib(Rh.Cos\uf06a+Xh.sin \uf06a)L   volt.  e =\uf044U\/Un \n\u015feklinde  hesaplan\u0131r.  Un  \u015febeke  gerilimi  bir  fazl\u0131  devrelerde  faz-n\u00f6tr  gerilimi,  \u00fc\u00e7  fazl\u0131 \n\u015febekelerde faz aras\u0131 gerilim olarak al\u0131n\u0131r. \nHatt\u0131n  ohmik  direnci  \u00e7al\u0131\u015fma  son  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki  a.a.  direnci  olacakt\u0131r.  \u00c7al\u0131\u015fma  son \ns\u0131cakl\u0131klar\u0131 Tablo 11\u2019de verilmi\u015ftir.  \nBak\u0131r malzeme, 700C s\u0131cakl\u0131k ve alternatif ak\u0131m i\u00e7in \uf06b = 44,44 m\/\uf057.mm2 dir. \n16 mm2 kesite kadar iletkenler i\u00e7in reaktans de\u011feri dikkate al\u0131nmayacakt\u0131r. 16 mm2 ve daha \nb\u00fcy\u00fck  kesitler  i\u00e7in  kablo  \u00fcreticilerinin  bildirdi\u011fi  de\u011ferler  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Ek-C  Tablo  C.1-\nC.3  \u2019de  iletkenlerin  kullan\u0131labilir  ohmik  diren\u00e7  ve  reaktans  de\u011ferleri  i\u00e7in  \u00f6rnekler \nverilmi\u015ftir.  \nY\u00fck\u00fcn, g\u00fcc\u00fc esas al\u0131narak yap\u0131lan hesaplarda ba\u011f\u0131l gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \n                Bir fazl\u0131 y\u00fcklerde          e = 2. P. L.k\/\uf06b.S.Un\n2  \n                \u00dc\u00e7 fazl\u0131 y\u00fcklerde           e = P. L.k\/\uf06b.S.Un\n2                                                                        \n\u015feklinde hesaplanacakt\u0131r.  \nBurada  k  katsay\u0131s\u0131  16  mm2  kesite  kadar  1  al\u0131nacak,  16  mm2  ve  daha  b\u00fcy\u00fck  kesitler  i\u00e7in  k \n=1+(  Xh  \/  Rh).tan  \uf06a   \u015f eklinde  hesaplanacakt\u0131r. k  katsay\u0131s\u0131   Ek-C  Tablo  C1-C3  \u2019den  y\u00fck\u00fcn \ng\u00fc\u00e7 katsay\u0131s\u0131, kesit, kablo ve d\u00f6\u015feme tipine g\u00f6re de se\u00e7ilebilir. \nYukar\u0131da \u00fc\u00e7 fazl\u0131 y\u00fckler i\u00e7in verilen form\u00fcl sadece dengeli hal i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \nMadde 74- Elektriksel ba\u011flant\u0131lar \n74a - \u0130letkenler aras\u0131 ba\u011flant\u0131lar,bir iletken ile  donan\u0131m aras\u0131 ba\u011flant\u0131lar \n\u0130letkenler aras\u0131nda ve iletkenlerle di\u011fer donan\u0131m aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar i\u00e7in, kal\u0131c\u0131 elektriksel \ndevaml\u0131l\u0131k, yeterli mekanik dayan\u0131m ve koruma sa\u011flanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n           \n \n  \n\f288\nNot 1 : TS  IEC 61200-52\u2019ye bak\u0131n\u0131z. \nNot 2 : Di\u011fer mekanik etkiler i\u00e7in Madde 70-h\u2019ye bak\u0131n\u0131z. \n74b - Ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131n\u0131n se\u00e7imi \nBa\u011flant\u0131 d\u00fczenlerinin se\u00e7iminde a\u015fa\u011f\u0131dakilerden ilgili olanlar dikkate al\u0131nacakt\u0131r: \n-  \n-  \n-  \n-  \n\u0130letkenin ve yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n malzemesi, \n\u0130letkeni meydana getiren tellerin say\u0131s\u0131 ve bi\u00e7imi, \n\u0130letkenin kesit alan\u0131 ve \nBir arada ba\u011flanan iletkenlerin say\u0131s\u0131. \nNot 1: G\u00fc\u00e7 hatlar\u0131nda lehimli ba\u011flant\u0131lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lacakt\u0131r. Kullan\u0131l\u0131rsa, bu \nba\u011flant\u0131lar s\u0131yr\u0131lma ve mekanik zorlanmalar dikkate al\u0131narak tasarlanmal\u0131d\u0131r. (Madde 70-f, \nMadde 70-g,Madde  70-h). \nNot  2:  Normal  i\u015fletme  ko\u015fullar\u0131  alt\u0131nda  terminallerde  eri\u015filen  s\u0131cakl\u0131k,  s\u00f6z  konusu \nterminallere ba\u011fl\u0131 iletkenlerin yal\u0131tkanlar\u0131nda herhangi bir i\u015flev kayb\u0131na yol a\u00e7mayacakt\u0131r. \nNot  3:  Titre\u015fim  ya  da  \u0131s\u0131  de\u011fi\u015fikliklerinin  s\u00f6z  konusu  oldu\u011fu  ortamlarda  uygun  kilit \nd\u00fczenekleri  kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nNot 4:  Ekler, yerine g\u00f6re duvarda, 60 mm derinlikte (derin kasa) olmak ko\u015fulu ile anahtar \nve priz kasalar\u0131nda klemenslerle yap\u0131labilir. Anahtar ve prizlerin ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131 ek amac\u0131 ile \nkullan\u0131lamaz. \n74c - Ba\u011flant\u0131lara  eri\u015fim \nB\u00fct\u00fcn ba\u011flant\u0131lara, a\u015fa\u011f\u0131dakiler d\u0131\u015f\u0131nda, denetim, deney ve bak\u0131m i\u00e7in eri\u015filebilmelidir: \n-  \n-  \n-  \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc kablolar\u0131n ekleri. \nBir dolgu malzemesi ile yap\u0131lan  veya kaps\u00fcl i\u00e7indeki ekler. \nTavan  \u0131s\u0131tmas\u0131,  zemin  \u0131s\u0131tmas\u0131  ve  ge\u00e7it  \u0131s\u0131tmas\u0131  gibi  elektrikli  \u0131s\u0131tma  elemanlar\u0131 \naras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar. \nKaynak, lehim, pirin\u00e7 kayna\u011f\u0131 ya da ge\u00e7meli ara\u00e7larla yap\u0131lan ekler. \n\u0130lgili \u00fcr\u00fcn standartlar\u0131na uygun olarak ekipman b\u00fcnyesinde tasarlanm\u0131\u015f ekler. \n-  \n-  \n74d - Ba\u011flant\u0131lar\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131  \nGerekti\u011finde,  normal  i\u015fletme  ko\u015fullar\u0131nda    ba\u011flant\u0131lar\u0131n  eri\u015fti\u011fi  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n,  bunlara  ba\u011fl\u0131 \nolan  iletkenlerin  veya  iletkenlerin  montaj  elemanlar\u0131n\u0131n  yal\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131  zay\u0131flatmamas\u0131  i\u00e7in \n\u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. \n74e - Ba\u011flant\u0131 mahfazalar\u0131 \n1-  Ba\u011flant\u0131n\u0131n bir mahfaza i\u00e7inde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda  mahfaza, ortamdaki d\u0131\u015f etkilere kar\u015f\u0131 \nkoruma ve yeterli mekanik koruma sa\u011flayacakt\u0131r. \n2-   Ak\u0131m ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 bir iletken ya da bir PEN iletkeni \u00fczerinde yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc u\u00e7 ba\u011flamalar\u0131  \nve eklemeler, a\u015fa\u011f\u0131dakilerden biri ya da birka\u00e7\u0131 yard\u0131m\u0131yla yap\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n\u0130lgili Standard\u0131na uygun bir yard\u0131mc\u0131 donan\u0131m, \n\u0130lgili Standard\u0131na uygun bir donan\u0131m mahfazas\u0131, \n(i) \n(ii) \n(iii)  \u0130letken  a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131  deneyi kriterlerine uygun bir malzeme mahfazas\u0131, \n(iv)  \u0130lgili  standartlara  g\u00f6re  yap\u0131lan  deneylerde  yan\u0131c\u0131  olmad\u0131\u011f\u0131na  karar  verilmi\u015f  yap\u0131 \n(v) \nmalzemeleriyle olu\u015fturulmu\u015f ya da in\u015fa edilmi\u015f bir mahfaza, \n\u0130lgili  standartlarda    belirtilen  (F\/R)  alev  geciktirici  tutu\u015fabilirlik  \u00f6zelliklerine  sahip, \nyap\u0131 elemanlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 ile olu\u015fturulmu\u015f ya da in\u015fa edilmi\u015f bir mahfaza. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n\f289\n3-  K\u0131l\u0131fl\u0131 olarak imal edilmi\u015f olmakla birlikte k\u0131l\u0131f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f kablolar ile k\u0131l\u0131fs\u0131z kablolar; \nborular\u0131n, kapal\u0131 kanallar\u0131n veya kapakl\u0131 kanallar\u0131n son noktalar\u0131nda; Madde 74-e-2 \n\u015fartlar\u0131na uygun olarak mahfaza i\u00e7ine al\u0131nacakt\u0131r. \nMadde 75- Yang\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in se\u00e7im ve montaj \u015fartlar\u0131 \n75a - Ayr\u0131lm\u0131\u015f yang\u0131n b\u00f6lmeleri i\u00e7inde koruma \n1-   Yang\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 riski, bu maddeye g\u00f6re uygun malzemenin se\u00e7ilmesi ve monte edilmesi \nile  azalt\u0131lacakt\u0131r. \n2-  Hat  sistemleri,  binan\u0131n  genel  yap\u0131sal  performans\u0131  ve  yang\u0131n  g\u00fcvenli\u011fini  azalmayacak \nbi\u00e7imde tesis edilecektir. \n3-   TS IEC 60332-1 'e uygun kablolar, TS IEC 60614 ve ilgili  di\u011fer IEC  standartlar\u0131nda tesisat \ni\u00e7in belirtilen yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131 \u00fcr\u00fcnler, \u00f6zel tedbirler al\u0131nmadan tesis edilebilir. \nNot : \u00d6zel risk bulundu\u011fu belirtilen yerlerdeki tesisatta, TS IEC 60332-3-24\u2019te demet haline \ngetirilmi\u015f kablolar i\u00e7in g\u00f6sterilen daha a\u011f\u0131r deneylere uygun kablolar gerekebilir. \n4-   TS  IEC  60332-1  'in  asgari  \u015fart  olarak  alev  yay\u0131lma  kurallar\u0131na  uymayan  kablolar \nkullan\u0131l\u0131yorsa, cihazlar\u0131n daimi hat sistemlerine ba\u011flanmas\u0131nda k\u0131sa ba\u011flant\u0131 uzunluklar\u0131 ile \ns\u0131n\u0131rlanmal\u0131 ve b\u00fct\u00fcn durumlarda bir yang\u0131n b\u00f6lmesinden di\u011ferine ge\u00e7memelidir. \n5-   TS IEC 60614 ve hat sistemleri i\u00e7in di\u011fer standartlardaki alev yay\u0131lma kurallar\u0131na asgari \u015fart \nolarak  uymayan,  ancak  TS  IEC  60614  ve  hat  sistemleri    i\u00e7in  ilgili  di\u011fer    standartlardaki  \nb\u00fct\u00fcn  \u015fartlara  uyan,  hat  sistemleri  e\u011fer  kullan\u0131l\u0131yorsa,  bunlar  uygun,  yan\u0131c\u0131  olmayan  yap\u0131 \nmalzemesi ile tamamen kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n75b - Hat  sistemleri ge\u00e7i\u015f yerlerinin s\u0131zd\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131  \n1-  Bir  hat  sisteminin  duvarlar,  zeminler,  \u00e7at\u0131lar,  tavanlar,  bo\u015fluk  korkuluklar\u0131  veya  b\u00f6lmeler \ngibi yap\u0131 konstr\u00fcksiyonu elemanlar\u0131n\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fi yerlerde, hat sisteminin ge\u00e7mesinden \nsonra  kalan  a\u00e7\u0131kl\u0131klar,  ilgili  yap\u0131  eleman\u0131n\u0131n  delinmesinden  \u00f6nceki  yang\u0131n  koruma \nderecesine g\u00f6re s\u0131zd\u0131rmaz duruma getirilecektir.  \nNot 1 : Hat sisteminin montaj\u0131 s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7ici s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k d\u00fczeni gerekebilir. \nNot 2 : De\u011fi\u015ftirme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda, s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa zamanda eski  \ndurumuna getirilmelidir:  \n2-  Borular,  kapakl\u0131  kablo  kanallar\u0131,  kapal\u0131  kablo  kanallar\u0131,  baralar  veya  bara  kanal  sistemleri \ngibi  sistemler;  belirli  yang\u0131n  direnci  bulunan  yap\u0131  elemanlar\u0131n\u0131  deldi\u011finde;    Madde  75-b-1 \n'de  belirtilen  \u015fekilde  d\u0131\u015ftan  ve  i\u00e7ten    ilgili  eleman\u0131n  delinmesinden  \u00f6nceki  yang\u0131n  koruma \nderecesine g\u00f6re  s\u0131zd\u0131rmaz duruma getirilecektir. \n3- \n4- \nS\u00f6z konusu hat sisteminin s\u0131zd\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan malzemeler tip deneyinden ge\u00e7irilmi\u015fse \nMadde 75-b-1 ve Madde 75-b-2 sa\u011flanm\u0131\u015f olur. \nTS IEC 60614'deki alev yay\u0131lma deneyine uygun malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f ve en b\u00fcy\u00fck i\u00e7 kesit \nalan\u0131 710 mm2 olan boru ve kanal sistemleri, \n-      TS 3033, TS EN 60529, TS IEC 60529 'daki IP33 i\u00e7in deneyleri kar\u015f\u0131l\u0131yor ve \n- \nGe\u00e7i\u015f yap\u0131lan bina yap\u0131s\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lmelerden birinin i\u00e7indeki, sistemin herhangi \nbir  ba\u011flant\u0131  ucu    TS  3033,  TS  EN  60529,  TS  IEC  60529'daki  IP33  i\u00e7in  deneyleri \nkar\u015f\u0131l\u0131yorsa,  \n i\u00e7ten s\u0131zd\u0131rmaz duruma getirilmeleri gerekmez. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n\f5-  Kolon, kiri\u015f gibi y\u00fck ta\u015f\u0131yan bina elemanlar\u0131n\u0131n delinmeden sonra b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00fcvende \nolmas\u0131n\u0131n ilgili in\u015faat m\u00fchendisinin do\u011frulamas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, hi\u00e7 bir hat sistemi y\u00fck ta\u015f\u0131mas\u0131 \n\u00f6ng\u00f6r\u00fclen bina yap\u0131 eleman\u0131n\u0131 delip ge\u00e7memelidir.  (TS 7748 -ISO 834) \n6-  Madde  75-b-1  ve  Madde  75-b-3  'e  g\u00f6re  kullan\u0131lan  b\u00fct\u00fcn  s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  d\u00fczenlemeleri \n290\na\u015fa\u011f\u0131daki kurallara ve Madde 75-b-7 'deki kurallara uyacakt\u0131r. \n-  \nS\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  d\u00fczenlemeleri,  temasta  olduklar\u0131  hat  sisteminin  malzemesi  ile  uyumlu \nolmal\u0131d\u0131r. \nS\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  d\u00fczenlemeleri,  s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  kalitesi  azalmadan  hat  sisteminin  \u0131s\u0131l \nhareketine izin vermelidir. \n-  \n-     S\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  d\u00fczenlemelerinin  mekanik  kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131,  hat  sisteminin  desteklerinde \nyang\u0131ndan  do\u011fan  hasar    s\u0131ras\u0131nda  ortaya  \u00e7\u0131kabilecek  zorlamalara  dayanmaya  yeterli \nolmal\u0131d\u0131r. \nBu madde \u015fartlar\u0131, \n-  \nKablo tutucular\u0131 veya kablo montaj elemanlar\u0131 s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k d\u00fczenlerinden  750 mm\u2019ye \nkadar  uzakl\u0131kta  tesis  edilmi\u015f  ve  s\u0131zd\u0131rmaz  noktan\u0131n  yang\u0131n  taraf\u0131nda  olan  tespit \nelemanlar\u0131n\u0131n yang\u0131n nedeniyle \u00e7\u00f6kmesinden do\u011fan mekanik y\u00fcklere dayanabilirlerse, \n-        veya s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k sisteminin kendisinin tasar\u0131m\u0131 yeterli destek sa\u011flarsa, \nyerine gelmi\u015ftir. \n7-  Yukar\u0131daki  Madde  75-b-1  veya  Madde  75-b-2  'yi  sa\u011flamas\u0131  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k \nd\u00fczenleri, birlikte kullan\u0131ld\u0131klar\u0131 hat sistemi ile ayn\u0131 derecede d\u0131\u015f etkilere dayan\u0131kl\u0131 olacak \nve ek olarak a\u015fa\u011f\u0131daki kurallar\u0131n hepsini kar\u015f\u0131layacakt\u0131r: \n-   Yanma  \u00fcr\u00fcnlerine,  delinen  yap\u0131  elemanlar\u0131  ile  ayn\u0131  \u00f6l\u00e7\u00fcde  direnme  \u00f6zelli\u011fine  sahip \n-  \nolacakt\u0131r. \nTesis  edildikleri  yap\u0131  eleman\u0131  i\u00e7in  belirtilen  derecede  su  s\u0131zmas\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n-        S\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  malzemesinin  montaj\u0131n\u0131n  tamamlanmas\u0131ndan  sonra  neme  dayan\u0131kl\u0131 \n\u00f6zellikte olmas\u0131 durumu hari\u00e7, s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k malzemesi  ve hat sistemi, sistem boyunca \ny\u00fcr\u00fcyebilen  damlayan  suya  veya  di\u011fer  herhangi  bir  \u015fekilde  s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  malzemesi \n\u00fczerinde toplanan suya kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olacakt\u0131r.  \nS\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  d\u00fczenlemelerinin, s\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcn i\u00e7in, IEC  tip deneyleriyle ili\u015fkilendirilmi\u015f \nmontaj talimatlar\u0131yla uygunlu\u011funun do\u011frulanmas\u0131  sa\u011flanacakt\u0131r. \nB\u00f6yle bir do\u011frulama denetiminden sonra ek deneye gerek yoktur. \n8- \nMadde 76-  Di\u011fer tesisatlara yak\u0131nl\u0131k \n76a - Elektrik  tesisatlar\u0131na yak\u0131nl\u0131k \nGerilimleri I ve II bantlar\u0131nda  olan devreler, her bir kablonun mevcut en y\u00fcksek gerilim i\u00e7in \nyal\u0131t\u0131lmas\u0131 veya a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemlerden birinin uygulanmas\u0131 hari\u00e7, ayn\u0131 hat sistemine dahil \nedilmeyecektir: \n-  \n\u00c7ok  damarl\u0131  bir  kablonun  her  damar\u0131  kabloda  mevcut  en  y\u00fcksek  gerilim  i\u00e7in \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nKablolar  kendi  sistem  gerilimine  g\u00f6re  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  ve  kapal\u0131  veya  kapakl\u0131  kablo  kanal\u0131 \nsisteminin ayr\u0131 b\u00f6lmesine tesis edilmi\u015ftir. \nAyr\u0131 bir boru sistemi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n-  \n-  \n1-   Bir bant I devresi, a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemlerden biri uyar\u0131nca gerekli \u00f6nlemler  al\u0131nmad\u0131k\u00e7a, bant \nII  gerilim devresi ile birlikte ayn\u0131 hat sistemi i\u00e7erisinde olmayacakt\u0131r.  \n(i)  T\u00fcm kablolar mevcut en y\u00fcksek  gerilim de\u011ferine kar\u015f\u0131 yal\u0131t\u0131l\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f291\n(ii)  \u00c7ok  damarl\u0131  kablo  ya  da  kordonlarda,  bant  I  devresinin  damarlar\u0131,  bant  II  gerilim \ndevresinde  mevcut  en  y\u00fcksek  gerilim  de\u011ferine  kar\u015f\u0131  ayr\u0131  ayr\u0131  ya  da  toplu  olarak \nyal\u0131t\u0131l\u0131r. \n(iii)   \u00c7ok damarl\u0131 kablo ya da kordonlarda, bant I devresinin damarlar\u0131, bant II devresindeki \nen b\u00fcy\u00fck damar\u0131n ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesine e\u015fit ve topraklanm\u0131\u015f bir ekran malzemesi \nile bant II devresinin damarlar\u0131ndan ayr\u0131lacakt\u0131r, \n(iv)   Kablolar  ait  olduklar\u0131  sistemdeki  gerilim  de\u011ferlerine  kar\u015f\u0131  yal\u0131t\u0131l\u0131r  ve  kapal\u0131  veya \n(v) \nkapakl\u0131 kablo kanal  sisteminde ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcme yerle\u015ftirilir. \n Fiziksel ay\u0131rma i\u015fleminin perdelerle (separat\u00f6rlerle) yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda kablolar bir \nkablo raf\u0131 ya da merdiveni \u00fczerine yerle\u015ftirilir. \n(vi)   Ayr\u0131 bir kablo borusu, kapal\u0131 veya kapakl\u0131 kablo  kanal sistemi kullan\u0131l\u0131r. \nSELV ve PELV devrelerinde, Madde 42-b-5, 42-b-6 ve 42-b-7 \u015fartlar\u0131 uygulanacakt\u0131r.  \nTelekom\u00fcnikasyon  devreleri,  veri  iletim  devreleri    ve  benzeri  ileti\u015fim  devrelerinde, \nelektriksel  etkile\u015fim  (gerek  elektromanyetik  gerekse  elektrostatik)  hesaba  kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBak\u0131n\u0131z TS EN 50081 ve TS EN 50082. \n2-   Yang\u0131n  alarm  ve  merkezi  yedek  besleme  kayna\u011f\u0131ndan  beslenen  acil  durum  ayd\u0131nlatma  ve \ny\u00f6nlendirme  devreleri,  di\u011fer  kablolardan  ve  birbirlerinden  ayr\u0131lacakt\u0131r.  \u0130leti\u015fim  devreleri, \nveri  hatlar\u0131  ve  benzerleri  i\u00e7in  elektrostatik  ve  elektromagnetik  parazitlere  \u00f6zel  dikkat \ng\u00f6sterilmelidir. \n3-  Bant I ve bant II gerilim devrelerine ait kumanda d\u00fczeni  veya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, ortak bir ba\u011flant\u0131 \nkutusu,  anahtar  tablosu  veya  grubu    i\u00e7ine  monte  edildi\u011fi,  kablo  borusu  ve    kapal\u0131  veya \nkapakl\u0131  kablo  kanal  sistemlerinde;  gerilim  bantlar\u0131  farkl\u0131  devrelere  ait  kablo  ve  ba\u011flant\u0131lar \netkin  bir  b\u00f6lmelendirme  y\u00f6ntemiyle  birbirinden  ayr\u0131lacakt\u0131r.  B\u00f6lmelendirme  i\u015fleminde \nmetal malzeme kullan\u0131lm\u0131\u015fsa, s\u00f6z konusu malzeme topraklanacakt\u0131r. \n76b - Elektriksel olmayan  di\u011fer tesisatlara  yak\u0131nl\u0131k \n1-  Hat  sistemleri,  hasar  verici  etkilere  kar\u015f\u0131  hatlardan  yay\u0131lan  \u0131s\u0131dan  etkilenmeyecek  \u015fekilde \nd\u00fczenlenen bir k\u0131l\u0131fla korunmad\u0131k\u00e7a, hatlar i\u00e7in zararl\u0131 olabilecek \u0131s\u0131, duman veya gaz \u00fcreten \ntesisatlar\u0131n yak\u0131n\u0131na tesis edilmeyecektir.  \n2-  Hat  sisteminin  yo\u011fu\u015fma  olabilecek  tesisatlar\u0131n  (su,  buhar  veya  gaz..vb.  tesisatlar)  alt\u0131ndan \nge\u00e7ti\u011fi yerlerde, hat sisteminin zararl\u0131 etkilerden korunmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. \n3- \nElektrik tesisatlar\u0131n\u0131n elektriksel olmayan tesisatlar\u0131n yak\u0131n\u0131na tesis edildi\u011fi yerlerde, bunlar, \ndi\u011fer  tesisatlara    uygulanmas\u0131  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  i\u015flemlerin  elektrik  tesisatlar\u0131nda  hasara  sebep \nolmayaca\u011f\u0131 veya elektrik tesisatlar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen i\u015flemlerin di\u011fer tesisatlarda hasara sebep \nolmayaca\u011f\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir.  \nNot :  Bu husus; \n-  \nTesisatlar  aras\u0131nda uygun bir aral\u0131k b\u0131rak\u0131larak,  \n-   Mekanik veya \u0131s\u0131l engel kullan\u0131larak,  \nelde edilebilir.  \n4-   Bir elektrik tesisat\u0131n\u0131n, elektriksel olmayan tesisatlar\u0131n yak\u0131n\u0131nda oldu\u011fu yerlerde a\u015fa\u011f\u0131daki \n\u015fartlar\u0131n her ikisi de sa\u011flanacakt\u0131r:  \nHat  sistemleri,  normal  kullanmada  di\u011fer  tesisatlar\u0131n  varl\u0131\u011f\u0131ndan  ortaya  \u00e7\u0131kabilecek \n-  \ntehlikelere kar\u015f\u0131 uygun bi\u00e7imde korunmu\u015f olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f292\n-  \nDolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma,  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fi \nkurallar\u0131na uygun olarak sa\u011flanacakt\u0131r, elektriksel olmayan metalik tesisatlar yabanc\u0131 iletken \nb\u00f6l\u00fcm say\u0131l\u0131r.  \n5-   Kablolar,  hi\u00e7bir  zaman  bir  asans\u00f6r  kuyusuna  d\u00f6\u015fenmeyecektir.  (Asans\u00f6rlerin  kendi \nkumanda hatlar\u0131 ve kuyu ayd\u0131nlatma hatlar\u0131 hari\u00e7tir.)   \nMadde 77- Devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 koruma ve temizlik ile ilgili se\u00e7im ve montaj  \n77a - Bak\u0131m i\u015flemini uygulayabilecek ki\u015fi veya ki\u015filerin bilgi ve tecr\u00fcbesi, tesisat\u0131n \u00f6zelliklerine \nuygun olacakt\u0131r.   \n77b - Bak\u0131m  i\u00e7in  herhangi  bir  koruma  \u00f6nleminin  kald\u0131r\u0131lmas\u0131  gereken  yerlerde,  bu  koruma \n\u00f6nleminin ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen koruma derecesi d\u00fc\u015fmeden tekrar yerine konulabilmesine \ndikkat edilecektir. \n77c - Hat  sisteminin  b\u00fct\u00fcn  b\u00f6l\u00fcmlerine  bak\u0131m  i\u00e7in  gerekebilecek  g\u00fcvenli  ve  yeterli  eri\u015fme  i\u00e7in \n\u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. \nNot : Baz\u0131 yerle\u015fimlerde bu hususun merdiven, kedi yolu vb. gibi devaml\u0131 eri\u015fme d\u00fczenleri \nile sa\u011flanmas\u0131 gerekebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f293\nB\u00d6L\u00dcM 9 \nBa\u011flama Tesisleri \n(Koruma, ay\u0131rma ve anahtarlama i\u00e7in) \nMadde 78- Ortak kurallar \n78a -Y\u00f6netmeli\u011fin gerektirdi\u011fi  bir anahtarlama d\u00fczeni, bir devrenin gerilim alt\u0131nda bulunan \nb\u00fct\u00fcn iletkenlerini ay\u0131rmas\u0131 gerekti\u011finde, bu d\u00fczen  n\u00f6tr iletkenin faz iletkenlerinden daha \n\u00f6nce ayr\u0131lmamas\u0131n\u0131 ve faz iletkenlerinden \u00f6nce veya onlarla ayn\u0131 zamanda yeniden \nba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir tipte olacakt\u0131r.  \n78b - TN ve TT sistemlerinde n\u00f6tr iletkeninde sigorta kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Anahtarlar ve devre \nkesiciler faz iletkenlerini kesmeleri halinde n\u00f6tr iletkenini de kesebilirler.  \n78c - Birden fazla fonksiyon i\u00e7eren bir cihaz, bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn her fonksiyonu ile  ilgili b\u00fct\u00fcn kurallara \nuygun olacakt\u0131r. \nMadde 79-  Elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma cihazlar\u0131 \n79a - A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131  koruma cihazlar\u0131  \n1-  Bir TN veya TT sistemi i\u00e7in, ayn\u0131 zamanda elektrik \u00e7arpmas\u0131na (dolayl\u0131 dokunmaya) kar\u015f\u0131 \nkoruma sa\u011flamak \u00fczere kullan\u0131lacak her a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi, \n(i)   Faz  iletkeninin  ve  ilgili  koruma    iletkenin  izin  verilen  son  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131  a\u015fmayacak \n\u015fekilde,  bir  faz  iletkeni  ile  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131nda  empedans\u0131  ihmal \nedilebilir olan bir ar\u0131za halinde, akacak olan hata ak\u0131m\u0131n\u0131n de\u011ferine uygun (Madde  84-\na-1\u2019e de bak\u0131n\u0131z),  \n(ii)  Madde 44-b-6\u2019n\u0131n  kurallar\u0131  ile uyumlu,  \nolacak \u015fekilde  se\u00e7ilecektir. \n2-  A\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin bir iletkenle birbirleri ile  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve ikinci bir ar\u0131za \ndurumunda elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamak \u00fczere bir a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m  koruma \ncihaz\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 IT sistemlerde; koruma cihaz\u0131yla ilgili kurallar, TN sistemi i\u00e7in ge\u00e7erli \nolan Madde 79-a-1\u2019de belirtilen TN sistem \u015fartlar\u0131d\u0131r. \n79b- Art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131  \n1-  Art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131, devrenin b\u00fct\u00fcn faz iletkenlerini ayn\u0131 zamanda ay\u0131rabilme yetene\u011finde  \nolacakt\u0131r.   \n2-   Art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn manyetik devresi, korunan devrenin  n\u00f6tr dahil b\u00fct\u00fcn \niletkenlerini i\u00e7ine alacakt\u0131r. \u0130lgili koruma iletkeni manyetik devrenin d\u0131\u015f\u0131nda olacakt\u0131r.  \n3-  Koruma  cihaz\u0131n\u0131n  faaliyet  art\u0131k  ak\u0131m\u0131,  sistem  topraklamas\u0131n\u0131n  tipine  uygun  olarak  Madde \n44\u2019\u00fcn kurallar\u0131na uyacakt\u0131r.  \n4-  Art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131na  ba\u011fl\u0131  y\u00fck\u00fcn  (y\u00fcklerin)  normal  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131  s\u0131ras\u0131nda  meydana  gelmesi \nbeklenen  herhangi  bir  koruma  iletkeni  ak\u0131m\u0131ndan  dolay\u0131  (normal  \u00e7al\u0131\u015fmadaki  ka\u00e7ak \nak\u0131mlar), art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n gereksiz yere a\u00e7mas\u0131na engel olmak i\u00e7in, art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 \nbuna uygun se\u00e7ilecek veya ilgili elektrik devreleri alt b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n\f294\n5-  Koruma hatt\u0131 olmayan bir devrede art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, cihaz\u0131n beyan art\u0131k  \nak\u0131m\u0131  (I\uf044n)  30  mA\u2019y\u0131  a\u015fmasa  bile,  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  yeterli  koruma  olarak  kabul \nedilmeyecektir.  \n 6-  \u00c7al\u0131\u015fma  gerilimi  bir  yard\u0131mc\u0131  kaynaktan  sa\u011flanan    ve  yard\u0131mc\u0131  kayna\u011f\u0131n  ar\u0131zas\u0131  halinde \notomatik  olarak  \u00e7al\u0131\u015fmayan  bir  art\u0131k    ak\u0131m  cihaz\u0131,  ancak  yard\u0131mc\u0131  kayna\u011f\u0131n  ar\u0131zas\u0131 \ndurumunda  bile  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruman\u0131n  ba\u015fka  yollardan  sa\u011flanmas\u0131  halinde \nkullan\u0131lacakt\u0131r.  \n7-   Art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131,  di\u011fer  cihazlardan  kaynaklanan  manyetik  alanlardan  etkilenmeyecek  \n\u015fekilde yerle\u015ftirilecektir.  \n8-  Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in bir art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n bir a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma \ncihaz\u0131 ile, fakat ondan ayr\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumda; art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n, y\u00fck taraf\u0131nda \nbir  hata  meydana  gelirse,  maruz  kalabilece\u011fi  termik  ve  mekanik  etkilere    dayanabilece\u011fi \ndo\u011frulanacakt\u0131r.  \n9-   Dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  veya  di\u011fer  bir  \u015fekilde  tehlikeyi  \u00f6nlemek  \u00fczere \nY\u00f6netmeli\u011fin \u015fartlar\u0131na  uyum i\u00e7in, iki veya ikiden \u00e7ok art\u0131k  ak\u0131m cihaz\u0131n\u0131n seri ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 \nve  tehlikeyi  \u00f6nlemek  i\u00e7in  bunlar\u0131n  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda  se\u00e7icilik  gerekli  oldu\u011funda,  cihazlar\u0131n \nkarakteristiklerinin  se\u00e7icili\u011fe uygun olmas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \n10-   Art\u0131k  ak\u0131m cihaz\u0131n\u0131n, yetkili bir ki\u015fi veya bir yard\u0131mc\u0131 eleman d\u0131\u015f\u0131ndaki bir ki\u015fi  taraf\u0131ndan \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi  durumlarda  cihaz,  bir  anahtar  veya  alet  kullanarak  kas\u0131tl\u0131    bir  hareket \nolmaks\u0131z\u0131n,  cihaz\u0131n  beyan  art\u0131k  faaliyet  ak\u0131m\u0131n\u0131n  (I\uf044n)  veya  zaman  geciktirme \nmekanizmas\u0131n\u0131n ayar veya kalibrasyonunu de\u011fi\u015ftirmek veya ayarlamak m\u00fcmk\u00fcn olmayacak \n\u015fekilde tasarlanacak veya monte edilecektir.  \n79c - TN sisteminde art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131 \n1- \nTN  sisteminde,  tesisin  belirli  bir  k\u0131sm\u0131ndaki  belirli  donan\u0131m  i\u00e7in  Madde  44-b-10\u2019un \nherhangi  bir  \u015fart\u0131n\u0131n  kar\u015f\u0131lanamad\u0131\u011f\u0131  durumlarda,  o  k\u0131s\u0131m  bir  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  ile \nkorunabilir.  \nTesisin  o  k\u0131sm\u0131n\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  TN  topraklama  sistemi  koruma  iletkenine \nveya art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n faaliyet ak\u0131m\u0131na uygun bir empedans sa\u011flayan bir topraklay\u0131c\u0131ya \nba\u011flanacakt\u0131r. Bu ikinci durumda, devre bir TT sistemi olarak i\u015flem g\u00f6recek ve Madde  44-\nb-18 ge\u00e7erli olacakt\u0131r.  \n79d - TT sisteminde  art\u0131k  ak\u0131m anahtarlar\u0131 \nE\u011fer  TT  sisteminin  bir  par\u00e7as\u0131n\u0131  olu\u015fturan  bir  tesisat  tek  bir  art\u0131k    ak\u0131m  anahtar\u0131  ile \nkorunuyorsa;  bu  tesisat\u0131n  ba\u015flang\u0131\u00e7  noktas\u0131  ile  cihaz  aras\u0131ndaki  tesisat  S\u0131n\u0131f  II  ekipman\u0131n \nveya  e\u015fde\u011fer  yal\u0131t\u0131m\u0131n  koruma  ile  ilgili  \u015fartlar\u0131na  (Madde  44-c  )  uymad\u0131\u011f\u0131  takdirde,  art\u0131k \nak\u0131m  anahtar\u0131  tesisat\u0131n  ba\u015flang\u0131\u00e7  noktas\u0131na  yerle\u015ftirilecektir.  Birden  fazla  besleme  noktas\u0131 \nolan yerlerde, bu \u015fart her bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \n79e - IT sisteminde art\u0131k  ak\u0131m anahtarlar\u0131 \nKoruman\u0131n art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 ile sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve birinci hatay\u0131 izleyerek ay\u0131rma yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \n\u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi durumlarda, cihaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmayacak seviyedeki art\u0131k ak\u0131m en az\u0131ndan, birinci \nhatada bir faz iletkeninin ihmal edilebilir bir empedans \u00fczerinden topra\u011fa ak\u0131tt\u0131\u011f\u0131 ak\u0131ma e\u015fit \nolacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f295\n79f - Yal\u0131t\u0131m izleme cihazlar\u0131  \nBir yal\u0131t\u0131m izleme cihaz\u0131, ayarlar\u0131n yaln\u0131zca bir anahtar veya aletle de\u011fi\u015ftirilmesinin \nm\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 \u015fekilde tasarlanacak  veya monte edilecektir.  \n79g - A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131  koruma cihazlar\u0131  \n1-  Her  sigortan\u0131n  ve  devre  kesicinin  \u00f6n  veya  yan  y\u00fcz\u00fcnde,  korudu\u011fu  devreye  uygun,  beyan \nak\u0131m\u0131 belirtilecektir.  \nYetkili    bir  ki\u015fi  veya  bir  yeti\u015ftirilmi\u015f  eleman  d\u0131\u015f\u0131nda  bir  ki\u015fi    taraf\u0131ndan  de\u011fi\u015ftirilebilen \nbu\u015fonlu  sigortan\u0131n  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131,  tercihen  anma  ak\u0131m\u0131  daha  y\u00fcksek  olan  bir  sigorta  bu\u015fonunun \nyanl\u0131\u015fl\u0131kla tak\u0131lamayaca\u011f\u0131 tipte olacakt\u0131r.  \n2-  Yetkili    bir  ki\u015fi  veya  bir  yeti\u015ftirilmi\u015f  eleman  d\u0131\u015f\u0131nda  bir  ki\u015fi  taraf\u0131ndan  de\u011fi\u015ftirilmesi \nmuhtemel bir sigorta  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131  ya:  \n(i)  \u00dcst veya  yan y\u00fcz\u00fcnde, kullan\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanan sigorta bu\u015fonu  tipini g\u00f6steren bir bilgi \nile i\u015faretlenecek, veya  \n(ii)  Sigorta, belirlenen anma ak\u0131m\u0131na sahip bu\u015fondan daha y\u00fcksek ak\u0131mda sigorta bu\u015fonu \nkullan\u0131lmas\u0131na imkan vermeyen bir tipte olacakt\u0131r.  \n(iii)   Elektrik tesislerinde yamanm\u0131\u015f ya da \u00fczerine tel sar\u0131larak k\u00f6pr\u00fclenmi\u015f sigortalar \nkullan\u0131lamaz. \n3-   Y\u00fck alt\u0131nda iken \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya de\u011fi\u015ftirilmesi muhtemel olan bir sigorta, bunun bir tehlike \nyaratmadan yap\u0131lmas\u0131na imkan veren bir tipte olacakt\u0131r.  \n4-   Bir  devre  kesicinin  yetkili    bir  ki\u015fi  veya  bir  yard\u0131mc\u0131  eleman  d\u0131\u015f\u0131nda  bir  ki\u015fi      taraf\u0131ndan \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funda,  devre  kesici,  ilgili  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  a\u00e7\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n  bir  alet  veya \nanahtar kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle, tesad\u00fcfen ayar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayacak \u015fekilde, \ntasarlanacak veya monte edilecektir.  \n5-   A\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131mdan  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  karakteristikleri  ve  ayar\u0131,  \u00e7al\u0131\u015fma  amac\u0131na  uygun    bir \nse\u00e7icili\u011fi sa\u011flayacakt\u0131r.  \n79h - Hat sisteminin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcke kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131  se\u00e7imi \nKoruma  cihaz\u0131n\u0131n  nominal  ak\u0131m\u0131  (veya  ak\u0131m  ayar\u0131),  Madde  50-b\u2019ye  uygun  olarak \nse\u00e7ilecektir. Baz\u0131 durumlarda, istenmeyen \u00e7al\u0131\u015fmalardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, y\u00fcklerin pik ak\u0131m \nde\u011ferlerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almak gerekli olabilir.  \nPeriyodik  bir  y\u00fck  durumunda,  Ib  ve  I2  de\u011ferleri,  \u0131s\u0131l  olarak  e\u015fde\u011fer  sabit  y\u00fck\u00fcn  In  ve  Iz \nde\u011ferleri esas al\u0131narak se\u00e7ilecektir.  \n\u0130lgili semboller a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r:  \nIb  \nIz  \nIn  \ndevrenin  tasar\u0131m  ak\u0131m\u0131,  yani  normal  i\u015fletme  \u015fartlar\u0131nda    ta\u015f\u0131nmas\u0131  ama\u00e7lanan  ak\u0131m \n(\u00e7ekilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen hesap ak\u0131m\u0131 ) \nilgili belirli tesisat \u015fartlar\u0131  g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak (grup fakt\u00f6rleri, s\u0131cakl\u0131k vb.)kablonun \ns\u00fcrekli ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi  \na\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131n\u0131n nominal ak\u0131m\u0131 (Ayarlanabilir koruma cihazlar\u0131nda \nIn \u2018in anlam\u0131 ayar de\u011feridir.) \nI2   A\u015f\u0131r\u0131  y\u00fcke  kar\u015f\u0131  koruma  cihaz\u0131n\u0131n  al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f  s\u00fcreye  ba\u011fl\u0131  olarak  etkin  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \nsa\u011flayan ak\u0131m. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n\f296\n79i - Hat sisteminin hata ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 koruma cihaz\u0131 se\u00e7imi \nMadde 49\u2019 daki kurallar\u0131n uygulanmas\u0131nda, minimum ve maksimum hata ak\u0131m\u0131 \u015fartlar\u0131 g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcne  al\u0131nacakt\u0131r.  \nMadde 80- D\u00fc\u015f\u00fck  gerilime kar\u015f\u0131 koruma cihazlar\u0131  \nD\u00fc\u015f\u00fck  gerilime  kar\u015f\u0131  bir  koruma  cihaz\u0131,  Madde  56\u2019n\u0131n  kurallar\u0131n\u0131  kar\u015f\u0131layacak  \u015fekilde \nse\u00e7ilecek ve montaj\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \nMadde 81- Ay\u0131rma ve anahtarlama cihazlar\u0131  \n81a - Genel \n1-  Madde 58 den Madde 61\u2019e   kadar olan \u015fartlara g\u00f6re montaj\u0131 yap\u0131lan  ay\u0131rma ve anahtarlama \ncihazlar\u0131  81-b  den  81-e\u2019  kadar  olan  maddelerin    ilgili  kurallar\u0131n\u0131    kar\u015f\u0131layacakt\u0131r.  Her \nfonksiyonun ilgili kural\u0131 kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 takdirde, bu fonksiyonlar\u0131n birden fazlas\u0131 i\u00e7in ortak bir \ncihaz kullan\u0131labilir.  \n81b - Ay\u0131rma cihazlar\u0131 \n1-  Madde 57-f\u2019de ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 verilen hususlar d\u0131\u015f\u0131nda, ay\u0131rma cihazlar\u0131 gerilim alt\u0131nda bulunan \nb\u00fct\u00fcn besleme iletkenlerini ilgili devreden etkin \u015fekilde ay\u0131racakt\u0131r. Ay\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131lan \ncihazlar, 81-b-2\u2019 den 81-b-10\u2019a  kadar olan maddelere uygun olacakt\u0131r.  \n2-   Kontaklar veya di\u011fer ay\u0131rma elemanlar\u0131 aras\u0131ndaki ay\u0131rma mesafesi, a\u00e7\u0131k konumda iken, bir \nay\u0131r\u0131c\u0131  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131daki  standartlar\u0131n  kurallar\u0131na  g\u00f6re  tayin  edilen  de\u011ferden  daha  az \nolmayacakt\u0131r.  TS EN 60669-2-4, TS EN 60898, TS EN 60947-2 TS EN 60947-3, TS EN \n61008-1 veya TS EN 61009-1. \n3-  Yar\u0131 iletken bir cihaz, bir ay\u0131rma cihaz\u0131 olarak kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  \n4-   Kontaklar\u0131n veya di\u011fer ay\u0131rma elemanlar\u0131n\u0131n konumu ya d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fclebilecek veya a\u00e7\u0131k \nve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde cihaz \u00fczerinde g\u00f6sterilmi\u015f olacakt\u0131r. Ayr\u0131lm\u0131\u015f konumun belirtilmesi, \nancak belirtilen ay\u0131rma her kutupta elde edildi\u011finde meydana gelecektir.   \n5-  N\u00f6tr iletkenine ay\u0131rma par\u00e7as\u0131 tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fartlar\u0131n her ikisini de kar\u015f\u0131layacakt\u0131r:  \n(i)  Alet kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \n(ii)  Yaln\u0131zca yeti\u015ftirilmi\u015f ki\u015filer taraf\u0131ndan eri\u015filebilecektir.  \n6-  Ay\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131lacak bir cihaz, mekanik darbe veya titre\u015fim gibi etkilerin yol a\u00e7abilece\u011fi \nistenmeyen bir kapanmay\u0131 \u00f6nleyecek \u015fekilde se\u00e7ilecek ve\/veya monte edilecektir. \n7-   A\u00e7\u0131k  konumda  bulunan  bir  ay\u0131rma  cihaz\u0131n\u0131n \nistenmeyerek  veya  yetkisiz  \u015fekilde  \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r.  \n8-   Ay\u0131rma,  tercihen  ilgili  beslemesinin  b\u00fct\u00fcn  kutuplar\u0131n\u0131  ay\u0131ran  \u00e7ok  kutuplu  bir  anahtarlama \ncihaz\u0131  ile  sa\u011flanacak  olmakla  birlikte,  birbirine  biti\u015fik  olarak  yerle\u015ftirilmi\u015f  tek  kutuplu \ncihazlar da kullan\u0131labilir.  \n9-   Ay\u0131rma  i\u00e7in  kullan\u0131lan  her  cihaz,  ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131  tesisat\u0131  veya  devreyi  belirtmek  \u00fczere,  kal\u0131c\u0131  bir \ni\u015faret veya konum ile a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tan\u0131mlanacakt\u0131r.  \n10-   Bir ay\u0131rma eleman\u0131 olarak, bir fi\u015f ve priz veya benzeri bir cihaz kullan\u0131labilir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n\f297\n81c - Mekanik bak\u0131m i\u00e7in devreyi kesme cihazlar\u0131  \n1-  Mekanik  bak\u0131m  amac\u0131  ile  beslemenin  kesilmesi  i\u00e7in  kullan\u0131lacak  bir  cihaz  tercihan  ana \nbesleme  devresine  konulacakt\u0131r.  Buna  alternatif  olarak,  ana  beslemenin  kesilmesindekine \ne\u015fde\u011fer bir derecede g\u00fcvenlik sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in ek \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 kayd\u0131 ile b\u00f6yle bir cihaz, \nkontrol devresine tak\u0131labilir. \n2-   Mekanik  bak\u0131m  amac\u0131yla  devreyi  kesmesi  i\u00e7in  bir  cihaz  veya  b\u00f6yle  bir  cihaza  ait  kontrol \nanahtar\u0131  elle  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak  olup,  d\u0131\u015far\u0131dan  g\u00f6r\u00fclebilen  bir  kontak  aral\u0131\u011f\u0131na  veya  a\u00e7\u0131k\u00e7a  ve \ng\u00fcvenilir  \u015fekilde  belirtilen  DEVREDE  veya  KES\u0130K  konum  g\u00f6stergelerine  sahip  olacakt\u0131r. \nBu konum i\u015faretinin belirtilmesi ancak b\u00fct\u00fcn kutuplar DEVREDE veya KES\u0130K konumuna \ntamamen eri\u015fildi\u011finde meydana gelecektir.  \n3-  Mekanik bak\u0131m amac\u0131yla devrenin kesilmesi i\u00e7in  gerekli cihaz, mekanik  \u015fok veya titre\u015fim \ngibi  durumlar\u0131n  yol  a\u00e7abilece\u011fi  istenmeyen  bir  kapanmay\u0131  \u00f6nleyecek  \u015fekilde  se\u00e7ilecek \nve\/veya monte edilecektir. \n4-  Mekanik bak\u0131m amac\u0131yla devreyi kesme cihaz\u0131 olarak bir anahtar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu anahtar \ntesisat\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131n\u0131n t\u00fcm y\u00fck ak\u0131m\u0131n\u0131 kesme yetene\u011finde olacakt\u0131r.  \n5-  Mekanik  bak\u0131m  amac\u0131yla  devreyi  kesmek  i\u00e7in  bir  fi\u015f  ve  priz  veya  anma  ak\u0131m\u0131  16  A\u2019i \na\u015fmayan benzeri bir cihaz kullan\u0131labilir.  \n81d - Acil durum anahtarlama cihazlar\u0131 \n1-  Acil  durum  anahtarlamas\u0131  amac\u0131yla  beslemeyi  kesmede  kullan\u0131lan  d\u00fczen,  tesisat\u0131n  ilgili \nk\u0131sm\u0131n\u0131n  tam  y\u00fck  ak\u0131m\u0131n\u0131  kesme  yetene\u011fine  sahip  olacakt\u0131r.  Yerine  g\u00f6re,  motor  blokaj \n\u015fartlar\u0131 da g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nacakt\u0131r.  \n2-  Acil durumda anahtarlama d\u00fczeni a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7erecektir:  \n(i)  Gelen beslemeyi do\u011frudan kesen tek bir anahtarlama cihaz\u0131,  \n(ii)  \u00c7e\u015fitli  b\u00f6l\u00fcmlerden  olu\u015fan  cihazlar\u0131n  (donan\u0131m)  tek  bir  elemanla  \u00e7al\u0131\u015fan  ve  ilgili \nbeslemeyi  kesmek  sureti \ntehlikeyi  ortadan  kald\u0131rmakla  sonu\u00e7lanan  bir \nkombinasyonu;  acil  durumda  durdurma,  elektrikli  frenleme  \u00fcniteleri  i\u00e7in  beslemeyi \ns\u00fcrd\u00fcrmeyi i\u00e7erebilir.  \nile \nBir acil durum anahtarlama cihaz\u0131 olarak, bir fi\u015f ve priz veya benzeri cihaz se\u00e7ilmeyecektir.  \n3- \nTercihan  acil  durum  anahtarlamas\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan  bir  cihaz  elle  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak  ana  devreyi \ndo\u011frudan kesecektir. Uzaktan kumanda ile \u00e7al\u0131\u015fan devre kesici veya kontakt\u00f6r gibi bir cihaz, \nbobin  enerjisinin  kesilmesi  \u00fczerine  a\u00e7\u0131lacak  veya  uygun  g\u00fcvenilirlikte  ba\u015fka  bir  yol \nkullan\u0131lacakt\u0131r.   \n4-   Bir acil durum anahtarlama cihaz\u0131na ait \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma eleman\u0131 (bir kol veya buton d\u00fc\u011fmesi gibi) \na\u00e7\u0131k\u00e7a  tan\u0131mlanabilir  ve  tercihan  k\u0131rm\u0131z\u0131  renkte  olacakt\u0131r.  Cihaz,  tehlikenin  meydana \ngelebilece\u011fi yerlerde kolayca eri\u015filebilir konumda monte edilecek ve yerine g\u00f6re ilave acil \ndurum anahtarlamas\u0131na ihtiya\u00e7 olan yerlerde ilave cihazlar sa\u011flanacakt\u0131r.  \n5-  Acil  durum  anahtarlama  cihaz\u0131n\u0131n  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma  eleman\u0131  mandal  tipinde  olacak  veya  mekanik \nkilitli  acil  tip  buton  KES\u0130K  veya  STOP  pozisyonunda  kalabilecektir.  Acil  durum \nanahtarlama  cihaz\u0131n\u0131n  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  i\u00e7in  tekrar  kurulmas\u0131  ilgili  ekipman\u0131n  yeniden \nenerjilenmesine yol a\u00e7mayacakt\u0131r. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma eleman\u0131 otomatik \u015fekilde normal \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in \ntekrar  kurulan  bir  cihaza,  gerek  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma  gerek  yeniden  enerjileme  ara\u00e7lar\u0131    ayn\u0131  ki\u015finin \nkontrol\u00fc alt\u0131nda oldu\u011fu durumda izin verilir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f298\nG\u00fcvenlik anahtarlamas\u0131 i\u00e7in di\u011fer  kurallar \n6- \n60-h\u2019  den  60-j\u2019ye  kadar  olan  maddelere  uyumlu  olarak    sa\u011flanan  bir  itfaiyeci  anahtar\u0131  \u015fu \n\u00f6zelliklere sahip olacakt\u0131r:  \n(i)  \nanahtar\u0131n  rengi  k\u0131rm\u0131z\u0131  olacak  ve  \u00fczerine  veya  yak\u0131n\u0131na  kal\u0131c\u0131  ve  dayan\u0131kl\u0131  bir  isim \nplakas\u0131  tesbit  edilmi\u015f  olacakt\u0131r.  Plakan\u0131n  boyu  minimum  150  mm  x  100  mm,  ve \n\u00fczerinde  \u201c\u0130TFA\u0130YEC\u0130  ANAHTARI\u201d  kelimeleri  yaz\u0131l\u0131  olacakt\u0131r.  Harfler  i\u015fyeri \n\u015fartlar\u0131na  uygun  bir  mesafeden  rahat\u00e7a  okunabilecek,  fakat  36  puntodan  k\u00fc\u00e7\u00fck \nolmayacakt\u0131r,  \n(ii)   DEVREDE ve KES\u0130K pozisyonlar\u0131, KES\u0130K pozisyonu \u00fcstte olarak, ama\u00e7lanan yerde \nzeminde duran bir ki\u015fi taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclebilecek puntoda harflerle belirtilecektir,  \n(iii)   anahtar\u0131n DEVREDE pozisyonuna kazara d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesini \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nm\u0131\u015f \nolacakt\u0131r, \n(iv)   bir itfaiyeci taraf\u0131ndan kolay \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek \u015fekilde d\u00fczenlenecektir.  \n81e - Fonksiyonel anahtarlama cihazlar\u0131  \n1- \nFonksiyonel anahtarlama cihazlar\u0131 ama\u00e7lanan en a\u011f\u0131r g\u00f6rev i\u00e7in uygun olacakt\u0131r.  \n2-  Yar\u0131  iletken  anahtarlama  cihazlar\u0131  gibi  fonksiyonel  anahtarlama  cihazlar\u0131,  ilgili  kutuplar\u0131 \nmutlaka a\u00e7mas\u0131 gerekli olmadan da ak\u0131m\u0131 kontrol edebilir.  \n3-   Fonksiyonel \nanahtarlama \ni\u00e7in \ny\u00fck \nalt\u0131nda \n\u00e7al\u0131\u015fmayan \nay\u0131r\u0131c\u0131lar, \nsigortalar  \nkullan\u0131lmayacakt\u0131r.  \n4-  Bir anahtarlama cihaz\u0131 olarak 16 A\u2019 i a\u015fmayan bir fi\u015f ve priz kullan\u0131labilir.  \n5-  \u00d6zellikle  hari\u00e7  tutulmu\u015f  bulunan  d.a.  devreleri  d\u0131\u015f\u0131ndaki,  16A\u2019i  a\u015fan  fi\u015f  ve  prizler  uygun \nkesme  kapasitesinde  ise  anahtarlama  cihaz\u0131  olarak  kullan\u0131labilir.(Madde  81-d-2\u2019ye  de \nbak\u0131n\u0131z.) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f299\nB\u00d6L\u00dcM 10 \nTopraklama D\u00fczenlemeleri ve Koruma \u0130letkenleri \nMadde 82- Genel \n82a   Topraklama  d\u00fczenlemeleri  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fine  uygun \nolacakt\u0131r.  \n82b   Bir  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sisteminin  de  bulundu\u011fu  durumlarda,  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  Korunma  \nY\u00f6netmeli\u011fi ve ilgili T\u00fcrk Standartlar\u0131na bak\u0131n\u0131z.  \nMadde 83- Topra\u011fa olan ba\u011flant\u0131lar  \n83a - Topraklama d\u00fczenlemeleri   \n1-  Ana topraklama ba\u011flant\u0131 ucu, enerji al\u0131nacak sistemin tipine ba\u011fl\u0131 olarak, Madde 83-a-2 ila \nMadde 83-a-5\u2019te a\u00e7\u0131klanan y\u00f6ntemlerden biri ile topra\u011fa ba\u011flanacak (sistemin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 \ni\u00e7in Madde 35\u2019e bak\u0131n\u0131z) ve Madde 83-a-6 ila Madde 83-a-8\u2019e uygun olacakt\u0131r.  \n2-  Bir  TN-S  sistemde,  enerji  kayna\u011f\u0131n\u0131n  koruma  iletkeni  (PE)  binan\u0131n  ana  e\u015fpotansiyel \nbaras\u0131na  irtibatlanacakt\u0131r.  Ba\u011flant\u0131n\u0131n  bir  k\u0131sm\u0131n\u0131  \u0130\u015fletmenin  hatlar\u0131  ve  donan\u0131mlar\u0131 \nolu\u015fturabilir.  \n3- \nTN-C-S sistemi i\u00e7in, enerji kayna\u011f\u0131n\u0131n n\u00f6tr iletkenine binan\u0131n ana topraklama ba\u011flant\u0131 ucu \nba\u011flanacakt\u0131r.  \n4-   TT  veya  IT  sistemlerinde,  ana  topraklama  ba\u011flant\u0131  ucu  bir  topraklama  iletkeni  vas\u0131tas\u0131  ile \nMadde 83-b\u2019ye uygun bir topraklay\u0131c\u0131ya veya topraklay\u0131c\u0131 sistemine ba\u011flanacakt\u0131r. \n5-   TN-C sistemde, PEN iletkeni binan\u0131n ana topraklama ba\u011flant\u0131 ucuna ba\u011flanacakt\u0131r. \n6-   Tesisat\u0131n  \u015fartlar\u0131na  g\u00f6re,  topraklama  d\u00fczenlemeleri  koruma  ve  fonksiyonel  ama\u00e7larla \nbirlikte kullan\u0131labilir.  \n7- \nTopraklama d\u00fczenlemeleri,  \n(i)   T\u00fcketicinin  ana  topraklama  ba\u011flant\u0131  ucundan,  TN  sistemi  i\u00e7in  beslemenin  toprakl\u0131 \nnoktas\u0131na  veya  TT  ve  IT  sistemleri  i\u00e7in  topra\u011fa  giden  hatlar\u0131n  empedans  de\u011ferinin \ntesisat\u0131n  koruma  ve  fonksiyonel  ama\u00e7l\u0131  topraklama  ihtiya\u00e7lar\u0131na  uygun,  s\u00fcrekli  ve \netkin olmas\u0131n\u0131, \n(ii)   Meydana gelebilecek toprak hata ak\u0131mlar\u0131n\u0131n ve koruma iletkeni ak\u0131mlar\u0131n\u0131n; \u00f6zellikle \n\u0131s\u0131l,  termo-mekanik  ve  elektro-mekanik  zorlamalardan  gelen  tehlikeler  olmaks\u0131z\u0131n \nta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131,  \n(iii)   yeteri kadar sa\u011flam veya beklenen d\u0131\u015f etki \u015fartlar\u0131na uygun ilave mekanik korumaya \nsahip olmas\u0131n\u0131, \nsa\u011flayacak \u015fekilde tasarlanacakt\u0131r. \n8-  Di\u011fer metal b\u00f6l\u00fcmlerde elektroliz yolu ile hasar meydana gelmesi tehlikesine kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler \nal\u0131nacakt\u0131r.  \n9-  Birden  \u00e7ok  tesisat\u0131n  topraklamas\u0131  i\u00e7in  ayr\u0131  d\u00fczenlemelerin  bulundu\u011fu  durumlarda,  bu \ntesisat\u0131n bir k\u0131sm\u0131 veya t\u00fcm\u00fc i\u00e7in ortak olan koruma iletkenleri, \u00fczerlerinden akan en b\u00fcy\u00fck \nhata ak\u0131m\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131ma kapasitesinde olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n\f300\n83b - Topraklay\u0131c\u0131lar \n1-  A\u015fa\u011f\u0131daki topraklay\u0131c\u0131lar, Y\u00f6netmeliklerce kabul edilen tiplerdir:  \n(i)       Topraklama \u00e7ubuklar\u0131 veya borular\u0131,  \n(ii)   Topraklama \u015feritleri veya telleri,  \n(iii)   Temellere g\u00f6m\u00fcl\u00fc yeralt\u0131ndaki metal yap\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri,    \n(iv)   Betonarme yap\u0131n\u0131n topra\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan kaynakl\u0131 donat\u0131s\u0131 (\u00f6n gerilmeli beton hari\u00e7),  \n(v)   Madde  83-b-5\u2019in  ge\u00e7ersiz  k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131  durumlarda,  kablolar\u0131n  kur\u015fun  k\u0131l\u0131flar\u0131  ve  di\u011fer \nmetal kaplamalar\u0131,  \n(vi)   Yeralt\u0131ndaki di\u011fer uygun metal b\u00f6l\u00fcmler. \n2- \n3- \nTopraklay\u0131c\u0131n\u0131n  tipi  ve  g\u00f6mme  derinli\u011fi,  topra\u011f\u0131n  kurumas\u0131  veya  donmas\u0131n\u0131n  topraklay\u0131c\u0131 \nyay\u0131lma direncini gerekli  de\u011ferin \u00fczerine \u00e7\u0131karmayacak \u015fekilde olacakt\u0131r. \nTopraklay\u0131c\u0131n\u0131n tasar\u0131m\u0131 ve yap\u0131s\u0131, hasara kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacak ve korozyon nedeni \nile topraklay\u0131c\u0131 yay\u0131lma direncindeki muhtemel art\u0131\u015flar dikkate al\u0131nacakt\u0131r.  \n4-   Gaz,  su  veya  di\u011fer  tesisat\u0131n  metal  b\u00f6l\u00fcmleri  bir  koruma  topraklama  elektrodu  olarak \nkullan\u0131lmayacakt\u0131r. Bu kural, Madde 44-b\u2019de istendi\u011fi gibi bu metal b\u00f6l\u00fcmlerin potansiyel \ndengelemesinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemez. \n5-    Bir kablonun kur\u015fun k\u0131l\u0131f\u0131n\u0131n veya di\u011fer metal kaplamalar\u0131n\u0131n topraklay\u0131c\u0131  olarak \nkullan\u0131lmas\u0131,  \n(i)       Korozyon nedeni ile a\u015f\u0131r\u0131 bozulmay\u0131 \u00f6nleyecek yeterli \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131,  \n(ii)   K\u0131l\u0131f veya kaplaman\u0131n toprak ile etkili bir \u015fekilde temasta olmas\u0131,  \n(iii)   Kablo sahibinin onay\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131,  \n(iv)   Kabloya  yap\u0131lmas\u0131  \u00f6nerilen  ve  onun  topraklama  elektrodu  olarak  uygunlu\u011funu \ntesisat\u0131n\u0131n  sahibini  uyaracak \netkileyebilecek  bir  de\u011fi\u015fiklik  hakk\u0131nda  elektrik \nd\u00fczenlemeler mevcut olmas\u0131,  \n\u015fartlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 halinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.  \n6-  Art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  ile  koruma  yap\u0131lan  TT  sistemlerde  binadaki  topraklay\u0131c\u0131n\u0131n  yay\u0131lma \ndirenci ( RA ) a\u015fa\u011f\u0131daki iki \u015fartta verilen diren\u00e7 de\u011ferinin ikisinden de k\u00fc\u00e7\u00fck olacakt\u0131r. \nI\uf044N  : Art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131n beyan art\u0131k ak\u0131m\u0131 (A) olmak \u00fczere, \n-  RA< 200 \uf057 \n-  RA< 50V\/2I\uf044N \n83c - Topraklama iletkenleri  \n1-  Her  topraklama  iletkeni  Madde  84\u2019e  uygun  olacak  ve  PME  (\u00e7oklu  koruma  topraklamas\u0131) \nkurallar\u0131n\u0131n  ge\u00e7erli  oldu\u011fu  durumlarda,  Madde  87-a-1\u2019in  bir  ana  potansiyel  dengeleme \niletkeninin  kesit  alan\u0131na  ait  \u015fartlar\u0131  sa\u011flayacakt\u0131r.  Buna  ek  olarak,  topra\u011fa  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  oldu\u011fu \nyerlerde  topraklama  iletkeninin  kesit  alan\u0131  Tablo  13\u2019de  belirtilen  de\u011ferden  daha  az \nolmayacakt\u0131r.  Bir  bant  veya  \u015ferit  iletkende,  iletken  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131  mekanik  hasara  ve  korozyona \ndayanacak \u015fekilde olacakt\u0131r .  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n       \n \n \n \n \n\f301\nTABLO  13   \nTopra\u011fa d\u00f6\u015fenmi\u015f topraklama iletkenlerinin minimum kesitleri  \nMekanik hasara kar\u015f\u0131       \nMekanik hasara kar\u015f\u0131           \nBir k\u0131l\u0131fla \nkorozyona  \nkar\u015f\u0131 korumal\u0131  \nKorozyona kar\u015f\u0131  \nkorumas\u0131z  \nkorumal\u0131 \nMadde  84-a\u2019da \n\u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \n25 mm2 bak\u0131r \n50 mm2 \u00e7elik \nkorumas\u0131z \n16 mm2 bak\u0131r \n16 mm2 kaplanm\u0131\u015f \u00e7elik \n(galvaniz veya paslanmaz) \n25 mm2 bak\u0131r \n50 mm2 \u00e7elik \n2-  Bir topraklama iletkeninin bir topraklay\u0131c\u0131ya veya di\u011fer topraklama elemanlar\u0131na ba\u011flant\u0131s\u0131 \nsa\u011flam,  elektriksel  ve  mekaniksel  y\u00f6nden  yeterli  olacak,  ve  Madde  67-c\u2019e  uygun  olarak \netiketlenecektir. Ba\u011flant\u0131, korozyona kar\u015f\u0131 uygun \u015fekilde korunacakt\u0131r.  \n83d - Ana topraklama ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131 veya baralar\u0131  \n1-   Her  tesisatta,  a\u015fa\u011f\u0131da  say\u0131lanlar\u0131  topraklama  iletkenine  ba\u011flamak  i\u00e7in  bir  ana  topraklama \nba\u011flant\u0131 ucu tesis edilecektir:  \n(i)       Koruma iletkenleri,  \n(ii)   Ana potansiyel dengeleme iletkenleri,  \n(iii)   Fonksiyonel  topraklama  iletkenleri  (gerekiyorsa),  (Fonksiyonel  topraklamalar  i\u00e7in \nElektrik Tesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fine bak\u0131n\u0131z.) \n(iv)   Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma sistemi ku\u015faklama iletkeni (varsa).  \n2-   Topraklama  d\u00fczenlerinin  direncinin  \u00f6l\u00e7\u00fclme  imkan\u0131n\u0131  yaratmak  ve  topraklama  iletkeninin \nayr\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gerekli elemanlar (imkanlar) sa\u011flanacakt\u0131r. Bu elemanlar ana \ntopraklama ba\u011flant\u0131 ucu veya baras\u0131 ile uygun \u015fekilde kombine edilebilir. Ek varsa, bunlar \nancak  bir  alet  vas\u0131tas\u0131  ile  ayr\u0131labilecek,  mekanik  y\u00f6nden  sa\u011flam  olacak  ve  elektriksel \ndevaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.  \nMadde 84- Koruma iletkenleri \n84 a- Kesit alan\u0131 \n1-  Bir potansiyel dengeleme  iletkeni d\u0131\u015f\u0131ndaki her bir koruma  iletkenin kesiti  \n(i)     Madde 84-a-3\u2019e g\u00f6re hesaplanacak,  \n(ii)   Madde 84-a-4\u2019e g\u00f6re se\u00e7ilecektir.  \nE\u011fer faz iletkenlerinin kesit alan\u0131n\u0131n se\u00e7imi k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak yap\u0131lm\u0131\u015fsa \nve  e\u011fer  toprak  hata  ak\u0131m\u0131n\u0131n  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131ndan  daha  az  olaca\u011f\u0131  bekleniyorsa, \nhesaplaman\u0131n Madde 84-a-3\u2019e g\u00f6re yap\u0131lmas\u0131 gereklidir.  \nE\u011fer koruma iletkeni:  \n(iii)     Bir kablonun ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 de\u011fil ise,  \n(iv)   Metal  elektrik  borusu,  kapa\u011f\u0131  a\u00e7\u0131labilir  metal  kablo  kanallar\u0131  (kapakl\u0131  kablo  kanal\u0131) \nveya  kapa\u011f\u0131  bulunmayan  tam  kapal\u0131  kablo  kanallar\u0131ndan  (kapal\u0131  kablo  kanal\u0131) \nolu\u015fmuyorsa,  \n(v)   Hat sisteminin olu\u015fturdu\u011fu bir mahfaza i\u00e7inde de\u011fil ise, (Busbar gibi) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n  \n\f302\nkoruma  iletkeni  kesit  alan\u0131,  e\u011fer  mekanik  hasara  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flanm\u0131\u015fsa  2,5  mm2  bak\u0131r \ne\u015fde\u011ferinden  ve  e\u011fer  mekanik  koruma  sa\u011flanmam\u0131\u015fsa  4  mm2  bak\u0131r  e\u015fde\u011fer  kesitinden  az \nolmayacakt\u0131r, (Madde 84-c-1\u2019e de bak\u0131n\u0131z).  \nTopra\u011fa  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  bir  koruma  iletkeni  i\u00e7in,  topraklama  iletkenlerine  ait  Madde  83-c-1  de \nge\u00e7erli  olacakt\u0131r.  Bir  potansiyel  dengeleme  iletkeninin  kesit  alan\u0131  Madde  87\u2019ye  uygun \nolacakt\u0131r.  \n2-   Bir  koruma  iletkeni  \u00e7e\u015fitli  devreler  i\u00e7in  ortak  olarak  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  koruma    iletkeninin \nkesit alan\u0131:  \n(i)   \u00c7e\u015fitli  devrelerin  her  birinde  kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan  hata  ak\u0131m\u0131n\u0131n  en  olumsuz  de\u011feri  ve  hata \ns\u00fcresi de\u011ferleri i\u00e7in Madde 84-a-3\u2019e g\u00f6re hesaplanacakt\u0131r. \n(ii)   Devredeki en b\u00fcy\u00fck faz iletkeninin kesit alan\u0131na kar\u015f\u0131 gelecek \u015fekilde Madde 84-a-4\u2019e \ng\u00f6re se\u00e7ilecektir.  \n3-   Hesapland\u0131\u011f\u0131  durumlarda  kesit  alan\u0131,  a\u015fa\u011f\u0131daki  form\u00fcl  ile  tayin  edilen  de\u011ferden  k\u00fc\u00e7\u00fck \nolmayacakt\u0131r. \nS\n\uf03d\n2\nt.I\nk\nBurada; \nS \nI  \n\u0130letkenin mm2 olarak anma (nominal) kesit alan\u0131d\u0131r. \nHata  ak\u0131m\u0131.  (a.a.  i\u00e7in  etkin  de\u011fer)  Devre  empedanslar\u0131n\u0131n  ak\u0131m  s\u0131n\u0131rlama  etkisi  ve \nkoruma  cihaz\u0131n\u0131n  s\u0131n\u0131rlama  kapasitesi  (I2t)  gerekti\u011fi  \u015fekilde  hesaba  kat\u0131larak,  ilgili \nkoruma cihaz\u0131ndan akabilecek olan en b\u00fcy\u00fck hata ak\u0131m\u0131n\u0131n amper cinsinden de\u011feri.  \nA\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m\u0131n  sonucu  olarak,  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131n\u0131n  devre  iletkenlerinin  direnci  \u00fczerindeki \netkisi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacakt\u0131r. (Madde 44-b-7\u2018ye bak\u0131n\u0131z) \nt    Koruma cihaz\u0131n\u0131n hata ak\u0131m\u0131na (A) kar\u015f\u0131l\u0131k gelen a\u00e7ma s\u00fcresi (s),  \nk \n\u0130letken  malzemesinin  \u00f6z  direncini,  s\u0131cakl\u0131k  katsay\u0131s\u0131n\u0131  ve  \u0131s\u0131  kapasitesini,  ve  ayn\u0131 \nzamanda ilgili ba\u015flang\u0131\u00e7 ve son s\u0131cakl\u0131klar\u0131 hesaba alan bir katsay\u0131 (A2s)1\/2\/ mm2.  \n\u00c7e\u015fitli  tesisatlarda  kullan\u0131lan  koruma  iletkenleri  i\u00e7in  k  de\u011ferleri,  Elektrik  Tesislerinde \nTopraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fi \u00c7izelgeler 5-6-7\u2019den al\u0131nacakt\u0131r. \nForm\u00fcl  uyguland\u0131\u011f\u0131nda  standart  d\u0131\u015f\u0131  bir  kesit  \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131  durumlarda,  en  yak\u0131n  daha  b\u00fcy\u00fck \nstandart kesit alan\u0131na sahip bir iletken kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n4-   Bir  koruma  iletkenin  minimum  kesit  alan\u0131n\u0131n  Madde  84-a-3\u2019e  g\u00f6re  hesaplanmas\u0131n\u0131n \nistenmedi\u011fi durumlarda, kesit alan\u0131 Tablo 14\u2019e g\u00f6re tayin edilebilir.  \nTablo  14\u2019\u00fcn  uygulanmas\u0131  standart  d\u0131\u015f\u0131  bir  kesit  verdi\u011finde,  en  yak\u0131n  daha  b\u00fcy\u00fck  standart \nkesit alan\u0131na sahip bir iletken kullan\u0131lacakt\u0131r.  \n84b - Koruma iletkeni tipleri  \n1-  Koruma  iletkeni  olarak  esnek  ve  b\u00fck\u00fclebilir  borular  se\u00e7ilmeyecektir.  Bir  gaz  borusu  veya  \nbir ya\u011f borusu  koruma iletkeni olamaz. \n2-  Koruma iletkeni a\u015fa\u011f\u0131dakilerin bir veya birka\u00e7\u0131ndan olu\u015fabilir:  \n(i)   Tek damarl\u0131  bir kablo, \n(ii)   Bir kablonun  bir iletkeni, \n(iii)   Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f gerilim alt\u0131ndaki  iletkenler ile ortak bir mahfaza i\u00e7indeki  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  veya \n\u00e7\u0131plak bir iletken,  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f(iv)   \u00c7\u0131plak veya yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f sabit bir iletken,  \n(v)   Bir kablonun k\u0131l\u0131f\u0131, ekran\u0131  veya z\u0131rh\u0131 gibi metal bir kaplama,  \n(vi)   Metal bir boru veya di\u011fer bir mahfaza veya elektriksel s\u00fcreklili\u011fi olan iletken ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 \nsistemi, \n(vii)   Madde 84-b-6\u2019ya uygun d\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcm .  \n303\nTABLO 14   \n\u0130lgili faz iletkeninin kesit alan\u0131na g\u00f6re koruma  iletkeninin  minimum kesit alan\u0131  \nFaz iletkeninin \nkesit alan\u0131 \nKar\u015f\u0131l\u0131k gelen koruma  iletkeninin  minimum kesit alan\u0131 \nS  \n(mm2) \nE\u011fer koruma iletkeni faz  \niletkeni ile ayn\u0131 malzemeden \nise                         \n(mm2) \nE\u011fer koruma iletkeni faz \niletkeni ile ayn\u0131 malzemeden \nde\u011fil ise                   \n(mm2) \nS \uf0a3 16 \n16 \uf03c S \uf0a3 35 \nS \uf03e 35 \nS \n16 \nS\/2 \nk1.S\/ k2 \nk1.16\/ k2 \n            k1.S\/ k2.2 \nburada: \nk1 \nk2 \n\u0130letkenlere  ve  yal\u0131t\u0131m malzemelerine g\u00f6re Tablo 4\u2019den se\u00e7ilen, faz iletkeni i\u00e7in k \nde\u011feri.  \n Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fi \u00c7izelgeler 5- 6-7\u2019ye  uygun \u015fekilde \nse\u00e7ilen, koruma iletkeni i\u00e7in k de\u011feri. \n3-  Madde 84-b-2 (i) ila (iv)\u2019\u00fcnde belirtilen tiplerdeki ve kesit alan\u0131 10 mm2 veya daha az olan \nbir koruma iletkeni \u2018bak\u0131r\u2019 malzemeden olacakt\u0131r.  \n4-   Bir elektrik anahtarlama ve kontrol tablosunun metal mahfazas\u0131 veya metal ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131, veya \nbara sisteminin metal mahfazas\u0131 koruma iletkeni olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen \u00fc\u00e7 \nkural\u0131 yerine getirecektir: \n(i)   Elektriksel  s\u00fcreklilik  mekanik,  kimyasal  veya  elektro-kimyasal  bozulmaya  kar\u015f\u0131 \nkorunacak \u015fekilde yap\u0131 veya uygun ba\u011flant\u0131 yolu ile sa\u011flanacakt\u0131r ve \n(ii)   Kesit  alan\u0131  Madde  84-a\u2019n\u0131n  uygulanmas\u0131ndan  elde  edilen  de\u011fere  en  az\u0131ndan  e\u015fit \nolacakt\u0131r, veya TS EN 60439-1\u2019e g\u00f6re deney ile do\u011frulanacakt\u0131r ve \n(iii)   \u00d6nceden  belirlenmi\u015f  her  enerji  alma  noktas\u0131,  di\u011fer  koruma \niletkenlerinin   \nba\u011flanmas\u0131na izin verecektir.  \n5-   Bir kablonun k\u0131l\u0131f\u0131 (\u00e7\u0131plak veya yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f) dahil metal kaplamas\u0131, \u00f6zellikle mineral yal\u0131t\u0131ml\u0131 \nbir kablonun k\u0131l\u0131f\u0131, metal kapal\u0131 veya kapakl\u0131 kablo kanallar\u0131, e\u011fer Madde 84-b-4 \u2019\u00fcn (i) ve \n(ii)\u2019deki  her  iki  kural\u0131n\u0131  da  kar\u015f\u0131l\u0131yor  ise,  ilgili  devre    i\u00e7in  bir  koruma  iletkeni  olarak \nkullan\u0131labilir. \n6-   Madde 84-b-1 ile yasaklanan durum d\u0131\u015f\u0131nda, bir yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f304\n(i)  Elektriksel  s\u00fcreklilik  mekanik,  kimyasal  veya  elektro-kimyasal  bozulmaya  kar\u015f\u0131 \nkorunmu\u015fsa, \n(ii)  Kesit  alan\u0131  Madde  84-a\u2019n\u0131n  uygulanmas\u0131ndan  elde  edilen  de\u011fere  en  az\u0131ndan  e\u015fitse, \nveya TS EN 60439-1\u2019e g\u00f6re deney ile do\u011frulanm\u0131\u015fsa,  \n(iii)  Yerine denk ba\u015fka bir \u00f6nlem almad\u0131k\u00e7a, s\u00f6k\u00fclmesine kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlem al\u0131nm\u0131\u015fsa,  \n(iv)   B\u00f6yle bir kullan\u0131m i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fse, \n bu kurallar\u0131n hepsini kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 takdirde bir koruma iletkeni olarak kullan\u0131labilir. \n7-   Koruma  iletkeninin  metal  boru,  metal  kapakl\u0131  veya  kapal\u0131  kablo  kanal\u0131  veya  bir  kablonun \nmetal k\u0131l\u0131f ve\/veya z\u0131rh\u0131ndan olu\u015ftu\u011fu durumlarda, her par\u00e7an\u0131n topraklama ba\u011flant\u0131 ucu ayr\u0131 \nbir  koruma  iletkeni  kullan\u0131larak  ilgili  di\u011fer  ba\u011flant\u0131  kutusunda  veya  di\u011fer  mahfazada \nbulunan bir topraklama ba\u011flant\u0131 ucuna ba\u011flanacakt\u0131r.  \n8-   Madde  84-b-2,  84-b-4  ve  84-b-5\u2019te  belirtilen  durumlar  d\u0131\u015f\u0131nda,  bir  donan\u0131m\u0131n  d\u0131\u015f  iletken \nb\u00f6l\u00fcm\u00fc, di\u011fer donan\u0131m\u0131n bir koruma iletkeni olacak \u015fekilde kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  \n9-   Kablo  i\u00e7in  kullan\u0131lan  ayr\u0131  bir  metal  mahfaza  (boru,  kapal\u0131  metal  kablo  kanal\u0131),  bir  PEN \niletkeni olarak kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  \n84c - Koruma iletkenlerinin elektriksel s\u00fcreklili\u011finin korunmas\u0131  \n1-  Koruma  iletkeni  mekanik  ve  kimyasal  bozulmaya  ve  elektro  dinamik  etkilere  kar\u015f\u0131  uygun \n\u015fekilde korunacakt\u0131r.  \n2-  A\u015fa\u011f\u0131daki  b\u00f6l\u00fcm  (i)  ve  (ii)  hari\u00e7,  kesit  alan\u0131  6 mm2  ye  kadar  (6  mm2  dahil)  olan  koruma \niletkeni, uygun kesitteki ve anma(nominal) gerilimi en az 450\/750 V olan tek damarl\u0131 k\u0131l\u0131fs\u0131z \nbir  kablonun  yal\u0131t\u0131m\u0131  ile  sa\u011flanan  korumaya  e\u015fde\u011fer  bir  kaplama  ile  boydan  boya \nkorunacakt\u0131r.  \n(i)      \u00c7ok damarl\u0131 bir kablonun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan bir koruma iletkeni,  \n(ii)   Bir koruma iletkeni olarak kullan\u0131lan kapakl\u0131 kablo kanal\u0131 veya boru. \nKesit alan\u0131 6 mm2 ye kadar ve 6 mm2 dahil olan yal\u0131t\u0131ms\u0131z koruma iletkeni olarak kullan\u0131lan \nkablo z\u0131rhlar\u0131n\u0131n, ek ve u\u00e7 ba\u011flant\u0131s\u0131 yap\u0131lmak i\u00e7in ek i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda kablodan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \ns\u0131yr\u0131ld\u0131\u011f\u0131)  yerlerde,  koruma  iletkeni  (z\u0131rh,  ekran)  uygun  yal\u0131t\u0131m  malzemesiyle  ile \nkorunacakt\u0131r. \n3-  Metal  elektrik  borusu,  kapakl\u0131  veya \nta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 \nsistemlerindeki  ek  ba\u011flant\u0131s\u0131  hari\u00e7,  koruma  iletkeninin  metal  b\u00f6l\u00fcmlere  ba\u011flant\u0131s\u0131, \neri\u015filebilirlik y\u00f6n\u00fcnden, Madde 74-c\u2019nin \u015fartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \n  kapal\u0131  kablo  kanallar\u0131  veya  kablo \n4-   A\u015fa\u011f\u0131dakiler hari\u00e7, hi\u00e7 bir anahtarlama cihaz\u0131 bir koruma iletkenine ba\u011flanmayacakt\u0131r:  \n(i)     Madde 57-g\u2019de izin verilenler,  \n(ii)   Koruma  iletkeni  devresinin  gerilimli  iletkenlerden  \u00f6nce  kesilmeyece\u011fi  ve  gerilim \nalt\u0131ndaki    iletkenlerin  tekrar  devreye  al\u0131nmas\u0131ndan  daha  \u00f6nce  koruma  iletkenin \nba\u011flanmas\u0131 sa\u011flanan, \u00e7ok kutuplu anahtarlama cihazlar\u0131 veya fi\u015fli cihazlar.  \nBir koruma iletkeni devresinde, deney ama\u00e7lar\u0131 ile ayr\u0131labilecek eklere izin verilir.  \n5-   Metal borulardaki her ekte, vidalamak veya mekanik olarak s\u0131k\u0131ca kelep\u00e7elemek sureti ile, \nmekanik  ve  elektriksel  devaml\u0131l\u0131k  sa\u011flanacakt\u0131r.  Ge\u00e7me  veya  kavrama  tipi  soketler \nkullan\u0131lmayacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f305\nMadde 85- Koruma ama\u00e7l\u0131 topraklama d\u00fczenlemeleri  \nElektrik  \u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131  koruma  i\u00e7in  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131mdan  koruma  cihazlar\u0131  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \nkoruma  iletkeni  gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenler  ile  ayn\u0131  hat  sistemine  dahil  edilecek  veya \nbunlar\u0131n hemen yak\u0131n\u0131nda bulunacakt\u0131r.  \nMadde 86- Koruma ve fonksiyon ama\u00e7l\u0131 birle\u015fik topraklama d\u00fczenlemeleri  \n86a - Genel  \nKombine  koruma  ve  fonksiyonel  ama\u00e7larla  topraklama  yap\u0131lmas\u0131  gerekli  oldu\u011funda, \nkoruma \u00f6nlemlerine ait kurallar \u00f6nceli\u011fe sahip olacakt\u0131r.  \n86b - Birle\u015ftirilmi\u015f koruma ve n\u00f6tr (PEN) iletkenleri  \n1-  Madde 86-b-2 ila 86-b-8\u2019in h\u00fck\u00fcmleri yaln\u0131zca a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda uygulanabilir:  \n(i)   Bir  PEN  iletkeninin  kullan\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  gerekli  olabilecek  izinin  \u0130\u015fletmeden  al\u0131nm\u0131\u015f \nolmas\u0131 ve tesisat\u0131n bu \u015fartlara uygun bulunmas\u0131, \n(ii)   Tesisat\u0131n  \u015febeke  ile  al\u00e7ak  gerilim  ba\u011flant\u0131s\u0131  olmayan  \u00f6zel  trafo  veya  konvert\u00f6rden \nbeslenmi\u015f olmas\u0131 (topraklama ba\u011flant\u0131s\u0131 hari\u00e7),  \n(iii)   Beslemenin \u00f6zel bir enerji \u00fcretim tesisinden yap\u0131lmas\u0131. \n2-  \n\u0130lgili tesisat\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 ile beslenmemesi kayd\u0131 ile,  \n(i)   Sabit bir tesis i\u00e7in, b\u00fck\u00fclmeyen (hareketlili\u011fi olmayan) bir kablonun, kesit alan\u0131 bak\u0131r \ni\u00e7in 10 mm2\u2019den ve al\u00fcminyum i\u00e7in 16 mm2\u2019den az olmayan bir iletkeni,  \n(ii)    \u0130lgili  T\u00fcrk  Standard\u0131na  uyan  ve  Madde  86-b-3  den  Madde  86-b-8\u2019e  kadar  olan \nh\u00fck\u00fcmlere  g\u00f6re  se\u00e7ilip  monte  edilmi\u015f  konsantrik(NYCY  gibi)  bir  kabloda,  kablonun \nkesit alan\u0131 4 mm2\u2019den az olmayan d\u0131\u015f iletkeni, \nPEN iletkeni olarak hizmet verebilir. \n3-  Konsantrik bir kablonun d\u0131\u015f iletkeni birden fazla devre i\u00e7in ortak olmayacakt\u0131r. Bu \u015fart, bir \nson  devrenin  i\u00e7indeki  \u00e7e\u015fitli  noktalara  hizmet  verecek  \u00e7ift  damarl\u0131  veya  \u00e7ok  damarl\u0131  bir \nkablonun kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemez.  \n4-   Konsantrik bir kablonun d\u0131\u015f iletkeninin (200 C\u2019lik bir s\u0131cakl\u0131kta \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f) iletkenli\u011fi:  \n(i)       Tek damarl\u0131 bir kablo i\u00e7in, i\u00e7 iletkenin iletkenli\u011finden daha az olmayacakt\u0131r.  \n(ii)   \u00c7ok  fazl\u0131  veya  \u00e7ok  kutuplu  bir  devredeki  \u00e7ok  damarl\u0131  bir  kablo  i\u00e7in,  bir  i\u00e7 \niletkeninkinden (faz iletkeni) daha az olmayacakt\u0131r.  \n(iii)   Bir  son  devrenin  i\u00e7indeki  \u00e7e\u015fitli  noktalara  hizmet  veren  veya  i\u00e7  iletkenleri  paralel \nba\u011flanm\u0131\u015f \u00e7ok damarl\u0131 bir kablo i\u00e7in, paralel ba\u011fl\u0131 i\u00e7 iletkenlerininkinden (faz iletkeni) \ndaha az olmayacakt\u0131r.  \n5-  Konsantrik bir kablonun d\u0131\u015f iletkenindeki her ekte ve bir ba\u011flant\u0131 ucunda, ekin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, \nbir ilave iletkenle ve \u00f6zel kelep\u00e7elerle sa\u011flanacak ve ekin \u00fczeri kaplanacakt\u0131r. \u0130lave iletkenin \niletkenli\u011fi, 86-b-4\u2019te d\u0131\u015f iletken i\u00e7in belirtilenden daha az olmayacakt\u0131r.  \n6-  Konsantrik  bir  kablonun  d\u0131\u015f \niletkenine  hi\u00e7  bir  ay\u0131rma  veya  anahtarlama  cihaz\u0131 \ntak\u0131lmayacakt\u0131r. \n7-   \u00d6zel  standart\u0131na  g\u00f6re  imal  edilmi\u015f  kablolar  hari\u00e7,  her  kablodaki  PEN  iletkeni,  maruz \nkalabilece\u011fi en y\u00fcksek gerilime uygun \u015fekilde yal\u0131t\u0131lacak veya bir yal\u0131t\u0131m kaplamas\u0131na sahip \nolacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n\f306\n8- \nE\u011fer n\u00f6tr ve koruma fonksiyonlar\u0131 tesisat\u0131n herhangi bir noktas\u0131ndan sonra ayr\u0131 iletkenler ile \nsa\u011flan\u0131yorsa,  bu  iletkenler  o  noktan\u0131n  ilerisinde  tekrar  ba\u011flanmayacaklard\u0131r.  Ayr\u0131lma \nnoktas\u0131nda,  koruma  ve  n\u00f6tr  iletkenleri  i\u00e7in  ayr\u0131  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131  veya  baralar  sa\u011flanacakt\u0131r. \nPEN  iletkeni,  koruma  iletkeni  ve  n\u00f6tr  iletkeni  i\u00e7in  ayr\u0131lm\u0131\u015f  olan  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131na  veya \nbaralara  ba\u011flanacakt\u0131r.  Ba\u011flant\u0131  k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc  (PE-N  k\u00f6pr\u00fcs\u00fc)  iletkenli\u011fi,  Madde  86-b-4\u2019te \nbelirtilenden daha az olmayacakt\u0131r.  \nMadde 87- Potansiyel dengeleme iletkenleri   \n87a - Ana potansiyel dengeleme iletkenleri  \n1-  Ana potansiyel dengeleme iletkeninin kesit alan\u0131 tesisat\u0131n topraklama iletkeni i\u00e7in gerekli \nkesit alan\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan ve 6 mm2 den az olmayacakt\u0131r. E\u011fer potansiyel dengeleme iletkeni \nbak\u0131r ise veya di\u011fer metallerde bak\u0131ra e\u015fde\u011fer iletkenlik veren bir kesit alan\u0131na sahip ise, \nkesit alan\u0131n\u0131n 25 mm2 yi a\u015fmas\u0131 gerekmez. (Elektrik Tesislerinde Topraklamalar \nY\u00f6netmeli\u011fine bak\u0131n\u0131z.)  \n2-  Herhangi bir gaz, su veya di\u011fer tesisat borusuna ana potansiyel dengeleme ba\u011flant\u0131s\u0131, bu \ntesisat\u0131n binaya girdi\u011fi noktan\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar yak\u0131n\u0131nda yap\u0131lacakt\u0131r. O noktada \nbir sayac\u0131n,yal\u0131t\u0131m\u0131n, ge\u00e7meli ba\u011flant\u0131n\u0131n bulundu\u011fu durumlarda, ba\u011flant\u0131 t\u00fcketicinin \ntaraf\u0131nda b\u00fck\u00fclgen olmayan metalden boru donan\u0131m\u0131nn ve herhangi bir bran\u015fman \nborusundan \u00f6nce yap\u0131lacakt\u0131r. Uygulanabilir oldu\u011fu durumlarda, ba\u011flant\u0131 saya\u00e7 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda \n600 mm mesafe i\u00e7inde veya saya\u00e7 bina d\u0131\u015f\u0131nda ise binaya giri\u015f noktas\u0131nda yap\u0131lacakt\u0131r.  \n87b - Tamamlay\u0131c\u0131  potansiyel dengeleme  iletkenleri   \n1-  \n\u0130\u015fletme  ara\u00e7lar\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerini  birbirine  ba\u011flayan  tamamlay\u0131c\u0131  bir  potansiyel \ndengeleme iletkeni, e\u011fer yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ise veya di\u011fer bir \u015fekilde mekanik korunmaya al\u0131nm\u0131\u015fsa, \nd\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcme  ba\u011fl\u0131  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  kesitli  koruma  iletkeninkinden  daha  az  olmayan  bir \niletkenli\u011fe  sahip  olacakt\u0131r.  Mekanik  koruma  sa\u011flanmam\u0131\u015f  ise,  kesit  alan\u0131  4  mm2den  az \nolmayacakt\u0131r.  \n2-   Bir d\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcm\u00fc cihaz g\u00f6vdesine ba\u011flayan tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme iletkeni, \ne\u011fer  k\u0131l\u0131fl\u0131  ise  veya  di\u011fer  bir  \u015fekilde  mekanik  korunmaya  al\u0131nm\u0131\u015fsa,  cihaza  ba\u011fl\u0131  koruma \niletkeninin  yar\u0131s\u0131ndan  daha  az  olmayan  bir  iletkenli\u011fe  sahip  olacakt\u0131r.  Mekanik  koruma \nsa\u011flanmam\u0131\u015f ise, kesit alan\u0131 4 mm2den az olmayacakt\u0131r. \n3-   Elektrik tesisat\u0131na dahil olmayan, su borular\u0131 gibi, iki yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u011flayan, bir \ntamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengeleme  iletkeni,  e\u011fer  k\u0131l\u0131fl\u0131  ise  veya  di\u011fer  bir  \u015fekilde  mekanik \nkorunmaya  al\u0131nm\u0131\u015fsa  2,5  mm2  den  veya  mekanik  koruma  sa\u011flanmam\u0131\u015f  ise  4  mm2den  az \nolmayacakt\u0131r.  D\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerden  birinin  Madde  87-b-2\u2019ye  uygun  olarak  elektrikli \ncihaz  g\u00f6vdesine  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  durumlarda,  bu  kural  iki  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  ba\u011flayan \niletkenlerde uygulanmaz. \n4- \nTamamlay\u0131c\u0131  ku\u015faklama  Madde  87-b-5\u2019in  ge\u00e7erli  oldu\u011fu  durumlar  d\u0131\u015f\u0131nda,  cihaz  g\u00f6vdesi \nve\/veya  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  g\u00fcvenilir  ve  s\u00fcrekli  olan  iletken  par\u00e7alar\u0131  veya \ntamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengeleme  iletkenleri  veya  bunlar\u0131n    birle\u015fiminin  kullan\u0131lmas\u0131  ile \nsa\u011flan\u0131r. \n5-   K\u0131sa  bir  b\u00fck\u00fclgen  kordonla  yak\u0131n\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131  \u00fcnitesinden  (priz  veya  ba\u011flant\u0131  kutusu) \nbeslenen sabit bir cihazda b\u00fck\u00fclgen kordonun i\u00e7indeki koruma iletkeni, ba\u011flant\u0131 \u00fcnitesinin \ntoprak ba\u011flant\u0131 ucuna ba\u011flanmas\u0131 halinde ilgili cihaz\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel  dengeleme \nba\u011flant\u0131 iletkeni olarak kabul edilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f307\nB\u00d6L\u00dcM 11 \nDi\u011fer Cihazlar \nMadde 88- Enerji \u00fcretim birimleri  \n88a - Kapsam \n1-  Bu  b\u00f6l\u00fcm,  bir  tesisin  tamam\u0131na  ya  da  bir  k\u0131sm\u0131na  s\u00fcrekli  ya  da  aral\u0131kl\u0131  olarak  elektrik \nenerjisi temini amac\u0131 ile kurulan enerji \u00fcretim birimlerini i\u00e7eren al\u00e7ak gerilim ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \ngerilim tesisatlar\u0131 ile ilgilidir. Kullan\u0131m alanlar\u0131:  \n(i)  Elektrik \u015febekesine ba\u011fl\u0131 olmayan bir tesise enerji sa\u011flama, \n         (ii)   Elektrik \u015febekesine alternatif olarak bir tesise enerji sa\u011flama, \n(iii)   Elektrik \u015febekesine paralel olarak bir tesise enerji sa\u011flama,  \n(iv)  Yukar\u0131da yer alan kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131n uygun bir kombinasyonu, \ndur.  \nBu  b\u00f6l\u00fcm,  i\u00e7inde  hem  enerji  kayna\u011f\u0131n\u0131  hem  de  enerjiyi  kullanan  y\u00fck\u00fc  bar\u0131nd\u0131ran  ve  \nelektriksel  g\u00fcvenlik  dahil,  \u00f6zel  bir  \u00fcr\u00fcn  standard\u0131  bulunan  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilimle  \u00e7al\u0131\u015fan \nelektrikli cihazlar\u0131  kapsamaz. \nGenel elektrik \u015febekesine ba\u011fl\u0131 olan bir tesise enerji \u00fcretim birimi kurulmadan \u00f6nce elektri\u011fi \ntemin eden kurumun \u015fartlar\u0131na uyulmal\u0131d\u0131r.  \n2-   Burada, birincil enerji kayna\u011f\u0131 olarak:  \n\u0130\u00e7ten yanmal\u0131 motorlara, \n(i) \n(ii)  T\u00fcrbinlere, \n(iii)  Elektrik motorlar\u0131na, \n(iv)  Fotovoltaik pillere, \n(v)  Elektrokimyasal kaynaklara, \n(vi)  Di\u011fer uygun kaynaklara, \nsahip olan enerji \u00fcretim birimleri ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \n3-   Burada, belirtilen \u00fcretim birimleri:  \n\u015eebeke uyar\u0131ml\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z uyar\u0131ml\u0131 senkron generat\u00f6rler, \n(i) \n(ii)  \u015eebeke uyar\u0131ml\u0131 ve kendinden uyar\u0131ml\u0131 asenkron generat\u00f6rler, \n(iii)   Bypass  tesisat\u0131  i\u00e7eren  ya  da  i\u00e7ermeyen,  \u015febeke  kom\u00fctasyonlu  ve  kendinden \nkom\u00fctasyonlu statik \u00e7eviriciler,  \ndir.  \n4-   Enerji \u00fcretim birimlerinin:  \n(i)  Daimi tesislere enerji temini, \n(ii)  Ge\u00e7ici tesislere enerji temini, \n(iii)    Daimi sabit tesislere ba\u011fl\u0131 olmayan ta\u015f\u0131nabilir cihazlara enerji temini, \nama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. \n88b - Genel \n1-  Uyar\u0131m  ve  kom\u00fctasyon  arac\u0131,  enerji  \u00fcretim  biriminin    kullan\u0131m  amac\u0131na  uygun  olacak  ve \ndi\u011fer  besleme  kaynaklar\u0131n\u0131n  emniyeti  ve  gereken  fonksiyonunu  yerine  getirmesi  enerji \n\u00fcretim birimi taraf\u0131ndan engellenmeyecektir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n\f308\n2-  Beklenen  (hesapla  bulunan)  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131  ve  beklenen  (hesapla  bulunan)  toprak  hata \nak\u0131m\u0131 di\u011fer kaynaklardan veya kombinasyonlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00e7al\u0131\u015fan her bir besleme \nkayna\u011f\u0131  veya  kaynaklar  kombinasyonu  i\u00e7in  tayin  edilecektir.  Tesisat\u0131n  b\u00fcnyesinde  ba\u011fl\u0131 \nolan  enerji  \u00fcretim  biriminin  beklenen  k\u0131sa  devre  de\u011feri,  elektrik  \u015febekesinin  koruma \ncihaz\u0131n\u0131n k\u0131sa devre de\u011ferinden  fazla olmayacakt\u0131r.  \n3- \nEnerji \u00fcretim biriminin elektrik \u015febekesine ba\u011fl\u0131 olmayan bir tesisata elektrik temin etmek \nya da elektrik \u015febekesine bir alternatif olarak enerji beslemek amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 halinde, \nenerji  \u00fcretim  biriminin  kapasitesi ve  i\u015fletme  \u00f6zellikleri;  herhangi  bir y\u00fck\u00fcn  ba\u011flanmas\u0131  ya \nda  ayr\u0131lmas\u0131ndan  sonra,  gerilimin  ya  da  frekans\u0131n  istenilen  i\u015fletim  aral\u0131\u011f\u0131ndan  sapmas\u0131 \nneticesinde donan\u0131mda tehlike meydana gelmeyecek veya hasar ortaya \u00e7\u0131kmayacak \u015fekilde \nolacakt\u0131r.  Enerji  \u00fcretim  biriminin  kapasitesinin  a\u015f\u0131lmas\u0131  halinde,  tesisin  ilgili  b\u00f6l\u00fcmlerinin \notomatik olarak ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak d\u00fczenler temin edilecektir.  \n88c - Birden fazla kaynaktan beslenen \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim sistemleri \n1-  Bir SELV veya PELV sisteminin birden fazla kaynaktan beslendi\u011fi durumlarda, her kaynak \ni\u00e7in  42-b-2  maddesi  uygulanacakt\u0131r.  Kaynaklardan  biri  ya  da  birka\u00e7\u0131n\u0131n  topraklanmas\u0131 \nhalinde, PELV sistemlerine ait 44-h-1 maddesi uygulanacakt\u0131r.  \nKaynaklardan  biri  ya  da  birka\u00e7\u0131n\u0131n  Madde  42-b-1  ila  Madde  42-b-4  (dahil)  kurallar\u0131n\u0131 \nsa\u011flamamas\u0131 halinde, sistem bir FELV sistemi olarak i\u015flem g\u00f6recek ve Madde 42-c kurallar\u0131 \nuygulanacakt\u0131r.  \n2-  Besleme kaynaklar\u0131ndan biri ya da birka\u00e7\u0131n\u0131n kayb\u0131ndan sonra \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim sisteminin \nbeslenmeye  devam  edilmesi  gerekti\u011finde,  di\u011fer  kaynaklardan  veya  kombinasyonlardan \nba\u011f\u0131ms\u0131z  olarak  \u00e7al\u0131\u015fabilen  her  besleme  kayna\u011f\u0131  veya  besleme  kaynaklar\u0131  kombinasyonu \n\u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  sisteminin  ama\u00e7lanan  y\u00fck\u00fcn\u00fc  besleyebilecek  kabiliyette  olacakt\u0131r.  \u00c7ok \nd\u00fc\u015f\u00fck gerilim kayna\u011f\u0131n\u0131 besleyen al\u00e7ak gerilimin kayb\u0131 durumunda bunun di\u011fer \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \ngerilim te\u00e7hizat\u0131nda tehlikeye veya hasara yol a\u00e7mamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirler al\u0131nacakt\u0131r.  \n88d - Dolayl\u0131 dokunmaya  kar\u015f\u0131 korunma \n1-       Di\u011fer kaynaklardan veya kaynaklar\u0131n kombinasyonlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00e7al\u0131\u015fabilen her \nbesleme  kayna\u011f\u0131  veya  besleme  kaynaklar\u0131  kombinasyonu  ile  ilgili  olarak  tesisatta  dolayl\u0131 \ndokunmaya  kar\u015f\u0131 gerekli \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \nBeslemenin otomatik olarak kesilmesi yoluyla koruma \n2-  \n88-d-3,  88-d-4  veya  88-d-6  maddelerinde  belirtilen  de\u011fi\u015fiklikler  haricinde,  elektri\u011fin \notomatik olarak kesilmesi yoluyla koruma, 44-b maddesine g\u00f6re uygulanacakt\u0131r. \nEnerji \u00fcretim biriminin elektrik \u015febekesine alternatif olu\u015fturdu\u011fu tesisatlar i\u00e7in ek kurallar \n(yedek sistem). \n3-   Elektri\u011fin  otomatik  olarak  kesilmesi  yoluyla  korumada,  generat\u00f6r\u00fcn  bir  TN  sistemine \nalternatif  olarak  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  durumlarda,  al\u00e7ak  gerilim  da\u011f\u0131t\u0131m  \u015febekesi  sisteminin  toprakl\u0131 \nnoktas\u0131na  yap\u0131lan  ba\u011flant\u0131ya  g\u00fcvenilmeyerek  ayr\u0131  bir  topraklama  elektrodu  sa\u011flanacakt\u0131r. \nAyr\u0131ca TT sistemde Madde 44-b-10 \u015fartlar\u0131 ge\u00e7erli olacakt\u0131r. \nStatik \u00e7evirici i\u00e7eren tesisatlar\u0131n ek kurallar\u0131 \n4-  Madde  44-b\u2019de  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  otomatik  kesme  \u015fartlar\u0131n\u0131n,  tesisat\u0131n  statik  \u00e7eviricinin  y\u00fck \ntaraf\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmleri i\u00e7in sa\u011flanamamas\u0131 halinde, 44-b-30 ve 44-b-31 maddelerine g\u00f6re, s\u00f6z \nkonusu tarafta e\u015f potansiyel dengeleme yap\u0131lacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f309\nAyn\u0131 anda ula\u015f\u0131labilen a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmler (cihazlar\u0131n muhafazalar\u0131) ve d\u0131\u015f iletken \nb\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda potansiyel dengeleme iletkeninin direnci R(\uf057) a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fart\u0131 \nsa\u011flayacakt\u0131r.  \nBurada: \nR\n\uf0a3\nV\n50\nI\nI : statik \u00e7evirici taraf\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na en az 5 saniye s\u00fcreyle beslenebilen maksimum amper \ncinsinden hata ak\u0131m\u0131d\u0131r.  \nBir statik \u00e7eviricinin bir genel elektrik \u015febekesine paralel olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131nda, \n88-g maddesi uygulanmal\u0131d\u0131r. \n5-  Koruma  cihazlar\u0131n\u0131n  do\u011fru  \u015fekilde  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131,  bir  statik  \u00e7evirici  veya  filtrelerin  varl\u0131\u011f\u0131  ile \n\u00fcretilen  do\u011fru  ak\u0131m  nedeniyle  bozulmamas\u0131  i\u00e7in  gerekli  \u00f6nlemler  al\u0131nacak  veya  donan\u0131m \nbuna g\u00f6re se\u00e7ilecektir.  \nEnerji \u00fcretim biriminin tesisata sabit \u015fekilde ba\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda otomatik kesme \nyoluyla koruman\u0131n ek kurallar\u0131 \n6- \nTa\u015f\u0131nabilir enerji \u00fcretim birimlerinin ve ge\u00e7ici olarak ya da k\u0131sa s\u00fcreli kullan\u0131m\u0131  ama\u00e7lanan \nta\u015f\u0131nabilir enerji \u00fcretim birimlerinin tesisata sabit \u015fekilde ba\u011fl\u0131 olmamas\u0131 halinde:  \n(i)  Donan\u0131m\u0131n  ayr\u0131  par\u00e7alar\u0131  aras\u0131nda,  bir  kordon  veya  kablonun  Tablo  14\u2019e  uygun  bir \npar\u00e7as\u0131, koruma iletkenleri olarak kullan\u0131lacakt\u0131r. T\u00fcm koruma iletkenleri Madde 82 ila \nMadde 87\u2019ye uygun olacakt\u0131r.  \n(ii)  TN, TT ve IT sistemlerinde anma art\u0131k faaliyet ak\u0131m\u0131 (I\uf044n) 30 mA\u2019den b\u00fcy\u00fck olmayan \nbir  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  44-b  maddesinin  otomatik  kesme  \u015fart\u0131na  uygun  olarak  tesis \nedilecektir.  \n\u015eantiye  tesisat\u0131 i\u00e7in Madde 113\u2019e bak\u0131n\u0131z..  \n88e - A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma \n1-   Enerji  \u00fcretim  biriminin  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  \u00f6l\u00e7\u00fc  cihazlar\u0131  (ak\u0131m  trafosu,  diren\u00e7  gibi),  generat\u00f6r \nterminallerine m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n olacakt\u0131r. \n2-   Enerji  \u00fcretim  biriminin  bir  elektrik  \u015febekesi  ile  paralel  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n  ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131  ya  da  iki \nveya daha fazla generat\u00f6r biriminin paralel \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi durumlarda, harmonik sirk\u00fclasyon \nak\u0131mlar\u0131 iletkenlerin \u0131s\u0131l de\u011feri a\u015f\u0131lmayacak \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  \nHarmonik  sirk\u00fclasyon  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  etkileri  a\u015fa\u011f\u0131daki  uygulamalardan  biri  veya  birka\u00e7\u0131n\u0131n \nuygulanmas\u0131 ile s\u0131n\u0131rlanacakt\u0131r:  \n(i)  Kompanze edilmi\u015f sarg\u0131lar\u0131 olan enerji \u00fcretim biriminin se\u00e7imi, \n(ii)  Generat\u00f6rlerin y\u0131ld\u0131z noktalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olmak \u00fczere uygun bir empedans\u0131n temini,  \n(iii)  Devreyi kesen, ancak dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruman\u0131n her zaman i\u00e7in sa\u011flanmas\u0131 \namac\u0131yla, birbirleriyle kilitli  devre kesicilerin temini, \n(iv)  Filtre donan\u0131m\u0131n\u0131n temini, \n(v)  Di\u011fer uygun y\u00f6ntemler.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n\f310\n88f  -  Enerji  \u00fcretim  biriminin,  elektrik  \u015febekesine  alternatif  olarak  besleme  sa\u011flad\u0131\u011f\u0131  \ntesisatlar i\u00e7in ek  kurallar (yedek sistemler) \n1- \nEnerji \u00fcretim biriminin elektrik \u015febekesi ile paralel \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in Madde 58\u2019in ay\u0131rma ile \nilgili kurallar\u0131na uygun \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \n(i) \n\u0130\u015fletme  mekanizmalar\u0131  veya  transfer  i\u00e7in  kullan\u0131lan  anahtarlama  cihazlar\u0131n\u0131n  kontrol \ndevreleri aras\u0131nda bir elektriksel, mekanik veya elektromekanik ba\u011flant\u0131,  \n(ii)  Tek transfer  anahtar\u0131 ile yap\u0131lan (elle) anahtarl\u0131 kilitleme sistemi, \n(iii)  \u00dc\u00e7 pozisyonlu \u20181-0-2\u2019 tipi transfer i\u00e7in kullan\u0131lan anahtar,  \n(iv)  Birbirleriyle uygun \u015fekilde kilitli otomatik transfer anahtarlama cihaz\u0131, \n(v)  E\u015fde\u011fer \u00e7al\u0131\u015fma emniyeti sa\u011flayan di\u011fer ara\u00e7lar,    \nuygun \u00f6nlemler olarak kabul edilebilir. \n2-   TN-S  sistemde  n\u00f6tr  yal\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f  ise  ve  bir  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  kullan\u0131l\u0131yorsa,  herhangi  bir \ntoprak  yolunun  varl\u0131\u011f\u0131  nedeniyle,  yanl\u0131\u015f  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131  \u00f6nlenecek  \u015fekilde \nparalel  n\u00f6tr \nyerle\u015ftirilecektir.  \n88g - Enerji \u00fcretim biriminin elektrik \u015febekesi ile paralel \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi durumlarda \ntesisatlar i\u00e7in ek kurallar \n1- \n2- \n3- \n4- \n5- \nElektrik  \u015febekesi  ile  paralel  \u00e7al\u0131\u015facak  bir  enerji  \u00fcretim  biriminin  se\u00e7imi  ve  kullan\u0131m\u0131nda; \ng\u00fc\u00e7  fakt\u00f6r\u00fc,  gerilim  de\u011fi\u015fiklikleri,  harmonik  bozukluklar,  dengesizlik,  yol  verme, \nsenkronizasyon veya gerilim dalgalanmalar\u0131 etkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015febekede ve di\u011fer tesisatlarda \nolumsuz etki meydana gelmemesi i\u00e7in dikkat edilecektir. \u00d6zel kurallar i\u00e7in ilgili i\u015fletmeye \ndan\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r.  Paralel  \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n  gerekli  oldu\u011fu  durumlarda,  frekans,  faz  ve  gerilimin  ele \nal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 otomatik senkronizasyon sisteminin kullan\u0131lmas\u0131 tercih edilir.  \n\u015eebekenin  besledi\u011fi  enerjinin  kesilmesi  ya  da  \u015febeke  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131ndaki  gerilim  veya \nfrekans de\u011ferlerinin normal besleme i\u00e7in belirtilen de\u011ferlerden sapmas\u0131 halinde, generat\u00f6r\u00fcn \n\u015febekeden ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan koruma d\u00fczeni temin edilecektir.  \nKoruma tipi ve hassasiyeti ile i\u015fletme s\u00fcreleri elektrik \u015febekesinin koruma \u015fekline ba\u011fl\u0131d\u0131r \nve \u0130\u015fletmenin onay\u0131na tabidir.  \nElektrik \u015febekesinin gerilim ve frekans\u0131 88-g-2 maddesinin gerektirdi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma limitlerinin \nd\u0131\u015f\u0131ndaysa  enerji  \u00fcretim  biriminin  elektrik  \u015febekesine  ba\u011flanmas\u0131n\u0131  \u00f6nleyen  d\u00fczenler \nkullan\u0131lacakt\u0131r.  \nEnerji \u00fcretim biriminin elektrik \u015febekesinden ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan d\u00fczenler kullan\u0131lacakt\u0131r. \nBu ay\u0131rma d\u00fczenleri \u0130\u015fletme taraf\u0131ndan her zaman i\u00e7in eri\u015filebilir durumda olacakt\u0131r.  \nEnerji  \u00fcretim  biriminin  elektrik  \u015febekesine  alternatif  olarak  \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi  durumlarda, \ntesisat 88-f maddesine uygun olacakt\u0131r.  \nMadde 89- D\u00f6ner makineler \n89a -  \nBir motorun yol verme, h\u0131zlanma ve y\u00fck ak\u0131mlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kablo dahil, her devre donan\u0131m\u0131, \nen az motorun tam y\u00fckl\u00fc ak\u0131m de\u011ferine e\u015fit bir ak\u0131m d\u00fczeyi i\u00e7in uygun olacakt\u0131r. Motorun \naral\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve dolay\u0131s\u0131yla s\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma ve durma \u015feklinde seyreden bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeninde \nkullan\u0131lmas\u0131 durumunda, yol verme ve frenleme ak\u0131mlar\u0131n\u0131n devredeki donan\u0131m\u0131n \ns\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi \u00fczerindeki s\u00fcrekli artan etkisi dikkate al\u0131nacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f311\n89b -  \nHer  elektrik  motorunda,  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fcklenmeye  kar\u015f\u0131  koruma  tertibat\u0131n\u0131  i\u00e7eren  kontrol  cihazlar\u0131 \ntemin  edilecektir.  Bu  kural  bir  b\u00fct\u00fcn  olarak  ilgili  T\u00fcrk  Standard\u0131na  uygun  olan  elektrikli \ncihazlar i\u00e7inde  yer alan bir motora uygulanmaz.  \n89c -  \nHer motorda, k\u0131sa bir duraklama sonras\u0131nda motorun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck tehlike olu\u015fturmas\u0131 \nihtimalinin bulundu\u011fu durumlarda, motorun otomatik olarak yeniden \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek \nbir  d\u00fczen  bulunacakt\u0131r.  Bu  \u015fartlar,  motorun  beklenmedik  \u015fekilde  yeniden  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \nyarataca\u011f\u0131  tehlikeye  kar\u015f\u0131  ba\u015fka  uygun  tedbirlerin  al\u0131nmas\u0131  halinde,  bir  otomatik  kontrol \ntertibat\u0131  taraf\u0131ndan  motorun  aral\u0131kl\u0131  olarak  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  bir  d\u00fczene\u011fin  yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \nengellemez.  \n89d -  \nBir motorun ters ak\u0131mla frenlenmesini sa\u011flayan bir d\u00fczen varsa ve bu ters d\u00f6n\u00fc\u015f tehlikeye \nneden  olacaksa,  frenleme  sonunda  motorun  tersine  d\u00f6nmesini  \u00f6nleyecek  \u00f6nlemler \nal\u0131nacakt\u0131r.  \n89e -  \nEmniyetin,  bir  motorun  devir  y\u00f6n\u00fcne  ba\u011fl\u0131  olmas\u0131  durumunda,  (\u00f6rne\u011fin  fazlardan  birinin \nkesilmesi hali ) ters y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fmaya imkan vermeyen \u00f6nlemler  al\u0131nacakt\u0131r.  \nMadde 90- Aksesuarlar \n90a - Fi\u015fler ve prizler \n1- \nFi\u015fler  ve  prizler,  a\u015fa\u011f\u0131daki  (i)  ve  (ii)  maddelerine  ve  buna  ek  olarak  90-a-2  den  90-b-2\u2019ye \nkadar olan maddelerin ilgili kurallar\u0131na uygun olacakt\u0131r:  \nSELV  devreleri  hari\u00e7,  bir  fi\u015fin  herhangi  bir  pimi  tamamen  a\u00e7\u0131ktayken  bir  ba\u015fka \n(i) \npiminin ilgili prizin faz konta\u011f\u0131na dokunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r ve  \n(ii)  bir  fi\u015fin  herhangi  bir  piminin  bu  fi\u015fin  ait  oldu\u011fu  priz  tipinden  ba\u015fka,  ayn\u0131  tesisat \n\u00fczerinde  di\u011fer  farkl\u0131  tipte  herhangi  bir  prizin  faz  konta\u011f\u0131  ile  ba\u011flant\u0131s\u0131    m\u00fcmk\u00fcn \nolmayacakt\u0131r.         \n2-   SELV  devre  d\u0131\u015f\u0131nda,  kullan\u0131lan  her  fi\u015f  ve  priz  koruma  iletkeninin  ba\u011flanmas\u0131na  imkan \ntan\u0131yacakt\u0131r.  \n3-   Fi\u015f  ve  prizler  ilgili  T\u00fcrk  Standard\u0131na  uygun  olacakt\u0131r.  \u0130\u00e7  tesislerde  kullan\u0131lacak  fi\u015f  ve \nprizlerin  anma  de\u011ferleri  10  A\u2019in  alt\u0131nda  olamaz.  Belirli  bir  cihaz  i\u00e7in  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  prizlerin \nanma  ak\u0131mlar\u0131  cihaz  g\u00fcc\u00fcne  uygun  olacak  ve  bu  prizlerin  anma  ak\u0131mlar\u0131  16  A\u2019in  alt\u0131nda \nolmayacakt\u0131r. \n4-   SELV devreleri hari\u00e7 t\u00fcm prizler toprak kontakl\u0131 olacakt\u0131r. \n5-     Elektrik tesislerinde lambalar\u0131n duy ve soketlerine tak\u0131l\u0131 prizler kullan\u0131lamaz. Ayn\u0131 \u015fekilde \nsabit fi\u015fleri bulunan \u00e7oklu prizler de kullan\u0131lamaz. \n6-      Zemine, bu ama\u00e7 i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f olanlar kullan\u0131lmak ve gerekli koruyucu tedbirler al\u0131nmak \n\u015fart\u0131 ile, priz tesis edilebilir. \n7-      Konutlarda salonlar (20 m\u00b2 den b\u00fcy\u00fck alanl\u0131) ve mutfak i\u00e7in en az iki\u015fer, odalar ve banyo \ni\u00e7in en az birer priz tesis edilmelidir. Barakalar, basit k\u00f6y evleri hari\u00e7 olmak \u00fczere ayr\u0131ca; \n\u00e7ama\u015f\u0131r  makinesi,  bula\u015f\u0131k  makinesi  ve  elektrikli  f\u0131r\u0131n\/ocak  i\u00e7in  \u00fc\u00e7  adet  ayr\u0131  linye  tesis \nedilmelidir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n\fBa\u011f\u0131ms\u0131z  linyeden  beslenen  bu  prizlerin  g\u00fc\u00e7leri,  s\u00f6z  konusu  elektrikli  cihazlar\u0131n  a\u015fa\u011f\u0131da \nverilen g\u00fc\u00e7lerinden az olamaz.  \n312\n\u00c7ama\u015f\u0131r Makinesi \nBula\u015f\u0131k Makinesi  \nElektrikli F\u0131r\u0131n\/Ocak \nG\u00fc\u00e7 (kW)   \n          2.5 \n          2.5 \n          2.0 \nG\u00fcc\u00fc 1,8 kW\u2019\u0131 ge\u00e7en di\u011fer cihazlar\u0131n beslemesi ba\u011f\u0131ms\u0131z linyelerle yap\u0131lacakt\u0131r. \n8-    Konutlar ile kre\u015f, \u00e7ocuk yuvas\u0131 ve okul gibi \u00e7ocuklar\u0131n bulundu\u011fu yerlerde prizlerin perdeli \n(shutter) tip olmas\u0131 tavsiye edilir. \n9-   Prizler, bir duvara veya benzer bir yap\u0131ya, prizde ya da prize tak\u0131l\u0131 fi\u015fte ve kablosunda, fi\u015fin \ntak\u0131lmas\u0131, kullan\u0131lmas\u0131 ya da \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda mekanik bir hasar olu\u015fmas\u0131 tehlikesini en \naza  indirmek  amac\u0131yla  gerekli  \u00f6nlemler  al\u0131narak,  d\u00f6\u015femeden  ya  da  herhangi  bir  \u00e7al\u0131\u015fma \ny\u00fczeyinden yeterince y\u00fckse\u011fe monte edilecektir.  \n90b - Kablo ba\u011flant\u0131  d\u00fczenleri  \n1- \nSELV  veya  s\u0131n\u0131f  II  devreler  haricinde,  bir  kablo  birle\u015ftiricisi,  TS  EN  60309-2  standard\u0131na \nuygun ve tek \u015fekilde birle\u015febilir olacak ve koruma iletkeni ba\u011flant\u0131s\u0131na imkan sa\u011flayacakt\u0131r.  \n2-  Kablo birle\u015ftiricisi, ba\u011flant\u0131 d\u00fczeninin di\u015fi b\u00f6l\u00fcm\u00fc, kablonun besleme taraf\u0131n\u0131n aksi  ucuna \ntak\u0131lacak \u015fekilde d\u00fczenlenecektir.  \n90c - Lamba duylar\u0131 \n1- \nLamba duyunun ve iletkenlerinin, topraklanm\u0131\u015f metal mahfaza veya \u2018P\u2019 alevlenme (tutu\u015fma) \n\u00f6zelli\u011fine sahip yal\u0131t\u0131m malzemesinden yap\u0131lm\u0131\u015f mahfaza i\u00e7inde bulundu\u011fu  ya da ayr\u0131 bir \na\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mdan korunma tertibat\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 yerler hari\u00e7, lamba duyu Tablo 15\u2019de belirtilen \nde\u011ferlerden y\u00fcksek a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mdan koruma d\u00fczeni bulunan devrelere ba\u011flanamaz. \nTABLO  15   \nLamba duylar\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma \nLamba duyu tipi \n..............................................................\n...................................  \nS\u00fcng\u00fcl\u00fc (TS EN 61184) \nB15 \nB22 \nDevreyi a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mdan \nkoruyan koruma d\u00fczenin \nmaksimum de\u011feri \n(A) \n                     6 \n16 \nEdison vidal\u0131 (TS EN 60238)\nE14 \nE27 \nE40 \n  6 \n16 \n                   16 \n2-  Akkor filamanl\u0131 lambalara ait duylar 250 volt\u2019un \u00fczerindeki gerilimlerle \u00e7al\u0131\u015fan  devrelere \ntak\u0131lmayacakt\u0131r.  \n3-   B15 ve B22 tipi s\u00fcng\u00fcl\u00fc (bayonet) duylar TS EN 61184 standart\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f313\n4-   TN  veya  TT  sistemlerinde,  TS  EN  60238  standard\u0131na  uygun  E14  ve  E27  lamba  duylar\u0131 \nd\u0131\u015f\u0131nda,  her  Edison  vidal\u0131  veya  tek  merkezli  s\u00fcng\u00fcl\u00fc  kapakl\u0131  tipteki  lamba  duyunun  d\u0131\u015f \nkonta\u011f\u0131 n\u00f6tr iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r. Bu kural raya montaj sistemler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.  \n90d - Ayd\u0131nlatma noktalar\u0131 (Ayd\u0131nlatma son devreleri) \n1-  Her  sabit  ayd\u0131nlatma  son  devresinde \naksesuarlardan biri kullan\u0131lacakt\u0131r:  \n(ayd\u0131nlatma  noktas\u0131nda)  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen \n(i) \n(ii) \n(iii)     \n(iv) \n(v) \n(vi) \nT\u00fcrk Standart\u0131na uygun tavan rozans\u0131. \nArmat\u00fcr montaj d\u00fczeni. \nTS EN 60238 veya TS EN 61184\u2019e uygun bir lamba duyu. \nDo\u011frudan devre iletkenlerine ba\u011flanmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f  bir armat\u00fcr. \nUygun bir priz. \nUygun bir ba\u011flant\u0131 \u00fcnitesi.  \n2-   Ayd\u0131nlatma tesisat\u0131, \u00f6rne\u011fin ilgili standard\u0131na uygun bir devre anahtar\u0131 ya da devre anahtarlar\u0131 \nkombinasyonu  ve  gerekti\u011finde  zorunlu  olan  bir  ayd\u0131nlatma  otomatik  kontrol  sistemi  ile \ngereken \u015fekilde kontrol edilecektir.  \nNormal  \u015fartlarda  250  volt\u2019u  a\u015fan  gerilim  alt\u0131nda  \u00e7al\u0131\u015fan  bir  devreye  tavan  rozans\u0131 \ntak\u0131lmayacakt\u0131r. \n3-   Birka\u00e7  avize  i\u00e7in  \u00f6zel  olarak  dizayn  edilmedi\u011fi  s\u00fcrece,  bir  tavan  rozans\u0131  birden  fazla \nb\u00fck\u00fclgen kablo \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  \n4-   Armat\u00fcrleri ta\u015f\u0131yan ba\u011flant\u0131 d\u00fczenleri \u00f6zel olarak mekanik ta\u015f\u0131ma sa\u011flamak ve armat\u00fcrlerin \ntasarlan\u0131rlar,  ba\u015fka  herhangi  bir  donan\u0131m\u0131n \ni\u00e7in \nelektrik  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n  yap\u0131lmas\u0131 \nba\u011flanmas\u0131nda kullan\u0131lmazlar.  \nMadde 91- T\u00fcketim ara\u00e7lar\u0131 \n91a - Ayd\u0131nlatma Armat\u00fcrleri (Ayd\u0131nlatma Cihazlar\u0131) \n1-  Bir avize tipi ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc monte edildi\u011finde, bununla ilgili aksesuar as\u0131lan a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa \nuygun olacakt\u0131r, (Madde  70-h-6 \u2018ya bak\u0131n\u0131z).  \n2-   Koruma iletkeni ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in d\u00fczene\u011fi olmayan bir s\u0131n\u0131f III ayd\u0131nlatma cihaz\u0131 yaln\u0131zca bir \nSELV sisteminin bir par\u00e7as\u0131 olarak tesis edilecektir.  \n3-   Duylar,  ayd\u0131nlatma  ayg\u0131tlar\u0131na \nlambalar  \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \ntak\u0131l\u0131rken  d\u00f6nmeyecek  bi\u00e7imde \ntutturulacakt\u0131r. \n4-   Yap\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lacak ayd\u0131nlatma ayg\u0131tlar\u0131 i\u00e7lerinde su toplanmayacak bi\u00e7imde yap\u0131lm\u0131\u015f \nolmal\u0131d\u0131r. \n5-    S\u0131va  alt\u0131,  s\u0131va  \u00fcst\u00fc  ve  etan\u015f  tesislerde  zorunlu  olmad\u0131k\u00e7a  lambadan  lambaya  ge\u00e7i\u015f \nyap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.  Kazan  dairesi,  banyo,  hamam  ve  benzeri  gibi  nemli  ve  \u0131slak  yerlerde \nlambadan lambaya ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmas\u0131 tavsiye edilmez. \nDekoratif  ama\u00e7la  veya  zorunlu  durumlarda  (mimari  gere\u011fi  vb)  porselen  klemens  vb.  gibi \nuygun  kapal\u0131  d\u00fczenler  kullan\u0131larak  lambadan  lambaya  ge\u00e7i\u015f  armat\u00fcrlerin  i\u00e7inde  veya \ntavanda beton i\u00e7ine konmak \u00fczere yap\u0131lm\u0131\u015f buatlar i\u00e7inde olmak kayd\u0131 ile yap\u0131labilir. \n91b - Y\u00fcksek gerilim de\u015farjl\u0131 ayd\u0131nlatma tesisatlar\u0131  \nY\u00fcksek gerilimli her \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tabela ve y\u00fcksek gerilim de\u015farjl\u0131 ayd\u0131nlatma t\u00fcp\u00fc tesisatlar\u0131 ilgili \nstandartlar\u0131n kurallar\u0131na g\u00f6re imal edilecek, se\u00e7ilecek ve montaj\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f314\n91c - Elektrotlu su \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 ve kazanlar\u0131 \n1-  \u00c7\u0131plak elektrotlu kazanlar ve elektrotlu su \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 yaln\u0131zca a.a. sistemlerine ba\u011flanacak ve \nbu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilgili \u015fartlar\u0131na g\u00f6re se\u00e7ilerek montaj\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r.  \n2- \n3- \nIs\u0131t\u0131c\u0131ya ya da kazana yap\u0131lan elektriksel besleme, beslemeyi t\u00fcm \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 elektrotlardan ayn\u0131 \nanda  kesecek  \u015fekilde  d\u00fczenlenmi\u015f  bir  s\u0131ralamal\u0131  devre  kesici  ile  kontrol  edilecek  ve \nelektrotlar\u0131 besleyen her iletkende bir a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mdan koruma d\u00fczeni bulunacakt\u0131r.  \nIs\u0131t\u0131c\u0131  veya  kazan\u0131n  topraklamas\u0131  B\u00f6l\u00fcm  10  kurallar\u0131na  uygun  olacak  ve  buna  ek  olarak, \n\u0131s\u0131t\u0131c\u0131  veya  kazan  g\u00f6vdesi,  varsa,  gelen  besleme  hatt\u0131n\u0131n  metal  k\u0131l\u0131f\u0131na  ya  da  z\u0131rh\u0131na \nba\u011flanacakt\u0131r.  Koruma  iletkeni,  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131  ya  da  kazan\u0131n  g\u00f6vdesine  ba\u011flanacak  ve  84-a-1 \nmaddesine uygun olacakt\u0131r.  \n4-   Bir  elektrotlu  su  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131  veya  \u00e7\u0131plak  elektrotlu  kazan  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  ko\u015fullar\u0131  alt\u0131nda \n\u0131s\u0131t\u0131c\u0131n\u0131n  ya  da  kazan\u0131n  nominal  ak\u0131m\u0131n\u0131n  %10\u2019undan  fazla  bir  koruma  iletkeni  ak\u0131m\u0131 \nolu\u015ftu\u011funda  elektrotlara  giden  elektri\u011fi  kesmek  \u00fczere  d\u00fczenlenmi\u015f,  bir  art\u0131k  ak\u0131m  tertibat\u0131 \nile  donat\u0131lacakt\u0131r.  Ancak,  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131da  veya  kazanda  \u00e7al\u0131\u015fma  kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131    sa\u011flamak  i\u00e7in  daha \ny\u00fcksek bir de\u011fer gerekli oldu\u011funda, bu de\u011fer maksimum %15\u2019e y\u00fckseltilebilir. \nK\u0131sa  s\u00fcreli  bir  dengesizlik  durumunda  gereksiz  \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in  art\u0131k    ak\u0131m \ntertibat\u0131nda zaman gecikmesi olu\u015fturulabilir. \n5-  \n6- \n91-c-7  maddesinde  belirtilen  hari\u00e7,  elektrotlu  su  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131  veya  \u00e7\u0131plak  elektrotlu  kazan,  bir \nfazl\u0131  besleniyorsa  ve  bir  elektrodun  \u015febeke  taraf\u0131ndan  topraklanan  bir  n\u00f6tr  iletkene \nba\u011fland\u0131\u011f\u0131 hallerde, su \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n veya kazan\u0131n d\u0131\u015f g\u00f6vdesi elektrik hatt\u0131n\u0131n n\u00f6tr iletkenine \nve ayn\u0131 zamanda toprak iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r.  \nIs\u0131t\u0131c\u0131n\u0131n  veya  kazan\u0131n  bir  su  kayna\u011f\u0131na  boru  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  olmad\u0131\u011f\u0131  ya  da  topraklanm\u0131\u015f \nherhangi  bir  metal  ile  fiziksel  temasta  bulunmad\u0131\u011f\u0131,  gerilim  alt\u0131ndaki  elektrotlar\u0131n  suyla \ntemas\u0131n\u0131n  yal\u0131t\u0131m malzemesi ile \u00f6nlendi\u011fi durumlarda, 91-c-2 maddesi kapsam\u0131nda gerekli \nolan devre kesici yerine faz iletkeni \u00fczerinde bir sigorta konulabilir ve \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 veya kazan\u0131n \nd\u0131\u015f g\u00f6vdesinin besleme hatt\u0131n\u0131n n\u00f6tr iletkenine ba\u011flanmas\u0131 gerekmez. \n91d - \u0130\u00e7ine \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 eleman dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan s\u0131v\u0131 veya ba\u015fka madde \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 \nS\u0131v\u0131 veya ba\u015fka madde \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131, tehlikeli d\u00fczeyde s\u0131cakl\u0131k y\u00fckselmelerini \u00f6nlemek i\u00e7in bir \notomatik d\u00fczen i\u00e7erecek veya b\u00f6yle bir d\u00fczen ile donat\u0131lacakt\u0131r.  \n91e - Su i\u00e7ine dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yal\u0131t\u0131ms\u0131z \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 elemanlar\u0131 olan su \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131  \n1- \n2- \n3- \nSuya dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yal\u0131t\u0131ms\u0131z \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 elemanlar\u0131 olan tek fazl\u0131 su \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 91-e-2 ve 91-e-3 \nmaddeleri  kurallar\u0131na  uygun  olacakt\u0131r.  Bu  tip  su  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131  veya  kazanlar  elektrotlu  su \n\u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 veya kazanlar\u0131 olarak kabul edilmezler.  \nIs\u0131t\u0131c\u0131n\u0131n veya kazan\u0131n suyla temasta olan t\u00fcm metal par\u00e7alar\u0131 (ak\u0131m ta\u015f\u0131yan par\u00e7alar hari\u00e7) \n\u0131s\u0131t\u0131c\u0131ya ya da kazana su temin eden bir metal su borusuna sa\u011flam ve metalik bir ba\u011flant\u0131yla \nba\u011flanacak  ve  su  borusu  ana  topraklama  ba\u011flant\u0131  ucuna,  koruma  iletkeninden  ba\u011f\u0131ms\u0131z \nolarak ba\u011flanacakt\u0131r.  \nIs\u0131t\u0131c\u0131 veya kazan, ya \u0131s\u0131t\u0131c\u0131dan veya kazandan ayr\u0131 ya da \u0131s\u0131t\u0131c\u0131n\u0131n ya da kazan\u0131n yak\u0131n\u0131nda \nolan  veya  bunlar\u0131n  b\u00fcnyesinde  bulunan  bir  n\u00f6tr  kesmeli  devre  anahtar\u0131  kanal\u0131yla  elektrik \nkayna\u011f\u0131na daimi olarak ba\u011flanacak ve \u0131s\u0131t\u0131c\u0131dan ya da kazandan gelen iletkenler fi\u015f ve priz \nkullan\u0131lmadan  s\u00f6z  konusu  anahtara  ba\u011flanacakt\u0131r  ve  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131n\u0131n  ya  da  kazan\u0131n  sabit  bir \nbanyonun  bulundu\u011fu  bir  odaya  monte  edilmesi  halinde  bu  devre  anahtar\u0131  ayr\u0131ca  Madde \n110\u2018a uygun olacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f315\n4- \n91-e maddesinde belirtilen tipte bir \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 ya da kazan ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 taktirde; tesisat\u0131 kuran ki\u015fi \ndevrenin, \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 ya da kazan ile tesisat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 aras\u0131ndaki herhangi bir k\u0131sm\u0131ndaki n\u00f6tr \niletkenine  ba\u011fl\u0131  bir  tek  kutuplu  devre  anahtar\u0131,  devre  kesici  veya  sigorta  tak\u0131l\u0131  olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \ndo\u011frulayacakt\u0131r.  \n91f - Is\u0131tma iletkenleri  ve kablolar\u0131 \n1-  Bir  \u0131s\u0131tma  kablosunun  yang\u0131n  tehlikesi  arz  eden  bir  malzemenin  i\u00e7inden  ya  da  yak\u0131n\u0131ndan \nge\u00e7mesi gerekti\u011finde, kablo ilgili standartta belirtilen \u2018P\u2019 tutu\u015fma \u00f6zelli\u011fine sahip malzeme \nile  kaplanacak  ve  gerek  montaj  gerekse  kullan\u0131m  s\u0131ras\u0131nda  \u00f6nceden  kestirilebilir  mekanik \nzararlardan uygun \u015fekilde korunacakt\u0131r.  \n2-  Do\u011frudan  toprak,  beton,  \u00e7imento  y\u00fczey  veya  yol  ve  bina  in\u015fas\u0131nda  kullan\u0131lan  di\u011fer \nmalzemeler i\u00e7ine d\u00f6\u015fenmesi ama\u00e7lanan bir \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 kablo:  \n(i)  D\u00f6\u015fenmesi  s\u0131ras\u0131nda  mevcut  olmas\u0131  beklenen  \u015fartlar  alt\u0131nda  mekanik  hasarlara  kar\u015f\u0131 \ndayan\u0131kl\u0131 ve  \n(ii)  Normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131nda  nemin  ve\/veya  korozyonun  yol  a\u00e7t\u0131\u011f\u0131  hasarlara  kar\u015f\u0131 \ndayan\u0131kl\u0131 malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.  \n3-  Do\u011frudan  topra\u011fa,  yola  ya  da  bina  konstr\u00fcksiyonu  i\u00e7ine  d\u00f6\u015fenen  bir  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131  kablo,  \u0131s\u0131tmas\u0131 \nama\u00e7lanan  nesnenin  i\u00e7ine  tamamen  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  olmal\u0131  ve  kendisinde  ya  da  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  oldu\u011fu \nnesne  i\u00e7inde  normal  \u015fartlarda  beklenen  bir  hareketi  yapmas\u0131  halinde  zarar  g\u00f6rmeyecek \n\u015fekilde d\u00f6\u015fenmeli ve her a\u00e7\u0131dan imalat\u00e7\u0131n\u0131n talimatlar\u0131na ve tavsiyelerine uyulmal\u0131d\u0131r. \n4-  \n\u0130\u015fletme  ko\u015fullar\u0131nda  d\u00f6\u015feme  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131  kablolar\u0131n  y\u00fck\u00fc,  iletken  s\u0131cakl\u0131klar\u0131  Tablo  16\u2019da \nbelirtilen de\u011ferleri a\u015fmayacak \u015fekilde s\u0131n\u0131rlanacakt\u0131r.   \n91g - Y\u00fczey \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar \nCihazlar\u0131n sistem tasar\u0131m\u0131, tesis ve deneyleri standarta uygun olacakt\u0131r. \nMadde 92-  Transformat\u00f6rler \n92a - Oto transformat\u00f6rler ve kademeli transformat\u00f6rler \n1-  Oto  transformat\u00f6r\u00fcn  n\u00f6tr  iletkeni  bulunan  bir  devreye  ba\u011flanmas\u0131  durumunda,  sarg\u0131lar\u0131n \nortak noktas\u0131 n\u00f6tr iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r. \n2- \nIT sistemde  kademeli oto transformat\u00f6r kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n3-  Y\u00fckseltici  transformat\u00f6r  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  transformat\u00f6r\u00fc  besleme  taraf\u0131n\u0131n  b\u00fct\u00fcn  gerilim \nalt\u0131ndaki iletkenlerinden ay\u0131rmak i\u00e7in n\u00f6tr kesmeli bir anahtar (ay\u0131r\u0131c\u0131) kullan\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f.TABLO  16    \nD\u00f6\u015femeden \u0131s\u0131tma kablolar\u0131 i\u00e7in maksimum iletken \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \n316\n                                                                                             \u0130letkenin maksimum \n                                                                                               \u00c7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \nKablo Tipi   \n                                        0 C  \n70                    \nGenel ama\u00e7l\u0131 PVC yal\u0131t\u0131ml\u0131 iletken   \n70 \nEmaye \u00fcst\u00fc polychlorophene kapl\u0131, onun \u00fcst\u00fc PVC kapl\u0131   \nEmaye iletken, \u00fcst\u00fc PVC (tamamen)                                                      70 \nEmaye iletken, \u00fcst\u00fc PVC,onun \u00fcst\u00fcnde kur\u015fun ala\u015f\u0131ml\u0131 \n\u201cE\u201d kaplama (z\u0131rh)        \n\u0130letken \u00fczerinde \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131 PVC                                                      85 \n85 \n\u0130letken \u00fcst\u00fc naylon, onun \u00fcst\u00fc \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 PVC \n\u0130letken \u00fcst\u00fc sentetik kau\u00e7uk veya e\u015fde\u011fer elastomerik yal\u0131t\u0131m \n85 \n\u0130letkenin \u00fcst\u00fcnde mineral yal\u0131t\u0131m, hepsinin \u00fcst\u00fcnde bak\u0131r \nkaplama (sheath) z\u0131rh                                                                                 *               \n\u0130letken \u00fcst\u00fcnde silikonlu cam y\u00fcn\u00fc k\u0131l\u0131f                                                180 \n70                \nNot: * S\u0131cakl\u0131k a\u015fa\u011f\u0131dakiler dahil bir\u00e7ok fakt\u00f6re ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nIs\u0131tan k\u0131sm\u0131n so\u011fuk bir b\u00f6l\u00fcme ba\u011flan\u0131p ba\u011flanmamas\u0131, \n(i)  Kullan\u0131lan s\u0131zd\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131n  tipi,  \n(ii) \n(iii)  Varsa, d\u0131\u015f k\u0131l\u0131f malzemesi, \n(iv)  Is\u0131t\u0131lan k\u0131s\u0131mla temas eden malzeme. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fB\u00d6L\u00dcM 12 \nG\u00fcvenlik  Sistemleri  \u0130le  \u0130lgili Gere\u00e7ler \n317\nMadde 93- Genel  \n93a -  \nG\u00fcvenlik sistemi i\u00e7in uygun bir s\u00fcre enerji temin edecek bir besleme kayna\u011f\u0131 se\u00e7ilecektir.  \n93b -  \nYang\u0131n \u015fartlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken g\u00fcvenlik sisteminin t\u00fcm donan\u0131m\u0131 i\u00e7in ya in\u015faat ya da \ntesis  yoluyla  yeterli  bir  s\u00fcre  yang\u0131na  kar\u015f\u0131  dayan\u0131kl\u0131l\u0131k  sa\u011flayan  bir  koruma    d\u00fczeni \nsa\u011flanacakt\u0131r.  \n93c -  \n\u0130lk  hatada,  otomatik  kesme  olmaks\u0131z\u0131n,  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruyucu  tedbir  al\u0131nmas\u0131 \ntercih  edilir.  IT  sisteminde,  ilk  hatan\u0131n  sesli  ve  g\u00f6rsel  olarak  uyar\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  kesintisiz \nyal\u0131t\u0131m izleme d\u00fczene\u011fi temin edilecektir.  \n93d -  \nCihazlar  periyodik  muayene,  deney  ve  bak\u0131m  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na  imkan  verecek  \u015fekilde \nd\u00fczenlenecektir.  \nMadde 94-  Kaynaklar  \n94a -  \nG\u00fcvenlik sistemi kaynaklar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dakilerden biri olacakt\u0131r:  \nPrimer pil veya piller. \n(i) \n(ii)  Ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r. \n     (iii)   Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fabilen bir generat\u00f6r.  \n(iv)  Normal besleme kayna\u011f\u0131ndan etkin \u015fekilde ba\u011f\u0131ms\u0131z ayr\u0131 bir besleme kayna\u011f\u0131.  \n(iki  kayna\u011f\u0131n  ayn\u0131  zamanda  ar\u0131zalanma  ihtimalinin  olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n  tespit  edilmesi \n\u015fart\u0131yla).  \n94b -  \nG\u00fcvenlik  sistemi  kayna\u011f\u0131,  sabit  bir  donan\u0131m  olarak  ve  normal  kayna\u011f\u0131n  ar\u0131zalanmas\u0131ndan \nolumsuz y\u00f6nde etkilenmeyecek \u015fekilde tesis edilecektir.  \n94c -  \nG\u00fcvenlik  sistemi  kayna\u011f\u0131  uygun  bir  yere  yerle\u015ftirilecek  ve  yaln\u0131zca  yetkili  ki\u015fi  ya  da \nyard\u0131mc\u0131 eleman taraf\u0131ndan eri\u015filebilecektir.  \n94d -  \nG\u00fcvenlik  sistemi  i\u00e7in  ayr\u0131lan  tek  bir  kaynak  bir  ba\u015fka  ama\u00e7la  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Ancak, \nbirden fazla kayna\u011f\u0131n mevcut olmas\u0131 halinde, bu kaynaklar yedek sistemleri besleyebilirler. \nAncak, kaynaklardan birinin ar\u0131zalanmas\u0131 halinde, geri kalan mevcut enerjinin t\u00fcm g\u00fcvenlik \nd\u00fczenlerine yol vermeye ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya yeterli olmas\u0131 \u015fartt\u0131r.  \n94e -  \n94-c  ve  94-d  maddeleri  kendinden  ak\u00fcl\u00fc  ba\u011f\u0131ms\u0131z  olarak  beslenen  donan\u0131ma \nuygulanmayacakt\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f318\n94f -  \nKayna\u011f\u0131n  yeri,  kaynaktan  \u00e7\u0131kan  egzoz  gazlar\u0131n\u0131n,  duman\u0131n  veya  buhar\u0131n  insanlar\u0131n \nbulundu\u011fu  alanlara  zararl\u0131  olacak  \u00f6l\u00e7\u00fcde  s\u0131zmamas\u0131  i\u00e7in,  gerekli  ve  yeterli  \u015fekilde \nhavaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  \nMadde 95- Devreler  \n95a -  \nBir g\u00fcvenlik sisteminin devresi di\u011fer devrelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olacak ve bir sistemde meydana \ngelen  elektrik  kesintisi  veya  herhangi  bir  m\u00fcdahale  ya  da  de\u011fi\u015fiklik  di\u011fer  sistemin  do\u011fru \n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 etkilemeyecektir.  \n95b -  \nBir  g\u00fcvenlik  sisteminin  devresi,  ge\u00e7ti\u011fi  yerlerde  yang\u0131na  kar\u015f\u0131  yeterli  dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa  sahip \nolacakt\u0131r.  \n95c -  \n49-c veya 89-b maddelerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcke kar\u015f\u0131 koruma ihmal edilebilir.  \n95d -  \nA\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131ma  kar\u015f\u0131  koruma  d\u00fczeni  bir  devrede  meydana  gelen  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m\u0131n,  di\u011fer  g\u00fcvenlik \nsistemi devresinin do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engellemeyece\u011fi \u015fekilde se\u00e7ilecek ve monte edilecektir.  \n95e -  \nAnahtarlama  ve  kontrol  donan\u0131m\u0131  a\u00e7\u0131k\u00e7a  tan\u0131mlanacak  ve  yaln\u0131zca  yetkili  ki\u015finin  ya  da \nyard\u0131mc\u0131 eleman\u0131n eri\u015filebilece\u011fi yerlerde tesis edilecektir.  \n95f -  \nHer alarm, g\u00f6sterge ve kontrol  d\u00fczeni  a\u00e7\u0131k\u00e7a i\u015faretlenecektir.  \nMadde 96- Cihazlar\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131  \n\u0130ki ayr\u0131 devreden beslenen cihazlarda, devrelerden birinde meydana gelen bir hata elektrik \n\u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131  korumay\u0131  engellemeyece\u011fi  gibi  di\u011fer  devrenin  do\u011fru  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \netkilemeyecektir.  \nMadde 97- Paralel \u00e7al\u0131\u015famayan besleme kaynaklar\u0131na sahip g\u00fcvenlik sistemleri ile ilgili \u00f6zel \nkurallar.  \n97a -  \nKaynaklar\u0131n  paralel  olmamas\u0131  i\u00e7in  mekanik  veya  elektriksel  kilitleme  ya  da  her  ikisi  ile \nbirlikte tedbir al\u0131nacakt\u0131r.  \n97b -  \nHer  kaynak  i\u00e7in  hata  ak\u0131m\u0131na  veya  elektrik  \u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131  korunma  ile  ilgili  kurallar \nyerine getirilecektir.  \nMadde 98- Paralel \u00e7al\u0131\u015fabilen besleme kaynaklar\u0131na sahip g\u00fcvenlik sistemleri ile ilgili \u00f6zel \nkurallar.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n\f319\n98a -  \nTesisat\u0131n  iki  kaynaktan  ayr\u0131  ayr\u0131  ya  da  her  iki  kaynak  taraf\u0131ndan  paralel  olarak  besleniyor \nolmas\u0131  halinde,  Y\u00f6netmeli\u011fin  k\u0131sa  devreye  ve  elektrik  \u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131  korunma  ile  ilgili  \nkurallar\u0131 yerine getirilecektir.  \n98b -  \nGerekli  durumlarda,  kaynaklar\u0131n  n\u00f6tr  noktalar\u0131 \nak\u0131m \nsirk\u00fclasyonunu,  \u00f6zellikle  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc  harmoniklerin  veya  katlar\u0131n\u0131n  sirk\u00fclasyonunu  s\u0131n\u0131rlamak \ni\u00e7in gerekli \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \naras\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131larda \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f320\nB\u00d6L\u00dcM 13 \n\u0130lk  Denetleme  ve Deneyler \nMadde 99- Genel \n99a -  \nHer  elektrik  tesisat\u0131,  montaj  s\u0131ras\u0131nda  ve  i\u015fin  bitiminde  devreye  girmeden  \u00f6nce;  bu \ny\u00f6netmeli\u011fin kurallar\u0131na uygunlu\u011fu y\u00f6n\u00fcnden do\u011frulaman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, denetlenecek \nve deneyleri yap\u0131lacakt\u0131r.  \nHerhangi bir mal ya da can kayb\u0131 tehlikesini ve montaj\u0131 yap\u0131lan  cihazlar\u0131n  zarar g\u00f6rmesini \nengellemek amac\u0131yla denetleme ve deney esnas\u0131nda gereken \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \n99b -  \nTesisat\u00e7\u0131,  Madde  34,  35  ve  36  ile  belirlenen  genel  karakteristiklerin  (\u00f6zelliklerin)  \nde\u011ferlendirme  sonu\u00e7lar\u0131n\u0131,  Madde  66-g\u2019in  gerektirdi\u011fi  bilgilerle  birlikte,  denetim \nkurulu\u015funa teslim edecektir.   \n99c -        \nDenetleme ve deneyler denetim kurulu\u015fu taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r.  \nMadde 100- G\u00f6zle denetleme \n100a - \nG\u00f6zle  denetleme  deneyden  \u00f6nce  yap\u0131lacak  ve  normal  olarak  tesisat\u0131n  denetlenen  k\u0131sm\u0131 \nbeslemeden ayr\u0131lacakt\u0131r.  \n100b - \nG\u00f6zle  denetleme, \nuygunlu\u011funu sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lacakt\u0131r. \ntesis  edilmi\u015f  kal\u0131c\u0131  elektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n  a\u015fa\u011f\u0131daki  maddelere \n(i)   Madde  64\u2019e  uygun  olmal\u0131  (Bu  husus,  tesis  eden  y\u00fcklenici  ya  da  imalat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan \nhaz\u0131rlanan bir sertifika ya da bir  i\u015faret ile onaylanabilir) ve  \n(ii)   Y\u00f6netmeliklere uygun olarak se\u00e7im  ve montaj\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funun denetlenmesi \nyap\u0131lmal\u0131 ve  \n(iii)   G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde g\u00fcvenli\u011fi tehlikeye atacak hasar kusur ve noksanlar\u0131 olmamal\u0131d\u0131r. \n100c - \nDenetleme  en  az\u0131ndan  a\u015fa\u011f\u0131daki  maddelerin  kontrol\u00fcn\u00fc  i\u00e7erecektir,  bunlar  montaj\u0131n  \ntamamlanmas\u0131 ve gerekli ise montaj s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir:  \n(i)  \n\u0130letkenlerin ba\u011flant\u0131s\u0131, \n(ii)   \u0130letkenlerin i\u015faretlenmesi, \n(iii)   Kablolar\u0131n  g\u00fcvenli  b\u00f6lgelerden  gitmesi  ya  da  Madde  70\u2019e  uygun  olarak  mekanik \nhasara kar\u015f\u0131 korunmas\u0131, \n(iv)   Ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesi  ve  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne  kar\u015f\u0131  iletkenlerin  se\u00e7iminin,  tasar\u0131ma \nuygunlu\u011funun denetimi, \n(v)    Faz iletkenleri i\u00e7in tek kutuplu koruma ve anahtarlama cihazlar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131, \n(vi)   Donan\u0131m ve aksesuarlar\u0131n do\u011fru ba\u011flant\u0131s\u0131, \n(vii)   Yang\u0131n  engellerinin,  uygun  yang\u0131n  ge\u00e7i\u015flerinin  ve  \u0131s\u0131l  etkilere  kar\u015f\u0131  koruman\u0131n \nkontrol\u00fc, \n(viii)  Elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma y\u00f6ntemlerinin kontrol\u00fc. \n(a)  Do\u011frudan ve dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma, \u00f6rne\u011fin:  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n\f           -     SELV, \n           -     Enerji bo\u015fal\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, \n (b)    Do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  (Yap\u0131labildi\u011finde  mesafelerin  \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc  \n321\ndahil), yani:  \n-    Yal\u0131t\u0131m ile koruma, \n- \n- \n- \n- \nKorkuluk ya da mahfaza ile koruma, \nEngellerle koruma, \nEri\u015fme b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirme ile koruma, \nPELV ile koruma. \n(c)  Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma:  \n-  \n- \n- \n- \n- \n- \nToprakl\u0131 potansiyel dengeleme ve beslemenin otomatik kesilmesi, \nTopraklanm\u0131\u015f iletkenin olmas\u0131, \nKoruma iletkenlerinin olmas\u0131, \nAna potansiyel dengeleme iletkenlerinin mevcut olmas\u0131, \nTamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme iletkenlerinin olmas\u0131, \nBirle\u015ftirilmi\u015f  koruma  ve  fonksiyon  ama\u00e7l\u0131  topraklama  d\u00fczenlemelerinin \nmevcut olmas\u0131, \nS\u0131n\u0131f  II ekipman ya da e\u015fde\u011fer yal\u0131t\u0131m, \n\u0130letken olmayan mahal (Yap\u0131labildi\u011finde mesafe \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc dahil), \nKoruma iletkenlerinin bulunmay\u0131\u015f\u0131, \nTopraklanmam\u0131\u015f yerel potansiyel dengeleme, \nTopraklanmam\u0131\u015f potansiyel dengeleme iletkenlerinin olmas\u0131, \nElektriksel ay\u0131rma, \n(ix)    Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 zarar verici etkinin \u00f6nlenmesi, \n(x)     Ay\u0131rma anahtarlama cihazlar\u0131 i\u00e7in uygun cihazlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fru yerle\u015fimi, \n(xi)    D\u00fc\u015f\u00fck gerilime kar\u015f\u0131 koruma cihazlar\u0131n\u0131n olmas\u0131, \n(xii)   Koruma  ve  izleme  cihazlar\u0131n  se\u00e7imi  ve  ayar\u0131  (Dolayl\u0131  dokunmaya  ve\/veya  a\u015f\u0131r\u0131 \n- \n-  \n  - \n- \n  - \n- \nak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamak i\u00e7in), \n(xiii)   Koruma cihazlar\u0131n\u0131n, anahtarlar\u0131n ve ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131n\u0131n etiketlenmesi, \n(xiv)   D\u0131\u015f etkilere kar\u015f\u0131 uygun koruma \u00f6nlemlerinin al\u0131nmas\u0131 ve cihazlar\u0131n se\u00e7ilmesi, \n(xv)    Donan\u0131m ve anahtarlama cihazlar\u0131na ula\u015f\u0131labilirlik, \n(xvi)   Tehlike uyar\u0131lar\u0131 ve di\u011fer uyar\u0131 i\u015faretlerinin olmas\u0131, \n(xvii)   Diyagramlar\u0131n (\u015eemalar\u0131n), bilgilerin ve benzeri bilginin olmas\u0131, \n(xviii)  Montaj y\u00f6ntemleri, \ndir. \nMadde 101- Denemeler   \n101a - Genel \nile \nBu  maddede  belirtilen  deneyler  ger\u00e7ekle\u015ftirilecek  ve  sonu\u00e7lar \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  Deneylerde  kullan\u0131lacak  \u00f6l\u00e7\u00fc  aletleri  akredite  edilmi\u015f  kurulu\u015flar \ntaraf\u0131ndan kalibre edilmi\u015f olacakt\u0131r. \nilgili  kriterler \nMadde  101-b  ile  Madde  101-h  aras\u0131nda  belirtilen  deneyler  tesise  enerji  verilmeden  \u00f6nce \nger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \nHerhangi bir deneyin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framas\u0131 halinde, bu deney ve bu deneyle ilgili bundan \n\u00f6nceki  t\u00fcm  deneylerin  belirlenen  hatadan  etkilenebilece\u011fi  varsay\u0131larak,  hata  giderildikten \nsonra ilgili deneyler tekrar edileceklerdir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n       \n \n \n \n       \n \n \n \n \n\f322\nBaz\u0131 deney y\u00f6ntemleri i\u00e7in TS IEC 60364-6-61 eklerine bak\u0131n\u0131z. \nTablo 18\u2019de koruma d\u00fczenlerinin denetimi ile ilgili \u00f6zet bilgi verilmi\u015ftir. \n101b - Ana ve  tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme  koruma iletkenlerinin  s\u00fcreklili\u011fi  \nS\u00fcreklilik deneyi yap\u0131lacakt\u0131r. Deneyin, bo\u015fta gerilimi 4 V ila 24 V d.a. ya da a.a. aras\u0131nda \nve  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131  200  mA\u2019den  daha  d\u00fc\u015f\u00fck  olmayan  bir  besleme  kayna\u011f\u0131  ile  yap\u0131lmas\u0131 \ntavsiye edilir. \n101c - Yal\u0131t\u0131m direnci \n1-  Yal\u0131t\u0131m  direnci  gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenler  ve  her  bir  gerilim  alt\u0131ndaki  iletken  ve  toprak \naras\u0131nda,  tesis  enerjilenmeden  \u00f6nce  \u00f6l\u00e7\u00fclecektir.  TN-C  sistemlerindeki  PEN  iletkeni \ntopra\u011f\u0131n  bir  par\u00e7as\u0131  olarak  kabul  edilecektir.  Bu  \u00f6l\u00e7\u00fcm  s\u0131ras\u0131nda  uygun  oldu\u011funda,  faz  ve \nn\u00f6tr iletkenleri birbirlerine ba\u011flanabilirler.  \n2-  Yal\u0131t\u0131m  direnci  deneyi,  Tablo  17\u2019de  belirtilen  deney  gerilimleri  ile;  ana  tablodan,    her  bir \nda\u011f\u0131t\u0131m  devresi  i\u00e7in  ayr\u0131  ayr\u0131  olarak  ve  t\u00fcm  son  devreler  ba\u011fl\u0131  ancak  elektrikli  cihazlar \nayr\u0131lm\u0131\u015f  oldu\u011fu  halde,  ger\u00e7ekle\u015ftirilecek  ve  Tablo  17\u2019de  verilen  de\u011ferden  daha  d\u00fc\u015f\u00fck \nolmamas\u0131 halinde uygun kabul edilecektir.  \n3-  \u00d6l\u00e7\u00fcmler do\u011fru ak\u0131m ile ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. Deney cihaz\u0131 1  mA  ile y\u00fcklendi\u011finde Tablo \n17\u2019de g\u00f6sterilen deney gerilimlerini verebilecek kapasitede olacakt\u0131r.   \n                                                            TABLO  17  \nMinimum yal\u0131t\u0131m direnci de\u011ferleri \nDevre anma  gerilimi \nTest gerilimi d.a. \nMinimum yal\u0131t\u0131m direnci \nSELV ve PELV (FELV) \nYukar\u0131daki sistemler haricinde   \n500 V\u2019a kadar ( 500 V dahil)  \n500 V\u2019dan yukar\u0131 \n(V) \n250 \n500 \n1000 \n(M\u2126) \n0,25 \n0,5 \n1,0 \n4-  Devrenin  elektronik  cihazlar\u0131  i\u00e7ermesi  halinde,  faz  ve  n\u00f6tr  iletkenleri  birle\u015ftirilerek; \n\u00f6l\u00e7meler  sadece  koruma  topraklamas\u0131na  (G\u00f6vdeye)  g\u00f6re  yap\u0131lacakt\u0131r.  Elektronik  cihazlara \nzarar vermemek i\u00e7in \u00f6nlemler almak gerekebilir.  \n101d - \u0130\u015f alanlar\u0131nda (\u015fantiyelerde) uygulanan yal\u0131t\u0131mlar   \n1-  Madde  43-b  ile  belirtildi\u011fi  \u015fekilde,  i\u015f  alan\u0131nda  uygulanan  do\u011frudan  dokunmaya    kar\u015f\u0131 \nkoruma  ama\u00e7l\u0131  yal\u0131t\u0131m  i\u00e7in;  yal\u0131t\u0131m\u0131n  dayan\u0131m  yetene\u011fi  (Delinme  ve  atlama  olmaks\u0131z\u0131n) \nT\u00fcrk  standartlar\u0131n\u0131n  \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc  benzeri  tip  deneyli  cihazlar  i\u00e7in  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  deney  gerilime \ne\u015fde\u011fer gerilimle yap\u0131larak do\u011frulanacakt\u0131r. \n2-  Madde  44-c\u2019ye  uygun  olarak  montaj  s\u0131ras\u0131nda  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  i\u00e7in \nger\u00e7ekle\u015ftirilen ilave yal\u0131t\u0131m\u0131n, \n(i)   Yal\u0131t\u0131m mahfazas\u0131n\u0131n IP2X ya da IPXXB\u2019den daha az olmayan bir koruma derecesine \nsahip oldu\u011fu, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n\f323\n(ii)   Yal\u0131t\u0131m  mahfazas\u0131n\u0131n,  atlama  ya  da  delinme  olmaks\u0131z\u0131n,  T\u00fcrk  Standartlar\u0131nda  benzer \ntipte denenen gere\u00e7ler i\u00e7in belirlenen e\u015fde\u011fer gerilim deneyine dayanabildi\u011fi, \ndeneylerle do\u011frulanacakt\u0131r. \n101e - Devrelerin ayr\u0131lmas\u0131 yoluyla koruma \n1-  Devrelerin  ayr\u0131lmas\u0131  SELV  ile  koruma  i\u00e7in  Madde  101-e-2\u2019ye,  PELV  ile  koruma  i\u00e7in \nMadde 101-e-3\u2019e ve elektriksel ay\u0131rma i\u00e7in Madde 101-e-4\u2019e g\u00f6re do\u011frulanacakt\u0131r .  \n2-  Gerilim  alt\u0131nda  bulunan  b\u00f6l\u00fcmlerin  di\u011fer  devrelerden  ve  topraktan  Madde  42-b  uyar\u0131nca \nayr\u0131lmas\u0131  yal\u0131t\u0131m  direnci  \u00f6l\u00e7\u00fclerek  do\u011frulanacakt\u0131r.  Bu  elde  edilen  diren\u00e7  de\u011ferleri  Tablo \n17\u2019ye uygun olacakt\u0131r.  \n3-   Gerilim  alt\u0131nda  bulunan  b\u00f6l\u00fcmlerin  di\u011fer  devrelerden  Madde  44-h  uyar\u0131nca  ayr\u0131lmas\u0131 \nyal\u0131t\u0131m  direnci  \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc  ile  do\u011frulanacakt\u0131r.  Bu  elde  edilen  diren\u00e7  de\u011ferleri  Tablo  17\u2019ye \nuygun olacakt\u0131r.  \n4-   Gerilim  alt\u0131nda  bulunan  b\u00f6l\u00fcmlerin  di\u011fer  devrelerden  ve  topraktan  Madde  44-f  uyar\u0131nca \nayr\u0131lmas\u0131 yal\u0131t\u0131m direnci \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ile do\u011frulanacakt\u0131r. Bu elde edilen diren\u00e7 de\u011ferleri Tablo \n17\u2019ye uygun olacakt\u0131r. \n5- \nFonksiyonel \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck gerilim devreleri, d\u00fc\u015f\u00fck gerilim devrelerine ili\u015fkin deney kurallar\u0131n\u0131 \nyerine getirecektir.   \n101f - Mahfaza ya da bir korkulu\u011fun montaj\u0131 s\u0131ras\u0131nda do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma \nDo\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruman\u0131n  Madde  43-c  uyar\u0131nca  uygulamas\u0131  s\u0131ras\u0131nda  direkt \ndokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  ama\u00e7l\u0131  korkuluk  ya  da  mahfaza  kullan\u0131lmas\u0131  halinde,  her  bir \nkorkulu\u011fun ve her bir mahfazan\u0131n, Y\u00f6netmelikte de belirtildi\u011fi gibi, IP2X ya da IPXXB ya \nda  IP4X\u2019den  daha  az  olmayan  bir  koruma  derecesine  sahip  oldu\u011fu  deney  ile  do\u011frulanm\u0131\u015f \nolacakt\u0131r.  \n101g - \u0130letken olmayan zemin ve duvarlar\u0131n yal\u0131t\u0131m\u0131 \n1-  Dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruman\u0131n,  Madde  44-d  ve  44-d-2  uyar\u0131nca  iletken  olmayan  bir \nyer  ile  temin  edilmeye  \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131  halinde;  bu  alan\u0131n    duvar  ve  zemini  ile  ana  koruma \niletkeni  aras\u0131ndaki  diren\u00e7,  \u00fc\u00e7  noktadan  az  olmamak  \u00fczere  \u00f6l\u00e7\u00fclecektir.  Bu  noktalardan \nbirincisinin,  alan\u0131n    herhangi  bir  yabanc\u0131  d\u0131\u015f iletken  b\u00f6l\u00fcme  olan  mesafesi  1  m\u2019den  az  1,2 \nm\u2019den \u00e7ok olmayacakt\u0131r. Di\u011fer iki \u00f6l\u00e7\u00fcmleme daha b\u00fcy\u00fck mesafelerde  ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \n2-  Madde 44-d-8 (iii) \u015fartlar\u0131n\u0131 yerine getirmek \u00fczere yabanc\u0131  iletken b\u00f6l\u00fcmlerin  yal\u0131t\u0131mlar\u0131 \nya da yal\u0131t\u0131m d\u00fczenlemeleri,  \n(i)   500 V d.a. ile denendi\u011finde, yal\u0131t\u0131m direnci 0,5 M\uf057\u2019dan az olmamal\u0131 ve \n(ii)   En az\u0131ndan etkin de\u011feri 2 kV a.a. olan bir deney gerilimine dayanabilmeli ve \n(iii)   Normal kullanma \u015fartlar\u0131nda ka\u00e7ak ak\u0131m 1 mA\u2019y\u0131 ge\u00e7memelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n\f324\n101h - \nBir kutup deneyi  yap\u0131larak,  \n(i)   Her sigorta ve her tek kutuplu kontrol ve koruma cihaz\u0131n\u0131n sadece faz iletkenine ba\u011fl\u0131 \noldu\u011fu, \n(ii)   TS  EN  60238\u2019e  uygun  E14  ve  E27  lamba  duylar\u0131  hari\u00e7  olmak  \u00fczere,  s\u00fcng\u00fcl\u00fc  lamba  \nduylar\u0131nda  ve  Edison  vidal\u0131  lamba  duylar\u0131nda;  d\u0131\u015f  ya  da  vidal\u0131  kontaklar\u0131n  n\u00f6tr \niletkenine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu, \n(iii)   Prizlerde ve benzeri cihazlarda (konnekt\u00f6r) kablo ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n do\u011fru yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \ndo\u011frulanacakt\u0131r. \n101i - Topraklay\u0131c\u0131 yay\u0131lma direnci \nTesisat\u0131n topraklay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n yay\u0131lma direnci \u00f6l\u00e7\u00fclecektir. \n101j - Toprak hatas\u0131 \u00e7evrim empedans\u0131  \nToprak hatas\u0131 \u00e7evrim empedans\u0131 bilgisini gerektiren koruma \u00f6nlemleri kullan\u0131lmas\u0131 halinde, \nilgili empedans \u00f6l\u00e7\u00fclecektir ya da alternatif bir y\u00f6ntemle belirlenecektir.  \n101k - Beklenen  hata ak\u0131m\u0131 \nBeklenen  k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 ve olas\u0131 toprak hatas\u0131 ak\u0131m\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclecek, hesaplanacak ya da ba\u015fka \nbir  y\u00f6ntemle  tespit  edilecektir,  bu  i\u015flem  besleme  kayna\u011f\u0131nda  ve  tesisat\u0131n  di\u011fer  ilgili \nnoktalar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \n101l - Fonksiyon  deneyi \n1-  Dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  ya  da  do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  ilave  koruma  bir  art\u0131k \nak\u0131m anahtar\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011flan\u0131yorsa, bu cihaz\u0131n etkinli\u011fi uygun bir hata durumu yarat\u0131larak \ndeneyle  do\u011frulanacakt\u0131r  ve  bu  deney  art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  \u00fczerindeki  deney    d\u00fczeninden \nba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \n2-  Anahtarlama  ve  kontrol  d\u00fczenlerini,  s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri,  elektriksel  kilitlemeleri,  kumanda \ndevrelerini  i\u00e7eren  tablolar;  Y\u00f6netmeli\u011fin  kurallar\u0131na  uygun  \u015fekilde  monte  edildiklerini, \nayarland\u0131klar\u0131n\u0131 ve yerle\u015ftirildiklerini g\u00f6steren bir  fonksiyon deneyine tabi tutulacaklard\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTABLO 18 \nKoruma d\u00fczenlerinin denetimi ile ilgili \u00f6zet tablo \n325\n                  A                                        \nKoruma \u0130letkenli Koruma D\u00fczenleri \nDenetim Konusu \nNo \n1 \nKoruma \u0130letkenli Koruma \nD\u00fczenlerinin T\u00fcm\u00fcnde \n2 \nTT- sistem \n1-Toprak temas\u0131 ak\u0131m\u0131n\u0131n, devresini \ntopraktan tamamlamas\u0131 \n2-Toprak temas\u0131 ak\u0131m\u0131n\u0131n, devresini \nmetal su borusu \u015febekesi \u00fczerinden \ntamamlamas\u0131. \n3 \nTN- sistem  \n4 \nIT- sistem \nFaz iletkenleri ile n\u00f6tr iletkeni ya da \u00f6zel \nkoruma iletkenleri aras\u0131ndaki k\u0131sa devre \nak\u0131m\u0131 \nDevre direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nKoruma iletkeninin g\u00f6zle ve elle \ndenetlenmesi \nKoruma iletkenleri ile faz iletkenleri \nbirbiriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 \nKoruma iletkenleri ile orta iletkenlerin \nbirbiriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131  \nKoruma iletkeninin s\u00fcrekli olarak omik \nde\u011feri d\u00fc\u015f\u00fck bir diren\u00e7 \u00fczerinden \nba\u011flanmas\u0131 \nKoruma topraklamas\u0131 direnci: \nRt \uf0a350V\/Ia \nBurada Ia a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma ayg\u0131t\u0131 \n\u00fczerinde ayarlanan a\u00e7ma ak\u0131m\u0131d\u0131r. \n\u0130letken devresinin direnci  \nRA \uf0a3(UL \/Ia) \nBurada UL=50V \u0130zin verilen en b\u00fcy\u00fck \ndokunma gerilimi \nIa:A\u00e7ma ak\u0131m\u0131  \nKoruma hat sisteminin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn direnci \nYal\u0131tkanl\u0131k g\u00f6zetleme ayg\u0131t\u0131n\u0131n \ndenenmesi  \nKorunacak ayg\u0131tlar ve ba\u011flanacak iletken \n\u00e7elik yap\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn koruma \niletkenleri \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fck bir omik bir \ndiren\u00e7le ba\u011flanmas\u0131 \n\u015eebekede toprak temas\u0131 oldu\u011funda \nyal\u0131tkanl\u0131k g\u00f6zetleme ayg\u0131t\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmaya \nba\u015flamas\u0131 \nDenetim Y\u00f6netimi ve \nAyg\u0131tlar\u0131 \nTopra\u011fa kar\u015f\u0131 gerilimin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi,  \nFaz denetimi \nYal\u0131tkanl\u0131k direncinin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi,  \nDiren\u00e7 \u00f6l\u00e7me y\u00f6ntemi \nTopraklama direncinin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi \n(Elek.Tes.Topraklamalar \nY\u00f6netmeli\u011fine bak\u0131n\u0131z) \nDevre direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \n\u00c7evrim empedans\u0131 \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nyal\u0131tkanl\u0131k direncinin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nTopraklama direncinin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nG\u00f6zetleme d\u00fczeninin \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \nDiren\u00e7 \u00f6l\u00e7me y\u00f6ntemi \n\u015eebekede bir faz iletkeni \nile koruma iletkeni \naras\u0131ndaki diren\u00e7 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \nile bir yapay hata \nolu\u015fturulmas\u0131 \nDeney d\u00fczeninin \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131  \nYal\u0131tkanl\u0131 direncinin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nDokunma geriliminin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nTopraklama direncinin \n\u00f6l\u00e7\u00fclmesi \n6 \nArt\u0131k Ak\u0131m Koruma Ba\u011flamas\u0131  \nDeney d\u00fczeni ile deneme yap\u0131lmas\u0131 \nArt\u0131k ak\u0131m koruma anahtar\u0131ndan sonraki \norta iletkende toprak temas\u0131 olmamas\u0131  \nYapay hata ile a\u00e7mada dokunma \ngeriliminin UT\uf0a350 V ya da 25 V ya da \nTopraklama direncinin RA\uf0a3 25 V\/ I\uf044n \noldu\u011funun g\u00f6sterilmesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f326\nTABLO 18 (devam) \nDenetim konusu \nDenetim y\u00f6ntemi ve ayg\u0131tlar \nG\u00f6zle ve elle denetleme  \nGerilimin \uf0a350V olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak \ni\u00e7in \u00f6l\u00e7me yap\u0131lmas\u0131 \nAk\u0131m devresinde toprak temas\u0131n\u0131n olup \nolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u00f6l\u00e7me yap\u0131lmas\u0131 \nAk\u0131m devresinin daha y\u00fcksek gerilimli \ntesisler ile yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n kontrolu. \nSekonder gerilimin \uf0a3 250 V olup  \nolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u00f6l\u00e7me yap\u0131lmas\u0131. \nAy\u0131rma transformat\u00f6r\u00fcn primer ve \nsekonder devrelerinin birbirinden \nyal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n kontrolu. \nSekonder devrede toprak temas\u0131 olup \nolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u00f6l\u00e7me yap\u0131lmas\u0131 \nGerilimin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nTopra\u011fa kar\u015f\u0131 yal\u0131tkanl\u0131k \ndirencinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi (Deney \ngerilimi en az 250 V) \nDaha y\u00fcksek gerilimli \ntesislere kar\u015f\u0131 yal\u0131tkanl\u0131k \ndirencinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi (Deney \ngerilimi daha tesisisin anma \ngerilimine uygun olacak ) \nTopra\u011fa kar\u015f\u0131 yal\u0131tkanl\u0131k \ndirencinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nYal\u0131tkanl\u0131k direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nYal\u0131tkanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \nNo \n1 \n2 \nB                               \nKoruma iletkeni olmayan koruma \nd\u00fczenleri \nKoruma iletkeni olmayan koruma \nd\u00fczenlerinin t\u00fcm\u00fc \nK\u00fc\u00e7\u00fck gerilim  \n3 \nKoruyucu Ay\u0131rma  \n4 \nKoruyucu Yal\u0131tma \n\u00dczerinde Durulan Yerin Yal\u0131t\u0131lmas\u0131 \nMadde 102- Tesisattaki eklemeler ve de\u011fi\u015fiklikler  \n102a -  \nB\u00f6l\u00fcm 13\u2019\u00fcn ilgili kurallar\u0131 tesisatta yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklere ve eklemelere uygulanacakt\u0131r. \n102b -  \nT\u00fcm de\u011fi\u015fikliklerin ve eklemelerin Y\u00f6netmeli\u011fe uygun oldu\u011fu kontrol edilecek ve mevcut \ntesisat\u0131n g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmedi\u011fine dikkat edilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f327\nB\u00d6L\u00dcM 14 \nPeriyodik Denetleme ve Deneyler \nMadde 103- Genel  \n103a - \nGereken  yerlerde,  periyodik  denetleme  ve  deney  her  elektrik  tesisat\u0131  i\u00e7in  bu  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn \nkurallar\u0131na uygun \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. \n103b - \nBir  elektrik  tesisat\u0131n\u0131n  periyodik  denetleme  ve  deneyi,  tesisat\u0131n  yeterli  \u015fartlara  sahip \noldu\u011funu belirlemek i\u00e7indir. \n103c -  \nTesisat\u0131n dikkatli incelemesini i\u00e7eren denetleme, b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rmadan ya da istenen \u015fekilde \nk\u0131smen  b\u00f6l\u00fcmlere  ay\u0131rarak  B\u00f6l\u00fcm  13\u2019deki  deneyler  do\u011frultusunda  ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. \nPeriyodik  denetlemenin  ve  deneyin  kapsam\u0131  kay\u0131tlar\u0131n  ve  kullan\u0131m\u0131n  ge\u00e7erlili\u011fini,  tesisin \nyap\u0131s\u0131n\u0131 ve durumunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alacak uzman ki\u015fi taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \n103d -  \nBu denetleme ve deneyler,  \n(i)   Madde  28  uyar\u0131nca  insanlar\u0131n  ve  canl\u0131lar\u0131n  elektrik  \u00e7arpmas\u0131ndan  ve  yan\u0131klar\u0131ndan \nkorunmas\u0131 sa\u011flamak, \n(ii)   Tesis hatas\u0131ndan kaynakl\u0131 yang\u0131n ve \u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle m\u00fclke (yap\u0131ya) zarar gelmesini \n\u00f6nlemek, \n(iii)  Tesisin zarar g\u00f6rmedi\u011fini ya da bozulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hala g\u00fcvenli oldu\u011funu do\u011frulamak,   \ntehlikeli  sonu\u00e7lar \n(iv)   Tesis  hatalar\u0131n\u0131  ve  Y\u00f6netmelik  kurallar\u0131na  uyulmamas\u0131n\u0131n \ndo\u011furabilece\u011fini tespit etmek,  \nmaksad\u0131 ile yap\u0131lacakt\u0131r. \n103e -  \nDenetlemenin  ve  deneyin  ki\u015filere  ya  da  canl\u0131lara  zarar  vermemesi  veya  devre  ar\u0131zal\u0131  olsa \nbile mala ve cihazlara zarar vermemesi i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r.  \n103f \u2013  \nDeneylerde  kullan\u0131lacak  \u00f6l\u00e7\u00fc  aletleri  akredite  edilmi\u015f  kurulu\u015flar  taraf\u0131ndan  kalibre  edilmi\u015f \nolacakt\u0131r. \nMadde 104- Denetleme ve deney s\u0131kl\u0131\u011f\u0131  \n104a - \nTesisin  periyodik  denetleme  ve  deney  s\u0131kl\u0131\u011f\u0131  tesisin  tipine,  kullan\u0131m  ve  i\u015fleyi\u015fine,  bak\u0131m \ns\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve kalitesine ve d\u0131\u015f etkilere bak\u0131larak tespit edilecektir.  \n104b \u2013  \nY\u00f6netmeli\u011fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten sonra elektrik ba\u011flant\u0131s\u0131 yap\u0131lan tesislerde,  \n(i)     Konutlar i\u00e7in en az                                               be\u015f y\u0131lda bir kez, \n(ii)    Sanayi tesisleri ve ticaret merkezleri en az            \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir kez, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n\f328\n(iii)  Kamu binalar\u0131 i\u00e7in en az                                             y\u0131lda bir kez, \n(iv)  Di\u011fer umuma a\u00e7\u0131k yerlerde en az                               y\u0131lda bir kez, \n(v)  Tar\u0131m ve bah\u00e7e tesisleri                                        be\u015f y\u0131lda bir kez, \n   denetleme ve deney yap\u0131lacakt\u0131r. \n104c - \nY\u00f6netmeli\u011fin  y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe  girdi\u011fi  tarihte  mevcut  olan  tesislerdeki  ilk  periyodik  denetleme, \nbinan\u0131n  elektrik  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131  tarihten  itibaren  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen  s\u00fcreler  i\u00e7inde \nyap\u0131lacakt\u0131r.  \nDenetlemeler; \n0-5 y\u0131l (5 y\u0131l dahil) aras\u0131ndaki konut binalarda 8 y\u0131l i\u00e7inde, \n6-10 y\u0131l (10 y\u0131l dahil) aras\u0131ndaki konut binalarda 6 y\u0131l i\u00e7inde, \n11-15 y\u0131l (15 y\u0131l dahil) aras\u0131ndaki konut binalarda 4 y\u0131l i\u00e7inde, \n15  y\u0131l  \u00fcst\u00fc  konutlar  ile  konut  d\u0131\u015f\u0131ndaki  di\u011fer  t\u00fcm  tesislerin  ilk  periyodik \ndenetimleri 2 y\u0131l  \ni\u00e7erisinde yap\u0131lacakt\u0131r. \n104d \u2013 \nTesisatlar\u0131n  periyodik  denetlenmeleri  \u0130\u015fletme  taraf\u0131ndan  takip  edilir.  Periyodik  Denetleme \nRaporunun  bir  nushas\u0131  \u0130\u015fletmeye  teslim  edilir.  Madde  104-b\u2019de  verilen  s\u00fcrelerin  a\u015f\u0131lmas\u0131 \nhalinde tesisin elektri\u011fi kesilir. \n104e \u2013 \n\u0130\u015fletme, kendi imkanlar\u0131 ile, istedi\u011fi zaman denetleme yapma hakk\u0131na sahiptir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f329\nB\u00d6L\u00dcM 15 \nBelgelendirme  ve Raporlama \nMadde 105- Genel \n105a - \nYeni  tesisat\u0131n  Elektrik  \u0130\u00e7  Tesisleri  Y\u00f6netmeli\u011fine  uygunlu\u011funun  do\u011frulanmas\u0131ndan  ve \nmevcut tesisattaki de\u011fi\u015fikliklerin kontrol\u00fcnden sonra, Ek-E\u2019deki modele uygun bir Elektrik \nTesisat  Belgesi  d\u00fczenlenecektir.  Bu  belge  ilgili  tesisat\u0131n  t\u00fcm  yan  par\u00e7alar\u0131n\u0131  kapsayacak \nayr\u0131ca  buna,  yap\u0131lan  kontrollar\u0131  g\u00f6steren  Denetleme  Listesi  ve  \u00f6l\u00e7\u00fcm  sonu\u00e7lar\u0131n\u0131  g\u00f6steren \nDeney Sonu\u00e7lar\u0131 Listesi de eklenecektir.  \n105b - \nMevcut tesisat\u0131n periyodik denetleme ve deney i\u015fleminin tamamlanmas\u0131ndan sonra, Ek-E\u2019de \nverilen  \u00f6rne\u011fe  g\u00f6re  haz\u0131rlanan  bir  Periyodik  Denetleme  Raporu  d\u00fczenlenecektir.  Bu  rapor \ntesisat\u0131n  kapsam\u0131n\u0131,  s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131,  detaylar\u0131n\u0131  i\u00e7erecek  ayr\u0131ca  buna,  bir  Denetleme  Listesi  ve \nDeney Sonu\u00e7lar\u0131 Listesi eklenecektir. \n105c - \nK\u00fc\u00e7\u00fck  elektrik  tesisatlar\u0131  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n  yeni  devrenin  ko\u015fullar\u0131n\u0131  i\u00e7ermemesi  halinde,  Ek-\nE\u2019de  verilen  \u00f6rne\u011fe  g\u00f6re  yaz\u0131lan  K\u00fc\u00e7\u00fck  Elektrik  Tesisat  \u0130\u015fleri  Belgesi  de\u011fi\u015fen  ya  da \ngeni\u015fletilen her tesisat i\u00e7in d\u00fczenlenecektir.  \n105d - \nElektrik  Tesisat  Belgeleri,  Periyodik  Denetleme  Raporlar\u0131  ve  K\u00fc\u00e7\u00fck  Elektrik  Tesisat  \u0130\u015fleri \nBelgeleri  deney  sonu\u00e7lar\u0131  ile  birlikte,  konusuna  g\u00f6re,  tasar\u0131mc\u0131  (projeci),  tesisi  yapan \ntesisat\u00e7\u0131 veya denetimi yapan uzman ki\u015fi taraf\u0131ndan imzalanacakt\u0131r.   \nMadde 106- \u0130lk kontroller   \n106a - \nB\u00f6l\u00fcm  13\u2019de  talep  edilen  ilk  do\u011frulamay\u0131  takiben,  Elektrik  Tesisat  Belgesi  Denetleme \nListesi ve Deney Sonu\u00e7lar\u0131 Listesi ile beraber i\u015fverene teslim edilecektir.  \nBu cetveller Ek-E\u2019de verilen \u00f6rneklere g\u00f6re haz\u0131rlanacakt\u0131r.  \n106b - \nDeney  Sonu\u00e7lar\u0131  Listesi  ilgili  koruma  cihaz(lar\u0131)  da  dahil  olmak  \u00fczere  t\u00fcm  devreleri \nkapsayacak ve B\u00f6l\u00fcm 13 de belirtilen ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmleri ve uygun deneylerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n \nkay\u0131tlar\u0131n\u0131 i\u00e7erecektir.  \n106c -  \nTesisat\u0131n  tasar\u0131m,  yap\u0131m,  denetim  ve  deneyinden  sorumlu  ki\u015filer,  i\u015fverene  tesisat\u0131n \ng\u00fcvenli\u011fine  dair  ilgili  sorumluluklar\u0131n\u0131  da  i\u00e7eren  Belgeyi  Madde  106-a  ile  belirtilen \ncetvellerle  birlikte  teslim  edecektir.  Tesisat\u0131n  yap\u0131m\u0131  ve  denetimi  ayn\u0131  ki\u015fi  taraf\u0131ndan \nger\u00e7ekle\u015ftirilemez. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f330\n106d -  \nDenetleme  ya  da  deney  esnas\u0131nda  ortaya  \u00e7\u0131kan  ve  Belge  kapsam\u0131ndaki  kusur  ve  eksikler, \ngiderilmesi amac\u0131yla belgenin d\u00fczenlenmesinden \u00f6nce i\u015fverene bildirilecektir.  \nMadde 107- De\u011fi\u015fiklikler ve eklemeler  \n107a - \nElektrik Tesisat Belgesi ya da K\u00fc\u00e7\u00fck Elektrik Tesisat \u0130\u015fleri Belgesinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin \nMadde  105  ve  Madde  106\u2019n\u0131n  kurallar\u0131  t\u00fcm  de\u011fi\u015fiklik  ya  da  ilave  i\u015fler  i\u00e7inde  ge\u00e7erli \nolacakt\u0131r.  \n107b - \nDe\u011fi\u015fiklik  ve  eklemeler  i\u015finden  sorumlu  olan  y\u00fcklenici  ya  da  ki\u015fi,  ya  da  onlar\u0131n  vekili; \nmevcut tesisatta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kusurlar\u0131 Elektrik Tesisat Belgesine ya da K\u00fc\u00e7\u00fck Elektrik Tesisat \n\u0130\u015fleri Belgesine kay\u0131t edecektir.  \nMadde 108- Periyodik denetleme ve deneyler   \n108a-  \nMadde  103  ve  Madde  104\u2019de  belirtilen  periyodik  denetleme  ve  deneyi    takiben,  bir \nPeriyodik  Denetleme  Raporu,  Denetleme  Listesi  ve  Deney  Sonu\u00e7lar\u0131  Listesi  ile  beraber \ndenetlemeyi y\u00fcr\u00fcten ki\u015fi taraf\u0131ndan denetlemeyi talep eden i\u015fverene verilecektir.  \nBu cetveller Ek-E\u2019de verilen \u00f6rneklere g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  \nB\u00f6l\u00fcm 13\u2019e uygun \u015fekilde yap\u0131lan deney sonu\u00e7lar\u0131 liste halinde kaydedilecektir. \n108b -  \nTehlikeli  \u015fekilde  sonu\u00e7lanabilecek  her  t\u00fcrl\u00fc  zararl\u0131,  hatal\u0131,  tehlikeli  durum,  Y\u00f6netmelik \nkurallar\u0131na uyumsuzluk ile birlikte, denetleme ve deneylere engel olan k\u0131s\u0131tlamalar i\u015fverene \nbildirilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f331\nB\u00d6L\u00dcM 16 \n\u00d6zel Tesisatlar veya Yerler \u0130\u00e7in \u00d6zel Kurallar \nMadde 109-  Genel \n109a - \nHer  \u00f6zel  tesisat  ve  \u00f6zel  yer  i\u00e7in  bu  b\u00f6l\u00fcmde  verilen  kurallar,  y\u00f6netmeli\u011fin  di\u011fer \nk\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki genel  kurallara ilaveleri ve bunlardaki de\u011fi\u015fiklikleri kapsar.   \n109b - \nBir b\u00f6l\u00fcm, bir k\u0131s\u0131m veya bir madde i\u00e7in \u201chari\u00e7tir\u201d \u015feklinde i\u015faret edilmemi\u015f ise, ilgili genel \nkurallar\u0131n uygulanabilir oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. \nMadde 110- Banyo ve du\u015f bulunan yerler \nBu maddenin kurallar\u0131 banyo, du\u015f ve banyo ya da du\u015f i\u00e7eren k\u00fc\u00e7\u00fck odalar ve \u00e7evresindeki \nb\u00f6lgelere uygulan\u0131r. Bunlar laboratuar ve end\u00fcstriyel tesisler i\u00e7indeki acil durum (emniyet) \ntesislerine  uygulanmaz.  \u00d6z\u00fcrl\u00fcler,  sakatlar  ve  t\u0131bb\u00ee  tedaviler  i\u00e7in  \u00f6zel  kurallar  gerekli \nolabilir. \n110a - B\u00f6lgelerin S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 \n1-   Bu  kurallar, B\u00f6lge 0, B\u00f6lge 1, B\u00f6lge 2 ve B\u00f6lge 3, \u015feklinde b\u00f6lgelerin \u00f6l\u00e7\u00fcleri esas al\u0131narak \nbelirlenmi\u015ftir.  \nB\u00f6lgelerin  kesin  s\u0131n\u0131rlar\u0131,  duvarlar,  sabit  b\u00f6l\u00fcmler,  tavanlar,  zemin  ve  d\u00f6\u015femeler  hesaba \nkat\u0131larak saptan\u0131r. \nEk-G \u015eekil 1 ve 2 b\u00f6lgeler i\u00e7in \u00f6rneklerdir. \nB\u00f6lge 0,     Du\u015f teknesinin veya banyo k\u00fcvetinin i\u00e7i dir. \nTeknesiz  bir  du\u015f  bulunan  alanda,  B\u00f6lge  0  zeminle  ve  zeminin  0,05  m.  yukar\u0131s\u0131ndaki \nd\u00fczlemle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \nBu durumda; \n(i)  Du\u015f  kafas\u0131n\u0131n  s\u00f6k\u00fclebilir  ve  hareketli  oldu\u011fu  hallerde  B\u00f6lge  0,  duvardaki  su \n\u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan 1,2 m yatay bir yar\u0131\u00e7apta d\u00fc\u015fey d\u00fczlemle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r, veya \n(ii)  Du\u015f kafas\u0131n\u0131n s\u00f6k\u00fclemez oldu\u011fu hallerde B\u00f6lge 0, du\u015f kafas\u0131ndan 0,60 m uzakl\u0131ktaki \nbir yar\u0131\u00e7apta d\u00fc\u015fey d\u00fczlemle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r.    \nB\u00f6lge 1      S\u0131n\u0131rlar\u0131,  \n(i)  B\u00f6lge 0\u2019\u0131n daha \u00fcst d\u00fczlemi ve zeminden 2,25 m y\u00fcksekteki yatay d\u00fczlem, ve \n(ii) \n(a)  Du\u015f  teknesi  veya  banyo  k\u00fcvetini  \u00e7evreleyen  d\u00fc\u015fey  d\u00fczlem(ler)  ve  du\u015f  teknesi \nveya  banyo k\u00fcvetinin alt\u0131nda bir aletin kullan\u0131m\u0131 olmadan eri\u015filebilir bir bo\u015fluk veya  \n(b)   Hareketli  bir  du\u015f  kafas\u0131  olan  ve  teknesi  olmayan  bir  du\u015f  i\u00e7in,  duvardaki  su \nak\u0131\u015f\u0131ndan 1,2 m yar\u0131\u00e7apta d\u00fc\u015fey d\u00fczlem(ler) veya  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f (c)  S\u00f6k\u00fclmeyen bir du\u015f kafas\u0131 olan ve teknesi  olmayan bir du\u015f i\u00e7in, du\u015f kafas\u0131ndan \n0,60 m yar\u0131\u00e7aptaki d\u00fczlem(ler) \n332\n          dir. \nB\u00f6lge 2  s\u0131n\u0131rlar\u0131 \n(i)  B\u00f6lge 1\u2019in d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fc\u015fey d\u00fczlem(ler) ve B\u00f6lge 1\u2019in 0,60 m d\u0131\u015f\u0131ndaki paralel \nd\u00fc\u015fey d\u00fczlem(ler) ve \n(ii)  Zemin ve zeminin 2,25 m yukar\u0131s\u0131ndaki yatay d\u00fczlem dir. \nEk olarak, tavan y\u00fcksekli\u011finin, zeminden 2,25 m a\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerlerde, B\u00f6lge 1\u2019in \u00fczerinde \ntavana kadar olan bo\u015fluk veya zeminden 3,00 m yukar\u0131s\u0131ndaki bir y\u00fckseklikten hangisi \nd\u00fc\u015f\u00fckse b\u00f6lge 2\u2019ye dahildir. \nB\u00f6lge 3  s\u0131n\u0131rlar\u0131  \n(i)  B\u00f6lge 2\u2019nin d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fc\u015fey d\u00fczlem(ler) ve B\u00f6lge 2\u2019nin 2,4 m d\u0131\u015f\u0131ndaki paralel d\u00fc\u015fey \nd\u00fczlem(ler) ve \n(ii)  Zemin ve zeminin 2,25 m yukar\u0131s\u0131ndaki yatay d\u00fczlemler. \nEk olarak, tavan y\u00fcksekli\u011finin, zeminden 2,25 m \u00fcst\u00fcndeki yerlerde, B\u00f6lge 2\u2019nin \u00fczerinde \ntavana  kadar  olan  bo\u015fluk  veya  zeminden  3,00  m  yukar\u0131s\u0131nda  bir  y\u00fckseklikten  hangisi \nd\u00fc\u015f\u00fckse B\u00f6lge 3\u2019e dahildir. \n110b - Elektrik \u00c7arpmas\u0131na  Kar\u015f\u0131 Koruma \nPELV  veya  SELV  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  anma  gerilimi  ne  olursa  olsun,  do\u011frudan  dokunmaya \nkar\u015f\u0131 koruma a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \n(i) \nkorkuluk  ve  mahfazalar\u0131n  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131  en  az  IP  2X  veya  IP  XXB\u2019yi  sa\u011flamal\u0131d\u0131r \nveya  \n(ii)  Yal\u0131t\u0131m, etkin de\u011feri 500 V a.a. olan bir tip test gerilimine bir dakika i\u00e7in dayanacak \n\u00f6zellikte olmal\u0131d\u0131r. \n110c - Tamamlay\u0131c\u0131  Potansiyel Dengeleme Ba\u011flant\u0131s\u0131 \n1- \n1, 2 ve 3 B\u00f6lgelerinde bulunan s\u0131n\u0131f I ve s\u0131n\u0131f  II  cihazlar\u0131n  koruma iletkeni terminalleri ile \nbu b\u00f6lgelerde bulunan ve a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen, \n(i)  Metal boru tesisatlar\u0131 ve metal at\u0131k su borular\u0131, (su, gaz vb.) \n(ii)  Metal merkezi \u0131s\u0131tma borular\u0131 ve havaland\u0131rma sistemleri, \n(iii)  Binan\u0131n  kolayca  ula\u015f\u0131labilen  metal  yap\u0131  b\u00f6l\u00fcmleri,  (metal  kap\u0131  tabanlar\u0131,  pencere \n\u00e7er\u00e7eveleri  ve  buna  benzer  b\u00f6l\u00fcmler;  binan\u0131n  herhangi  bir  metal  yap\u0131s\u0131  ile  ba\u011flant\u0131l\u0131 \nolmad\u0131\u011f\u0131 takdirde yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm olarak kabul edilmeyecektir.) \nMetal  k\u00fcvet  ve  metal  du\u015f  tekneleri,gibi  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131  sa\u011flamak \ni\u00e7in Madde 87-b\u2018ye g\u00f6re yerel ek potansiyel dengeleme ba\u011flant\u0131s\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \nTamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme ba\u011flant\u0131s\u0131 ilgili alana yak\u0131n olmal\u0131d\u0131r. \n2-   Du\u015f odalar\u0131 ve banyolar d\u0131\u015f\u0131ndaki alanlarda (\u00f6rne\u011fin yatak odas\u0131) bulunan du\u015f kabinleri i\u00e7in \n110-c-1 maddesi B\u00f6lge 3\u2019te uygulanmaz. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f333\n3-   Yerel tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklama, B\u00f6lge 1, 2, 3\u2019 deki b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 iletken k\u0131s\u0131mlar\u0131, \nbu  b\u00f6lgede  bulunan  b\u00fct\u00fcn  gerilim  alt\u0131na  girme  riski  bulunan  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerle \nbirle\u015ftirecektir. \n110d - Elektrik \u00c7arpmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Koruma \u00d6nlemlerin  Uygulanmas\u0131 \n1-  B\u00f6lge 0\u2019da yaln\u0131zca; 12V etkin de\u011fer a.a. veya 30V dalgac\u0131ks\u0131z d.a. gerilimini ge\u00e7meyecek \nSELV korumaya izin verilir. G\u00fcvenli besleme  kayna\u011f\u0131 0, 1 ve 2 B\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131nda tesis \nedilir. \n2-   Engelle koruma \u00f6nlemlerine (Madde 43-d) ve eri\u015filemez yere yerle\u015ftirilerek yap\u0131lan koruma \n\u00f6nlemlerine (Madde 43-e) m\u00fcsaade edilmez \n3-  \n\u0130letken  olmayan  alanlar  (Madde  44-d)  ve  toprak  ba\u011flant\u0131s\u0131  olmayan  potansiyel  dengeleme \nile koruma \u00f6nlemlerine m\u00fcsaade edilmez. \nDonan\u0131m\u0131n  Se\u00e7imi ve Montaj\u0131         \n110e - Genel Kurallar, D\u0131\u015f  Etkiler \nElektrikli cihazlar en az a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen koruma s\u0131n\u0131f\u0131na sahip olacaklard\u0131r. \n(i)  B\u00f6lge 0 i\u00e7inde:  \nIPX7 veya  \uf053      \uf053  e\u011fer ekipman IP korumal\u0131 de\u011filse.  \n(ii)  B\u00f6lge 1 ve 2 i\u00e7inde: \nIPX4 veya        \uf053    e\u011fer cihazlar IP korumal\u0131 de\u011filse.  \nGenel kullan\u0131mdaki banyo veya du\u015flarda  temizlik amac\u0131yla su p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclmesi durumlar\u0131nda, \nIPX5, veya      \uf053        \uf053    e\u011fer ekipman IP korumal\u0131 de\u011filse. \nDu\u015flardan direkt olarak p\u00fcsk\u00fcrtmenin olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda TS EN 60742, B\u00f6l\u00fcm 2, K\u0131s\u0131m \n1\u2019e g\u00f6re elektrikli tra\u015f makinesi besleme \u00fcnitelerinin montaj\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 B\u00f6lge 2 i\u00e7inde, bu \nkural uygulanmaz.  \n(iii)  B\u00f6lge 3 i\u00e7inde; \nGenel kullan\u0131mdaki du\u015flar veya banyolarda, temizlik amac\u0131yla su p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclmesi \ndurumlar\u0131nda, \nIPX5 veya   \uf053       \uf053    e\u011fer ekipman IP korumal\u0131 de\u011filse. \n110f - Hat  Sistemleri \n1-  A\u015fa\u011f\u0131da belirtilen kurallar s\u0131va \u00fcst\u00fc \u00e7ekilen hat sistemlerine ve duvarlara 50 mm\u2019yi \nge\u00e7meyen derinlikte g\u00f6m\u00fcl\u00fc hat sistemlerine ve 70-f-6 maddesi ile uyumlu olmayan \ndurumlarda uygulan\u0131r. \n2-   B\u00f6lge 0 i\u00e7in; \nHat  sistemleri,  bu  b\u00f6lgede  bulunan  sabit  elektrikli  cihazlar\u0131n  beslemeleriyle  s\u0131n\u0131rl\u0131 \nkalacakt\u0131r. \nB\u00f6lge 1 i\u00e7in; \nHat  sistemleri, B\u00f6lge 0 ve 1 i\u00e7inde bulunan sabit elektrikli  cihazlar\u0131n beslemeleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 \nkalacakt\u0131r. \nB\u00f6lge 2 i\u00e7in;  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f334\nHat    sistemleri,  B\u00f6lge  0,  1  ve  2  i\u00e7inde  bulunan  sabit  elektrikli  cihazlar\u0131n  beslemeleriyle \ns\u0131n\u0131rl\u0131 kalacakt\u0131r. \n110g - Anahtarlama ve Kontrol D\u00fczeni \n1-  A\u015fa\u011f\u0131daki kurallar ilgili b\u00f6lgelerde bulunan sabit tip cihazlar\u0131n \u00fczerindeki anahtarlara ve \nkontrol d\u00fczenlerine uygulanmaz: \nB\u00f6lge 0 i\u00e7inde; \nAnahtarlama d\u00fczeni ve aksesuarlar\u0131 monte edilmeyecektir. \nB\u00f6lge 1 i\u00e7inde; \nYaln\u0131zca  12V  a.a.  veya  30V  dalgac\u0131ks\u0131z  d.a.\u2019\u0131  ge\u00e7meyen  anma  gerilimlerindeki  SELV \ndevreleri anahtarlar\u0131 kullan\u0131l\u0131r, SELV g\u00fcvenlik besleme kayna\u011f\u0131 B\u00f6lge 0, 1 ve 2 d\u0131\u015f\u0131na tesis \nedilir. \nB\u00f6lge 2 i\u00e7inde; \n(i)  G\u00fcvenlik beslemesi 0, 1 ve 2 B\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131nda monte edilmi\u015f, SELV devrelerinin \nanahtar ve prizleri, \n(ii)    TS EN 60742 (B\u00f6l\u00fcm 2, K\u0131s\u0131m 1)\u2019e uygun tra\u015f makinesi besleme \u00fcniteleri hari\u00e7  \nhari\u00e7, anahtarlama d\u00fczeninin, anahtar ve priz...vb. gibi aksesuarlar\u0131 monte edilmez. \nB\u00f6lge 3 i\u00e7inde; \n(i)  A\u015fa\u011f\u0131daki  \n-   42-b maddesine uygun SELV prizleri,  \n            -    TS  EN  60742  B\u00f6l\u00fcm  2,  K\u0131s\u0131m  1\u2019e  uygun  tra\u015f  makinesi  besleme  \u00fcnitesi  prizleri \nhari\u00e7 prizler, \n(ii)  Yukar\u0131da (i) maddesi hari\u00e7 hareketli cihazlar\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131, \n(iii)   Beyan art\u0131k ak\u0131m\u0131 (I\uf044n ) 30mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131yla korunmayan priz, \nbulunamaz. \n110-g-2 maddesinde izin verilenler d\u0131\u015f\u0131nda, 0, 1, 2 ve 3 B\u00f6lgelerinde  TS EN 60742 B\u00f6l\u00fcm \n2,  K\u0131s\u0131m  1\u2018e  uygun  SELV  prizleri  ve  tra\u015f  makinesi  besleme  \u00fcniteleri  d\u0131\u015f\u0131nda  priz \nbulunmayacakt\u0131r.  \n\u00c7ekme  kordonu  ile  \u00e7al\u0131\u015fan  ilgili  standartlara  uygun  anahtarlar\u0131n  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  \u00e7ekme \nkordonlar\u0131na B\u00f6lge 1 ve 2 \u2018de izin verilir. \n2-  Bir banyo veya du\u015f odas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda in\u015fa edilen bir du\u015f kabininde 0, 1, 2 ve 3 B\u00f6lgeleri \nd\u0131\u015f\u0131ndaki bir priz, bir SELV priz veya tra\u015f makinas\u0131 besleme \u00fcnitesi de\u011filse, Madde 43-f \u2019ye \nuygun beyan art\u0131k ak\u0131m\u0131 (I\uf044n ) 30mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131yla korunacakt\u0131r. \n110h - Sabit Elektrikli Cihazlar \n1-  B\u00f6lge 0\u2019da, bu b\u00f6lgenin \u015fartlar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel olarak yap\u0131lm\u0131\u015f olan elektrikli cihazlar monte \nedilebilir. \n2-  B\u00f6lge 1\u2019e a\u015fa\u011f\u0131daki sabit elektrikli cihazlar e\u011fer yap\u0131lar\u0131 bu b\u00f6lge \u015fartlar\u0131na uygunsa monte \nedilebilir. \nSu \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131, \n(i) \n(ii)  Du\u015f pompas\u0131, \n(iii)  Di\u011fer sabit elektrikli cihazlar, \n  a)    B\u00f6lgenin  \u015fartlar\u0131na uygunsa ve \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f335\n  b)  Besleme devresi Madde 43-f \u2019ye uygun, beyan art\u0131k ak\u0131m\u0131 (I\uf044n) 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen \nart\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131yla korunmu\u015fsa, \n(iv)  SELV elektrikli cihazlar.  \n3-  A\u015fa\u011f\u0131dakiler, 42-b ve 110-b maddelerine uygun SELV ile beslenen sabit elektrikli cihazlara \nuygulanmaz: \nA\u015fa\u011f\u0131daki  sabit  elektrikli  cihazlar,  B\u00f6lge  2  \u015fartlar\u0131na  uygun  olduklar\u0131  takdirde  bu  b\u00f6lgeye \nmonte edilebilir: \nSu \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131, \n(i) \n(ii)  Du\u015f pompas\u0131, \n(iii) \n(iv) \n(v)  SELV  elektrikli cihazlar. \n\u0130lgili standartlara uygun lamba, fan, \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 cihaz\u0131 veya k\u00fcvet \u00fcnitesi, \n Yanl\u0131zca B\u00f6lge 2\u2019ye montaj\u0131 uygun oldu\u011fu takdirde di\u011fer elektrikli cihazlar, \nB\u00f6lge 3\u2019te, sabit elektrikli cihazlar d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer elektrikli cihazlar Madde 43-f \u2019ye uygun \nolarak beyan art\u0131k ak\u0131m\u0131 ak\u0131m\u0131 (I\uf044n ) 30mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131yla korunacakt\u0131r. \n4-   Madde  110-c\u2019ye  g\u00f6re  uygun  yerel  tamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengeleme  ba\u011flant\u0131l\u0131  metal \ntopraklama a\u011f\u0131 veya topraklanm\u0131\u015f metal \u00f6rt\u00fc ile \u00e7evrilmi\u015f olan, hac\u0131mlar\u0131 \u0131s\u0131tmak maksad\u0131 \nile herhangi b\u00f6lgede yere g\u00f6m\u00fcl\u00fc elektrikli \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 \u00fcniteler monte edilebilir. \nMadde 111- Y\u00fczme havuzlar\u0131 ve di\u011fer havuzlar \n111a - Ama\u00e7 \nV\u00fccudun,  toprak  potansiyeli  ile  temas\u0131  halinde  ve  v\u00fccut  direncinin  d\u00fc\u015fmesi  ile  meydana \ngelen  elektrik  \u00e7arpma  riski  bulunan,  y\u00fczme  havuzu  ve  havuz  \u00e7evresindeki  b\u00f6lgelerde  \u00f6zel \nkurallar uygulanacakt\u0131r. \nT\u0131bb\u00ee kullan\u0131m ama\u00e7l\u0131 y\u00fczme havuzlar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel kurallar gerekebilir. \n111b - Genel Karakteristiklerin Belirlenmesi \n(Ek-G \u015eekil 3 ila 7\u2018e bak\u0131n\u0131z.) \nB\u00f6lge  0    Zemin  veya  duvarlar\u0131ndaki  b\u00fct\u00fcn  oyuklar  dahil  havuzlar\u0131n  i\u00e7i,  ayak  temizleme \nkanallar\u0131 ve su p\u00fcsk\u00fcrtme a\u011f\u0131zlar\u0131 veya \u015felaleler ile bunlar\u0131n alt\u0131ndaki alanlar\u0131 kapsar. \nB\u00f6lge 1    S\u0131n\u0131rlar\u0131, \n0 b\u00f6lgesi, \n\u0130nsanlar\u0131n eri\u015febilece\u011fi tahmin edilen zeminler veya y\u00fczeyler ve \n- \n-   Havuzun kenar\u0131ndan 2 m uzaktaki d\u00fc\u015fey y\u00fczey ve \n-  \n-    Bu zeminler veya y\u00fczeylerin 2,5 m \u00fczerindeki y\u00fczey \nile \u00e7evrilmi\u015ftir.  \nHavuzun  yer\u00fcst\u00fcnde  oldu\u011fu  durumlarda  havuzun  kenar  seviyesinden  2,5  m  \u00fczerindeki \ny\u00fczey \u00fcst s\u0131n\u0131rd\u0131r.  \nHavuzunda  atlama  tahtas\u0131,  s\u0131\u00e7rama  tahtas\u0131  ya  da  su  kayd\u0131ra\u011f\u0131  olan  tesislerde  B\u00f6lge  1 \ns\u0131n\u0131rlar\u0131,  yukar\u0131daki  tesislerin  \u00e7evresinden  1,5  m  uzakl\u0131ktan  ge\u00e7en  d\u00fc\u015fey  d\u00fczlem  ve  bu \nb\u00f6lgenin i\u00e7inde insanlar\u0131n eri\u015febilece\u011fi en y\u00fcksek noktan\u0131n 2,5 m \u00fczerindeki yatay d\u00fczlem \nveya e\u011fer varsa tavan ile belirlenen b\u00f6lgeyi de i\u00e7ine al\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n  \n \n \n\fB\u00f6lge  2      B\u00f6lge  1\u2019i  \u00e7evreleyen  dikey  y\u00fczey  ile  buna  paralel  B\u00f6lge  1\u2019i  1,5  m  d\u0131\u015ftan \n\u00e7evreleyen d\u00fczlem ve insanlar\u0131n bulundu\u011fu tahmin edilen zemin veya y\u00fczeyler ve bu y\u00fczey \nveya zeminlerden 2,5 m y\u00fcksekteki yatay d\u00fczlemi kapsar.  \n336\nS\u00fcs havuzlar\u0131nda B\u00f6lge 2 yoktur. \nG\u00fcvenlik \u0130\u00e7in Koruma \n111c - Elektrik \u00c7arpmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Koruma \n1-   Anma  gerilimi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde  bulundurulmaks\u0131z\u0131n  SELV\u2019in  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  yerlerde  do\u011frudan \ndokunmaya kar\u015f\u0131 koruma a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde sa\u011flan\u0131r: \n(i)  En az IPXXB koruma derecelerine dayanan mahfazalar veya bariyerler. \n(ii)  500 V a.a. etkin de\u011fer, tip deneyi gerilimine 60 saniye s\u00fcre ile dayanabilen yal\u0131t\u0131m. \n2-   Yerel  tamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengeleme  yap\u0131larak,  0,  1  ve  2  b\u00f6lgelerindeki  t\u00fcm  a\u00e7\u0131ktaki \niletken b\u00f6l\u00fcmlerin, bu b\u00f6lgelerdeki yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmlerle ba\u011flant\u0131s\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \nBu kural SELV devrelerinden beslenen cihazlara uygulanmaz. \nE\u011fer sert zeminde metal bir a\u011f varsa, bu yerel tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme iletkenleri \nile ba\u011flanacakt\u0131r. \nNot : Koruma iletkeni ile ba\u011flant\u0131  donan\u0131m i\u00e7inde veya da\u011f\u0131t\u0131m tablosu i\u00e7inde sa\u011flanabilir. \n111d - Elektrik \u00c7arpmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Uygulanan Koruma \u00d6nlemleri \n0 ve 1 b\u00f6lgeleri \n1-       0 ve 1 b\u00f6lgelerinde, elektrik \u00e7arpmalar\u0131na kar\u015f\u0131 yanl\u0131zca etkin de\u011feri 12 V a.a. olan veya 30 \nV  d.a.  nominal  gerilimi  a\u015fmayan  (Uo),  (Madde  42-b\u2019ye  g\u00f6re)  SELV  koruma  \u00f6nlemi  \nuygulan\u0131r; SELV besleme kaynaklar\u0131 0, 1 ve 2 B\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131na monte edilir.  \n2-   Sadece  ki\u015filer  0  b\u00f6lgesi  i\u00e7inde  de\u011fil  iken,  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131  ama\u00e7lanan  havuzlar\u0131n  i\u00e7inde \nkullan\u0131lan donan\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki gibi korunan devrelerden biriyle beslenmelidir: \n(i)  SELV  sistemi ile. SELV besleme kayna\u011f\u0131 0 , 1 ve 2 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131na tesis edilir. SELV \nkayna\u011f\u0131n\u0131n  besleme  devresi,  beyan  art\u0131k  ak\u0131m\u0131  I\u0394n,    30  mA\u2019i  a\u015fmayan  bir  art\u0131k  ak\u0131m \nkoruma d\u00fczeni ile korunmu\u015fsa, SELV  besleme kayna\u011f\u0131 2 b\u00f6lgesi i\u00e7ine tesis edilebilir \nveya, \n(ii)  Besleme kayna\u011f\u0131n\u0131n devresinin otomatik olarak kesilmesi ile. Beyan art\u0131k ak\u0131m\u0131 I\u0394n, 30 \nmA\u2019i a\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m koruma d\u00fczeni kullan\u0131l\u0131r veya, \n(ii)  Elektriksel ay\u0131rma ile. Elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 0, 1 ve 2 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131nda tesis edilir \nve ak\u0131m \u00e7eken donan\u0131m\u0131n sadece bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  besler. Elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131n\u0131n \nbesleme  devresi,  beyan  art\u0131k    ak\u0131m\u0131  I\u0394n,    30  mA\u2019i  a\u015fmayan  bir  art\u0131k  ak\u0131m  koruma \nd\u00fczeni ile korunmu\u015fsa, elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 2 b\u00f6lgesi i\u00e7ine tesis edilebilir. \nBunun  gibi  donan\u0131mlar\u0131  beslenen  devrelerin  prizleri  ve  bu  donan\u0131mlar\u0131n  kontrol \nd\u00fczenlerinde,  bu  donan\u0131m\u0131n \ninsanlar  bulunmazken \nkullan\u0131labilece\u011fine dair dikkati \u00e7eken bir uyar\u0131 yaz\u0131s\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. \nsadece  y\u00fczme  havuzunda \nS\u00fcs havuzlar\u0131n\u0131n 0 ve 1 b\u00f6lgeleri \n3-     0 ve 1 b\u00f6lgelerinde a\u015fa\u011f\u0131daki koruma tedbirlerinden bir veya birka\u00e7\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n(i)  SELV sistemi ile. SELV besleme kayna\u011f\u0131 0 ve 1 b\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131na tesis edilir veya, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f337\n(ii)  Besleme kayna\u011f\u0131n\u0131n devresinin otomatik kesilmesi ile. Beyan art\u0131k  ak\u0131m\u0131 I\u0394n,  30 mA\u2019i \na\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m koruma d\u00fczeni kullan\u0131l\u0131r veya, \n(iii)  Elektriksel ay\u0131rma ile.Elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 0 ve 1 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131nda tesis edilir ve \nak\u0131m \u00e7eken donan\u0131m\u0131n  sadece bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc besler. \n2 b\u00f6lgesi \n4-   A\u015fa\u011f\u0131daki koruma tedbirlerinden biri veya birka\u00e7\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n(i)  SELV sistemi ile. SELV besleme kayna\u011f\u0131 0 , 1 ve 2 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131na tesis edilir. SELV \nkayna\u011f\u0131n\u0131n besleme devresi, beyan art\u0131k  ak\u0131m\u0131 I\u0394n,  30  mA\u2019i a\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m \nkoruma d\u00fczeni ile korunmu\u015fsa, SELV besleme kayna\u011f\u0131 2 b\u00f6lgesi i\u00e7ine tesis edilebilir \nveya, \n(ii)  Besleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  devresinin  otomatik  kesilmesi.  Beyan    ak\u0131m\u0131  I\u0394n,    30  mA\u2019i \na\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m koruma d\u00fczeni kullan\u0131l\u0131r veya, \n(iii)  Elektriksel ay\u0131rma. Elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 0 b\u00f6lgesi, 1 b\u00f6lgesi ve 2 b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda \ntesis edilir ve ak\u0131m \u00e7eken donan\u0131m\u0131n  sadece bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc besler. Elektriksel ay\u0131rma \nkayna\u011f\u0131n\u0131n besleme devresi, beyan  ak\u0131m\u0131 I\u0394n,  30 mA\u2019i a\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m koruma \nd\u00fczeni ile korunmu\u015fsa, elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 2 b\u00f6lgesi i\u00e7ine tesis edilebilir. \nNot : S\u00fcs havuzlar\u0131nda 2 b\u00f6lgesi yoktur. \n5-   A\u015fa\u011f\u0131daki koruma \u00f6nlemleri hi\u00e7bir b\u00f6lgede ge\u00e7erli de\u011fildir: \n(i)      Engellerle koruma (Madde 43-d), \n(ii)  Eri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirerek koruma (Madde 43-e), \n(iii)  \u0130letken olmayan alanlar ile koruma (Madde 44-d), \n(iv)  Topraklanmam\u0131\u015f yerel potansiyel dengeleme ile koruma (Madde 44-e). \nDonan\u0131m Se\u00e7imi ve Montaj \n111e - Mafhazalar\u0131n Koruma Dereceleri \nCihazlar  en az a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen koruma derecelerine sahip olacakt\u0131r. \n(i)  B\u00f6lge 0\u2019da   -    IPX8 \n(ii)  B\u00f6lge 1\u2019de   -    IPX5 \nIPX4 (temizleme i\u00e7in su p\u00fcsk\u00fcrtmesi kullan\u0131lmayan y\u00fczme havuzlar\u0131 \ni\u00e7in) \n(iii)   B\u00f6lge 2\u2019de   -    IPX2 (Bina i\u00e7inde bulunan havuzlar i\u00e7in) \nIPX4 (Bina d\u0131\u015f\u0131nda bulunan havuzlar i\u00e7in) \nIPX5 (Temizleme i\u00e7in su p\u00fcsk\u00fcrtmesi kullan\u0131lan y\u00fczme  \nhavuzlar\u0131nda) \n111f - Hat  Sistemleri \nA\u015fa\u011f\u0131daki kurallar s\u0131va \u00fcst\u00fc kablolama sistemlerine ve duvar, tavan veya zeminde y\u00fczeyden \n5 cm\u2019yi a\u015fmayan derinli\u011fe g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f kablolama sistemlerine uygulan\u0131r. \n1- \n0,  1  ve  2  B\u00f6lgelerinde,  hat  sistemlerinin  eri\u015filebilir  metal  k\u0131l\u0131flar\u0131  olamayact\u0131r.  Y\u00fczeyden \ngiden  kablolar  i\u00e7in  metal  boru  veya metal  kanal veya  a\u00e7\u0131kta metal  kablo  k\u0131l\u0131f\u0131  veya a\u00e7\u0131kta \ntopraklama veya ba\u011flant\u0131 iletkeni kullan\u0131lmaz. \nHat  sistemlerinin  eri\u015filemeyen  metal  \u00f6rt\u00fcleri  ve  metal  k\u0131l\u0131flar\u0131  tamamlay\u0131c\u0131  koruyucu  e\u015f \npotansiyel ku\u015faklamaya ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n                                   \n       \n       \n\f338\nNot : Kablolar tercihan yal\u0131tkan maddelerden yap\u0131lm\u0131\u015f borular i\u00e7ine d\u00f6\u015fenecektir. \n2-  \n0  ve  1  B\u00f6lgelerinde,  yaln\u0131zca  bu  b\u00f6lgelere  monte  edilmi\u015f  cihazlar\u0131n  beslemeleri  i\u00e7in \nkullan\u0131lan hatlar bulunacakt\u0131r. \nS\u00fcs havuzlar\u0131ndaki  kablolama sistemleri i\u00e7in ek kurallar \n3-   S\u00fcs havuzlar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki ek kurallar kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r: \n(i) \n(ii) \n0  b\u00f6lgesindeki  elektrik  donan\u0131mlar\u0131n\u0131n  kablolar\u0131,  havuz  kenar\u0131  d\u0131\u015f\u0131ndan  m\u00fcmk\u00fcn \noldu\u011fu kadar uza\u011fa tesis edilmeli ve 0 b\u00f6lgesi i\u00e7indeki elektrik donan\u0131m\u0131na kadar en \nk\u0131sa yoldan gitmelidir.  \n1 b\u00f6lgesinde, kablolar uygun mekanik korunma ile tesis edilmelidir.  \nKablolar  60245  IEC  66    standard\u0131na  uygun  olmal\u0131,  ancak  s\u00fcrekli  olarak  suya \ndald\u0131r\u0131lmaya uygunluklar\u0131 imal\u00e2t\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan beyan edilmedik\u00e7e, kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \n4-  \n0  ve  1  B\u00f6lgelerinde,  ula\u015f\u0131labilir  metal  ba\u011flant\u0131  kutular\u0131  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Ancak  SELV \ndevrelerinin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda bu kutular, 1 b\u00f6lgesi i\u00e7ine tesis edilebilir. \n111g - Anahtarlama Donan\u0131m\u0131, Kontrol Donan\u0131m\u0131 ve Aksesuarlar\u0131 \n1-    0  ve  1  b\u00f6lgelerinde,  prizler  dahil,  hi\u00e7bir  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu  veya  kontrol  tablosu  tesis \nedilmemelidir. \n2- \n2 b\u00f6lgesinde, prizlere ve anahtarlara sadece bunlar\u0131 beslenen devreler a\u015fa\u011f\u0131daki tedbirlerden \nbiri ile korunuyorsa izin verilir: \n(i)  SELV (Madde 42-b) ile. SELV besleme kayna\u011f\u0131 0, 1 ve 2 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131na tesis edilir. \nVeya, \n(ii)  Beyan  art\u0131k  ak\u0131m\u0131  I\u0394n,  30  mA\u2019i  a\u015fmayan  bir  art\u0131k  ak\u0131m  koruma  d\u00fczeni  kullanarak \nbesleme kayna\u011f\u0131n\u0131n devresinin otomatik kesilmesi (Madde 43-f-2) ile. Veya, \n(iii)  Elektriksel ay\u0131rma (Madde 44-f) ile. Elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131, 0, 1 ve 2 b\u00f6lgeleri \nd\u0131\u015f\u0131na tesis edilmi\u015ftir.  \nPrizlerin  ve  anahtarlar\u0131n  1  b\u00f6lgesi  d\u0131\u015f\u0131na  yerle\u015ftirilmesi  m\u00fcmk\u00fcn  olmayan  k\u00fc\u00e7\u00fck  y\u00fczme \nhavuzlar\u0131nda;  tercihan  metal  olmayan  kapaklar\u0131  veya  kapak  levhalar\u0131  bulunan  prizler  ve \nanahtarlar\u0131n,  1  b\u00f6lgesine  konulmas\u0131na,  0  b\u00f6lgesi  s\u0131n\u0131r\u0131ndan  itibaren  insan  kolunun  eri\u015fme \nmesafesi  d\u0131\u015f\u0131na  (1,25  m  uzakl\u0131kta)  ve  zeminden  en  az  0,3  m  yukar\u0131da  olacak  \u015fekilde  tesis \nedilmi\u015f ise ve bu prizler ve anahtarlar a\u015fa\u011f\u0131daki gibi korunuyorsa, izin verilir: \n(i)  Anma  gerilimi  25  Volt  a.a.  veya  60  Volt  d.a.\u2019y\u0131  a\u015fmayan    SELV  (Madde  42-b)  ile.  \nSELV besleme kayna\u011f\u0131 0 ve 1 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131na tesis edilir veya, \n(ii)  Besleme kayna\u011f\u0131n\u0131n otomatik olarak (Madde 43-f-2) kesilmesi ile. Beyan art\u0131k  ak\u0131m\u0131 \nI\u0394n, 30 mA\u2019i a\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m koruma d\u00fczeni kullan\u0131l\u0131r veya,  \n(iii)  Tekil  olarak  elektriksel  ay\u0131rma  (Madde  44-f)  ile.  Elektriksel  ay\u0131rma  kayna\u011f\u0131  0  ve  1 \nb\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131nda tesis edilir. \n111h - Di\u011fer Donan\u0131m \n1- \n2-  \nPrizler TS EN 60309-2\u2019ye uygun olacakt\u0131r. \n0  ve  1  b\u00f6lgelerinde  \u00f6zellikle  y\u00fczme  havuzlar\u0131n\u0131n  i\u00e7inde  kullan\u0131lmak  amac\u0131yla  yap\u0131lm\u0131\u015f \nelektrikli cihazlar monte edilecektir.  \nSadece,  ki\u015filer  0  b\u00f6lgesi  d\u0131\u015f\u0131nda  iken  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131  ama\u00e7lanan  cihazlar,  bunlar\u0131n  Madde \n111-d\u2019ye uygun korumal\u0131 devreler ile beslenmesi \u015fart\u0131 ile b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerde kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f339\n3- \n1 ve 2 B\u00f6lgelerinde zemine g\u00f6m\u00fcl\u00fc elektrik \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 \u00fcnitesi varsa bunlar\u0131n yerel tamamlay\u0131c\u0131 \npotansiyel  dengeleme  d\u00fczenlerine  ba\u011fl\u0131  metal  k\u0131l\u0131flar\u0131  olacak  veya  Madde  111-c-2\u2019de \nbelirtilen \u015fekilde, potansiyel dengeleme d\u00fczenine ba\u011fl\u0131 metal a\u011f ile \u00f6rt\u00fcleceklerdir. Bunlar\u0131n \nbesleme devreleri ayr\u0131ca beyan art\u0131k  ak\u0131m\u0131 I\u0394n, 30 mA\u2019i a\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 ile \nkorunacakt\u0131r. \nSu alt\u0131 ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri EN 60598-2-18\u2019in \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. \nSu  ge\u00e7irmez  lumbozlar\u0131n  arkas\u0131na  konan  arkadan  m\u00fcdahaleli  armat\u00fcrlerin  metal  k\u0131s\u0131mlar\u0131 \nhi\u00e7bir \u015fekilde lumbozlar\u0131n metal k\u0131s\u0131mlar\u0131 ile temas etme imkan\u0131 olmayacak \u015fekilde monte \nedilecektir. \n111i -  S\u00fcs havuzlar\u0131n\u0131n elektrik donan\u0131m\u0131 \nS\u00fcs havuzlar\u0131n\u0131n 0 ve 1 b\u00f6lgelerindeki elektrikli aletlere yaln\u0131zca bir aletle s\u00f6k\u00fclebilen bir \n\u0131zgara veya cam korkuluk kald\u0131r\u0131lmadan eri\u015filemeyecektir. \nArmat\u00fcrler,  yerine  sabit  olarak  tesbit  edilmeli  ve  EN  60598-2-18\u2019  uygun  olmal\u0131d\u0131r. \nElektrikli tulumbalar EN 60335-2-41 \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \n111j  -  Y\u00fczme  havuzlar\u0131n\u0131n  ve  di\u011fer  havuzlar\u0131n  1  b\u00f6lgesinde  bulunan    elektrik  donan\u0131mlar\u0131n\u0131n \ntesisi i\u00e7in \u00f6zel kurallar \n1-   Anma gerilimi 12 Volt a.a. veya 30 Volt d.a.\u2019y\u0131 a\u015fmayan, SELV d\u0131\u015f\u0131ndaki, al\u00e7ak gerilimle \nbeslenen  y\u00fczme  havuzlar\u0131  ve  di\u011fer  havuzlarda  kullan\u0131m  i\u00e7in  tasar\u0131mlanan  sabitlenmi\u015f \ndonan\u0131mlara  (\u00f6rnek  olarak  filtre  grubu,  p\u00fcsk\u00fcrtme  tertibat\u0131)  a\u015fa\u011f\u0131daki  kurallar\u0131n  tamam\u0131na \nuyulmas\u0131 kayd\u0131 ile 1 b\u00f6lgesinde izin verilir: \nBu  donan\u0131m,  orta  \u015fiddetli  (AG2)  mekanik  darbelere  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flayan  ve  en  az\u0131ndan \ns\u0131n\u0131f II veya e\u015f de\u011feri bir yal\u0131t\u0131ml\u0131 yal\u0131tkan bir mahfaza i\u00e7ine al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \nNot  :  Bu  madde  donan\u0131m\u0131n  s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan  ba\u011f\u0131ms\u0131z  uygulan\u0131r.  S\u0131n\u0131f  I  donan\u0131mlar \nkoruma hatt\u0131na ba\u011flanacakt\u0131r. \nBu donan\u0131m sadece, bir anahtar veya aletle a\u00e7\u0131labilen bir \u0131zgara (veya bir kap\u0131) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \neri\u015filebilir olmal\u0131d\u0131r. Izgaran\u0131n (veya kap\u0131n\u0131n) a\u00e7\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00fcn gerilimli iletkenlerin devresini \nkesmelidir.  Besleme  kablosu  ve  ana  devre  kesme  d\u00fczeni  s\u0131n\u0131f  II  korumay\u0131  veya  e\u015fde\u011fer \nyal\u0131t\u0131m\u0131 sa\u011flayacak bi\u00e7imde tesis edilmelidir. \n(i) \nIzgara  veya  kap\u0131  a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131  zaman  donan\u0131m\u0131n  sa\u011flad\u0131\u011f\u0131  koruma  d\u00fczeyi  en  az  IPXXB \nolacakt\u0131r. \n(iv)  Bu donan\u0131m\u0131n besleme devresi a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imde korunmal\u0131d\u0131r: \n-  Anma gerilimi 25 Volt a.a. veya 60 Volt d.a.\u2019y\u0131 a\u015fmayan SELV ile. SELV besleme \nkayna\u011f\u0131 0, 1 ve 2 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131nda tesis edilir veya,  \n-  Beyan art\u0131k  ak\u0131m\u0131 I\u0394n,  30 mA\u2019i a\u015fmayan art\u0131k ak\u0131m koruma d\u00fczeni (Madde 43-f-\n2) ile veya, \n-  Elektriksel ay\u0131rma ile (Madde 43-f). Elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 0 b\u00f6lgesi, 1 b\u00f6lgesi \nve 2 b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda tesis edilir.  \n2-      Ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrlerinin  1  b\u00f6lgesi  d\u0131\u015f\u0131na  yerle\u015ftirilmesi  m\u00fcmk\u00fcn  olmayan  k\u00fc\u00e7\u00fck  y\u00fczme \nhavuzlar\u0131nda,  armat\u00fcrlerin  1  b\u00f6lgesine  konulmas\u0131na,  0  b\u00f6lgesi  s\u0131n\u0131r\u0131ndan  itibaren  insan \nkolunun  eri\u015fme  mesafesi  d\u0131\u015f\u0131na  (1,25  m  uzakl\u0131kta)  tesis  edilmi\u015f  ise  ve  a\u015fa\u011f\u0131daki  gibi \nkorunuyorlarsa, izin verilir: \n(i)  SELV ile.  SELV besleme kayna\u011f\u0131 0 ve 1 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131na tesis edilir veya, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n\f340\n(ii)  Beyan art\u0131k  ak\u0131m\u0131 I\u0394n,  30 mA\u2019yi a\u015fmayan bir art\u0131k ak\u0131m koruma d\u00fczeni (Madde 42-b) \nile veya, \n(iii)  Elektriksel ay\u0131rma (Madde44-f) ile. Elektriksel ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 0 ve 1 b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131na \ntesis edilir. \nEk  olarak,  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrlerinde  s\u0131n\u0131f  II  veya  e\u015fde\u011fer  yal\u0131t\u0131m  ve  orta  \u015fiddetli  (AG2) \nmekanik darbelere kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flayan bir mahfaza bulunmal\u0131d\u0131r. \nTablo 19 \nHavuzlar\u0131n g\u00fcvenlik b\u00f6lgelerinde uygulanacak koruyucu \u00f6nlemler \nB\u00f6lge1 \nKoruyucu \u00f6nlem \nSELV i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck \ngerilim 2  \nElektriksel \nay\u0131rmada \ndonan\u0131m say\u0131s\u0131 \nBeslemenin \notomatik \nkesilmesi \nReferans \nKoruma \ns\u0131n\u0131f\u0131 3) \n   A 2) \n12 V a.a veya 30 V d.a. \n\u0130zin verilmez \n\u0130zin verilmez \n111-d-1 \nIPX( \nB\u00f6lge 0 \nB \n50 V a.a veya 120 V d.a \n50 V a.a veya 120 V d.a \n1 \n1 \nA.A.A \uf0a3 30 mA \n111-d-3 \n\u201c        \u201d   \n111-d-1 \n  C 2) \n   A 2) \nB \nE \nA \n    B 4) \nB\u00f6lge 1 \nB\u00f6lge 2 \n12 V a.a veya 30 V d.a. \n\u0130zin verilmez \n\u0130zin verilmez \n111-d-1 \nIPX5\/4 \n50 V a.a veya 120 V d.a \n25 V a.a veya 60 V d.a \n50 V a.a veya 120 V d.a e \n1 \n1 \n1 \nA.A.A \uf0a3 30 mA \n111-d-3 \n\u201c        \u201c \n\u201c        \u201c \n111-g-2 \n111-d-4 \nIPX2\/4\/5 \na.a veya 120 V d.a e \n1 \nA.A.A \uf0a3 30 mA \n111-b \n111-g-2 \n    A     Genel \n   B      Sadece s\u00fcs havuzlar\u0131 i\u00e7in \n   C      Ki\u015filer 0 b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda iken havuzlar\u0131n i\u00e7inde kullan\u0131lan donan\u0131m\u0131 besleyen devreler \n   D      Prizler ve anahtarlar \n   E       K\u00fc\u00e7\u00fck y\u00fczme havuzlar\u0131ndaki prizler ve anahtarlar \n    Madde 111-c-1\u2019e ve SELV\u2019nin kayna\u011f\u0131 i\u00e7in Madde 111-d-1\u2019e bak\u0131n\u0131z. \n  Madde 111-e\u2019 ye bak\u0131n\u0131z. \n  S\u00fcs havuzlar\u0131 i\u00e7in belirlenmemi\u015ftir.  \n    Ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri i\u00e7in 12 V a.a. yahut 30 V d.a. ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nMadde 112- Saunalar\u0131n s\u0131cak b\u00f6l\u00fcmleri  \n112a - Ama\u00e7 \nTS 60335-2-53\u2019e uygun sauna s\u0131cak b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u0131s\u0131t\u0131c\u0131 cihazlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu alanlar i\u00e7in \u00f6zel \nkurallar uygulanacakt\u0131r.  \n112b - S\u0131cakl\u0131k B\u00f6lgelerinin S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 \nAlan\u0131n genel \u00f6zelliklerini Ek-G \u015eekil 8\u2019de g\u00f6sterilen d\u00f6rt adet s\u0131cakl\u0131k b\u00f6lgesine g\u00f6re \ns\u0131n\u0131fland\u0131rmak uygundur. \nElektrik \u00c7arpmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Koruma \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f112c - Do\u011frudan veya Dolayl\u0131 Dokunmaya Kar\u015f\u0131 Koruma \nSELV\u2019in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde, anma gerilimine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, do\u011frudan dokunmaya  kar\u015f\u0131 \nkoruma i\u00e7in,  \n(i) \n500 V etkin de\u011fer a.a. tip deneyi gerilimine 60 s s\u00fcre ile dayanabilen yal\u0131t\u0131m (Madde \n43-b)  \n(ii)  En az IP24 veya IPX4B koruma derecelerine uygun korkuluk veya mahfazalar (Madde \n341\n43-c) veya daha fazlas\u0131, \n\u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \nElektrik \u00c7arpmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Uygulanan Koruma \u00d6nlemleri  \n112d - Do\u011frudan Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Koruma \nDo\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131,  \n(i)  Engellerle koruma (Madde 43-d), \nEri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirerek koruma (Madde 43-e), \u00f6nlemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n112e - Dolayl\u0131 Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Koruma \nDolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131  \n(i) \n\u0130letken olmayan alanlar ile koruma (Madde 44-d), \n(ii)  Topraklanmam\u0131\u015f yerel potansiyel dengeleme ile koruma (Madde 44-e), \n\u00f6nlemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \nCihazlar\u0131n se\u00e7imi ve montaj\u0131  \n112f - Genel Kurallar \n1-   B\u00fct\u00fcn cihazlar en az IP24 koruma derecesine sahip olacaklard\u0131r. \n2-  \n1 s\u0131cakl\u0131k b\u00f6lgesine sadece sauna \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131 ve ili\u015fkili cihazlar tesis edilecektir. \n2 s\u0131cakl\u0131k b\u00f6lgesinde cihazlar\u0131n \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar\u0131 ile ilgili \u00f6zel bir \u015fart yoktur. \n3 s\u0131cakl\u0131k b\u00f6lgesinde cihazlar 125 oC l\u0131k ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n4 s\u0131cakl\u0131k b\u00f6lgesinde sadece ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri ve hatlar\u0131, \u0131s\u0131t\u0131c\u0131n\u0131n kontrol cihazlar\u0131 ve \nhatlar\u0131 tesis edilecektir. \n112g - Hat  sistemleri \nSadece 180oC ye dayan\u0131kl\u0131 kau\u00e7uk yal\u0131t\u0131ma sahip b\u00fck\u00fclgen kablolar kullan\u0131lacakt\u0131r ve \nbunlar Madde 44-c-2\u2018ye uygun malzeme ile mekanik etkilere kar\u015f\u0131 korunacakt\u0131r. \n112h - Anahtarlama,  kontrol  d\u00fczeni  ve aksesuarlar\u0131 \n1-   Sauna  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131  i\u00e7ine  anahtar  konmayacak,  termostat  ve  termik  kesici  hari\u00e7  di\u011fer  cihazlar \nsauna d\u0131\u015f\u0131na tesis edilecektir. \n2-   Madde 112-f-2 ve Madde 112-h1\u2019de izin verilenler d\u0131\u015f\u0131ndaki aksesuarlar sauna s\u0131cak b\u00f6l\u00fcm \ni\u00e7ine tesis edilmeyecektir. \ni-Di\u011fer sabit cihazlar \nAyd\u0131nlatma armat\u00fcrlerinin montaj\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nmalar \u00f6nlenecek \u015fekilde yap\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f342\nMadde 113- Yap\u0131m alanlar\u0131 (\u015eantiye tesisleri) \n113a - Kapsam \n1-   Bu maddenin \u00f6zel kurallar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen i\u015f t\u00fcrlerindeki elektrik tesislerine  \nuygulanacakt\u0131r. \n(i)  Yeni binalar\u0131n yap\u0131m i\u015fleri, \n(ii)  Mevcut binalar\u0131n tamirat, tadilat, geni\u015fletme ve y\u0131k\u0131m\u0131, \n(iii)  Genel alt yap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131,  \n(iv)  Hafriyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131,   \n(v)  Benzer nitelikteki i\u015fler. \n2-   Bu maddenin kurallar\u0131, \n(i)  Ana devre kesici ve ana koruma cihazlar\u0131ndan olu\u015fan \u015fantiye tablosuna,  \n(ii)  yukar\u0131da  belirtilen  tablonun  y\u00fck  taraf\u0131ndaki  tesislerini  olu\u015fturan  hareketli  tesisat\u0131n, \nta\u015f\u0131nabilir ve hareketli elektrik cihazlar\u0131na,  \nuygulan\u0131r. \n\u015eantiye tablosu, besleme sistemi ile \u015fantiye tesisleri aras\u0131ndaki ara birim olarak kabul edilir \nve \u015fantiye tesisat\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. \n3-   Bu maddedeki kurallar : \n(i)  \u015eantiye  ofisleri,  soyunma  odalar\u0131,  toplant\u0131  odalar\u0131,  kantin,  yemekhane,  yatakhane, \n(ii) \ntuvaletler gibi genel \u015fartlar\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 mahaller ve \n\u0130lgili standartlar (TS IEC 60211 vb.) kapsam\u0131ndaki y\u00fczeysel madencilik i\u015fleri ve buna \nbenzer i\u015fler i\u00e7in,  \nuygulanmayacakt\u0131r. \nGenel Karakteristikler ve de\u011ferlendirme \n113b - Beslemeler \n1-   Yedek  enerji  kaynaklar\u0131na  ait  kumanda,  sinyalizasyon  ve  yedek  beslemelere  ait  tesisatlar \nd\u0131\u015f\u0131ndaki  t\u00fcm  tesisatlar,  beslendi\u011fi  enerji  kayna\u011f\u0131  ile  uyumlu  olacak  ve  a\u00e7\u0131k  bir  \u015fekilde \ntan\u0131mlanacaklard\u0131r. \n2-   A\u015fa\u011f\u0131daki anma gerilimleri s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015f\u0131lmayacakt\u0131r: \n(i) \n25  V  veya  50  V,  1  faz,  SELV      -  kapal\u0131  ve  rutubetli  mahallerdeki  ta\u015f\u0131nabilir  el \n(ii)   230 V, 1 faz \n(iii)   400 V, 3 faz \nlambalar\u0131  \n   -  sabit projekt\u00f6r ayd\u0131nlatma \n   -  sabit ve ta\u015f\u0131nabilir cihazlar \nBu  kural  fonksiyonel  nedenlerden  dolay\u0131  y\u00fcksek  gerilim  beslemesi  gerektiren  b\u00fcy\u00fck \ncihazlar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaz. \nG\u00fcvenlik \u0130\u00e7in Koruma \n113c - Dolayl\u0131 Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Korunma \n\u015eantiyeler  i\u00e7in  izin  verilen  en  b\u00fcy\u00fck  dokunma  gerilimi  25  V  a.a.  d\u0131r.  Art\u0131k  ak\u0131m  koruma \ncihazlar\u0131 ile beslenen devrelere ba\u011fl\u0131 donan\u0131mlar\u0131n g\u00f6vdelerinde dokunma gerilimi bu de\u011feri \na\u015fmayacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n\f343\n1-   Ba\u015fka  bir  sistem  mevcut  ise  IT  sistemi  kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  Kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  takdirde,  yal\u0131t\u0131m \nizleme sistemi tesis edilecektir. Ta\u015f\u0131nabilir jenerat\u00f6rlerin kullan\u0131lmas\u0131 halinde yal\u0131t\u0131m izleme \nsisteminden vazge\u00e7ilebilir. \n2-   Dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  topraklanm\u0131\u015f  potansiyel  dengeleme  ve  beslemenin  otomatik \nkesilmesi  \u015feklinde  bir  korunma  sa\u011flanm\u0131\u015f  ise  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar \nY\u00f6netmeli\u011finde  izin  verilen  en  b\u00fcy\u00fck  dokunma  gerilimi  UL  =  50  V  yerine  UL  =  25  V \nal\u0131nacak ve  \n                    Madde  44.b.17   ZS.I\uf044n  \uf0a3 25 V  \n                    Madde  44.b.22   Ra.Ia    \uf0a3 25 V \n                    Madde  44.b.26   Ra.Id    \uf0a3 25 V \n\u015feklinde kullan\u0131lacakt\u0131r. \nTN  sistem  a\u00e7ma  s\u00fcresi  i\u00e7in  Tablo  20  ve  IT  sistem  ikinci  hata  a\u00e7ma  s\u00fcresi  i\u00e7in  Tablo  21 \nge\u00e7erlidir. \nTablo 20  \n\u015eantiyeler ve tar\u0131msal alanlar i\u00e7in TN sistemde en \nb\u00fcy\u00fck a\u00e7ma s\u00fcreleri \n                                                    U0 (V)                t (saniye) \n120 \n230-277 \n400,480 \n580* \n0.35 \n0.20 \n0.05 \n0.02 \nU0    Topra\u011fa kar\u015f\u0131 nominal gerilim. \n*     E\u011fer  bu  a\u00e7ma  s\u00fcreleri  garanti  edilemiyor  ise  ilave  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  gibi  \ndi\u011fer koruma \u00f6nlemleri al\u0131nmas\u0131 zorunlu olacakt\u0131r. \nTablo 21 \n\u015eantiyeler ve tar\u0131msal alanlarda kullan\u0131lan IT sistemde \nikinci hata hali i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck a\u00e7ma s\u00fcreleri \n         U0\/U \n           (V) \n       120\/240 \n230\/400 \u2013 277\/480 \n       400\/690 \n       580\/1000 \n            N\u00f6tr da\u011f\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f   N\u00f6tr da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \n                   t (saniye)*           t (saniye)* \n0.40 \n0.20 \n0.06 \n0.02 \n1.00 \n0.50 \n0.20 \n0.08 \nU0    Faz n\u00f6tr gerilimi, \nU      Faz aras\u0131 gerilimdir. \n   *     E\u011fer  bu  a\u00e7ma  s\u00fcreleri  garanti  edilemiyor  ise  ilave  e\u015fpotansiyel      ku\u015faklama \ngibi di\u011fer koruma \u00f6nlemleri al\u0131nmas\u0131 zorunlu olacakt\u0131r. \nElektrik  Tesislerinde  Topraklamalar  Y\u00f6netmeli\u011fi  \u00e7izelge  10\u2019  da  0,2  s  i\u00e7in  verilen  \u00e7evrim \nempedanslar\u0131  de\u011ferleri,  \u00e7izelge  11\u2019  de  UL  =  25  V  i\u00e7in  verilen  topraklama  diren\u00e7leri \nde\u011ferleri ge\u00e7erlidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n\f344\n3-  \n32  A\u2019e  kadar  (32  A  dahil)  prizler  ve  sabit  \u015fekilde  tesis  edilmi\u015f  el  aletleri,  ya  beyan  art\u0131k \nak\u0131m\u0131  30  mA\u2019i  ge\u00e7meyen  art\u0131k  ak\u0131m  koruma  cihazlar\u0131  ile  korunacak,  ya  SELV  sistemi  ile \nbeslenecek,  ya  da  her  priz  ve  el  aleti  ayr\u0131  yal\u0131t\u0131m  trafosu  veya  yal\u0131t\u0131m  trafosunun  ayr\u0131 \nsekonder devrelerinden beslenecektir.   \nNot  1:  Elektriksel  ay\u0131rman\u0131n  uyguland\u0131\u011f\u0131  hallerde  elektriksel  ay\u0131rman\u0131n  \u015fartlar\u0131na  \u00f6zen \ng\u00f6sterilecektir. \nDonan\u0131m\u0131n Se\u00e7imi ve Montaj\u0131 \n113d - Genel \n1-   \u015eantiye ve s\u00f6k\u00fcm alanlar\u0131nda elektri\u011fin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan t\u00fcm sabit tesisat ve cihazlar \nen  az  IP44  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131ndan  olacakt\u0131r.  \u0130n\u015faat  \u015fantiyesi  tablolar\u0131  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131  TS  EN \n60439\u2019a uygun olacakt\u0131r. Di\u011fer cihazlar\u0131n koruma s\u0131n\u0131f\u0131, d\u0131\u015f etkilere uygun olacakt\u0131r.  \n2-   Madde  113-d-1  kapsam\u0131  d\u0131\u015f\u0131ndaki  cihazlar,  d\u0131\u015f  etkilere  uygun  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131na  sahip \nolacaklard\u0131r. \n113 e -Hat Sistemleri \nZararl\u0131  etkilerden  ka\u00e7\u0131nmak  i\u00e7in  kablolar  in\u015faat  alan\u0131  i\u00e7indeki  ara\u00e7  ve  y\u00fcr\u00fcme  yollar\u0131ndan \nge\u00e7meyecektir.  E\u011fer  ge\u00e7irilecekse  mekanik  zarar  ve  etkilere  kar\u015f\u0131  \u00f6zel  koruma  \u00f6nlemleri \nsa\u011flanacakt\u0131r. \nHatlar,  gerilmeye  kar\u015f\u0131  \u00f6zel  olarak  boyutland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015flarsa,  u\u00e7  noktalar\u0131nda  gerilme \nolu\u015fmayacak \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \n113f - Ay\u0131rma ve Anahtarlama Cihazlar\u0131 \n1-   Her  tesisat\u0131n  ba\u015f\u0131nda  ana  anahtar  ve  ba\u015fl\u0131ca  koruma  cihazlar\u0131ndan  olu\u015fan  bir  d\u00fczen \nbulunacakt\u0131r. \n2-  \n\u0130n\u015faat  alan\u0131ndaki  her  besleme  ve  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosuna  gelen  kablolarda,  besleme  giri\u015fini  \nay\u0131rmak ve anahtarlamak i\u00e7in gerekli cihazlar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n3-   T\u00fcm  cihazlar\u0131n  besleme  taraf\u0131nda,  tehlikeyi  \u00f6nlemek  i\u00e7in  t\u00fcm  gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenleri \nbesleme taraf\u0131ndan ay\u0131racak bir acil anahtarlama cihaz\u0131 konulacakt\u0131r. \n4-   Beslemeyi  ay\u0131racak  acil  anahtarlama  cihaz\u0131  devre  d\u0131\u015f\u0131  pozisyonda  g\u00fcvenli\u011fi  sa\u011flayacak \nyap\u0131da  olacakt\u0131r.(  Madde  60-b  \u2018ye  bak\u0131n\u0131z.)  (\u00d6rne\u011fin  devre  kesildikten  sonra  asma  kilit \ntak\u0131labilir tip veya kilitli mahfaza i\u00e7inde olacakt\u0131r.) \n5-   Elektrikli cihazlar\u0131 besleyen her devre a\u015fa\u011f\u0131daki cihazlar\u0131 i\u00e7eren \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131m ablosundan \nbeslenecektir. \n(i)  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihazlar\u0131, \n(ii)  Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma yapan cihazlar\u0131, \n(iii)  Gerekiyor ise prizler. \n6-   Yedek ve acil durum (g\u00fcvenlik) beslemeleri, farkl\u0131 beslemeler aras\u0131nda birbirine ba\u011flanmay\u0131 \n\u00f6nleyecek \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \n113g - Fi\u015f ve Prizler \n1-   Her bir priz 113-d-1 maddesine uygun tablonun bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilecektir. \n2-   Her bir fi\u015f ve priz TS EN 60309-02\u2019ye uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\fFi\u015f ve prizler ya 113-f-3\u2019de bildirilen d\u00fczenlerin i\u00e7inde, veya bu \u00e7e\u015fit tablolar\u0131n uvarlar\u0131n\u0131n \nd\u0131\u015f\u0131nda tesis edilecektir.  \n345\n3-   Ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n113h - Kablo birle\u015ftiricisi \nKablo birle\u015ftiricisi TS EN 60309-2\u2019ye uygun olacakt\u0131r.     \n Madde 114- Tar\u0131m ve bah\u00e7e tesisleri  \n114a - Kapsam \n1-   Bu  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn  kurallar\u0131  bina  i\u00e7i  ve  d\u0131\u015f\u0131,  tar\u0131m  ve  bah\u00e7e  tesisleri  ile  canl\u0131  hayvan  beslenen \nyerlerin  (ah\u0131rlar,  a\u011f\u0131llar,  k\u00fcmesler,  hayvan  besleme  alanlar\u0131  ile  saman,  kuru  ot  ve  g\u00fcbre \ndepolanan,  saklanan  alanlar  gibi)  t\u00fcm  b\u00f6l\u00fcmleri  i\u00e7in  ge\u00e7erlidir.  E\u011fer  yukar\u0131da  s\u0131ralanan \nalanlar  ayn\u0131  zamanda  sadece  insanlar\u0131n  ya\u015fad\u0131\u011f\u0131  meskenleri  de  i\u00e7eriyor  ise,  meskenler  bu \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcn kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. \n2- \nTar\u0131m  ve  bah\u00e7e  tesisleri  i\u00e7in  izin  verilen  en  b\u00fcy\u00fck  dokunma  gerilimi  25  V  a.a.  d\u0131r.  Art\u0131k \nak\u0131m  koruma  cihazlar\u0131  ile  beslenen  devrelere  ba\u011fl\u0131  donan\u0131mlar\u0131n  g\u00f6vdelerinde  dokunma \ngerilimi bu de\u011feri a\u015fmayacakt\u0131r. \n114b - Dolayl\u0131 ve do\u011frudan dokunmaya  kar\u015f\u0131 koruma \nSELV  kullan\u0131lmas\u0131  halinde  nominal  gerilime  bakmaks\u0131z\u0131n  do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131 \nkoruma a\u015fa\u011f\u0131dakilerden biri veya birka\u00e7\u0131 ile sa\u011flanacakt\u0131r: \n(i)  En  az  IP2XB  veya  IPXXB  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131na  sahip  korkuluk  ve  mahfazalar                       \n( Madde  43-c\u2019ye g\u00f6re) \n(ii)  500V  etkin  de\u011fer  a.a.  deney  gerilimine  60  saniye  s\u00fcre  ile  dayan\u0131kl\u0131  yal\u0131t\u0131m                      \n(Madde 43-b\u2019ye g\u00f6re). \n114c - Do\u011frudan Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Koruma \nSELV sistemi ile beslenenler hari\u00e7, prizleri besleyen t\u00fcm devreler ilgili  standard\u0131 ile uyumlu ve \nMadde 43-f-2 (ii) de bahsedilen \u00f6zelliklerde, beyan art\u0131k ak\u0131m  de\u011feri (I\uf044n) 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen \nart\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131 ile korunacakt\u0131r. \n113d - Dolayl\u0131  Dokunmaya Kar\u015f\u0131 Koruma \n1-   Canl\u0131  hayvanlar\u0131n  bulundu\u011fu  alanlarda  dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  topraklanm\u0131\u015f \npotansiyel  dengeleme  ve  beslemenin  otomatik  kesilmesi  y\u00f6ntemleri  ile  sa\u011flanm\u0131\u015f  ise \n(Uygun topraklama tipi i\u00e7in 44-b maddesine bak\u0131n\u0131z), Madde 113-c-2 \u015fartlar\u0131 ge\u00e7erlidir. \n2-   Canl\u0131  hayvanlar  i\u00e7in  kullan\u0131lan  alanlarda,  tamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengeleme  hayvanlar \ntaraf\u0131ndan  dokunulabilecek  t\u00fcm  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ile  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri \nbirbirine ba\u011flayacakt\u0131r. \n3-   Zeminde  tamamlay\u0131c\u0131  potansiyel  dengeleme  ama\u00e7l\u0131  metal  a\u011f  tesis  edilmesi  halinde  bu  a\u011f \ntesisat\u0131n koruma iletkenlerine ba\u011flanacakt\u0131r. \n113e - Yang\u0131na ve Zararl\u0131 Is\u0131l Etkilere Kar\u015f\u0131 Koruma  \n1-   Yang\u0131na  kar\u015f\u0131  korunmak  ama\u00e7l\u0131  olarak  hayvanlar\u0131n  sa\u011fl\u0131\u011f\u0131  ile  ilgili  olmayan  cihazlar\u0131 \nbesleyen devrelere beyan art\u0131k ak\u0131m de\u011feri (I\uf044n) 0,5 A\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 tesis \nedilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f346\n2-   Yang\u0131n  ve  hayvanlar\u0131n  yanmas\u0131  tehlikesini  \u00f6nlemek  i\u00e7in;  \u0131s\u0131tma  ayg\u0131tlar\u0131  hayvanlardan  ve \nyan\u0131c\u0131  maddelerden  uygun  uzakl\u0131kta  monte  edilecektir.  Yans\u0131t\u0131c\u0131l\u0131  \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar  i\u00e7in  minimum \nmesafe 0,5 m veya \u00fcretici taraf\u0131ndan tavsiye edilen uzakl\u0131k olacakt\u0131r. \nDonan\u0131m\u0131n  Se\u00e7imi ve Montaj\u0131 \n113f - D\u0131\u015f  etkiler \nNormal  kullan\u0131mdaki  elektrikli  cihazlar\u0131n  minimum  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131  IP44  olmal\u0131d\u0131r.  D\u0131\u015f \netkilere ba\u011fl\u0131 olarak daha y\u00fcksek koruma s\u0131n\u0131fl\u0131 cihazlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 da gereklidir. \nAnahtarlama ve Kontrol D\u00fczeni \n113g - Anahtarlama ve ay\u0131rma cihazlar\u0131  \nAcil  durdurma  butonu  dahil  acil  anahtarlama  cihazlar\u0131,  hayvanlar\u0131n  panik  an\u0131nda \nolu\u015fturabilecekleri \n\u015fekilde,  hayvanlar\u0131n  ula\u015famayaca\u011f\u0131  ve \nengelleyemeyece\u011fi yerlere tesis edilecektir. \n\u015fartlar\u0131  dikkate \nal\u0131r \nDi\u011fer  Cihazlar  \n113h - Elektrikli \u00c7it  Kontrol  Cihazlar\u0131  \n1-   \u015eebekeden beslenen elektrikli \u00e7it kontrol d\u00fczeneklerinin temin ve montaj\u0131 TS EN 61011 ve \nTS  EN  61011-1\u2019e  uygun  olacak  ve  hava  hatlar\u0131  yak\u0131nlar\u0131nda  iseler  end\u00fcksiyon  etkilerine \nkar\u015f\u0131 \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n2-   Her  bir  \u015febekeden  beslenen  elektrikli  \u00e7it  kontrol  d\u00fczene\u011fi,  pratikte  olabilecek  kadar, \nmekanik hasar veya yetkisiz ki\u015filerin m\u00fcdahalesinden korunmu\u015f olarak tesis edilmelidir. \n3-   \u015eebekeden  beslenen  elektrikli  \u00e7it  kontrol  d\u00fczene\u011fi  herhangi  bir  enerji  hava  hatt\u0131  veya \nhaberle\u015fme  hatt\u0131  dire\u011fine  ba\u011flanmayacakt\u0131r.  Ancak  \u00e7it  kontrol  d\u00fczene\u011fine  da\u011f\u0131t\u0131m \npanosundan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f hava hatt\u0131 ile al\u00e7ak gerilim enerji ta\u015f\u0131nmas\u0131 halinde d\u00fczenek, bu hava \nhatt\u0131n\u0131n dire\u011fine monte edilebilir. \n4-   Elektrikli \u00e7it kontrol d\u00fczene\u011finin toprak ucuna ba\u011flanm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn topraklama elektrotlar\u0131 \ndi\u011fer t\u00fcm elektrik devrelerinin topraklama sisteminden ayr\u0131 olacak ve koruma topra\u011f\u0131 i\u00e7in \ntesis edilmi\u015f herhangi bir elektrotun etki alan\u0131ndan uzakta tesis edilecektir. \n5-   Her bir elektrikli \u00e7it veya benzer iletken sistemi i\u00e7in sadece bir kontrol d\u00fczene\u011fi \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n6-   Her bir elektrikli \u00e7it veya benzer iletken sistemi ve kontrol d\u00fczene\u011fi di\u011fer cihazlara  \niletkenlere dokunmayacak \u015fekilde monte edilecektir. \nMadde 115- Dar iletken yerler (Hareketi s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131c\u0131 alanlar) \n115a - Kapsam \nBu  maddenin  \u00f6zel  kurallar\u0131,  bir  dar  iletken  alan  i\u00e7indeki  tesisata  veya  bu  alan  i\u00e7inde \nkullan\u0131lacak cihazlar\u0131n besleme devresine uygulanacakt\u0131r. Bu kurallar hareket serbestli\u011finin \nfiziksel olarak zorlanmad\u0131\u011f\u0131 herhangi bir alana uygulanmayacakt\u0131r.  \nG\u00fcvenlik i\u00e7in koruma \n115b - Do\u011frudan ve dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma \nSELV  (Madde  42-b)  kullan\u0131m\u0131  ile  koruma  yap\u0131lmas\u0131  halinde,  anma  (nominal)  gerilimine \nbak\u0131lmaks\u0131z\u0131n  do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  en  az  IP  2X  veya  IP  XXB  koruma \nderecesine  sahip  bir  mahfaza  veya  bir  korkuluk  ile  veya  500  V  etkin  de\u011fer  a.a.  etkin \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f347\nde\u011ferinde  bir \nile,sa\u011flanacakt\u0131r. \ntip  deneyi  gerilimine  60  saniye  s\u00fcre \nile  dayanabilecek  yal\u0131tkan \n115c - Do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma \nA\u015fa\u011f\u0131da belirtilen ara\u00e7lar kullan\u0131larak koruma yap\u0131lmas\u0131na izin verilmez.  \nEngeller (Madde 43-d) \nEri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirerek koruma (Madde 43-e) \n115d - Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma \n1-   Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma a\u015fa\u011f\u0131da belirtilenlerden biri ile sa\u011flanacakt\u0131r.  \nSELV (Madde 115-b) veya tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme iletkeni (Madde 44-b-30 ve \n44-b-31) kullan\u0131lmas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilen otomatik ay\u0131rma. (Madde 44-b-2\u2019den Madde 44-b-\n29\u2019a kadar ve Madde 44-b) Bu durumda, tamamlay\u0131c\u0131 potansiyel dengeleme iletkeni, ilgili \nalan\u0131n iletken k\u0131s\u0131mlar\u0131na ve sabit cihazlar\u0131n a\u00e7\u0131ktaki iletken b\u00f6l\u00fcmlerine ba\u011flanacakt\u0131r veya, \nHer  bir  sekonder  sarg\u0131ya  yaln\u0131z  bir  priz  veya  sadece  bir  cihaz  ba\u011flanacak  \u015fekilde  ay\u0131rma \ntransformat\u00f6r\u00fc  ile  elektriksel  ay\u0131rma  yap\u0131lmas\u0131  (Madde  44-f)veya,  Uygun  IP  derecesine \n(Madde  65-f  \u2019ye  bak\u0131n\u0131z)  sahip  s\u0131n\u0131f  II  cihazlar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131  halinde  devre  ayr\u0131ca \nkarakteristikleri Madde 43-f-2\u2019de belirtilmi\u015f art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 ile korunacakt\u0131r.  \n2-   Seyyar lambalar\u0131 besleyen devre veya prizler SELV yard\u0131m\u0131yla korunacakt\u0131r. (Madde 115-b \nve Madde 115-d-1 (i) ) \n3-   \u00d6l\u00e7me  ve  kontrol  cihazlar\u0131  gibi,  belirli  cihazlar  i\u00e7in  fonksiyon  topraklamas\u0131  gerekiyorsa, \nb\u00fct\u00fcn  cihazlar\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  ve  b\u00fct\u00fcn  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131nda \nyap\u0131lacak potansiyel dengelemesi fonksiyon topraklamas\u0131 ile ba\u011flanacakt\u0131r.  \n4-   El aletini besleyen devre veya priz devresi SELV sistemi ile (Madde 115-b ve 115-d-1 (i)) \nkorunacak veya elektriksel ay\u0131rma (Madde 115-d-1 (iv) uygulanacakt\u0131r.  \n5-   Sabit  cihazlar  i\u00e7in  ger\u00e7ekle\u015ftirilen  bir  besleme  devresi  Madde  115-d-1\u2019de  listelenmi\u015f \nbulunan y\u00f6ntemlerden biri ile korunacakt\u0131r.  \n6-   Madde 42-b-2 (iii) de belirtilenler d\u0131\u015f\u0131ndaki her g\u00fcvenlik ve ay\u0131rma kayna\u011f\u0131 (SELV yal\u0131t\u0131m \ntrafosu) Madde 115-d-1 kurallar\u0131na uygun olarak, dar alan i\u00e7indeki bir sabit tesisat\u0131n par\u00e7as\u0131 \nolmad\u0131k\u00e7a, bu alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na tesis edilecektir. \nMadde 116- Koruma iletkeninden normal \u015fartlarda b\u00fcy\u00fck ak\u0131mlar ge\u00e7en cihazlar\u0131n \ntesisatlar\u0131ndaki topraklama kurallar\u0131 \n116a - Kapsam \nBu maddenin kurallar\u0131, \n-      Normal  kullan\u0131mda  son  devre  ile  elektrikli  cihaz  aras\u0131nda  kalan  tesisat  k\u0131sm\u0131ndaki  \nkoruma iletkeninden ge\u00e7en ak\u0131m 3,5 mA\u2019i a\u015fan hat sistemlerinde,  \n-      Koruma iletkeni toplam ak\u0131m\u0131n\u0131n normal kullan\u0131mda 10 mA\u2019i a\u015ft\u0131\u011f\u0131 devrelerde,  \nge\u00e7erlidir. \nKoruma iletkeninden ge\u00e7en ak\u0131mlar\u0131n b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu cihazlara \u00f6rnek a\u015fa\u011f\u0131dakiler olabilir: \nTS EN 70950\u2019a uyumlu, ileti\u015fim  teknolojisi  cihazlar\u0131,  \nRadyo frekans\u0131 bast\u0131r\u0131c\u0131 filtreli end\u00fcstriyel ve haberle\u015fme cihazlar\u0131,  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f348\n(a) \nIs\u0131t\u0131c\u0131 elemanlar. \nG\u00fcvenlik \u0130\u00e7in  Koruma \n116b - Genel \n1-  \n116-c-1 maddesinde istenilenler d\u0131\u015f\u0131nda koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 3,5 mA\u2019i ge\u00e7meyen cihazlar\u0131 \ni\u00e7in \u00f6zel bir tedbir al\u0131nmas\u0131 gerekmez. \n2-   Koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 3,5 mA\u2019den b\u00fcy\u00fck ve 10 mA\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck cihazlar, tesisat\u0131n sabit hat \nsistemine fi\u015f-priz kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n sabit olarak veya TS EN 70309-2\u2019ye uygun konnekt\u00f6rler \n(fi\u015f-prizler ) vas\u0131tas\u0131 ile ba\u011flanacakt\u0131r. \n3-   Koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 10 mA\u2019i ge\u00e7en cihazlar, tesisata a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen y\u00f6ntemlerden biri \nile ba\u011flanacakt\u0131r: \n(i)  Tercihen, Madde 116-b-4\u2019e uygun se\u00e7ilmi\u015f bir koruma iletkeni ile tesisata kal\u0131c\u0131 olarak \nba\u011flan\u0131r. Kal\u0131c\u0131 ba\u011flant\u0131 b\u00fck\u00fclgen kablo ile yap\u0131labilir. \n(ii)  A\u015fa\u011f\u0131daki  iki  maddeden  birinin  ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi  halinde  TS  EN  60309-2\u2019ye  uygun \nfi\u015f-priz ile ba\u011flan\u0131r. \n(a) \n\u0130lgili  b\u00fck\u00fclgen  kablonun  koruma  iletkeni  kesiti  16  A  prizler  i\u00e7in  en  az  2,5 \nmm2, 16 A\u2019in \u00fcst\u00fcndeki prizler i\u00e7in en az 4 mm2 olmas\u0131 halinde, \n\u0130lgili  b\u00fck\u00fclgen  kablonun  koruma  iletkeni  kesitinin  faz  iletkeni  kesitine  e\u015fit \nolmas\u0131 halinde. \n(b) \n(iii)   Koruma  iletkeninin  kesilmesi halinde cihazlar\u0131n  beslemesini otomatik olarak kesen \ntoprak izleme sistemi ile donat\u0131lm\u0131\u015f, Madde 84\u2019e uygun koruma  iletkeni kullan\u0131larak \nba\u011flan\u0131r. \n4-   Bir veya birden fazla cihaz\u0131n ayn\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m veya son devreye ba\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde \ntoplam koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 10 mA\u2019i ge\u00e7erse, bu devrede a\u015fa\u011f\u0131dakilerden bir veya \nbirka\u00e7\u0131na uygun koruma iletkeni kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r : \n(i) \n(ii) \n Madde 84-b ve 84-c\u2019ye uygun en az 10 mm2 kesitinde tek koruma iletkeni. \n\u0130letkenin  mekanik  hasarlardan  korunacak  \u015fekilde  mahfaza  i\u00e7erisine  (\u00f6rne\u011fin  \u00e7elik \nspiral boru) al\u0131nmas\u0131 \u015fart\u0131 ile Madde 84-b ve 84-c\u2019ye uygun en az 4 mm2  kesitinde tek \nbak\u0131r koruma iletkeni . \n(iii)  Her  biri  Madde  84\u2019e  uygun  iki  ayr\u0131  koruma  iletkeni.  \u0130ki  koruma  iletkeni  farkl\u0131 \ntiplerden olabilir. \u00d6rne\u011fin metal boru ve i\u00e7indeki kablonun ilave iletkeni.  \nHer iki iletkeninde ayn\u0131 \u00e7ok damarl\u0131 kablo i\u00e7erisinde bulunmas\u0131 halinde, faz iletkenleri \nde dahil t\u00fcm iletkenlerin toplam kesiti 10 mm2\u2019den b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r. \u0130ki koruma \niletkeninden biri olarak Madde 84-b-5\u2019e uygun olmak kayd\u0131 ile kablonun metal ekran\u0131, \nz\u0131rh\u0131 veya \u00f6rg\u00fcl\u00fc tel ekran\u0131 kullan\u0131labilir. \n(iv)  \u0130lgili  standartlara  g\u00f6re  koruma  iletkeninde  kesilme  olmas\u0131  halinde  cihazlar\u0131n \nbeslemesini otomatik olarak kesen toprak izleme sistemi tesis edilebilir. \n(v)  Cihazlar\u0131n  devreye  \u00e7ift  sarg\u0131l\u0131  trafo  veya  motor-alternat\u00f6r  grubu  gibi  benzer  bir  \u00fcnite \n\u00fczerinden  ba\u011flanmas\u0131.  Giri\u015f  beslemesinin  koruma  iletkeni  cihazlar\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcne ve trafo veya e\u015fde\u011fer cihaz\u0131n sekonderine ba\u011flan\u0131r. Cihazlar ile trafo veya \ne\u015fde\u011fer  cihaz  aras\u0131ndaki  koruma  iletkeni(leri)  yukar\u0131da  a\u00e7\u0131klanan  116-b-4  (i)  il\u00e2  (iv) \nmaddelerine uygun belirlenir. \n5-   Madde  116-b-4  (iii)\u2019ye  g\u00f6re  iki  iletken  kullan\u0131lmas\u0131  halinde,  devrenin  her  noktas\u0131nda \n(\u00d6rne\u011fin  pano,  ek  kutusu  ve  priz)  iletkenlerin  birbirinden  ba\u011f\u0131ms\u0131z  olarak  ba\u011flant\u0131lar\u0131 \nyap\u0131lacakt\u0131r. Bu, iki ayr\u0131 toprak terminali bulunan aksesuarlar gerektirir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f349\n116c - Priz son devreleri \n1-   Koruma  iletkeninden  ge\u00e7en  ak\u0131m\u0131n  toplamda  10  mA\u2019den  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131n\u0131n  bilindi\u011fi  veya \ntahmin  edildi\u011fi  birden  fazla  priz  veya  cihazlar\u0131  besleyen  son  devreler  Madde  116-b  ve \nMadde  116-d\u2019ye  g\u00f6re  y\u00fcksek  g\u00fcvenilirlikte  koruma  iletkeni  ba\u011flant\u0131lar\u0131  ile  donat\u0131lacakt\u0131r. \nBu maksatla son devre i\u00e7in  \n(i)  Tek koruma iletkenli son devrelerde: \n(a)  Koruma iletkeni ring \u015feklinde ba\u011flanarak; veya \n(b) \nPriz  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda  metal  boru  ve  kablo  kanal\u0131na  ba\u011fl\u0131  ayr\u0131  bir  koruma  iletkeni \nsa\u011flanarak; veya \n(c)  Ayn\u0131  panodan  beslenen,  ayn\u0131  k\u0131sa  devre  ve  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  korumalar\u0131na,  ayn\u0131 \nkoruma  iletkeni  kesitlerine  sahip  ve  birbirine  kom\u015fu  iki  ayr\u0131  priz  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 \nbesleyen birden \u00e7ok devre olmas\u0131 halinde, bir devrenin son priz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na kom\u015fu \ndevrenin koruma  iletkeninden ba\u011flant\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek. \n(ii)  Di\u011fer  devrelerde  Madde  116-b\u2019nin  kurallar\u0131na  uyarak,  yap\u0131lan  d\u00fczenlemelerden  biri \nkabul edilebilir. \n2-   Da\u011f\u0131t\u0131m  tablosunda,  y\u00fcksek  koruma  iletkeni  ak\u0131m\u0131na  sahip  devrelerin  hangileri  oldu\u011fu \ntadilat  veya  geni\u015fletme  yapacak  ki\u015finin  kolayca \nbelirtilmelidir.  Bu  bilgi, \ng\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde yerle\u015ftirilecektir. \ntabloda \n116d - Koruma  iletkenlerin kesiti \nKoruma iletkenlerinin kesiti bu Madde veya Madde 84-a\u2019da belirlenen kesitlerden (hangisi \ndaha b\u00fcy\u00fck ise) daha az olamaz. \n116e - TT Sistemi \u0130\u00e7in Kurallar  \nNormal \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 3,5mA\u2019i ge\u00e7en ve TT sistem bir \ntesisattan beslenen gere\u00e7ler bulunmas\u0131 halinde, \nRA = Topraklama direnci (\uf057) \nIE   = Toplam koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 (A) olmak \u00fczere, \n                                               RA< 25 V\/IE \n\u015fart\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \nBu maddenin gerekleri ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanam\u0131yor ise cihazlar, \u00e7ift sarg\u0131l\u0131 transformat\u00f6r veya \ne\u015fde\u011feri cihaz \u00fczerinden, 116-b-4 maddesi kurallar\u0131 yerine getirilerek beslenecektir. \n116f - IT Sistemi \u0130\u00e7in Kurallar  \nNormal \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 3,5 mA\u2019i ge\u00e7en ekipmanlar IT sistemine \ndo\u011frudan ba\u011flanmayacakt\u0131r. \n116g - Y\u00fcksek koruma iletkeni ak\u0131m\u0131na sahip devrelerin art\u0131k ak\u0131m koruma cihazlar\u0131 ile \nuyumlulu\u011fu \nNormal i\u015fletmede koruma iletkeni ak\u0131m\u0131 3,5mA\u2019i ge\u00e7en birden fazla cihaz\u0131n art\u0131k ak\u0131m \nanahtar\u0131 i\u00e7eren bir devreden beslendi\u011fi hallerde devre; anahtarlamadaki darbeler dahil, \nbeklenen art\u0131k ak\u0131mlarda cihaz\u0131n devreyi a\u00e7mamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde d\u00fczenlenecektir. \nBu maddenin gerekleri ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanam\u0131yor ise, cihazlar \u00e7ift sarg\u0131l\u0131 transformat\u00f6r veya \ne\u015fde\u011feri cihaz \u00fczerinden, 116-b-4 maddesi kurallar\u0131n\u0131 yerine getirilerek beslenecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f350\nMadde 117- Karavanlar, ve motorlu karavanlar i\u00e7in elektrik tesisat\u0131 \n117a - Kapsam \nBu  maddenin  kurallar\u0131  anma  gerilimi  250\/440  V\u2019u  a\u015fmayan  karavan  ve  motorlu  karavan \nelektrik  tesisatlar\u0131na  uygulan\u0131r.  Buradaki  kurallar,  TS  EN  1648-1  ve  TS  EN  1648-2  ile \nkapsanan  devre  ve  cihazlar  i\u00e7in  uygulanmaz.  Yine  bu  kurallar  ta\u015f\u0131nabilir  evler,  sabit \ndinlenme  ara\u00e7lar\u0131,  ta\u015f\u0131nabilir  sundurmalar  ve  benzeri  ta\u015f\u0131nabilir  yap\u0131  ve  yard\u0131mc\u0131  yap\u0131lar \n(eklentiler) i\u00e7in de ge\u00e7erli de\u011fildir. \nMadde 110\u2019un \u00f6zel kurallar\u0131, karavan ve motorlu karavanlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. \nElektrik \u00c7arpmalar\u0131na Kar\u015f\u0131 Koruma \n117b - Do\u011frudan Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Koruma \nA\u015fa\u011f\u0131daki koruma y\u00f6ntemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r: \nEngeller ile koruma (Madde 43-d) \nEri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirerek koruma (Madde 43-e) \n117c - Dolayl\u0131 Dokunmaya Kar\u015f\u0131 Koruma \n1-   A\u015fa\u011f\u0131daki koruma y\u00f6ntemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r: \n\u0130letken olmayan alan (Madde 44-d), \nTopraklanmam\u0131\u015f potansiyel dengeleme (Madde 44-e), \nElektriksel ay\u0131rma (Madde 44-f). \n2-   Beslemenin  otomatik  kesilmesi  yolu  ile  koruman\u0131n  sa\u011fland\u0131\u011f\u0131  durumlarda  (Madde  44-b) \nt\u00fcm gerilim alt\u0131ndaki iletkenleri devre d\u0131\u015f\u0131 eden ve TS EN 61008-1 veya TS EN 61009-1\u2019e \nuygun ve Madde 43-f-2\u2019de istenilen  karakteristiklerde art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 tesis edilecek ve \nhat sistemi,  \n(i)       Besleme giri\u015findeki koruma konta\u011f\u0131na ve  \n(ii)      Elektrikli  cihazlar\u0131n  a\u00e7\u0131ktaki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerine  ve  Prizlerin  koruma  kontaklar\u0131na \nba\u011fl\u0131, bir koruma iletkeni i\u00e7erecektir. \n3-   Madde  117-c-2\u2019de  tan\u0131mlanan  koruma  iletkeni  kablonun  i\u00e7erisinde  veya  boru  veya \ndonan\u0131ml\u0131  kablo  kanal\u0131  i\u00e7erisinde  yer  alm\u0131yor  ise,  kesiti  en  az  4mm2  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletken  \nolacakt\u0131r. \n4-   Karavan\u0131n  veya  motorlu  karavan\u0131n  yeteri  kadar  yal\u0131tkan  malzemeden  imal  edilmi\u015f  olmas\u0131 \nd\u0131\u015f\u0131nda ve hata an\u0131nda metal b\u00f6l\u00fcmlerin gerilim alt\u0131nda bulunmas\u0131 ihtimali var ise, yabanc\u0131 \niletken  b\u00f6l\u00fcmler,  devre  koruma  iletkenine  en  az  4  mm2  kesitindeki  iletken  ile  ve  e\u011fer \nkaravan  yap\u0131s\u0131  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131nda  s\u00fcreklili\u011fi  sa\u011flayam\u0131yor  ise,  birden  \u00e7ok \nnoktadan ba\u011flanacakt\u0131r. \nKaravan veya motorlu karavan\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan metal levhalar yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcm \nsay\u0131lmaz. \n117d - Son devrelerin a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 \nHer  bir  son  devrede,  o  devrenin  gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenlerinin  t\u00fcm\u00fcn\u00fc  devre  d\u0131\u015f\u0131  eden \n(kesen) bir a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n117e - Donan\u0131m\u0131n  Se\u00e7imi ve Montaj\u0131  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f351\nBirden  fazla  ba\u011f\u0131ms\u0131z  tesisat  var  ise,  her  bir  ba\u011f\u0131ms\u0131z  sistem  ayr\u0131  bir  ba\u011flant\u0131  cihaz\u0131ndan \nbeslenecek ve bunlar Madde 76-a-1\u2019e g\u00f6re ayr\u0131 tutulacakt\u0131r. \n117f - Hat  Sistemleri \n1-  \n\u0130lgili T\u00fcrk Standartlar\u0131na uygun, alev iletmeyen a\u015fa\u011f\u0131daki hat sistemleri kullan\u0131lacakt\u0131r. \n(i)     Metal olmayan borular i\u00e7erisinden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f tek damarl\u0131 b\u00fck\u00fclgen iletkenler, \n(ii)      Metal  olmayan  borular  i\u00e7erisinden,  en  az  7  telli  olmak  \u00fczere,  b\u00fck\u00fcml\u00fc  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler, \n(iii)  Ekranl\u0131 b\u00fck\u00fclgen kablolar. \nAlev ileten hat sistemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n2-   Her bir iletkenin kesiti en az 2,5 mm2 olacakt\u0131r. \n3-  \n84-c-2 maddesinin 6 mm2 s\u0131n\u0131r\u0131 burada ge\u00e7ersiz olup t\u00fcm iletkenler yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n4-   Al\u00e7ak gerilim sistemine ait kablolar, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim sistemleri kablolar\u0131ndan, iki sistem \naras\u0131nda  fiziksel  kontak  tehlikesi  olmayacak  \u015fekilde  ve  uygulamada  m\u00fcmk\u00fcn  olabilece\u011fi \nkadar ayr\u0131k \u015fekilde d\u00f6\u015fenecektir. \n5-   Esnek olmayan borular\u0131n i\u00e7inde \u00e7ekilenler d\u0131\u015f\u0131nda, t\u00fcm kablolar ve b\u00fck\u00fclgen borular en az \nd\u00fc\u015feyde 0,4 m, yatayda 0,25 m aral\u0131klar ile tespit edilecektir. \n6-   Gaz t\u00fcplerinin depoland\u0131\u011f\u0131 hacimlerde elektrikli cihazlar bulunmayacakt\u0131r. \n7-   T\u00fcm  hat  sistemleri  titre\u015fime  maruz  kalaca\u011f\u0131ndan,  hat  sistemleri  mekanik  hasarlara  kar\u015f\u0131 \nuygun  yerle\u015fim  veya  ilave  \u00f6nlemler  ile  korunacakt\u0131r.  Metal  b\u00f6l\u00fcmlerin  i\u00e7inden  \u00e7ekilen \nhatlarda,  yerine  s\u0131k\u0131ca  montajl\u0131,  uygun  rakor  veya  kablo  ge\u00e7i\u015f  elemanlar\u0131  kullan\u0131lacakt\u0131r. \nKeskin u\u00e7lar veya a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 b\u00f6l\u00fcmlere kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlem al\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \nAnahtarlama ve Kontrol D\u00fczeni \n117g - Giri\u015fler \n1-   Karavan  veya  motorlu  karavanlar  ihtiyac\u0131  bir  fazl\u0131  16A\u2019e  kadar  ise  TS  EN  60309-2\u2019ye \nuygun fi\u015f-prizler ile iki kutup ve  toprak  kontakl\u0131 olacak \u015fekilde yap\u0131lacakt\u0131r. E\u011fer karavan \nveya motorlu karavan ihtiyac\u0131 bir fazl\u0131 16 A\u2019i ge\u00e7iyor ise elektrik giri\u015fi i\u00e7in fi\u015f-priz \u015feklinde \nba\u011flant\u0131 yap\u0131lamaz. \n2-   Elektrik giri\u015f ucu, \nYer seviyesinin en  fazla 1,8 m \u00fcst\u00fcnde ve kolayl\u0131kla ula\u015f\u0131labilir  mahalde ve karavan\u0131n d\u0131\u015f \ntaraf\u0131nda uygun kapakl\u0131 bir mahfaza i\u00e7erisinde, monte edilecektir. \n3-        Uzun  \u00f6m\u00fcrl\u00fc  bir  malzemeden  \u00fcretilen  ve  tesisat\u0131n  \u00f6mr\u00fc  boyunca  okunabilir  kalacak  bir \nduyuru elektrik giri\u015finin yak\u0131nlar\u0131na kolayl\u0131kla okunabilecek bir yere monte edilecek ve bu \nduyuruda silinmez, kolay okunur yaz\u0131 karakterleri ile a\u015fa\u011f\u0131daki bilgiler yer alacakt\u0131r: \nKaravan veya motorlu karavan\u0131n tasarland\u0131\u011f\u0131 anma gerilimi ve frekans\u0131, \nKaravan veya motorlu karavan\u0131n beyan ak\u0131m\u0131. \n4-   Her  bir  karavan  veya  motorlu  karavan\u0131n  i\u00e7erisinde  kullan\u0131ma  haz\u0131r  uygun  bir  yerde  tesis \nedilmi\u015f  ve  t\u00fcm  gerilim  alt\u0131ndaki  iletkenleri  ay\u0131racak  bir  ana  ay\u0131rma  cihaz\u0131  konulacakt\u0131r. \nTesisat  sadece  bir  son  devreden  olu\u015fuyor  ise,  Madde  117-d\u2019ye  g\u00f6re  konulmu\u015f  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m \nkoruma cihaz\u0131 ay\u0131r\u0131c\u0131 cihaz olarak kabul edilebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f352\nKaravan  veya  motorlu  karavan\u0131n  ana  ay\u0131rma  cihaz\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  uzun  \u00f6m\u00fcrl\u00fc  malzemeden \nyap\u0131lm\u0131\u015f ve silinmez, kolay okunur yaz\u0131 karakterleri ile yaz\u0131lm\u0131\u015f a\u015fa\u011f\u0131daki metni i\u00e7eren bir \nduyuru sabit olarak monte edilecektir: \nELEKTR\u0130K BESLEMES\u0130 \u0130\u00c7\u0130N TAL\u0130MATLAR \nBA\u011eLANTI YAPILIRKEN: \n1.  Karavan\u0131 \u015febeke beslemesine ba\u011flamadan \u00f6nce: \n  a.  Kamp\u0131n  kuruldu\u011fu  mahallin  ba\u011flant\u0131  noktas\u0131nda  mevcut  elektrik  beslemesinin \nkaravan elektrik tesisat\u0131na ve cihazlar\u0131na uygun oldu\u011funu, \n  b.  Karavan  ana  ay\u0131rma  anahtar\u0131n\u0131n  devre  d\u0131\u015f\u0131  (0-OFF)  konumda  oldu\u011funu  kontrol \nediniz. \n2.   Karavan\u0131n enerji giri\u015findeki prizin kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n ve beslemenin b\u00fck\u00fclgen kablolu fi\u015fini \ntak\u0131n. \n3.  Kamp besleme noktas\u0131ndaki prizin kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n ve besleme kablosunun fi\u015fini tak\u0131n. \nA\u015eIRI  ISINMADAN  DOLAYI  HASARI  \u00d6NLEMEK  \u0130\u00c7\u0130N  KARAVAN  BESLEME \nKABLO RULOSUNUN A\u00c7ILMI\u015e OLMASINA D\u0130KKAT ED\u0130N. \n4.  Karavan\u0131n ana ay\u0131rma anahtar\u0131n\u0131 (1-ON) konumuna getirin. \n5.    E\u011fer  varsa,  karavan  i\u00e7erisindeki  art\u0131k  ak\u0131m  cihazlar\u0131n\u0131n  \u00e7al\u0131\u015f\u0131p  \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131  test \nbutonuna basarak kontrol edin. \n\u015e\u00dcPHELENMEN\u0130Z HAL\u0130NDE VEYA T\u00dcM YUKARIDAK\u0130LER\u0130 YAPTIKTAN SONRA \nKARAVANDA ENERJ\u0130 YOKSA VEYA ENERJ\u0130 GELD\u0130KTEN SONRA KES\u0130LM\u0130\u015e \u0130SE \nKARAVAN  PARK \n\u0130\u015eLETMEC\u0130  TEMS\u0130LC\u0130S\u0130NE  VEYA \nYETK\u0130L\u0130 ELEKTR\u0130K\u00c7\u0130YE BA\u015eVURUNUZ. \n\u0130\u015eLETMES\u0130NE  VEYA \nBA\u011eLANTIYI KESERKEN: \n6.  Karavan\u0131n  ana  ay\u0131rma  anahtar\u0131n\u0131  (0-OFF)  konumuna  getirin,  kablonun  her  iki  ucunu \nprizlerden \u00e7\u0131kar\u0131n. \nPER\u0130YOD\u0130K DENET\u0130M \nEn  fazla  her  \u00fc\u00e7  y\u0131lda  bir  veya  bu  t\u00fcr  ara\u00e7lar\u0131n  beklenen  kilometresinden  fazla  kilometre \nyap\u0131lm\u0131\u015f ise daha s\u0131k aral\u0131klarla karavan\u0131n elektrik tesisat\u0131 ve besleme kablosu y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki \ny\u00f6netmeliklere ve standardlara g\u00f6re denenmeli ve deney sonu\u00e7lar\u0131 raporlanmal\u0131d\u0131r. \n117h - Aksesuarlar \n1-   Hi\u00e7bir aksesuar\u0131n dokunulabilen iletken k\u0131s\u0131mlar\u0131 olmayacakt\u0131r. \n2-   Ayr\u0131 ay\u0131rma trafosunun sarg\u0131lar\u0131ndan beslenenler d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm al\u00e7ak gerilim prizleri koruma \niletkeni  kontaklar\u0131 ile donat\u0131lacakt\u0131r. \n3-   Al\u00e7ak  gerilim  i\u00e7in  kullan\u0131lan  prizler,  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  i\u00e7in  kullan\u0131lan  fi\u015flerle  uyumlu \nolmayacakt\u0131r.  D\u00fc\u015f\u00fck  gerilimden  beslenen  t\u00fcm  prizlerin  \u00fczerinde  g\u00f6ze  \u00e7arpan  \u015fekilde \ngerilimi yaz\u0131lm\u0131\u015f olacak ve al\u00e7ak gerilim fi\u015finin tak\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen yap\u0131da olacakt\u0131r. \n4-   Rutubete  maruz  kalacak  yerde  veya  \u015fekilde  montaj\u0131  yap\u0131lm\u0131\u015f  bir  aksesuar  mevcut  ise  bu \naksesuar\u0131n koruma s\u0131n\u0131f\u0131 IP55\u2019den az olmayacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n\f353\n5-   Devreye  fi\u015f-prizle  ba\u011fl\u0131  olanlar  d\u0131\u015f\u0131ndaki  t\u00fcm  cihazlar  yanlar\u0131na  yahut  \u00fczerine  monte \nedilmi\u015f bir anahtar ile kontrol edilecektir. \n6-   Karavan  veya  motorlu  karavan  i\u00e7erisindeki  her  bir  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcr\u00fc  karavan  veya \nmotorlu  karavan\u0131n  tercihen  konstr\u00fcksiyonuna  veya  kaportas\u0131na  do\u011frudan  monte  edilmi\u015f \nolacakt\u0131r. Karavan veya motorlu karavanda tijli tip armat\u00fcr\u00fcn monte edilmi\u015f olmas\u0131 halinde, \nara\u00e7  hareket  halinde  iken  armat\u00fcr\u00fcn  hasar  g\u00f6rmemesini  sa\u011flayacak  tedbirler  al\u0131nm\u0131\u015f \nolmal\u0131d\u0131r.  Tijli  armat\u00fcrlerin  sark\u0131t\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan  aksesuarlar,  as\u0131lacak  k\u00fctle  ile \nuyumlu olmal\u0131d\u0131r. \n7-   \u00c7ift gerilim ile \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri: \n(i)  Her bir gerilim i\u00e7in farkl\u0131 duy ile donat\u0131lm\u0131\u015f olacak ve \n(ii)  Her bir duyun yan\u0131nda lamba gerilim ve g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a ve \u00e7\u0131kmayacak \u015fekilde belirtilmi\u015f \nolacak ve \n(iii)  Her iki lamban\u0131n da ayn\u0131 anda yanmas\u0131 halinde bir hasar olmayacak \u015fekilde tasarlan\u0131p \nimal edilmi\u015f olacak ve \n(iv)  Al\u00e7ak gerilim (A.G.) ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim devreleri aras\u0131nda yeterli ay\u0131rma sa\u011flanacak \n\u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f ve klemensleri yerle\u015ftirilmi\u015f olacak ve \n(v)  Lambalar\u0131n  farkl\u0131  gerilimin  duyuna  monte  edilmesini  engelleyecek  \u00f6nlemler  al\u0131nm\u0131\u015f \nolacakt\u0131r. \n8-   Karavan veya motorlu karavan\u0131n karavan park\u0131ndaki priz noktas\u0131na ba\u011flant\u0131s\u0131,  \n(i)  TS EN 60309-2\u2019ye uygun bir fi\u015f ve \n(ii)  25m  (+\/-  2m)  uzunlu\u011funda  HO7RN-F  veya  HO5VV-F  veya  e\u015fde\u011feri  kodlu,  koruma \niletkeni i\u00e7eren ve Tablo 22\u2019de belirtilen kesitte b\u00fck\u00fclgen kablo ve \n(iii)  TS EN 60309-2\u2019ye uygun ve 117-g-1 maddesine g\u00f6re tesis edilmi\u015f enerji giri\u015f eleman\u0131 \nile uyumlu bir konnekt\u00f6r, \nile olacakt\u0131r. \nTablo 22 \nKaravan ba\u011flant\u0131s\u0131nda kullan\u0131lan kablo veya b\u00fck\u00fclgen \nkordonlar\u0131n kesitleri \nBeyan Ak\u0131m\u0131 (A) \n16 \n25 \n32 \n63 \n100 \nKesit Alan\u0131 (mm2) \n2,5 \n4 \n6 \n16 \n35 \n\u00c7ok D\u00fc\u015f\u00fck Gerilim Tesisat\u0131 \n9-   Karavan\u0131n \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim ile \u00e7al\u0131\u015fan her bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Madde 42-b\u2019nin kurallar\u0131 ile uyumlu \nolacakt\u0131r. \n\u00c7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilim do\u011fru ak\u0131m kaynaklar\u0131 i\u00e7in standart gerilimler 12 V, 24 V ve 48 V dur. \nAyr\u0131cal\u0131kl\u0131 durumlarda \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck gerilimli alternatif ak\u0131m\u0131n gerekli olmas\u0131 halinde 12 V, 24 \nV, 42 V ve 48 V standart gerilimlere m\u00fcsaade edilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f354\nMadde 118- Karavan parklar\u0131 i\u00e7in elektrik tesisat\u0131 \n118a - Kapsam \nBu maddenin kurallar\u0131, karavanlar dahil yatakl\u0131 e\u011flence ara\u00e7lar\u0131 ve \u00e7ad\u0131rlar i\u00e7in besleme \nanma gerilimi 250\/440 V\u2019u a\u015fmayan elektrik tesisi bulunan karavan park mahalleri i\u00e7in \nge\u00e7erlidir. \nElektrik \u00c7arpmalar\u0131na Kar\u015f\u0131 Koruma \n118b - Do\u011frudan Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Koruma \nA\u015fa\u011f\u0131daki koruma y\u00f6ntemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r: \n(i)      Engeller ile koruma (43-d maddesi), \n(ii)  Eri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirerek koruma (43-e maddesi). \n118c - Dolayl\u0131 Dokunmaya  Kar\u015f\u0131 Korunma \nA\u015fa\u011f\u0131daki korunma y\u00f6ntemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r: \n(i) \n(ii) \n(iii) \n\u0130letken olmayan alan  (Madde 44-d), \nTopraklanmam\u0131\u015f potansiyel dengeleme ( Madde  44-e), \nElektriksel ay\u0131rma (Madde 44-f). \nDonan\u0131m\u0131n  Se\u00e7imi ve Montaj\u0131 \n118d - Hat   Sistemleri \n1-   Karavan konaklama yeri enerji besleme donan\u0131mlar\u0131 tercihen yeralt\u0131 kablosu ile ba\u011flanm\u0131\u015f \nolacakt\u0131r. \n2-  \n\u0130lave mekanik koruma sa\u011flanmas\u0131 hali d\u0131\u015f\u0131nda yeralt\u0131 kablolar\u0131, karavan konaklama yeri ve \nherhangi  bir  \u00e7ad\u0131r  kancas\u0131  veya  zemin  d\u00fcbelinin  \u00e7ak\u0131labilece\u011fi  alanlar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda  tesis \nedilecektir. \n3-   T\u00fcm hava hatlar\u0131: \n-    Madde 43-b\u2019ye uygun yap\u0131da ve yal\u0131t\u0131mda olmal\u0131 ve \n-   Herhangi bir karavan konaklama yerinin yatay s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n 2 m d\u0131\u015f\u0131nda yer almal\u0131 ve \n- Ara\u00e7lar\u0131n hareket etti\u011fi sahalarda en az 6 m ve di\u011fer t\u00fcm alanlarda en az 3,5 m y\u00fckseklikte \nolmal\u0131d\u0131r. \nHava  hatt\u0131n\u0131n  direkleri  veya  ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131,  herhangi  bir  ara\u00e7  hareketinde  zarar  g\u00f6rmeyecek \n\u015fekilde yerle\u015ftirilmeli ve korunmal\u0131d\u0131r. \n118e - Anahtarlama ve Kontrol D\u00fczeni \n1-   Karavan konaklama yeri elektrik besleme donan\u0131mlar\u0131, konaklama yerine biti\u015fik ve hizmet \nverece\u011fi  konaklama  yerinin  herhangi  bir  noktas\u0131ndan  en  fazla  20  m  uzakl\u0131\u011fa \nyerle\u015ftirilecektir.  \n2-  Karavan konaklama yeri elektrik besleme donan\u0131m\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olan her priz ve mahfazas\u0131, \nTS EN 60309-2\u2019ye uygun olacak ve IPX4 koruma s\u0131n\u0131f\u0131nda olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n\f355\nPrizin en alt noktas\u0131 yerden 0,80 il\u00e2 1,50 m aras\u0131nda bir y\u00fcksekli\u011fe monte edilecektir. \nEn az 16 A beyan ak\u0131m\u0131na sahip olacakt\u0131r. \nHer bir karavan konaklama yeri i\u00e7in en az bir priz tesis edilmi\u015f olacakt\u0131r. \n3-   Her bir priz ayr\u0131 bir a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 ile korunacakt\u0131r. \n4-   Prizler tek tek veya \u00fc\u00e7ten fazla olmamak kayd\u0131yla gruplar halinde  TS EN 61008-1 veya TS \nEN 61009-1\u2019e uygun ve Madde 43-f \u2019deki \u00f6zelliklere sahip art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131 ile \nkorunacak ve koruma iletkeni n\u00f6tre ba\u011flanmay\u0131p ayr\u0131ca topraklanacakt\u0131r. \n\u0130\u015fletmenin \u00e7oklu topraklamal\u0131 \u015febekesinden beslenen her bir prizin koruma iletkeni 44-b-19 \ndan 4-b-22 ye kadar olan maddelere uygun olacak ve bir topraklama elektroduna \nba\u011flanacakt\u0131r. \n5-   Gruplanm\u0131\u015f priz \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 ayn\u0131 faza ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. \nMadde 119  T\u0131bb\u00ee Yerler \n119a - Genel  \nBu  maddenin  \u00f6zel  kurallar\u0131  hastalar\u0131n  ve  t\u0131bb\u00ee  personelin  g\u00fcvenli\u011fini  sa\u011flamak  i\u00e7in  t\u0131bb\u00ee \nyerlerdeki  elektrik  tesisatlar\u0131na  uygulan\u0131r.  Bu  kurallar  esas  olarak,  hastaneleri,  \u00f6zel \nklinikleri,  t\u0131bb\u00ee  uygulama  yerlerini,  di\u015f  sa\u011fl\u0131\u011f\u0131  uygulama  yerlerini,  sa\u011fl\u0131k  merkezlerini  ve \ni\u015fyerlerindeki t\u0131bb\u00ee odalar\u0131 ilgilendirir.  \nNot 1: Bu tip yerlerde de\u011fi\u015fiklik olursa, bu madde \u015fartlar\u0131na uygun olarak, mevcut elektrik \ntesisat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek gerekebilir. Mevcut tesisatta kalple ilgili i\u015flemlerin s\u00f6z konusu oldu\u011fu \ndurumlarda \u00f6zel dikkat gereklidir.  \nNot 2: Bu madde veteriner kliniklerinde de kullan\u0131labilir.  \n119b - Genel karakteristiklerin de\u011ferlendirilmesi   \nBir  t\u0131bb\u00ee  yerin  s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131,  ilgili  di\u011fer  y\u00f6netmeliklerle  uyumlu  olarak;  t\u0131bb\u00ee  personel, \nilgili  sa\u011fl\u0131k  organizasyonu  veya  \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n  g\u00fcvenli\u011finden  sorumlu  olan  gruplarla \nanla\u015fmaya  var\u0131larak  yap\u0131l\u0131r.  T\u0131bb\u00ee  bir  yerin  s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n  belirlenmesi  i\u00e7in,  t\u0131bb\u00ee  personelin  o \nalanda  uygulanacak t\u0131bb\u00ee i\u015flemleri belirlemesi gerekir. Ama\u00e7lanan kullan\u0131ma ba\u011fl\u0131 olarak, \nalanlar  i\u00e7in  uygun  s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaya  karar  verilir.  (T\u0131bb\u00ee  yerlerin  farkl\u0131  ama\u00e7lar  i\u00e7in \nkullan\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu ise, risk y\u00f6netimince gerekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse daha \u00fcst gruplar kullan\u0131labilir.) \nNot 1: Bir t\u0131bb\u00ee yerin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0131bb\u00ee uygulama (hasta ile temasta bulunan) b\u00f6l\u00fcmleri \nve hasta aras\u0131ndaki temas\u0131n tipi ve ayr\u0131ca yerin kullan\u0131m amac\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r ( Ek F).  \nNot 2: Elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131mlar i\u00e7in t\u0131bb\u00ee uygulama (hasta ile temasta bulunan) b\u00f6l\u00fcmleri \n\u00f6zel standartlarda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nAma\u00e7lar, beslemeler ve yap\u0131 \n1-   Sistem topraklama tipleri \nAna  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosunun  y\u00fck  taraf\u0131ndaki  (\u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki)  t\u0131bb\u00ee  yerler  ve  t\u0131bb\u00ee  binalarda  TN-C \nsisteminin kullan\u0131lmas\u0131na izin verilmez. \n2-   G\u00fc\u00e7 beslemesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n\f356\nGenel \nT\u0131bb\u00ee  yerlerdeki  da\u011f\u0131t\u0131m  sistemi;  ana  da\u011f\u0131t\u0131m  \u015febekesinden,  \u00f6nemli  y\u00fckleri  besleyen  (IEC \n60364-5-55,  Madde  556  )  g\u00fcvenlik  (acil  durum)  besleme  kayna\u011f\u0131na  otomatik  transferi \nkolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde tasarlanmal\u0131 ve tesis edilmelidir. \nG\u00fcvenlik i\u00e7in koruma \n119c - Elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma \n1-   SELV ve PELV \nGrup 1 ve Grup 2  t\u0131bb\u00ee yerlerde SELV ve\/veya PELV devreleri kullan\u0131l\u0131rsa, ak\u0131m kullanan \ndonan\u0131mlara uygulanan nominal gerilim 25 V etkin de\u011fer a.a. ya da 60 V dalgac\u0131ks\u0131z d.a \u2019\u0131 \na\u015fmamal\u0131d\u0131r. Madde 43-b\u2019ye g\u00f6re gerilim alt\u0131nda bulunan b\u00f6l\u00fcmlerin yal\u0131t\u0131larak korunmas\u0131 \nve Madde 43-c\u2019ye g\u00f6re bariyerler veya mahfazalarla korunmas\u0131 gereklidir.  \nGrup  2  t\u0131bb\u00ee  yerlerde,  donan\u0131mlar\u0131n  a\u00e7\u0131kta  kalan  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  (\u00f6rne\u011fin  ameliyathane, \nayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri) e\u015fpotansiyel topraklama iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r.  \n2-   Do\u011frudan  dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma \n(i) Engeller ile korumaya izin verilmez. \n(ii) Eri\u015filemeyen bir yere koyarak korumaya izin verilmez. \nSadece  gerilim  alt\u0131nda  bulunan  b\u00f6l\u00fcmlerin  yal\u0131t\u0131larak    korunmas\u0131  veya  bariyerler  ve \nmahfazalarla ile korunmas\u0131na izin verilir.   \nDolayl\u0131 Dokunmaya Kar\u015f\u0131 Koruma \n3-   Beslemenin otomatik kesilmesi \nGrup 1 ve grup 2 t\u0131bb\u00ee yerlerde, a\u015fa\u011f\u0131dakiler uygulanacakt\u0131r: \n-   IT, TN ve TT sistemler i\u00e7in, dokunma gerilimi UL = 25 V\u2019u a\u015fmamal\u0131d\u0131r.(UL  \uf0a3 25 V ); \n-    TN  ve  IT  sistemler  i\u00e7in,  Tablo  20  ve  Tablo  21\u2019de  verilen  de\u011ferler  t\u0131bb\u00ee  yerler  i\u00e7in  de \nuygulanacakt\u0131r. \nNot  :  A\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  veya  k\u0131sa-devre  durumlar\u0131  olu\u015ftu\u011funda,  beslemenin  kesilmesi,  yeterli \ng\u00fcvenlik  seviyesini  sa\u011flamak  i\u00e7in  genel  prosed\u00fcr  kurallar\u0131  i\u00e7inde  bulunan  farkl\u0131  tasar\u0131m \ny\u00f6ntemleri ile yap\u0131labilir.  \n4-   TN sistemler \n32  A\u2019e  kadar  olan  Grup  1  odalar\u0131n\u0131n  son  devrelerinde,  maksimum  art\u0131k  faaliyet  ak\u0131m\u0131  30 \nmA olan art\u0131k ak\u0131m donan\u0131mlar\u0131 kullan\u0131labilir( ek koruma). \nGrup  2  t\u0131bb\u00ee  yerlerde,  art\u0131k  faaliyet  ak\u0131m\u0131n\u0131n  beyan  de\u011feri  30  mA\u2019i  a\u015fmayan  art\u0131k  ak\u0131m \nkoruma  donan\u0131mlar\u0131yla  beslemenin  otomatik  olarak  kesilmesiyle  koruma  sadece  a\u015fa\u011f\u0131daki \ndevrelerde kullan\u0131labilir:  \n-  \n-  \nAmeliyathane masalar\u0131n\u0131n beslemesi i\u00e7in olan devreler, \nX \u2013 \u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00fcniteleri i\u00e7in devreler. \nNot : Bu kural esas olarak Grup 2 odalar\u0131na getirilen ta\u015f\u0131nabilir X \u2013 \u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00fcnitelerine \nuygulanabilir.    \n-  \n-  \nBeyan g\u00fcc\u00fc 5 kVA\u2019dan fazla olan donan\u0131mlar i\u00e7in devreler,  \nKritik olmayan elektrik donan\u0131mlar\u0131 ( ya\u015fam destekleyici olmayan ) i\u00e7in devreler. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f357\nAyn\u0131  devreye  ba\u011fl\u0131  olan  bu  gibi  donan\u0131m\u0131n  e\u015fzamanl\u0131  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  durumunda  art\u0131k  ak\u0131m \nanahtarlar\u0131n\u0131n istenmeyen a\u00e7malara neden olmamas\u0131na dikkat edilmelidir.  \nGrup 1 ve Grup 2 t\u0131bb\u00ee yerlerde, bu alt madde taraf\u0131ndan talep edilen art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131, \nolabilecek hata ak\u0131ma ba\u011fl\u0131 olarak tip A veya tip B se\u00e7ilecektir. \nNot : TN-S sistemlerinde, gerilim alt\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn iletkenlerin yal\u0131t\u0131m seviyesinin izlenmesi \ntavsiye edilir. \n5-   TT sistemler \nGrup 1 ve Grup 2 t\u0131bb\u00ee yerlerde, TN sistemlerin Madde 119-c-4 deki kurallar\u0131 uygulan\u0131r ve \nher durumda art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n6-   T\u0131bb\u00ee IT sistem \nGrup 2 t\u0131bb\u00ee yerlerde, ya\u015fam deste\u011fi i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanan elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131m ve \nsistemleri  besleyen  devreler,  cerrahi  uygulamalarda  ve  \u2018\u2018hasta  \u00e7evresinde\u2019\u2019  yerle\u015ftirilmi\u015f \ndi\u011fer  elektrikli  donan\u0131m  (119-c-4  maddesinde  listelenen  donan\u0131mlar    hari\u00e7)  i\u00e7in  t\u0131bb\u00ee  IT \nsistem kullan\u0131lacakt\u0131r.  \nAyn\u0131  i\u015fleve  hizmet  eden  her  bir  oda  grubu  i\u00e7in,  en  az  ayr\u0131  bir  t\u0131bb\u00ee  IT  sistem  gereklidir. \nT\u0131bb\u00ee  IT  sistem  bir  yal\u0131t\u0131m  izleme  donan\u0131m\u0131  ile  donat\u0131lmal\u0131  ve  IEC  61557-8  ile  uyumlu \nolarak a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zel kurallar\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r:  \n-  \n-  \n-  \na.a. i\u00e7 empedans\u0131 en az 100 k\uf057 olmal\u0131d\u0131r; \nDeney gerilimi 25 V d.a.\u2019dan daha b\u00fcy\u00fck olmamal\u0131d\u0131r; \nSisteme verilen ak\u0131m, hata durumunda bile 1 mA tepe de\u011ferinden daha b\u00fcy\u00fck olamaz;  \nYal\u0131t\u0131m  direnci  en  az  50  k\uf057\u2019un  alt\u0131na  d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde  uyar\u0131    al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Bir  adet  deney \n-  \ndonan\u0131m\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nNot :Toprak ya da kablo ba\u011flant\u0131lar\u0131nda kopukluk oldu\u011fu zaman uyar\u0131 gereklidir. \nHer  t\u0131bb\u00ee  IT  sistem  i\u00e7in,  a\u015fa\u011f\u0131daki  par\u00e7alar\u0131  da  i\u00e7eren  sesli  ve  g\u00f6rsel  alarm  sistemi  t\u0131bb\u00ee \npersonelin  s\u00fcrekli  olarak  izleyebilece\u011fi  (duyulabilir  ve  g\u00f6r\u00fclebilir)  uygun  bir  yere \nyerle\u015ftirilmelidir:   \n-  \n-  \n-  \n-  \nNormal i\u015fletmeyi g\u00f6stermek \u00fczere ye\u015fil renkli sinyal lambas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \nYal\u0131t\u0131m direnci i\u00e7in ayarlanan minimum de\u011fere ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yanan sar\u0131 renkli sinyal \nlambas\u0131. Bu sinyal lambas\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n iptal edilmesi veya ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 \nm\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \nYal\u0131t\u0131m direnci i\u00e7in ayarlanan minimum de\u011fere ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sesleri duyulabilir alarm. \nBu duyulabilir alarm susturulabilir olmal\u0131d\u0131r.   \nHatan\u0131n giderilmesinden sonra ve normal i\u015fletmeye geri d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde sar\u0131 renkli \nsinyal lambas\u0131 s\u00f6nmelidir. \nBir donan\u0131m sadece bu donan\u0131m i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f tek bir IT transformat\u00f6rden besleniyorsa, ilave \nedilen ikinci bir donan\u0131m i\u00e7in yal\u0131t\u0131m izleme donan\u0131m\u0131 konulmayabilir.  \nT\u0131bb\u00ee IT transformat\u00f6r i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ve y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n izlenmesi gereklidir.  \n7-   Tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklama  (potansiyel dengeleme)  \nGrup 1 ve Grup 2 t\u0131bb\u00ee yerlerde, tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklama (e\u015fpotansiyel \nku\u015faklama (potansiyel dengeleme)) iletkeni tesis edilmelidir ve \u2018\u2018 hasta \u00e7evresinde \u2019\u2019 \nyerle\u015ftirilmi\u015f olan a\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131ndaki potansiyel fark\u0131n\u0131 dengelemek amac\u0131yla bu \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f358\nb\u00f6l\u00fcmler, tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklama (e\u015fpotansiyel ku\u015faklama (potansiyel \ndengeleme)) baras\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r: \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \nKoruma iletkenleri; \nYabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmler;  \nTesis edilmi\u015fse, elektriksel giri\u015fim alanlar\u0131na kar\u015f\u0131 ekranlama; \nTesis edilmi\u015fse, iletken d\u00f6\u015feme a\u011f\u0131na ba\u011flant\u0131; \nVarsa, yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn metal ekran\u0131. \nNot  :    Ameliyathane  masas\u0131,  fizyoterapi  yata\u011f\u0131  ve  di\u015fci  iskemlesi  gibi  elektrikli  olmayan \nsabit  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  topraktan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  olmalar\u0131  istenmiyorsa,  tamamlay\u0131c\u0131  e\u015fpotansiyel \nku\u015faklama (e\u015fpotansiyel ku\u015faklama (potansiyel dengeleme)) iletkenine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nGrup 2 t\u0131bb\u00ee yerde, e\u015fpotansiyel ku\u015faklama (e\u015fpotansiyel ku\u015faklama (potansiyel \ndengeleme)) baras\u0131 ile prizlerin ve sabit donan\u0131mlar\u0131n veya yabanc\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmlerin \naras\u0131ndaki iletkenlerin direnci, ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131ndaki diren\u00e7ler de dahil, toplam olarak 0,2 \n\uf057\u2019u a\u015fmamal\u0131d\u0131r.  \nNot :Bu diren\u00e7 de\u011feri uygun iletken kesiti kullan\u0131m\u0131 ile de belirlenebilir.  \n8-   E\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  (potansiyel  dengeleme)  baras\u0131  t\u0131bb\u00ee  yer  i\u00e7ine  veya  yak\u0131n\u0131na \nyerle\u015ftirilmelidir.  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131n\u0131n  her  birinde  veya  tablonun  en  yak\u0131n  \u00e7evresinde, \ntamamlay\u0131c\u0131  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  (potansiyel  dengeleme) \niletkeninin  ve  koruma \ntopraklama  iletkeninin  ba\u011flanaca\u011f\u0131  ilave  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  (potansiyel  dengeleme) \nbaras\u0131  bulundurulmal\u0131d\u0131r.  Ba\u011flant\u0131lar  kolay  bir  \u015fekilde  g\u00f6r\u00fclecek  ve  her  ba\u011flant\u0131  noktas\u0131 \nkolayca tek tek ayr\u0131labilecek \u015fekilde d\u00fczenlenmelidir. \n119d - Yang\u0131n korumas\u0131 \nBinalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131  Hakk\u0131nda  Y\u00f6netmelik  h\u00fck\u00fcmlerinin  \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc  kurallara \nuyulacakt\u0131r. \n119e - Elektrik donan\u0131mlar\u0131n\u0131n se\u00e7imi ve montaj\u0131 \n1-   T\u0131bb\u00ee IT sistemler i\u00e7in transformat\u00f6rler \nTransformat\u00f6rler,  t\u0131bb\u00ee  yerin  i\u00e7inde  veya  d\u0131\u015f\u0131nda  yak\u0131n  yerlerde  tesis  edilmeli  ve  gerilim \nalt\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmlere  rastgele  dokunmay\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in  kabinler  veya  mahfazalar  i\u00e7ine \nyerle\u015ftirilmelidir. \nTransformat\u00f6r\u00fcn sekonder taraf\u0131ndaki beyan gerilimi UN = 250 V a.a.\u2019y\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r. \n2-   Grup 2 t\u0131bb\u00ee yerler  i\u00e7in t\u0131bb\u00ee  IT sistem \nTransformat\u00f6rler a\u015fa\u011f\u0131daki ek kurallar ile birlikte, IEC 61558-2-15 ile uyumlu olacakt\u0131r. \nTransformat\u00f6r beyan gerilimi ve nominal frekans\u0131nda beslendi\u011fi zaman ve y\u00fcks\u00fcz durumda \n\u00f6l\u00e7\u00fclen; \u00e7\u0131k\u0131\u015f sarg\u0131s\u0131n\u0131n topra\u011fa veya mahfazaya ka\u00e7ak ak\u0131m\u0131 0,5 mA\u2019i a\u015fmamal\u0131d\u0131r. \nHareketli \ntransformat\u00f6rlerin nominal \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 0,5 kVA\u2019dan az olmamal\u0131 ve 10 kVA\u2019y\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r.  \n  ve  sabit  donan\u0131mlar  i\u00e7in  t\u0131bb\u00ee  IT  sistemlerinde  kullan\u0131lacak  bir  fazl\u0131 \nE\u011fer  \u00fc\u00e7  fazl\u0131  y\u00fcklerin  IT  sistemden    beslenmesi  gerekiyorsa,  bu  ama\u00e7  i\u00e7in  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  faz  aras\u0131  \ngerilimi 250V\u2019u a\u015fmayan ayr\u0131 bir \u00fc\u00e7 fazl\u0131 transformat\u00f6r kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n3-   D\u0131\u015f etkiler \nNot  :  Elektromanyetik  giri\u015fim  olabilecek  alanlarda,  elektromanyetik  giri\u015fimleri  \u00f6nlemek  \ni\u00e7in dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f359\n4-   Patlama riski \nElektrik donan\u0131mlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin prizler ve anahtarlar), alevlenebilir gazlar\u0131n tutu\u015fma riskini en \naza indirmek i\u00e7in herhangi bir t\u0131bb\u00ee gaz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan yatay olarak (merkezden merkeze) en az \n0,2 m uzakl\u0131kta montaj\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r.  \nNot : 1 Elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131mlar\u0131n yan\u0131c\u0131 gaz ve buhar ile birlikte kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli \nkurallar IEC 60601-1\u2019de bulunmaktad\u0131r.  \nNot  :  2  Tehlikeli  durumlar\u0131n  olu\u015fabilece\u011fi  durumlarda  (\u00f6rne\u011fin  yan\u0131c\u0131  gaz  ve  buhar\u0131n \nolmas\u0131), \u00f6zel \u00f6nlemler gereklidir.  \nNot : 3 Statik elektri\u011fin olu\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi \u00f6nerilir. \n5-   \u015eemalar, belgeleme  ve i\u015fletme talimatlar\u0131 \nElektrik  tesisat\u0131n\u0131n,  \u00f6zellikle  g\u00fcvenlik  sistemleri  ile  ilgili  olan  planlar\u0131,  hat  \u015femalar\u0131  ve \nbunlardaki de\u011fi\u015fiklikler, i\u015fletme ve bak\u0131m talimatlar\u0131 ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn duvar\u0131na as\u0131lacakt\u0131r.  \n \u0130lgili dok\u00fcmanlar :  \n-   Normal  g\u00fc\u00e7  beslemesinin  da\u011f\u0131t\u0131m  sistemini  ve  g\u00fcvenlik  beslemeleri  i\u00e7in  olan  g\u00fc\u00e7 \nbeslemesini tek  hat  \u015femas\u0131  \u015feklinde  g\u00f6steren  blok  \u015femalar. Bu  \u015femalar  bina  i\u00e7indeki \nalt da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131n\u0131n yerlerine ait alt bilgileri de i\u00e7ermelidir.   \n-   Anahtarlama  ve  kontrol  d\u00fczenlerini  g\u00f6steren  ana  ve  alt  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  ve  da\u011f\u0131t\u0131m \ntablolar\u0131n\u0131n tek hat \u015femas\u0131 . \n-   Kontrol donan\u0131mlar\u0131n\u0131n \u015femalar\u0131.  \n-   G\u00fcvenlik  hizmetleri  (acil  durum)  besleme  kaynaklar\u0131n\u0131n  ve  ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rlerin  i\u015fletme, \ndenetim, deney ve bak\u0131m\u0131 ile ilgili talimatlar.   \n-   G\u00fcvenlik hizmetlerinin g\u00fc\u00e7 besleme kaynaklar\u0131na s\u00fcrekli ba\u011fl\u0131 y\u00fckleri g\u00f6steren liste.  \n-   Devreye  almadan  \u00f6nce  tamamlanmas\u0131  gereken  ve  b\u00fct\u00fcn  deneylerin  ve  denetimlerin \nkay\u0131tlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir kay\u0131t defteri.  \n6-   Hat sistemleri  \nGrup  2  t\u0131bb\u00ee  yerlerdeki  t\u00fcm  hat  sistemi,  bu  yerlerde  kullan\u0131lan  donan\u0131m  ve  ba\u011flant\u0131 \nelemanlar\u0131yla uyumlu olmal\u0131d\u0131r.  \nAnahtarlama ve kontrol d\u00fczeni \n7-   Grup 2 t\u0131bb\u00ee yerlerde hat sisteminin korunmas\u0131 \nHer  son  devre  i\u00e7in  k\u0131sa  devre  ve  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  ak\u0131m\u0131na  kar\u015f\u0131  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  korumas\u0131  gereklidir. \nT\u0131bb\u00ee IT sistemine ait transformat\u00f6r\u00fcn giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f taraf\u0131ndaki besleme devrelerinde, a\u015f\u0131r\u0131 \ny\u00fck ak\u0131m\u0131 korumas\u0131na izin verilmez. K\u0131sa devre korumas\u0131 i\u00e7in sigortalar kullan\u0131labilir. \n119f - Di\u011fer donan\u0131mlar \n1-   Ayd\u0131nlatma devreleri \nGrup  1  ve  Grup  2  t\u0131bb\u00ee  yerlerde,  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrlerinin  baz\u0131lar\u0131    en  az  iki  devre \nvas\u0131tas\u0131yla  en  az  iki  farkl\u0131  besleme  kayna\u011f\u0131ndan  beslenmelidir.  Bu  iki  devreden  birisi \ng\u00fcvenlik hizmeti besleme kayna\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \nKa\u00e7\u0131\u015f  yollar\u0131ndaki,  yedek  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri,  belirli  aral\u0131klarla  g\u00fcvenlik  hizmeti \nbeslemesine  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r, (Madde 119-g).  \n2-   T\u0131bb\u00ee IT sistemdeki grup 2  t\u0131bb\u00ee yerler  i\u00e7in priz devreleri  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f360\nHastan\u0131n  tedavi  edildi\u011fi  yerlerin  her  birinde,  \u00f6rne\u011fin  yatak  ba\u015flar\u0131  gibi,  priz  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \nd\u00fczenlenmesi a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r: \n-  \n-  \nYa priz \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 besleyen minimum iki ayr\u0131 devre tesis edilmeli; ya da \nHer priz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. \nAyn\u0131  t\u0131bb\u00ee  yerdeki  devreler  ba\u015fka  bir  sistemden  (TN-S  ya  da  TT  sistemler)  besleniyorsa, \nt\u0131bb\u00ee IT sistemine ba\u011flanan priz \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131,  \n-  \n-  \nDi\u011fer sistemlerdeki kullan\u0131mdan farkl\u0131 bir yap\u0131da olmal\u0131 veya  \nA\u00e7\u0131k ve kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde i\u015faretlenmelidir. \n119g - G\u00fcvenlik hizmetleri  \nKaynaklar \nG\u00fcvenlik hizmetlerinin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 Tablo 23 de verilmi\u015ftir. \nGrup 1 ve Grup 2\u2019nin g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7 besleme kaynaklar\u0131 ile ilgili genel kurallar \nT\u0131bb\u00ee  yerlerde,  normal  g\u00fc\u00e7  besleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  ar\u0131zalanmas\u0131  durumunda,  gerekli  olan \ng\u00fcvenlik  beslemeleri  i\u00e7in  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131;  Madde  119-g-5,  Madde119-g-6  ve  Madde  119-h-\n7\u2019de  belirtilen  donan\u0131m\u0131  belirtilen  zaman  s\u00fcresinde  ve  \u00f6nceden  belirlenen  transfer  s\u00fcresi \ni\u00e7inde beslemelidir. \n2-.  Ana da\u011f\u0131t\u0131m tablosundaki gerilim, besleme hatt\u0131n\u0131n bir ya da birka\u00e7 iletkeninde anma \ngeriliminin %10\u2019undan daha fazla d\u00fc\u015ferse, g\u00fcvenlik besleme g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 beslemeyi \notomatik olarak \u00fczerine almal\u0131d\u0131r.  \nBesleme transferi, \u015febeke taraf\u0131 devre kesicilerinin otomatik geri kapamalar\u0131n\u0131 \u00fcstlenmek \n\u00fczere (k\u0131sa s\u00fcreli kesintiler), geciktirici ile donat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nTablo 23 \nT\u0131bb\u00ee yerler i\u00e7in gerekli g\u00fcvenlik hizmetlerinin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 \nS\u0131n\u0131f 0           (kesintisiz) \nS\u0131n\u0131f 0,15      (\u00e7ok k\u0131sa s\u00fcreli kesinti ) \nS\u0131n\u0131f 0,5        (k\u0131sa s\u00fcreli kesinti ) \nS\u0131n\u0131f 15         (orta s\u00fcreli kesinti ) \nS\u0131n\u0131f >15       (uzun s\u00fcreli kesinti ) \nKesintisiz olarak otomatik besleme \n0,15 s i\u00e7inde otomatik besleme \n0,5 s i\u00e7inde otomatik besleme \n15 s i\u00e7inde otomatik besleme \n15 s'den fazla s\u00fcre i\u00e7inde otomatik \nbesleme \nNot : 1 Elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131mlar  i\u00e7in (S\u0131n\u0131f 0) kesintisiz g\u00fc\u00e7 beslemesinin sa\u011flanmas\u0131 \ngenelde gerekli de\u011fildir. Bununla birlikte baz\u0131 mikroi\u015flemci kontroll\u00fc donan\u0131mlar \nbu tip bir beslemeye ihtiya\u00e7 duyabilir. \nNot : 2 G\u00fcvenlik hizmetleri i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f de\u011fi\u015fik s\u0131n\u0131fland\u0131rmalara sahip yerler,  besleme \ni\u00e7in en y\u00fcksek g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayacak s\u0131n\u0131fland\u0131rmay\u0131 kar\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r. T\u0131bb\u00ee yerlerin \ng\u00fcvenlik hizmetlerine  ait s\u0131n\u0131fland\u0131rma k\u0131lavuzu i\u00e7in Ek-F 'ye bak\u0131n\u0131z.   \nNot : 3 \u2018\u2019\u0130\u00e7inde \u2018\u2019 ifadesi, belirtilen s\u00fcre de dahil olmak \u00fczere daha az s\u00fcrede \nanlam\u0131ndad\u0131r. \n3-   G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7 besleme kaynaklar\u0131n\u0131n tablolar\u0131 ve ayr\u0131 elemanlar aras\u0131ndaki kablolar i\u00e7in, \nMadde 119-e-6\u2019ya bak\u0131n\u0131z. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n\f361\nNot :G\u00fcvenlik hizmetleri besleme g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ile ana da\u011f\u0131t\u0131m tablosu aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 \nsa\u011flayan devre, g\u00fcvenlik devresi olarak dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \n4-   G\u00fcvenlik  besleme  g\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131ndan  beslenen  prizler,  di\u011fer  prizlerden  ay\u0131rt  edilebilecek \n\u015fekilde olmal\u0131d\u0131r.   \nG\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7 besleme hizmetleri ile ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 kurallar \n5-   Transfer s\u00fcresi 0,5 s\u2019den az veya e\u015fit olan g\u00fc\u00e7 besleme kaynaklar\u0131 \nDa\u011f\u0131t\u0131m  tablosundaki  bir  veya  daha  fazla  hat  iletkeninde  gerilim  kesilmesi  olmas\u0131 \ndurumunda;  minimum  3  saatlik  bir  s\u00fcre  i\u00e7in,  ameliyathane  masas\u0131n\u0131n  ayd\u0131nlatma \narmat\u00fcrlerini,  endoskopiler  gibi  di\u011fer  \u00f6nemli  ayd\u0131nlatma    armat\u00fcrlerini  besleyecek  \u00f6zel \ng\u00fcvenlik besleme g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 bulundurulacakt\u0131r. \nBu kaynak 0,5 s\u2019yi a\u015fmayan bir transfer s\u00fcresi i\u00e7inde beslemeyi yeniden ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir. \n6-   Transfer s\u00fcresi 15 s\u2019den az veya  e\u015fit olan g\u00fc\u00e7 besleme kaynaklar\u0131 \nG\u00fcvenlik beslemesi i\u00e7in olan ana da\u011f\u0131t\u0131m tablosundaki bir veya daha fazla faz iletkenindeki \ngerilim,  besleme  geriliminin  anma  de\u011ferinin  %10\u2019unundan  fazla  azal\u0131rsa  ve  3  s\u2019den  uzun \ns\u00fcrerse; Madde 119-g-8 ve Madde 119-g-9 \u2019a g\u00f6re olan donan\u0131m 15 s i\u00e7inde minimum 24 \nsaatlik  s\u00fcreyle  devrede  kalacak  kapasitede  olan  bir  g\u00fcvenlik  g\u00fc\u00e7  besleme  kayna\u011f\u0131na \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nNot : E\u011fer t\u0131bb\u00ee ihtiya\u00e7lar ve yerin kullan\u0131m\u0131 sona erdirilebiliyorsa ve e\u011fer binan\u0131n tahliyesi \ni\u00e7in 24 saatlik s\u00fcre yeterli ise; 24 saatlik devrede kalma s\u00fcresi en az 3 saate indirilebilir. \n7-   Transfer s\u00fcresi 15 s \u2019den fazla olan g\u00fc\u00e7 besleme kaynaklar\u0131 \nHastane  hizmetlerinin  devam\u0131  i\u00e7in  gerekli  olan  ve  Madde  119-g-5  ve  Madde  119-g-6\u2019y\u0131 \ni\u00e7eren  donan\u0131mlar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131ndaki  donan\u0131m,  en  az  24  saatlik  s\u00fcre  i\u00e7in  devrede  kalacak \nkapasitede  olan  g\u00fcvenlik  g\u00fc\u00e7  besleme  kayna\u011f\u0131na  otomatik  olarak  ya  da  elle \nba\u011flanabilmelidir. Bu donan\u0131m, \u00f6rne\u011fin a\u015fa\u011f\u0131dakileri kapsayabilir:    \n-  \n- \nSterilizasyon donan\u0131m\u0131,  \nTeknik bina tesisatlar\u0131, \u00f6zel olarak iklimlendirme, \u0131s\u0131tma ve havaland\u0131rma sistemleri, \nbina altyap\u0131 hizmetleri ve su ar\u0131tma sistemleri, \nSo\u011futma donan\u0131m\u0131, \nYemek pi\u015firme donan\u0131mlar\u0131, \nAk\u00fcm\u00fclat\u00f6r \u015farj devreleri. \n-  \n-  \n-  \nG\u00fcvenlik ayd\u0131nlatma devreleri \n8-   G\u00fcvenlik ayd\u0131nlatmas\u0131  \nAna elektrik \u015febekesinde ar\u0131za olmas\u0131 durumunda, gerekli olan en az ayd\u0131nlatma, a\u015fa\u011f\u0131daki \nyerler  i\u00e7in  g\u00fcvenlik  kaynaklar\u0131ndan  sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  G\u00fcvenlik  kayna\u011f\u0131n\u0131n  transfer  s\u00fcresi  15 \ns\u2019yi a\u015fmamal\u0131d\u0131r:   \n-    Ka\u00e7\u0131\u015f yollar\u0131, \n-    \u00c7\u0131k\u0131\u015f i\u015faretlerinin ayd\u0131nlatmas\u0131, \n-  \nAcil  durum  enerji  \u00fcretim  setlerinin,  anahtarlama  ve  kontrol  d\u00fczenlerinin  bulundu\u011fu \nalanlar, g\u00fcvenlik hizmetleri g\u00fc\u00e7 beslemesi ve normal g\u00fc\u00e7 beslemesine ait ana elektrik \nda\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerler beslenmelidir. \nTemel  hizmetlerin  verildi\u011fi  odalar.  G\u00fcvenlik  g\u00fc\u00e7  besleme  kayna\u011f\u0131ndan,  her  odadaki \nen az bir ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc beslenmelidir. \n-  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f-  \n- \nGrup 1 t\u0131bb\u00ee yerlerdeki odalar. G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7 besleme kayna\u011f\u0131ndan, her odadaki en az \nbir ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fc beslenmelidir. \nGrup 2 t\u0131bb\u00ee yerlerdeki odalar. G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7 besleme kayna\u011f\u0131ndan, ayd\u0131nlatma \narmat\u00fcrlerinin minimum %50\u2019si beslenmelidir.   \n9-   Di\u011fer hizmetler \n362\nBunlar transfer s\u00fcresi 15 s\u2019yi a\u015fmayan bir g\u00fcvenlik beslemesi gerektiren ayd\u0131nlatma \nd\u0131\u015f\u0131ndaki sistemler olup; \u00f6rne\u011fin a\u015fa\u011f\u0131dakileri kapsayabilir:  \n-   \n-  \n-  \n-  \n\u0130tfaiyeciler i\u00e7in olan asans\u00f6r,  \nDuman tahliyesi i\u00e7in havaland\u0131rma sistemleri, \n\u00c7a\u011fr\u0131  sistemleri, \nCerrahi  veya  hayati  \u00f6nemdeki  di\u011fer  tedbirlere  hizmet  veren  grup  2  t\u0131bb\u00ee  yerlerde \nkullan\u0131lan  elektrikli  t\u0131bb\u00ee  donan\u0131m.  Bu  t\u00fcr  donan\u0131m  sorumlular  taraf\u0131ndan  tarif \nedilmelidir. \nS\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hava, vakum beslemesi ve narkoz (anestezi) egsozlar\u0131 ile ayr\u0131ca bunlar\u0131n \nizleme donan\u0131mlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren t\u0131bb\u00ee gaz beslemelerinin elektrik donan\u0131mlar\u0131, \n-   Yang\u0131n dedekt\u00f6rleri, yang\u0131n alarm donan\u0131mlar\u0131 ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme sistemleri. \n-  \n119h - Denetleme ve deneyler \nHer denetleme tarihi ve sonu\u00e7lar kay\u0131t edilmelidir. \n\u0130lk denetleme ve deneyler \nB\u00f6l\u00fcm  13\u2019\u00fcn  kurallar\u0131na  ek  olarak    a\u015fa\u011f\u0131daki  (i)\u2019den  (v)\u2019ye  kadar  olan  denetleme  ve \ndeneyler, hem devreye almadan \u00f6nce ve hem de de\u011fi\u015fiklikler veya onar\u0131m yap\u0131ld\u0131ktan sonra \ntekrar devreye almadan \u00f6nce yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n(i)   T\u0131bb\u00ee  IT sistemlerin yal\u0131t\u0131m izleme donan\u0131mlar\u0131n\u0131n ve  sesli\/g\u00f6rsel alarm sistemlerinin \nfonksiyon deneyi, \n(ii)   Tamamlay\u0131c\u0131  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklaman\u0131n  (potansiyel  dengeleme)  Madde  119-c-7  ile \nuyum i\u00e7inde oldu\u011funu do\u011frulayan \u00f6l\u00e7meler, \n(iii)  E\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  (potansiyel  dengeleme)  i\u00e7in  Madde  119-c-7  ile  gerekli  olan \ntesisin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011frulanmas\u0131,  \n(iv)   G\u00fcvenlik hizmetleri i\u00e7in Madde 119-g\u2019nin gerektirdi\u011fi kurallar\u0131n do\u011frulanmas\u0131, \n(v)   \u00c7\u0131k\u0131\u015f  devresinin  ve  t\u0131bb\u00ee  IT  sistem  transformat\u00f6rlerinin  mahfazas\u0131n\u0131n  (g\u00f6vdesinin) \ny\u00fcks\u00fcz durumda ka\u00e7ak ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi. \n2-   Periyodik denetleme ve deneyler \nMadde 119-h-1\u2019deki (i)\u2019den (v)\u2019ye kadar olan periyodik denetleme ve deneylerinin \na\u015fa\u011f\u0131daki zaman aral\u0131klar\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 tavsiye edilir:  \n(i)   Transfer donan\u0131mlar\u0131n\u0131n fonksiyon deneyi:                                      12 ay, \n(ii)   Yal\u0131t\u0131m izleme donan\u0131mlar\u0131n\u0131n fonksiyon deneyi :                          12 ay, \n(iii)   Koruma donan\u0131mlar\u0131n ayarlar\u0131n\u0131n g\u00f6zle muayene ile kontrol\u00fc:       12 ay, \n(iv)   Tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklaman\u0131n (potansiyel dengeleme)  \ndo\u011frulama \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc:                                                                           12 ay, \n(v)   E\u015fpotansiyel ku\u015faklama (potansiyel dengeleme) i\u00e7in gerekli olan tesisin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \ndo\u011frulanmas\u0131:                                                             \n12 ay.  \n(vi)   Ayl\u0131k fonksiyonel deneyler ve deney s\u0131ras\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma s\u00fcreleri: \n-   Ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r\u00fc bulunan g\u00fcvenlik hizmetleri:                       \n \u0130\u00e7ten yanmal\u0131 motorlar\u0131 bulunan g\u00fcvenlik hizmetleri:       \n-  \n15 dakika; \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n\f                 (Beyan \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flanana kadar)                \n                  Ayr\u0131ca \u201c\u00c7al\u0131\u015fma dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 deneyi\u201d,                             \n12 ayda bir \n363\n-   Ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r\u00fc bulunan g\u00fcvenlik hizmetleri:                          Kapasite deneyi, \n-  \n\u0130\u00e7ten yanmal\u0131 motorlar\u0131 bulunan g\u00fcvenlik hizmetleri:        \n60 dakika. \n     B\u00fct\u00fcn durumlarda beyan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn en az %50 de\u011ferinden                                 \n%100 de\u011ferine kadar olan de\u011ferleri dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \n(vii)   IT transformat\u00f6r\u00fcn ka\u00e7ak ak\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi:                      \n(viii)  Art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131n\u0131n I\uf044n\u2019de a\u00e7ma kontrol\u00fc:                        \n12 ay, \n12 aydan az \nolmamal\u0131d\u0131r. \nMadde 120- D\u0131\u015f ayd\u0131nlatma \n120a - Genel  \nBu maddenin \u015fartlar\u0131  \n- \n- \nYol, park, kamuya a\u00e7\u0131k yerler, spor alanlar\u0131 ile abidelerin ayd\u0131nlatma tesisat\u0131 i\u00e7in, \nTelefon  k\u00f6\u015fkleri,  otob\u00fcs  duraklar\u0131, \nayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131nda,  \ntan\u0131t\u0131m  panolar\u0131, \n\u015fehir  haritalar\u0131  vb. \nuygulan\u0131r. \n- \n- \n- \ni\u00e7in uygulanmaz. \nGenel \u015febekeden beslenen ve \u0130\u015fletme taraf\u0131ndan y\u00f6netilen genel ayd\u0131nlatma tesisat\u0131, \nTrafik sinyal sistemi, \nBinalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na konmu\u015f ve bina i\u00e7 tesisat\u0131ndan beslenen ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri, \n120b - D\u0131\u015f etkiler  \nD\u0131\u015f etkiler yerel iklim ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Genel olarak a\u015fa\u011f\u0131daki s\u0131n\u0131flar tavsiye edilir. \n- \n- \n- \n- \nOrtam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 AA2 ve AA4 (-400 C ila +400 C) \nRutubet AB2 ve AB4 (ba\u011f\u0131l nem %5 ila %100) \nSu en az AD3 (p\u00fcsk\u00fcrme) \nYabanc\u0131 cisimler en az AE2 (k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar) \nDi\u011fer d\u0131\u015f etkilerin s\u0131n\u0131flar\u0131 yerel ko\u015fullara tabidir. \nNot  :  Di\u011fer  d\u0131\u015f  etkiler;  korozif  malzemeler,  mekanik  darbeler,  g\u00fcne\u015f  \u0131\u015f\u0131nlar\u0131  yerine  g\u00f6re \ndikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n1-   Elektrikli  donan\u0131m\u0131n  b\u00fct\u00fcn  gerilim  alt\u0131ndaki  k\u0131s\u0131mlar\u0131  yal\u0131t\u0131m,  veya  engeller,  ya  da \nmahfazalarla do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olacakt\u0131r. \nSadece  yetkili  ki\u015fi  yahut  talimat  verilmi\u015f  ki\u015filerin  eri\u015febilece\u011fi  yerler  d\u0131\u015f\u0131na  konan \ndolaplar\u0131n kap\u0131lar\u0131 kilitli olacakt\u0131r.   \n2,5  m  den  daha  al\u00e7ak  yerlerdeki  kap\u0131lar  kilitli  olacakt\u0131r.  \u0130lave  olarak  ayr\u0131ca  kap\u0131  a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131  zaman \ndo\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  IP2X  yada  IPXXB  koruma  d\u00fczeyinde  bir  koruma  sa\u011flayan \ndonan\u0131m yahut d\u00fczenleme, veya yal\u0131t\u0131m ya da engel korumas\u0131 veya mahfaza sa\u011flanacakt\u0131r. \n2,8  m  den  daha  al\u00e7ak  seviyede  konmu\u015f  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrlerinde  ayd\u0131nlatma  kayna\u011f\u0131na \nancak  bir  alet  yard\u0131m\u0131  ile  a\u00e7\u0131lan  bir  engel  veya  mahfazan\u0131n  kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan  sonra \neri\u015filebilecektir. \n2-   Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  mahalle  ve  topraklamas\u0131z  e\u015fpotansiyel  ba\u011flama  ile  yap\u0131lan  koruma  y\u00f6ntemleri \nkullan\u0131lamaz. \n3-   D\u0131\u015f ayd\u0131nlatma tesisat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmayan ancak yak\u0131n\u0131nda bulunan parmakl\u0131klar, \u00e7itler \ngibi metal yap\u0131lar\u0131n  topraklama ucuna ba\u011flanmas\u0131 gerekmez. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n\f364\nTesisat\u0131n besleme noktas\u0131nda tek bir art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 kullan\u0131lmas\u0131, herhangi bir armat\u00fcrde \nolu\u015facak hatada b\u00fct\u00fcn tesisat\u0131 kesece\u011finden, kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in emniyet riski do\u011furur. Yeteri \nkadar  k\u00fc\u00e7\u00fck  toprak  diren\u00e7leri  elde  edilmesi  \u00e7ok  zor  oldu\u011fundan  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri \ngruplar halinde art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nTelefon  k\u00f6\u015fkleri,  otob\u00fcs  duraklar\u0131,  tan\u0131t\u0131m  panolar\u0131,  \u015fehir  haritalar\u0131  vb.  ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131nda \nkullan\u0131lan  ayg\u0131tlar  insanlar\u0131n  emniyeti  a\u00e7\u0131s\u0131ndan  daha  \u00f6nemli  oldu\u011fundan  bunlar  \u00e7al\u0131\u015fma \nak\u0131m\u0131  30  mA\u2019i  a\u015fmayan  art\u0131k  ak\u0131m  anahtarlar\u0131  ile  korunmal\u0131d\u0131r.  B\u00f6ylece  do\u011frudan \ndokunmaya kar\u015f\u0131 da tamamlay\u0131c\u0131 koruma sa\u011flanm\u0131\u015f olur. \n4-   S\u0131n\u0131f  II  donan\u0131m  veya  e\u015fde\u011feri  kullan\u0131lmas\u0131  halinde  koruma  hatt\u0131na  ve  ayd\u0131nlatma \nkolonunun iletken k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n koruma i\u00e7in topraklanmas\u0131na gerek yoktur. \nNot  :  E\u011fer  hat  sistemi  ve  metal  k\u0131s\u0131mlar\u0131,  ayd\u0131nlatma  kolonunun  iletken  k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan \nyal\u0131t\u0131m malzemesi kullan\u0131larak ayr\u0131lm\u0131\u015fsa s\u0131n\u0131f II donan\u0131m \u015fartlar\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 kabul edilir. \n120c - Donan\u0131m se\u00e7imi  \n1-   Elektrikli  ayg\u0131tlar  yap\u0131sal  olarak  veya  tesis  \u015fekli  itibariyle  en  az  IP33  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131ndan \nolacakt\u0131r. \nNot  :  Baz\u0131  durumlarda,  i\u015fletme  veya  temizleme  \u015fartlar\u0131  daha  y\u00fcksek  dereceden  koruma \nisteyebilir. \n\u015eehir  b\u00f6lgelerinde  2,5  m  den  daha  y\u00fcksek  seviyede  monte  edilen  armat\u00fcrlerde,  kirlenme \nihmal edilebilirse IP23 d\u00fczeyinde koruma yeterli olur. \n2-    Kanallara konan d\u0131\u015f ayd\u0131nlatma kablolar\u0131n\u0131 di\u011fer kablolardan ay\u0131rt etmek i\u00e7in, kullan\u0131lacak \ni\u015faret bantlar\u0131 veya tu\u011flalar\u0131 uygun renk kodunda olacakt\u0131r. \n3-    Gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc hesaplar\u0131, lambalar\u0131n yol alma ak\u0131mlar\u0131 dikkate al\u0131narak yap\u0131lacakt\u0131r. \nMadde 121- Fuar, g\u00f6steri ve sergi mahalleri, sirkler, lunaparklar  \n121a - Genel \nBu  maddenin  kurallar\u0131  fuar,  sirk,  lunapark  ve  di\u011fer  g\u00f6steri  ve  sergi  mahallerindeki  ge\u00e7ici \nelektrik tesisat\u0131na uygulan\u0131r. \nAksi belirtilmedik\u00e7e bu madde, ilgili ayr\u0131 standartlar\u0131 bulunan sergiler i\u00e7in kullan\u0131lmaz. \n121b - Besleme \n1-   Nominal besleme gerilimi 230\/400 V a.a.\u2018\u0131 ge\u00e7meyecektir. \n2-   Ge\u00e7ici elektrik tesisat\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde d\u0131\u015f etkiler mekanik zorlamalar ve su dur. \n121c - G\u00fcvenlik i\u00e7in koruma \n1-   Topraklama sisteminin TN oldu\u011fu yerlerde tesisat TN-S \u015feklinde olacakt\u0131r. \n2-   Dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  beslemenin  kesilmesi  y\u00f6nteminin  uyguland\u0131\u011f\u0131  ve  hayvanlar\u0131n \nmuhafaza  edildi\u011fi  yerlerde  en  b\u00fcy\u00fck  dokunma  gerilimi  UL=  25  V  a.a.  veya  60  V  d.a.  ve \ndevrenin en b\u00fcy\u00fck kesilme s\u00fcresi Tablo 20\u2019de belirtildi\u011fi gibi olacakt\u0131r. \nBu  \u015fartlar  hayvanlar\u0131n  muhafaza  edildi\u011fi  yerlere  ba\u011fl\u0131  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  i\u00e7inde \nge\u00e7erlidir. \n3-   Hayvanlar  i\u00e7in  kullan\u0131lan  alanlarda  tamamlay\u0131c\u0131  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklama,  ayn\u0131  zamanda \neri\u015filebilen  b\u00fct\u00fcn  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  ve  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  ve  tesisat\u0131n  koruyucu \niletkenini birle\u015ftirecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f365\nE\u011fer d\u00f6\u015femede metal a\u011f varsa bu da tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklamaya ba\u011flanacakt\u0131r. \n4-  Karavanlar\u0131n,  vagonlar\u0131n,  ara\u00e7lar\u0131n  ve  konteynerlerin  yabanc\u0131  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri,  tesisat\u0131n \nkoruma  hatt\u0131na  ba\u011flanacak;  e\u011fer  metal  yap\u0131n\u0131n  durumu,  s\u00fcreklili\u011fi  garanti  etmiyor  ise, \nba\u011flant\u0131  birden  \u00e7ok  yerde  yap\u0131lacakt\u0131r.  Bu  ba\u011flant\u0131larda  kullan\u0131lan  iletkenlerin  kesiti  4 \nmm2\u2019den az olamaz. \nE\u011fer Karavanlar, vagonlar, ara\u00e7lar ve konteynerler sa\u011flam yal\u0131tkan malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f ise \nhata halinde gerilim alt\u0131nda kalma ihtimali olmayan metal k\u0131s\u0131mlara bu \u015fart uygulanmaz. \n5-   Elektrik \u00e7arpmas\u0131na kar\u015f\u0131 koruma maksad\u0131 ile, \n- \n- \nEngellerle koruma ve eri\u015fim uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda koruma \u00f6nlemleri kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n\u0130letken  olmayan  mahaller  ve \nuygulanmayacakt\u0131r. \ntopraklamas\u0131z  e\u015fpotansiyel  koruma  \u00f6nlemleri \n121d - Is\u0131 etkisine kar\u015f\u0131 koruma \nNot  :  Bu  mahallerde  artan  yang\u0131n  ve  duman  tehlikesine  dikkat  \u00e7ekilirken  Madde  45  ve \nMadde 46 \u015fartlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gereklidir. \n1-   SELV yahut PELV kullan\u0131lmas\u0131 halinde iletkenlerin yal\u0131t\u0131m\u0131 1 dakikal\u0131k 500 V a.a gerilime \ndayanmal\u0131  veya  engeller  ya  da  mahfazalar  en  az  IP4X  veya  IPXXD  koruma  seviyesinde \nolmal\u0131d\u0131r. \n121e - Yal\u0131t\u0131m  \nHer  ge\u00e7ici  yap\u0131,  ara\u00e7,  sergi  mahalli,  e\u011flence  arac\u0131  ve  da\u011f\u0131t\u0131m  devresi    beslendi\u011fi  d\u0131\u015f \ntesisattan  ayr\u0131labilmesi  i\u00e7in  kolayca  eri\u015filebilen  ve  uygun  \u015fekilde  i\u015faretlenmi\u015f  kendine  ait \nay\u0131rma  arac\u0131na  sahip  olacakt\u0131r.  Ay\u0131rma  arac\u0131  Madde  81-b\u2019ye  g\u00f6re  se\u00e7ilecek  ve  monte \nedilecektir. Anahtarlar, otomatik anahtarlar, art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131 vb. ay\u0131rma i\u00e7in uygundur. \n121f - D\u0131\u015f etkilere ba\u011fl\u0131 olarak koruma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi \n1-   Ge\u00e7ici yap\u0131lar\u0131 besleyen kablolar, ge\u00e7ici tesisat, besleme noktas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma ak\u0131m\u0131 300 mA\u2019i \na\u015fmayan  art\u0131k  ak\u0131m  anahtarlar\u0131  ile  donat\u0131lacakt\u0131r.  Bu  anahtarlar  ya  S  tipi  olacak  veya  son \ndevreleri  koruyan  art\u0131k  ak\u0131m  anahtarlar\u0131  ile  se\u00e7ici  \u00e7al\u0131\u015fabilmesi  i\u00e7in  bir  zaman  gecikme \ndevresine sahip olacakt\u0131r.  \nNot : \u0130lave koruma tavsiyeleri ge\u00e7ici tesislerde kablolar\u0131n hasara u\u011framas\u0131 ile ilgilidir. \nBeslemenin  kesilmesinin  tehlike  do\u011furdu\u011fu  yerlerde  birden  fazla  devreden  yararlanmak \nzorunlu olabilir.  \n2-   G\u00fcvenlik  ayd\u0131nlatmas\u0131  hari\u00e7  ayd\u0131nlatma  son  devreleri    ve  32  A\u2019e  kadar  olan  priz  son \ndevreleri    ilave  olarak,  \u00e7al\u0131\u015fma  ak\u0131m\u0131  30  mA\u2019i  ge\u00e7meyen  art\u0131k  ak\u0131m  anahtarlar\u0131  ile \nkorunacakt\u0131r. \n3-   Otomatik  olarak  \u00e7al\u0131\u015fan  veya  uzaktan  kontrol  edilen,  s\u00fcrekli  g\u00f6zetim  alt\u0131nda  tutulmayan \nmotorlar  a\u015f\u0131r\u0131  \u0131s\u0131nmaya  kar\u015f\u0131,  elle  tekrar  devreye  al\u0131nabilen    koruma  cihazlar\u0131  ile \ndonat\u0131lacakt\u0131r. \n4-     Akkor telli lambalar, spotlar ve k\u00fc\u00e7\u00fck projekt\u00f6rler ve y\u00fcksek y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na sahip di\u011fer \ngere\u00e7ler  ve  ayg\u0131tlar  uygun  \u015fekilde  koruma  alt\u0131na  al\u0131nacak,  monte  edilecek  ve  kendi \nstandartlar\u0131na g\u00f6re yerle\u015ftirilecektir. B\u00fct\u00fcn bu gere\u00e7ler yan\u0131c\u0131 malzeme ile temas etmemesi \ni\u00e7in yeteri kadar uza\u011fa yerle\u015ftirilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f366\nVitrinler  ve  tabelalar  mekanik  dayan\u0131m\u0131  y\u00fcksek,  yeteri  kadar  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  malzemeden \nyap\u0131lacak,  elektrik  yal\u0131t\u0131m\u0131  ve  havaland\u0131rmas\u0131  bulunacak  ve  sergilenen  malzemenin  \u0131s\u0131 \n\u00fcretiminden yanabilirli\u011fi dikkate al\u0131nacak \u015fekilde boyutland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  \nlambalardan \nYo\u011fun  \u015fekildeki  elektrikli  ayg\u0131tlardan,  ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri  yahut \nkaynaklanan  a\u015f\u0131r\u0131  s\u0131cakl\u0131k  etkisinde  bulunan  sergi  mahalleri \n(sergilikler)  yeterli \nhavaland\u0131rma \u015fartlar\u0131 sa\u011flanmadan tesis edilmeyecektir. \u0130yi havaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f tavanlar yanmaz \nmalzemeden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n121g - Elektrik gere\u00e7lerinin se\u00e7imi ve montaj\u0131 i\u00e7in genel kurallar \nKontrol  ve  koruma  d\u00fczenleri,  s\u0131radan  ki\u015filerin  (BA1)  kullan\u0131m\u0131  i\u00e7in  d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenler  hari\u00e7, \nanahtar veya aletle a\u00e7\u0131labilen  kapal\u0131 dolaplara konacakt\u0131r. \na\u015fa\u011f\u0131daki \nve \ntransformat\u00f6rleri \n\u00e7eviricileri \nta\u015f\u0131yacak \nbilgileri \n\u015fekilde \n1-   ELV \netiketlendirilecektir. \n- \n- \nSekonder devredeki elle kurmal\u0131  koruma cihazlar\u0131 hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi \n\u00c7\u0131k\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc \n2- Hatlar \nMekanik  hasar  beklenen  yerlerde  z\u0131rhl\u0131  kablolar  yahut  mekanik  hasara  kar\u015f\u0131  korunmu\u015f \nkablolar kullan\u0131lacakt\u0131r. \n\u0130letkenler en az 1,5 mm2 kesitte bak\u0131r olacakt\u0131r. \nYerde dola\u015fan (uzatma kablosu) b\u00fck\u00fclgen yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler 2 m\u2019den uzun olmayacakt\u0131r. \n125 A\u2019den az ak\u0131m ta\u015f\u0131yan ge\u00e7ici da\u011f\u0131t\u0131m kablolar\u0131 \u00e7ok damarl\u0131 olacakt\u0131r. \n3- Hat tipleri \nYang\u0131n alarm sistemi bulunmayan bina; fuar ve benzeri maksatlarla kullan\u0131l\u0131yorsa hatlar, \n- \n- \nAlev iletmeyen ve duman yo\u011funlu\u011fu az olan tip olmal\u0131, ya da \nYang\u0131n  g\u00fcvenli\u011fi  sa\u011flayan  ve  en  az  IP4X  koruma  seviyesinde  metal  veya  metal \nolmayan boru veya kanal i\u00e7ine yerle\u015ftirilmelidir. \n4-   Kablolarda  gerekmedik\u00e7e  ek  yap\u0131lmayacakt\u0131r.  Gerekti\u011finde  ek  i\u00e7in  kablo  birle\u015ftiricisi \nkullan\u0131lacak ya da ek, IP4X veya IPXXD koruma s\u0131n\u0131f\u0131ndan mahfazalar i\u00e7inde yap\u0131lacakt\u0131r. \nU\u00e7  noktalara  gerilme  kuvvetleri  gelmesi  halinde  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  mekanik  tespit  noktalar\u0131 \nolmal\u0131d\u0131r. \n5-  Ay\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131lan anahtarlar b\u00fct\u00fcn fazlar\u0131 ve n\u00f6tr hatt\u0131n\u0131 kesecektir. \n6-  Her sergilik, ge\u00e7ici yap\u0131, e\u011flence mahalli kendisine ait ve kolayca eri\u015filebilen ay\u0131rma ve a\u015f\u0131r\u0131 \nak\u0131m koruma cihaz\u0131na sahip olacakt\u0131r. \n7- Armat\u00fcrler \nArmat\u00fcrler bulunduklar\u0131 yere s\u0131k\u0131ca ba\u011flanacakt\u0131r. \nArmat\u00fcrler, kendi besleme hatlar\u0131na as\u0131lmayacakt\u0131r.  \nD\u00f6\u015feme  seviyesinden  2,5  m  y\u00fcksekli\u011fe  kadar  monte  edilmi\u015f  armat\u00fcrler  veya  rastgele \ndokunulabilecek armat\u00fcrler malzemenin tutu\u015fmas\u0131 yahut insanlar\u0131n yaralanmas\u0131  tehlikesini \n\u00f6nlemek i\u00e7in s\u0131k\u0131ca tespit edilecek ve korunacakt\u0131r. \nSabit  \u0131\u015f\u0131k  kayna\u011f\u0131na  eri\u015fim  bir  engel  veya  mahfazan\u0131n  bir  alet  ile  kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan  sonra \nm\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f367\n8- Duylar \n Kablo  ve  duyun  birbirine  uygun  olmas\u0131  ve  duy  kabloya  ba\u011fland\u0131ktan  sonra  s\u00f6k\u00fclemez \nolmas\u0131 durumu hari\u00e7, yal\u0131t\u0131m delen duylar kullan\u0131lmayacakt\u0131r.   \n9- Elektrik de\u015farj lambalar\u0131n\u0131n tesisi \nSergi mahallerinde 230\/400 V\u2019dan daha y\u00fcksek gerilim kullanan lamba ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 t\u00fcpl\u00fc tabela \ntesisatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki kurallara uyacakt\u0131r. \n- \n- \n- \nLamba  ve  tabela  el  eri\u015fme  uzakl\u0131\u011f\u0131  d\u0131\u015f\u0131na  monte  edilecek veya  insanlar\u0131n  yaralanma \ntehlikesine kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olacakt\u0131r. \nLamba veya tabelan\u0131n arkas\u0131ndaki kaplama malzemesi ate\u015f almaz olacakt\u0131r. \n230\/400 V a.a\u2019dan y\u00fcksek gerilimde \u00e7al\u0131\u015fan kumanda elemanlar\u0131 ate\u015f almaz malzeme \n\u00fczerine monte edilebilir. \n10- G\u00fcvenlik anahtarlama gere\u00e7leri \n230\/400  V\u2019dan  daha  y\u00fcksek  gerilim  kullanan  lamba  ve  \u0131\u015f\u0131kl\u0131  t\u00fcpl\u00fc  tabela  tesisatlar\u0131  yahut \nsergiler ayr\u0131 emniyet anahtar\u0131 ile kontrol edilen ayr\u0131 devrelerden beslenecektir. \nAnahtarlar kolayca g\u00f6r\u00fclecek ve eri\u015filecek \u015fekilde yerle\u015ftirilecek ayr\u0131ca i\u015faretlenecektir. \n11- Elektrik motorlar\u0131 \nElektrik  motorundan  tehlike  do\u011fuyor  ise  motor  kontrol  d\u00fczeni  ile  uyumlu  bir  ay\u0131rma \nd\u00fczenine sahip olmal\u0131d\u0131r. \n12-   ELV transformat\u00f6rleri ve elektronik \u00e7eviriciler \n\u00c7ok ba\u011flant\u0131 yap\u0131lan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck gerilim (ELV) transformat\u00f6rleri IEC 61558-2-6 \u2018ya uygun \nolmal\u0131 veya e\u015fde\u011fer emniyet sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \nHer transformat\u00f6r\u00fcn sekonder devresi elle kurulan koruyucu gere\u00e7 ile korunacakt\u0131r. \nELV transformat\u00f6rlerin montaj\u0131nda, bunlar\u0131n el eri\u015fim uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na monte edilmesine ve \nyeterli  havaland\u0131rmaya  sahip  olduklar\u0131na  \u00f6zel  dikkat  sarf  edilmelidir.  E\u011fitimli  ki\u015filerin \nbak\u0131m ve deneme i\u00e7in eri\u015fmesi sa\u011flanacakt\u0131r. \nElektronik \u00e7eviriciler IEC 61046 ile uyumlu olacakt\u0131r. \n13- Fi\u015f ve prizler \nD\u00f6\u015feme prizleri monte edildi\u011finde ani su s\u0131zmalar\u0131na kar\u015f\u0131 yeterli \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. \nBir fi\u015fe bir b\u00fck\u00fclgen kablo veya kordondan fazla ba\u011flant\u0131 yap\u0131lmayacakt\u0131r. \n\u00c7oklu fi\u015f priz kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n\u00c7oklu priz kutular\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fartlarla kullan\u0131labilir. \n- \nHer sabit prizde bir kutu bulunacak ve \n- \nKutuya ait kablo uzunlu\u011fu 2 m\u2019yi ge\u00e7meyecektir. \n- \nA\u00e7\u0131k alanlarda kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n14- Al\u00e7ak gerilim generat\u00f6rleri \nTN, TT, IT sistemleri beslemek \u00fczere bir generat\u00f6r tesis edildi\u011finde topraklaman\u0131n Madde \n83-a\u2019ya ve topraklay\u0131c\u0131lar\u0131n Madde 83-b\u2018ye uygun olmas\u0131 gereklidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f368\nTN sistemde b\u00fct\u00fcn iletken b\u00f6l\u00fcmler Madde 84\u2019e uygun olarak, koruyucu iletken vas\u0131tas\u0131 ile \ngenerat\u00f6re ba\u011flan\u0131r. \nN\u00f6tr iletkeni yahut generat\u00f6r\u00fcn y\u0131ld\u0131z noktas\u0131 generat\u00f6r\u00fcn g\u00f6vdesine ba\u011flan\u0131r. \nNot : Bu \u015fart IT sistemde uygulanamaz. \n15-   At\u0131\u015f  galerilerindeki  ayd\u0131nlatma  ayg\u0131tlar\u0131  ani  hasarlara  kar\u015f\u0131  uygun  \u015fekilde  korunmu\u015f \nolacakt\u0131r. \n16-   Ta\u015f\u0131nabilir  projekt\u00f6rler,  armat\u00fcr\u00fcne  eri\u015filemez  \u015fekilde  monte  edilecektir.  Besleme  hatlar\u0131 \nb\u00fck\u00fclgen kablolar olacak ve mekanik zararlara kar\u015f\u0131 korunacakt\u0131r. \n17-   Ayd\u0131nlatma  armat\u00fcrleri  ve  projekt\u00f6rler,  herhangi  bir  malzemede  \u0131s\u0131  yo\u011funla\u015fmas\u0131  veya \nodaklanmas\u0131 sebebi ile tutu\u015fmaya yol a\u00e7mayacak \u015fekilde tespit edilecek ve korunma alt\u0131na \nal\u0131nacakt\u0131r. \n121h - Denetleme \nBu  madde  kapsam\u0131na  giren  mahallerdeki  elektrik  tesisat\u0131  b\u00f6l\u00fcm  13\u2019e  g\u00f6re  mahallin  her \nkurulu\u015fundan sonra yerinde denetlenir. \nMadde 122-  Mobilyalar \n122a - Genel  \nBu maddenin kurallar\u0131 \u00fczerine elektrik tesisat\u0131 uygulanm\u0131\u015f mobilyalara uygulan\u0131r. \n\u00dczerlerine ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri, prizler, anahtarlar konmu\u015f yataklar, dolaplar, masalar ve \nd\u00fckkanlar\u0131n  caml\u0131 tezgahlar\u0131 bu b\u00f6l\u00fcmde ele al\u0131nan mobilyaya \u00f6rneklerdir. \nBu maddenin kurallar\u0131 binan\u0131n tesisat\u0131na s\u00fcrekli ba\u011fl\u0131 olan ve fabrikada imal edilip fi\u015f priz \nsistemi ile sabit tesisata ba\u011flanan mobilyalar\u0131 da kapsar. \nMobilyan\u0131n elektrikli donan\u0131m\u0131 tek faz \u2264 230 V ile beslenecek ve toplam \u00e7ekti\u011fi ak\u0131m 16 A\u2019i \na\u015fmayacakt\u0131r.  \n\u00d6zel  olarak  mobilyaya  monte  edilmek  \u00fczere  imal  edilmi\u015f  ve  kendi  satndartlar\u0131na  uygun \ncihazlar,  \u00f6rne\u011fin  radyolar,  televizyon  al\u0131c\u0131lar\u0131,  so\u011futucular  ve  laboratuvar  tablolar\u0131  bu \nmaddenin \u015fartlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. \n122b - Donan\u0131m se\u00e7imi \nMobilyada  kullan\u0131lacak  elektrik  donan\u0131m\u0131  ve  par\u00e7alar\u0131  \u00e7evre  \u015fartlar\u0131,  \u00f6zel  mekanik \nzorlanmalar ve yang\u0131n tehlikesi dikkate al\u0131narak se\u00e7ilir ve tesis edilir. \n1-   Binan\u0131n sabit tesisat\u0131 ile mobilya tesisat\u0131n\u0131n birle\u015ftirilmesi sabit ba\u011flant\u0131 ile veya fi\u015f priz ile \nyap\u0131labilir. \n2-   Hatlar\u0131n se\u00e7imi \nMobilyalar\u0131 elektrik tesisat\u0131na ba\u011flayan hatlar: \n- \n- \n- \nolacakt\u0131r. \nE\u011fer sabit ba\u011flant\u0131 yap\u0131l\u0131yor ise b\u00fck\u00fclmez kablo, \nKau\u00e7uk yal\u0131t\u0131ml\u0131 b\u00fck\u00fclgen kablo veya kordon yahut \nE\u011fer fi\u015f priz sistemi ile ba\u011flan\u0131yor ise PVC yal\u0131t\u0131ml\u0131 b\u00fck\u00fclgen kablo veya kordon  \nMobilya i\u00e7inde hareket etkisine maruz kalan her hangi bir hat b\u00fck\u00fclgen kablo ya da kordon \nolacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f369\n3- \u0130letken kesitleri \n\u0130letkenler en az 1,5 mm2 bak\u0131r iletken olacakt\u0131r. \nBoyu 10 m\u2019yi ge\u00e7memek ve priz beslememek kayd\u0131 ile iletken kesiti 0,75 mm2 olabilir. \n4- Hatlar\u0131n d\u00f6\u015fenmesi \nKablo  ve  kordonlar  hasara  kar\u015f\u0131  uygun  \u015fekilde  korunmu\u015f  olmal\u0131d\u0131r.  Hatlar  mobilyaya \nsa\u011flam  \u015fekilde  ba\u011flanacak  yahut  kablo  kanal\u0131na,  boruya,  ya  da  mobilyan\u0131n  imali  s\u0131ras\u0131nda \nhaz\u0131rlanm\u0131\u015f bir kanala yerle\u015ftirilecektir. \n5-   Aksesuarlar IEC 670\u2019e uyan buat (duvar kutular\u0131) \u015fartlar\u0131na uyacakt\u0131r. \nY\u00fcksek mekanik dayan\u0131m, \nAksesuarlarda mobilyaya tespit edilebilme, \nIEC 695-2-1\/1 e g\u00f6re termik diren\u00e7, \nKat\u0131 yabanc\u0131 cisimlere kar\u015f\u0131 IP3X koruma s\u0131n\u0131f\u0131, \n- \n- \n- \n- \n\u00f6zellikleri aranacakt\u0131r. \n6-   Ayd\u0131nlatma armat\u00fcrleri ve di\u011fer cihazlar Madde 122-b-7\u2019ye g\u00f6re se\u00e7ilip monte edilecektir. \n7-   Armat\u00fcr k\u0131l\u0131f\u0131nda veya di\u011fer cihazlarda s\u0131cakl\u0131k  \nNormal \u015fartlarda 900 C ve \nHata halinde 1150 C\u2019\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r.  \n- \n- \nBundan ba\u015fka imalat\u00e7\u0131n\u0131n armat\u00fcr\u00fcn tespit konumu ve kolay tutu\u015fan k\u0131s\u0131mlara olan emniyet \nmesafesi hakk\u0131nda verdi\u011fi talimatlara uyulacakt\u0131r. \n8-   Armat\u00fcr\u00fcn  yap\u0131l\u0131\u015f\u0131,  daha  y\u00fcksek  g\u00fc\u00e7l\u00fc  bir  lamban\u0131n  tak\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131  \u00f6nlemiyorsa,  izin  verilen  en \nb\u00fcy\u00fck lamba g\u00fcc\u00fc mobilyadaki ayd\u0131nlatma armat\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcne veya alt\u0131na i\u015faretlenmelidir. \n9-  Kapal\u0131  bir  alanda  elektrikli  cihazlar  \u0131s\u0131  \u00fcretimine  yol  a\u00e7\u0131yor  ise,  alan  kap\u0131s\u0131na  konan  bir \nanahtarla kap\u0131 kapal\u0131 iken cihazlar\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 olmas\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \nMadde 123- Hareket edebilen ara\u00e7 tipi birimler veya ta\u015f\u0131nabilir birimler  \n123a - Genel  \nBu  maddenin  \u015fartlar\u0131,  hareket  edebilen  ara\u00e7  tipi  birimlere  veya  ta\u015f\u0131nabilen  birimlere \nuygulan\u0131r. \nBurada  birim  terimi  i\u00e7inde  elektrik  tesisat\u0131  bulunan  ara\u00e7  ve\/veya  ara\u00e7la  \u00e7ekilir  yahut \nta\u015f\u0131nabilir  yap\u0131lar  i\u00e7in  kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Birimler  ayn\u0131  zamanda  bir  \u015fase  \u00fczerine  konmu\u015f \nkonteyner  ya  da  kabinleri  de  kapsar.  \u00d6rnek  olarak  sa\u011fl\u0131k  servisleri,  yay\u0131n,  tan\u0131t\u0131m,  itfaiye \nara\u00e7lar\u0131, at\u00f6lyeler g\u00f6sterilebilir. \nElektrik \u00fcretim birimlerine, \nBu maddenin \u015fartlar\u0131  \n- \n-  Marinalar ve yatlara, \n- \nHareketli makinalara, \n- \nKaravanlara, \n- \nElektrikli ara\u00e7lar\u0131n tahrik donan\u0131mlar\u0131na, \nuygulanmaz.  \n123b - Besleme \n1-      Her hangi bir birim i\u00e7inde TN-C sistem uygulanmayacakt\u0131r. \n2-      Besleme i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemler kullan\u0131labilir. \n(i)      K\u00fc\u00e7\u00fck gerilim generat\u00f6r\u00fc ile (\u015eekil 10 ve 11) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f370\n(ii)   Koruma \u00f6nlemlerinin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sabit bir tesisata ba\u011flanmak suretiyle (\u015eekil 12 ve 13) \n(iii)  Sabit tesisattan basit ay\u0131rma sa\u011flayarak (\u015eekil 14, 15 ve 16) \n(iv)  Sabit tesisattan ay\u0131rma sa\u011flayarak (\u015eekil 17) \nNot 1: (i),(ii),(iii) hallerinde toprak elektrodu kullan\u0131labilir. \nNot 2: \u015eekil 14\u2019de koruma maksad\u0131 i\u00e7in toprak elektrodu gerekli olabilir. \nBirim, (I),(ii),(iii),(iv) de verilen \u015fekillerde veya (i) \u015feklinin di\u011ferleri ile bir araya getirilmesi \nsuretiyle beslenebilir. \nBirim  yukar\u0131daki  d\u00f6rt  y\u00f6nteme  g\u00f6re  yahut  (i)  y\u00f6nteminin  di\u011ferleri  ile  birle\u015ftirilmesi \n\u015feklinde beslenebilir. \n3-   Eri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirme y\u00f6ntemi kabul edilmez. \n4-   SELV,  PELV,  ay\u0131rma  korumas\u0131  uygulanan  cihazlara  ait  prizler  hari\u00e7,  birim  d\u0131\u015f\u0131ndaki \ncihazlar\u0131  besleyen  prizler  \u00e7al\u0131\u015fma  ak\u0131m\u0131  30  mA\u2019i  a\u015fmayan  art\u0131k  ak\u0131m  anahtarlar\u0131  ile  ilave \nolarak korunacaklard\u0131r. \n5-  Beslemenin otomatik kesilmesi ile koruma \n(i)  Madde 122-b-2 (i)\u2019 ye g\u00f6re yap\u0131lan beslemede yaln\u0131z TN ve IT sistemlerine izin verilir \nve dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 beslemenin otomatik kesilmesi y\u00f6ntemi ve  \n-  TN sistemde Madde 122-c-5  \n- \nIT sistemde Madde 122-c-6  \nuygulan\u0131r. \n(ii)  Madde 122-b-2 (ii) ye g\u00f6re yap\u0131lan besleme halinde yaln\u0131zca TN ve TT sistemlere izin \nverilir.  Beslemenin  otomatik  kesilmesi  beyan  ak\u0131m\u0131  30  mA\u2019i  ge\u00e7meyen  art\u0131k  ak\u0131m \nanahtarlar\u0131  ile  sa\u011flan\u0131r.  Bu  y\u00f6ntem  iletken  olmayan  bir  kaporta  i\u00e7inde  (\u015eekil  13) \ntoprak ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan e\u015fpotansiyel ku\u015faklama bulunan birimlerde uygulanmaz. \n(iii)  Madde  122-b-2  (i)  den  (iv)\u2019e  kadar  b\u00fct\u00fcn  hallerde  besleme  kayna\u011f\u0131  ile  beslemenin \notomatik kesilmesini sa\u011flayan cihazlar aras\u0131nda kalan donan\u0131m s\u0131n\u0131f II donan\u0131m olacak \nveya e\u015fde\u011fer yal\u0131t\u0131ma sahip olacakt\u0131r. \n6-      Ana e\u015fpotansiyel ku\u015faklama \nBirimin  eri\u015filebilen  iletken  k\u0131s\u0131mlar\u0131,  \u015fase,  kaporta  vb.  ana  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklamaya  ve \nbirim i\u00e7indeki TT, IT yahut TN sistemin koruma hatt\u0131na ba\u011flanacakt\u0131r. \nAna e\u015fpotansiyel ku\u015faklama iletkeni ince \u00e7ok telli iletken olacakt\u0131r. \n7-    Madde  122-b-2  (i)  veya  (iii)  g\u00f6re  beslenmi\u015f,  iletken  kaportal\u0131  birimde  TN  sistem \nuyguland\u0131\u011f\u0131nda  kaporta  n\u00f6tr  noktas\u0131na  ba\u011flanacakt\u0131r.  N\u00f6tr  yoksa  bir  faz  hatt\u0131na \nba\u011flanacakt\u0131r.(\u015eekil 10, 11 ve 16\u2019ya bak\u0131n\u0131z.) \nTN  sistem  uyguland\u0131\u011f\u0131nda,  iletken  kaporta  yoksa  birim  i\u00e7indeki  iletken  k\u0131s\u0131mlar  koruma \niletkeni ile n\u00f6tr noktas\u0131na, e\u011fer n\u00f6tr noktas\u0131 yoksa bir faz iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r. \n8-  \nIT sistemde iletken k\u0131s\u0131mlar\u0131n iletken kaportaya ba\u011flanmas\u0131 zorunludur. \n\u0130letken kaporta yoksa bu gibi par\u00e7alar bir koruma hatt\u0131 ile birbirine ba\u011flan\u0131r. \nIT sistem a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde beslenir: \n(i)  Yal\u0131t\u0131m  kontrol  cihaz\u0131  ile  birlikte  yal\u0131t\u0131m  transformat\u00f6r\u00fc  veya  k\u00fc\u00e7\u00fck  gerilim \ngenerat\u00f6r\u00fc ile. \n(ii)  A\u015fa\u011f\u0131daki \u015fartlar\u0131 sa\u011flayan basit bir ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fc ile; \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f371\n- \n- \nToprak  elektrodu  olsun  veya  olmas\u0131n,  kaporta  ile  faz  iletkenleri  aras\u0131nda \nolu\u015fabilecek ilk hata halinde devreyi kesen bir yal\u0131t\u0131m kontrol cihaz\u0131 varsa (\u015eekil \n15\u2019bak\u0131n\u0131z), \nAy\u0131rma  transformat\u00f6r\u00fcnde  olu\u015facak  bir  hataya  kar\u015f\u0131  toprak  elektrodu  ve  art\u0131k \nak\u0131m anahtar\u0131 tesis edilmi\u015f ise (\u015eekil 14\u2019e bak\u0131n\u0131z).Birim d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lan her \ndonan\u0131m,  faaliyet  ak\u0131m\u0131  30  mA\u2019i  a\u015fmayan  ayr\u0131  bir  art\u0131k  ak\u0131m  anahta\u0131  ile \nkorunacakt\u0131r. \n9-   Madde 122-b-2 (i) veya (iii) ye g\u00f6re besleme yap\u0131lan hallerde bir gerilimli hatt\u0131n  g\u00f6vdeye \nba\u011flanmas\u0131 halinde bu hatt\u0131n \u00fczerinde a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihazlar\u0131 bulunmayacakt\u0131r. \n123c - Donan\u0131m se\u00e7imi \n1-   Birimdeki  besleme  sisteminin  tipini  a\u00e7\u0131k  bir  ifade  ile  g\u00f6steren  bir  levha  kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \ng\u00f6rebilece\u011fi bir yere as\u0131lacakt\u0131r. \n2-   Birimi kayna\u011fa ba\u011flayan hat en az 2,5 mm2 kesitte bak\u0131r iletken olacakt\u0131r. \nBa\u011flant\u0131 hatt\u0131, b\u00fck\u00fclgen  \u00e7ok telli, a\u011f\u0131r \u015fart kablosu tipinden iletkenlerle yap\u0131lacak ve kablo \nk\u0131l\u0131f\u0131 birim g\u00f6vdesine s\u0131k\u0131ca tespit edilecektir. Kablo birime yal\u0131tkan rakorlarla girecektir. \n3-   Birim i\u00e7i ba\u011flant\u0131larda  \n- \n- \nPVC yal\u0131t\u0131ml\u0131 tek damarl\u0131 iletken veya boru i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler kullan\u0131l\u0131r. \nE\u011fer  keskin  kenarlar  yada  s\u00fcrt\u00fcnme  gibi  mekanik  hasara  kar\u015f\u0131  koruyucu  \u00f6nlemler \nal\u0131nm\u0131\u015f ise PVC yal\u0131tkan k\u0131l\u0131fl\u0131 iletkenler kullan\u0131l\u0131r. \nBu madde \u015fartlar\u0131 haberle\u015fme tekni\u011fi cihazlar\u0131na uygulanmaz. \n4-   Fi\u015f ve prizler TS\u2019ye uygun olacakt\u0131r. \nBirimi besleme tesisat\u0131na ba\u011flayan ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 IEC 60309-2 \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ve \n- \n- \nFi\u015fin yal\u0131tkan malzemeden mahfazas\u0131 olacakt\u0131r. \nD\u0131\u015far\u0131da  tesis  edilmi\u015f  fi\u015f  ve  prizler  IP44\u2019den  d\u00fc\u015f\u00fck  olmayan  koruma  s\u0131n\u0131f\u0131ndan \nolacakt\u0131r. \nAyg\u0131tlar\u0131n giri\u015fleri ve mahfazalar\u0131 en az IP55 koruma s\u0131n\u0131f\u0131ndan olacakt\u0131r. \nFi\u015f k\u0131sm\u0131 birim \u00fczerinde olacakt\u0131r. \n- \n- \n5-      Birim d\u0131\u015f\u0131nda bulunan prizler en az IP54 koruma s\u0131n\u0131f\u0131ndan olacakt\u0131r.   \nMadde 124-  Marinalar ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6zel gezi tekneleri \n124a - Kapsam \n1-   Bu maddenin kurallar\u0131  \n-  Marinalarda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6zel gezi teknelerine ba\u011flant\u0131 sa\u011flanan elektrik tesisat\u0131na, \n-  K\u0131y\u0131 enerji sistemlerinden beslenen k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6zel gezi teknelerindeki tesisata uygulan\u0131r.  \nNot  :    Bu  gibi  tesisat  korozyon  tehlikesi,  yap\u0131n\u0131n  hareket  etmesi,  mekanik  hasarlar  ve \ntoprakla  v\u00fccut  aras\u0131ndaki  dokunma  direncinin  azalmas\u0131  ile  artan    elektrik  \u00e7arpmas\u0131 \ntehlikesi ile belirginle\u015fir. \nBurada  yaln\u0131zca  k\u00fc\u00e7\u00fck  \u00f6zel  gezi  teknelerinde  elektrik  \u00e7arpmas\u0131  tehlikesi  ile  ilgili  gerekler \nbildirilmi\u015f olup tesisat\u0131n di\u011fer yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda ilgili standartlara bak\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n2-      K\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6zel gezi tekneleri bu y\u00f6netmelikte, spor ve e\u011flence i\u00e7in kullan\u0131lan, boyu 20 m\u2019yi ve \ndeplasman hacm\u0131 15 m3 \u00fc ge\u00e7meyen tekneleri  tarif etmektedir. A\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6\u00fcmlerde k\u00fc\u00e7\u00fck \n\u00f6zel gezi tekneleri yaln\u0131zca gezi teknesi olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n3-  Marina birden \u00e7ok gezi teknesinin ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 veya demirledi\u011fi r\u0131ht\u0131m, mendirek, iskele yahut \ny\u00fczer dubalard\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f372\n124b - Genel \nGezi  teknelerindeki  tesisat    ve  bununla  ilgili  olarak  marinalardaki  tesisat  ve  donan\u0131mlar \nelektrik  \u00e7arpmas\u0131,  yang\u0131n  ve  patlama  tehlikesini  azaltacak  \u015fekilde  se\u00e7ilecek  ve  monte \nedilecektir. \n1-Gerilim  \nGezi teknelerinde kullan\u0131lacak besleme gerilimi tek faz, 230 V \u2018u a\u015fmayacakt\u0131r. \n2-D\u0131\u015f etkiler \nGezi teknelerindeki donan\u0131m, IP55 koruma s\u0131n\u0131f\u0131ndan olacak; veya ba\u015fka yollardan e\u015fde\u011fer \nkoruma sa\u011flanacakt\u0131r. \n124c  -  Do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131,  eri\u015fim  uzakl\u0131\u011f\u0131  d\u0131\u015f\u0131na  koymak  veya  engellerle  koruma \ny\u00f6ntemleri uygulanmayacakt\u0131r. \n1-  Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 marinalarda TN sistem kullan\u0131m\u0131 \n         TN  sistem  uyguland\u0131\u011f\u0131nda  yaln\u0131zca  TN-S  sistem  kullan\u0131lacakt\u0131r.  K\u0131y\u0131da  yal\u0131t\u0131m \ntransformat\u00f6r\u00fc bulunmamas\u0131 halinde art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 tesis edilecektir. \n2-  Gezi teknelerinde tamamlay\u0131c\u0131 ku\u015faklama \n         Gezi teknesinin eri\u015filebilen metal k\u0131s\u0131mlar\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklama iletkeni ile \nbirle\u015ftirilecek ve koruma iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r. \n         Ku\u015faklama iletkeni en az 4 mm2 kesitte b\u00fck\u00fclgen bak\u0131r iletken olacakt\u0131r. \n         Bu \u015fart do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 temel yal\u0131t\u0131m\u0131 olan metal k\u0131s\u0131mlara uygulanmaz. \n3-      Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131, iletken olmayan alanlarla koruma y\u00f6ntemi uygulanmaz. \n4- \nElektriksel ay\u0131rma y\u00f6nteminin uygulanmas\u0131 i\u00e7in IEC 742\u2019ye uygun yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6rleri \nkullan\u0131l\u0131r. \nNot : Teknede bulunan ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fc ile art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131l\u0131 \nkullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u015eekil 20 ve 21\u2019e bak\u0131n\u0131z. \n5-  Yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6rleri \n(i)  K\u0131y\u0131ya ba\u011flant\u0131da sahil yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fc kullan\u0131lmas\u0131.(\u015eekil 19) \ntransformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn  sekonder \nYal\u0131t\u0131m \nteknesi \nba\u011flanacakt\u0131r.  Gezi  teknesine  ait  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  sahildeki  koruma  hatt\u0131na \nba\u011flanmayacakt\u0131r. \ntaraf\u0131na  yaln\u0131zca  bir  adet  gezi \nYal\u0131t\u0131m  transformat\u00f6r\u00fcne  ba\u011fl\u0131  olan  a\u015fa\u011f\u0131daki  k\u0131s\u0131mlar  etkili  bir  \u015fekilde  ku\u015faklama \niletkenine ba\u011flanacakt\u0131r \n-  \n-  \n-  \nPrizlerin koruma kontaklar\u0131, \nDonan\u0131m\u0131n metal b\u00f6l\u00fcmleri, \nTeknenin  su  ile  temasda  olan  metal  par\u00e7alar\u0131.  E\u011fer  yap\u0131  s\u00fcreklili\u011fi  sa\u011flam\u0131yor \nise birden fazla noktada ba\u011flant\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \nNot : Yukar\u0131daki  \u015fart yal\u0131tkan malzeme \u00fczerindeki metal k\u0131s\u0131mlara veya di\u011fer metal \nk\u0131s\u0131mlardan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f metal par\u00e7alara uygulanmaz.  \n(ii)    Gezi teknesinedeki yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fc ile sahildeki besleme sistemine ba\u011flant\u0131 ve \nku\u015faklama. (\u015eekil 20) \nGezi  teknesindeki  ku\u015faklama  ile  sahildeki  besleme  sistemi  koruma  hatt\u0131  ile  ba\u011flant\u0131 \nyap\u0131lmayacakt\u0131r.  Yal\u0131t\u0131m  transformat\u00f6r\u00fcne  ba\u011fl\u0131  olan  a\u015fa\u011f\u0131daki  k\u0131s\u0131mlar  etkili  bir \n\u015fekilde ku\u015faklama iletkenine ba\u011flanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f373\n-  \n-  \n-  \nPrizlerin koruma kontaklar\u0131, \nDonan\u0131m\u0131n metal b\u00f6l\u00fcmleri, \nTeknenin su ile temasda olan metal par\u00e7alar\u0131. \n(iii)   Gezi teknesinedeki ku\u015faklamas\u0131z  yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fc ile sahildeki besleme \nsistemine ba\u011flant\u0131. (\u015eekil 21) \nGezi teknesindeki yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fc teknenin metal k\u0131s\u0131mlar\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 de\u011filse \ntransformat\u00f6r\u00fcn  her  bir  sekonder  sarg\u0131s\u0131na  yaln\u0131zca  bir  adet  priz  veya  cihaz \nba\u011flanabilir. \nNot : Transformat\u00f6rler birden \u00e7ok sekonder sarg\u0131l\u0131 olabilir. \n124d \u2013  \nMarinalar i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki hat sistemleri uygundur. \n          (i) \n         - Metal olmayan b\u00fck\u00fclgen borular yahut \n         -A\u011f\u0131r  \u015fartlar  i\u00e7in  galvanize  borular  i\u00e7inde  termoplastik  yahut  elastomerik  yal\u0131t\u0131ml\u0131   \nbak\u0131r iletkenler.  \n(ii)    PVC koruma k\u0131l\u0131fl\u0131 mineral yal\u0131t\u0131ml\u0131 kablolar. \n          (iii)  Z\u0131rhl\u0131 termoplastik  kablolar. \n          (iv)  \u00d6zellikleri yukar\u0131da s\u0131ralananlardan daha az olmayan di\u011fer kablolar. \n1-   Y\u00fczen tesisatlarda yahut mendirek tesislerinde \n- Hava hatlar\u0131, \n- Gerilebilen kablolar, \n- Aluminyum iletkenli kablolar, \nkullan\u0131lamaz. \n2-      Boru tesisatlar\u0131nda, rutubetin ak\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun a\u00e7\u0131kl\u0131lar yahut delikler olmal\u0131d\u0131r. \n124e - Marina da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 ve prizler \n1-  Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 ba\u011flama yerlerine olabildi\u011fince yak\u0131n tesis edilecektir. \n2-  Bina d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirilen da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 IP24 koruma s\u0131n\u0131f\u0131ndan olacak ve k\u0131l\u0131f korozyona \ndayan\u0131kl\u0131, mekanik hasara kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flayan tipten olacakt\u0131r. \nDa\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 ve prizler, y\u00fczen yap\u0131lara veya mendireklere tesis edildiklerinde, y\u00fcr\u00fcme \nyolunun  en  az  1  m  \u00fcst\u00fcnde  olmal\u0131d\u0131rlar.  Bu  mesafe  su  s\u0131\u00e7ramas\u0131na  kar\u015f\u0131  ilave  \u00f6nlemler \nal\u0131nmas\u0131 halinde 30 cm\u2019e kadar azalt\u0131labilir. \n3-  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  her  ba\u011flama  yeri  i\u00e7in  bir  adet  priz  sa\u011flamal\u0131d\u0131r.  Prizler  IEC  309-2 \n\u015fartlar\u0131n\u0131  sa\u011flamal\u0131  ve  koruma  iletlenine  ba\u011fl\u0131  olmal\u0131  ve  a\u015fa\u011f\u0131daki  karakteristiklere  sahip \nolmal\u0131d\u0131r. \n- \n- \n- \n- \nGerilim 250 V \nAk\u0131m    16 A \nKutup say\u0131s\u0131 2+ koruma hatt\u0131 konta\u011f\u0131 \nYap\u0131 IPX4 \n4-  Bir k\u0131l\u0131f i\u00e7inde en fazla alt\u0131 adet priz gruplanabilir. \nAyn\u0131  y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f  yolu  ya  da  mendirekte  bulunan  prizler  veya  priz  gruplar\u0131,  bir  yal\u0131t\u0131m \ntransformat\u00f6r\u00fcnden beslenmedik\u00e7e, ayn\u0131 fazdan beslenecektir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n\f374\n5-  Her priz grubu faaliyet ak\u0131m\u0131 30 mA\u2019den b\u00fcy\u00fck olmayan art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 ile (\u015eekil 18) \nyahut her priz bir yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fc ile (\u015eekil 19) yahut yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6r\u00fc ve art\u0131k \nak\u0131m anahtar\u0131ndan olu\u015fan bir d\u00fczenleme ile korunacakt\u0131r. (\u015eekiller 20 ve 21) \n6-  Her  priz,  nominal  ak\u0131m\u0131  en  \u00e7ok  16  A  olan  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  koruma  donan\u0131m\u0131  ile  ayr\u0131  ayr\u0131 \ndonat\u0131lacakt\u0131r. Besleme karakteristiklerine ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ift kutuplu kesme d\u00fczeni istenebilir. \n124f - Gezi teknesine ba\u011flant\u0131lar \n1-      Ba\u011flant\u0131 d\u00fczeni,  \nKoruma  iletkenine  ba\u011fl\u0131  bir  konta\u011f\u0131  bulunan  fi\u015f  veIEC  65  de  verilen  \u015fartlara  uygun  \u00fc\u00e7 \ndamarl\u0131  bir  kablodan.  (Gezi  teknesine  s\u00fcrekli  ba\u011fl\u0131  olabilir  veya  bir  konnekt\u00f6r  ile \nba\u011flan\u0131r.)meydana gelir. \n2-  Ba\u011flant\u0131 kablosu boyu 25 m\u2019yi a\u015fmayacak ve \u00fczerinde ekler bulunmayacakt\u0131r. \n3- \nTekneye ba\u011flant\u0131 bir cihaz veya konnekt\u00f6r ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bunlar Madde 124-e-3\u2019e uygun \nolmal\u0131  ve  kolayca  eri\u015filebilecek  bir  yere  konmal\u0131d\u0131r.  Ba\u011flant\u0131  kablosunun  teknede \nba\u011flanaca\u011f\u0131 yer; kablonun, teknenin hareketi ile hasarlanmayacak, tellere, zincirlere ve di\u011fer \nhareketli par\u00e7alara s\u00fcrt\u00fcnerek a\u015f\u0131nmayacak \u015fekilde se\u00e7ilmelidir. \nSahildeki  besleme  sisteminden  tekne  sistemine  veya  tersine  ge\u00e7i\u015flerde,  sistemlerin  paralel \nba\u011flanma imkan\u0131 olmayacakt\u0131r. \nMadde 125 \u2013 \u0130leti\u015fim tesisleri ve di\u011fer tesisler \n125a \u2013  \n         \u0130leti\u015fim tesislerine ait hatlar\u0131n \u00e7ekimi ve d\u00f6\u015fenmesi bu y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. \nDi\u011fer  hususlar  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131daki  maddelerde  bildirilen  y\u00f6netmelik,  standart  ve  \u015fartnamelere \nuyulur.  \n125b \u2013  \nBina  i\u00e7i  telefon  tesisleri  T\u00fcrk  Telekom  A.\u015e.  taraf\u0131ndan  haz\u0131rlanan  ve  onaylanan  \u201cBina  \u0130\u00e7i \nTelefon Tesisat\u0131 (Ankastre ) \u015eartnamesi\u201d ne uygun olacakt\u0131r. \n125c \u2013  \nYang\u0131n  ihbar  ve  alarm  tesisleri  \u201cBinalar\u0131n  Yang\u0131ndan  Korunmas\u0131  Hakk\u0131nda  Y\u00f6netmelik\u201d \n\u015fartlar\u0131na uygun olacat\u0131r. \n125d \u2013  \nDi\u011fer tesisler TS, EN, IEC standartlar\u0131n\u0131n ilgili h\u00fck\u00fcmlerine uygun olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f375\nB\u00d6L\u00dcM 17 \nSon H\u00fck\u00fcmler \nMadde 126 - Y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler \n04.11.1984  ve  18565  say\u0131l\u0131  Resmi  Gazetede  yay\u0131nlanm\u0131\u015f  olan  \u201cElektrik  \u0130\u00e7  Tesisleri \nY\u00f6netmeli\u011fi  ile  a\u015fa\u011f\u0131daki  listede  tarih  ve  say\u0131lar\u0131  verilen  Resmi  Gazetelerde  yay\u0131nlanm\u0131\u015f \nolan  Elektrik  \u0130\u00e7  Tesisleri  Y\u00f6netmeli\u011finin  Baz\u0131  Maddelerinin  De\u011fi\u015ftirilmesine  Dair \nY\u00f6netmelikler y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n04.04.1986 tarih ve 19068 say\u0131 \n30.11.1995 tarih ve 22479 say\u0131 \n25.10.1996 tarih ve 27987 say\u0131 \n12.07.1998 tarih ve 23400 say\u0131 \n08.12.2000 tarih ve 24254 say\u0131 \n16.06.2004 tarih ve 25494 say\u0131 \nMadde 127 \u2013Y\u00fcr\u00fcrl\u00fck \nBu Y\u00f6netmelik Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer. \nMadde 128 \u2013 Y\u00fcr\u00fctme \nBu Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \nEkler: Ek-A\u2019dan Ek-G\u2019ye  kadard\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f376\nEK A \nAKIM TA\u015eIMA KAPAS\u0130TELER\u0130 \nA.1 Giri\u015f \nAma\u00e7,  iletkene  ve  yal\u0131tkana,  normal  \u00e7al\u0131\u015fma  \u015fartlar\u0131  esnas\u0131ndaki  belli  periyotlarda  \u00e7ekilen \nak\u0131m\u0131n \u0131s\u0131 etkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak tatmink\u00e2r bir \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6mr\u00fc sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. \n\u0130lave  olarak  kablo  kesitlerinin  se\u00e7imini  etkileyen,  elektrik  \u00e7arpmas\u0131na  kar\u015f\u0131  \u00f6nlemler  \u0131s\u0131 \netkisine  kar\u015f\u0131  korunma,  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131ma  kar\u015f\u0131  koruma,  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  ve  cihazlar\u0131n  kablo \nba\u011flant\u0131 klemenslerindeki \u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmalar\u0131 gibi, di\u011fer fakt\u00f6rler de bulunmaktad\u0131r. \nBu ek nominal gerilimi 1 kV a.a. veya 1,5 kV d.a. a\u015fmayan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler ve z\u0131rhs\u0131z \nkablolar i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131r. Bu ek tek fazl\u0131 z\u0131rhl\u0131 kablolar i\u00e7in uygulanmaz. \nNot  1:  Z\u0131rhl\u0131  tek  fazl\u0131  kablolar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131  halinde  kabul  edilebilir  bir  zay\u0131flatma \nfakt\u00f6r\u00fcne  ihtiya\u00e7  vard\u0131r.  Kablo  firmas\u0131na  dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.    Z\u0131rhs\u0131z tek  fazl\u0131  kablolar\u0131n metal \nkanallarda d\u00f6\u015fenmesi halinde ayn\u0131 y\u00f6ntem uygulanmal\u0131d\u0131r. \nNot 2:  A.2 den A.13\u2019 e kadar olan tablolar, IEC 60228 deki diren\u00e7 de\u011ferleri ile IEC 60502 \ndeki  boyutlar  kullan\u0131larak  IEC  60287  de  verilen  metotlara  g\u00f6re  \u00fcretilen  z\u0131rhs\u0131z  kablolara \nuygundur. Kablo yap\u0131s\u0131ndaki olas\u0131 de\u011fi\u015fimler(\u00f6rne\u011fin iletkenin \u015fekli) ve \u00fcretim toleranslar\u0131, \nher  iletken  tipi  i\u00e7in  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitelerinde  ve  boyutlarda  k\u00fc\u00e7\u00fck  sapmalar  do\u011furur. \nVerilen  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasiteleri,  bu  olas\u0131  sapmalar\u0131  dikkate  alacak  \u015fekilde  se\u00e7ilmi\u015f  olup \nde\u011ferlerin iletken kesitleri \u00fczerine ta\u015f\u0131nmas\u0131 ile k\u0131r\u0131ks\u0131z, yumu\u015fak gidi\u015fli bir e\u011fri elde edilir.      \nNot  3:  25  mm2  veya  daha  b\u00fcy\u00fck  kesitli  \u00e7ok  damarl\u0131  kablolarda  daire  veya  sekt\u00f6r  kesitli \niletkene izin verilir. Listelenen de\u011ferler sekt\u00f6r kesitli iletkenlerin boyutlar\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \nA.2 \u00c7evre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \na-   Bu ekte verilen ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7evre s\u0131cakl\u0131klar\u0131na g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015ftir. \n- \n- \nHavada, d\u00f6\u015feme \u015fekline bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler ve kablolar: 300 C; \nTopra\u011fa direkt g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f veya toprakta kanal i\u00e7indeki kablolar: 200 C. \nb-      Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenin  veya  kablonun  d\u00f6\u015fendi\u011fi  yerdeki  \u00e7evre  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131,  referans  \u00e7evre \ns\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan fark ederse A.14 ve A.15 de verilen d\u00fczeltme fakt\u00f6rleri A.2 den A.13\u2019 e kadar \nolan tablolarda verilen ak\u0131m de\u011ferlerine uygulan\u0131r. Toprak s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u0131lda birka\u00e7 hafta 250 \nC  \u2018\u0131 \n  a\u015ft\u0131\u011f\u0131  yerlerde,  topra\u011fa  direkt  g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f  kablolar  i\u00e7in  zay\u0131flatma  fakt\u00f6r\u00fc \nkullan\u0131lmas\u0131na ihtiya\u00e7 yoktur. \nc-     Tablo A.14 ve A.15 de verilen fakt\u00f6rler, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131n\u0131 veya di\u011fer k\u0131z\u0131l\u00f6tesi \u0131\u015f\u0131nlar sebebi ile \nmeydana gelecek art\u0131mlar\u0131 dikkate almaz. Bu \u00e7e\u015fit \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n etkisindeki yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler \nve kablolar i\u00e7in ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri IEC 60287\u2019de belirlenen metotlarla bulunur. \nA.3 Topra\u011f\u0131n termik direnci \nBu  ekte  topraktaki  kablolar  i\u00e7in  listelenen  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasiteleri,  2,5  K.m\/W  toprak \ntermik direnci i\u00e7in verilmi\u015ftir. Bu de\u011fer, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 kapsayacak \u015fekilde, co\u011frafi yerin ve \ntoprak direncinin belirli olmad\u0131\u011f\u0131 hallerde, \u00f6nlem almak i\u00e7in zorunlu kabul edilmi\u015ftir. \nEtkili  toprak  direncinin  2,5  K.m\/W  de\u011ferinden  y\u00fcksek  oldu\u011fu  yerlerde,  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma \nkapasitesinde uygun bir azaltma yap\u0131lmal\u0131d\u0131r ya da kablo etraf\u0131ndaki toprak daha uygun bir \nmalzeme  ile  de\u011fi\u015ftirilmelidir.  Bu  durumlarla  genellikle  \u00e7ok  kuru  toprak  \u015fartlar\u0131nda \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f377\nkar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. Toprak termik diren\u00e7lerinin 2,5 K.m\/W de\u011ferinden farkl\u0131 de\u011ferleri i\u00e7in d\u00fczeltme \nfakt\u00f6rleri Tablo A.15 de verilmi\u015ftir. \nNot: Bu ekte topraktaki kablolar i\u00e7in verilen ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri, yaln\u0131zca bina i\u00e7inde \nveya  \u00e7evresindeki  kablolar  i\u00e7indir.  Di\u011fer  tesisler  i\u00e7in  IEC  60287  de  verilen  metotlar \nkullan\u0131lmal\u0131 ya da bu de\u011ferler kablo imalat\u00e7\u0131s\u0131ndan al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nA.4 Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletken veya kablo gruplar\u0131 \na-      Tablo A.1 de bildirilen A-D tipi tesis \u015fekilleri. \nA.2  den  A.7  ye  kadar  olan  tablolarda  verilen  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasiteleri,  a\u015fa\u011f\u0131daki  say\u0131da \niletkenden meydana gelen tek devreler i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \n- \n- \n     \u0130ki yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletken veya iki tek damarl\u0131 kablo yahut bir adet iki damarl\u0131 kablo; \n\u00dc\u00e7 yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletken veya \u00fc\u00e7 tek damarl\u0131 kablo yahut bir adet \u00fc\u00e7 damarl\u0131 kablo. \nAyn\u0131  grupta  daha  fazla  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletken  veya  kablo  tesis  edilmesi  halinde  tablolar  A.17, \nA.18,A.19 da bildirilen zay\u0131flatma fakt\u00f6rleri uygulanacakt\u0131r. \nNot:  Grup  zay\u0131flatma  fakt\u00f6r\u00fc,  b\u00fct\u00fcn  gerilim  ta\u015f\u0131yan  iletkenlerin  %  100  y\u00fckle  uzun  s\u00fcre \n\u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 esas\u0131na g\u00f6re hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Tesisin i\u015fletme \u015fartlar\u0131na g\u00f6re y\u00fck\u00fcn % 100\u2019 den az \noldu\u011fu hallerde, grup zay\u0131flatma katsay\u0131s\u0131 daha b\u00fcy\u00fck olabilir. \n b-    Tablo A. 1 de bildirilen E ve F tipi tesis \u015fekilleri. \nA.8  den  A.13\u2019e  kadar  olan  tablolarda  referans  tesisat  y\u00f6ntemleri  ile  ilgili  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma \nkapasiteleri verilmi\u015ftir. \nKablo  raflar\u0131  ve  benzer  d\u00fczenekler  \u00fczerindeki  tek  devre  ve  grup  tesisatlar  i\u00e7in  A.8  den \nA.13\u2019e  kadar  olan tablolarda  a\u00e7\u0131k  hava  \u015fartlar\u0131  i\u00e7in  bildirilen  kapasiteler,  A.20  ve  A.21  de \nbulunan tesis ve grup fakt\u00f6rleri ile \u00e7arp\u0131larak kullan\u0131l\u0131r. \nA.4-a ve A.4-b i\u00e7in notlar:   \nNot  1:  Grup  zay\u0131flatma  fakt\u00f6rleri  iletken  b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri,  kablo  tipleri  ve  tesisat  \u015fartlar\u0131 \ndikkate  al\u0131narak  ortalama  bir  de\u011fer  olarak  hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.  Her  tablonun  alt\u0131ndaki  notlara \ndikkat edilmelidir. Baz\u0131 durumlarda daha hassas hesaplar istenebilir. \nNot  2:  Grup  zay\u0131flatma  fakt\u00f6rleri,  grubun  benzer,  e\u015f  y\u00fckl\u00fc  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenler  veya \nkablolardan  olu\u015ftu\u011fu  esas\u0131na  g\u00f6re  hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.  Grubun  \u00e7e\u015fitli  b\u00fcy\u00fckl\u00fckte  kablo  veya \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenden olu\u015fmas\u0131 halinde k\u00fc\u00e7\u00fck olanlar\u0131n y\u00fck\u00fcne dikkat edilmelidir. \nA. 5 Farkl\u0131 kesitleri olan gruplar        \nListelenen  grup  zay\u0131flatma  fakt\u00f6rleri,  grubun  benzer,  e\u015f  y\u00fckl\u00fc  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenler  veya \nkablolardan olu\u015fmas\u0131 haline uygulanabilir. Farkl\u0131 kesitte e\u015f y\u00fckl\u00fc yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenden yahut \nkablodan olu\u015fan gruplar i\u00e7in zay\u0131flatma fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn hesaplanmas\u0131, gruptaki toplam adede ve \nlistelenemezler;  fakat  her  grup  i\u00e7in \nkesitlerin  kar\u0131\u015f\u0131m\u0131na  dayan\u0131r.  B\u00f6yle  fakt\u00f6rler \nhesaplanmal\u0131d\u0131r. Bu tip fakt\u00f6rlerin hesaplanmas\u0131 bu y\u00f6netmeli\u011fin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.  \nNot:  Bir  gruptaki  iletkenlerin  kesitleri,  birbirini  takip  eden  \u00fc\u00e7  kesitten  daha  fazla  kesite \nyay\u0131l\u0131yor ise, farkl\u0131 kesitlerden olu\u015fan grup olarak kabul edilir. Gruptaki iletkenlerin kesitleri \nbirbirini  takip  eden  \u00fc\u00e7 kesitten  daha  fazla  kesit  ta\u015f\u0131m\u0131yor  ve  b\u00fct\u00fcn  kablolar\u0131n  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma \nkapasiteleri  ayn\u0131  en  b\u00fcy\u00fck  izin  verilen  iletken  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na  g\u00f6re  belirlenmi\u015fse,  e\u015f  kablolar \ngrubu olarak i\u015flem g\u00f6r\u00fcr.    \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f378\na-      Boru i\u00e7indeki, kablo kanallar\u0131ndaki gruplar  \nKablo  kanal\u0131  yahut  boru  i\u00e7inde  farkl\u0131  kesitli  kablo  gruplar\u0131  i\u00e7in  grup  zay\u0131flatma  fakt\u00f6r\u00fc, \nemniyetli tarafta olmak \u00fczere   F=1\/\uf0d6n dir.  \nBurada  \nF:  grup zay\u0131flatma fakt\u00f6r\u00fc \nn:  gruptaki kablolar\u0131n veya yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenlerin say\u0131s\u0131d\u0131r. \nBu  e\u015fitlikle  elde  edilen  zay\u0131flatma  fakt\u00f6r\u00fc,  k\u00fc\u00e7\u00fck  kesitlerin  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fcklenmesi  tehlikesini \nazalt\u0131r;  fakat  b\u00fcy\u00fck  kesitlerden  yararlanmay\u0131  da  azaltabilir.  Bu  sak\u0131ncadan  ka\u00e7\u0131nmak  i\u00e7in \nb\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fck kesitli kablolar yahut yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler ayn\u0131 grupta kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \nBorular  i\u00e7inde  farkl\u0131  kesitli  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenler  veya  kablolarla  olu\u015fturulan  gruplar\u0131n \nzay\u0131flatma fakt\u00f6rleri i\u00e7in daha hassas hesaplama metotlar\u0131 kullan\u0131labilir. \nb-      Kablo raflar\u0131ndaki gruplar  \nFarkl\u0131  kesitli  kablolar  ya  da  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenlerden  olu\u015fan  gruplarda,  k\u00fc\u00e7\u00fck  kesitlerin \ny\u00fcklenme  durumuna  dikkat  edilmelidir.  Farkl\u0131  kesitli  iletkenler  i\u00e7in  \u00f6zel  hesap  metodu \nkullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nA.5-a da verilen hesap metodu ile elde edilen zay\u0131flatma fakt\u00f6r\u00fc emniyetli tarafta bir de\u011fer \nverecektir.  \nA. 6  Tesisat y\u00f6ntemleri   \na-      Referans y\u00f6ntemler \nReferans y\u00f6ntem, ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesinin deney veya hesap yolu ile belirlendi\u011fi tesisat \ny\u00f6ntemleridir. \nReferans  y\u00f6ntem  A1:  Tablo  10  s\u0131ra  1  (termik  yal\u0131t\u0131ml\u0131  duvarda,  boru  i\u00e7inde  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletken) ve A2 Tablo 10 s\u0131ra 2 (termik yal\u0131t\u0131ml\u0131 duvarda, boru i\u00e7inde \u00e7ok damarl\u0131 kablo)  \nDuvar,  hava  \u015fartlar\u0131na  dayan\u0131kl\u0131  bir  d\u0131\u015f  kaplama,  termik  yal\u0131t\u0131m  ve  i\u00e7  tarafta  termik \niletkenli\u011fi  10  W\/m2.K  olan  a\u011fa\u00e7  veya  a\u011fa\u00e7  benzeri  malzemeden  olu\u015fmaktad\u0131r.  Boru  i\u00e7 \ntaraftaki  kaplamaya  oldu\u011funca  yak\u0131n  tespit  edilmi\u015ftir;  fakat  i\u00e7  kaplamaya  temas\u0131  zorunlu \nde\u011fildir. \u0130letkenlerden gelen \u0131s\u0131 yaln\u0131zca i\u00e7 kaplama yolu ile da\u011f\u0131lmaktad\u0131r. Boru metal veya \nplastik olabilir. \nReferans  y\u00f6ntem  B1:  Tablo  10  s\u0131ra  4  (ah\u015fap  duvar  \u00fczerinde,  boru  i\u00e7inde  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler) ve B2 Tablo 10 s\u0131ra 5 (ah\u015fap duvar \u00fczerinde, boru i\u00e7inde \u00e7ok damarl\u0131 kablo) \nBoru, boru \u00e7ap\u0131n\u0131n 0,3 \u2018\u00fcnden daha az bir ara mesafe ile ah\u015fap duvara tespit edilmi\u015ftir. Boru \nmetal veya plastik olabilir. Borunun ta\u015f duvara tespit edilmi\u015f olmas\u0131 halinde kablonun veya \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenin ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi daha b\u00fcy\u00fck olabilir.  \nReferans y\u00f6ntem C: Tablo 10 s\u0131ra 20 ( ah\u015fap duvar \u00fczerinde tek veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo) \nKablo,  kablo  \u00e7ap\u0131n\u0131n  0,3\u2018\u00fcnden  daha  az  bir  ara  mesafe  ile  ah\u015fap  duvara  tespit  edilmi\u015ftir. \nKablonun ta\u015f duvara tespit edilmi\u015f olmas\u0131 veya duvara g\u00f6m\u00fclmesi halinde, kablonun ak\u0131m \nta\u015f\u0131ma kapasitesi daha b\u00fcy\u00fck olabilir.  \nNot  :  \u201cTa\u015f  duvar\u201d  terimi  tu\u011fla,  betonarme,  al\u00e7\u0131  ve  benzerleri  gibi,  termik  yal\u0131t\u0131m \nmalzemeleri d\u0131\u015f\u0131ndakileri kapsamaktad\u0131r. \nReferans y\u00f6ntem D: Tablo 10 s\u0131ra 70 (Toprak i\u00e7indeki kanalda \u00e7ok damarl\u0131 kablolar) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n\f379\nKablo, termik direnci 2,5 K.m\/W olan toprakla direkt temas halinde olan ve 0,7 m derinli\u011fe \ng\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f plastik, toprak malzeme veya metal kanallara \u00e7ekilmi\u015ftir. \nReferans y\u00f6ntem E, F ve G: Tablo 10 s\u0131ra 32 ve 33 (serbest havada tek veya \u00e7ok damarl\u0131 \nkablo)  \nKablo,  toplam  \u0131s\u0131  yay\u0131n\u0131m\u0131  engellenmeyecek  \u015fekilde  tespit  edilmi\u015ftir.  G\u00fcne\u015f  \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan \nveya  di\u011fer  kaynaklardan  do\u011fan  \u0131s\u0131nma  dikkate  al\u0131nacakt\u0131r.  Tabii  hava  sirk\u00fclasyonunun \nengellenmedi\u011fine  dikkat  edilecektir.  Pratik  olarak  kablo  ile  ilgili  y\u00fczey  aras\u0131nda,  \u00e7ok \ndamarl\u0131  kablolar  i\u00e7in  kablo  d\u0131\u015f  \u00e7ap\u0131n\u0131n  0,3\u2018\u00fc  kadar  yahut  tek  damarl\u0131  kablolar\u0131n  d\u0131\u015f  \u00e7ap\u0131 \nkadar bir aral\u0131k bulunmas\u0131, serbest hava \u015fartlar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli olan ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitelerinin \nkullan\u0131m\u0131na izin verir. \nb-      Di\u011fer y\u00f6ntemler  \nD\u00f6\u015feme  \u00fczerindeki  veya  tavan  alt\u0131ndaki  kablolar:  Bu  durum  referans  y\u00f6ntem  C  \u2018ye \nbenzer. Ancak tavandaki kablo i\u00e7in, tabii konveksiyondaki azalma sebebi ile kapasite duvar \nveya d\u00f6\u015feme de\u011ferlerinden biraz daha az olacakt\u0131r. \nKablo  tavas\u0131:  Kablo  tespitini  kolayla\u015ft\u0131rmak  i\u00e7in  muntazam  delikler  a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f  kablo  tavas\u0131. \nDelikli kablo tavas\u0131ndaki kablolar\u0131n kapasiteleri, tava taban\u0131n\u0131n %30\u2019unu kaplayan delikleri \nolan  tavalarda  elde  edilen  deney  sonu\u00e7lar\u0131ndan  bulunmu\u015ftur.  Delikler  tava  taban\u0131n\u0131n \n%30\u2019dan  az\u0131n\u0131  kaplarsa,  kablo  tavas\u0131  deliksiz  kabul  edilir.  Bu  referans  y\u00f6ntem  C\u2019  nin \nbenzeridir. \nKablo merdiveni: Bu yap\u0131, kablolar etraf\u0131nda hava ak\u0131\u015f\u0131na minimum diren\u00e7 g\u00f6sterir. Yani \nkablolar\u0131n alt\u0131ndaki metal iskelet, kenarlar aras\u0131nda kalan alan\u0131n\u0131n %10\u2019undan az yer kaplar. \nDestekler  ve  ask\u0131lar:  Kabloyu  boyunca  aral\u0131klarla  tutan  ve  kablo  etraf\u0131nda  tamam\u0131yla \nserbest hava ak\u0131\u015f\u0131na m\u00fcsaade eden kablo tespit d\u00fczenleridir. \nNot  1:  Listelenen  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasiteleri  ve  tesisat  metotlar\u0131  genel  olarak  sabit  elektrik \ntesisat\u0131nda  kullan\u0131l\u0131r.  Listelenmi\u015f  kapasiteler  %  100  y\u00fck  fakt\u00f6rl\u00fc,  s\u00fcrekli  \u00e7al\u0131\u015fma,  do\u011fru \nak\u0131m yahut 50-60 Hz frekansl\u0131 alternatif ak\u0131m i\u00e7indir. \nNot 2: Tablo A.1 tesisat referans y\u00f6ntemlerine g\u00f6re, listelenmi\u015f ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitelerinin \nreferans verildi\u011fi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tablodur.  \nNot  3:  Bilgisayar  destekli  tesisat  d\u00fczenleme  y\u00f6ntemlerin  kullan\u0131lmas\u0131na  uyum  sa\u011flamak \ni\u00e7in  A.2  den  A.13\u2019e  kadar  olan  tablolardaki  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasiteleri,  basit  bir  form\u00fcl  ile \niletken kesiti ile ili\u015fkilendirilebilir. Bu form\u00fcl ve ilgili katsay\u0131lar IEC 60364-5-52 Ek C de \nverilmi\u015ftir.   \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo A.1   Tesisat d\u00f6\u015feme y\u00f6ntemlerine g\u00f6re kullan\u0131lacak ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri listesi \n380\nTesisat\u0131n d\u00f6\u015fenme \u015fekli \nTek devre i\u00e7in ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \nPVC  yal\u0131t\u0131m \nXLPE\/EPR \nyal\u0131t\u0131m \nMineral \nyal\u0131t\u0131m \nOrtam \ns\u0131cakl\u0131k \nfakt\u00f6r\u00fc \nGrup \nzay\u0131flama \nfakt\u00f6r\u00fc \nDamar say\u0131s\u0131 \n2  \n3  \n3  \n4  \n2  \n5  \n3  \n6  \nA.  2 \nKol. 2 \nA. 4   \nKol. 2 \nA. 3    \nKol. 2 \nA. 5    \nKol. 2 \nA. 2 \nKol. 3 \nA. 4    \nKol. 3 \nA. 3   \nKol. 3 \nA. 5   \nKol. 3 \nA. 2 \nKol. 4 \nA. 4   \nKol. 4 \nA. 3   \nKol. 4 \nA. 5  \nKol. 4 \n1,2 ve 3 \n7  \n-  \n-  \n-  \n8  \nA. 14 \n9 \nA.  17 \nA. 14 \nA. 1 7 \nA. 14 \nA. 17 \n  A. 2  \nKol. 5 \nA. 4   \nKol. 5 \nA. 3    \nKol. 5 \nA. 5    \nKol. 5 \n-  \nA. 14 \nA. 17 \nA. 2 \nKol. 6 \nA. 4   \nKol. 6 \nA. 3   \nKol. 6 \nA.5    \nKol. 6 \nA. 14 \nA. 17 \n700 C k\u0131l\u0131f \nA. 6 \n1050 C k\u0131l\u0131f  \nA.7 \nA. 2  \nKol. 7 \nA. 4   \nKol. 7 \nA. 3  \nKol. 7 \nA. 5   \nKol. 7 \nA.15 \nA.19 \nBak\u0131r \nA.10 \nAluminyum \nA.11 \nBak\u0131r \nA. 12 \nAluminyum \nA. 13 \n70\u00b0 C K\u0131l\u0131f  \nA. 8 \n1050 C k\u0131l\u0131f   \nA.9 \nA.14 \nA.17 \n2  \nA1 \nA2 \nB1 \nB2 \nC \nD \nE \n1 \nIs\u0131l yal\u0131t\u0131ml\u0131 duvarda \nboru i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler \nIs\u0131l yal\u0131t\u0131ml\u0131 duvarda \nboru i\u00e7inde \u00e7ok damarl\u0131 \nkablo  \nAh\u015fap duvar \u00fczerinde \nboru i\u00e7inde yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \niletkenler \nAh\u015fap duvar \u00fczerinde \nboru i\u00e7inde \u00e7ok damarl\u0131 \nkablo \nAh\u015fap duvar \u00fczerinde \ntek damarl\u0131 veya \u00e7ok \ndamarl\u0131 kablo \nToprakta kanal i\u00e7inde \n\u00e7ok damarl\u0131 kablo \nSerbest havada \n\u00e7ok damarl\u0131 kablo \nDuvara uzakl\u0131k \nkablo \u00e7ap\u0131n\u0131n \n0,3\u2019\u00fcn az de\u011fil \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f381\n   Tek damar, havada \n    Kablolar temas halinde  \nF \nBak\u0131r    \nA. 10  \nBak\u0131r                \nA. 12            \n700 C      k\u0131l\u0131f  \nA. 8        \nA. 14 \nA. 17 \nDuvara olan mesafe bir kablo \n\u00e7ap\u0131ndan az de\u011fil \nAluminyum   \nA. 11 \nAluminyum               A. \n13 \n1050 C    \nK\u0131l\u0131f        \nA. 9 \n   Tek damar kablo \nHavada aral\u0131kl\u0131 \nG \nBak\u0131r                A. \n10 \nBak\u0131r                     A. \n12  \n700 C    K\u0131l\u0131f  \nA. 8           \nA. 14 \n-  \n En az bir kablo \u00e7ap\u0131 kadar \naral\u0131k \nAluminyum         \nA. 11 \nAluminyum            A. \n13 \n1050 C     \nK\u0131l\u0131f        \nA. 9 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n\f382\nTablo A.2  Tablo A.1deki tesisat \u015fekillerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri   \nPVC yal\u0131t\u0131ml\u0131 iki adet y\u00fckl\u00fc iletken Bak\u0131r veya Aluminyum \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 70 \u00b0C\/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C havada, 20 \u00b0C toprakta \n\u0130letkenin kesiti \nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi\nmm2 \nA1\nA2  \nB1\nB2\nC  \nD\n1  \nBak\u0131r  \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \nAluminyum \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \n2\n14,5 \n19,5 \n26 \n34 \n46 \n61 \n80 \n99 \n119 \n151 \n182 \n210 \n240 \n273 \n321 \n367 \n15 \n20 \n26 \n36 \n48 \n63 \n77 \n93 \n118 \n142 \n164 \n189 \n215 \n252 \n289 \n3  \n14 \n18,5 \n25 \n32 \n43 \n57 \n75 \n92 \n110 \n139 \n167 \n192 \n219 \n248 \n291 \n334 \n14,5 \n19,5 \n25 \n33 \n44 \n58 \n71 \n86 \n108 \n130 \n150 \n172 \n195 \n229 \n263 \n4\n17,5 \n24 \n32 \n41 \n57 \n76 \n101 \n125 \n151 \n192 \n232 \n269 \n- \n- \n- \n- \n5\n16,5 \n23 \n30 \n38 \n52 \n69 \n90 \n111 \n133 \n168 \n201 \n232 \n- \n- \n- \n- \n18,5 \n17,5 \n25 \n32 \n44 \n60 \n79 \n97 \n118 \n150 \n181 \n210 \n- \n- \n- \n- \n24 \n30 \n41 \n54 \n71 \n86 \n104 \n131 \n157 \n181 \n- \n- \n- \n- \n6  \n19,5 \n27 \n36 \n46 \n63 \n85 \n112 \n138 \n168 \n213 \n258 \n299 \n344 \n392 \n461 \n530 \n21 \n28 \n36 \n49 \n66 \n83 \n103 \n125 \n160 \n195 \n226 \n261 \n298 \n352 \n406 \n7\n22 \n29 \n38 \n47 \n63 \n81 \n104 \n125 \n148 \n183 \n216 \n246 \n278 \n312 \n361 \n408 \n22 \n29 \n36 \n48 \n62 \n80 \n96 \n113 \n140 \n166 \n189 \n213 \n240 \n277 \n313 \nNOT:   3, 5, 6 ve 7 kolonlarda 16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler \nbunlar i\u00e7in de kullan\u0131labilir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f383\nTablo A.3  Tablo A.1deki tesisat \u015fekillerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \nXLPE yada EPR yal\u0131t\u0131ml\u0131  iki adet y\u00fckl\u00fc iletken Bak\u0131r veya Aluminyum \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 90 \u00b0C\/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C havada, 20 \u00b0C toprakta \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \nA1  \nA2\nB1\nB2\nC  \nD\nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi\n1  \nBak\u0131r \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n1S5 \n240 \n300 \nAluminyum \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \n2 \n19 \n26 \n35 \n45 \n61 \n81 \n106 \n131 \n158 \n200 \n241 \n278 \n318 \n362 \n424 \n486 \n20 \n27 \n35 \n48 \n64 \n84 \n103 \n125 \n158 \n191 \n220 \n253 \n288 \n338 \n387 \n3 \n18,5\n25 \n33 \n42 \n57 \n76 \n99 \n121\n145\n183\n220\n253\n290\n329\n386\n442\n19,5\n26 \n33 \n45 \n60 \n78 \n96 \n115\n145\n175\n201\n230\n262\n307\n352\n4\n23\n31\n42\n54\n75\n100\n133\n164\n198\n253\n306\n354\n-\n-\n-\n-\n25\n33\n43\n59\n79\n105\n130\n157\n200\n242\n281\n-\n-\n-\n-\n5\n22\n30\n40\n51\n69\n91\n119\n146\n175\n221\n265\n305\n-\n-\n-\n-\n23\n31\n40\n54\n72\n94\n115\n138\n175\n210\n242\n-\n-\n-\n-\n6 \n24 \n33 \n45 \n58 \n80 \n107 \n136 \n171 \n209 \n269 \n328 \n382 \n441 \n506 \n599 \n693 \n26 \n35 \n45 \n62 \n84 \n101 \n126 \n154 \n198 \n241 \n280 \n324 \n371 \n439 \n508 \n7\n26\n34\n44\n56\n73\n95\n121\n146\n173\n213\n252\n287\n324\n363\n419\n474\n26\n34\n42\n56\n73\n93\n112\n132\n163\n193\n220\n249\n279\n322\n364\nNOT:  3, 5, 6 ve 7 kolonlarda 16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler \nbunlar i\u00e7in de kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo A.4   Tablo A.1deki tesisat \u015fekillerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \nPVC yal\u0131t\u0131ml\u0131  \u00fc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken Bak\u0131r veya Aluminyum \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 70 \u00b0C\/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C havada, 20 \u00b0C toprakta \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \nA1  \nA2\nB1\nB2\nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi\n1 \nBak\u0131r \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \nAluminyum \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \n2 \n13,5 \n18 \n24 \n31 \n42 \n56 \n73 \n89 \n108 \n136 \n164 \n188 \n216 \n245 \n286 \n328 \n14 \n16,5 \n24 \n32 \n43 \n57 \n70 \n84 \n107 \n129 \n149 \n170 \n194 \n227 \n261 \n3 \n13 \n17,5\n23 \n29 \n39 \n52 \n68 \n83 \n99\n125\n150\n172\n196\n223\n261\n298\n13,5\n17,5\n23 \n31 \n41\n53\n65 \n78 \n98 \n118\n135\n155\n176\n207\n237\n4\n15,5\n21\n28\n36\n50\n68\n89\n110\n134\n171\n207\n239\n-\n-\n-\n-\n16,5\n22\n28\n39\n53\n70\n86\n104\n133\n161\n186\n-\n_\n-\n-\n5\n15\n20\n27\n34\n46\n62\n80\n99\n118\n149\n179\n206\n-\n-\n-\n-\n15,5 \n21\n27\n36\n48\n62\n77\n92\n116\n139\n160\n-\n-\n-\n-\nC  \n6  \n17,5 \n24 \n32 \n41 \n57 \n76 \n96 \n119 \n144 \n184 \n223 \n259 \n299 \n341 \n403 \n464 \n18,5 \n25 \n32 \n44 \n59 \n73 \n90 \n110 \n140 \n170 \n197 \n227 \n259 \n305 \n351 \n384\nD\n7\n18\n24\n31\n39\n52\n67\n86\n103\n122\n151\n179\n203\n230\n258\n297\n336\n16,5\n24\n30\n40\n52\n66\n80\n94\n117\n138\n157\n178\n200\n230\n260\nNOT:   3, 5, 6 ve 7 kolonlarda 16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler \nbunlar i\u00e7in de kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f385\nTablo A.5  Tablo A.1deki tesisat \u015fekillerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri    \nXLPE yada EPR yal\u0131t\u0131ml\u0131  \u00fc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken Bak\u0131r veya Aluminyum \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 90 \u00b0C\/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C havada, 20 \u00b0C toprakta \nA1  \nA2\nB1\nB2\nC  \nD\nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi \n\u0130letkenin kesiti \nm m   2 \n1  \nBak\u0131r \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \nAluminyum \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \n2 \n17 \n23 \n31 \n40 \n54 \n73 \n95 \n117 \n141 \n179 \n216 \n249 \n285 \n324 \n380 \n435 \n19 \n25 \n32 \n44 \n58 \n76 \n94 \n113 \n142 \n171 \n197 \n226 \n256 \n300 \n344 \n3 \n16.5 \n22 \n30 \n38 \n51 \n68 \n89 \n109 \n130 \n164 \n197 \n227 \n259 \n295 \n346 \n396 \n16 \n24 \n31 \n41 \n55 \n71 \n87 \n104 \n131 \n157 \n180 \n206 \n233 \n273 \n313 \n4 \n20 \n28 \n37 \n48 \n66 \n88 \n117 \n144 \n175 \n222 \n269 \n312 \n- \n- \n- \n- \n22 \n29 \n38 \n52 \n71 \n93 \n116 \n140 \n179 \n217 \n251 \n- \n- \n- \n- \n5 \n19,5 \n26 \n35 \n44 \n60 \n80 \n105 \n128 \n154 \n194 \n233 \n268 \n- \n- \n- \n- \n21 \n28 \n35 \n48 \n64 \n84 \n103 \n124 \n156 \n188 \n216 \n- \n- \n- \n- \n6 \n22 \n30 \n40 \n52 \n71 \n96 \n119 \n147 \n179 \n229 \n278 \n322 \n371 \n424 \n500 \n576 \n24 \n32 \n41 \n57 \n76 \n90 \n112 \n136 \n174 \n211 \n245 \n283 \n323 \n382 \n440 \n7 \n22 \n29 \n37 \n46 \n61 \n79 \n101 \n122 \n144 \n178 \n211 \n240 \n271 \n304 \n351 \n396 \n22 \n29 \n36 \n47 \n61 \n78 \n94 \n112 \n138 \n164 \n186 \n210 \n236 \n272 \n308 \nNOT:   3, 5, 6 ve 7 kolonlarda 16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler \nbunlar i\u00e7in de kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f386\nTablo A.6   Tablo A.1 deki C tesisat y\u00f6ntemine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri  \nMineral yal\u0131t\u0131m \/ Bak\u0131r iletken ve k\u0131l\u0131f  \nDokunmaya kar\u015f\u0131 PVC k\u0131l\u0131fl\u0131 ya da \u00e7\u0131plak (Bak. not 2) \nMetal k\u0131l\u0131f s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 70 \u00b0C\/ Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \nTablo A.1 y\u00f6ntem C \u2018ye g\u00f6re iletkenlerin adedi ve d\u00fczeni \n\u0130ki adet tek veya bir \u00e7ift \ny\u00fckl\u00fc iletken \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken \n\u00c7ok damarl\u0131 ya da \u00fc\u00e7gen \nkonumda tek damarl\u0131 \nTek damarl\u0131 d\u00fczlem \nkonumda \n1 \n500 V \n1,5 \n2,5 \n4 \n750 V \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n165 \n240 \n2 \n23 \n31 \n40 \n25 \n34 \n45 \n57 \n77 \n102\n133\n163\n202\n247\n296\n340\n388\n440\n514\n3\n19\n26\n35\n21\n28\n37\n48\n65\n86\n112\n137\n169\n207\n249\n286\n327\n371\n434\n4 \n21 \n29 \n38 \n23 \n31 \n41 \n52 \n70 \n92 \n120 \n147 \n181 \n221 \n264 \n303 \n346 \n392 \n457 \nNOT 1:   Tek damarl\u0131 kablolar\u0131n k\u0131l\u0131flar\u0131 her iki u\u00e7ta birle\u015ftirilmi\u015ftir.   \nNOT 2:    Dokunmaya a\u00e7\u0131k \u00e7\u0131plak kablolarda de\u011ferler 0,9 ile \u00e7arp\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f387\nTablo A.7   Tablo A.1 deki C tesisat y\u00f6ntemine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \nMineral yal\u0131t\u0131m\/Bak\u0131r iletken ve k\u0131l\u0131f \u00c7\u0131plak kablo dokunmaya uygun konumda de\u011fil ve         \nyan\u0131c\u0131 malzeme ile temasta de\u011fil \nMetal k\u0131l\u0131f s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 105 \u00b0C\/ Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 0C \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \nTablo A.1 y\u00f6ntem C \u2018ye g\u00f6re iletkenlerin adedi ve d\u00fczeni \n\u0130ki adet tek veya bir \u00e7ift \ny\u00fckl\u00fc iletken \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken \n\u00c7ok damarl\u0131 ya da \u00fc\u00e7gen \nkonumda tek damarl\u0131 \nTek damarl\u0131 d\u00fczlem \nkonumda \n1  \n500 V  \n1,5  \n2,5  \n4  \n750 V  \n1,5  \n2,5  \n4  \n6  \n10  \n16  \n25  \n35  \n50  \n70  \n95  \n120  \n150  \n185  \n240  \n2\n28\n38\n51\n31\n42\n55\n70\n96\n127\n166\n203\n251\n307\n369\n424\n485\n550\n643\n3\n24\n33\n44\n26\n35\n47\n59\n    81\n107\n140\n171\n212\n260\n312\n359\n410\n465\n544\n4  \n27  \n36  \n47  \n30  \n.41  \n53  \n67  \n91  \n119  \n154  \n187  \n230  \n280  \n334  \n383  \n435  \n492  \n572  \nNOT  1:  Tek damarl\u0131 kablolar\u0131n k\u0131l\u0131flar\u0131 her iki u\u00e7ta birle\u015ftirilmi\u015ftir. \nNOT  2:   Gruplar i\u00e7in d\u00fczeltme uygulanmam\u0131\u015ft\u0131r.  \nNOT  3:   Bu tablodaki C y\u00f6ntemi kagir duvarlar i\u00e7indir. Ah\u015fap duvarda y\u00fcksek k\u0131l\u0131f s\u0131cakl\u0131klar\u0131 kabul edilmez.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f388\nTablo A.8  Tablo A.1 deki E, F ve G  tesisat y\u00f6ntemlerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \nMineral yal\u0131t\u0131m\/Bak\u0131r iletken ve k\u0131l\u0131f \/ Dokunmaya kar\u015f\u0131 PVC k\u0131l\u0131fl\u0131 ya da \u00e7\u0131plak (Bak. not 2) \nMetal k\u0131l\u0131f s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 70 \u00b0C\/ Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 0C \nTablo A.1 deki\u2019 E, F ve G y\u00f6ntemlerine g\u00f6re iletkenlerin adedi ve d\u00fczeni \n\u0130ki adet tek veya bir \n\u00e7ift y\u00fckl\u00fc iletken \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken \n\u0130letkenin kesiti \n\u00c7ok damarl\u0131 ya da \n\u00fc\u00e7gen konumda tek \ndamarl\u0131 \nTek damar \nbirbirine \ndokunuyor \nTek damar d\u00fc\u015fey \nd\u00fczlemde aral\u0131kl\u0131 \nTek damar yatay \n\u00fczlemde aral\u0131kl\u0131 \nmm2 \nY\u00f6ntem E yahut F  \nY\u00f6ntem E yahut F\nY\u00f6ntem F\nY\u00f6ntem G\nY\u00f6ntem G  \n1 \n500 V \n1,6' \n2,5 \n4 \n750 V \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n2 \n25 \n33 \n44 \n26 \n36 \n47 \n60 \n82 \n109 \n142 \n174 \n215 \n264 \n317 \n364 \n416 \n472 \n552 \n3 \n21 \n28 \n37 \n22 \n30 \n40 \n51 \n69 \n92 \n120 \n147 \n182 \n223 \n267 \n308 \n352 \n399 \n466 \n4 \n23 \n31 \n41 \n26 \n34 \n45 \n57 \n77 \n102 \n132 \n161 \n198 \n241 \n289 \n331 \n377 \n426 \n496 \nNOT 1:    Tek damarl\u0131 kablolar\u0131n k\u0131l\u0131flar\u0131 her iki u\u00e7ta birle\u015ftirilmi\u015ftir.   \nNOT 2:    Dokunmaya a\u00e7\u0131k \u00e7\u0131plak kablolarda de\u011ferler 0,9 ile \u00e7arp\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \nNOT  3:    De Kablonun d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131d\u0131r.  \n5 \n26 \n34 \n45 \n28 \n37 \n49 \n62 \n84 \n110 \n142 \n173 \n213 \n259 \n309 \n353 \n400 \n446 \n497 \n6 \n29 \n39 \n51 \n32 \n43 \n56 \n71 \n95 \n125 \n162 \n197 \n242 \n294 \n351 \n402 \n454 \n507 \n565 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f389\nTablo A.9  Tablo A.1 deki E, F ve G  tesisat y\u00f6ntemlerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \nMineral yal\u0131t\u0131m\/Bak\u0131r iletken ve k\u0131l\u0131f \/Dokunmaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131plak (Bak. not 2) \nMetal k\u0131l\u0131f s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 105 \u00b0C\/ Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 0C \nTablo A.1 deki\u2019 E, F ve G y\u00f6ntemlerine g\u00f6re iletkenlerin adedi ve d\u00fczeni \n\u0130ki adet tek veya \nbir \u00e7ift y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken \n  \u0130letkenin kesiti \n\u00c7ok damarl\u0131 ya da \n\u00fc\u00e7gen konumda tek \ndamarl\u0131 \nTek damar \nbirbirine \ndokunuyor\nTek damar d\u00fc\u015fey \nd\u00fczlemde aral\u0131kl\u0131 \nTek damar \nyatay \u00fczlemde \naral\u0131kl\u0131 \n mm2  \nY\u00f6ntem E yahut F  \nY\u00f6ntem E yahut F \nY\u00f6ntem F  \nY\u00f6ntem G  \nY\u00f6ntem G  \n1  \n500 V \n1,5 \n2,5 \n4 \n750 V \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n165 \n240 \n2  \n31\n41\n54\n33\n45\n60\n76\n104 \n137 \n179 \n220 \n272 \n333 \n400 \n460 \n526 \n596 \n6S7 \n3\n26\n35\n46\n28\n38\n50\n64\n87\n115\n150\n184\n228\n279\n335\n385\n441\n500\n584\n4\n29\n39\n51\n32\n43\n56\n71\n96\n127\n164\n200\n247\n300\n359\n411\n469\n530\n617\n5\n33\n43\n56\n35\n47\n61\n78\n105\n137\n178\n216\n266\n323\n385\n441\n498\n557\n624\n6  \n37 \n49 \n64 \n40 \n54 \n70 \n89 \n120 \n157 \n204 \n248 \n304 \n370 \n441 \n505 \n565 \n629 \n704 \nNOT 1:    Tek damarl\u0131 kablolar\u0131n k\u0131l\u0131flar\u0131 her iki u\u00e7ta birle\u015ftirilmi\u015ftir. \nNOT 2:    Dokunmaya a\u00e7\u0131k \u00e7\u0131plak kablolarda de\u011ferler 0,9 ile \u00e7arp\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNOT 3:    De Kablonun d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f390\nTablo A.10     Tablo A.1 deki E, F ve G  tesisat y\u00f6ntemlerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri   \nPVC yal\u0131t\u0131m Bak\u0131r iletken \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 70 \u00b0C \/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C \nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi \n\u00c7ok damarl\u0131 kablolar \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc \niletken \nbirbirine \ndokunuyor \n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \u00fc\u00e7gen \nkonumda \nTek damarl\u0131 kablolar \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken ayn\u0131 d\u00fczlemde \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \nBirbirine \ndokunuyor \nAral\u0131kl\u0131 \nYatay \nD\u00fc\u015fey \n1 \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \n400 \n500 \n630 \nY\u00f6ntem E \n2 \n22 \n30 \n40 \n51 \n70 \n94 \n119 \n148 \n180 \n232 \n282 \n328 \n379 \n434 \n514 \n593 \n- \n- \n- \nY\u00f6ntem E \n3 \n18,5 \n25 \n34 \n43 \n60 \n80 \n101 \n126 \n153 \n196 \n238 \n276 \n319 \n364 \n430 \n497 \n- \n- \n- \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem F \n4\n-\n-\n-\n-\n-\n-\n131\n162\n196\n251\n304\n352\n406\n463\n546\n629\n754\n868\n1 005\n5\n-\n-\n-\n-\n-\n-\n110\n137\n167\n216\n264\n308\n356\n409\n485\n561\n656\n749\n855\n6\n-\n-\n-\n-\n-\n-\n114\n143\n174\n225\n275\n321\n372\n427\n507\n587\n689\n789\n905\nY\u00f6ntem G \n7 \n- \n- \n.     \n- \n- \n- \n146 \n181 \n219 \n281 \n341 \n396 \n456 \n521 \n615 \n709 \n852 \n982 \n1 138 \nY\u00f6ntem G \n8\n-\n-\n-\n-\n-\n-\n130\n162\n197\n254\n311\n362\n419\n480\n569\n659\n795\n920\n1 070\nNOT:  16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler bunlar i\u00e7in de kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f391\nTablo A.11  Tablo A.1 deki E, F ve G  tesisat y\u00f6ntemlerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri    \nPVC yal\u0131t\u0131m Aluminyum iletken \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 70 \u00b0C \/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C \nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi \n\u00c7ok damarl\u0131 kablolar \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc \niletken birbirine \ndokunuyor \n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \u00fc\u00e7gen \nkonumda \nTek damarl\u0131 kablolar \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken ayn\u0131 d\u00fczlemde \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \n Birbirine \ndokunuyor  \nAral\u0131kl\u0131 \nYatay \nD\u00fc\u015fey  \nY\u00f6ntem E \nY\u00f6ntem E \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem G \nY\u00f6ntem G \n1  \n2,5  \n4  \n6  \n10  \n16  \n25  \n35  \n50  \n70  \n95  \n120  \n150  \n185  \n240  \n300  \n400  \n500  \n630  \n2 \n23 \n31 \n39 \n54 \n73 \n89 \n111 \n135 \n173 \n210 \n244 \n282 \n322 \n380 \n439 \n- \n- \n- \n3 \n19,5 \n26 \n33 \n46 \n61 \n78 \n96 \n117 \n150 \n183 \n212 \n245 \n280 \n330 \n381 \n- \n- \n- \n4\n-\n-\n_\n-\n-\n98\n122\n149\n192\n235\n273\n316\n363\n430\n497\n600\n694\n808\n5\n-\n-\n-\n-\n-\n84\n105\n128\n166\n203\n237\n274\n315\n375\n434\n526\n610\n711\n6\n-\n-\n-\n-\n-\n87\n109\n133\n173\n212\n247\n287\n330\n392\n455\n552\n640\n746\n7  \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n112  \n139  \n169  \n217  \n265  \n308  \n356  \n407  \n482  \n557  \n671  \n775  \n900  \n8\n-\n-\n-\n-\n-\n99\n124\n152\n196\n241\n282\n327\n376\n447\n519\n629\n730\n852\nNOT:  16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler bunlar i\u00e7in de \nkullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f392\nTablo A.12  Tablo A.1  deki E, F ve G  tesisat y\u00f6ntemlerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \nXLPE yahut EPR yal\u0131t\u0131m Bak\u0131r iletken \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 90 \u00b0C \/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C \nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi \n\u00c7ok damarl\u0131 kablolar \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc iletken \nbirbirine \ndokunuyor \n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \u00fc\u00e7gen \nkonumda \nTek damarl\u0131 kablolar \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken ayn\u0131 d\u00fczlemde \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \nBirbirine \ndokunuyor  \nAral\u0131kl\u0131 \nYatay \nD\u00fc\u015fey  \n1 \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n300 \n400 \n500 \n630 \nY\u00f6ntem E  \n2 \n26 \n36 \n49 \n63 \n86 \n115 \n149 \n185 \n225 \n289 \n352 \n410 \n473 \n542 \n641 \n741 \n_ \n_ \n_ \nY\u00f6ntem E  \n3 \n23 \n32 \n42 \n54 \n75 \n100 \n127 \n158 \n192 \n246 \n298 \n346 \n399 \n456 \n538 \n621 \n_ \n_ \n_ \nY\u00f6ntem F  \nY\u00f6ntem F  \nY\u00f6ntem F  \n4\n-\n-\n-\n-\n-\n-\n161\n200\n242\n310\n377\n437\n504\n575\n679\n783\n940\n1083\n1 254\n5\n-\n-\n-\n-\n-\n-\n135\n169\n207\n268\n328\n383\n444\n510\n607\n703\n823\n946\n6\n-\n-\n-\n-\n-\n-\n141\n176\n216\n279\n342\n400\n464\n533\n634\n736\n868\n998\n1 088\n1 151\nY\u00f6ntem G  \n7 \n- \n- \n- \n- \n- \n182 \n226 \n275 \n353 \n430 \n500 \n577 \n661 \n781 \n902 \n1085 \n1253 \n1 454 \nY\u00f6ntem G  \n8\n-\n-\n-\n-\n-\n161\n201\n246\n318\n389\n454\n527\n605\n719\n833\n1008\n1169\n1 362\nNOT:  16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler bunlar i\u00e7in de kullan\u0131labilir.\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f393\nTablo A.13   Tablo A.1 deki E, F ve G  tesisat y\u00f6ntemlerine g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri  \nXLPE yahut EPR yal\u0131t\u0131m Aluminyum iletken \n\u0130letken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 90 \u00b0C \/Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131: 30 \u00b0C \n\u00c7ok damarl\u0131 kablolar \nTek damarl\u0131 kablolar \nTablo A.1 \u2018e g\u00f6re tesisat y\u00f6ntemi \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc iletken\n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \n\u0130ki, y\u00fckl\u00fc \niletken birbirine \ndokunuyor \n\u00dc\u00e7, y\u00fckl\u00fc \niletken \u00fc\u00e7gen \nkonumda \n\u00dc\u00e7 adet y\u00fckl\u00fc iletken ayn\u0131 d\u00fczlemde \n\u0130letkenin kesiti \nmm2 \nBirbirine \ndokunuyor  \nAral\u0131kl\u0131 \nYatay \nD\u00fc\u015fey \n1  \n2.5  \n4  \n6  \n10  \n16  \n25  \n35  \n50  \n70  \n95  \n120  \n150  \n185  \n240  \n300  \n400  \n500  \n630  \nY\u00f6ntem E \n2 \n28 \n38 \n49 \n67 \n91 \n108 \n135 \n164 \n211 \n257 \n300 \n346 \n397 \n470 \n543 \n_ \n_ \n_ \nY\u00f6ntem E \n3 \n24 \n32 \n42 \n58 \n77 \n97 \n120 \n146 \n187 \n227 \n263 \n304 \n347 \n403 \n471 \n_ \n_ \n_ \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem F \nY\u00f6ntem G \nY\u00f6ntem G \n4\n_\n_\n_\n_\n_\n121\n150\n184\n237\n289\n337\n389\n447\n530\n613\n740\n856\n996\n5\n_\n_\n_\n_\n_\n103\n129\n159\n206\n253\n296\n343\n395\n471\n547\n663\n770\n899\n6\n_\n_\n_\n_\n_\n107\n135\n165\n215\n264\n308\n358\n413\n492\n571\n694\n806\n942\n7 \n_ \n_ \n_ \n_ \n_ \n138 \n172 \n210 \n271 \n332 \n387 \n448 \n515 \n611 \n708 \n856 \n991 \n1154 \n8\n_\n_\n_\n_\n_\n122\n153\n188\n244\n300\n351\n408\n470\n561\n652\n792\n921\n1077\nNOT:  16mm2 dahil kesitler daireseldir. Daha b\u00fcy\u00fck kesitler sekt\u00f6r formlu olabilir ve verilen de\u011ferler bunlar i\u00e7in de kullan\u0131labilir.\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo A. 14   300C s\u0131cakl\u0131ktan farkl\u0131 hava s\u0131cakl\u0131klar\u0131nda d\u00f6\u015fenmi\u015f kablolar i\u00e7in \nd\u00fczeltme fakt\u00f6rleri \nOrtam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 a \nPVC  \nXLPE ve  EPR  \nMineral a \nYal\u0131t\u0131m\n394\n0C \n10  \n15  \n20  \n25  \n35  \n40  \n45  \n50  \n55  \n60  \n65  \n70  \n75  \n80  \n85  \n90  \n95  \n1,22 \n1.17 \n1,12 \n1,06 \n0.94 \n0,87 \n0,79 \n0,71 \n0,61 \n0,50 \n_ \n_ \n_ \n_ \n_ \n_ \n_ \n1,15 \n1,12 \n1,08 \n1,04 \n0,96 \n0,91 \n0,87\n0,82\n0,76\n0,71\n0,65\n0,58\n0,50\n0,41\n_\n_\n_\nPVC k\u0131l\u0131fl\u0131 yahut \u00e7\u0131plak \nve dokunma etkisine \na\u00e7\u0131k 70\u00b0 C \n\u00c7\u0131plak dokunma \netkisine a\u00e7\u0131k de\u011fil 105\u00b0 \nC \n1,26 \n1,20 \n1,14 \n1,07 \n0,93 \n0,85 \n0,87\n0,67\n0,57\n0,45\n_\n_\n_\n_\n_\n_\n_\n1,14 \n1,11 \n1,07 \n1,04 \n0,96 \n0,92 \n0,88 \n0,84 \n0,80 \n0,75 \n0,70 \n0,65 \n0,60 \n0,54 \n0,47 \n0,40 \n0,32 \n a   Daha y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar i\u00e7in imalat\u00e7\u0131ya dan\u0131\u015f\u0131n\u0131z.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f395\nTablo A. 15   20 0C\u2019dan farkl\u0131 toprakta kanal i\u00e7indeki kablolar\u0131n \nak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitelerine uygulanacak d\u00fczeltme fakt\u00f6rleri \nToprak s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \n\u00b0C  \nYal\u0131t\u0131m  \nPVC  \nXLPE ve EPR  \n10  \n15  \n25  \n30  \n35  \n40  \n45  \n50  \n55  \n60  \n65  \n70  \n75  \n60  \n1,10  \n1,05  \n0,95  \n0,69  \n0,84  \n0,77  \n0,71  \n0,63  \n0,55  \n0,45  \n-  \n-  \n-  \n-  \n1,07  \n1,04  \n0,96  \n0,93  \n0,89  \n0,85  \n0,80  \n0,76  \n0,71  \n0,65  \n0,60  \n0,53  \n0,46  \n0,38  \nTablo A.16   Topra\u011f\u0131n termik direncinin 2,5 K-m\/W \u2018den farkl\u0131 oldu\u011fu yerlerde g\u00f6m\u00fcl\u00fc \nkanal i\u00e7indeki kablolarda D y\u00f6ntemi i\u00e7in ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitelerine uygulanacak d\u00fczeltme \nfakt\u00f6rleri. \nTermik diren\u00e7, K-m\/W  \nD\u00fczeltme fakt\u00f6r\u00fc  \n1  \n1,5 \n2  \n2,5  \n3  \n1,18  \n1,1  \n1,05  \n1  \n0,96  \nNOT 1: Verilen d\u00fczeltme fakt\u00f6rleri tablolar A.2 - A.5 \u2018daki tesisat \u015fekilleri, kablo tipi ve b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin ortalamas\u0131d\u0131r. D\u00fczeltme \nfakt\u00f6rlerinde do\u011fruluk  \u00b15 %\u2019in i\u00e7indedir.  \nNOT 2: Verilen d\u00fczeltme fakt\u00f6rleri g\u00f6m\u00fcl\u00fc kanallara \u00e7ekilen kablolar i\u00e7indir. Topra\u011fa direkt g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f kablolar i\u00e7in termik \ndiren\u00e7, 2,5 K-m\/W 2den az diren\u00e7ler i\u00e7in, daha b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r. Daha hassas de\u011ferler istenirse bunlar IEC 60287 de \nverilen hesap metodlar\u0131 ile hesaplanabilir. \nNOT 3: Verilen d\u00fczeltme fakt\u00f6rleri 0,8 m derinli\u011fe kadar g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f kanallara uygulanabilir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f396\nTablo A.17  Birden fazla devre ya da birden fazla \u00e7ok damarl\u0131 kablo gruplar\u0131 i\u00e7in Tablolar \nA. 2 -  A.13 \u2018de verilen ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri ile kullan\u0131lacak zay\u0131flatma fakt\u00f6rleri. \nS\u0131ra  \n   D\u00fczen    \n(Kablolar birbirine \ndokunuyor)  \n1   Havada as\u0131l\u0131, Y\u00fczey \n\u00fczerinde, g\u00f6m\u00fcl\u00fc yahut \nmahfazal\u0131  \n2   Duvar, d\u00f6\u015feme yahut \ndeliksiz rafta tek tabaka  \n3   Ah\u015fap tavan alt\u0131nda tespit \nedilmi\u015f tek tabaka  \n4   Delikli, d\u00fc\u015fey yahut yatay \nkablo raf\u0131nda tek tabaka  \n5   Kablo merdiveninde tespit \nedilmi\u015f tek tabaka  \nDevre ya da \u00e7ok damarl\u0131 kablo say\u0131s\u0131\n1  \n1,00  \n2  \n3  \n0,80   0,70  \n4\n5\n6\n7\n8\n9\n0,65\n0.60\n0,57\n0,54\n0,52\n0,50\n12  \n0,45  \n16  \n20  \n0,41   0,38  \n1,00  \n0,85   0,79  \n0,75\n0,73\n0,72\n0,72\n0,71\n0,70\n0,95  \n0,81   0,72  \n0,68\n0,66\n0,64\n0,63\n0,62\n0,61\n1,00  \n0,88   0,82  \n0,77\n0,75\n0,73\n0,73\n0,72\n0,72\n9 devre ya da \u00e7ok \ndamarl\u0131 kablodan \nsonras\u0131 i\u00e7in \nzay\u0131flatma yoktur. \n1, 00  \n0,87   0,82  \n0,80  \n0,80\n0,79\n0,79\n0,78\n0,78\nBirlikte \nkullan\u0131laca\u011f\u0131 \nak\u0131m ta\u015f\u0131ma \nkapasitesi \ng\u00f6stergesi  \nA. 2  -  A.13      \ny\u00f6ntem          \nA - F  \nA.2 - A.7 \nY\u00f6ntem C \nA.8 - A.13 \nY\u00f6ntem         \nE ve F \nNOT 1:    Bu fakt\u00f6rler e\u015f y\u00fckl\u00fc \u00fcniform kablo gruplar\u0131na uygulan\u0131r. \nNOT 2:    Kablo aral\u0131klar\u0131nda yatay uzakl\u0131klar kablo \u00e7ap\u0131n\u0131n iki kat\u0131nda fazla olmas\u0131 halinde zay\u0131flatma fakt\u00f6r\u00fc uygulanmaz.  \nNOT 3:    Ayn\u0131 fakt\u00f6rler: \n- \u0130ki veya \u00fc\u00e7 adet tek damarl\u0131 kablo gruplar\u0131na, \n- \u00c7ok damarl\u0131 kablolara  \n   Uygulanabilir. \nNOT 4:   E\u011fer bir sistem iki ve \u00fc\u00e7 damarl\u0131 kablolara sahipse, kablo say\u0131s\u0131 devre say\u0131s\u0131 olarak al\u0131n\u0131r, bulunan fakt\u00f6r iki damarl\u0131 ve \u00fc\u00e7 damarl\u0131     kablo \nkapasitelerine ayr\u0131 ayr\u0131 uygulan\u0131r. \nNOT 5:   E\u011fer birgrup n adet tek damarl\u0131 kablodan olu\u015fuyor ise ya iki damar y\u00fckl\u00fc n\/2 devre ya da \u00fc\u00e7 damar y\u00fckl\u00fc n\/3 devre olarak kabul edilir. \nNOT 6:   De\u011ferler, tablolar A.2 - A.13 deki tesisatlar, iletken tip ve b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin ortalamas\u0131 olup; do\u011fruluk 5 % \u2018in i\u00e7indedir.. \nNOT 7:   Yukar\u0131daki tabloda bulunmayan baz\u0131 tesisat y\u00f6ntemleri ve di\u011fer y\u00f6ntemler i\u00e7in, \u00f6zel haller i\u00e7in hesaplanm\u0131\u015f fakt\u00f6rler kullan\u0131labilir. Bak\u0131n\u0131z,  \ntablolar A.20 - A.21.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f397\nTablo A.18 Do\u011frudan toprakta g\u00f6m\u00fcl\u00fc bir devreden fazla kablolar i\u00e7in zay\u0131flatma \nfakt\u00f6rleri \nTablolar A.2 - A.5 de  D tesisat y\u00f6ntemi  i\u00e7in tek damarl\u0131 yahut \u00e7ok damarl\u0131 kablolar\u0131n \nak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri ile kullan\u0131lacakt\u0131r. \nDevre say\u0131s\u0131  \nKablolar aras\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k (a)a \nKablolar  birbirine \ndokunuyor  \nBir kablo \u00e7ap\u0131 \n0,125 m \n0,25 m \n0,5 m  \n0,80 \n0,70 \n0,60 \n0,55 \n0,55 \n0,85  \n0,75  \n0,70  \n0,65  \n0,60  \n0,90 \n0,80 \n0,75 \n0,70 \n0,70 \n0,90  \n0,85  \n0,80  \n0,80  \n    0,80  \n2  \n3  \n4  \n5  \n6  \n0,75  \n0,65  \n0,60  \n0,55  \n0,50  \na\u00c7ok damarl\u0131 kablolar \na\nTek damarl\u0131 kablolar \n NOT:    Verilen de\u011ferler  0,7 m derinlik ve 2,5 K-m\/W toprak termik direnci i\u00e7indir. Bu de\u011ferler Tablolar A.2 \n- A.5\u2019deki kablo tip ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri i\u00e7in ortalama de\u011ferlerdir. Yuvarlatmalarla birlikte, ortalama \nal\u0131nmas\u0131 baz\u0131 hallerde \u00b110%\u2019a kadar hatalara yol a\u00e7ar. (Daha hassas de\u011ferler istenirse IEC 60287-\n2-1 de verilen metodlar kullan\u0131labilir). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f398\nTablo A.19  Topra\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fc kanal i\u00e7inde bir devreden fazla kablolar i\u00e7in zay\u0131flatma \nfakt\u00f6rleri \nTablolar A.2 - A.5 de  D tesisat y\u00f6ntemi  i\u00e7in \nA)   Tek g\u00f6zl\u00fc kanalda \u00e7ok damarl\u0131 kablolar \nKablo say\u0131s\u0131  \nG\u00f6zler aras\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k (a)1 \nG\u00f6zler \nbiti\u015fik \n0,85  \n0,75  \n0,70  \n0,65  \n0,60  \n0,25 m  \n0,5 m  \n1,0 m  \n0,90  \n0,85  \n0,80  \n0,80  \n0,80  \n0.95  \n0,90  \n0,85  \n0,85  \n0,80  \n0,95  \n0,95  \n0,90  \n0,90  \n0,90  \n2  \n3  \n4  \n5  \n6  \n1 \u00c7ok damarl\u0131 kablolar \nNOT:   Verilen de\u011ferler  0,7 m derinlik ve 2,5 K-m\/W toprak termik direnci i\u00e7indir.                                                      \nBu de\u011ferler Tablolar A.2 - A.5 deki kablo tip ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri i\u00e7in ortalama de\u011ferlerdir. Yuvarlatmalarla \nbirlikte, ortalama al\u0131nmas\u0131 baz\u0131 hallerde \u00b110%\u2019a kadar hatalara yol a\u00e7ar. (Daha hassas de\u011ferler istenirse IEC \n60287-2-1 de verilen metotlar kullan\u0131labilir). \nB)   Tek g\u00f6zl\u00fc kanalda tek damarl\u0131 kablolar \nTek damar iletkenle \nyap\u0131lm\u0131\u015f iki yahut \u00fc\u00e7 \ndamarl\u0131 kablo say\u0131s\u0131 \n2  \n3  \n4  \n5  \n6  \n1 Tek damarl\u0131 kablolar\nG\u00f6zler \nbiti\u015fik  \n0,80  \n0,70  \n0,65  \n0,60  \n0,60  \nG\u00f6zler aras\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k (a)1  \n0,25 m  \n 0,5 m  \n0,90  \n0,80  \n0,75  \n0,70  \n0,70  \n0,90  \n0,85  \n0,80  \n0,80  \n0,80  \n1,0 m  \n0,95  \n0,90  \n0,90  \n0,90  \n0,90  \nNOT:   Verilen de\u011ferler  0,7 m derinlik ve 2,5 K-m\/W toprak termik direnci i\u00e7indir.                                                       \nBu de\u011ferler Tablolar A.2 - A.5 deki kablo tip ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri i\u00e7in ortalama de\u011ferlerdir. Yuvarlatmalarla \nbirlikte, ortalama al\u0131nmas\u0131 baz\u0131 hallerde \u00b110%\u2019a kadar hatalara yol a\u00e7ar. (Daha hassas de\u011ferler istenirse IEC \n60287-2-1 de verilen metotlar kullan\u0131labilir). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo A.20  Grup olarak, havada d\u00f6\u015fenmi\u015f \u00e7ok damarl\u0131 kablolara uygulanacak \nzay\u0131flatma fakt\u00f6rleri. \nTablolar A.8  - A.13\u2019deki tesisat y\u00f6ntemi E i\u00e7in \n399\nTesisat y\u00f6ntemi \nRaf \nadedi \nDelikli raflar     \n31 \nNot 3 \nD\u00fc\u015fey,delikli raflar \nNot 4 \n31 \nMerdiven, konsol, v.b.  \nNot 3 \n32 \n33 \n34 \n1 \n2 \n3 \n1 \n2 \n3 \n1 \n2 \n1 \n2 \n1 \n2 \n3 \n1 \n2 \n3 \n1 \n2 \n1,00 \n1,00 \n1,00 \n0,88 \n0,87 \n0,86 \n1,00 \n1,00 \n1,00 \n1,00 \n0,99 \n0,98 \nKablo adedi \n3 \n0,82 \n0,80 \n0,79 \n0,98 \n0,96 \n0,95 \n4 \n0,79 \n0,77 \n0,76 \n0,95 \n0,92 \n0,91 \n6 \n0,76 \n0,73 \n0,71 \n0,91 \n0,87 \n0,85 \n9 \n0,73 \n0,68 \n0,66 \n- \n- \n- \n1,00 \n1,00 \n0,88 \n0,88 \n0,82 \n0,81 \n0,78 \n0,76 \n0,73 \n0,71 \n0,72 \n0,70 \n1,00 \n1,00 \n0,91 \n0,91 \n0,89 \n0,88 \n0,88 \n0,87 \n0,87 \n0,85 \n- \n- \n1,00 \n1,00 \n1,00 \n0,87 \n0,86 \n0,85 \n1,00 \n1,00 \n1,00 \n1,00 \n0,99 \n0,98 \n0,82 \n0,80 \n0,79 \n1,00 \n0,98 \n0,97 \n0,80 \n0,78 \n0,76 \n1,00 \n0,97 \n0,96 \n0,79 \n0,76 \n0,73 \n1.00 \n0,96 \n0,93 \n0,78 \n0,73 \n0,70 \n- \n- \n- \nNOT  1:  Verilen de\u011ferler Tablo A.8 - A.13 deki kablo tip ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri i\u00e7in ortalama de\u011ferlerdir. De\u011ferlerdeki da\u011f\u0131lma \ngenellikle  5 %\u2019 den azd\u0131r. \nNOT  2: Tek tabaka kablo gruplar\u0131 i\u00e7in verilen de\u011ferler \u00e7ok tabakal\u0131 birbirine temas eden kablolara uygulanmaz. Bu \u00e7e\u015fit \ntesisatlardaki fakt\u00f6rler daha k\u00fc\u00e7\u00fck olup; uygun bir metodla hesaplanmal\u0131d\u0131r. \nNOT  3:   Verilen de\u011ferler 300 mm d\u00fc\u015fey raf aral\u0131\u011f\u0131 ve duvarla raf aras\u0131nda en az 20 mm bo\u015fluk b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f konum i\u00e7indir. \nDaha k\u00fc\u00e7\u00fck aral\u0131klarda fakt\u00f6rler k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmelidir. \nNOT  4:   Verilen  de\u011ferler  s\u0131rt  s\u0131rta  konmu\u015f  raflar  aras\u0131  yatay  225  mm  a\u00e7\u0131kl\u0131k  ve  duvarla  raf  aras\u0131nda  20  mm  bo\u015fluk \nb\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f konum i\u00e7indir. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck a\u00e7\u0131kl\u0131klarda fakt\u00f6rler k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n      \n \n \n \n \n \n      \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n\fTablo A. 21 Tek damarl\u0131 kablolar\u0131n grup halinde d\u00f6\u015fenmesinde uygulanacak zay\u0131flatma \nfakt\u00f6rleri. \n(Not 2:) Havada d\u00f6\u015fenmi\u015f tek damarl\u0131 kablolar\u0131n kapasitelerine  \nTablolar A.8 \u2013 A.13 deki F y\u00f6ntemi uygulanacakt\u0131r. \n400\nDelikli raflar \nNot 3 \nD\u00fc\u015fey delikli \nraflar \nNot 4 \nNerdiven, \nkonsol, destek, \nV.b. Not 3 \nDelikli raflar \nNot 3 \nD\u00fc\u015fey delikli \nraflar \nNot 4 \nNerdiven, \nkonsol, \ndestek, V.b. \nNot 3 \n31 \n31 \n33 \n33 \n34 \n31 \n31 \n33 \n33 \n34 \nUygulanacak \n\u00e7arpan \n\u00dc\u00e7 kablo yatay \nkonumda \n\u00dc\u00e7 kablo d\u00fc\u015fey \nkonumda \n\u00dc\u00e7 kablo yatay \nkonumda \n\u00dc\u00e7 kablo \u00fc\u00e7gen \nkonumda \nRaf adedi \n\u00dc\u00e7 fazl\u0131 devrelerin adedi  \n(not 5) \n1 \n2 \n3 \n1 \n2 \n1 \n2 \n3 \n1 \n2 \n3 \n1 \n2 \n1 \n2 \n3 \n1 \n0,98 \n0,96 \n0,95 \n0,96 \n0,95 \n1,00 \n0,98 \n0,97 \n1,00 \n0,97 \n0,96 \n1,00 \n1,00 \n1,00 \n0,97 \n0,96 \n2 \n0,91 \n0,87 \n0,85 \n0,86 \n0,84 \n0,97 \n0,93 \n0,9 \n0,98 \n0.93 \n0,92 \n0,91 \n0,90 \n1,00 \n0,95 \n0,94 \n3 \n0,87 \n0,81 \n0,78 \n0,96 \n0,89 \n0,86 \n0,96 \n0,89 \n0,86 \n0,89 \n0,86 \n1,00 \n0,93 \n0,90 \nNOT  1:  Verilen de\u011ferler Tablo A.8 - A.13 deki kablo tip ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri i\u00e7in ortalama de\u011ferlerdir. De\u011ferlerdeki \nda\u011f\u0131lma genellikle  5 %\u2019 den azd\u0131r. \nNOT  2: Tek tabaka kablolar veya \u00fc\u00e7gen konumdaki gruplar i\u00e7in verilen de\u011ferler \u00e7ok tabakal\u0131 birbirine temas eden \nkablolara uygulanmaz. Bu \u00e7e\u015fit tesisatlardaki fakt\u00f6rler daha k\u00fc\u00e7\u00fck olup; uygun bir metotla hesaplanmal\u0131d\u0131r. \nNOT  3:   Verilen de\u011ferler 300 mm raf aral\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck aral\u0131klarda fakt\u00f6rler k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmelidir. \nNOT  4:   Verilen  de\u011ferler  s\u0131rt  s\u0131rta  konmu\u015f  raflar  aras\u0131  yatay  225  mm  a\u00e7\u0131kl\u0131k  ve  duvarla  raf  aras\u0131nda  20  mm  bo\u015fluk \nb\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f konum i\u00e7indir. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck a\u00e7\u0131kl\u0131klarda fakt\u00f6rler k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmelidir. \nNOT  5:   Bu  tabloda,  faz  ba\u015f\u0131na  birden  fazla  kablonun  paralel  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131  durumlarda  her  \u00fc\u00e7  fazl\u0131k  tak\u0131m  bir  devre \nolarak kabul edilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n     \n \n       \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo B.1 Ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri \n(Birimler amperdir.) \nY\u00fckl\u00fc iletken say\u0131s\u0131 ve yal\u0131t\u0131m tipi \n401\n\u00dc\u00e7  \nPVC \n\u0130ki \nPVC \n\u00dc\u00e7 \nPVC \n\u0130ki  \nPVC \n\u00dc\u00e7 \nPVC \n\u00dc\u00e7 \nXLPE\n\u00dc\u00e7 \nPVC \n\u0130ki \nPVC\n\u00dc\u00e7 \nXLPE\n\u0130ki \nXLPE\n\u0130ki \nPVC \n\u00dc\u00e7 \nPVC \n\u0130ki \nXLPE\n\u00dc\u00e7 \nXLPE \n\u00dc\u00e7 PVC\n\u00dc\u00e7 \nXLPE \n\u0130ki \nXLPE \n\u0130ki \nPVC \n\u00dc\u00e7 PVC\n\u00dc\u00e7 \nXLPE \n\u0130ki \nPVC \n\u0130ki \nXLPE \n\u00dc\u00e7 \nXLPE \n\u0130ki \nPVC \n\u0130ki \nXLPE \n\u00dc\u00e7 \nXLPE \n\u0130ki \nXLPE \n\u0130ki \nXLPE \n2  \n3  \n4  \n5  \n6  \n7  \n8  \n9  \n10  \n11  \n12  \n13  \n13 \n17,5 \n23 \n29 \n30 \n52 \n68 \n- \n- \n- \n- \n- \n_ \n- \n- \n13,5 \n17,5 \n23 \n31 \n41 \n53 \n_ \n- \n- \n- \n- \n- \n_ \n- \n13,5 \n18 \n24 \n31 \n42 \n56 \n73 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n14 \n16,5 \n24 \n32 \n43 \n57 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n14,5 \n19,5 \n26 \n34 \n46 \n61 \n80 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n15 \n20 \n26 \n36 \n48 \n63 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n18,5 \n19,5 \n15,5 \n21 \n28 \n36 \n50 \n68 \n89 \n110 \n134 \n171 \n207 \n239 \n- \n_ \n- \n17 \n23 \n31 \n40 \n54 \n73 \n95 \n117 \n141 \n179 \n216 \n249 \n285 \n324 \n380 \n25 \n34 \n43 \n60 \n80 \n101 \n126 \n153 \n196 \n238 \n276 \n318 \n362 \n424 \n16,5  \n18,5  \n19,5  \n22  \n28  \n39  \n53  \n70  \n86  \n104  \n133  \n161  \n186  \n-  \n-  \n-  \n25  \n32  \n44  \n58  \n73  \n90  \n110  \n140  \n170  \n197  \n226  \n256  \n300  \n26  \n33  \n46  \n61  \n78  \n96  \n117  \n150  \n183  \n212  \n245  \n2SO  \n330  \n27 \n36 \n46 \n63 \n85 \n110 \n137 \n167 \n213 \n258 \n299 \n344 \n392 \n461 \n21  \n28  \n36  \n49  \n66  \n83  \n103  \n125  \n160  \n195  \n22$  \n261  \n298  \n352  \n22 \n30 \n40 \n51 \n70 \n94 \n119 \n147 \n179 \n229 \n278 \n322 \n371 \n424 \n500 \n23  \n31  \n39  \n54  \n73  \n90  \n112  \n136  \n174  \n211  \n245  \n283  \n323  \n382  \n23 \n31 \n42 \n54 \n75 \n100 \n127 \n158 \n192 \n246 \n298 \n346 \n395 \n450 \n538 \n24  \n32  \n42  \n58  \n77  \n97  \n120  \n146  \n187  \n227  \n263  \n304  \n347  \n409  \n24 \n33 \n45 \n58 \n80 \n107 \n135 \n169 \n207 \n268 \n328 \n382 \n441 \n506 \n599 \n26  \n35  \n45  \n62  \n84  \n101  \n126  \n154  \n198  \n241  \n280  \n3S4  \n371  \n439  \n26 \n36 \n49 \n63 \n86 \n115 \n149 \n185 \n225 \n289 \n352 \n410 \n473 \n542 \n641 \n28  \n38  \n    49  \n67  \n    91  \n108  \n135  \n164  \n211  \n257  \n300  \n346  \n397  \n470  \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n161 \n200 \n242 \n310 \n377 \n437 \n504 \n575 \n679 \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n121  \n150  \n184  \n237  \n289  \n337  \n389  \n447  \n530  \nTablo A.1\u2018e \ng\u00f6re \ny\u00f6ntemler \nA1  \nA2  \n81  \nB2  \nC  \nE  \nF  \n1  \nKesit (mm2) \nBak\u0131r  \n1.5  \n2,5  \n4  \n6  \n10  \n16  \n25  \n35  \n50  \n70  \n95  \n120  \n150  \n185  \n240  \nAluminyum \n2,5 \n4 \n6 \n10 \n16 \n25 \n35 \n50 \n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \nNOT :  Her tesisat y\u00f6ntemi i\u00e7in yukar\u0131daki de\u011ferlerin uygulanabilirli\u011fi i\u00e7in tablolar B.2 \u2013 B.3 \u2018e ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f402\nTablo B. 2   Ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri. \n(Birimler amperdir.) \nY\u00fckl\u00fc iletken say\u0131s\u0131 ve yal\u0131t\u0131m tipi \n\u0130ki PVC  \n\u00dc\u00e7 PVC  \n\u0130ki XLPE  \n\u00dc\u00e7 XLPE  \n22  \n29  \n38  \n47  \n63  \n81  \n104 \n125  \n148  \n183  \n216  \n246  \n278  \n312  \n361  \n408  \n22  \n29  \n36  \n48  \n62  \n80  \n96  \n113  \n140  \n166  \n189  \n213  \n240  \n277  \n313  \n18  \n24  \n31  \n39  \n52  \n67  \n86  \n103  \n122  \n151  \n179  \n203  \n230  \n258  \n297  \n336  \n18,5  \n24  \n30  \n40  \n52  \n66  \n80  \n94  \n117  \n138  \n157  \n178  \n200  \n230  \n260  \n26  \n34  \n44  \n56  \n73  \n95  \n121  \n146  \n173  \n213  \n252  \n287  \n324  \n363  \n419  \n474  \n26  \n34  \n42  \n56  \n73  \n93  \n112   \n132  \n163  \n193  \n220  \n249  \n279  \n322  \n364  \n22  \n29  \n37  \n46  \n61  \n79  \n101  \n122  \n144  \n178  \n211  \n240  \n271 \n304  \n351  \n396  \n22  \n29  \n36  \n47 \n61 \n78 \n94 \n112 \n138  \n164  \n186  \n210  \n236  \n272  \n308  \nTesisat y\u00f6ntemi  \nD  \nD  \nKesit \nmm2  \nBak\u0131r  \n1.5  \n2,5  \n4  \n6  \n10  \n16  \n25  \n35  \n50  \n70  \n95  \n120  \n150  \n185  \n240  \n300  \nAluminyum  \n2,5  \n   4  \n   6  \n10  \n16  \n25  \n35 \n50  \n70  \n95  \n120  \n150  \n185  \n240  \n300  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f403\nTablo B. 3     Grup devreler ya da grup \u00e7ok damarl\u0131 kablolar i\u00e7in zay\u0131flatma fakt\u00f6rleri. \n(Tablo B. 1\u2018deki ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasiteleri ile kullan\u0131lacakt\u0131r.) \nS\u0131ra  \nD\u00fczen  \nDevre veya \u00e7ok damarl\u0131 kablo say\u0131s\u0131  \n1  \n2  \n3  \n4  \n5  \nDuvarlarda tek tabaka  \ng\u00f6m\u00fcl\u00fc, \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc  \nD\u00f6\u015femede, deliksiz rafda  \nTavan alt\u0131na tespit edilmi\u015f tek \ntabaka  \nDelikli yatay rafda tek  \ntabaka veya d\u00fc\u015fey raflar  \nKablo merdiveninde,  \nKonsol v.b. tek tabaka \n1  \n2  \n3  \n4  \n6  \n9  \n12  \n16  \n20  \n1,00  \n0,80  \n0,70  \n0,70  \n0,55  \n0,50  \n0,45  \n0,40  \n0,40  \n1,00  \n0,85\n0,80\n0,75\n0,70\n0.70\n0,95  \n0,80  \n0,70  \n0,70  \n0,65  \n0,60  \n1,00  \n0,90\n0,80\n0,75\n0,75\n0,70\n1,00  \n0,85\n0,80\n0,60\n0,80\n0,80\n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n-  \n-\n-  \n-\n-\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEK B \n404\nE\u015eZAMANLILIK  KATSAYILARI VE EN B\u00dcY\u00dcK G\u00dcC\u00dcN BEL\u0130RLENMES\u0130 \nB.1 Tarifler : \na-  Da\u011f\u0131t\u0131m  noktas\u0131:  Elektrik  enerjisinin  bir  hattan  gelip  kollara  ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131  nokta  bu  ekte \nda\u011f\u0131t\u0131m  noktas\u0131  olarak  an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Ana  tablolar,  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131,  yap\u0131  ba\u011flant\u0131  kutular\u0131, \nkonutlar\u0131n tablolar\u0131 ve son devreler \u00fczerindeki buatlar da\u011f\u0131t\u0131m noktalar\u0131d\u0131r. \nb- Gelen hat: Da\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131n\u0131n besleme taraf\u0131ndaki hatt\u0131r. \nc- \u00c7\u0131k\u0131\u015f hatlar\u0131: Da\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131ndan \u00e7\u0131kan kollard\u0131r. \nd- E\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131: Gelen hattan \u00e7ekilen g\u00fcc\u00fcn, \u00e7\u0131k\u0131\u015f hatlar\u0131ndan \u00e7ekilen en b\u00fcy\u00fck \ng\u00fc\u00e7lerin toplam\u0131na oran\u0131d\u0131r.  \ne- \u00c7\u0131k\u0131\u015f hatt\u0131 en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc: Da\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131ndan \u00e7\u0131kan kollar\u0131n toplam g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \nf-  Gelen hat en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc: Da\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131n\u0131n besleme taraf\u0131ndaki e\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00e7t\u00fcr. \nB.2  E\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 \nBir binada bulunan b\u00fct\u00fcn elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan aletlerin ve t\u00fcketicilerin ayn\u0131 zamanda devreye \ngirme  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  binan\u0131n  karakterine  g\u00f6re  de\u011fi\u015fir.  E\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131s\u0131  bu  bir  arada  olma \nolas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131  g\u00f6sterir.  Benzer  karakterdeki  y\u00fckler  i\u00e7in  benzer  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131lar\u0131  elde \nedilir.  Anglosakson \nterimi \nkullan\u0131lmaktad\u0131r.  \nliterat\u00fcr\u00fcnde  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131s\u0131  yerine  diversite \ng     :    E\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131,              \nPg   :   Gelen hat en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc, \nPi    :   \u00c7\u0131k\u0131\u015f hatt\u0131 en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc, \nn     :   \u00c7\u0131k\u0131\u015f hatt\u0131 say\u0131s\u0131, \n olmak \u00fczere e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 \ng\n\uf03d\nP\ng\nn\n\uf0e5\n1\nP\ni\n\u015feklinde bulunur. Diversite ise 1\/g olarak tarif edilmektedir. \nBir  \u015febekede  hatlardan  \u00e7ekebilecek  en  b\u00fcy\u00fck  g\u00fcc\u00fc  belirlemek  i\u00e7in,  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u015eekil  B1\u2019de \ng\u00f6sterildi\u011fi  \u00fczere  i\u00e7  tesisat\u0131n  \u00e7e\u015fitli  noktalar\u0131ndaki  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131lar\u0131n\u0131n  belirlenmesi \ngereklidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n\f405\nPti    g\u00fc\u00e7leri tablodan \u00e7\u0131kan hatlar\u0131n bireysel en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinin toplam\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \nPii    g\u00fc\u00e7leri  gelen hatlardan \u00e7ekilen en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc g\u00f6stermektedir. \ngi    E\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131d\u0131r. \nP3 \nPt3 \nT3 \ng3 \nP3=g3.P3 \nP2\nP2\nP23\nPt1\nT1\ng1 \nP11\nP1\nP13\nPk\n1 \nPk\n2 \nPt2\nT2\ng2 \nPt2=P11+P12+P1\n3 \nP21=g2.Pt2\nPt1=Pk1+Pk2+P\nK3 \nP11=g1.Pt1 \n\u015eekil B1 \n\u015eekil B1\u2019in bir binan\u0131n tesislerine ve beslenmesine uygulanmas\u0131 halinde T1, daire tablosunu \nT2,  binan\u0131n  saya\u00e7  tablosunu  ve  T3  de  bu  b\u00f6lgeyi  besleyen  transformat\u00f6r\u00fcn  ana  tablosunu \ntemsil etti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Her bir tablo i\u00e7in kabul edilebilir e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da \nverilmi\u015ftir.   \nB.3  \nB.4  \nB.5  \n\u0130letken kesitinin belirlenmesi i\u00e7in yap\u0131lan hesaplarda e\u015fzamanl\u0131 y\u00fck esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nE\u015fzamanl\u0131 y\u00fck\u00fcn  belirlenmesi: \nE\u015fzamanl\u0131  y\u00fck,  (ayn\u0131  zamanda  \u00e7ekilen  g\u00fc\u00e7)  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  hatlar\u0131n\u0131n  en  b\u00fcy\u00fck  g\u00fc\u00e7leri  toplam\u0131  ile \ne\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131s\u0131  \u00e7arp\u0131larak  bulunur.  Konutlarda  kurulu  g\u00fc\u00e7  genel  olarak  ayd\u0131nlatma \ng\u00fcc\u00fc, priz g\u00fcc\u00fc ve biliniyorsa elektrikli ev aletlerinin g\u00fcc\u00fcnden olu\u015fur. \nBir  transformat\u00f6rden  beslenen  konutlar\u0131n  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131s\u0131  tablo  B1\u2019den  al\u0131n\u0131r. \nBinalar\u0131n  asans\u00f6r  ve  di\u011fer  tesislerinin  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131s\u0131  konut  y\u00fck\u00fc  karakterinde \nolmad\u0131\u011f\u0131ndan kendi aralar\u0131nda hesaplanmal\u0131d\u0131r. \nKonutlarda bir dairenin e\u015fzamanl\u0131 y\u00fck\u00fcn\u00fcn belirlenmesinde %30 e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 esas \nal\u0131n\u0131r.  Ancak  bir  dairenin  e\u015fzamanl\u0131  g\u00fcc\u00fc  6000  W\u2019dan  k\u00fc\u00e7\u00fck  olamaz;  g\u00fc\u00e7  katsay\u0131s\u0131  0,95 \nal\u0131n\u0131r. \nBir dairenin e\u015fzamanl\u0131 g\u00fcc\u00fc 6000 W\u2019\u0131 a\u015f\u0131yorsa g\u00fc\u00e7 katsay\u0131s\u0131 hesapla bulunacakt\u0131r. \nKonut  binalar\u0131n\u0131n  e\u015fzamanl\u0131  y\u00fck\u00fcn\u00fcn  belirlenmesi  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131daki  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131lar\u0131 \nesas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n                                                                    \n \n \n\f406\nDaire say\u0131s\u0131                  E\u015fzamanl\u0131l\u0131k Katsay\u0131s\u0131     \n                                                 % \n3- 5                                  45 \n43 \n5-10 \n41  \n11-15 \n39  \n16-20 \n36  \n21-25 \n34  \n26-30 \n31  \n31-35 \n29  \n36-40 \n28  \n41-45 \n26  \n46-50 \n25  \n51-55 \n24  \n56-61 \n23 \n62  ve daha fazla      \nK\u00f6y  kasaba  ve  imar  plan\u0131  bulunmayan  alanlarda  yap\u0131lan  tek  evlerde  ve  yazl\u0131klarda  bu \nesaslara  uyulmayabilir.  Bu  gibi  konutlarda  ve  merdiven  otomati\u011fi,  k\u00fc\u00e7\u00fck  d\u00fckkan  gibi \nyerlerde e\u015fzamanl\u0131 y\u00fck 3000 W 'dan az olamaz. (g\u00fc\u00e7 katsay\u0131s\u0131:0,95) \nB.6 \nB.7 \n\u0130\u015fyerleri, idare binalar\u0131, sosyal binalar, sa\u011fl\u0131k binalar\u0131 ve benzeri yerlerde e\u015fzamanl\u0131 y\u00fck\u00fcn \nbelirlenmesi i\u00e7in kurulu y\u00fck, ayd\u0131nlatma y\u00fck\u00fc, priz y\u00fck\u00fc, yedekler hari\u00e7 mekanik tesisat k\u0131\u015f \nve yaz y\u00fck\u00fcnden b\u00fcy\u00fck olan\u0131, asans\u00f6r y\u00fck\u00fc ve mutfak y\u00fck\u00fcnden elde edilir. \nMekanik tesisat k\u0131\u015f-yaz y\u00fck\u00fcnden b\u00fcy\u00fck olan\u0131n\u0131n e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 %100, mutfak y\u00fck\u00fc \ni\u00e7in  ise  e\u015fzamanl\u0131l\u0131k  katsay\u0131s\u0131  %70  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Ayd\u0131nlatma,  priz  ve  asans\u00f6r  y\u00fck\u00fc  i\u00e7in \na\u015fa\u011f\u0131da belirtilen e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131lar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nKonut d\u0131\u015f\u0131ndaki binalarda Ayd\u0131nlatma y\u00fckleri i\u00e7in e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131lar\u0131 \nBinan\u0131n cinsi                         Y\u00fck Miktar\u0131                       E\u015fzamanl\u0131l\u0131k  \n                 (kVA)                             katsay\u0131s\u0131 (%) \nHastahaneler                 50 kVA\u2019ya kadar                         \n                   Otel, motel ve \ntatil k\u00f6yleri \ngeri kalan y\u00fck \n20 kVA\u2019ya kadar \nsonraki 100 kVA\u2019ya kadar \ngeri kalan y\u00fck \n 40 \n20 \n50 \n40 \n30 \nDepolar \nDi\u011fer binalar \n12,5 kVA\u2019ya kadar \ngeri kalan y\u00fck \nT\u00fcm y\u00fck \n    100 \n50      \n    100 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f407\nKonut d\u0131\u015f\u0131ndaki binalarda prizler i\u00e7in e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 \nBinan\u0131n cinsi                             Y\u00fck Miktar\u0131               E\u015fzamanl\u0131l\u0131k  \n              (kVA)                       katsay\u0131s\u0131 (%) \nT\u00fcm yap\u0131larda                      10 kVA\u2019ya kadar \n        geri kalan y\u00fck \n  100 \n    50 \nAsans\u00f6rler i\u00e7in e\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131 \nBinan\u0131n cinsi                            Y\u00fck Miktar\u0131               E\u015fzamanl\u0131l\u0131k  \n              (kVA)                       katsay\u0131s\u0131 (%) \n            T\u00fcm y\u00fck \nB\u00fcro binalar\u0131, oteller \nOkullar, Hastahaneler              T\u00fcm y\u00fck \nApartman ve di\u011fer binalar        T\u00fcm y\u00fck \n  100 \n    85 \n    55 \nE\u015fzamanl\u0131 y\u00fck\u00fcn belirlenmesi i\u00e7in \u00f6rnekler \n\u00d6rnek      6  katl\u0131  ve  bir  kat\u0131nda  3  daire  (konut)  bulunan  bir  apartman\u0131n  asans\u00f6r\u00fc    4,5  kW  ve \nhidroforu 2,5 kW g\u00fc\u00e7dedir. Beher konutta (daire) bulunan y\u00fckler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \n      Ad.                             Toplam g\u00fc\u00e7 (W) \nAyd\u0131nlatma sortileri         \nPrizler                                \n\u00c7ama\u015f\u0131r makinas\u0131 \nBula\u015f\u0131k makinas\u0131 \nElektrikli su \u0131s\u0131t\u0131c\u0131s\u0131  \n12              \n1090  \n11                                   3300 \n  1 \n  1 \n  1 \n2500   \n2500 \n2000 \nToplam \n11390 W \nDa\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131: Daire tablosu \n\u00c7\u0131kan hat en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc: 11390 W \nE\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131: g = 0,30 \nBir dairenin e\u015fzamanl\u0131 g\u00fcc\u00fc = 11390x0,30 = 3417 W < 6000W oldu\u011fundan e\u015fzamanl\u0131 g\u00fcc\u00fc \n6000W olarak al\u0131n\u0131r. \nE\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00e7 : 6000 W \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n     \n \n  \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f408\nApartman\u0131n e\u015fzamanl\u0131 g\u00fcc\u00fc hesab\u0131: \nKonutlar          6000 x 18 x 0,39 \n=   42120  W  \nAsans\u00f6r           4500 x 0,55                =     2475  W  \nHidrofor          2500 x  1,0 \n            =     2500  W          \n          Toplam \n                 47095  W bulunur.  \nDa\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131: Bina kofresi \n\u00c7\u0131kan hat en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc: 6000 x 18 x 0,39 + 2475 + 2500  =  47095 W \nE\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131: g = 1  \nE\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00e7 : 47095 W \nTransformat\u00f6rden yukar\u0131daki g\u00fc\u00e7te 3 adet apartman\u0131n beslenmesi halinde transformat\u00f6rden \n\u00e7ekilecek e\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00e7; \nKonutlar          6000 x 3x18 x 0,25 = 81000  W  \nAsans\u00f6r           4500 x 3 x 0,55       =   7425  W  \nHidrofor          2500 x 3 x  1           =   7500  W          \nToplam \n              95925   W bulunur. \nDa\u011f\u0131t\u0131m noktas\u0131: Transformat\u00f6r. \n\u00c7\u0131kan hat en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc: 3 x 47095 = 141285 \nE\u015fzamanl\u0131l\u0131k katsay\u0131s\u0131: g = 95925 \/ 141285 = 0,679 \nE\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00e7 : 95925 W \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f409\nEK C \nGER\u0130L\u0130M D\u00dc\u015e\u00dcM\u00dc HESABI \nGerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  hesaplar\u0131nda  iletkenlerin  \u00e7al\u0131\u015fma  s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki  ohmik  diren\u00e7leri  ve \niletkenlerin d\u00fczenlenme \u015fekline g\u00f6re olu\u015fan end\u00fcktif reaktanslar\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n16 mm2 kesite kadar iletkenler i\u00e7in reaktans de\u011feri dikkate al\u0131nmaz.16 mm2 ve daha b\u00fcy\u00fck \nkesitler i\u00e7in kablo \u00fcreticilerinin bildirdi\u011fi de\u011ferler kullan\u0131l\u0131r.  \nHesaplarda  Tablo  C1-C3  \u2019de  iletkenler  i\u00e7in  verilen  ohmik  diren\u00e7  ve  reaktans  de\u011ferleri  de \nkullan\u0131labilir.  \nHesaplarda  basitlik  sa\u011flanmas\u0131  a\u00e7\u0131s\u0131ndan  1+(Xh\/Rh).tan  \uf06a  \u015feklinde  belirlenmi\u015f  bir  k \nkatsay\u0131s\u0131 kullan\u0131larak ve  y\u00fck\u00fcn ak\u0131m\u0131 yerine g\u00fcc\u00fc al\u0131narak yap\u0131lan hesaplarda ba\u011f\u0131l gerilim \nd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \n     Bir fazl\u0131 y\u00fcklerde        e = 2. P.L.k\/\uf06b.S.Un2  \n     \u00dc\u00e7 fazl\u0131 y\u00fcklerde         e = P.L.k\/\uf06b.S.Un2    \n\u015feklinde hesaplan\u0131r. Burada k katsay\u0131s\u0131 16 mm2 kesite kadar 1 al\u0131nacak, 16 mm2 ve daha \nb\u00fcy\u00fck kesitler i\u00e7in yukar\u0131daki \u015fekilde hesaplanacakt\u0131r. Kullan\u0131c\u0131lara kolayl\u0131k sa\u011flamak \nbak\u0131m\u0131ndan Tablo C.1-C.3 \u2019de y\u00fck\u00fcn g\u00fc\u00e7 katsay\u0131s\u0131, kesit ve faz iletkenlerinin d\u00fczenlenme \n\u015fekline g\u00f6re hesaplanm\u0131\u015f k de\u011ferleri verilmi\u015ftir.  \nDengesiz y\u00fck durumunda n\u00f6tr hatt\u0131ndaki gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc de dikkate al\u0131nacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f410\n  TABLO C.1   K Katsay\u0131lar\u0131 tablosu \nAyn\u0131 d\u0131\u015f k\u0131lf i\u00e7inde BAKIR iletken 3+1 damarl\u0131 kablolar \n12.10  7.41 \n4.61  3.08  1.83  1.15  0.727 0.524 0.387\n0.268  0.193 0.153  0.124  0.0991 0.0754\n14.5  8.87 \n5.52  3.69  2.19  1.38  0.870 0.627 0.463\n0.321  0.231 0.183  0.148  0.1190 0.9020\n14.5  8.87 \n5.52  3.69  2.19  1.38  0.870 0.627 0.463\n0.321  0.232 0.184  0.150  0.1200 0.0926\n0.366  0.34  0.339  0.321  0.301 0.285 0.274 0.261 0.263\n0.090 0.086 0.082 0.083\n\uf020\n10 \n\uf020\n1.5 \n\uf020\n2.5 \n\uf020\n4 \n\uf020\n6 \n25 \n35 \n16 \n50 \n0.25  0.247  0.248 0.245\n0.254  0.253\n0.080  0.079 0.079  0.078  0.078 0.077\n70 \n95 \n120 \n150 \n185 \n240 \n1.000 1.000 1.000 1.000\n1.021 1.033 1.043 1.059\n1.031 1.048 1.063 1.086\n1.040 1.061 1.081 1.111\n1.049 1.074 1.098 1.134\n1.057 1.087 1.115 1.157\n1.066 1.101 1.133 1.182\n1.076 1.116 1.153 1.209\n1.087 1.132 1.174 1.238\n1.099 1.150 1.199 1.271\n1.112 1.171 1.227 1.309\n1.129 1.196 1.260 1.354\n1.149 1.227 1.300 1.409\n1.174 1.265 1.350 1.478\n1.206 1.315 1.416 1.567\n1.251 1.383 1.506 1.691\n1.318 1.485 1.641 1.874\n1.428 1.652 1.862 2.176\n1.646 1.984 2.301 2.776\n2.296 2.976 3.612 4.565\n1.000  1.000 1.000  1.000  1.000 1.000\n1.082  1.113 1.140  1.170  1.213 1.273\n1.120  1.166 1.207  1.251  1.314 1.403\n1.154  1.212 1.265  1.321  1.402 1.515\n1.186  1.257 1.320  1.388  1.487 1.623\n1.219  1.302 1.376  1.456  1.573 1.733\n1.254  1.350 1.435  1.528  1.662 1.848\n1.291  1.401 1.499  1.605  1.759 1.972\n1.331  1.457 1.569  1.690  1.866 2.108\n1.377  1.520 1.648  1.786  1.986 2.262\n1.431  1.593 1.739  1.896  2.125 2.440\n1.493  1.680 1.847  2.027  2.288 2.650\n1.570  1.785 1.978  2.185  2.488 2.905\n1.665  1.917 2.142  2.385  2.738 3.225\n1.790  2.089 2.357  2.645  3.065 3.643\n1.963  2.327 2.653  3.004  3.515 4.219\n2.218  2.678 3.091  3.534  4.181 5.072\n2.638  3.258 3.813  4.410  5.279 6.479\n3.473  4.409 5.247  6.147  7.460 9.270\n5.966  7.843 9.526  11.333  13.969 17.603\nR (\uf057\/km) 200C  \nD.A. \nR (\uf057 \/km) 700C  \nD.A. \nR (\uf057 \/km) 700C  \nA.A. \nL (mH\/km) \nX (\uf057 \/km) \nS  mm2 \nG\u00fc\u00e7 katsay\u0131s\u0131  \n(Cos \uf066 ) \n1.00 \n0.95 \n0.90 \n0.85 \n0.80 \n0.75 \n0.70 \n0.65 \n0.60 \n0.55 \n0.50 \n0.45 \n0.40 \n0.35 \n0.30 \n0.25 \n0.20 \n0.15 \n0.10 \n0.05 \n                                         Reaktanslar 50 Hz i\u00e7in hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n            \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f411\nTek damarl\u0131 BAKIR iletken kablolar 3 adedi yan yana yatay d\u00fczlemde d\u00f6\u015fenmi\u015f \nTABLO C.2   K Katsay\u0131lar\u0131 tablosu\nR (\uf057 \/km) 200C  D.A. \nR (\uf057 \/km) 700C  D.A. \nR (\uf057 \/km) 700C  A.A. \nL (mH\/km) \nX (\uf057 \/km) \nS  mm2 \nG\u00fc\u00e7 katsay\u0131s\u0131 (Cos \uf066 ) \n1.00 \n0.95 \n0.90 \n0.85 \n0.80 \n0.75 \n0.70 \n0.65 \n0.60 \n0.55 \n0.50 \n0.45 \n0.40 \n0.35 \n0.30 \n0.25 \n0.20 \n0.15 \n0.10 \n0.05 \n1.150 \n1.380 \n1.380 \n0.535 \n0.168 \n16 \n1.000 \n1.040 \n1.059 \n1.075 \n1.091 \n1.107 \n1.124 \n1.142 \n1.162 \n1.185 \n1.211 \n1.242 \n1.279 \n1.326 \n1.387 \n1.472 \n1.597 \n1.803 \n2.212 \n3.433 \n0.727 \n0.870 \n0.870 \n0.514 \n0.161 \n25 \n1.000 \n1.061 \n1.090 \n1.115 \n1.139 \n1.164 \n1.189 \n1.217 \n1.247 \n1.282 \n1.321 \n1.368 \n1.425 \n1.497 \n1.590 \n1.719 \n1.909 \n2.223 \n2.847 \n4.707 \n0.524 \n0.627 \n0.627 \n0.497 \n0.156 \n35 \n1.000 \n1.082 \n1.121 \n1.154 \n1.187 \n1.220 \n1.254 \n1.291 \n1.332 \n1.378 \n1.431 \n1.494 \n1.571 \n1.666 \n1.792 \n1.964 \n2.220 \n2.641 \n3.478 \n5.974 \n0.387 \n0.463 \n0.463 \n0.489 \n0.154 \n50 \n1.000 \n1.109 \n1.161 \n1.206 \n1.249 \n1.293 \n1.339 \n1.388 \n1.442 \n1.504 \n1.575 \n1.658 \n1.760 \n1.888 \n2.055 \n2.285 \n2.625 \n3.187 \n4.301 \n7.628 \n0.268 \n0.321 \n0.321 \n0.473 \n0.149 \n70 \n1.000 \n1.152 \n1.224 \n1.287 \n1.347 \n1.408 \n1.472 \n1.541 \n1.617 \n1.703 \n1.802 \n1.919 \n2.061 \n2.239 \n2.472 \n2.793 \n3.268 \n4.051 \n5.606 \n10.247 \n0.193 \n0.231 \n0.232 \n0.466 \n0.146 \n95 \n1.000 \n1.207 \n1.306 \n1.391 \n1.473 \n1.557 \n1.644 \n1.738 \n1.841 \n1.958 \n2.093 \n2.252 \n2.446 \n2.689 \n3.007 \n3.444 \n4.091 \n5.159 \n7.279 \n13.605 \n0.153 \n0.183 \n0.184 \n0.458 \n0.144 \n120 \n1.000 \n1.257 \n1.379 \n1.485 \n1.586 \n1.690 \n1.798 \n1.914 \n2.043 \n2.187 \n2.354 \n2.552 \n2.792 \n3.093 \n3.487 \n4.029 \n4.831 \n6.154 \n8.781 \n16.620 \n0.124 \n0.148 \n0.150 \n0.454 \n0.143 \n150 \n1.000 \n1.313 \n1.461 \n1.589 \n1.713 \n1.839 \n1.970 \n2.112 \n2.268 \n2.444 \n2.647 \n2.887 \n3.179 \n3.545 \n4.024 \n4.683 \n5.658 \n7.267 \n10.461 \n19.993 \n0.0991 \n0.1190 \n0.1200 \n0.0754 \n0.9020 \n0.0926 \n0.451 \n0.142 \n185 \n0.445 \n0.140 \n240 \n1.000 \n1.388 \n1.572 \n1.732 \n1.886 \n2.041 \n2.205 \n2.380 \n2.574 \n2.793 \n3.045 \n3.343 \n3.705 \n4.160 \n4.754 \n5.573 \n6.784 \n8.782 \n12.748 \n24.585 \n1.000 \n1.496 \n1.731 \n1.936 \n2.132 \n2.331 \n2.540 \n2.765 \n3.013 \n3.292 \n3.615 \n3.996 \n4.459 \n5.041 \n5.801 \n6.847 \n8.396 \n10.951 \n16.022 \n31.157 \nNOT : 16 mm2'ye kadar kesitlerin ohmik diren\u00e7leri Tablo C.1'den al\u0131nabilir. \n                                            Reaktanslar 50 Hz i\u00e7in hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f412\nTek damarl\u0131 BAKIR iletkenli kablolar 3 adedi \u00fc\u00e7gen formda d\u00f6\u015fenmi\u015f\nTABLO C.3    K Katsay\u0131lar\u0131 tablosu \nR (\uf057 \/km) 200C  D.A. \nR (\uf057 \/km) 700C  D.A. \nR (\uf057 \/km) 700C  A.A. \nL (mH\/km) \nX (\uf057 \/km) \nS  mm2 \nG\u00fc\u00e7 katsay\u0131s\u0131 (Cos \uf066 ) \n1.00 \n0.95 \n0.90 \n0.85 \n0.80 \n0.75 \n0.70 \n0.65 \n0.60 \n0.55 \n0.50 \n0.45 \n0.40 \n0.35 \n0.30 \n0.25 \n0.20 \n0.15 \n0.10 \n0.05 \n1.150 \n1.380 \n1.380 \n0.371 \n0.117 \n16 \n1.000 \n1.028 \n1.041 \n1.052 \n1.063 \n1.074 \n1.086 \n1.099 \n1.113 \n1.128 \n1.146 \n1.168 \n1.194 \n1.226 \n1.269 \n1.327 \n1.414 \n1.557 \n1.840 \n2.687 \n0.727 \n0.870 \n0.870 \n0.35 \n0.110 \n25 \n1.000 \n1.042 \n1.061 \n1.078 \n1.095 \n1.111 \n1.129 \n1.148 \n1.169 \n1.192 \n1.219 \n1.251 \n1.290 \n1.338 \n1.402 \n1.489 \n1.619 \n1.833 \n2.258 \n3.525 \n0.524 \n0.627 \n0.627 \n0.333 \n0.105 \n35 \n1.000 \n1.055 \n1.081 \n1.103 \n1.125 \n1.147 \n1.170 \n1.195 \n1.222 \n1.253 \n1.289 \n1.331 \n1.382 \n1.447 \n1.531 \n1.646 \n1.817 \n2.100 \n2.660 \n4.333 \n0.387 \n0.463 \n0.463 \n0.325 \n0.102 \n50 \n1.000 \n1.072 \n1.107 \n1.137 \n1.165 \n1.194 \n1.225 \n1.258 \n1.294 \n1.335 \n1.382 \n1.438 \n1.505 \n1.590 \n1.701 \n1.854 \n2.080 \n2.454 \n3.194 \n5.405 \n0.268 \n0.321 \n0.321 \n0.309 \n0.097 \n70 \n1.000 \n1.099 \n1.146 \n1.187 \n1.227 \n1.267 \n1.309 \n1.354 \n1.403 \n1.459 \n1.524 \n1.600 \n1.693 \n1.809 \n1.962 \n2.171 \n2.482 \n2.993 \n4.009 \n7.041 \n0.193 \n0.231 \n0.232 \n0.302 \n0.095 \n95 \n1.000 \n1.134 \n1.198 \n1.253 \n1.307 \n1.361 \n1.417 \n1.478 \n1.545 \n1.621 \n1.708 \n1.812 \n1.937 \n2.095 \n2.300 \n2.584 \n3.003 \n3.695 \n5.069 \n9.169 \n0.153 \n0.183 \n0.184 \n0.294 \n0.092 \n120 \n1.000 \n1.165 \n1.243 \n1.311 \n1.376 \n1.443 \n1.512 \n1.587 \n1.669 \n1.762 \n1.869 \n1.996 \n2.150 \n2.343 \n2.596 \n2.944 \n3.459 \n4.309 \n5.995 \n11.027 \n0.124 \n0.148 \n0.150 \n0.29 \n0.091 \n150 \n1.000 \n1.200 \n1.294 \n1.376 \n1.456 \n1.536 \n1.620 \n1.710 \n1.810 \n1.922 \n2.052 \n2.205 \n2.392 \n2.626 \n2.931 \n3.352 \n3.976 \n5.003 \n7.043 \n13.132 \n0.0991 \n0.1190 \n0.1210 \n0.0754 \n0.9020 \n0.0930 \n0.287 \n0.090 \n185 \n0.281 \n0.088 \n240 \n1.000 \n1.245 \n1.361 \n1.462 \n1.559 \n1.657 \n1.760 \n1.871 \n1.994 \n2.132 \n2.291 \n2.479 \n2.707 \n2.994 \n3.369 \n3.886 \n4.650 \n5.911 \n8.414 \n15.884 \n1.000 \n1.312 \n1.460 \n1.588 \n1.712 \n1.837 \n1.968 \n2.110 \n2.266 \n2.441 \n2.644 \n2.884 \n3.175 \n3.541 \n4.018 \n4.676 \n5.650 \n7.257 \n10.445 \n19.961 \nNOT : 16 mm2'ye kadar kesitlerin ohmik diren\u00e7leri Tablo C.1'den al\u0131nabilir. \n                                           Reaktanslar 50 Hz i\u00e7in hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEK D \n413\n\u00dc\u00c7 FAZLI S\u0130STEMLERDE HARMON\u0130K AKIMLARIN ETK\u0130S\u0130 \nD\u00f6rt  ve  be\u015f  damarl\u0131  kablolarda  d\u00f6rt  damardan  da  ak\u0131m  ge\u00e7mesi  halinde  harmonik  ak\u0131mlar  i\u00e7in \nzay\u0131flatma fakt\u00f6rleri. \nBurada dengeli \u00fc\u00e7 fazl\u0131 sistemlerde n\u00f6trden ak\u0131m ge\u00e7mesi hali ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7e\u015fit ak\u0131mlar n\u00f6tr \nhatt\u0131ndaki  toplamlar\u0131  s\u0131f\u0131r  olmayan  harmonikler  ta\u015f\u0131yan  faz  ak\u0131mlar\u0131ndan  kaynaklan\u0131r.  N\u00f6trde \ns\u0131f\u0131rlanmayan  en  \u00f6nemli  harmonik  her  zaman  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc  harmoniktir.  N\u00f6tr  hatt\u0131ndan  ge\u00e7en  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \nharmonik ak\u0131m\u0131n\u0131n miktar\u0131, temel frekansl\u0131 faz ak\u0131m\u0131n\u0131 a\u015fabilir. B\u00f6yle durumlarda n\u00f6tr ak\u0131m\u0131n\u0131n \nkablonun ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi \u00fczerinde kayda de\u011fer etkisi vard\u0131r. \nTablo D.1 de verilen de\u011ferler d\u00f6rt ve be\u015f iletkenli kablolarda n\u00f6tr iletkeninin faz iletkeni ile ayn\u0131 \nkesit ve malzemeden olmas\u0131 hali i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015ftir. Zay\u0131flatma fakt\u00f6rleri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc harmonik esas \nal\u0131narak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer belirli \u015fekilde, \u00f6rne\u011fin % 10 dan daha fazla 9.,15. v.b. harmonikler \nvarsa d\u00fc\u015f\u00fck zay\u0131flatma  fakt\u00f6rleri al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Fazlar aras\u0131nda % 50 den fazla  dengesizlik  olmas\u0131 \nhalinde  de daha d\u00fc\u015f\u00fck zay\u0131flatma fakt\u00f6rleri uygulanabilir. \nN\u00f6tr  hatt\u0131  ak\u0131m\u0131n\u0131n  faz  ak\u0131mlar\u0131ndan  b\u00fcy\u00fck  oldu\u011fu  durumlarda  kablo  kesiti  n\u00f6tr  ak\u0131m\u0131na  g\u00f6re \nse\u00e7ilir. \nKablo kesitinin n\u00f6tr ak\u0131m\u0131na g\u00f6re belirlendi\u011fi ve n\u00f6tr ak\u0131m\u0131n\u0131n faz ak\u0131mlar\u0131ndan \u00e7ok fazla b\u00fcy\u00fck \nolmad\u0131\u011f\u0131 hallerde, faz ak\u0131mlar\u0131 i\u00e7in listelerdeki ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitelerinin azalt\u0131lmas\u0131 zorunludur. \nKablo kesitinin n\u00f6tr ak\u0131m\u0131na g\u00f6re belirlendi\u011fi ve n\u00f6tr ak\u0131m\u0131n\u0131n, faz ak\u0131mlar\u0131ndan % 135\u2018den daha \nfazla oldu\u011fu hallerde, faz iletkenleri tam olarak y\u00fcklenemeyeceklerdir.    \nBu  durumda  n\u00f6tr  ve  faz  hatlar\u0131nda  \u00fcretilen  \u0131s\u0131  birbirini  dengeleyece\u011finden  faz  iletkenlerine \nzay\u0131flatma fakt\u00f6r\u00fc uygulanmas\u0131na gerek yoktur. \nTABLO D.1   \nD\u00f6rt ve be\u015f damarl\u0131 kablolarda harmonik ak\u0131mlar i\u00e7in zay\u0131flatma fakt\u00f6rleri \n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc harmonik \nmiktar\u0131  \n% \n0-15 \n15-33 \n33-45 \n>45 \nZay\u0131flama fakt\u00f6r\u00fc \nFaz ak\u0131m\u0131na \ng\u00f6re se\u00e7im \n1.0 \n0.86 \n- \n- \nN\u00f6tr ak\u0131m\u0131na \ng\u00f6re se\u00e7im \n- \n- \n0.86 \n1.0 \n\u00d6rnek: \nTesis \u015fekli, C metoduna g\u00f6re duvar \u00fczerine tutturulmu\u015f, \u00fc\u00e7 fazl\u0131, PVC yal\u0131t\u0131ml\u0131, d\u00f6rt damarl\u0131 bir \nkablonun 39 A ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 farzedilsin. \nE\u011fer devrede harmonik yoksa Tablo A.4\u2018e g\u00f6re ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi 41 A olan 6 mm2\u2019lik kablo \nyeterlidir. \nE\u011fer % 20 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc harmonik varsa 0,86 zay\u0131flatma fakt\u00f6r\u00fc uygulamas\u0131 ile y\u00fck ak\u0131m\u0131  39 \/ 0,86  =  \n45 A\u2019e y\u00fckseltilir. Bu y\u00fck i\u00e7in 10 mm2\u2019lik kablo gerekir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f414\nE\u011fer % 40 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc harmonik varsa kablo se\u00e7imi n\u00f6tr ak\u0131m\u0131na g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r. N\u00f6tr ak\u0131m\u0131 39 x \n0,4 x 3 = 46,8 A ve 0,86 zay\u0131flatma fakt\u00f6r\u00fc ile 46,8 \/ 0,86 = 54,4 A bulunur. Bu y\u00fck i\u00e7in 10 mm2 \nkesit uygundur. \nE\u011fer % 50 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc harmonik varsa, se\u00e7im yine n\u00f6tr ak\u0131m\u0131na g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r.  \n39 x 0,5 x 3 = 58,5 A  Bu durumda fakt\u00f6r 1 ve kesit 16 mm2 olacakt\u0131r. \nB\u00fct\u00fcn  bu  kablo  se\u00e7im  y\u00f6ntemleri  ak\u0131m  ta\u015f\u0131ma  kapasitesine  g\u00f6re  verilmi\u015ftir.  Gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  ve \ndi\u011fer hususlar dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f415\nEK E \nBELGELEME VE RAPORLAMA \u0130\u00c7\u0130N \u00d6RNEK FORMLAR VE A\u00c7IKLAMALARI \nGiri\u015f \n(i)      B\u00f6l\u00fcm  15\u2019in  gerektirdi\u011fi  Elektrik  Tesisat  Belgesi  (Form  1),  i\u015fin  tasar\u0131m\u0131,  yap\u0131s\u0131, \ndenetimi  ve  denenmesi  a\u00e7\u0131s\u0131ndan,  ayr\u0131  ayr\u0131  olmak  \u00fczere,  ilgisine  g\u00f6re  tasar\u0131mc\u0131, \ntesisat\u00e7\u0131 ve denetim kurulu\u015fu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanacak ve imzalanacakt\u0131r.  \n(ii)    Bir tesisat i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 15\u2019in gerektirdi\u011fi Elektrik Tesisat\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fck \u0130\u015fler Belgesi (Form \n2)  i\u00e7in  gerekli  kontrollar,  i\u015fi  ger\u00e7ekle\u015ftiren  tesisat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan  yap\u0131lacak  ve \nimzalanacak ya da do\u011frulanacakt\u0131r.  \n(iii)    B\u00f6l\u00fcm 15\u2019in gerektirdi\u011fi Periyodik Denetleme Raporu (Form 3), bir tesisat\u0131n denetimi \ntaraf\u0131ndan  d\u00fczenlenecek  ve \nve  denenmesi  a\u00e7\u0131s\u0131ndan  bir  denetim  kurulu\u015fu \nimzalanacakt\u0131r. \n(iv)    Tesisat\u00e7\u0131lar,  yukar\u0131da  (i),  (ii)  ve  (iii)  ile  belirtilen  g\u00f6revleri  gere\u011fince,  \u00fcstlenilen  i\u015fin \nyap\u0131s\u0131na  ve  T\u00fcrk  y\u00f6netmelik  ve  standartlar\u0131nda  belirlenen  teknik  standartlara  ili\u015fkin \nyetkin  bir  bilgi  ve  tecr\u00fcbeye  sahip  olacaklar  ve  bu  y\u00f6netmelik  dahilindeki  test  ve \ndenetim  prosed\u00fcrlerini  ve  uygun  test  ekipman\u0131n\u0131  kullanma  konusunda  tam  olarak \nyetkili olacaklard\u0131r.  \n(v)    Elektrik Tesisat Belgeleri, tasar\u0131m, yap\u0131, denetleme ve deneme konusunda yeni tesisata \nya  da  mevcut  tesisat  \u00fczerinde  yap\u0131lacak  ilave  i\u015flere,  ili\u015fkin  olarak  y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \nbelirleyeceklerdir.  \n(vi)    Elektrik Tesisat\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fck \u0130\u015fler Belgesi, belgenin 1. B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tan\u0131mlanan i\u015fin tasar\u0131m, \nyap\u0131, denetim ve denenmesine ili\u015fkin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc belirtmektedir.  \n(vii)   Periyodik  Denetleme  Raporu,  raporda  belirtilen  s\u00fcre  ve  s\u0131n\u0131rlamalar  dahilinde  bir  \ntesisat\u0131n denetlenmesi ve denenmesine ili\u015fkin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc belirtilir.   \n(viii)  B\u00f6l\u00fcm  15\u2019de  belirtildi\u011fi  \u00fczere  bir  Denetleme  Listesi  ve  bir  Deney  Sonu\u00e7lar\u0131  Listesi, \nilgili  Elektrik  Tesisat  Belgesi  ya  da  Periyodik  Denetleme  Raporu  ile  beraber \nsunulmal\u0131d\u0131r.  \n(ix)   \u015eirket  ya  da  ba\u015fka  bir  kurum  ad\u0131na  bir  form  haz\u0131rlarken  ya  da  imzalarken  bireyler \nkimin ad\u0131na hareket ettiklerini belirtmelidirler.  \n(x)  B\u00fcy\u00fck  ve  karma\u015f\u0131k  tesisatlar\u0131n  geni\u015fletilmesinde  ya  da  teknik  olmayan  kimseler \ntaraf\u0131ndan istenmesi halinde, a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olma y\u00f6n\u00fcnden ilave formlar talep edilebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f416\nELEKTR\u0130K TES\u0130SAT BELGES\u0130 \nForm 1\/1                                                                                                                                 Sayfa  no:       \/      (Not 5) \nABONE B\u0130LG\u0130LER\u0130  (Not 1) \nTES\u0130SAT ADRES\u0130 \nTES\u0130SATIN TANIMI VE BOYUTU Kutuyu i\u015faretleyiniz                                                           Yeni Tesisat \nTesisat\u0131n Tan\u0131m\u0131                                                                                                                              Mevcut Tesisata ek \nBu belge dahilindeki tesisat\u0131n kapsam\u0131                                                                                           Mevcut Tesisatta de\u011fi\u015fiklik \n(Gerekirse devam ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131 kullan\u0131n)   \ndevam ka\u011f\u0131d\u0131 no:...\u2019a bak\u0131n\u0131z.  \nTASARIM \n\u00d6zellikleri yukar\u0131da tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan elektrik tesisat\u0131n\u0131n tasar\u0131m i\u015flerinin sorumlusu olarak tasar\u0131m a\u015famas\u0131nda gerekli \u00f6zen ve  \neme\u011fi harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131, sorumlulu\u011fum alt\u0131nda bulunan s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en i\u015fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri Y\u00f6netmeli\u011fine uygun olarak, \nbilgim dahilinde projelendirildi\u011fini KABUL EDER\u0130M.  \n\u0130mza y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn boyutu bu belgenin konusuna ili\u015fkin olarak yukar\u0131da belirtilen i\u015f ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  \nTesisat\u0131n TASARIMI i\u00e7in: (Not 3) \n\u0130mza:  \nTarih:    \nAd, Soyad  : \nYAPIM  \n\u00d6zellikleri  yukar\u0131da  tan\u0131mlanm\u0131\u015f  olan  elektrik  tesisat\u0131n\u0131n  yap\u0131m  i\u015flerinin  sorumlusu  olarak  yap\u0131m  a\u015famas\u0131nda  gerekli  \u00f6zen  ve \neme\u011fi harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131, sorumlulu\u011fum alt\u0131nda bulunan s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en i\u015fin, bilgim dahilinde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini TEY\u0130D EDER\u0130M.  \n\u0130mza y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn boyutu bu belgenin konusuna ili\u015fkin olarak yukar\u0131da belirtilen i\u015f ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  \nTesisat\u0131n YAPIMI i\u00e7in: (Not 3) \n\u0130mza:  \nTarih:    \nAd, Soyad  : \n                                    Y\u00fcklenici : \nDENETLEME VE DENEME \n\u00d6zellikleri yukar\u0131da tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan elektrik tesisat\u0131n denetleme ve deneme i\u015flerinden sorumlu olan ben, denetleme ve deneyler \na\u015famas\u0131nda gerekli \u00f6zen ve eme\u011fi harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131, sorumlulu\u011fum alt\u0131nda bulunan s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en i\u015fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri \nY\u00f6netmeli\u011fine uygun olarak, bilgim dahilinde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini KABUL EDER\u0130M.  \n\u0130mza y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn boyutu bu belgenin konusuna ili\u015fkin olarak yukar\u0131da belirtilen i\u015f ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  \nTesisat\u0131n denetleme ve denenmesi i\u00e7in: (Not 3) \n\u0130mza:  \nTarih:    \nAd, Soyad  : \n                                      Denet\u00e7i : \nSonraki DENETLEME \nBu tesisat\u0131n ....... y\u0131l\/aydan daha k\u0131sa bir zaman \u00f6nce denetlenmesi ve denenmesi  \u00f6nerilir.   (Not 4 ve 7) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n                                                                                                                                                          \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f417\nELEKTR\u0130K TES\u0130SAT BELGES\u0130  \u0130MZA B\u00d6L\u00dcM\u00dc \nForm 1\/2 \nELEKTR\u0130K TES\u0130SAT BELGES\u0130N\u0130 \u0130MZALAYANLAR \nTasar\u0131mc\u0131  \nYap\u0131mc\u0131 \n\u0130sim:  \nAdres:  \nFirma\/Kurulu\u015f:  \nPosta kodu:  \nTel No:  \n\u0130sim:  \nAdres:                                                     Posta kodu:  \nFirma\/Kurulu\u015f: \nTel No:  \nDenetleyici \n\u0130sim:  \nAdres:         \nFirma\/Kurulu\u015f:   \nPosta kodu:  \nTel No:  \nBESLEME KARAKTER\u0130ST\u0130KLER\u0130 VE TOPRAKLAMA D\u00dcZENLEMELER\u0130 (kutular\u0131 i\u015faretleyin ve detaylar\u0131 girin) \nTopraklama Sistemi           Faz \u0130letkenlerin say\u0131s\u0131 ve tipi          Besleme kayna\u011f\u0131 karakteristikleri        Ana Koruma cihaz\u0131  \n                                                                AC                          DC                Nominal gerilim , U\/Uo(1) \n        V               Karakteristikleri  \nTN-C                                        1  Faz, 2 tel                 2  kutup                    Nominal frekans, f (1)                       Hz              Tip:  \nTN-S                                        1  faz, 3 tel                   3  kutup                   Olas\u0131 Hata ak\u0131m\u0131 , Ipt (1)                   kA             Nominal ak\u0131m        A \nTN-C-S                                    2  faz, 3 tel                  Di\u011fer                        D\u0131\u015f \u00e7evrim empedans\u0131                       \uf057                                    \nTT                                            3  faz, 3 tel                    \nIT                                              3  faz, 4 tel \n         (Not: 1 ara\u015ft\u0131rma ya da \u00f6l\u00e7\u00fcm ile) \nBELGEYE \u0130L\u0130\u015eK\u0130N TES\u0130SATIN \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130 \n     E\u015fzamanl\u0131 g\u00fc\u00e7 \nFaz ba\u015f\u0131na                          A dir.        Temel topraklama elektrodu yay\u0131lma direnci :                     \uf057 dur. \nToplam                              kW            \u0130lave topraklay\u0131c\u0131 (varsa)  Tip (1)                     Yer:                                                              \nTopraklama  toplam direnci  :                    \uf057 dur.                                \nSistem Topraklama iletkeni:   malzeme \n                                Ana Koruyucu \u0130letkenler \n                              mm2 \n         ba\u011flant\u0131 onayland\u0131  \nAna e\u015fpotansiyel iletkeni:  malzeme \n         ba\u011flant\u0131 onayland\u0131 \nGelen su ve\/veya gaz borular\u0131na ba\u011fland\u0131                                                                 Di\u011fer elemanlara ba\u011fland\u0131. \n                              mm2 \n                                  Ana  Devre Kesici \nTip ve kutup say\u0131s\u0131 \n: \n                            Ak\u0131m\u0131:              A. \nGerilimi:        V.  \nYeri:  \n\u2026\u2026\u2026Sigorta ak\u0131m\u0131\/ayar de\u011feri: \nA. \nArt\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 beyan ak\u0131m\u0131 I\uf044n=\u2026\u2026\u2026..  mA, ve a\u00e7ma s\u00fcresi ......    ms (I\uf044n de) (e\u011fer varsa ana devre kesicisi           \nolarak kullan\u0131lamaz.) \nMEVCUT TES\u0130SATA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N YORUMLAR: \nL\u0130STELER :\u0130li\u015fikteki listeler bu belgenin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve bu belge sadece ili\u015fikteki listelere birlikte ge\u00e7erlidir.  \n...........ad. Denetleme listeleri ve ............ad. Deneme sonu\u00e7lar\u0131 listeleri ektedir.    (Eklenen listelerin adedini giriniz) \n(1)  \u00c7ubuk(lar), \u015ferit vb. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f418\nNotlar:  \nELEKTR\u0130K TES\u0130SAT BELGES\u0130 \n1.  Elektrik Tesisat Belgesi yeni bir tesisat i\u00e7in sadece yeni tesisatlar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 belgesi olarak  ya \nda mevcut bir tesisata yeni devrelerin eklenmesi ya da ilaveler yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin de\u011fi\u015fiklikler \ni\u00e7in kullan\u0131labilir.  \nPeriyodik  Denetleme  Raporu  gerektiren  hallerde,  periyodik  denetlemeler  i\u00e7in  kullan\u0131lamaz. \nYeni  devrelerin  giri\u015fini  kapsamayan  bir  de\u011fi\u015fiklik  ya  da  ilave  i\u00e7in,  Elektrik  Tesisat\u0131  K\u00fc\u00e7\u00fck \n\u0130\u015fler Belgesi  kullan\u0131labilir.  \n     Belgenin  asl\u0131  i\u015fverene,  bir  kopyas\u0131  \u0130\u015fletmeye  verilecek  ve  bir  kopyas\u0131da  i\u015fi  yapan  ki\u015fide  \nkalacakt\u0131r.  \n2.  Bu belge sadece Denetleme listesi ve Deney Sonu\u00e7lar\u0131 Listesi ile ge\u00e7erli olacakt\u0131r.  \n3.  Kullan\u0131lan  imzalar,  tasar\u0131m,  yap\u0131  ve  denetleme  ve  deneme  g\u00f6revlerini  yerine  getiren  \u015firketler \ntaraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f kimselere aittir. Birden fazla i\u015flem cinsini ger\u00e7ekle\u015ftirmeye yetkili \nbir ki\u015fi, gerekli yerlerin her birini ayr\u0131 ayr\u0131 imzalayacakt\u0131r. Ancak tesisat\u0131 yapan ve denetleyen \nki\u015fi ayn\u0131 ki\u015fi olamaz. \n     Tasar\u0131m i\u015fini yapan ki\u015fi ilgili belgeyi d\u00fczenleyip, projesi ile birlikte i\u015fverene teslim eder.  \n4.  \u0130lk periyodik denetlemeden \u00f6nce tavsiye edilen zaman aral\u0131\u011f\u0131 ilave edilmelidir. \n5.  Deney Sonu\u00e7lar\u0131 Listelerinin her birinin sayfalar\u0131, t\u00fcm sayfalarla beraber \nnumaraland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n6.    Kaydedilen  maksimum  olas\u0131  hata  ak\u0131m\u0131,  ya  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131ndan  ya  da  toprakl\u0131  hata  ak\u0131m- \n\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck olmal\u0131d\u0131r.  \n7.  Bir  sonraki  denetleme  i\u00e7in  teklif  edilen  tarih,  tesisat\u0131n  \u00f6mr\u00fc  boyunca  makul  olarak  beklenen \ns\u0131kl\u0131k ve kalitedeki bak\u0131m\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundururak belirlenmelidir.  \nELEKTR\u0130K  TES\u0130SATLARI  PER\u0130YOD\u0130K  DENETLEME  RAPORU \nNotlar : \n1. \nPeriyodik  Denetleme  Raporu  yaln\u0131zca  mevcut  bir  tesisat\u0131n  durumunu  belirlemek  i\u00e7in \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \nRapor, Denetleme Listesi ve Deney Sonu\u00e7lar\u0131 Listesi ile birlikte ge\u00e7erlik kazan\u0131r. \nTesisat k\u0131s\u0131mlar\u0131 ile ilgili g\u00f6zlemler varsa bunlar 1-4 kodu ile i\u015faretlenecektir. \n2. \n3. \n4.  Denetleyen ki\u015fi tesisat\u0131n, Y\u00f6netmelik Madde 104\u2019de verilen en b\u00fcy\u00fck periyodik denetleme \naral\u0131klar\u0131ndan  daha  k\u0131sa  s\u00fcrede  denetlenmesini  \u00f6ng\u00f6r\u00fcrse  \u201cGelecek  denetleme\u201d  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \ni\u015faretleyecektir. \nElektrik  i\u00e7  tesis  i\u015flerinin  periyodik  denetlenmesinde  yap\u0131n\u0131n  veya  birden  fazla  bloktan \nolu\u015fmas\u0131  halinde  yap\u0131  grubunun  t\u00fcm\u00fcne  ili\u015fkin  periyodik  denetleme  raporu  esas  olup; \nyap\u0131\/yap\u0131 grubu, bloklara veya dairelere veya ba\u015fka b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131larak periyodik denetleme \nraporu haz\u0131rlanamaz, ayr\u0131 tesisat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan periyodik denetleme raporu verilemez. \n5. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f419\nK\u00dc\u00c7\u00dcK ELEKTR\u0130K TES\u0130SAT \u0130\u015eLER\u0130 BELGES\u0130 \n1.  K\u00fc\u00e7\u00fck  Elektrik  \u0130\u015fleri  sertifikas\u0131,  yeni  bir  tesisat  karakteri  ta\u015f\u0131mayan  bir  tesisatta  yap\u0131lan \nilave  ve  de\u011fi\u015fiklikler  i\u00e7in  d\u00fczenlenir.  \u00d6rnek  olarak,  mevcut  bir  tesisata  bir  priz  eklenmesi \nveya bir armat\u00fcr ilavesi, bir ayd\u0131nlatma anahtar\u0131n\u0131n yerinin de\u011fi\u015ftirilmesi, g\u00f6sterilebilir. Bu \nbelge  armat\u00fcr  de\u011fi\u015fikliklerinde  kullan\u0131l\u0131r  ama  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu  de\u011fi\u015fimi  ve  benzerleri  i\u00e7in \nuygun de\u011fildir. \n2.  Dolayl\u0131  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  metotlar\u0131  a\u00e7\u0131k\u00e7a  belirtilecektir.  \u00d6rne\u011fin  toprakl\u0131 \ne\u015fpotansiyel  ba\u011flant\u0131  ve  sigorta\/otomatik  anahtar\/art\u0131k  ak\u0131m  anahtar\u0131  kullan\u0131larak  devrenin \notomatik olarak kesilmesi gibi. \nE\u011fer  tesisatta,  etkili  topraklama  \u015fartlar\u0131  yahut  yeterli  ana  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  iletkeni \neksiklikleri varsa bunlar a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. \n3. \n4.  Malsahibi, olumsuzluklar konusunda yaz\u0131l\u0131 olarak uyar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n5.  K\u00fc\u00e7\u00fck  i\u015flere  de  Y\u00f6netmeli\u011fin  \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc  denemeler  uygulan\u0131r.  \u00d6rnek  olarak  bir  priz \nilavesinde: \na- \nb- \nc- \nd- \ne-  Art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131r halde oldu\u011funun kontrolu. \nPriz topraklama ucunun ana topraklama ucu ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kontrolu, \n\u0130lave devrenin yal\u0131t\u0131m direncinin kontrolu, \nToprak hatas\u0131 halinde izin verilen a\u00e7ma s\u00fcrelerinin a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrolu, \nPriz kontaklar\u0131n\u0131n do\u011fru ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrolu, \nELEKTR\u0130K TES\u0130SAT BELGES\u0130 \n\u0130\u015eVERENLER  \u0130\u00c7\u0130N  A\u00c7IKLAMA (Belgeye eklenecek) \nBu  belge,  elektrik \nger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini teyid etmek i\u00e7indir.  \ntesisat \ni\u00e7 \ni\u015finin  Elektrik \n\u0130\u00e7  Tesisat  Y\u00f6netmeli\u011fi  do\u011frultusunda \nBelgenin asl\u0131 i\u015fverende kalacakt\u0131r. \u0130\u015fletmeye bir nusha sunulacak ve y\u00fcklenicide ikinci bir belge \nkopyas\u0131 kalacakt\u0131r. E\u011fer i\u015fveren malsahibi de\u011filse, bu belgenin ekleri ile bir kopyas\u0131,  malsahibine \nde verilecektir.  \nBelgenin asl\u0131 g\u00fcvenli bir yerde muhafaza edilmeli ve gelecekte elektrik tesisat\u0131n\u0131 denetleyecek ya \nda  sorumlulu\u011funu  \u00fcstlenecek  t\u00fcm  kimselere  g\u00f6sterilmelidir.  Daha  sonra  m\u00fclk  sahip  de\u011fi\u015ftirirse, \nbu belge m\u00fclk\u00fcn yeni sahibine, elektrik tesisat\u0131n\u0131n Elektrik \u0130\u00e7 Tesisat Y\u00f6netmeli\u011fine uygun olarak \nger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini belgeleyecektir.  \nElektriksel  g\u00fcvenlik  nedenleriyle,  elektrik  tesisat\u0131  bir  tesisat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan  belirli  aral\u0131klarla \ndenetlenmelidir.  Sonraki  denetimden  \u00f6nce  tavsiye  edilen  maksimum  zaman  aral\u0131\u011f\u0131  \u201cSonraki \nDenetleme\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 1. sayfada belirtilmi\u015ftir.  \nBu belge sadece yeni bir elektrik tesisat\u0131 ya da mevcut bir tesisata yap\u0131lan yenilik ya da de\u011fi\u015fiklik \nile  ilgili  yeni  bir  \u00e7al\u0131\u015fma  i\u00e7in  \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r.  Mevcut  bir  elektrik  tesisat\u0131n\u0131n  denetlenmesi  i\u00e7in \n\u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Periyodik denetleme i\u00e7in \u201cPeriyodik Denetleme Raporu\u201d d\u00fczenlenmelidir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f420\nK\u00dc\u00c7\u00dcK ELEKTR\u0130K TES\u0130SAT \u0130\u015eLER\u0130 BELGES\u0130  \nForm 2 (Sadece yeni bir devre karakteri ta\u015f\u0131mayan k\u00fc\u00e7\u00fck elektrik i\u015fleri i\u00e7indir.)                             \nB\u00d6L\u00dcM 1: K\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flerin tan\u0131m\u0131 \n1- K\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flerin tan\u0131m\u0131 \n2. Yer\/Adres \n3. K\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flerin tamamlanma tarihi \n4. Yeni \u00e7\u0131k\u0131\u015f hatlar\u0131  varsa detay\u0131 \nB\u00d6L\u00dcM 2: Tesisat detaylar\u0131 \n1. Topraklama sistemi                              TN-C-S                        TN-S                       TT \n2. Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma y\u00f6ntemleri \n3. De\u011fi\u015ftirilen devre i\u00e7in koruyucu cihaz  \nTipi:   \n             Ak\u0131m\u0131: \n       A \nTopraklama  ve  e\u015fpotansiyel  ku\u015faklama  d\u00fczenlerinin  yeterlili\u011fi  dahil,  mevcut  tesisat \nhakk\u0131nda yorumlar  \nB\u00d6L\u00dcM 3: Temel kontrollar \nTopraklama s\u00fcreklili\u011fi yeterlidir. \nFaz s\u0131ras\u0131 ve kutuplar do\u011fru ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \nArt\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r durumdad\u0131r.(varsa).  \nNominal art\u0131k beyan ak\u0131m\u0131 I\uf044n.        mA ve i\u015fletim s\u00fcresi ............ms (I\uf044n) \nB\u00d6L\u00dcM 4: Beyan \nBen,  bu  tesisat\u0131  yapan  tesisat\u00e7\u0131  olarak,  s\u00f6z\u00fc  ge\u00e7en  i\u015flerin,  mevcut  tesisat\u0131n  g\u00fcvenli\u011fini \nbozmad\u0131\u011f\u0131n\u0131,  s\u00f6z\u00fc  ge\u00e7en  i\u015flerin  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki  Elektrik  \u0130\u00e7  Tesisat  Y\u00f6netmeli\u011fine  uygun \n\u015fekilde \ntesis  ve  kontrol  edildi\u011finin  bilgim  dahilinde  oldu\u011funu \nkontrollar\u0131m esnas\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc TEY\u0130D ederim.  \ntasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \nTesisat\u00e7\u0131 (yap\u0131mc\u0131): \n\u0130sim : \nOda sicil no:  \nAdres:  \n\u0130mza : \n\u00dcnvan\u0131:  \nTarih: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f421\nELEKTR\u0130K TES\u0130SATLARI \u0130\u00c7\u0130N PER\u0130YOD\u0130K DENETLEME RAPORU \nForm 3\/1 \nAd\u0131:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..\u2026\u2026.. \nAdresi:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..\u2026\u2026. \n            Abone bilgileri: \nRaporun istenme gerek\u00e7esi: \nTesisata ait bilgiler: \nKullan\u0131c\u0131: \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..\u2026 \nTesisat: \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026 \nAdres:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nYap\u0131ya ait a\u00e7\u0131klamalar:                  Ev                      Ticari                       End\u00fcstri                      Di\u011fer \nElektrik tesisat\u0131n\u0131n takribi ya\u015f\u0131 :\u2026\u2026\u2026\u2026y\u0131l. \nDe\u011fi\u015fiklik ya da ilave yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor mu?                Evet                 Hay\u0131r              Belli de\u011fil \nDe\u011fi\u015fiklik g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa yakla\u015f\u0131k ya\u015f\u0131\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026y\u0131l \nSon denetleme tarihi:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. Kontrola ait kay\u0131tlar var m\u0131?             Evet           Hay\u0131r \nDenetlemenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve kapsam\u0131: \nKapsam:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nS\u0131n\u0131rlamalar:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nBu denetleme Elektrik \u0130\u00e7 Tesisleri Y\u00f6netmeli\u011fine g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nKanal ve borular i\u00e7indeki kablolar, d\u00f6\u015feme, tavan bo\u015fluklar\u0131ndaki, bina b\u00fcnyesindeki, toprak alt\u0131ndaki kablo ve \nborular g\u00f6zlenememi\u015ftir. \nGelecek denetleme: \nBu tesisat\u0131n bundan sonraki denetlenmesinin \u2026\u2026\u2026\u2026.ay\/y\u0131l \u2018dan \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131n\u0131 tavsiye ederim. \nG\u00f6zlemler gecikmeksizin d\u00fczeltmeler yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmaktad\u0131r. (Gereksiz ise bu sat\u0131r\u0131 \u00e7iziniz.) \nBeyan: \nDeneyen  ve Denetleyen: \n\u0130sim  :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026          \u0130mza :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nOda sicil no : :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026    \u2026\u2026..          \u00dcnvan\u0131 :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nAdres :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..          Tarih :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \n. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f422\nForm 3\/2 \nBESLEME KARAKTER\u0130ST\u0130KLER\u0130 VE TOPRAKLAMA D\u00dcZENLEMELER\u0130 (kutular\u0131 i\u015faretleyin ve detaylar\u0131 girin) \n  Topraklama Sistemi           Faz \u0130letkenlerin say\u0131s\u0131 ve tipi             Besleme kayna\u011f\u0131 karakteristikleri        Ana kesici  \nTN-C                             AC:                              DC:                    Nominal gerilim , U\/Uo(1)               V         Karakteristikleri \nTN-S                            1 faz, 2 tel                    2 kutup  \n        Nominal frekans, f (1)                    Hz         Tip: \nTN-C-S                        1 faz, 3 tel                    3 kutup                Hata Ak\u0131m\u0131 Olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, IF\n(1)              A         Nominal ak\u0131m :      A \n TT                               2 faz, 3 tel                    Di\u011fer                   D\u0131\u015f \u00e7evrim empedans\u0131 ZE                     \uf057 \n IT                                3 faz, 3 tel                                                 \n                                     3 faz, 4 tel                        \n     (Not: 1 ara\u015ft\u0131rma ya da \u00f6l\u00e7\u00fcm ile) \nBELGEYE  \u0130L\u0130\u015eK\u0130N TES\u0130SAT \u00d6ZELL\u0130KLER\u0130 \nTemel Topraklama Direnci                                    \u0130lave Topraklama Elektrodu Detaylar\u0131 (varsa) \n                                                                      Tip (\u00f6rn. \u00c7ubuk(lar), \u015ferit vs)           Yer: \n                          Topraklama direnci  \n                                  \uf057 dur.                          \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..         \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026                                 \u2026\u2026\u2026\u2026.. \u2026  \uf057 \n                                Ana Koruyucu \u0130letkenler \nSistem Topraklama iletkeni:    \n            Malzeme \nAna e\u015fpotansiyel iletkeni:                           Malzeme \n                              mm2 \n                              mm2 \nGelen su borular\u0131na                                Gaz borular\u0131na \n\u00c7elik yap\u0131ya                                           Y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131k korumas\u0131na                                      D\u0131\u015far\u0131dan gelen di\u011fer tesisatlara                                            \nba\u011fland\u0131. \n                                 Yak\u0131t borular\u0131na                                   \n                                  Ana  Devre Kesici \nTip ve kutup say\u0131s\u0131 \n: \n                            Ak\u0131m\u0131:              A \nGerilimi:     V \nYeri:  \n        \u2026\u2026\u2026Sigorta ak\u0131m\u0131 \/ ayar de\u011feri: \n\u2026\u2026\u2026\u2026..  A \nArt\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 beyan ak\u0131m\u0131 I\uf044n=           mA, ve a\u00e7ma s\u00fcresi ......     ms (I\uf044n de)                                                       \n(e\u011fer varsa ana devre kesicisi olarak kullan\u0131lamaz.) \nMEVCUT TES\u0130SATA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N G\u00d6ZLEMLER VE TAVS\u0130YELER \nEkli denetleme listeleri ve deney sonu\u00e7lar\u0131na, denetlemenin kapsam ve s\u0131n\u0131rlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \n           D\u00fczeltilecek bir i\u015fe ihtiya\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.                          A\u015fa\u011f\u0131daki hususlar g\u00f6zlenmi\u015ftir.  \n\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \n\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \n\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nA\u015fa\u011f\u0131daki her bir say\u0131, yap\u0131lm\u0131\u015f olan her bir g\u00f6zlem i\u00e7in sorumlu ki\u015filere, tesisatta yap\u0131lmas\u0131 tavsiye edilen i\u015flemi \ni\u015faret etmektedir. \n    1      Acilen dikkat gerektirir.            2    D\u00fczeltme gerektirir.                  3   \u0130lave inceleme gerektirir. \n            4        Y\u00f6netmeli\u011fe uygun de\u011fildir. Ancak incelenen tesisat\u0131n g\u00fcvensiz oldu\u011funu g\u00f6stermez.    \nDENETLEMEN\u0130N \u00d6ZET\u0130 \nDenetleme tarihi: \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. \nTesisat\u0131n genel durumu:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. \nGenel de\u011ferlendirme:    YETERL\u0130 \/ YETERS\u0130Z \nL\u0130STELER \nEkli listeler bu d\u00f6k\u00fcman\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r.ve bu rapor listeler eklendi\u011finde ge\u00e7erlidir. \n....... adet Denetleme Listesi ve .......... adet Deney Sonu\u00e7 Listesi eklenmi\u015ftir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n                                                                     \n \n \n          \n \n \n \n \n \n \n \n\f423\nDENETLEME L\u0130STES\u0130 \nElektrik \u00c7arpmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Koruma \nY\u00f6ntemleri \n(a)  Do\u011frudan ve dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 birlikte \nkoruma: \n  (i)      SELV (not 1) \n  (ii)     Enerji bo\u015falmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 \n(b) Do\u011frudan dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma:  (not 2) \n  (i)      Gerilim alt\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlerin yal\u0131t\u0131lmas\u0131 \n  (ii)     Korkuluk veya mahfazalar ile koruma \n  (iii)    Engeller ile koruma (not 3)  \n  (iv)    Eri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirme (not 4) \n  (v)     PELV \n  (vi)    Art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131 ile yap\u0131lan ilave koruma      \n(c) Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma \n   (i)          Topraklanm\u0131\u015f potansiyel dengeleme ve               \nbeslemenin otomatik kesilmesi kapsam\u0131nda: \n           Topraklama iletkeninin kontrol\u00fc \n          Koruma iletkeni devresinin kontrol\u00fc \n          Ana potansiyel dengeleme iletkeninin kontrol\u00fc \n           Ek potansiyel dengeleme iletkeninin kontrol\u00fc \n           Birle\u015fik koruma ve i\u015flevsel maksatl\u0131      \ntopraklama d\u00fczenlemesinin kontrol\u00fc \n           Di\u011fer besleme kaynaklar\u0131 i\u00e7in uygulanabilir \nd\u00fczenlemelerin yeterlili\u011fi \n           Art\u0131k ak\u0131m cihazlar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc \n   (ii)    S\u0131n\u0131f II donan\u0131m veya e\u015fde\u011fer yal\u0131tkan \nkullan\u0131m\u0131 ile koruma (not 5) \n  (iii)    \u0130letken olmayan b\u00f6lgeler ile koruma: (not 6) \n                      Koruma iletkeninin bulunmamas\u0131n\u0131n kontrol\u00fc \n  (iv)    Toprak ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan potansiyel \ndengeleme ile koruma: (not 7) \n Toprak ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan potansiyel \ndengeleme iletkeninin kontrol\u00fc \n  (v)     Elektriksel ay\u0131rma ile koruma (not 8) \nKar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Zararl\u0131 Etkilerin \u00d6nlenmesi \n  (a)    Elektriksel olmayan tesisatlara yakla\u015fma \nve   di\u011fer etkilerin kontrol\u00fc \n  (b)     Bant I ve bant II devrelerinin ayr\u0131lmas\u0131 \nveya bant II yal\u0131t\u0131m\u0131 kullan\u0131lmas\u0131  \n  (c)     G\u00fcvenlik devrelerinin ayr\u0131lmas\u0131 \nTan\u0131mlama \n  (a)    \u015eemalar, talimatlar, devre \u00e7izimleri ve k\u0131sa \nbilgiler \n  (b)    Tehlike i\u015faretleri ve di\u011fer uyar\u0131 i\u015faretleri \n  (c)     Koruma cihazlar\u0131n\u0131n, anahtarlar\u0131n\u0131n ve \nterminallerinin etiketlenmesi \n Kablo ve iletkenler \n  (a)    Kablo yollar\u0131n\u0131n uygunlu\u011fu ve mekanik \nkoruma \n  (b)    \u0130letkenlerin ba\u011flanmas\u0131 \n  (c)     Tesisat y\u00f6ntemleri \n  (d)    \u0130letkenlerin, ak\u0131m ta\u015f\u0131ma kapasitesi ve \ngerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne g\u00f6re se\u00e7imi \n  (e)    Yang\u0131n korkulu\u011fu, uygun kilitleme ve \ns\u0131cakl\u0131k etkisine kar\u015f\u0131 koruma \nGenel \n  (a)    Ay\u0131rma ve anahtarlama i\u00e7in kullan\u0131lan \ncihazlar\u0131n do\u011fru yerle\u015ftirilmesinin kontrol\u00fc \n  (b)    Pano ve di\u011fer donan\u0131mlara giri\u015fin \nuygunlu\u011fu  \n  (c)    \u00d6zel tesisatlar\u0131n ve yerle\u015ftirmelerin \nbelirli g\u00fcvenlik mesafesinin kontrol\u00fc \n  (d)    Tek kutuplu koruma ve anahtarlama \ncihazlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca faz iletkenine \nba\u011flanmas\u0131n\u0131n kontrol\u00fc \n  (e)    Aksesuar ve donan\u0131mlar\u0131n do\u011fru \nba\u011flanmas\u0131 \n  (f )    D\u00fc\u015f\u00fck gerilim koruma cihazlar\u0131 kontrol\u00fc \n  (g)    Dolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma \nve\/veya a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma ve izleme \ncihazlar\u0131n\u0131n se\u00e7imi ve ayar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc \n  (h)     D\u0131\u015f etkilere uygun donan\u0131m\u0131n ve g\u00fcvenlik \nmesafesinin se\u00e7ilmesi \n  (\u0131 )     Uygun i\u015flevsel anahtarlama cihazlar\u0131n\u0131n \nse\u00e7ilmesi  \nDenetimi Yapan:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. \nTarih:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. \nNotlar: \n\uf0d6    : Denetleme uygulanm\u0131\u015ft\u0131r ve sonu\u00e7 tatmin edicidir. \nX   :  Denetleme uygulanm\u0131\u015ft\u0131r ve sonu\u00e7 tatmin edici de\u011fildir. \n1-     SELV  bir  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  gerilim  sistemi  olup  topraklamadan  ve \nve \ndi\u011fer \nd\u00fczenlemeler kontrol edilmelidir. (Madde 42-b) \nayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  \u00d6zel \nsistemlerden \ny\u00f6netmelik \n2-     Do\u011frudan  dokunmaya  kar\u015f\u0131  koruma  y\u00f6ntemi  uygulan\u0131yorsa \nuygun  mesafelerin  \u00f6l\u00e7\u00fclmesi gereklidir. \n3-     Engeller ile koruma \u00f6zel durumlarda kabul edilir.(Madde 43-d) \n4-    Eri\u015fme uzakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirme ile koruma \u00f6zel \ndurumlarda kabul edilir. (Madde 43-e) \n5-    S\u0131n\u0131f  II  donan\u0131m  kullan\u0131m\u0131  yaln\u0131zca  tesisat\u0131n  etkin  bir \ndenetim  alt\u0131nda  oldu\u011fu  kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131nda  nadiren  kabul \nedilir. (Madde 44-c) \n\u0130letken  olmayan  b\u00f6lgeler  ile  koruma  konut  binalar\u0131  i\u00e7in \nuygun olmay\u0131p \u00f6zel \u00f6nlemler gerektirir. (Madde 44-d) \n6-  \n7-    Toprak  ba\u011flant\u0131s\u0131  olmayan  potansiyel  dengeleme \nile \nkoruma  konut  binalar\u0131nda  uygun  olmay\u0131p  yaln\u0131zca  \u00f6zel \ndurumlarda kullan\u0131l\u0131r. (Madde 44-e) \nElektriksel ay\u0131rma. ( Madde 44-f ) \n8-    \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n       \n \n    \n \n       \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f424\nY\u00fcklenici:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..                  Da\u011f\u0131t\u0131m kutusunun yeri\/Adresi: \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026         Deneyde kullan\u0131lan aletler: (Marka\/No)(Not 4) \n\u00c7evrim empedans\u0131:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nDeney tarihi:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.                                Topraklama sistemi:TN-S \/ TN-C-S \/ TT                                                           \n  Besleme kayna\u011f\u0131 nda Ze  \u2026\u2026\u2026..\u2026\uf020\uf057 dur.                                                                    Devaml\u0131l\u0131k:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nYal\u0131t\u0131m:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nArt\u0131k ak\u0131m kontrol cihaz\u0131:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \n\u0130mza :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026                                Faz-toprak k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131\u2026\u2026\u2026\u2026kA(Not 3)         \nDolayl\u0131 dokunmaya kar\u015f\u0131 koruma y\u00f6ntemi:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026                                                           \nDenenecek donan\u0131m: (Not 5)\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nDENEY SONU\u00c7LARI L\u0130STES\u0130 \n\u0130\u015fin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 : \n                                        A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m                                                                                                                  Deney sonu\u00e7lar\u0131 \n                                        Koruma cihaz\u0131 \n   Devrenin                    K\u0131sa devre kesme                              Hat                          Devaml\u0131l\u0131k               Yal\u0131t\u0131m                                Kutuplar      Toprak \u00e7evrim                                 Fonksiyon                 A\u00e7\u0131klamalar \n   A\u00e7\u0131klanmas\u0131              kapasitesi \u2026...kA   (Not 6)            iletkenleri                                                     direnci                                                       empedans\u0131                                      deneyleri \n                                      Tip          Kategori                           Faz        Koruma       R1+R2      R2      Faz-Faz         Faz-Toprak                                    ZS                   Zsmax           AAA             Di\u011fer \n                                                       In                     Ia                                                                                                                                                                                                  s\u00fcresi \n                                                       A                     A            mm2         mm2         \uf057         \uf057              M\uf020\uf057               M\uf020\uf057\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020   \uf057                        \uf057\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020\uf020 ms  \n              1                   2                   3                      4                5             6               7           8              9                    10                      11                     12                      13                 14                 15                     16 \nDevre d\u00fczenleme \u015fartlar\u0131ndan sapmalar ve \u00f6zel notlar \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n    \n \n \n     \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fDeney sonu\u00e7lar\u0131 listesinin doldurulmas\u0131 ile ilgili a\u00e7\u0131klama  notlar\u0131 \n425\nNot-1 \nNot-2 \nNot-3 \nTopraklama sistemi : \u0130\u015fletmeden \u00f6\u011frenilecek veya g\u00f6zlem yap\u0131lacakt\u0131r. \nBesleme  kayna\u011f\u0131n\u0131n  i\u015fletme  topraklama  direnci  (Ze)  :  Binan\u0131n  ana  da\u011f\u0131t\u0131m \ntablosundan  trafoya  do\u011fru  \u00f6l\u00e7\u00fclen  empedans.  Bu  de\u011fer  \u00f6l\u00e7\u00fclecek  veya  \u0130\u015fletme \nteyit \ntaraf\u0131ndan  verilen  de\u011fer  kullan\u0131lacakt\u0131r.Topraklaman\u0131n  etkinli\u011fi  deney \nedilmelidir. \nBeklenen k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 : \u00dc\u00e7 fazl\u0131 k\u0131sa devre veya toprak k\u0131sa devresinden    b\u00fcy\u00fck \nak\u0131ml\u0131 olan esas al\u0131n\u0131r. Tercihan \u0130\u015fletmeden sorulmal\u0131d\u0131r. \nDeneylerde kullan\u0131lan aletler: Aletlerin markalar\u0131 ve numaralar\u0131 yaz\u0131lacakt\u0131r. \nNot-4 \nNot-5   Denenecek donan\u0131m: Ana tablo, da\u011f\u0131t\u0131m tablosu v.b. ana par\u00e7a yaz\u0131lacakt\u0131r. \nNot-6 \nA\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m  koruma  cihazlar\u0131n\u0131n  kesme  kapasitesi  :  \u00dczerindeki  etiketten  tespit \nedilmelidir. \nile \n A\u015fa\u011f\u0131daki deneyler verilen s\u0131rada yap\u0131lacakt\u0131r. \n*7  \n*8   \nAna ve tamamlay\u0131c\u0131 e\u015fpotansiyel ku\u015faklama dahil koruma hatlar\u0131n\u0131n \ndevaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrolu : Her koruma hatt\u0131n\u0131n do\u011fru ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 kontrol edilecektir. \nS\u00fcreklilik denemesi : Binan\u0131n ana tablosunda faz ve koruma hatlar\u0131 k\u0131sa devre edilip \nhat sonundan faz ve koruma hatt\u0131n\u0131n toplam direnci \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. \u00d6l\u00e7\u00fclen de\u011fer (R1+R2) \nkolonuna yaz\u0131l\u0131r. Koruma hatt\u0131 direncinin (R2) yaln\u0131z ba\u015f\u0131na \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, bina ana \ntablosundaki koruma baras\u0131 ile t\u00fcketici aras\u0131ndaki koruma hatt\u0131 uzun bir kablo yard\u0131m\u0131 \nile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.(Uzun kablonun direnci d\u00fc\u015f\u00fclmelidir.) Bu deney esnas\u0131nda: \nHer sigorta veya tek kutuplu koruma cihaz\u0131n\u0131n yaln\u0131zca faz iletkenine kondu\u011fu, \n- \n- \nDuylarda d\u0131\u015f konta\u011f\u0131n n\u00f6tr hatt\u0131na ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, \nPrizlere ve benzeri cihazlara iletkenlerin kutuplar y\u00f6n\u00fcnden do\u011fru ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, \nkontrol edilip; kutuplar kolonuna i\u015faretlenir.  \nR2 kolonuna diren\u00e7 de\u011feri yaz\u0131lm\u0131\u015f ise R1+R2 de\u011ferine ihtiya\u00e7 yoktur. \nR2 de\u011feri ana e\u015fpotansiyel ku\u015faklama baras\u0131ndan t\u00fcketiciye kadar \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.                   \nR2 kolonuna kaydedilir. \n*9,*10    Yal\u0131t\u0131m direnci : Yal\u0131t\u0131m direnci faz iletkenleri ve n\u00f6tr ile topra\u011fa kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. \nGerilime hassas cihazlar devre d\u0131\u015f\u0131 edilir veya bunlar\u0131n faz iletkenleri ve n\u00f6tr \nbirle\u015ftirilip topra\u011fa kar\u015f\u0131 yal\u0131t\u0131m direnci \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. De\u011ferler yal\u0131t\u0131m direnci kolonuna \ni\u015flenir. \n  Bu deneyler tesisat enerjilenmeden yap\u0131l\u0131r. \n*11 \n*12   \n*13 \n*14 \n*15 \nKutuplar : Cihazlar\u0131n kutuplar\u0131n\u0131n do\u011fru ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u015faretlenir. \nToprak hatas\u0131 \u00e7evrim empedens\u0131 ZS : Bu de\u011fer gerilimli hatt\u0131n en uzak noktas\u0131nda \n\u00f6l\u00e7me yolu ile belirlenmeli veya R1+R2 kolunundaki de\u011fere Ze\u2019nin ilavesi ile \nbulunmal\u0131d\u0131r. \nZsmax : Koruma cihaz\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ak\u0131m\u0131ndan hesaplanan en b\u00fcy\u00fck \u00e7evrim empedans\u0131. \nFonksiyon deneyleri : Art\u0131k ak\u0131m anahtarlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 cihaz \u00fczerindeki d\u00fc\u011fme \nyerine bir hata benzetimi yolu ile yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anahtar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi ilgili kolona \nkaydedilir. \nB\u00fct\u00fcn ba\u011flama cihazlar\u0131, s\u00fcr\u00fcc\u00fc devreler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kilitler vb. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak uygun \n\u015fekilde montajlar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ayarland\u0131klar\u0131 ve tesis edildikleri kontrol edilir. Uygun \nsonu\u00e7 halinde ilgili kolona i\u015faretlenir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTopraklama elektrodunun direnci : TT sistemlerde topraklama direnci \u00f6l\u00e7\u00fclmelidir. G\u00fcvenlik \ni\u00e7in  topraklama  direncinin  200  \uf057  \u2018dan  veya  RA  =  25V\/I\uf044N\u2019den  hesaplanan  de\u011ferden  k\u00fc\u00e7\u00fck \nolan\u0131n\u0131n  alt\u0131nda olmas\u0131 gerekir. \u00d6l\u00e7\u00fclen de\u011fer formlarda g\u00f6sterilir. \n426\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fForm 4 \n427\nElektrik Tesisat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n: \nAd\u0131, Soyad\u0131: \nOda Sicil No: \n\u0130\u015fletme Kay\u0131t No: \nTesis  Sahibinin: \nAd\u0131 ve Soyad\u0131:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nMahalle :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nCadde:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..Sokak:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \nNo :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. Daire No: :.\u2026\u2026\u2026\u2026. \n\u0130l\u00e7e:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \u0130l:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026 \nYeni  tesisat a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n(\u015e\u0130RKET VEYA ORTAKLI\u011eI) \nELEKTR\u0130K BA\u011eLANTI \nB\u0130LD\u0130R\u0130M\u0130 \n\u0130\u015eE BA\u015eLAMA \nM\u00fc\u015fterinin: \nAd\u0131 ve Soyad\u0131:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nMahalle :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nCadde:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..Sokak:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \nNo :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. Daire No: :.\u2026\u2026\u2026\u2026. \n\u0130l\u00e7e:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \u0130l:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026 \nLamba G\u00fcc\u00fc \nPriz G\u00fcc\u00fc \nVarsa Di\u011fer G\u00fc\u00e7ler \nSeri No : \nBa\u015fvuru No : \nAbone No  : \nYap\u0131n\u0131n \/ \u0130n\u015faat\u0131n: \nPafta: .............................. \nAda:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..   \nParsel:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026... \nRuhsat tarihi:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. \nRuhsat  No:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nAyd\u0131nlatma + Priz \nKurulu G\u00fcc\u00fc \nAdet \nWatt \nAdet \nWatt \nCinsi \nWatt \nAdet \nCinsi \nWatt \nElektrik Motorlar\u0131 \nKuvvet Kurulu G\u00fcc\u00fc \nAdet \nVolt \nAmp. \nWatt \nCos \u03c6 \nDevir \nSay\u0131s\u0131 \nFabrika \nMarkas\u0131 \nNi\u00e7in \nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \nAdet\nCinsi \nWatt \nAl\u00e7ak Gerilim Kompanzasyon Tesisi \n\u2026\u2026\u2026\u2026..kVAr (sabit)  \u2026\u2026\u2026kVAr (oto.)  \u2026\u2026.. kVAr (toplam) \n G\u00fc\u00e7 \u0130lavesi durumunda yeni eklenen tesisat a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nPriz \nLamba \nElektrik Motorlar\u0131 \nToplam G\u00fc\u00e7 \nAdet \nWatt \nAdet \nWatt \nAdet \nCinsi \nWatt \nAdet \nCinsi  \nWatt \nEski G\u00fc\u00e7 \nYeni G\u00fc\u00e7 \nElektrik \u0130\u00e7 Tesisat Projesinin : \nProje M\u00fcellifi : \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nOnay Tarihi : ............................................... \nOnay Say\u0131s\u0131 : ............................................... \nDenetim  Kurulu\u015funun :  \nUnvan\u0131 : ............................................................................... \nAdresi : ............................................................................... \n             ................................................................................ \nYetkili imza :            \nD\u00dc\u015e\u00dcNCELER : \n................................................................................................................................................................................................... \n....................................................................................................................................................................................................\n....................................................................................................................................................................................................\n................................................................................................................................................................................................... \nYukar\u0131da ada, parsel ve a\u00e7\u0131k adresi belirtilen yap\u0131n\u0131n elektrik i\u00e7 tesisat\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131na .....\/.......\/20...... tarihinde ba\u015flanacakt\u0131r.  \n   Yap\u0131 sahibinin                                             Elektrik tesisat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n                                  Denetim Kurulu\u015fu \n            Ad\u0131, Soyad\u0131 ve \u0130mzas\u0131                                   Ad\u0131, Soyad\u0131,Tarih ve \u0130mzas\u0131                                 Elektrik M\u00fchendisi \n                                                                              .....\/.......\/20.......                                    Ad\u0131, Soyad\u0131 ve \u0130mzas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n                    \n \n                     \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f428\nForm 5 \nElektrik Tesisat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n: \nAd\u0131, Soyad\u0131: \nOda Sicil No: \n\u0130\u015fletme Kay\u0131t No: \nTesis  Sahibinin: \nAd\u0131 ve Soyad\u0131:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nMahalle :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nCadde:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..Sokak:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \nNo :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. Daire No: :.\u2026\u2026\u2026\u2026. \n\u0130l\u00e7e:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \u0130l:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026 \nYeni  tesisat a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n(\u015e\u0130RKET VEYA ORTAKLI\u011eI) \nELEKTR\u0130K BA\u011eLANTI B\u0130LD\u0130R\u0130M\u0130\n\u0130\u015e B\u0130T\u0130M\u0130 \nSeri No : \nBa\u015fvuru No : \nAbone No  : \nM\u00fc\u015fterinin: \nAd\u0131 ve Soyad\u0131:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nMahalle :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nCadde:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..Sokak:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \nNo :\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. Daire No: :.\u2026\u2026\u2026\u2026. \n\u0130l\u00e7e:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.  \u0130l:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026 \nYap\u0131n\u0131n\/\u0130n\u015faat\u0131n: \nPafta: .............................. \nAda:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..   \nParsel:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026... \nRuhsat tarihi:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. \nRuhsat  No:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 \nLamba G\u00fcc\u00fc \nPriz G\u00fcc\u00fc \n\u00c7e\u015fitli G\u00fc\u00e7ler \nAyd\u0131nlatma+priz \nKurulu g\u00fcc\u00fc \nAdet \nWatt \nAdet \nWatt \nCinsi \nWatt \nAdet \nCinsi \nWatt \nAdet \nVolt \nAmp. \nWatt \nCos \u03c6 \nDevir \nSay\u0131s\u0131 \nFabrika \nMarkas\u0131 \nNi\u00e7in \nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \nAdet \nCinsi \nWatt \nElektrik Motorlar\u0131 \nKuvvet Kurulu G\u00fcc\u00fc \nAl\u00e7ak Gerilim Kompanzasyon Tesisi \n\u2026\u2026\u2026\u2026..kVAr (sabit) \n\u2026\u2026\u2026kVAr (oto.) \n\u2026\u2026.. kVAr (toplam) \nG\u00fc\u00e7 \u0130lavesi durumunda yeni eklenen tesisat a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nPriz \nLamba \nElektrik Motorlar\u0131 \nToplam G\u00fc\u00e7 \nAdet \nWatt \nAdet \nWatt \nAdet \nCinsi \nWatt \nAdet \nCinsi  \nWatt \nEski G\u00fc\u00e7 \nYeni G\u00fc\u00e7 \nM\u00fc\u015fterinin \u00d6l\u00e7\u00fc ve Saya\u00e7 Sistemi Bilgileri \n   1 - Sayac\u0131n \nAktif \nReaktif (End)  Reaktif (Kap) \nAk\u0131m\u0131 \nGerilimi \nS\u0131n\u0131f\u0131 \nCinsi \nMarkas\u0131 \nSeri No: \nTipi \nBa\u015fl.Endeksi \n\u0130mal Tarihi \n\u0130mp-Dev\/kWh \nHane Say\u0131s\u0131 \n\u0130\u00e7 \u00c7arpan\u0131 \nFaz\/Tel adedi \nAk\u0131m trf. \nGerilim Trf. \n2 - \u00d6l\u00e7\u00fc Trafosunun \n\u00c7evirme Oran\u0131 \nS\u0131n\u0131f\u0131 \nMarkas\u0131 \nSeri No (A Faz\u0131) \nSeri No (B Faz\u0131) \nSeri No (C Faz\u0131) \nTipi \nG\u00fcc\u00fc (VA) \n3 \u2013 Sayac\u0131n bulundu\u011fu yer\na) Enerji Odas\u0131nda \nb) giri\u015f Merdiven Bo\u015flu\u011funda \nc) D\u0131\u015far\u0131da Kap\u0131 Yan\u0131nda \nd) Di\u011fer (Ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcm i\u00e7erisinde vb.) \nDenetim Kurulu\u015fu taraf\u0131ndan elektrik i\u00e7 \ntesisleri denetlenmi\u015ftir. \n                ....\/.....\/20. . \nDenetim Kurulu\u015fu \nElektrik M\u00fchendisi \n Ka\u015fe\/ \u0130mza \nYap\u0131 kurulu g\u00fcc\u00fc    : \nYap\u0131 e\u015fzamanl\u0131 g\u00fcc\u00fc  : \nM\u00fc\u015fterinin Enerji Ald\u0131\u011f\u0131 Yer Bilgileri \nTrafo Ad\u0131: \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.. \nTrafo No:\u2026\u2026\u2026\u2026..Trafo G\u00fcc\u00fc:\u2026\u2026 \nFider \/ Kol No:          Direk No: \nEn Yak\u0131n Abone No:\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026. \nTesis sahibinin ad\u0131 soyad\u0131 ve \u0130mzas\u0131: \n.....\/....\/20... \n\u0130\u015fletme G\u00f6revlisi \n                 Ka\u015fe\/\u0130mza :  \nYukar\u0131da adresi yaz\u0131l\u0131 ve ekte plan\u0131 \nverilen elektrik i\u00e7 tesisat\u0131 \ntaraf\u0131mdan  yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n                    ....\/.....\/20. . \nTesisat\u00e7\u0131n\u0131n imzas\u0131 : Ka\u015fe\/\u0130mza \nBu tesisat \u015febekeye ba\u011flanabilir. \n\u0130\u015fletme M\u00fchendisi \n                  .....\/....\/200.. \n                 Ka\u015fe\/\u0130mza \nTaraf\u0131mca temin edilen ve yukar\u0131da \u00f6zellikleri belirtilen elektrik sayac\u0131 \/ saya\u00e7lar\u0131 i\u015fletme yetkililerince kontrol edilerek m\u00fch\u00fcrl\u00fc vaziyette teslim \nedilmi\u015ftir.  \u2026..\/\u2026..\/ 20\u2026.. \nAbonenin imzas\u0131: \n\u2026\u2026\u2026\/\u2026\u2026\u2026\/200\u2026  Saya\u00e7 mont\u00f6r\u00fc    \nKartoteks kay\u0131tlar\u0131na i\u015flenmi\u015ftir. \nKa\u015fe\/\u0130mza \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n                    \n \n                     \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEK F \n429\nTIBB\u00ce YERLER\u0130N G\u00dcVENL\u0130K H\u0130ZMETLER\u0130 \u0130\u00c7\u0130N SINIFLANDIRMA VE GRUP \nNUMARALARININ AYRILMASI \u0130\u00c7\u0130N \u00d6RNEKLER \nT\u0131bb\u00ee yerlerin gruplar\u0131n\u0131n kesin olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir listesi genel olarak uygulanabilir nitelikte  \nde\u011fildir. A\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rnek liste sadece bir rehber olarak verilmi\u015ftir. \nTablo F.1 \n\u00d6rneklerin listesi \n2 \n\u2264 0,5 s \nS\u0131n\u0131f\u0131 \n>0,5s \u2264 15s \nx \nT\u0131bb\u00ee Yerler \n1.  Masaj odas\u0131 \n2.  Yatakhaneler \n3.  Do\u011fum odas\u0131 \n4.  ECG, EEG,EHG odas\u0131 \n5.  Endoskopik odas\u0131 \n6.  Muayene veya tedavi odas\u0131  \n7.  \u00dcroloji odas\u0131 \n 8.  N\u00fckleer t\u0131p hari\u00e7, Radyolojik    \nmuayene ve terapi odas\u0131  \n9.   Hidroterapi odas\u0131 \n10. Fizyoterapi odas\u0131 \n11. Anestezi odas\u0131 \n12. Ameliyathane \n13. Ameliyata haz\u0131rl\u0131k odas\u0131 \n14. Al\u00e7\u0131 odas\u0131 \n15. Ay\u0131lma  odas\u0131 \n16. Kalp katerizasyon odas\u0131 \n17. Yo\u011fun bak\u0131m odas\u0131 \n18. Anjiyografik muyane odas\u0131 \n19. Hemodiyaliz odas\u0131 \n20. Magnetik rezonans \ng\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRI) odas\u0131 \n0 \nx \nGrup \n1 \nx \nx \nx \nx \nx(b) \nx \nx(b) \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx (a) \nx(a) \nx(a) \nx(a) \nx(a) \nx(a) \nx(a) \nx(a) \nx(a) \nx \nx \nx(b) \nx \nx(b) \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \nx \n21. N\u00fckleer t\u0131p \n22. Premat\u00fcre bebek odas\u0131 \n(a) 0,5 s yada daha k\u0131sa s\u00fcrede g\u00fc\u00e7 beslemesine ihtiya\u00e7 olan ayd\u0131nlatma ve ya\u015fam \n x(a) \nx \nx \nx \nx \ndestekleyici elektrikli t\u0131bb\u00ee cihazlar \n(b) Bir ameliyathane olmayan \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n                                                            \n \n \n \n \n \n \n  \n  \n \n  \n  \n  \n \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n  \n \n  \n \n \n \n \n  \n \n  \n \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n  \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo F.1\u2019de listelenen terimlerin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 \n1.  Masaj odas\u0131 \n2.  Genel ko\u011fu\u015f (yatakhaneler) \n430\nHastalar\u0131n hastanede veya di\u011fer bir t\u0131p kurumunda kald\u0131klar\u0131 s\u00fcre boyunca \nyerle\u015ftirildikleri ve t\u0131bben kullan\u0131lan oda veya odalar grubu. \n3.  Do\u011fum odas\u0131 \nDo\u011fumun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi oda. \n4.  Elektrokardiyografi odas\u0131 (EKG), Elektroensefalografi odas\u0131 (EEG), \nElektrohisterografi odas\u0131 (EHG) \n5.  Endoskopi Odas\u0131 \nDo\u011fal veya yapay deliklerden girilerek organlar\u0131n muayenesi i\u00e7in yap\u0131lan endoskopi \nmetotlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f oda. \nEndoskopik metotlara \u00f6rnekler,gerekirse anestezi alt\u0131nda uygulanan bron\u015foskopik, \nlaringoskopik, sistoskopik, gastroskopik ve benzeri metotlard\u0131r. \n6.  Muayene veya tedavi odas\u0131 \n7.  \u00dcroloji odas\u0131 (ameliyathane de\u011fil) \nR\u00f6ntgen donan\u0131m\u0131, endoskopik te\u00e7hizat ve y\u00fcksek frekansl\u0131 ameliyat te\u00e7hizat\u0131 gibi \nt\u0131bb\u00ee elektrikli donan\u0131mlar  kullanarak \u00fcrogenital sistem \u00fczerinde yap\u0131lan te\u015fhis veya \ntedavi i\u015flemlerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oda. \n8.  Radyolojik te\u015fhis odas\u0131 (Radyolojik te\u015fhis ve tedavi odas\u0131) \nRadyolojik te\u015fhis odas\u0131. \nRadyografi veya floroskopi imkanlar\u0131 kullan\u0131larak veya radyoaktif izotoplar \nkullan\u0131larak v\u00fccudun i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in iyonize radyasyon kullan\u0131m\u0131na \nveya di\u011fer te\u015fhis ama\u00e7lar\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f oda. \nTedavi odas\u0131. \nTedavi  i\u00e7in iyonize radyasyon kullan\u0131m\u0131 tasarlanm\u0131\u015f oda. \n9.  Hidroterapi odas\u0131 (Suyla tedavi odas\u0131) \nHastalar\u0131n hidroterapik y\u00f6ntemlerle tedavi edildikleri oda. Bu tip y\u00f6ntemlere \u00f6rnek \nolarak \u015funlar verilebilir: Su, tuzlu su, \u00e7amur, bal\u00e7\u0131k, kil, buhar, kum, gazl\u0131 su, gazl\u0131 \ntuzlu su, soluma tedavisi, suda elektro-tedavi (katk\u0131l\u0131 veya katk\u0131s\u0131z),  \u0131s\u0131yla masaj \ntedavi ve suda \u0131s\u0131yla tedavi (katk\u0131l\u0131 veya katk\u0131s\u0131z). \nGenel kullan\u0131m i\u00e7in olan y\u00fczme havuzlar\u0131 ve normal banyolar suyla tedavi odalar\u0131 \nolarak dikkate al\u0131nmaz. \n10.  Fizyoterapi odas\u0131 (fizik tedavi odas\u0131) \nHastalar\u0131n fizik tedavi y\u00f6ntemleri ile iyile\u015ftirildikleri oda. \n11.  Anestezi odas\u0131 \nGenel soluma y\u00f6ntemiyle uygulanan anestezinin verildi\u011fi t\u0131bb\u00ee oda. \nNot :  Anestezi odas\u0131 \u00f6rne\u011fin \u015funlar\u0131 da i\u00e7erir: Ameliyathane, ameliyata haz\u0131rl\u0131k odas\u0131, \nAl\u00e7\u0131 odas\u0131 ve tedavi odas\u0131. \n12.  Ameliyathane \nCerrahi operasyonlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi oda. \n13.  Ameliyata haz\u0131rl\u0131k odas\u0131 \nHastalar\u0131n \u00f6rne\u011fin anestezi verilerek ameliyata haz\u0131rland\u0131klar\u0131 oda. \n14.  Al\u00e7\u0131 odas\u0131 \nAnestezi halen etkisini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken al\u00e7\u0131 veya benzerlerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 oda. \nNot :  B\u00f6yle bir oda ameliyathane grubuna aittir ve genellikle alan  olarak ona \nba\u011fl\u0131d\u0131r. \n15.  Ay\u0131lma odas\u0131 \nG\u00f6zlem alt\u0131nda olan hastan\u0131n anestezinin etkisinden kurtuldu\u011fu oda. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f431\nNot : B\u00f6yle bir oda genellikle ameliyathane grubuna \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r ama onun \nbir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 kural de\u011fildir. \n16.  Kalp kateterizasyon odas\u0131 \nKateter kullan\u0131larak kalp muayenesi veya tedavisinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oda. Uygulanan \ni\u015flemlere \u00f6rnek olarak kalbin hemodinamiklerinin hareket potansiyelinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, \nkan \u00f6rne\u011fi al\u0131nmas\u0131, kar\u015f\u0131t ajanlar\u0131n enjekte edilmesi veya uyar\u0131c\u0131lar\u0131n uygulanmas\u0131 \nverilebilir. \n17.  Yo\u011fun bak\u0131m odas\u0131 \nYatan hastalar\u0131n ameliyattan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak t\u0131bb\u00ee elektrikli donan\u0131mlarla izlendi\u011fi \noda. Gerekti\u011finde v\u00fccut hareketleri uyar\u0131labilir. \n18.  Anjiyografik muayene odas\u0131 \nKontrast ortamda,  atardamar veya toplardamarlar\u0131n, vs. g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f \noda. \n19.  Hemodiyaliz odas\u0131 \nBir t\u0131p kurumunda, hastalar\u0131n kanlar\u0131n\u0131n temizlenmesi i\u00e7in elektrikli t\u0131bb\u00ee donan\u0131mlara \nba\u011fland\u0131\u011f\u0131 oda \n20.  Manyetik Rezonans G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRI) \n21.  N\u00fckleer T\u0131p \n22.  Premat\u00fcre bebek odas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n\f              EK G \n\u015eEK\u0130LLER \n432\nBANYO K\u00dcVET\u0130\nSAB\u0130T B\u00d6LMEL\u0130 BANYO K\u00dcVET\u0130\nB\u00d6LGE 1\nB\u00d6LGE 0\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\nB\u00d6LGE 1\nB\u00d6LGE 0\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\n0.6 m\n2.4 m\n0.6 m\n2.4 m\n0.6 m\nBANYO K\u00dcVET\u0130\n0.6 m\n2.4 m\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\nB\u00d6LGE 1\nB\u00d6LGE 0\n2,25 m\nDU\u015e TEKNES\u0130\nSAB\u0130T B\u00d6LMEL\u0130 DU\u015e TEKNES\u0130\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\nB\u00d6LGE 0\nB\u00d6LGE 1\n0.6 m\n2.4 m\nB\u00d6LGE 0\nB\u00d6LGE 1\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\n0.6 m\n2.4 m\n0.6 m\nDU\u015e TEKNES\u0130\n0.6 m\n2.4 m\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\nB\u00d6LGE 1\nB\u00d6LGE 0\n2,25 m\n\u015eEK\u0130L  1\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n           \n  \n\f433\nTEKNES\u0130Z  DU\u015e\nSAB\u0130T B\u00d6LMEL\u0130 TEKNES\u0130Z  DU\u015e\nDU\u015e BA\u015eLI\u011eI\nDU\u015e BA\u015eLI\u011eI\nB\u00d6LGE 1\n0.6 m\nB\u00d6LGE 1\n0.6 m\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\n2.4 m\n2.4 m\nSAB\u0130T B\u00d6LMEL\u0130 TEKNES\u0130Z  DU\u015e\nB\u00d6LGE 1\nB\u00d6LGE 2\nB\u00d6LGE 3\nSAB\u0130T B\u00d6LME DUVARI\n2,25 m\n0,60 m\n\u015eEK\u0130L  2\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f434\n1,5 m\n1,5 m\n2,5 m\nB\u00f6lge 2 \n2,5 m\nB\u00f6lge 1\nB\u00f6lge 1\nB\u00f6lge 2 \n1,5 m\n2,0 m\nB\u00f6lge 0\nB\u00f6lge 0\nB\u00f6lge 0\nB\u00f6lge 0\n2,0 m\n1,5 m\nNOT : B\u00f6lge boyutlar\u0131 duvarlar ve sabit b\u00f6lmeler ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.\n\u015eEK\u0130L 3   Y\u00fczme havuzlar\u0131 ve \u00e7ocuk havuzlar\u0131 i\u00e7in b\u00f6lge boyutlar\u0131\n2,5 m\nB\u00f6lge 2 \n2,5 m B\u00f6lge 1\nB\u00f6lge 1\nh\nh\nB\u00f6lge 2 \n1,5 m\n2,0 m\n2,0 m\n1,5 m\nNOT : B\u00f6lge boyutlar\u0131 duvarlar ve sabit b\u00f6lmeler ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.\n\u015eEK\u0130L 4  Zemin \u00fcst\u00fc havuzlar i\u00e7in b\u00f6lge boyutlar\u0131\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f435\nBoyutlar metredir.\nr 1 = 2\nr 2 = r1 - S1 - S2\nr 3 = 3,5\nr 4 = r3 - S1 - S2\nr 5 = r3 - S3 - S4\n1,5\nB\u00f6lge 2\nr3\nr1\n2,0\nB\u00f6lge 1\nr2\nr4\nS1\nS2\nS4\nB\u00f6lge 0\nr1\nS3\nr1\nr3\nr5\n\u015eEK\u0130L 5   2,5 m y\u00fcksekli\u011fe kadar sabit b\u00f6lmeli havuzlar i\u00e7in b\u00f6lge boyut \u00f6rnekleri  ( plan g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f) \nBoyutlar metredir.\nr 1 = 2\nr 2 = r1 - a\nr 3 = r2 - S2\nr 4 = 3,5\nr 5 = r4 - a\nr 6 = r5 -S2\nr 7 = r4 - b\nr 8 = r7 - s4\n1,5\nB\u00f6lge 2\nr1\n2,0\nB\u00f6lge 1\nr4\nr2\nr5\na\nr3\nB\u00f6lge 0\nS1\nS2\nr1\nS3\nS4\nr1\nb\nr4\nr8\nr7\n\u015eEK\u0130L 6   Sabit b\u00f6lmeli havuzlar i\u00e7in b\u00f6lge boyut \u00f6rnekleri  ( plan g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f436\n\u015eEK\u0130L 7   Kaskatl\u0131 havuzda b\u00f6lge boyutlar\u0131na \u00f6rnekler\n4\n3\n2\n0,3 m\n0,5 m\nTERM\u0130K YALITIM\nKES\u0130T\n4\n1\n0,5 m\nb\n0,5 m\n0,5 m\nPLAN\nb : Ba\u011flant\u0131 kutusu\n\u015eEK\u0130L 8  Sauna s\u0131cak b\u00f6lgeleri\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f437\n2.5m\n1.5m \n1.5m\n1.5m\n                                Not :  \u00d6l\u00e7\u00fcler kesinlik arzetmemektedir. \n                              \u015eekil 9  Hasta \u00e7evresi \u00f6rne\u011fi  (IEC60601-1) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f438\n                                                                 \u015eekil 10 \n                                                                \u015eekil 11 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u015eekil 10 ve 11 i\u00e7in a\u00e7\u0131klama:   \n439\nDevreyi otomatik olarak kesen ilk koruma cihaz\u0131na kadar s\u0131n\u0131f II mahfaza \nVarsa iletken merdiven \nN\u00f6tr noktas\u0131n\u0131n, birimin metal kaportas\u0131na ba\u011flant\u0131s\u0131 \nBirim i\u00e7inde prizler \nAna e\u015fpotansiyel ku\u015faklama \n1c  Al\u00e7ak gerilim generat\u00f6r\u00fcne ba\u011flant\u0131 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7a  Varsa anten dire\u011fi \n7b  Varsa toprakla temas eden d\u0131\u015f iletken basamaklara ba\u011flant\u0131 \n7c \n\u0130htiya\u00e7 halinde fonksiyon topraklama elektroduna ba\u011flant\u0131 \n7d  Birimin iletken kaportas\u0131na ba\u011flant\u0131 \n7e  Varsa koruma topraklama elektroduna ba\u011flant\u0131 \n10  Birim d\u0131\u015f\u0131ndaki donan\u0131mlar\u0131 beslemek i\u00e7in prizler \n14  Birim i\u00e7inde kullan\u0131lacak cihazlar \n15 \n\u0130stenirse a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 \n16  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131. \u00d6rne\u011fin otomatik anahtar \n16a  Birim d\u0131\u015f\u0131 donan\u0131mlar\u0131 korumak \u00fczere beyan ak\u0131m\u0131 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m \nanahtar\u0131 \n16b  Birim i\u00e7i donan\u0131mlar\u0131 korumak \u00fczere beyan ak\u0131m\u0131 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m \nanahtar\u0131 \n18  Ana topraklama ucu yahut baras\u0131 (Ana e\u015fpotansiyel bara) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f440\n\u015eekil 12 \n                                                                           \u015eekil 13                             \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f441\n\u015eekil 12 ve 13 i\u00e7in a\u00e7\u0131klama : \n1b  Birimin koruma \u00f6nlemlerinin etkili oldu\u011fu bir kayna\u011fa ba\u011flant\u0131s\u0131 \n        Devreyi otomatik olarak kesen ilk koruma cihaz\u0131na kadar s\u0131n\u0131f II mahfaza \n2a \n\u0130letken olmayan \u00e7evre \n4        Varsa iletken merdiven \n6        Birim i\u00e7inde prizler \n7        Ana e\u015fpotansiyel ku\u015faklama \n7a  Varsa anten dire\u011fi \n7b  Varsa toprakla temas eden d\u0131\u015f iletken basamaklara ba\u011flant\u0131 \n7c \n\u0130htiya\u00e7 halinde fonksiyon topraklama elektroduna ba\u011flant\u0131 \n7d  Birimin iletken kaportas\u0131na ba\u011flant\u0131 \n7e  Varsa koruma topraklama elektroduna ba\u011flant\u0131 \n10      Birim d\u0131\u015f\u0131ndaki donan\u0131mlar\u0131 beslemek i\u00e7in prizler \n13      Birim i\u00e7inde kullan\u0131lacak cihazlar \n14      \u0130stenirse a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 \n15  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131. \u00d6rne\u011fin P ya da PN otomatik anahtar \n16a  Birim d\u0131\u015f\u0131 donan\u0131mlar\u0131 korumak \u00fczere beyan ak\u0131m\u0131 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m \nanahtar\u0131 \n16b  Birim i\u00e7i donan\u0131mlar\u0131 korumak \u00fczere beyan ak\u0131m\u0131 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m \nanahtar\u0131 \n18  Ana topraklama ucu yahut baras\u0131 (Ana e\u015fpotansiyel bara) \n20      Topraklamas\u0131z yerel e\u015fpotansiyel ba\u011flant\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n                                                                           \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f442\n                                                                        \u015eekil 14 \n \u015eekil 15                                                         \u015eekil 16 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n                                       \n \n \n\f\u015eekil 14, 15 ve 16 i\u00e7in a\u00e7\u0131klama : \n443\nDevreyi otomatik olarak kesen ilk koruma cihaz\u0131na kadar s\u0131n\u0131f II mahfaza \nVarsa iletken merdiven \nN\u00f6tr noktas\u0131n\u0131n, birimin metal kaportas\u0131na ba\u011flant\u0131s\u0131 \n1a  Birimin, basit ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fc \u00fczerinden beslenmesi \n2 \n4 \n5 \n6        Birim i\u00e7inde prizler \n7       Ana e\u015fpotansiyel ku\u015faklama \n7a  Varsa anten dire\u011fi \n7b  Varsa toprakla temas eden d\u0131\u015f iletken basamaklara ba\u011flant\u0131 \n\u0130htiya\u00e7 halinde fonksiyon topraklama elektroduna ba\u011flant\u0131 \n7c \n7d  Birimin iletken kaportas\u0131na ba\u011flant\u0131 \n7e  Varsa koruma topraklama elektroduna ba\u011flant\u0131 \n8  \n\u0130stenirse, ikinci hata halinde a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in cihazlar \n\u0130kinci hata halinde a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in cihazlar \n9  \n10a    Birim d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fc\u00e7 fazl\u0131 donan\u0131mlar\u0131 beslemek i\u00e7in prizler \n10b    Birim d\u0131\u015f\u0131ndaki bir fazl\u0131 donan\u0131mlar\u0131 beslemek i\u00e7in prizler \n13      Birim i\u00e7inde kullan\u0131lacak cihazlar \n14      \u0130stenirse a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 \n15 \n16a  Birim d\u0131\u015f\u0131 donan\u0131mlar\u0131 korumak \u00fczere beyan ak\u0131m\u0131 30 mA\u2019i ge\u00e7meyen art\u0131k ak\u0131m \n A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131. \u00d6rne\u011fin P ya da PN otomatik anahtar \nanahtar\u0131 \n16b  Beslemenin otomatik kesilmesi i\u00e7in art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131 \n18    Ana topraklama ucu yahut baras\u0131 (Ana e\u015fpotansiyel bara) \n21 \n230 V\u2019luk donan\u0131m\u0131 beslemek \u00fczere transformat\u00f6r \n25  Yal\u0131t\u0131m izleme cihaz\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f444\n                                                                        \u015eekil 17 \n\u015eekil 17 i\u00e7in a\u00e7\u0131klama : \n\u0130kinci hata hali ve istenirse a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131ma kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in cihazlar \n  Devreyi otomatik olarak kesen ilk koruma cihaz\u0131na kadar s\u0131n\u0131f II mahfaza \n  Varsa iletken merdiven \n1a  Birimin, basit ay\u0131rma transformat\u00f6r\u00fc \u00fczerinden beslenmesi \n2  \n4  \n6        Birim i\u00e7inde prizler \n8  \n10      Birim d\u0131\u015f\u0131ndaki donan\u0131mlar\u0131 beslemek i\u00e7in prizler \n11  Topraklamas\u0131z yerel e\u015fpotansiyel ba\u011flant\u0131 \n13      Birim i\u00e7inde kullan\u0131lacak cihazlar \n14      \u0130stenirse a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma cihaz\u0131 \n21      230 V\u2019luk donan\u0131m\u0131 beslemek \u00fczere transformat\u00f6r \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f445\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n\f446\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n    \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f447\n3- ELEKTR\u0130K DA\u011eITIM TES\u0130SLER\u0130 GENEL TEKN\u0130K \u015eARTNAMES\u0130 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f448\nB\u00d6L\u00dcM 1 - GENEL \n1-  Bu \u015fartname 36 kV ya da daha k\u00fc\u00e7\u00fck gerilimli elektrik tesislerinde kullan\u0131lacak olan \ndonan\u0131mlarla, bunlar\u0131n kurgular\u0131na (montajlar\u0131na) ili\u015fkin teknik konular\u0131 kapsar. \n2-  Bu  \u015fartnamede  an\u0131lan  b\u00fct\u00fcn  ayg\u0131tlar  ve  gere\u00e7ler  ile  bunlar\u0131n  kurgusu  ilgili  t\u00fcz\u00fck, \ny\u00f6netmelik  ve  TSE  standartlar\u0131na  uygun  olacakt\u0131r  Bunlarda  belirtilmeyen  konularda, \ntan\u0131nan yabanc\u0131 uluslararas\u0131 y\u00f6netmelik ve standartlar uygulan\u0131r. \n3-  Bu \u015fartname s\u00f6zle\u015fmenin ya da onayl\u0131 projenin ekidir. \n4-  Bu \u015fartnamede gerilimin etkin de\u011feri 1.000 volt ya da 1.000 volt'un alt\u0131nda olan tesisler \nal\u00e7ak  gerilim  (A.G.)  tesisi,  gerilimin  etkin  de\u011feri  1.000  volt'un  \u00fczerinde  olan  tesisler \ny\u00fcksek gerilim (Y.G.) tesisi olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nA - DEM\u0130R D\u0130REKLER \nB\u00d6L\u00dcM 2 - D\u0130REKLER \n1-     Profiller: Projesinde g\u00f6sterilen boyutlarda, kopma gerilmesi 37 kg\/mm2 'den az olmayan,      \nd\u00fcz  ve  pas\u2019tan  ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f,  u\u00e7lar\u0131  d\u00fczg\u00fcn  kesilmi\u015f  ve  \u00e7apaklar\u0131  al\u0131nm\u0131\u015f  yeni  profiller \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n2-      Yap\u0131m: Direk elemanlar\u0131 projesine g\u00f6re birbirine kaynak ya da c\u0131vata ile ba\u011flanacak \nbu ba\u011flant\u0131larda yap\u0131m resimleri uygulanacakt\u0131r. C\u0131vata ile yap\u0131lan ba\u011flant\u0131larda somunlar \ngev\u015femeye kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik alt\u0131na al\u0131nacak; delikler pres ya da matkapla a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. El \nz\u0131mbas\u0131  ya  da  kaynakla  delik  a\u00e7\u0131lmayacak  ve  delik  kenarlar\u0131  \u00e7apakl\u0131  olmayacakt\u0131r. \nDirek yap\u0131m\u0131nda oksijen kayna\u011f\u0131 kullan\u0131lamaz. \n3-      Temeller:  Direkler  projesine  uygun  olarak  200  dozlu  beton \ntemel \ni\u00e7ine \noturtulacakt\u0131r. \nTemellerin  dayan\u0131kl\u0131  bir  zeminde  bulunmas\u0131na  dikkat  edilecek,  \u00e7\u00fcr\u00fck  ya  da  kaygan \nzeminlere  zorunlu  olmad\u0131k\u00e7a  direk  dikilmeyecektir.  Zorunlu  durumlarda  y\u00fcklenici \ntaraf\u0131ndan  \u00f6zel  temel  hesab\u0131  ve  projesi  haz\u0131rlanarak  onaylat\u0131lacak  ve  direk  dikimine \nbundan sonra ba\u015flanacakt\u0131r. \n      Temelden \u00e7\u0131kan topra\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc direk \u00e7ukuruna tokmaklanarak doldurulacak, geri \nkalan\u0131 ise yerle\u015fim b\u00f6lgelerinde ilgililerin g\u00f6sterece\u011fi yerlere ta\u015f\u0131nacakt\u0131r. Bozulmu\u015f yol \nve kald\u0131r\u0131mlar eski durumuna getirilecektir. Yerle\u015fim d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6lgelerde ise toprak g\u00f6ze \n\u00e7arpmayacak bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \n4-  D\u0131\u015f Etkenlere Kar\u015f\u0131 Koruma: Direk d\u0131\u015f etkenlere kar\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemlerden biri \nile korunacakt\u0131r. \n4.1-    Boyama:  Direk  tel  f\u0131r\u00e7a  ile  temizlendikten  sonra  bir  kat  s\u00fclyen  ya  da  buna  e\u015fde\u011fer  bir \nmadde ile ve iki kat ya\u011fl\u0131 boya ile boyanacakt\u0131r. \u0130kinci kat boya birinciye g\u00f6re daha koyu \nrenkte  olacak  ve  direk  dikildikten  sonra  yap\u0131lacakt\u0131r.  Dire\u011fin  temel  i\u00e7inde  kalan  dipten \nbir metrelik b\u00f6l\u00fcm\u00fc boyanmayacakt\u0131r. \n4.2-   Galvanizleme:  Bu  y\u00f6ntem  uygulan\u0131rken  galvanizlenen  par\u00e7alardaki  c\u0131vata \ndeliklerinin kapanmamas\u0131na, par\u00e7alar\u0131n ucunda \u00e7inkonun damlalar halinde donmamas\u0131na \ndikkat edilecektir. Damlalar olu\u015fmu\u015fsa, bunlar k\u0131r\u0131lmadan e\u011fe ile temizlenecektir. \n        Direkler ya da direk elemanlar\u0131 bir tek i\u015flemde galvanizlenecektir. C\u0131vata, somun ve \u00f6teki \npar\u00e7alar da galvanizli olacakt\u0131r. \n5-  Ya\u011fmurluk  Betonu:  Temel  betonu  topraktan  10  cm  yukar\u0131da  ve  projesinde  g\u00f6sterilen \nnitelikte ve e\u011fimde olacak, kal\u0131pla yap\u0131lacak ve \u00fczeri 300 dozlu betonla (perdahlanarak) \n\u015faplanacakt\u0131r. \n6-      Tolerans: Direk boyutlar\u0131nda yap\u0131m tolerans\u0131 % 2'yi ge\u00e7meyecektir. \n7-      Numaraland\u0131rma:  B\u00fct\u00fcn  direkler  \u015fablon  kullan\u0131larak  projesine  uygun  \u015fekilde  ya\u011fl\u0131 \nboya ya da sa\u011flam olarak ba\u015fka bi\u00e7imde numaraland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n          Numaralar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 5 cm' den k\u00fc\u00e7\u00fck olmayacak ve zeminden 2,5 - 3 m y\u00fckseklikte \nbulunacakt\u0131r. \n8-       Dikilme: \n8.1-    Zorunlu olmad\u0131k\u00e7a direkler, projede g\u00f6sterilen yerlere dikilecektir.                                                               \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f449\n8.2-   Ayn\u0131 do\u011fru \u00fczerinde bulunmas\u0131 gereken b\u00fct\u00fcn direkler ayn\u0131 do\u011frultuda dikilecektir. \n8.3-   Genel  olarak  k\u00f6\u015fe  direkleri  ile  son  ve  durdurucu  direklerin  kuvvetli  ekseninin,  bile\u015fke \nkuvvet do\u011frultusunda olmas\u0131na dikkat edilecek, bu eksenden sapma oldu\u011funda gerekli \ndo\u011frulma hesab\u0131 verilecektir. Direkler d\u00fc\u015fey olarak dikilecektir. \n9-    \u00d6l\u00fcm Tehlikesi Levhas\u0131: B\u00fct\u00fcn Y.G. direklerinin \u00fczerinde \"\u00d6l\u00fcm Tehlikesi\" yaz\u0131s\u0131n\u0131 \nta\u015f\u0131yan en az 16x28 cm boyutunda emaye ya da f\u0131r\u0131nlanm\u0131\u015f boyal\u0131 kabartma sa\u00e7tan \nyap\u0131lm\u0131\u015f tehlike levhas\u0131 bulunacakt\u0131r. \u00d6l\u00fcm tehlikesi levhalar\u0131 t\u0131rmanma engelinin 50-\n100 cm yukar\u0131s\u0131na, r\u00fczgarla sallanmayacak bi\u00e7imde en az iki c\u0131vata ile saptanacakt\u0131r. \n10-    T\u0131rmanma Engeli: B\u00fct\u00fcn direklerde projesinde belirtildi\u011fi bi\u00e7imde t\u0131rmanma engeli \nbulunacak ve bunlar yerden en az 4m y\u00fckseklikte tak\u0131lacakt\u0131r. \nB - BETON D\u0130REKLER \n1-      \u00d6zellikler: Dayan\u0131m hesaplar\u0131 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131nca onaylanm\u0131\u015f ve \ntip  deneyleri  yap\u0131lm\u0131\u015f  beton  direkler  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Beton  direklerin  d\u0131\u015f  y\u00fczeyleri \nd\u00fczg\u00fcn ve p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte olmal\u0131, y\u00fczeyler \u00fczerinde \u00e7apaklar bulunmamal\u0131d\u0131r. En \nkesitteki  daire  ve  dikd\u00f6rtgen  gibi  belirli  bi\u00e7imlerden  olan  sapmalar,  o  kesitteki \n\u00e7ap\u0131n  ya  da  boyutun  %1'ini  ge\u00e7memelidir.  Y\u00fckleme,  bo\u015faltma,  ta\u015f\u0131ma  ve  dikme \ns\u0131ras\u0131nda  k\u0131r\u0131lan  ya  da  izin  verilen  s\u0131n\u0131r\u0131  a\u015fan  \u00e7atlaklar\u0131  bulunan  direkler kullan\u0131lamaz. \nY.G.  direklerinde  dire\u011fin  tepesinde  ve  alt\u0131nda  temelin  \u00fcst  y\u00fcz\u00fcnden  20  cm  yukar\u0131da \ntopraklama c\u0131vatalar\u0131 bulunacakt\u0131r. Yaln\u0131zca bir tane topraklama c\u0131vatas\u0131 kullan\u0131l\u0131yorsa, bu \nc\u0131vatan\u0131n boyutu M 16'dan k\u00fc\u00e7\u00fck olmayacakt\u0131r. \n2-      Temeller: \n2.1-   Beton  direkler  i\u00e7in  projeden  g\u00f6sterilen  bi\u00e7imdeki  ve  boyuttaki  temel  yap\u0131lacakt\u0131r. \nDirekler  yerine  temelleri  bozulmadan  oturtulacak  ve  dikme  s\u0131ras\u0131nda  herhangi  bir \nzedelenmeye kar\u015f\u0131 gerekli her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. \n2.2-   Temellerin  dayan\u0131kl\u0131  bir  zeminde  bulunmas\u0131na  dikkat  edilecek,  \u00e7\u00fcr\u00fck  ya  da  kaygan \nzemine  zorunlu  olmad\u0131k\u00e7a  direk  dikilmeyecektir.  Zorunlu  durumlarda  y\u00fcklenici \ntaraf\u0131ndan  \u00f6zel  temel  hesab\u0131  ve  projesi  haz\u0131rlanarak  onaylat\u0131lacak  ve  direk  dikimine \nbundan sonra ba\u015flanacakt\u0131r. \n2.3-   Temelden \u00e7\u0131kan topra\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc direk \u00e7ukuruna tokmaklanarak doldurulacakt\u0131r. Geri \nkalan\u0131 ise yerle\u015fim b\u00f6lgelerinde ilgililerin g\u00f6sterece\u011fi yere ta\u015f\u0131nacakt\u0131r. Bozulmu\u015f yol ve \nkald\u0131r\u0131mlar  eski  durumuna  getirilecektir.  Yerle\u015fim  d\u0131\u015f\u0131ndaki  b\u00f6lgelerde  ise  toprak  g\u00f6ze \n\u00e7arpmayacak bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \n3-     Traverslerin ve Konsollar\u0131n Tespiti ve Topraklanmas\u0131: \n3.1-  Beton travers, dire\u011fin traverse ge\u00e7en b\u00f6l\u00fcm\u00fc keski ile \u00e7entiklenerek, ekseni direk eksenine \ndik  olacak  bi\u00e7iminde  monte  edilecek  ve  400  dozlu  betonla  dondurulacakt\u0131r.  Y\u00fcksek \ngerilimde  kullan\u0131lan  beton  direklerin \ntopraklama  d\u00fczenine \nba\u011flanacakt\u0131r. \ntraversleri  dire\u011fin \n3.2-  Beton  Konsollar\u0131n  dire\u011fe  ba\u011flanmas\u0131nda,  dire\u011fin  tepe  \u00e7ap\u0131na  uygun  kelep\u00e7e  ya  da \nkelep\u00e7eler  kullan\u0131lacakt\u0131r.  Ge\u00e7me  tipindeki  beton  konsollar\u0131n  dire\u011fe  ba\u011flanmas\u0131nda \n(A)'daki i\u015flemler uygulanacakt\u0131r. \n3.3-   Demir  travers  ve  konsollar\u0131n  dire\u011fe  ba\u011flanmas\u0131nda  (B)'  nin  birinci  t\u00fcmcesindeki  gibi \ndavran\u0131l\u0131r. \n4-      Tolerans: Direk tam boyu a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilen de\u011ferlere uygun olmal\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n           \n\f450\n         Direk tam boyu (H) ve tolerans salt de\u011feri (dH) ile g\u00f6sterilirse; \nH < 12 m  ise \n        12 <   H  <  16 m  ise \nH  >  16 m   ise \n dH < 2 cm \n dH <  4 cm \n  H <   8 cm \n         Direk e\u011filme tolerans\u0131 (y\u00fcklemeden ileri gelen tepe sapmas\u0131) ise %0,5'i ge\u00e7meyecektir. \n5-      Numaraland\u0131rma:  B\u00fct\u00fcn  direkler  \u015fablon  kullan\u0131larak  projesine  uygun  bi\u00e7imde  ya\u011fl\u0131 \nboya ile sa\u011flam olarak numaraland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Numaralar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 5 cm' den k\u00fc\u00e7\u00fck \nolmayacak ve zeminden 2,5 - 3 m y\u00fckseklikte bulunacakt\u0131r. \n6-      Dikilme \n6.1-   Zorunlu olmad\u0131k\u00e7a direkler projesinde g\u00f6sterilen yerlere dikilecektir. \n6.2-   Ayn\u0131 do\u011fru \u00fczerinde bulunmas\u0131 gereken b\u00fct\u00fcn direkler ayn\u0131 do\u011frultuda dikilecektir. \n7-      \u00d6l\u00fcm Tehlikesi \u0130\u015fareti: \n      B\u00fct\u00fcn  Y.G.  direklerinde,  numaralar\u0131n  50  cm  \u00fczerine  \u015fablon  ve  ya\u011fl\u0131  boya  ile  \"\u00d6l\u00fcm \nTehlikesi\" yaz\u0131lacak ve \"\u00d6l\u00fcm \u0130\u015fareti\" yap\u0131lacakt\u0131r. Bu yaz\u0131 ve i\u015faretler beton \u00fczerine \ng\u00f6mme veya kabartma bi\u00e7iminde olabilir. \nC - A\u011eA\u00c7 D\u0130REKLER \n1-     \u00d6zellikler: \n1.1-   Kullan\u0131lan  a\u011fa\u00e7  direkler  projesine  ve  ilgili  TSE  standartlar\u0131na  uygun  ve  emprenye \nedilmi\u015f olacakt\u0131r. \n1.2-   Direklerin  kabuklar\u0131,  dal  yataklar\u0131,  \u015fi\u015fkinlikleri,  urlar\u0131,  oluklu  ve  yayg\u0131n  dip  b\u00f6l\u00fcmleri \ntamamen  temizlenmi\u015f  ve  yakla\u015f\u0131k  silindir  bi\u00e7imine  getirilmi\u015f  olacakt\u0131r.  Tornalanm\u0131\u015f \ndireklerde y\u00fczeyler d\u00fczg\u00fcn olacak, lif \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunmayacakt\u0131r. \n1.3-   Direklerde \u00e7\u00fcr\u00fck ve kovuk bulunmayacakt\u0131r. (Mavi renklenme kusur say\u0131lmaz.) \n1.4-  Da\u011f\u0131lm\u0131\u015f  durumda  bulunan  sa\u011flam  ve  kaymam\u0131\u015f  budaklar\u0131n  \u00e7ap\u0131  7,5  cm'  den \nb\u00fcy\u00fck olmayacak, yanal y\u00fczeyin her metre uzunlu\u011fundaki budak \u00e7ap\u0131 toplam\u0131 (kusurlu \nve d\u00fc\u015fen budaklar dahil ) 65 cm' i ge\u00e7meyecektir. Dire\u011fin herhangi bir en kesiti \u00fczerinde \nkusurlu ve d\u00fc\u015fen budaklar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu deliklerin toplam\u0131, bulunduklar\u0131 yerdeki direk \n\u00e7ap\u0131n\u0131n 1\/5'ini ge\u00e7meyecektir. \n1.5-  Direklerde  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ve  don  \u00e7atla\u011f\u0131  bulunmayacakt\u0131r.  \u00c7evre  ve  \u00f6z  \u00e7atlaklar\u0131 \nbulunduklar\u0131  yerdeki  direk  \u00e7ap\u0131n\u0131n  1\/20'sinden  geni\u015f  ve1\/5'inden  derin  ve  direk \nuzunlu\u011funun 1\/10'undan uzun olmamal\u0131d\u0131r. Kal\u0131n u\u00e7ta direk \u00e7evresine 5 cm' den daha \nyak\u0131n olmayan halka \u00e7atlaklar\u0131na ya da \u00e7atlak gruplar\u0131na direk kal\u0131n ucundan 50 cm' den \ndaha derine gitmemek ve geni\u015flikleri 3 mm' den fazla olmamak ko\u015fuluyla izin verilir. \n\u0130nce u\u00e7ta ise \u00e7ap\u0131 bu uca ili\u015fkin \u00e7ap ya da yay kiri\u015finin yar\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmayan halka \n\u00e7atlaklar\u0131 bulunabilir. \n1.6-  Tek  tarafl\u0131  e\u011frilik  halinde  dire\u011fin  taban  ile  tepesinin  e\u011fik  yan\u0131ndaki  \u00e7evre \nnoktalar\u0131n\u0131  birle\u015ftiren  hat,  direkten  olan  a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n  hi\u00e7bir  noktas\u0131nda  uzunlu\u011fu  12  m'  ye \nkadar  olan  direklerde  15  cm'  i,  12  m  ve  daha  \u00e7ok  olan  direklerde  ise  20  cm'  i \nge\u00e7memelidir.  \u00c7ift  yanl\u0131  e\u011frilik  durumunda  ise  direk  dip  \u00e7ap\u0131n\u0131n  ortas\u0131  ile  tepe  \u00e7ap\u0131n\u0131n \nortas\u0131n\u0131 birle\u015ftiren do\u011frunun t\u00fcm\u00fcn\u00fcn direk i\u00e7inde kalmas\u0131 gereklidir. \n1.7-  A\u011fa\u00e7  direklerinin  tepesi  ya\u011fmur  sular\u0131n\u0131n  \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc  etkisine  kar\u015f\u0131  etkili  bi\u00e7imde \nkorunmal\u0131d\u0131r.  \u00c7ift  ve  A  tipi  a\u011fa\u00e7  direklerde  ba\u011flant\u0131lar  ya\u011fmur  sular\u0131n\u0131n  birikmesini \n\u00f6nleyecek bi\u00e7imde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n2-     A\u011fa\u00e7  Direklerin  Boyutlar\u0131:  Al\u00e7ak  ve  y\u00fcksek  gerilim  hatlar\u0131nda  kullan\u0131lan  a\u011fa\u00e7 \ndireklerin tepe \u00e7aplar\u0131 ilgili TSE standartlar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r. \n3-     Tepe Dip \u00c7aplar\u0131: Direk tiplerinin saptanmas\u0131nda tepe \u00e7aplar\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131n bu iki \n\u00e7ap aras\u0131ndaki direk boyuna oran\u0131 %2'yi ge\u00e7memelidir. Tepe \u00e7ap\u0131 12 cm' den k\u00fc\u00e7\u00fck olan \ndirekler  kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.  Tepe  \u00e7ap\u0131,  dire\u011fin  \u00fcst  kesitinde  \u00f6l\u00e7\u00fclen,  dip  \u00e7ap\u0131  ise  dire\u011fin \ntabandan 1,5 m yukar\u0131da \u00f6l\u00e7\u00fclen \u00e7apt\u0131r \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n     \n \n \n \n     \n \n \n     \n \n \n\f451\n4-       Temeller: \n4.1-  Direklerin  dayan\u0131kl\u0131  bir  zemine  dikilmesine  dikkat  edilecek,  \u00e7\u00fcr\u00fck  ya  da  kayabilen \nzemine direk dikilmeyecektir. \n4.2-  Direkler  projesinde  belirtilen  derinli\u011fe  dikilecek  ve  \u00e7ukur  kesiti  en  \u00e7ok  60  cm  \u00e7ap\u0131nda \ndaire \nbi\u00e7iminde olacakt\u0131r. Dire\u011fin temeli k\u0131rma ta\u015f ile s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak t\u00fcm\u00fc ile doldurulacakt\u0131r. \n4.3-  Temelden \u00e7\u0131kan topra\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc direk \u00e7ukuruna tokmaklanarak doldurulacak, kalan\u0131 \nise  yerle\u015fim  b\u00f6lgesinde  ilgililerin  g\u00f6sterece\u011fi  yerlere  ta\u015f\u0131nacakt\u0131r.  Bozulmu\u015f  yol  ve \nkald\u0131r\u0131mlar  eski  durumuna  getirilecektir.  Yerle\u015fim  d\u0131\u015f\u0131ndaki  yerlere  ise  toprak  g\u00f6ze \nbatmayacak \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \n5-       Ta\u015f\u0131ma ve Y\u0131\u011fma: Direkler, depo yerinden i\u015f yerine kadar d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde ta\u015f\u0131nacak, \n\u00c7amur  ve  batakl\u0131k  olmayan  bir  yere  altlar\u0131na  takoz  konarak  y\u0131\u011f\u0131lacakt\u0131r.  Direklerin  bel \nvermeden istenildi\u011fi kadar kalabilmesi i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n6-       Dikilme: \n6.1-    Zorunlu olmad\u0131k\u00e7a direkler projesinde g\u00f6sterilen yerlere dikilecektir. \n6.2-   Ayn\u0131 do\u011fru \u00fczerinde bulunmas\u0131 gereken b\u00fct\u00fcn direkler ayn\u0131 do\u011frultuda dikilecektir. \n7-     K\u00f6\u015fe, Son ve Da\u011f\u0131t\u0131m Direkleri: K\u00f6\u015fede ya da hat sonunda \u00e7ift direkler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \n\u00e7ift dire\u011fin kuvvetli ekseni, k\u00f6\u015fe dire\u011finde hatt\u0131n a\u00e7\u0131ortay\u0131 do\u011frultusunda, son direkte ise \nhat  do\u011frultusunda  olacak  bi\u00e7imde  dikilecektir.  \u00c7ift  direkli  da\u011f\u0131t\u0131m  noktalar\u0131na,  bu  \u00e7ift \ndire\u011fin kuvvetli ekseni do\u011frultusuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ift direk tek olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. \n8-      \u00c7ift  Direklerin  D\u00fczenlenmesi:  \u00c7ift  direklerde  \u00fcst  saplama  direk  tepesinden  25  cm \naltta, alt saplama ise direk taban\u0131ndan 75 cm yukar\u0131ya gelecek bi\u00e7imde tak\u0131lacak, \u00f6teki \nsaplamalar  ise  bu  iki  saplama  aras\u0131nda  kalan  b\u00f6l\u00fcme  e\u015fit  aral\u0131klarla  tak\u0131lacakt\u0131r. \nSaplamalar\u0131n  her  iki  ucuna  50x50x4  mm  boyunda  sa\u00e7tan  yap\u0131lm\u0131\u015f  rondela  konularak \ns\u0131k\u0131lacakt\u0131r.  Rondelalar  dire\u011fe  tam  temas  sa\u011flamak  i\u00e7in  direk  yan  \u00e7ap\u0131nda  k\u0131vr\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBoyu  9  -12  m  aras\u0131nda  olan  \u00e7ift  direklerde  en  az  5  adet  M  16-  M  22\u2019lik  saplamalar \nkullan\u0131larak birle\u015ftirme yap\u0131lacakt\u0131r. \nLente: K\u00f6\u015fe ayr\u0131m direkleriyle son direklerde lente yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finde, lente k\u00f6\u015fe ve \nayr\u0131m direklerinde bile\u015fke kuvvetinin, son direkte ise hatt\u0131n kar\u015f\u0131 y\u00f6n\u00fcne gelecek bi\u00e7imde \nkonulacakt\u0131r. Lenteler, gerilimlere kars\u0131 izolat\u00f6rle yal\u0131t\u0131lacakt\u0131r. \n9- \n       Ayn\u0131 direk i\u00e7in birden fazla lente kullan\u0131labilir. Lenteler trafikten zarar g\u00f6rmeyecek \u015fekilde \nd\u00fczenlenmelidir. \n10-    Numaraland\u0131rma:  B\u00fct\u00fcn  direklere  zeminden  2,5  -  3  m  y\u00fckseklikte  160x80  mm \nboyunda sa\u00e7tan yap\u0131lm\u0131\u015f numara levhalar\u0131 \u00e7ivi ile \u00e7ak\u0131lacakt\u0131r. \n11-     \u00d6l\u00fcm Tehlikesi Levhalar\u0131: B\u00fct\u00fcn Y.G. direklerinde, \u00fczerinde \"\u00d6l\u00fcm Tehlikesi\" yaz\u0131s\u0131 \nve \u00f6l\u00fcm i\u015fareti ta\u015f\u0131yan, en az 16x28 cm boyutunda, emaye ya da kabartma f\u0131r\u0131nlanm\u0131\u015f \nboyal\u0131 sa\u00e7tan yap\u0131lm\u0131\u015f tehlike levhalar\u0131 bulunacakt\u0131r. \"\u00d6l\u00fcm Tehlikesi\" levhas\u0131, numara \nlevhas\u0131n\u0131n 50 cm \u00fczerine en az iki galvanizli \u00e7ivi ile tespit edilecektir. \nB\u00d6L\u00dcM 3- \u0130LETKENLER VE KABLOLAR \n         A - \u00c7IPLAK \u0130LETKENLER: \n1-     \u00d6ZELL\u0130KLER:  Tesiste  projesine  uygun  kesitlerde  ve  TSE  standartlar\u0131na  g\u00f6re \nyap\u0131lm\u0131\u015f  elektrolitik  bak\u0131r,  al\u00fcminyum  vb.  iletkenler  kullan\u0131lacakt\u0131r.  \u0130letkenlerde  ku\u015f \ng\u00f6z\u00fc, \u00e7atlak, ezik, \u00e7apak gibi hatalar bulunmayacakt\u0131r. \n2-     \u0130letkenlerin \u00e7ekilmesi: \n2.1-  Bak\u0131r  iletkenler  travers  \u00fczerine  tutturulan  tahta  takozlar  ya  da  makaralar  \u00fczerinden \n\u00e7ekilecek, b\u00f6ylece zedelenmeleri \u00f6nlenecek, yerde s\u00fcr\u00fckleniyorsa zarar g\u00f6rmemeleri i\u00e7in \ngerekli \u00f6nlemler al\u0131nacakt\u0131r. \n2.2-  Al\u00fcminyum  iletkenler  yumu\u015fak  olmalar\u0131  ve  kimyasal  \u00f6zellikleri  nedeni  ile  kolayca \nbozulabileceklerinden,  bunlar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131nda  a\u015fa\u011f\u0131daki  baz\u0131  \u00f6zel  \u00f6nemler \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f452\nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n2.2.1- Herhangi bir zedelenmeyi olabildi\u011fince azaltmak i\u00e7in al\u00fcminyum iletkenler \u00e7it, ta\u015f ya da \nbenzeri  sivri  u\u00e7lu  cisimler  \u00fczerinde  s\u00fcr\u00fcklenerek  \u00e7ekilmemelidir.  Bunun  \u00f6nlenemedi\u011fi \ndurumlarda  iletkenlerin  alt\u0131na  ot,  dal,  tahta,  vb.  konularak  iletkenlerin  zedelenmesine \nengel olunmal\u0131d\u0131r. \n2.2.2- \u0130letkenler  her  zaman  sorunsuz  \u00e7al\u0131\u015fan  al\u00fcminyum  ya  da  tahta  makaralar  \u00fczerinde \n\u00e7ekilmeli, hi\u00e7bir zaman traversler \u00fczerinden s\u00fcr\u00fcklenerek \u00e7ekilmemelidir. \n2.2.3- \u0130letkenler yeni g\u00fcbrelenmi\u015f tarlalar \u00fczerinde s\u00fcr\u00fcklenerek \u00e7ekilmemelidir. \n2.2.4- Al\u00fcminyum iletkenler bak\u0131r ya da bak\u0131r tozuna kesinlikle temas ettirilmemeli, daha \u00f6nce \nbak\u0131r i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f tak\u0131mlar ve izolat\u00f6rler kullan\u0131lacak ise bunlar bak\u0131r tozundan iyice \ntemizlenmelidir. \n3-     \u0130letkenlerin mesnet izolat\u00f6rlerine ba\u011flanmas\u0131: \n3.1-   Durdurucu ve son direkler ile da\u011f\u0131t\u0131m direklerinde iletkenler izolat\u00f6rlere durdurucu ba\u011f \nile ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n3.1.1- Durdurucu direk izolat\u00f6rleri aras\u0131: Da\u011f\u0131t\u0131m direklerinde iki y\u00f6ndeki mesnet izolat\u00f6rleri \naras\u0131, hat kesitinin 25 mm' den b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu bak\u0131r iletkenlerde ayn\u0131 kesitteki som bak\u0131r \ntel ile 25 mm2 ve daha k\u00fc\u00e7\u00fck kesitteki hat iletkenlerinde ise bir \u00fcst kesitteki som bak\u0131r \ntel ile k\u00f6pr\u00fclenmelidir.  \n3.1.2-K\u00f6pr\u00fcleme  ROSE  ve  LILY  tipi  al\u00fcminyum  iletkenlerde  bir  \u00fcst  kesitteki,  di\u011fer \niletkenlerde  ise  ayn\u0131  kesitteki  som,  \u00f6rg\u00fcl\u00fc  al\u00fcminyum  ya  da  \u00e7elik-al\u00fcminyum  tel  ve \nbran\u015fman klemensleri ile yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n   Not: \u0130letken kesitinin iki tarafta farkl\u0131 oldu\u011fu durumlarda k\u00f6pr\u00fcleme teli, b\u00fcy\u00fck kesitli \niletken \niletkene  g\u00f6re  boyutland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Atlamalar  dik  ve  k\u00f6\u015feli  olmayacak \nbolland\u0131r\u0131l\u0131p oval olarak atlama klemensi ile ba\u011flanacakt\u0131r. \n3.2-   Al\u00fcminyum ve \u00e7elik-al\u00fcminyum iletkenler durdurucu ba\u011f ile izolat\u00f6rlere ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, \niletkenin  izolat\u00f6re  gelen  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  1x10  mm2  kesitindeki  koruyucu  al\u00fcminyum  bantla \nsar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n3.3-   Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ve k\u00f6\u015fede ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 direklerde iletkenler, izolat\u00f6rlere ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ba\u011f ile ba\u011flanmal\u0131 \nve d\u00fcz hatlarda iletkenler izolat\u00f6rlerin dire\u011fe bakan yan\u0131na yerle\u015ftirilmelidir. A\u00e7\u0131 yapan \nhatlarda ise izolat\u00f6rler a\u00e7\u0131n\u0131n i\u00e7inde kalacak bi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir. \n3.4-   Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ve k\u00f6\u015fede ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 direklere ba\u011f teli olarak: \n3.4.1- Bak\u0131r iletkenlerde: 25 mm2 kesite kadar 4 mm2, 25 - 70 mm2 kesite kadar ise 6 mm2 \nkesitlerde yar\u0131 sert \u00e7ekilmi\u015f bak\u0131r teli kullan\u0131lacakt\u0131r. \n3.4.2-   Al\u00fcminyum  \u00e7elik-al\u00fcminyum \nIRIS,  SWAN  ve \nSWALLOW  tipi  iletkenler  i\u00e7in  3,58  mm  \u00e7ap\u0131nda;  PANSY,  POPY  ve  SPARROW  tipi \niletkenler i\u00e7in 4,25 mm \u00e7ap\u0131nda; ASTER, PHLOX, RAVEN ve PIGEON tipi iletkenler \ni\u00e7in ise 5,65 mm \u00e7ap\u0131nda yumu\u015fak al\u00fcminyum tel kullan\u0131lacakt\u0131r. \niletkenlerde:  ROSE,  LILY, \n3.5-   \u0130letkenler  izolat\u00f6rlere  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u015fekillerde  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi  ba\u011flanacakt\u0131r:  (\u015eekil  1  ve \n\u015eekil 2) \n   Bak\u0131r iletkenlerde durdurucu ya da nihayet ba\u011f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015fsa iki klemens kullan\u0131lacakt\u0131r. \n Al\u00fcminyum iletkenlerde genellikle tek klemens yeterlidir. Ancak zorunlu durumlarda iki \nklemens kullan\u0131labilir. \n4-   Ek ve Ba\u011flant\u0131lar: \n4.1-   Ek  ve  ba\u011flant\u0131lar  bak\u0131r  ya  da  pirin\u00e7  klemenslerle,  al\u00fcminyum  ve  \u00e7elik-al\u00fcminyum \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f453\niletkenlerde ise \u00f6zel klemenslerle yap\u0131lacakt\u0131r. Al\u00fcminyum iletkenlerin bak\u0131r iletkenlerle \nba\u011flant\u0131lar\u0131  bir  taraf\u0131  bak\u0131r,  \u00f6teki  taraf\u0131  al\u00fcminyum  olan  klemenslerle  (AI  -  Cu) \nyap\u0131lacakt\u0131r.  AI  \u2013  Cu  klemens  montaj\u0131nda  klemensin  al\u00fcminyum  taraf\u0131  \u00fcste,  bak\u0131r \niletken taraf\u0131 alta gelecek \u015fekilde monte edilecektir. \n4.2-   Ek  ve  ba\u011flant\u0131  yerlerinin  elektriksel  iletkenlikleri  as\u0131l  iletkeninkinden,  mekanik \ndayan\u0131mlar\u0131 da as\u0131l iletkeninkinin %90'\u0131ndan az olmayacakt\u0131r. \n4.3-   \u0130ki  direk  aras\u0131nda  birden  fazla  ek  yap\u0131lmayacak  ve  eklerde  par\u00e7a  teller  eklenerek \nkullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n4.4-   Ek ve ba\u011flant\u0131 malzemeleri: \n-  Al-B\u00fckme Ek borusu:  \n-  Al-Durdurucu Klemensler: \u00f6zel al\u00fcminyum ala\u015f\u0131mdan yap\u0131lm\u0131\u015f. \n-  Al-Atlama (Bran\u015fman) Klemensleri:  \n -  Al-Cu  Atlama  (Bran\u015fman)  Klemensleri:  Al\u00fcminyum  ve  \u00e7elik-al\u00fcminyum  iletkenle, \nbak\u0131r iletken aras\u0131nda elektriksel irtibat yapmak i\u00e7in \u00f6zel klemens. \n-    Bak\u0131r  \u0130letken  Klemensleri:  Bak\u0131r  kalay  ala\u015f\u0131m\u0131ndan  (pirin\u00e7)  yap\u0131lm\u0131\u015f,  \u00e7ift  c\u0131vatal\u0131 \nklemens. \n          Lehim ve kaynakla ek yap\u0131lmaz. \n\u015eekil 1- Hava hatt\u0131 iletkenlerinin izolat\u00f6rlere ba\u011flanmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f454\n\u015eekil 2- Hava hatlar\u0131nda durdurucu ba\u011f \n5-   \u00c7e\u015fitli H\u00fck\u00fcmler: \n5.1-     Hat ge\u00e7e\u011fi (g\u00fczerg\u00e2h) \u00fczerinde, iletkenlere dokunabilecek a\u011fa\u00e7 dallar\u0131 budanacakt\u0131r. \n5.2-   \u0130letkenlerin  duvarlara  ve  \u00e7at\u0131lara  uzakl\u0131\u011f\u0131  \u201cElektrik  Kuvvetli  Ak\u0131m  Tesisleri \nY\u00f6netmenli\u011fi\"ne uygun olacakt\u0131r. \n5.3-   N\u00f6tr iletkeni, faz iletkenlerinin hepsinin en alt\u0131nda olacak bi\u00e7imde yerle\u015ftirilecektir. N\u00f6tr \niletkenleri i\u00e7in, renkli izolat\u00f6r kullan\u0131lacak, renkli izolat\u00f6r yoksa izolat\u00f6r demiri  ya da \nizolat\u00f6r\u00fcn saptanan b\u00f6l\u00fcm\u00fc siyah boya ile boyanarak n\u00f6tr hatt\u0131 belirtilecektir. \n         B - YERALTI KABLOLARI: \n1-     Yap\u0131l\u0131\u015f\u0131: Kablo iletkenleri TSE standartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r.  \nKablolar\u0131n  y\u00fck  ak\u0131m\u0131n\u0131n  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki  y\u00f6netmelikler,  TSE  standartlar\u0131  ya  da  yap\u0131m \nkataloglar\u0131ndaki de\u011ferlere uygun olduklar\u0131 do\u011frulanacakt\u0131r. \n2-     Ge\u00e7ek (G\u00fczerg\u00e2h) Saptamas\u0131: Kablo ge\u00e7e\u011fi olarak olabildi\u011fince yap\u0131, kanalizasyon, su \nve  hava  gaz\u0131  borular\u0131  ile  haberle\u015fme  kablolar\u0131n\u0131n  bulunmad\u0131\u011f\u0131  yerler  se\u00e7ilecek  ve \nkablolar\u0131n; \n       Haberle\u015fme kablolar\u0131na en az uzakl\u0131\u011f\u0131                                50 cm   \n        Kanalizasyon, su ve havagaz\u0131 borular\u0131na uzakl\u0131\u011f\u0131 en az      50 cm           \n       Yap\u0131 duvarlar\u0131na ve \u00f6teki tesislere uzakl\u0131\u011f\u0131 en az                70 cm  \n          olacakt\u0131r. \n Kablo  ge\u00e7e\u011fi  olarak,  arsalarda  \u00fczerinde  y\u00fcr\u00fcn\u00fclen  yerler,  sokak  ve  caddeler  ile  yaya \nkald\u0131r\u0131mlar\u0131  se\u00e7ilmelidir.  Kablolar\u0131n  d\u00f6\u015fendikleri  yerler  kimyasal,  mekanik  ve  \u0131s\u0131l \netkilerden olabildi\u011fince uzak ya da bunlara kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. \n3-      Kablolar\u0131n  Yap\u0131  i\u00e7inde  d\u00f6\u015femeleri:  Yeralt\u0131  kablolar\u0131  yap\u0131  i\u00e7inde  beton  kanallara, \nduvara ya da tavana d\u00f6\u015fenebilir. \n3.1-   Kablolar\u0131n  beton  kanallar  i\u00e7ine  d\u00f6\u015fenmesi:  Y\u00fcksek  gerilim  kablolar\u0131n  beton  kanal \ni\u00e7erisine  d\u00f6\u015fenmesi  durumunda  kanal  derinli\u011fi  [n:kablo  say\u0131s\u0131,  d:kablo  \u00e7ap\u0131  (cm)  ise \nd=(2n+1) olacakt\u0131r. Kanal geni\u015fli\u011fi 30 cm' den az, 100 cm' den fazla olmayacakt\u0131r. \n  Kanal\u0131n \u00fcst kenar\u0131 40x40x10'luk k\u00f6\u015fe demiri ile sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lacak ve \u00fcst\u00fc baklaval\u0131 sac \nile  kapat\u0131lacakt\u0131r.  K\u00f6\u015fe  demirinin  \u00fczerine  lama  demiri  ile  kapak  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  bir  d\u00fczen \n(z\u0131vana)  yap\u0131larak  kapak  bunun  i\u00e7erisine  oturulacakt\u0131r.  Kapa\u011f\u0131n  \u00fcst  y\u00fcz\u00fc  d\u00f6\u015feme  ile \nayn\u0131 d\u00fczeyde olacakt\u0131r. \n  A\u00e7\u0131k kablo kanallar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fc beton kapaklarla da kapat\u0131labilir. Kablolar kesinlikle beton \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\fi\u00e7ine d\u00f6\u015fenmemelidir. \n  D\u00f6\u015fenecek  kablo  say\u0131s\u0131  \u00e7ok  fazla  oldu\u011funda  kablolar  kanal  yanlar\u0131na  yap\u0131lacak  raflar \n\u00fczerinde \u015eekil 3'de g\u00f6sterildi\u011fi gibi yerle\u015ftirilir. \n455\n40x40x10 k\u00f6\u015febent \nBaklaval\u0131 sa\u00e7 \n30 \u2013 100 cm \n                    \u015eekil 3-  Kablolar\u0131n kanal duvarlar\u0131na yap\u0131lacak raflara d\u00f6\u015fenmesi \n3.2-  Kablolar\u0131n  duvara  d\u00fc\u015fey  olarak  d\u00f6\u015fenmesi:  kablolar  duvara  yerle\u015ftirilen  takozlara \nkro\u015felerle saptan\u0131r. Kro\u015feler aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131k en fazla 80 cm olmal\u0131d\u0131r. \n  Duvar \n Konsol 30x30x3 \n Plast\u015fik kablo ba\u011f\u0131 \nKablo \n\u00c7elik kro\u015fe \n\u015eekil 4- Kablolar\u0131n duvara d\u00fc\u015fey olarak d\u00f6\u015fenmesi \n3.3-1. Kablolar\u0131n  duvara  yatay  olarak  d\u00f6\u015fenmesi:  Kablolar  duvara  tesis  edilen  dayanaklar \n\u00fczerine oturtulur. Dayanaklar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131klar en fazla 40 cm olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n                                \n                                     \n \n                                          \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f456\n\u015eekil 5- Kablolar\u0131n duvara yatay olarak d\u00f6\u015fenmesi \n3.4-1. Kablolar\u0131n  tavana  d\u00f6\u015fenmesi:  Kablolar  tavana  tesis  edilen  dayanaklar  \u00fczerine \nyerle\u015ftirilir. Dayanaklar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131klar en fazla 40 cm olmal\u0131d\u0131r.  \nTavan     Konsol  30x30x3   Kro\u015fe   Kablo   plastik kablo ba\u011f\u0131 \n\u015eekil 6- Kablolar\u0131n tavana d\u00f6\u015fenmesi \n4-   Kablolar\u0131n  Yap\u0131  D\u0131\u015f\u0131nda  d\u00f6\u015fenmeleri:  Kablolar  yap\u0131  d\u0131\u015f\u0131nda  toprak  kanallara, \nseramik ya da beton b\u00fczlerin i\u00e7ine d\u00f6\u015fenebilir. \n4.1-   Kanal boyutlar\u0131: \n4.1.1- Kanal Derinlikleri: \n  Gerilim basamaklar\u0131na g\u00f6re kanal derinlikleri: \n          <1 kV' luk kablolar i\u00e7in \nh =  40-50 cm \n               1 - 10 kV' luk kablolar i\u00e7in \nh =  60-70 cm \n  10 - 35 kV' luk kablolar i\u00e7in \nh =  80-100 cm \n                   olacakt\u0131r. \n4.1.2- Kanallar\u0131n A\u011f\u0131z ve Dip Geni\u015flikleri: \n    Bir tane kablo d\u00f6\u015fenen kanal\u0131n a\u011f\u0131z geni\u015fli\u011fi 60 cm, dip geni\u015fli\u011fi 40 cm olacakt\u0131r. Ayn\u0131 \nkanala  birden  fazla  kablo  d\u00f6\u015fendi\u011finde  her  kablo  i\u00e7in  bu  geni\u015flikler  10'ar  cm \nartt\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n   Kablolar, kanallara aralar\u0131nda en az 7 cm a\u00e7\u0131kl\u0131k bulunacak \u015fekilde d\u00f6\u015fenecektir. \n   B\u00fcz kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu a\u00e7\u0131kl\u0131klar iki kat olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f5-     Kablolar\u0131n Toprak Kanala d\u00f6\u015fenmesi: \n5.1-  Kablolar kanala a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde g\u00f6sterildi\u011fi gibi d\u00f6\u015fenecektir: En \u00fcstte i\u015faret \u015feridi \nbulunacakt\u0131r. \n60 cm \n457\nS\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f toprak \n\u0130\u015faret band\u0131 \nYG de beton blok \nAG de tu\u011fla \nKablo \n40 cm \n\u015eekil 7- Bir kablonun d\u00f6\u015fenmesi \n60+ nx10 cm \nS\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f toprak \n\u0130\u015faret band\u0131 \nBeton blok \nKablolar \nh\n10 cm \nh \n 10 cm \n7cm \n7cm \n40 + nx10 cm \nn : ilave kablo say\u0131s\u0131 \n\u015eekil 8- Birden fazla kablonun d\u00f6\u015fenmesi \n5.2-  Kablo  d\u00f6\u015fenirken  burulma,  ku\u015fg\u00f6z\u00fc  olu\u015fmas\u0131,  k\u0131vr\u0131lma  ve  a\u015f\u0131r\u0131  derecede  gerilme  gibi \ndurumlar\u0131n olu\u015fturulmamas\u0131na dikkat edilecektir. \n5.3-  Zemin  yerle\u015fmeleri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak  \u00f6zellikle  dolma  zeminden  ge\u00e7en  ge\u00e7eklerden \ni\u00e7in  kablo  yay  bi\u00e7iminde \nd\u00f6\u015fenirken  kablo  biraz  uzun  b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Bunun \nd\u00f6\u015fenmelidir. \n5.4-    Kablonun \u00fcsteki kum tabakas\u0131n\u0131n \u00fczerine arada bo\u015fluk kalmayacak bi\u00e7imde enine olarak \ntu\u011fla dizilecektir. \n5.5-   Kanal toprakla kapat\u0131lmal\u0131, toprak tokmaklan\u0131p s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve artan toprak ilgililerin \n        g\u00f6sterece\u011fi  yere  ta\u015f\u0131nmal\u0131,  ayr\u0131ca  yol  ve  kald\u0131r\u0131mlar,  bozulmu\u015f  ise  eski  durumuna \ngetirilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f458\n        Toprak  kanal  i\u00e7ine  d\u00f6\u015fenemeyen  durumlarda  d\u00f6\u015feme  tarz\u0131  i\u00e7in  T\u00fcrk  Standartlar\u0131 \nEnstit\u00fcs\u00fc  TS  HD  384.5.52  S1  Nisan  2001  no'  lu  standartta  verilen  tablolar\u0131n \nkullan\u0131lmas\u0131 da uygundur. \n5.6-   Al\u00e7ak  gerilim  ve  y\u00fcksek  gerilim  kablolar\u0131n\u0131n  ayn\u0131  kanal  i\u00e7ine  yan  yana  d\u00f6\u015fenmesi \ndurumunda,  kablolar  aras\u0131na,  k\u0131l\u0131c\u0131na  ve  uzun  taraf\u0131  kanal  y\u00f6n\u00fcnde  olmak  \u00fczere,  tu\u011fla \nd\u00f6\u015fenecek; ya da Y.G. kablosu alta d\u00f6\u015fenecek ve araya enine olarak tu\u011fla konulacakt\u0131r. \n(\u015eekil 9) \n60+ nx10 cm \n60 cm \nS\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \ntoprak \n\u0130\u015faret \u015feridi \nh \nBeton blok \nY.G. kablosu \nA.G. kablosu \n 10 cm \n40 cm \nS\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f toprak \n\u0130\u015faret \u015feridi \nTu\u011fla \nA.G. kablosu \nBeton blok \nY.G. kablosu \nh \n 10 cm \n40 + nx10 cm \nn: Birden \u00e7ok kablo say\u0131s\u0131 \n\u015eekil 9- A.G. ve Y.G. kablolar\u0131n\u0131n ayn\u0131 kanala d\u00f6\u015fenmesi \n6-   Kablo  ge\u00e7i\u015fleri:  Kablolar  k\u00f6pr\u00fc  \u00fczerinden,  yol,  sokak,  demiryolu,  cadde  haberle\u015fme \nkablosu,  su,  do\u011fal  gaz  borusu  alt\u0131ndan  ge\u00e7irildiklerinde  koruncak  (  mahfaza  )  i\u00e7ine \nal\u0131nacakt\u0131r.  Bu  koruncaklar  font  boru,  beton  buz  ya  da  profil  demirinden  olabilir. \nKoruncak borudan ise; \u00e7ap\u0131 kablonunkinden 1,5 kat, b\u00fcz ise 2 kat b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r.  \n   Cadde ge\u00e7i\u015flerinde yedek boru ya da b\u00fcz b\u0131rak\u0131lacakt\u0131r. \nKablolar demiryollar\u0131 ve a\u011f\u0131r ara\u00e7lar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yollardan 1,5 m derinli\u011finde \uf0c7 \u015feklinde \nbeton b\u00fczler veya mahfaza borular\u0131 i\u00e7ine d\u00f6\u015fenecektir \nKald\u0131r\u0131m \nBeton s\u0131va \nKablo \nf15 lik b\u00fczler \nKum torbas\u0131 \nGrobeton \n\u015eekil 10- Yeralt\u0131 kablolar\u0131n\u0131n yoldan ge\u00e7i\u015fi         \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n                             \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f459\nDire\u011fe \u00e7\u0131k\u0131\u015f: Kablolar dire\u011fe \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda gaz borular\u0131 ya da galvanizli kapakl\u0131 sa\u00e7 tava \ni\u00e7erisinden ge\u00e7irilecek ve borunun alt ucu kablo geli\u015f taraf\u0131nda yay bi\u00e7iminde k\u0131vr\u0131larak \nbetona g\u00f6m\u00fclecektir. Borunun ya da galvanizli kapakl\u0131 sa\u00e7 tavan\u0131n toprak \u00fcst\u00fcnde kalan \nb\u00f6l\u00fcm\u00fc 1,5 m' den az olmayacak ve boru ya da galvanizli kapakl\u0131 sa\u00e7 tava dire\u011fe en az \n\u00fc\u00e7  yerinden  kro\u015felerle  ba\u011flanacakt\u0131r.  Kablonun  boru  ya  da  galvanizli  kapakl\u0131  sa\u00e7  tava \n\u00fcst\u00fcnde  kalan  \u00e7\u0131plak  b\u00f6l\u00fcmleri  de  dire\u011fe,  aralar\u0131ndaki  uzunluklar  1,5  m'  yi  ge\u00e7meyen \nkro\u015felerle  saptanacakt\u0131r.  Kablo  borular\u0131na  ve  kablo  tava  kapaklar\u0131na  tehlike  i\u015fareti \ntak\u0131lacakt\u0131r. \n7-  Hatt\u0131n  tek  damarl\u0131  kablolar  ile  yap\u0131lmas\u0131  halinde  her  \u00fc\u00e7  faza  ait  kablolar  ayn\u0131  bir \nborudan birlikte ge\u00e7irilecektir. \n9-   Kablo  B\u00fck\u00fclme  Yar\u0131\u00e7ap\u0131:  D\u00f6n\u00fc\u015fler,  kablolar\u0131n  yay  bi\u00e7iminde  b\u00fck\u00fclmesi  suretiyle \nger\u00e7ekle\u015ftirilecektir.  Kablo  b\u00fck\u00fclme  (d\u00f6n\u00fc\u015f)  yar\u0131\u00e7aplar\u0131  \u00fcreticisi  taraf\u0131ndan  verilen \nde\u011ferden  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmayacakt\u0131r.  Kablo  \u00fcreticisi  taraf\u0131ndan  b\u00fck\u00fclme  yar\u0131\u00e7aplar\u0131na \nili\u015fkin  bir  de\u011fer  tan\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131  durumlarda  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u00e7izelgede  verilen  de\u011ferler \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n\u0130Z\u0130N VER\u0130LEN KABLO B\u00dcK\u00dcLME EN K\u00dc\u00c7\u00dcK \nYARI\u00c7APLARI (R) \n\u00dc\u00e7 damarl\u0131 kablolar  Al\u00e7ak Gerilim Kablolar\u0131 \nOrta Gerilim Kablolar\u0131 \nBir damarl\u0131 kablolar \nD: Kablonun d\u0131\u015f \u00e7ap\u0131 \n12xD \n15xD \n15xD \n15xD \n10-    So\u011fuk  Hava  Durumu:  00  C'  nin  alt\u0131ndaki  hava  s\u0131cakl\u0131klar\u0131nda  hi\u00e7  bir  \u015fekilde  kablo \nd\u00f6\u015fenmeyecektir.  B\u00f6yle  durumlarda  d\u00f6\u015fenmesi  zorunlu  ise  kablo,  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131  25\u00b0  C'  nin \n\u00fcst\u00fcnde olan bir odada en az 24 saat bekletildikten sonra d\u00f6\u015fenecektir. Kablolar \u0131s\u0131tma \namac\u0131 ile ate\u015fe yakla\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \n11-    Kablo Ba\u011flant\u0131lar\u0131 (Ekleri): Kablolar birbirlerine ek kutular\u0131nda (muf) ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nEk yerleri mekanik olarak zorlanmamal\u0131, i\u00e7ine su ve nem s\u0131zmas\u0131 \u00f6nlenmeli ve iyi bir \nelektriksel iletkenlik sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n         Kablo ek yerlerinde 2 m' lik S bi\u00e7iminde bir fazlal\u0131k b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n12-    Kablo  Yerlerinin  i\u015faretlenmesi:  kablo  ge\u00e7e\u011finde  ek  yerlerine  (Y.G.  Kablosu  eki); \ndemiryolu, cadde ve \u015fose ge\u00e7i\u015f yerlerine (Y.G Kablosu) i\u015fareti bulunacakt\u0131r. \u0130\u015faretler, sa\u00e7 \n\u00fczerine kabartma yaz\u0131 ile yaz\u0131lacak ve levhalar \u00e7er\u00e7evelenerek yerlerine sa\u011flam olarak \ntesis edilecektir. \n13-   \u00c7e\u015fitli H\u00fck\u00fcmler: \n13.1- Kullan\u0131lacak  olan  kablolar  yak\u0131n  boyuna  uygun  ve  tek  par\u00e7a  olarak  ve  hi\u00e7  bir  zaman \npar\u00e7a kablolar eklenerek kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n13.2-  Kablo  boru,  b\u00fcz  vb.  gibi  koruyucu  gere\u00e7ler  i\u00e7ine  al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda  bunlar\u0131n  her  iki  yandaki \na\u011f\u0131zlar\u0131n kabloyu zedelememesi i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n13.3- Kablonun ba\u015flang\u0131\u00e7 ve bitim noktalar\u0131nda yerine g\u00f6re yap\u0131 i\u00e7i ya da a\u00e7\u0131k hava tipi silikon \nkablo ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131lacak ve ba\u015fl\u0131klar oynamayacak \u015fekilde sabitlenecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f460\n13.4-  Kablo  ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan  \u00e7\u0131kan  iletkenlerin  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7  tesisine  ba\u011flanmas\u0131nda  kablo  pabucu \nkullan\u0131lacakt\u0131r. \n13.5- Tek  damarl\u0131  kablolar\u0131n  tutturulmas\u0131nda  kullan\u0131lan  kro\u015fe  ve  kelep\u00e7e  gibi  par\u00e7alar  ile  bu \nkablolar\u0131n ek kutular\u0131 manyetik olmayan gere\u00e7lerden yap\u0131lacakt\u0131r. \n13.6- Kablonun  \u00e7elik  z\u0131rh\u0131  ve  koruyucu  kur\u015fun  k\u0131l\u0131f\u0131,  kablo  ba\u015flar\u0131nda  ve  ek  yerlerinde \ntopraklanacak ya da topraklanm\u0131\u015f, b\u00f6l\u00fcmlere ba\u011flanacakt\u0131r. \n13.7- Hemen kullan\u0131lmayacak ya da ek yap\u0131lmayacaksa, kesilen kablonun u\u00e7lar\u0131 kur\u015fun ya da \nprotolinle kapat\u0131lacakt\u0131r. \nAyn\u0131  faz  i\u00e7in  birden  fazla  tek  damarl\u0131  kablo  \u00e7ekilecekse  her  faz  bir  gurup  olarak \n\u00e7ekilmeyecek her faza ait kablo bir demet haline getirilerek \u00e7ekilecek dizi \u015fekli a\u015fa\u011f\u0131da \nbelirtildi\u011fi gibi olacakt\u0131r.  \nR    S     T                 T    S     R               R    S     T \nB\u00d6L\u00dcM 4- HAVA HATTI \u0130ZOLAT\u00d6RLER\u0130 \n1-   Tesislerde  projesine  ve  tesis  standartlar\u0131na  uygun  mesnet,  dolu  \u00e7ubuk  ve  zincir  tipi \nporselen ya da cam veya silikon izolat\u00f6rler kullan\u0131lacakt\u0131r. \n2-    K\u0131r\u0131k, \u00e7atlak ve yap\u0131m hatas\u0131 olan izolat\u00f6rler kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n3-  \n\u0130\u015fveren gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde izolat\u00f6rlerin elektrik ve mekanik deneylerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \ndeney raporlar\u0131n\u0131 isteyebilir. \n4-  Mesnet izolat\u00f6rleri traverse izolat\u00f6r demiri ile tutturulacak, a\u011fa\u00e7 direkli A.G. hatlar\u0131nda \ntravers kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda deve boyunu izolat\u00f6r demiri kullan\u0131lacakt\u0131r. \n5- \n\u0130zolat\u00f6r demirinin traverse tutturulan b\u00f6l\u00fcm\u00fc, travers kesitinin t\u00fcm\u00fcne ge\u00e7ecek bi\u00e7imde \nolacak, traverse alttan somunlu ba\u011flanacak ve somunun gev\u015fememesi i\u00e7in gerekli \u00f6nlem \nal\u0131nacakt\u0131r. \n(Noktalama ya da ikinci somun) Traversle c\u0131vata somunu aras\u0131na rondela konulacakt\u0131r. \n6-   Demiri  \u00f6nceden  tak\u0131lm\u0131\u015f,  izolat\u00f6rlerle  vidal\u0131  tip  izolat\u00f6rlerin  d\u0131\u015f\u0131ndaki,  izolat\u00f6rler \ndemirlerine  d\u00fc\u015fey  eksenleri  birbirlerine  \u00e7ak\u0131\u015facak  bi\u00e7imde,  portland  \u00e7imentosu  ve  ince \nelenmi\u015f kumdan yap\u0131lm\u0131\u015f, 500 dozlu \u00e7imento harc\u0131 kullan\u0131larak saptanacakt\u0131r. \nBu har\u00e7 Y.G. izolat\u00f6rlerinde izolat\u00f6r alt ete\u011finin i\u00e7indeki s\u0131rs\u0131z olan d\u00fczeye kadar, etek i\u00e7i \ntamamen s\u0131rl\u0131 ise izolat\u00f6r demiri yuvas\u0131n\u0131n 3 cm alt\u0131na kadar doldurulacakt\u0131r Bu ama\u00e7la \nk\u00fck\u00fcrt kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n7- \n\u0130zolat\u00f6r  demirleri  resimlere  uygun,  galvanizli  \u00e7elikten  ve  hat  gerilmesine  dayanacak \nnitelikte olacakt\u0131r. \n8-   A.G. hatlar\u0131nda izolat\u00f6r a\u011fa\u00e7 dire\u011fe deveboynu (izolat\u00f6r demiri) ile saptanm\u0131yorsa demir \nya da a\u011fa\u00e7 travers kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n  Al\u00e7ak gerilimde beton ya da demir direk kullan\u0131lm\u0131\u015fsa, izolat\u00f6rler bunlar\u0131n traverslerine \npin tipi izolat\u00f6r demiri ile monte edilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n                      \n \n \n    \n \n        \n \n\f461\nB\u00d6L\u00dcM 5- PARAFUDRLAR \n1-     Parafudrlar projesinde g\u00f6sterilen yerlerde ve bi\u00e7imde kullan\u0131lacakt\u0131r. \n2-  \n  Parafudrun  \u00e7al\u0131\u015fma  gerilimi  \u015febekedeki  yal\u0131tkanl\u0131\u011f\u0131  en  zay\u0131f  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  delinme \ngeriliminden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olacakt\u0131r. Ancak bu gerilim anma \u00e7al\u0131\u015fma geriliminin 3,5 kat\u0131n\u0131 \na\u015fmamal\u0131d\u0131r. \n3-     A\u015f\u0131r\u0131  gerilimin  ortadan  kalkmas\u0131ndan  \u00e7ok  k\u0131sa  bir  s\u00fcre  sonra  parafurdr  yeniden  eski \ndurumuna gelebilmelidir. \n4-  \n5- \nParafurdr topraklamas\u0131 som bak\u0131r ya da buna e\u015fde\u011fer galvanizli \u015ferit ya da \u00f6rg\u00fcl\u00fc tel ile \nk\u0131sa yoldan d\u00fczg\u00fcn bir bi\u00e7imde yap\u0131lacakt\u0131r. \n  Parafurdrlar\u0131n  faz  ba\u011flant\u0131lar\u0131  som  bak\u0131r,  boru  ya  da  al\u00fcminyum  iletken  ile  d\u00fczg\u00fcn \nbi\u00e7imde  yap\u0131lacak,  bak\u0131r\u0131n  parafurdra  ba\u011flanmas\u0131nda  kablo  pabucu,  \u00e7elik  al\u00fcminyum \niletkene ba\u011flanmas\u0131nda ise iki  metali  (AI - Cu)  klemens  kullan\u0131lacakt\u0131r. Parafurdrlar\u0131n \ntopraklama tesisine ba\u011flant\u0131s\u0131 b\u00fck\u00fclgen (fleksibl) iletkenle yap\u0131lacakt\u0131r. \n6- \n  Parafurdr \u00fczerinde anma gerilim anma ak\u0131m\u0131 ve yap\u0131c\u0131 firman\u0131n ad\u0131 yaz\u0131l\u0131 olacakt\u0131r. \n1- \n2- \nB\u00d6L\u00dcM 6- BARALAR (TOPLAYICI \u00c7UBUKLAR) \n  Baralar projesinde g\u00f6sterilen yerlerde ve bi\u00e7imde olacakt\u0131r. \n  Baralar TSE standartlar\u0131na uygun elektrolitik bak\u0131r ya da al\u00fcminyumdan olacak en k\u00fc\u00e7\u00fck \nboyutlar\u0131 yuvarlak kesitli olanlarda en az 5 mm \u00e7apl\u0131, dikd\u00f6rtgen kesitli olanlarda ise en \naz  12x2  mm  boyutlu  olacakt\u0131r.  Baralar\u0131n  se\u00e7ilmesinde  bunlardan  ge\u00e7en  ak\u0131m  ile  k\u0131sa \ndevre ak\u0131mlar\u0131na dayan\u0131m\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacakt\u0131r. \n3-     Her  faz\u0131n  baralar\u0131  ya\u011fl\u0131  boya  ya  da  elektrostatik  boya  ile  a\u015fa\u011f\u0131da  g\u00f6sterilen  renklerde \nboyanacakt\u0131r. \nR faz\u0131 \n  S faz\u0131 \n  T faz\u0131 \n  O (N\u00f6tr) \nKahverengi renkli \nSiyah renkli \nGri renkli \nMavi renkli \n4-     Baralar\u0131n \nek  yerleri \nal\u0131nacak  ve  ba\u011flant\u0131  y\u00fczeyleri \naras\u0131na \nboyanmayacakt\u0131r.  Ek  yerlerinde  elektriksel  ve  mekanik  bak\u0131mdan  kusursuz  bir  temas \nsa\u011flanacakt\u0131r. \nKablo ba\u011flant\u0131lar\u0131 kablo pabucu ile yap\u0131lacakt\u0131r. \nlama \niki \n5- \n  Baralar  d\u00fczg\u00fcn  olacak  ve  k\u00f6\u015felerde  d\u00f6n\u00fc\u015f  yar\u0131\u00e7aplar\u0131  5  cm'  den  az  olmayacakt\u0131r.  90\u00b0 \nderecelik  d\u00f6n\u00fc\u015f  yerlerinde  baralar  duvarlara,  k\u00f6\u015feye  olabildi\u011fince  yak\u0131n  noktalardan \nsaptanacakt\u0131r. \n6- \n  Baralar\u0131n transformat\u00f6r Y.G izolat\u00f6rleri ile kesicilere ba\u011flant\u0131lar\u0131 bu ayg\u0131tlar\u0131 mekanik \nbak\u0131mdan zorlamayacak bi\u00e7imde yap\u0131lacakt\u0131r. \n7-  Baralarla  topraklanm\u0131\u015f  iletken  tesis  b\u00f6l\u00fcmleri  aras\u0131ndaki  a\u00e7\u0131kl\u0131klar  Elektrik  Kuvvetli \nAk\u0131m Tesisleri Y\u00f6netmeli\u011fi \u00c7izelge- 1 de (yap\u0131 i\u00e7i) ve \u00c7izelge- 3 de (a\u00e7\u0131k hava) verilen \nde\u011ferlerde olacakt\u0131r. \n8-     \u015eebeke frekans\u0131 ile baralar\u0131n rezonansa gelmemesi (titre\u015fmemesi) i\u00e7in mesnet noktalar\u0131 \n  aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131k a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131lara g\u00f6re hesaplanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n     \n                 \n\f462\n                            D \n  331520 ---------  = 50 ve 100      Yass\u0131 \u00e7ubuklar i\u00e7in \n                                                        L2 \n                            B \n  383000 ---------- = 50 ve 100      Daire kesitli \u00e7ubuklar i\u00e7in \n                                             L2 \nBurada:  \n  L: Baralar\u0131n iki mesnet noktas\u0131 aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (cm) \n  D: Yass\u0131 \u00e7ubu\u011fun kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (cm) \n  B: Daire kesiti baran\u0131n \u00e7ap\u0131n\u0131 (cm)  \n           g\u00f6stermektedir. \nB\u00d6L\u00dcM 7- TOPRAKLAMALAR \n1- \n2- \n  Projede g\u00f6sterilen yerlere topraklama yap\u0131lacakt\u0131r. \n  Topraklama \nuyulacakt\u0131r. \ntesislerinin  yap\u0131lmas\u0131nda  y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki  y\u00f6netmeliklerin  h\u00fck\u00fcmlerine \n3- \n  Topraklay\u0131c\u0131 \u00e7e\u015fitleri ve Gere\u00e7leri:  \n  Topraklaman\u0131n  yap\u0131lmas\u0131nda  boru,  \u00e7ubuk  (k\u00f6\u015fe  demiri,  profil,  bak\u0131r  kapl\u0131  \u00e7elik \n\u00e7ubuk),galvanizli \u015ferit ya da bak\u0131r iletkenden topraklay\u0131c\u0131lar kullan\u0131l\u0131r. \n4-      Topraklay\u0131c\u0131n\u0131n Boyutlar\u0131: \n4.1-     Bak\u0131r Boru \n  Et Kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 :    En az  2 mm \n :   En az   20 mm \n  \u00c7ap \n4.2-     Galvanizli Boru \n  Et Kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 :    En az  2 mm \n  \u00c7ap            :   En az   25 mm \n4.3-     Bak\u0131r \u015ferit  \n  Kesit \n   Kal\u0131nl\u0131k \n:   En az   50 mm2 \n:   En az  2 m m  \n4.4-     Galvanizli \u015ferit \n  Kesit \n:  En az   90 mm2 \nKal\u0131nl\u0131k    ;   En az     3 mm \n5- \n  Topraklay\u0131c\u0131lar\u0131n Yerle\u015ftirilmesi: \n  Y\u00fczeysel  Topraklay\u0131c\u0131lar  (\u015ferit  vb.),  Zemin  ko\u015fullar\u0131  elveri\u015fli  ise  0,5  -1  m  derinli\u011fe \nd\u00f6\u015fenecektir. \n6-     Paralel Topraklay\u0131c\u0131lar\u0131n Kullan\u0131lmas\u0131: \n       Bir  topraklama  tesisinde  topraklama  direncinin  k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi  i\u00e7in  boru  topraklay\u0131c\u0131lar \naras\u0131nda en az boru uzunlu\u011funun iki kat\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n7-     Topraklay\u0131c\u0131lar\u0131n Boyut ve Say\u0131lar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131: \n       Topraklay\u0131c\u0131lar\u0131n  boyut  ve  say\u0131lar\u0131  2,maddede  an\u0131lan  Y\u00f6netmenliklerdeki \nilgili \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n   \n  \n  \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f463\nh\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re saptanacakt\u0131r. \n8-     Topraklama iletkenleri: \n8.1-   Topraklama iletkenlerinin kesiti 2.madde an\u0131lan Y\u00f6netmeliklerdeki ilgili h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re \n          saptanacakt\u0131r. \n8.2-   Diren\u00e7siz olarak do\u011frudan do\u011fruya topraklanan y\u0131ld\u0131z noktalar\u0131n\u0131n toprak iletkeni kesiti, \ntoprak  k\u0131sa  devresinde  olu\u015fabilecek  en  b\u00fcy\u00fck  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131na  g\u00f6re \nbir \nboyutland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n8.3-     Ba\u015fka topraklay\u0131c\u0131lar\u0131n etki alan\u0131nda olmamak kayd\u0131 ile topraklay\u0131c\u0131ya giden iletkenler \ntopra\u011fa \u00e7\u0131plak olarak d\u00f6\u015fenecektir. Ancak kuvvetli bir korozyon tehlikesi varsa, gerekli \n\u00f6nlemler ( koruyucu bir boyayla boyama, kesitinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 vb.) al\u0131nmal\u0131d\u0131r.   \n8.4-   Topraklama iletkeni topraklay\u0131c\u0131ya c\u0131vata ile ba\u011flanacakt\u0131r. \n       Direk  topraklamas\u0131  s\u00f6z  konu  ise  topraklama  iletkeninin  \u00f6teki  ucu,  direk  dikimlerinden \nbirinin beton d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcne (a\u011fa\u00e7 ve beton direklerde yukar\u0131da topraklanacak \nb\u00f6l\u00fcme) galvanizli c\u0131vata ile en az 2 yerinden saptanacakt\u0131r. Dire\u011fin \u00fcst noktas\u0131 da yine \nbir ba\u011flant\u0131 iletkeni ile n\u00f6tr iletkenine, parafudra, kablo k\u0131l\u0131f\u0131na, korunma  a\u011f\u0131na, gergi \nteline vb. ba\u011flanacakt\u0131r. Ba\u011flanma bi\u00e7imi yukar\u0131da tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibidir. \n8.5-   Topraklama  yap\u0131l\u0131rken  topraklay\u0131c\u0131lar  i\u00e7in  olabildi\u011fince  nemli  yerler  se\u00e7ilmelidir. \nTopraklanacak  dire\u011fin  yak\u0131nlar\u0131nda  b\u00f6yle  bir  yer  varsa  topraklay\u0131c\u0131  burada  g\u00f6m\u00fclecek \nve topraklama iletkeni en az 70 cm derinlikten dire\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fclecektir. \n8.6-   Topraklay\u0131c\u0131n\u0131n  dire\u011fe  yatay  uzakl\u0131\u011f\u0131  y\u00fczeysel  topraklay\u0131c\u0131da  1m,  \u00f6teki  topraklay\u0131c\u0131da \nen az 2 m olmal\u0131d\u0131r. \n8.7-   Toprak  i\u00e7erisinde  yap\u0131lan  ba\u011flant\u0131larda  korozyona  kar\u015f\u0131  gerekli  \u00f6nlemler  al\u0131nacakt\u0131r. \nB\u00fct\u00fcn  ba\u011flant\u0131lar  mekanik  bak\u0131mdan  sa\u011flam,  elektriksel  bak\u0131mdan  iyi  bir  iletkenlik \nsa\u011flayacak bi\u00e7imde yap\u0131lacakt\u0131r. \n8.8-   Topraklama  \u00e7ukuru  doldurulurken \ntoprak \niyice  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak,  doldurma \ni\u015flemi \ntamamland\u0131ktan sonra bol su ile suland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n8.9-   Zorunlu de\u011filse koruma ve i\u015fletme topraklamalar\u0131 birle\u015ftirilmeyecektir. \n         \u0130ki  topraklamaya  ili\u015fkin  topraklay\u0131c\u0131lar  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131k  en  az  20  m  olacakt\u0131r.  Bu \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletken  kullan\u0131larak  ya  da  i\u015fletme  topraklamas\u0131n\u0131n  transformat\u00f6r  postas\u0131ndan \nsonra ilk direkte yap\u0131lmas\u0131 ile sa\u011flan\u0131r. \n8.10- Topraklama  iletkenleri  \u00fczerine  sigorta  ve  ay\u0131r\u0131c\u0131  konulmaz  ve  bu  iletkenler  izolat\u00f6rler \n\u00fczerinde  g\u00f6t\u00fcr\u00fclmez.  Bu  iletkenler,  gerekli  denetimi  yapabilmek  i\u00e7in  ba\u011flanm\u0131\u015f \nolduklar\u0131 tesis b\u00f6l\u00fcmlerinden istendi\u011fi zaman kolayl\u0131kla ayr\u0131labilmelidir. \n         A-G\u00dc\u00c7 TRANSFORMAT\u00d6RLER\u0130 \nB\u00d6L\u00dcM 8- TRANSFORMAT\u00d6RLER \n1-     Yap\u0131m:  G\u00fc\u00e7  transformat\u00f6r\u00fc  ve  donat\u0131s\u0131  TSE  standartlar\u0131na  ya  da  tan\u0131nan  yabanc\u0131 \nstandartlara uygun olacakt\u0131r. \n2- \n  Gerilim  Ayan:  Y\u00fcksek  gerilim  taraf\u0131nda  bo\u015fta  28500  V  ile  36000  V  aras\u0131nda  beher \nkademe 1500 V olmak \u00fczere en az 5 kademeli gerilim ayar\u0131 yap\u0131labilmelidir.  \n3- \n  Ba\u011flant\u0131  Bi\u00e7imi:  Ayr\u0131ca  belirtilmemi\u015fse  sarg\u0131  ba\u011flant\u0131s\u0131  y\u00fckseltici  transformat\u00f6rlerde           \n\u00fc\u00e7gen-y\u0131ld\u0131z,  al\u00e7alt\u0131c\u0131  transformat\u00f6rlerde  ise  160  kVA'  ya  kadar  y\u0131ld\u0131z-zigzag,  160 \nkVA' dan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerde ise \u00fc\u00e7gen - y\u0131ld\u0131z bi\u00e7iminde olacakt\u0131r.  \n4-     Topraklama:  Transformat\u00f6r\u00fcn  y\u0131ld\u0131z  noktas\u0131,  projesinde  belirtildi\u011fi  bi\u00e7imde \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f464\ntopraklanacakt\u0131r. \n5- \n  Donat\u0131: Transformat\u00f6r \u00fczerinde en az, a\u015fa\u011f\u0131daki donat\u0131 (te\u00e7hizat) bulunacakt\u0131r. \n5.1-   Buchholz: Anma g\u00fcc\u00fc 400 kVA' dan b\u00fcy\u00fck ya\u011fl\u0131 transformat\u00f6rler i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n5.2-   Termometre: yap\u0131 i\u00e7inde kullan\u0131lan ya\u011fl\u0131 ve kuru tip transformat\u00f6rlerde termometreler \n0\u00b0 C ile 120\u00b0 C aras\u0131nda g\u00f6stergeli, a\u00e7\u0131k havada kullan\u0131lanlarda ise -20\u00b0 C ile +120\u00b0 C \naras\u0131nda g\u00f6stergeli olacakt\u0131r. \n5.3-   Tekerlekler:  Tekerlekler  iki  do\u011frultuda  da  hareket  edecek  bi\u00e7imde  olmal\u0131d\u0131r.  Deprem \nriski olan b\u00f6lgelerde trafolar\u0131n \u00fczerinde tekerlekler takozlanacak ve transformat\u00f6r \u00e7elik \nhalatlarla sabitlenecektir. \n5.4-   Ya\u011f  genle\u015fme  Kab\u0131:  Ya\u011fl\u0131  tip  transformat\u00f6rlerde  ya\u011f\u0131n  genle\u015fmesi  ba\u015fka  bi\u00e7imde \nkar\u015f\u0131lanm\u0131yorsa, bulunmal\u0131d\u0131r.        \n5.5-   Ya\u011f d\u00fczeyi g\u00f6stergesi.                                                                                            \n5.6-   Ya\u011f bo\u015faltma muslu\u011fu. \n5.7-    \u00d6zellikle  nemli  yerlerde  kullan\u0131lan  transformat\u00f6rlerde  silikajel  vb.  gibi  nem  al\u0131c\u0131 \nd\u00fczenlerin bulundurulmas\u0131 uygun olur. \n5.8-   Bak\u0131m ve i\u015fletim Y\u00f6nergesi: Transformat\u00f6rlerle birlikte, T\u00fcrk\u00e7e olarak en az iki tane \ni\u015fletme ve bak\u0131m y\u00f6nergesi verilecektir. \n5.9-  \u0130\u015faret  Plakas\u0131:  Transformat\u00f6r  \u00fczerinde  uygun  bir  yere  yap\u0131mc\u0131s\u0131  taraf\u0131ndan  a\u015fa\u011f\u0131daki \nbilgileri ta\u015f\u0131yan bir i\u015faret plakas\u0131 konulacakt\u0131r. \n  - Yap\u0131mc\u0131n\u0131n ad\u0131, seri numaras\u0131, tipi, varsa TSE numaras\u0131, kalite belgesi numaras\u0131, \n  - Sarg\u0131 gerilimleri, \n  - Faz say\u0131s\u0131, frekans\u0131, \n  - G\u00fcc\u00fc (kVA), \n  - Ba\u011flant\u0131 bi\u00e7imi, \n  - Gerilim ayar\u0131, \n  - Sarg\u0131 ak\u0131mlar\u0131, \n          - Ba\u011f\u0131l k\u0131sa devre gerilimi \n          - Bo\u015f ve dolu a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \n  Not:    Hermetik  tip  ve  kuru  tip  transformat\u00f6rlerde  yukar\u0131daki  donat\u0131lardan  baz\u0131lar\u0131 \nbulunmayabilir. \n6-     Transformat\u00f6r  postalar\u0131n\u0131n  yerle\u015ftirilmesinde  Elektrik  Kuvvetli  ak\u0131m  Tesisleri \nY\u00f6netmeli\u011fi h\u00fck\u00fcmlerine uyulacakt\u0131r. \n7-     Bina tipi transformat\u00f6r postas\u0131 \n7.1-   Transformat\u00f6r\u00fcn  primer  ve  sekonder  bu\u015finglerine  yap\u0131lacak  ba\u011flant\u0131lar  esnek  tip \nolacakt\u0131r. \n8-  Direk Tipi Transformat\u00f6r Postas\u0131 \n8.1-  Tan\u0131m:  Direk tipi transformat\u00f6r postas\u0131, direk \u00fczerindeki transformat\u00f6r ile bir da\u011f\u0131t\u0131m \ntablosundan  ve  gerekli  donat\u0131dan  olu\u015fur.  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu  yerden  eri\u015filebilir  bir \ny\u00fcksekli\u011fe  ya  da  beton  bir  taban  \u00fczerine  yerle\u015ftirilmelidir.  Transformat\u00f6r,  \u00fczerinde \nbulunan bir platforma sabitlenmelidir.  \n8.2-   400 kVA' dan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in direk tipi transformat\u00f6r kullan\u0131lmayacakt\u0131r. \n8.3-   Transformat\u00f6r  dire\u011fi  \u00fczerinde  ay\u0131r\u0131c\u0131  yoksa  ve  mesnet  izolat\u00f6r\u00fc  ile  transformat\u00f6r \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f465\ny\u00fcksek gerilim izolat\u00f6rleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 iletkenin uzunlu\u011fu 2 m' den fazla ise bu \na\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n  uygun  bir  yerine  iletkeni  saptamak  i\u00e7in  ayr\u0131  bir  mesnet  izolat\u00f6r\u00fc  monte \nedilecektir. \n8.4-   Direk tipi transformat\u00f6r postalar\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki y\u00f6netmenliklere uygun olarak koruma \ntopraklamas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in dire\u011fin \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve topraklay\u0131c\u0131 aras\u0131nda ilgili \ny\u00f6netmenli\u011fe g\u00f6re boyutland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f galvanizli \u00e7elik \u015feritten ayr\u0131 bir koruma topraklama \niletkeni  \u00e7ekilmeli,  direk  ve  topraklamas\u0131  gerekli  tesis  ara\u00e7lar\u0131  (transformat\u00f6r  g\u00f6vdesi, \nay\u0131r\u0131c\u0131,  parafudrlar,  transformat\u00f6r  platformu,  izolat\u00f6r  demirleri,  traversler,  pano  vb.) \ngerekli kesitteki topraklama iletkenleri ile bu \u015ferit iletkene ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n         \u00dczerinde ay\u0131r\u0131c\u0131 bulunan direklerde de koruma topraklamas\u0131 bu \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n8.5-  Al\u00e7ak gerilim i\u015fletme topraklamas\u0131 i!e koruma topraklamas\u0131 aras\u0131nda en az 20 m a\u00e7\u0131kl\u0131k \nbulunacakt\u0131r.  Bu  ko\u015ful  yal\u0131tkan  iletken  kullan\u0131larak  ya  da  direk  transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn \nyak\u0131n\u0131nda  al\u00e7ak  gerilim  direkleri  bulunuyorsa,  i\u015fletme  topraklamas\u0131  ilk  al\u00e7ak  gerilim \ndire\u011finde yap\u0131larak, yerine getirilir. \n         B-\u00d6L\u00c7\u00dc TRANSFORMAT\u00d6RLER\u0130 \n1-  Genel: Koruma ve \u00f6l\u00e7\u00fc aletlerinin devrelere ba\u011flanmas\u0131nda kullan\u0131lan ak\u0131m ve gerilim \n\u00f6l\u00e7\u00fc transformat\u00f6rleri a\u015fa\u011f\u0131daki ortak \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. \n1.1-   S\u00fcrekli  \u00c7al\u0131\u015fma:  Ak\u0131m  transformat\u00f6rleri  anma  ak\u0131m\u0131n\u0131n,  gerilim  transformat\u00f6rleri \nanma \ngeriliminin  1.2  kat\u0131nda  s\u00fcrekli  olarak  \u00e7al\u0131\u015fabilecek  ve  bunlar\u0131n  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131  \u00e7evre \ns\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131  600  C' dan fazla a\u015fmayacakt\u0131r. \n1.2-   Tip: \u00d6l\u00e7\u00fc transformat\u00f6rleri kuru, az ya\u011fl\u0131 ya da ya\u011fl\u0131 tipte olabilir. \n1.3-  Ak\u0131m transformat\u00f6rleri TS 620 \/ EN 60044-1, end\u00fcktif tip gerilim transformat\u00f6rleri TS \n718  \/  EN  60044-2,  di\u011fer  \u00f6zel  ama\u00e7l\u0131  ak\u0131m\/gerilim  transformat\u00f6rleri  ise  ilgili  TS-EN \n60044 serisi standartlara uygun olarak yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n  Ak\u0131m Transformat\u00f6rleri: \n2- \n2.1-   Do\u011fruluk (hata) s\u0131n\u0131f\u0131:  \n  \u00d6l\u00e7\u00fc  ayg\u0131tlar\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan  ak\u0131m  transformat\u00f6rlerinde  faturaland\u0131rma  i\u00e7in  kullan\u0131lan \nsaya\u00e7  ak\u0131m  transformat\u00f6rlerinin  do\u011fruluk  s\u0131n\u0131f\u0131  en  \u00e7ok  Cl.  0,5  di\u011fer  ak\u0131m  \u00f6l\u00e7\u00fc \ntransformat\u00f6rlerinin do\u011fruluk s\u0131n\u0131f\u0131 ise en \u00e7ok Cl. 1 olacakt\u0131r. \n          Koruma ak\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fc transformat\u00f6rlerinde do\u011fruluk s\u0131n\u0131f\u0131 5P olacakt\u0131r.  \n2.2-   Sekonder Devre Empedans\u0131 (Z) (\uf057):  \n0,2    0,4    0,6      1,2       1,8     2,4      3,6 \n  Ak\u0131m transformat\u00f6r g\u00fcc\u00fc (I=5A) (S) (VA)     5      10      15        30        45       60      90 \n  Ak\u0131m transformat\u00f6r g\u00fcc\u00fc (I=1A) (S) (VA)   0,2    0,4     0,6      1,2      1,8      2,4     3,6 \n2.3-    \u00c7evirme  Oran\u0131:  Ak\u0131m  Transformat\u00f6rlerinde  \u00e7evirme  oran\u0131,  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u00e7izelgedeki \ng\u00f6sterilen de\u011ferlere uygun olacakt\u0131r \n  Sekonder ak\u0131m (A)        1 ya da 5  \n  Primer Ak\u0131m\u0131    (A)     10      15       20      25      30     40       50      60      75      80  \n                              100     120    150    250    300   400     500    600    750    800                                \n                            1000   1500   2000  3000 \n2.4-   Is\u0131  ve  Dinamik  Dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131:  Ak\u0131m  transformat\u00f6rlerinin  i\u015faret  plakalar\u0131  \u00fczerinde  \u0131s\u0131l \n(Ith)ve dinamik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k (Idyn) (kA) olarak verilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n   \n           \n   \n   \n\f466\nAk\u0131m  transformat\u00f6rlerinin  se\u00e7ilmesinde  montaj  yerinde  k\u0131sa  devreye  kar\u015f\u0131  dinamik \ndayan\u0131m g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. \n2.5-  A\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m katsay\u0131s\u0131:  \n  \u00d6l\u00e7\u00fc  ak\u0131m  transformat\u00f6rlerinde  \u201cA\u015f\u0131r\u0131  Ak\u0131m  Koruma  Fakt\u00f6r\u00fc\u201d  en  \u00e7ok  \u201cFs  5\u201d  (n<5) \nolacakt\u0131r. \nKoruma  ak\u0131m transformat\u00f6rlerinde ise  \u201cDoyma s\u0131n\u0131r\u0131 A\u015f\u0131r\u0131 Ak\u0131m Fakt\u00f6r\u00fc\u201d en az \u201c10\u201d \n(n>10)  olacakt\u0131r,  ancak  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m\/k\u0131sa  devre  korumas\u0131  ve  koruma  koordinasyonu  i\u00e7in \nyap\u0131lan  detayl\u0131  hesaplamalar  ak\u0131m  transformat\u00f6r\u00fc  doyma  s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n  daha  y\u00fcksek \nde\u011ferlerde  olmas\u0131n\u0131  gerektiriyorsa  daha  y\u00fcksek  \u201cDoyma  S\u0131n\u0131r\u0131  A\u015f\u0131r\u0131  Ak\u0131m  Fakt\u00f6r\u00fc\u201d \nde\u011ferleri se\u00e7ilmelidir. \n2.6-    \u00c7ift \u00e7ekirdekli Ak\u0131m Transformat\u00f6r\u00fc: \nAyn\u0131  devre  \u00fczerinde  koruma  ve  \u00f6l\u00e7\u00fc  amac\u0131  ile  ayn\u0131  g\u00fc\u00e7  ve  s\u0131n\u0131fta  birden  fazla  ak\u0131m \ntransformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn  kullan\u0131lmas\u0131  gerekti\u011finde  \u00e7ift  \u00e7ekirdekli  ak\u0131m \ntransformat\u00f6r\u00fc \nkullan\u0131labilir.  Saya\u00e7larda  ise  koruma  ve  \u00f6l\u00e7me  i\u00e7in  ayr\u0131  transformat\u00f6rler  kullan\u0131lacak; \n\u00e7ift \u00e7ekirdekli transformat\u00f6rler kullan\u0131lmayacakt\u0131r.  \n2.7-   Topraklama: Sekonder sarg\u0131n\u0131n bir ucu topraklanacakt\u0131r. \n2.8-1. \u0130\u015faret plakas\u0131: Ak\u0131m transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn uygun bir yerine yap\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131daki \nbilgileri ta\u015f\u0131yan bir i\u015faret plakas\u0131 konulacakt\u0131r. \n  -Yap\u0131mc\u0131n\u0131n ad\u0131, seri numaras\u0131, varsa TSE numaras\u0131 ve kalite belge numaras\u0131, \n  - Azami i\u015fletme gerilimi [Vrms] \n  - Nominal i\u015fletme gerilimi [Vrms] \n  - 1dk. S\u00fcreli \u015febeke frekansl\u0131 dayan\u0131m gerilimi [Vrms] \n  - Darbe dayan\u0131m gerilimi [Vtepe] \n  - \u00c7evirme oran\u0131 (Iprimer \/ Isekonder), \n  - G\u00fc\u00e7 \/ sekonder y\u00fck\u00fc (ba\u011flanabilecek maksimum y\u00fcke ait g\u00fc\u00e7 [VA]), \n  - 1 sn. S\u00fcreli K\u0131sa devre dayan\u0131m ak\u0131m\u0131 [kArms], \n  - Dinamik K\u0131sa devre dayan\u0131m ak\u0131m\u0131 [kAtepe] \n  - S\u00fcrekli termik ak\u0131m\u0131 [A], \n  - Frekans [Hz] \n  - Do\u011frul\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131 (Cl), \n  - \u00d6l\u00e7\u00fc Ak\u0131m Transformat\u00f6rleri i\u00e7in emniyet fakt\u00f6r\u00fc (fs) \n  - Koruma Ak\u0131m Transformat\u00f6rleri i\u00e7in doyma s\u0131n\u0131r fakt\u00f6r\u00fc  \n3-  Gerilim transformat\u00f6rleri: \n3.1-    Yan\u0131lg\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131: \u00d6l\u00e7\u00fc ayg\u0131tlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan gerilim transformat\u00f6rlerinde; \n3.1.1- Faturaland\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131lan saya\u00e7 gerilim transformat\u00f6rlerinin do\u011fruluk s\u0131n\u0131f\u0131 en \u00e7ok \nCl. 0,5;   \n3.1.2- Di\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fc gerilim transformat\u00f6rlerinin yan\u0131lg\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 ise en \u00e7ok Cl. 1 olacakt\u0131r. \n  Koruma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan gerilim transformat\u00f6rlerinin yan\u0131lg\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 3P olacakt\u0131r. \n3.2-1. G\u00fc\u00e7:  Gerilim  transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn  g\u00fcc\u00fc  besledi\u011fi  ayg\u0131tlar\u0131n  g\u00fc\u00e7leri  toplam\u0131n\u0131n  1,2  kat\u0131 \nolacakt\u0131r.  \n3.3-    Sekonder Gerilim (V): 100 \u2013 100\/ \uf0d63 ya da 110 \u2013 110\/ \uf0d63 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f467\n         Primer Gerilim (kV):  Y.G. primer gerilim seviyesi ile ayn\u0131 olacakt\u0131r. \n3.4-  Faz Say\u0131s\u0131: Tek faz gerilimi i\u00e7in bir fazl\u0131 gerilim trafosu, \u00fc\u00e7 faz gerilimi i\u00e7in ise \u00fc\u00e7 adet \nbir fazl\u0131 gerilim transformat\u00f6rleri kullan\u0131lacakt\u0131r. \n3.5-    Transformat\u00f6r\u00fcn  Korunmas\u0131:  Transformat\u00f6r\u00fcn  primer  ve  sekonder  devrelerine  sigorta \nkonulacak ve sekonder u\u00e7lardan birisi topraklanacakt\u0131r. \n3.6-   \u0130\u015faret  Plakas\u0131:  Gerilim  transformat\u00f6r\u00fcn\u00fcn  uygun  bir  yerine  yap\u0131mc\u0131  taraf\u0131ndan  asgari \na\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri ta\u015f\u0131yan bir i\u015faret plakas\u0131 konulacakt\u0131r. \n-Yap\u0131mc\u0131n\u0131n ad\u0131, seri numaras\u0131, varsa TSE numaras\u0131 ve kalite belge numaras\u0131, \n- En b\u00fcy\u00fck i\u015fletme gerilimi [Vrms] \n- 1dk. s\u00fcreli \u015febeke frekansl\u0131 dayan\u0131m gerilimi [Vrms] \n- Darbe dayan\u0131m gerilimi [Vtepe] \n- \u00c7evirme oran\u0131 (Vpirimer \/ Vsekonder), \n- Nominal G\u00fc\u00e7 (ba\u011flanabilecek maksimum y\u00fcke ait g\u00fc\u00e7 [VA]), \n- Frekans [Hz] \n- Do\u011fruluk s\u0131n\u0131f\u0131 (Cl), \nNot: Saya\u00e7 devrelerini besleyecek ak\u0131m ve gerilim transformat\u00f6rlerinin nominal g\u00fc\u00e7 ve \nhata s\u0131n\u0131f\u0131 tespitinde enerji veren kurulu\u015fun \u015fartlar\u0131na uyulacakt\u0131r. \nB\u00d6L\u00dcM 9- Y\u00dcKSEK GER\u0130L\u0130M DEVRE KES\u0130C\u0130 VE AYIRICILARI \n1-        Konu ve Genel H\u00fck\u00fcmler: \nKonu:  Az ya\u011fl\u0131, SF 6 gazl\u0131, vakumlu, bas\u0131n\u00e7l\u0131 haval\u0131 ya da ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kesiciler, g\u00fc\u00e7 \nay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131,  baya\u011f\u0131  ve  topraklamal\u0131  ay\u0131r\u0131c\u0131lar,  y\u00fcksek  gerilim  sigortalar\u0131,  yal\u0131tkan \nmanevra \u00e7ubu\u011fu ve yal\u0131tkan pense gibi y\u00fcksek gerilim kapama ayg\u0131tlar\u0131nda bulunmas\u0131 \ngereken teknik nitelik ve ko\u015fullar. \n2- \n  Kesiciler: \n2.1-  Kumanda  Bi\u00e7imi:  Normal  devrenin  a\u00e7\u0131lmas\u0131  otomatik  olarak,  kapanmas\u0131  el  ile  veya \nuzaktan kumanda ile olacak, projesinde belirtildi\u011fi gibi elektrik motoru ya da bas\u0131n\u00e7l\u0131 \nhava ile \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.  \n2.2-  Donan\u0131m: \n2.2.1- R\u00f6leler:  Y\u00fcksek  gerilim  kesici  ve  ay\u0131r\u0131c\u0131  devrelerinde  projesinde  \u00f6n  g\u00f6r\u00fclen  fazlar \n\u00fczerine ba\u011flanm\u0131\u015f ve ayarlanabilen r\u00f6leler bulunacakt\u0131r. Bunlar projesine uygun olarak \nsekonder tipten olacakt\u0131r. Teknik bak\u0131mdan gerekti\u011finde ba\u015fka r\u00f6leler de kullan\u0131labilir. \n2.2.2- Alarm  D\u00fczeni:  Projesinde  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi  devre  a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131  zaman  g\u00f6revlilere  durumu \nbildirecek sesli ya da \u0131\u015f\u0131kl\u0131 alarm d\u00fczeni bulunacakt\u0131r. \n2.2.3-\u0130\u015faretler:  Kesicinin  kapal\u0131  ya  da  a\u00e7\u0131k  durumlar\u0131n\u0131  g\u00f6steren  i\u015faretler  ya  da  i\u015faret \nlambalar\u0131 bulunacakt\u0131r. \n2.2.4- Kumanda D\u00fczeni: Projesine g\u00f6re ya tabloda ya da do\u011frudan do\u011fruya kesicinin \u00fczerinde \nelle  kumanda  edilecek  bi\u00e7imde  olacakt\u0131r.  Kumanda  d\u00fczeni  elektrik  motoru  ya  da \nbas\u0131n\u00e7l\u0131  hava  donan\u0131m\u0131  ile,  elle  kumanda  ve  ba\u011flant\u0131  d\u00fczenleri  ise  ayg\u0131tlar  birlikte \nverilecektir. Ayr\u0131ca g\u00fcvenlik i\u00e7in kilit sistemi olacakt\u0131r. \n2.2.5-  Yard\u0131mc\u0131 Kontaklar: Kesici \u00fczerinde yeter say\u0131da yard\u0131mc\u0131 kontak bulunacakt\u0131r. \n2.3-  \u0130\u015fletme ve Bak\u0131m Y\u00f6nergesi: Ayg\u0131tla birlikte, T\u00fcrk\u00e7e olarak en az iki tane \"i\u015fletme ve \n         Bak\u0131m Y\u00f6nerge\"si verilecektir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f468\n2.4-  \u0130\u015faret  Plakas\u0131:  Ayg\u0131t  \u00fczerinde  uygun  bir  yere  a\u015fa\u011f\u0131daki  bilgileri  ta\u015f\u0131yan  bir  i\u015faret \nplakas\u0131 konulacakt\u0131r. \n  - Yap\u0131mc\u0131n\u0131n ad\u0131. seri numaras\u0131, tipi, varsa TSE numaras\u0131. kalite belgesi numaras\u0131, \n  - Anma ak\u0131m\u0131 (A), \n  - Anma gerilimi (kV), \n  - A\u00e7ma g\u00fcc\u00fc (MVA), \n  - En b\u00fcy\u00fck a\u00e7ma ak\u0131m\u0131 (kA), \n  -Anma frekans\u0131 (Hz) \n2.5-   Genel  Ko\u015fullar:  Kontaklar  titre\u015fim  yapmayacak  bi\u00e7imde  birbirine  iyice  oturmu\u015f \nolacakt\u0131r. \n3-   Y\u00fck Ay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131: \n3.1-  Tan\u0131m:  Y\u00fck  ay\u0131r\u0131c\u0131s\u0131,  y\u00fck  alt\u0131nda  manevra  yapmaya  elveri\u015fli  ark  s\u00f6nd\u00fcrme  \u00f6zeli\u011fi \nbulunan, \u00fc\u00e7 fazl\u0131 devre a\u00e7\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Yerine g\u00f6re  y\u00fck alt\u0131nda a\u00e7ma yapabilen bir ay\u0131r\u0131c\u0131 ile \nbuna seri ba\u011fl\u0131 y\u00fcksek gerilim g\u00fc\u00e7 sigortas\u0131ndan olu\u015fabilir. \n3.2-   Kullanma  Yeri:  G\u00fc\u00e7  ay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131  \u015febekenin  k\u0131sa  devre  kesme  g\u00fcc\u00fc  elveri\u015fli  olan \nyerlerinde \nanma  gerilimi  36  kV'u  anma  g\u00fcc\u00fc  1000  kVA'  y\u0131  ge\u00e7meyen  transformat\u00f6r  postalar\u0131nda \nkullan\u0131l\u0131r.  \n3.3-   Anma Ak\u0131m\u0131: Ark s\u00f6nd\u00fcrme \u00f6zelli\u011fi bulunan y\u00fck ay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in 630 A dir. \n3.4-  G\u00fc\u00e7 Anahtar\u0131: G\u00fc\u00e7 anahtar\u0131 y\u00fck alt\u0131nda a\u00e7\u0131l\u0131p kapanabilecek ve k\u0131sa devre ak\u0131mlar\u0131n\u0131 \nkesebilecek ve k\u0131sa devre \u00fczerine kapama yapabilecek kapasitede olacakt\u0131r. \n3.5-   \u00c7e\u015fitli H\u00fck\u00fcmler: \n3.5.1- Anahtar  ve  Sigortalar\u0131:  Bunlar  yap\u0131mc\u0131  taraf\u0131ndan  bir  arada  monte  edilmi\u015f  olarak \nverilecek ve anahtar besleme taraf\u0131nda bulunacak bi\u00e7iminde d\u00fczenlenmi\u015f olacakt\u0131r. \n3.5.2- Topraklama: Anahtar ve sigortalar\u0131n g\u00f6vdeleri topraklanacakt\u0131r. \n3.6-  Yedekler: Yedeklerle birlikte alt\u0131 tane sigorta bu\u015fonu verilecektir. \n4-  Adi (Basit)Ay\u0131r\u0131c\u0131lar: \n4.1-   Adi Ay\u0131r\u0131c\u0131lar; \u00dc\u00e7 fazl\u0131 olarak ve her \u00fc\u00e7 b\u0131\u00e7ak birlikte a\u00e7\u0131l\u0131p kapanabilecek, h\u00fccre i\u00e7inde \nkullan\u0131lan ay\u0131r\u0131c\u0131larda ise ayr\u0131ca d\u0131\u015far\u0131dan manevray\u0131 sa\u011flamak \u00fczere bir kumanda kolu \nbulunacakt\u0131r. \n4.2-  Ay\u0131r\u0131c\u0131lar  en  b\u00fcy\u00fck  k\u0131sa  devre  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  olu\u015fturaca\u011f\u0131  \u0131s\u0131l  ve  mekanik  zorlamalara \ndayan\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. \n4.3-  G\u00f6vde topraklanacakt\u0131r. \n4.4-  Ay\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n anma ak\u0131m\u0131 ve k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 proje hesaplar\u0131na g\u00f6re se\u00e7ilecektir. \n4.5-   \u0130\u015fletme topraklamalar\u0131 i\u00e7in anma ak\u0131m\u0131 200 A olan baya\u011f\u0131 ay\u0131r\u0131c\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. \n5-  Topraklamal\u0131  Ay\u0131r\u0131c\u0131lar:  Basit  ay\u0131r\u0131c\u0131  niteli\u011finde  olacak  ve  ayr\u0131ca  topraklama                 \nb\u0131\u00e7aklar\u0131  bulunacakt\u0131r.  Toprak  ay\u0131r\u0131c\u0131s\u0131  ile  hat  ay\u0131r\u0131c\u0131s\u0131  b\u0131\u00e7aklan  aras\u0131nda  mekanik \nkilitleme d\u00fczeni bulunacakt\u0131r. \n6-  Yal\u0131tkan Manevra \u00e7ubu\u011fu: Bu \u00e7ubuklar en az 1,5 m uzunlukta olacak ve h\u00fccrelerde her \nt\u00fcrl\u00fc manevray\u0131 yapmaya elveri\u015fli olacakt\u0131r. Bu \u00e7ubu\u011fun elle tutulabilecek b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir \nsiperle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lacak ve b\u00f6l\u00fcm\u00fcn boyu 80 cm' den az olmayacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f469\n7-  Yal\u0131tkan Pense: \n7.1-  Yal\u0131tkan pensenin uzunlu\u011fu en az 120 cm ve deney gerilimi 150 kV olacakt\u0131r. \n7.2-   Yal\u0131tkan  pensenin  elle  tutulan  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  ya  da  b\u00f6l\u00fcmleri  birer  siperle  s\u0131n\u0131rland\u0131racak  ve \ntutmak uzunlu\u011fu en az 50 cm olacakt\u0131r. \n8-   Y\u00fcksek Gerilim Sigortas\u0131 \n8.1-  Yap\u0131  d\u0131\u015f\u0131ndaki  tesislerde  kullan\u0131lacak  Y.G.  sigortalar\u0131n\u0131n  bu\u015fonlar\u0131  porselen  vb.  gibi  \ni\u00e7erisine su ve nem girmesini \u00f6nleyecek maddelerden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n8.2-  Sigorta bu\u015fonlar\u0131 \u00fczerinde kesinlikle anma de\u011ferlerini g\u00f6steren bir etiket bulunmal\u0131d\u0131r. \n8.3-  Sigorta bu\u015fonu gerilim alt\u0131nda kolayca ve tehlikesizce de\u011fi\u015ftirilebilmelidir. \n8.4-   Sigortan\u0131n metal g\u00f6vdesi topraklanmal\u0131d\u0131r. \nB\u00d6L\u00dcM 10- Y\u00dcKSEK GER\u0130L\u0130M H\u00dcCRELER\u0130 \nA  -  Eski  tip  a\u00e7\u0131k  h\u00fccreler:  Bu  b\u00f6l\u00fcm  eski  tip  h\u00fccrelerde  onar\u0131m  maksad\u0131  ile \nyap\u0131lacak i\u015flerde kullan\u0131lacakt\u0131r. \n1-  Genel: \n36  kV'a  kadar  olan  y\u00fcksek  gerilim  h\u00fccreleri,  bu  teknik  \u015fartnameye  ve  projesinde \ng\u00f6sterilen d\u00fczenlemeye, say\u0131 ve boyutlara uygun olacakt\u0131r. \n2-   Mesnet ve Ge\u00e7it izolat\u00f6rleri: \n2.1 -   Mesnet ve ge\u00e7it izolat\u00f6rleri TSE standard\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n2.2-  Bu izolat\u00f6rlerde iletkenlerin ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel d\u00fczenler bulunabilir. \n3-  Ayg\u0131tlar\u0131n D\u00fczenlenmesi: \n3.1-   Transformat\u00f6r,  kesici,  ay\u0131r\u0131c\u0131,  \u00f6l\u00e7\u00fc  transformat\u00f6rleri  ve  toplay\u0131c\u0131  \u00e7ubuklar  projede \ng\u00f6sterildi\u011fi bi\u00e7imde yerle\u015ftirilecektir. Toplay\u0131c\u0131 \u00e7ubuklar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131k en az 20 cm \nolacakt\u0131r. Bir toplay\u0131c\u0131 \u00e7ubu\u011fun \u00f6z frekans\u0131n\u0131n \u015febeke frekans\u0131 ile rezonansa gelmemesi \ni\u00e7in  saplama  noktalar\u0131  aras\u0131nda  B\u00f6l\u00fcm  6'  daki  ba\u011flant\u0131larla  hesaplanan  bir  a\u00e7\u0131kl\u0131k \nbulunacakt\u0131r. \n3.2-   Ay\u0131r\u0131c\u0131lar, t\u00fcm manevralar kolay ve tehlikesiz yap\u0131lacak bi\u00e7imde yerle\u015ftirilecektir. \n3.3-   H\u00fccrelerin kap\u0131, pencere havaland\u0131rma deli\u011fi gibi b\u00f6l\u00fcmleri projesinde g\u00f6sterilen tip \nve  nitelikte  olacak,  toz  vb  zararl\u0131  cisimlerin  girmesine  kar\u015f\u0131  gerekli  \u00f6nlemler \nal\u0131nacakt\u0131r. \n4-   G\u00fcvenlik \u00f6nlemleri: \n4.1-   Koruma  topraklamas\u0131  i\u00e7in  ortak  bir  topraklama  baras\u0131  tesis  edilecek  ve  bu  bara \niki noktas\u0131ndan ayr\u0131 iki topraklay\u0131c\u0131 ile topraklanacakt\u0131r. \n4.2-  B\u00fct\u00fcn ayg\u0131tlar\u0131n g\u00f6vdeleri bu topraklama baras\u0131na ayr\u0131 ayr\u0131 ba\u011flanacakt\u0131r. \n4.3-  H\u00fccrelerin \u00f6n\u00fcne y\u00fcksekli\u011fi en az 1.8 m olan bir tel kafes kap\u0131 konacak ve bunun \u00f6zel \nkilit ve mente\u015fesi bulunacakt\u0131r. Tel kafes en az 1.5 mm \u00e7apl\u0131 \u00e7elik telden 15 mm aral\u0131kla \n\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve \u00e7evresi k\u00f6\u015fe demirinden yap\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n          T\u00fcm  h\u00fccre  kap\u0131lar\u0131na  tehlike  i\u015fareti  levhas\u0131  tak\u0131lacak.  H\u00fccre  kap\u0131lar\u0131na  h\u00fccre  isimleri \nyaz\u0131lacakt\u0131r. H\u00fccre b\u00f6l\u00fcm\u00fcne tek hat \u015femas\u0131 ve i\u015fletme talimat\u0131 as\u0131lacakt\u0131r. \n4.4-  Manevras\u0131  h\u00fccre  d\u0131\u015f\u0131ndan  yap\u0131lacak  olan  kesicilerin  kumanda  kollan  ya  da  el \ntekerlekleri kafes kap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na al\u0131nacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n  \n\f470\n4.5-   Her \ntel  kafes  kap\u0131  b\u00fck\u00fclgen \n(fleksibl) \niletkenlerle  korunma \ntopraklanmas\u0131na \nba\u011flanacakt\u0131r. \n         B - Metal mahfazal\u0131 h\u00fccreler: \n1-     Metal mahfazal\u0131 h\u00fccreler IEC 62271-200 \u2018e g\u00f6re imal edilmi\u015f ve tip testlerinden ge\u00e7mi\u015f \nolacakt\u0131r. \nB\u00d6L\u00dcM 11-  A.G. DA\u011eITIM TABLOLARI (PANOLAR) \n1-  Genel:  A\u015fa\u011f\u0131daki  h\u00fck\u00fcmler  elektrik  da\u011f\u0131t\u0131m  \u015febekelerinde  kullan\u0131lan  t\u00fcm  da\u011f\u0131t\u0131m \ntablolar\u0131 i\u00e7in uygulan\u0131r. \n2-  Yap\u0131m: \nBu \u015eartnamede tablolar,  \nAna tablo ve B\u00fcy\u00fck G\u00fc\u00e7l\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131,  \nDa\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131,  \nEtan\u015f Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131,  \nSaya\u00e7 tablolar\u0131, \n                        \u00c7ekmeceli tip tablolar, \nDi\u011fer tablolar, \nolarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nYere  oturan  ve  panolardan  olu\u015fan  tablolar,  ana  tablo  ve  b\u00fcy\u00fck  g\u00fc\u00e7l\u00fc  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosu \nolarak  d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.  Tablodan  da\u011f\u0131t\u0131lacak  g\u00fcc\u00fcn  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmas\u0131  halinde  ana  tablo \nduvara monte edilebilir. \nDa\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  y\u00fczey  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc  0.5  m2\u2019ye  kadar  olan  ve  duvara  monte  edilen \ntablolard\u0131r.  Kat  da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131nda  veya  k\u00fc\u00e7\u00fck  bir  mekanik  tesisat  hacmindeki  birka\u00e7 \nmotorun beslenmesinde kullan\u0131labilirler. \nEtan\u015f da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 birbirine eklenen \u00fcnitelerden olu\u015fur. \u00d6zellikler ilgili maddelerde \nverilmi\u015ftir. \nSaya\u00e7  tablolar\u0131,  enerji  sat\u0131\u015f\u0131  ile  ilgili  oldu\u011fundan  ana  tablodan  ayr\u0131  olacak  ve  ilgili \nmaddelerdeki \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. \nDi\u011fer  tablolar  yukar\u0131da  s\u0131ralanan  maksatlar  d\u0131\u015f\u0131nda  kullan\u0131lacak  tablolar\u0131  kapsar. \n\u00d6zellikleri,  tesis  maksad\u0131na  uygun  olarak,  Yukar\u0131da  s\u0131ralanan  tablolarda  aranan \n\u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. \nTablolarda  bulunacak  her  t\u00fcrl\u00fc  anahtarlar,  sigortalar,  \u00f6l\u00e7\u00fc  aletleri,  saya\u00e7lar,  r\u00f6leler  ve \nba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131  TS  standartlar\u0131na,  bu  standard\u0131n  bulunmamas\u0131  halinde  s\u0131ra  ile  EN, \nHD, IEC standartlar\u0131na uygun olacakt\u0131r. \n T\u00fcm  tablolarda  metal  aksam  topraklama  baras\u0131na  (Ana  potansiyel  dengeleme  baras\u0131) \nba\u011flant\u0131  noktalar\u0131ndaki  boya  temizlenerek  irtibatlanm\u0131\u015f  olacakt\u0131r.  A\u00e7\u0131l\u0131r  kapaklar, \nu\u00e7lar\u0131nda  kablo  pabucu  bulunan  b\u00fck\u00fclgen  iletkenlerle  ana  g\u00f6vdeye  irtibatlanacakt\u0131r. \nBa\u011flant\u0131 noktalar\u0131nda bulunan boya tabakas\u0131n\u0131 delen t\u0131rt\u0131ll\u0131 rondelalar kullan\u0131labilir.  \n2.1-   Ana Tablo ve B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n2.1.1-Ana Tablo ve B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 en az 2 mm kal\u0131nl\u0131kta, d\u00fczg\u00fcn y\u00fczeyli DKP \nsac\u2019dan yap\u0131lacakt\u0131r.  \n2.1.2-K\u00fc\u00e7\u00fck  g\u00fc\u00e7l\u00fc  binalarda,  ana  tablonun  duvar  tipi  oldu\u011fu  hallerde  tablonun  \u00f6zellikleri \na\u011f\u0131t\u0131m tablosu \u00f6zelliklerinde olacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n     \n\f471\n2.1.3-Tablodaki  pano  say\u0131s\u0131n\u0131n  tespitinde,  kolon  ve  besleme  hatlar\u0131n\u0131n  say\u0131s\u0131,  \u0131\u015f\u0131k,  kuvvet,   \nyedek ak\u0131m, yap\u0131lacak ilave olas\u0131l\u0131klar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulacakt\u0131r.  \n2.1.4- Panolarda,  geni\u015flik  en  az  500  mm,  toplam  y\u00fckseklik  1800  mm,  derinlik  i\u00e7indeki \ndonan\u0131m boyutlar\u0131na uygun olarak en az 350 mm olacakt\u0131r. Panonun alttan 400 mm\u2019 lik \nk\u0131sm\u0131 bo\u015f b\u0131rak\u0131lacakt\u0131r. \n2.1.5- Panolar\u0131n kenarlar\u0131 b\u00fck\u00fclecek ve c\u0131vatalarla birbirine ba\u011flanacakt\u0131r. Panolar 40 veya 50 \nlik k\u00f6\u015febentten mamul, kuvvetli bir \u00e7er\u00e7eve dahilinde tespit edilecektir. Demir aksam bir \nkat s\u00fclyen, iki kat mat tabanca boyas\u0131 veya f\u0131r\u0131n boyas\u0131 ile boyanacakt\u0131r. \n2.1.6- D\u00f6\u015feme  \u00fczerine  konacak  tablolar  ve  ana  tablo  10  cm  y\u00fckseklikte  s\u0131val\u0131  beton  kaide \n\u00fczerinde  tespit  edilecek,    alttan  giri\u015fli  tertip  de  tablonun  alt  y\u00fcz\u00fc  hari\u00e7  di\u011fer  b\u00fct\u00fcn \ny\u00fczleri kapal\u0131, \u00f6n y\u00fcz\u00fc mente\u015feli a\u00e7\u0131labilir, dolap tipi olacakt\u0131r.  \n2.1.7- \u00dcstten  giri\u015fli  tablolarda  alt  y\u00fczde  kapal\u0131  olacak,  \u00fcstten  kablo  giri\u015fleri  rakorlarla \nsa\u011flanacakt\u0131r. \n2.1.8- Tablo  i\u00e7ine  yabanc\u0131  cisimlerin,  \u00f6zellikle  fare  ve  benzeri  ha\u015ferenin  girmesi  kesinlikle \n\u00f6nlenmi\u015f olacakt\u0131r. \n2.1.9-Alttan  giri\u015fli  tablolar\u0131n,  d\u00f6\u015femeye  a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f  kablo  kanal\u0131  ile  birle\u015fti\u011fi  yerde  tablo  alt \nb\u00f6l\u00fcm\u00fc fare giri\u015flerini \u00f6nlemek i\u00e7in yeterli \u015fekilde kapat\u0131lacakt\u0131r.  \n2.1.10-Tablo i\u00e7erisinin havaland\u0131r\u0131lmas\u0131 dikkate al\u0131nacakt\u0131r. \n2.1.11-Tablo  kapaklar\u0131  \u00fc\u00e7gen  anahtar  veya  benzeri  anahtarla  a\u00e7\u0131labilecektir.  Tablo \ny\u00fcksekli\u011finin 1m\u2019den fazla oldu\u011fu durumlarda, a\u00e7\u0131lan kapak alt-\u00fcst ve yan noktadan \nispanyolet  tipi  s\u00fcrg\u00fclerle  (evrak  dolaplar\u0131nda  oldu\u011fu  gibi)  sabitlenecektir.  Kapak \nmente\u015feleri gizli metal tip olacakt\u0131r. \n2.1.12- Enerji  anahtarlar\u0131na  kapaklar  a\u00e7\u0131lmadan  kumanda  edilebilinecektir.  Bu  maksatla \nkapa\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne pencere a\u00e7\u0131labilir. \n2.1.13- Kapak kenarlar\u0131 ve varsa kapak \u00fczerindeki pencere kenarlar\u0131 i\u00e7e do\u011fru 1 cm b\u00fck\u00fclerek \n\u00fc\u00e7lendirilecektir. \n2.1.14- Tablolarda  gerilim  ta\u015f\u0131yan  \u00e7\u0131plak  k\u0131s\u0131mlar  rasgele  dokunmaya  kar\u015f\u0131  muhafaza  alt\u0131na \nal\u0131nacakt\u0131r. 42 volttan y\u00fcksek nominal gerilimde; yal\u0131t\u0131m maddesi ile \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f olmayan \nb\u00fct\u00fcn  k\u0131s\u0131mlar,  y\u00fckseklikleri  180  cm\u2019  den  az  oldu\u011fu  takdirde  rasgele  dokunmay\u0131 \nengelleyecek  sac\u2019dan  veya  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  yal\u0131tkan  v.b.  malzeme  ile  yap\u0131lm\u0131\u015f \nb\u00f6l\u00fcmlerle,  emniyet  alt\u0131na  al\u0131nacakt\u0131r.  Bu  husus  i\u00e7in  iletken  k\u0131s\u0131mlar\u0131n  lak  ile \nboyanmas\u0131  veya  emaye  edilmesi,  muhafaza  tertibat\u0131  olarak  kabul  edilmez.  Tablonun \n\u00f6n\u00fcnde  kapaklar  dik  a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f  durumda  iken,  en  az  70  cm  lik  bo\u015f  bir  ge\u00e7it  yeri \nb\u0131rak\u0131lacakt\u0131r.  Tablonun  yerine  yerle\u015ftirilmesinde,  kapaklar\u0131n  kapal\u0131  durumdan  yana \ndo\u011fru 110 derece a\u00e7\u0131labilmesine imkan sa\u011flanacakt\u0131r. Sabit kapakl\u0131 tip tablolarda tablo \n\u00f6n y\u00fcz\u00fcn\u00fcn duvara mesafesi en az 100 cm olmal\u0131d\u0131r. \n2.1.15- Tablonun  b\u00fct\u00fcn  demir  k\u0131sm\u0131n\u0131n  kendi  aralar\u0131nda  ve  e\u015fpotansiyel  bara  ile  kusursuz \nolarak  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131  ve  bu  ba\u011flant\u0131n\u0131n  devam\u0131n\u0131  temin  i\u00e7in  \u00f6zel  tertibat  al\u0131nacakt\u0131r. \nTablo  kapaklar\u0131n\u0131n  g\u00f6vde  ile  elektriksel  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  iyile\u015ftirilmesi  i\u00e7in  \u00e7ok  telli \nb\u00fck\u00fclebilir iletkenlerle ek \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r. E\u015fpotansiyel bara ve koruma iletkenleri, \ntopraklama iletkeni kesitleri, ve topraklama ile ilgili di\u011fer hususlarda 21.08.2001 tarih \nve  24500  say\u0131l\u0131  Resmi  Gazetede  yay\u0131nlanan  Elektrik  Tesislerinde  Topraklamalar \nY\u00f6netmeli\u011fi h\u00fck\u00fcmlerine uyulacakt\u0131r. \n2.1.16- Panolar  aras\u0131nda  baralar\u0131n  ge\u00e7i\u015f  noktalar\u0131,  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  yal\u0131tkan  malzemeden \n(pertinaks v.b. gibi) ay\u0131r\u0131c\u0131 levhalar konarak kapat\u0131lacakt\u0131r. Her bir pano ayr\u0131 kapakl\u0131 \nolacak;  yan\u0131ndakilerle aras\u0131nda a\u00e7\u0131k ge\u00e7i\u015f bulunmayacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f472\n2.1.17- Tablo i\u00e7inde bak\u0131r e\u015fpotansiyel bara ve ayr\u0131ca tablodan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir n\u00f6tr baras\u0131 tesis \nedilecektir. \n2.1.18- 100 amperden b\u00fcy\u00fck \u015falter ve sigorta ba\u011flant\u0131lar\u0131, kesin olarak baralar ile yap\u0131lacakt\u0131r. \nTablo i\u00e7inde  bulunan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iletkenler \u00f6zel kro\u015feler vas\u0131tas\u0131yla muntazam bir s\u0131ra \nhaline getirilip g\u00f6vdeye ba\u011flanacakt\u0131r.  \n2.1.19- Her \u015falterin veya sigortan\u0131n alt\u0131na beslenilen yeri g\u00f6steren etiketler konacakt\u0131r. Tablo \ni\u00e7indeki kablo u\u00e7lar\u0131na geldi\u011fi veya gitti\u011fi yerle ilgili etiket konacakt\u0131r.   \n2.1.20- Tablo  kapaklar\u0131  \u00fczerinde  bulunabilecek  i\u015faret  lambalar\u0131,  kumanda  butonlar\u0131  veya \nkumanda anahtarlar\u0131n\u0131n elektrik ba\u011flant\u0131 hatlar\u0131 grup haline getirilip forma verildikten \nsonra  kapa\u011fa  tespit  edilecek  ve  kapa\u011fa  monte  edilmi\u015f  s\u0131ra  klemenslerde  son \nbulacakt\u0131r.  Bu  hatlar\u0131n  g\u00f6vdeden  gelen  kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131  ise  g\u00f6vde  \u00fczerinde  bir  grup  s\u0131ra \nklemensde  bitecektir.  Kapak  ve  g\u00f6vdedeki  klemensler  aras\u0131na  \u00e7ok  telli  iletkenlerle \nb\u00fck\u00fclgen ba\u011flant\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. \n2.1.21- Ana tabloda kullan\u0131lacak baralarda fazlar siyah-kahverengi-gri, n\u00f6tr a\u00e7\u0131k mavi, toprak \nye\u015fil bantl\u0131 sar\u0131 renkli olarak boyanacakt\u0131r. \n2.1.22- \u00d6l\u00e7\u00fc aletleriyle \u015falter, sinyal lambas\u0131 vb. nin se\u00e7iminde bunlar\u0131n \u015fekil birli\u011fine ve sa\u00e7 \npanolara uygun tipte olmalar\u0131na dikkat edilecektir.  \n2.1.23- B\u0131\u00e7akl\u0131  sigortalar  aras\u0131na,  sigorta  kaidesinin  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131n\u0131  kavrayacak  ve  sigorta \ntutamaklar\u0131n\u0131  a\u015facak  \u00f6l\u00e7\u00fclerde,  \u0131s\u0131ya  dayan\u0131kl\u0131  yal\u0131tkan  malzemeden  (pertinaks  v.b. \ngibi)  ay\u0131r\u0131c\u0131  levhalar  konarak  sigorta  ve  kaidesinde  olu\u015facak  arklar\u0131n  yandaki  faza \natlamas\u0131  \u00f6nlenecektir.  \u0130ki  grup  sigorta  aras\u0131nda  9  cm\u2019  den  fazla  a\u00e7\u0131kl\u0131k  varsa  bu \nekranlara gerek kalmaz. \n2.1.24- Transformat\u00f6r  istasyonlar\u0131ndaki  A.G.  ana  tablolar\u0131n\u0131n  ve  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131  10  kA\u2019  i \nge\u00e7en yerlerde tesis edilecek tablolar\u0131n k\u0131sa devre tip deneyi sertifikas\u0131 bulunacakt\u0131r. \n2.1.25- Ana  tablonun  ba\u011flant\u0131  \u015femas\u0131,  yaz\u0131  punto  y\u00fcksekli\u011fi  15  mm\u2019  den  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmamak \n\u00fczere \u00e7izilip \u00fcst\u00fc plastik kaplanarak \u00e7er\u00e7evelenecek, ana tablo dairesine as\u0131lacakt\u0131r \n2.1.26- Pano  kapaklar\u0131  i\u00e7  y\u00fczeyinde  pano  ilgili  \u015femalar\u0131n\u0131n  konabilece\u011fi,  sa\u00e7tan  mamul  cep \nbulunacakt\u0131r.  \n2.2-     Da\u011f\u0131t\u0131m (Tal\u00ee) tablolar\u0131 \n2.2.1- Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131, s\u0131va \u00fcst\u00fc veya g\u00f6mme olarak monte edilecektir. Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131n\u0131n \nboyutlar\u0131 idarenin tasdik edece\u011fi projeye uygun olacakt\u0131r.  \n2.2.2- Tablolar ta\u015f\u0131yacaklar\u0131 donan\u0131m\u0131n boyutlar\u0131na ve a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131na g\u00f6re boyutland\u0131r\u0131l\u0131rlar. 0,5 \nm2\u2019ye kadar tablolar duvara s\u0131va alt\u0131 olarak konabilir.  \n2.2.3-Tablolar  0,5  m2  ye  kadar  en  az  1  mm  kal\u0131nl\u0131kta,  d\u00fczg\u00fcn  y\u00fczeyli  DKP  sac\u2019dan \nyap\u0131lacakt\u0131r.  Tablolar\u0131n  kenarlar\u0131  b\u00fck\u00fclecek  ve  arka  y\u00fczeyleri,  tablo  i\u00e7indeki  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \nta\u015f\u0131yabilecek \u015fekilde, sa\u00e7 profillerle takviye edilecektir. Demir aksam bir kat s\u00fclyen, iki \nkat mat tabanca boyas\u0131 veya f\u0131r\u0131n boyas\u0131 ile boyanacakt\u0131r. \n2.2.4-0.3  m2\u2019den  b\u00fcy\u00fck  tablolarda  kapak,  burulmalara  kar\u015f\u0131  i\u00e7  taraftan  sa\u00e7  profille  takviye \nedilecektir. Ayr\u0131ca kapak kenarlar\u0131 i\u00e7e do\u011fru 1 cm k\u0131vr\u0131larak g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. \n2.2.5- Tablolar, kapaklar\u0131 kapal\u0131 durumdan itibaren yana do\u011fru 110 derece a\u00e7\u0131labilecek \u015fekilde \nyerle\u015ftirilmelidir. Tablolar\u0131n  \u00f6n\u00fcnde tablo  kapa\u011f\u0131n\u0131n tam  a\u00e7\u0131lmas\u0131na engel olacak  yap\u0131 \nb\u00f6l\u00fcmleri bulunmamal\u0131d\u0131r. Kapak mente\u015feleri gizli tip olacakt\u0131r. \n2.2.6-\u00dcstten  giri\u015fli  tablolarda  hatlar\u0131n  \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131  noktalarda  olu\u015fan  bo\u015fluklar\u0131n  kapat\u0131lmas\u0131  i\u00e7in \n\u00f6zel  d\u00fczenleme  yap\u0131lacakt\u0131r.  Bu  b\u00f6l\u00fcmlerin  tahta,  ka\u011f\u0131t  vb.  malzeme  ile  t\u0131kanmas\u0131 \nyasakt\u0131r.   \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f473\n2.2.7- 60  A\u2019  e  kadar  ak\u0131m  \u00e7eken  tablolarda  fazlar  i\u00e7in  bara  kullan\u0131lmas\u0131na  gerek  yoktur.  60 \nA.\u2019den  fazla  ak\u0131m  \u00e7eken  tablolarda,  ba\u011flant\u0131lar  kablolarla  \u015falterden  \u015faltere  veya \nsigortadan sigortaya yap\u0131lmay\u0131p bak\u0131r baralar vas\u0131tas\u0131 ile ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r. Baralar \nMadde  2.1.21  de  verilen  renklerle  i\u015faretlenecektir.  Fazlar  baras\u0131z  yap\u0131lm\u0131\u015f  olsa  bile \nbak\u0131r lamadan imal edilmi\u015f, n\u00f6tr ve e\u015fpotansiyel bara (koruma iletkenlerinin topland\u0131\u011f\u0131 \nbara) bulunacakt\u0131r. Otomatik sigortalar\u0131n faz giri\u015f taraf\u0131nda, bu sigortalara mahsus tarak \n\u015feklinde bara kullan\u0131lmas\u0131 zorunludur.  \n2.2.8- Da\u011f\u0131t\u0131m \ntablolar\u0131nda  hatlar,  yanmayan  malzemeden  yal\u0131tkanl\u0131,  uygun  nitelikte \nklemensler vas\u0131tas\u0131 ile tabloya tutturulacak ve n\u00f6tr hatlar\u0131 da yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bak\u0131r bir baraya \nba\u011flanacakt\u0131r.  Tabloya  giri\u015f  kolonlar\u0131n\u0131n  faz  iletkenleri  sabit  klemenslere  ve  n\u00f6tr \niletkenleri  bak\u0131r  baraya  ba\u011flanacakt\u0131r.  Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  \u00fczerinde  koruma  hatlar\u0131n\u0131n \ntopland\u0131\u011f\u0131  topraklama  baras\u0131  bulunacak,  topraklama  ba\u011flant\u0131s\u0131,  bulundu\u011fu  yerdeki \ntesisata uygun olarak yap\u0131lacakt\u0131r. \n2.2.9-Gerilim  alt\u0131ndaki  k\u0131s\u0131mlara  rasgele  dokunmay\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in,  bu  gibi  k\u0131s\u0131mlar  yanmaz \nmalzemeden  mamul,  \u00e7\u0131kar\u0131labilir  kapaklarla  \u00f6rt\u00fclecektir.  Bu  i\u00e7  kapaklar\u0131n  \u00fczerinde, \nsigortalar\u0131n  d\u0131\u015far\u0131dan  m\u00fcdahale  edilecek  k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n  ge\u00e7mesi  i\u00e7in  a\u00e7\u0131lan  pencere \n\u00e7evrelerine yal\u0131tkan malzemeden a\u011f\u0131zl\u0131k ge\u00e7irilecektir.  \n2.2.10-Da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131nda  d\u0131\u015f  kapak  \u00fczerinde  i\u015faret  lambas\u0131  kullan\u0131l\u0131yor  ise  ba\u011flant\u0131, \nyukar\u0131daki  madde  2.1.20  ye  uygun  olacak  ve  tablo  i\u00e7  kapa\u011f\u0131n\u0131n  bu  gibi  iletkenleri \nzedelemesi \u00f6nlenmi\u015f olacakt\u0131r. \n2.2.11-B\u00fcy\u00fck  tesislerde  her  da\u011f\u0131t\u0131m  tablosunun  tam  y\u00fck  alt\u0131nda  \u00e7ekti\u011fi  ak\u0131m\u0131n  fazlara  g\u00f6re   \ndengelenmesi  yap\u0131lacak,  besleme  hatt\u0131ndan  pens  ampermetrelerle  veya  ana  tablodaki \nmevcut ampermetrelerin yard\u0131m\u0131 ile kontrol edilecektir. \n2.2.12-Tozlu  yelerde  kullan\u0131lacak  s\u0131va  \u00fcst\u00fc  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131nda  b\u00fct\u00fcn  giri\u015fler  rakorlarla \nyap\u0131lacak  ve  tablo  kapa\u011f\u0131n\u0131n  bast\u0131\u011f\u0131  sabit  y\u00fczeyde  toz  giri\u015fini  \u00f6nleyen  conta  d\u00fczeni \nbulunacakt\u0131r. Bu tip imalat etan\u015f tablo s\u0131n\u0131f\u0131ndan de\u011ferlendirilmez. \n2.2.13-Her sigorta veya \u015falterin alt\u0131nda beslenilen yeri g\u00f6steren madeni veya plastik etiketler \nbulunacakt\u0131r. \n2.2.14-Tablo  kapa\u011f\u0131  i\u00e7  y\u00fczeyinde  tablo  ba\u011flant\u0131  \u015femas\u0131n\u0131n  konmas\u0131  i\u00e7in  sa\u00e7tan  mamul  cep \nyap\u0131lacakt\u0131r. \n 2.3-  Etan\u015f Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 \n2.3.1-Tesisat\u0131n  rutubete,  toza  ve  mekanik  darbelere  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131  gereken  mahallerde \ntablolar,  birbirine  eklenecek  tipte,  ek  yerlerinde  ve  kapaklar\u0131nda  conta  bulunan  etan\u015f \nkutulardan yap\u0131lacakt\u0131r. Malzeme olarak d\u00f6k\u00fcm al\u00fcminyum, polikarbonat ve benzerleri \nkullan\u0131labilir. \n2.3.2-16mm2 den daha b\u00fcy\u00fck kesitte ba\u011flant\u0131lar bak\u0131r baralar vas\u0131tas\u0131 ile yap\u0131lacakt\u0131r.   \n2.3.3-Sigortalar  kapak  a\u00e7\u0131ld\u0131ktan  sonra,  anahtar  ve  \u015falterler  ise  kapak  kapal\u0131  iken \n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek \u015fekilde tasarlanacakt\u0131r. \n2.3.4- Da\u011f\u0131t\u0131m tablolar\u0131 i\u00e7in bildirilen di\u011fer hususlara da uyulacakt\u0131r. \n2.4-   Saya\u00e7 tablolar\u0131 \n2.4.1- Tablolar  en  az  1,5  mm  kal\u0131nl\u0131kta  DKP  sacdan  veya  cam  elyaf  takviyeli  polyester\u2019den \n(CTP) imal edilecektir. \n2.4.2- Tablolar\u0131n  mekanik  yap\u0131s\u0131,  ana  tablo  ve  da\u011f\u0131t\u0131m  tablolar\u0131  i\u00e7in  istenen  \u015fartlar\u0131  aynen \nsa\u011flayacakt\u0131r. \n2.4.3- Tablo, saya\u00e7\/saya\u00e7lar, giri\u015f sigortas\u0131, \u00e7\u0131k\u0131\u015f sigortas\u0131\/sigortalar\u0131, ihtiyaca g\u00f6re ak\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fc \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f474\ntransformat\u00f6rlerini ve bina i\u00e7in tesis edilen art\u0131k ak\u0131m anahtar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacak b\u00fcy\u00fckl\u00fckte \nolacakt\u0131r.  \n2.4.4- Tablo enerji veren kurulu\u015fa ve t\u00fcketicilere ait iki ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015facakt\u0131r. \n2.4.5- Enerji  veren  kurulu\u015fa  ait  b\u00f6l\u00fcm,  kofre\u2019  den  itibaren  saya\u00e7lar\u0131n  ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131n\u0131  (u\u00e7lar \ndahil  )  kapsayan  b\u00f6l\u00fcm  olup,  kolayl\u0131kla  a\u00e7\u0131lamaz  \u015fekilde  kapat\u0131lm\u0131\u015f  ve  ana  g\u00f6vdeye \ntespit noktalar\u0131nda m\u00fch\u00fcrleme imkan\u0131 sa\u011flayacak yap\u0131da olacakt\u0131r. \n2.4.6- Saya\u00e7lar\u0131n  kolayca  okunabilmesi  i\u00e7in  m\u00fch\u00fcrl\u00fc  b\u00f6l\u00fcm  sayac\u0131n  g\u00f6sterge  k\u0131sm\u0131n\u0131  \u015feffaf \npolikarbonat  ile  kapat\u0131lacakt\u0131r.  T\u00fcketiciye  ait  b\u00f6l\u00fcmler,  sigorta  de\u011fi\u015fimini  sa\u011flamak \nmaksad\u0131 ile a\u00e7\u0131l\u0131r kapakl\u0131 olacakt\u0131r. \n2.5-   \u00c7ekmeceli Tip Tablolar: Birimler halinde ayr\u0131labilirler. Her birimde gerekli \u00f6l\u00e7me ve \nkumanda  ayg\u0131tlar\u0131  bulunacak  ve  g\u00f6zlere  yerle\u015ftirilecektir.  Bu  g\u00f6zler  bir  kilit  d\u00fczeninin \na\u00e7\u0131lmas\u0131ndan  sonra  \u00e7ekilerek  tablodan  \u00e7\u0131kar\u0131labilecektir.  Bu  g\u00f6zlerdeki  ayg\u0131tlara \nelektrik  ak\u0131m\u0131n\u0131n  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131  g\u00f6zler  arkas\u0131na  yerle\u015ftirilmi\u015f  ve  yaln\u0131zca  y\u00fcks\u00fcz \ndurumda  (ay\u0131r\u0131c\u0131  gibi)  a\u00e7\u0131labilen  yuval\u0131-kontaklar  arac\u0131l\u0131\u011f\u0131  ile  yap\u0131lacakt\u0131r.  G\u00f6zler \nve  yuvalar  her  tabloda  ayn\u0131  boyutta  olacak  ve  gerekti\u011finde  birinin  yerine  \u00f6tekisi \ntak\u0131labilecek ya da yede\u011fi ile de\u011fi\u015ftirilebilecektir. B\u00fct\u00fcn g\u00f6zler yanlar\u0131 ve arkas\u0131 sac ile \nkapl\u0131  ve  gerekli  boyutta  demir  iskeleti  bir  koruncak  (muhafaza)  i\u00e7ine  al\u0131nacak  ve  tablo \nzemin  \u00fczerinde  kendisi  i\u00e7in  yap\u0131lan  10  cm  y\u00fcksekli\u011findeki  beton  taban  \u00fczerine \nyerle\u015ftirilecektir.  G\u00f6zlerin  boyutlar\u0131,  \u00fczerine  konulacak  ayg\u0131tlara  uygun  b\u00fcy\u00fckl\u00fckte \nolacak,  sac  korunca\u011f\u0131n\u0131n  derinli\u011fi,  kablo  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n,  toplay\u0131c\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  ve  ba\u011flant\u0131 \nyuvalar\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmeye olanak verecek bi\u00e7imde en az 25 cm olacakt\u0131r. \nG\u00f6zler arkas\u0131ndaki yuvalar, g\u00f6z zemininden 50 cm y\u00fckseklikte sa\u011f ve soldan 50 mm \nuzakl\u0131kta  ve  birbirinden  \u00e7al\u0131\u015fma  gerilimine  g\u00f6re  ve  en  az  20  mm  aral\u0131kla yatay olarak \nyerle\u015ftirilecek n\u00f6tr ve topraklama ba\u011flant\u0131lar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm bulunacakt\u0131r. Yuvalar\u0131n \nve g\u00f6z i\u00e7indeki ba\u011flant\u0131lar\u0131n kesitleri \n\u00c7al\u0131\u015fma  ak\u0131mlar\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yabilecek  boyutta  se\u00e7ilmelidir.  B\u00fct\u00fcn  demir  b\u00f6l\u00fcmler  bir  kat \nkoruyucu  boya,  iki  kat  k\u00fcl  rengi  donuk  f\u0131r\u0131nlanm\u0131\u015f  tabanca  boyas\u0131  ile  boyanacakt\u0131r. \nG\u00f6zlerin \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde her ayg\u0131t i\u00e7in bozulmaz gere\u00e7lerden yap\u0131lm\u0131\u015f etiketler bulunacakt\u0131r. \n3-      Ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rler: \n3.1-  Kesicilerin  ve  ay\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n  bulundu\u011fu  mahallerde  bunlar\u0131n  motorlar\u0131n\u0131n  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, \na\u00e7ma ve kapama i\u015flemleri ile r\u00f6lelerin DC kumanda geriliminin temini i\u00e7in ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r \ngruplar\u0131 tesis edilecektir. \n3.2-  Ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rler  bak\u0131ms\u0131z,  s\u0131zd\u0131rmaz  tip  olacak,  \u00e7elik  karkasl\u0131  raf  veya  dolap  i\u00e7ine \nyerle\u015ftirilecektir. Dolap i\u00e7inde ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rlerden yay\u0131lan \u0131s\u0131y\u0131 d\u0131\u015far\u0131 atmak \u00fczere yeterli \nhava  ak\u0131m\u0131  sa\u011flayan  pencere  tipi  a\u00e7\u0131kl\u0131klar  bulunacakt\u0131r.  Bu  a\u00e7\u0131kl\u0131klar  b\u00f6cek  v.b.  kat\u0131 \npar\u00e7alar\u0131n girmesini engelleyecek bi\u00e7imde tel kafes, delikli kapak v.b. \u015fekilde korunmu\u015f \nolacakt\u0131r.  \n3.3-  Ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r  grubunun  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  gerilimi  kullan\u0131m  yerindeki  kesici  bobinleri  ve  motorlar\u0131n       \nihtiyac\u0131na uygun olarak 24V, 48 V veya 110 V do\u011fru gerilim olacakt\u0131r.  \n4-      Ak\u00fc \u015farj grubu: \n4.1-  \u015earj cihaz\u0131 metal bir kabin i\u00e7inde olacak ve duvara dayal\u0131 olarak yere monte edilecektir.  \nD\u0131\u015f ba\u011flant\u0131lar kabin alt\u0131ndan yap\u0131lacakt\u0131r. \n4.2-  \u015earj cihaz\u0131 normal \u015farj (tampon \u015farj), H\u0131zl\u0131 \u015farj yapabilme \u00f6zelli\u011fine sahip olmal\u0131d\u0131r. \n4.3-   Giri\u015f geriliminin %94\u2019 \u00fc ile % 106\u2019 s\u0131 aras\u0131nda normal \u015farj devam edecektir. \n4.4-  \u00c7\u0131k\u0131\u015f ak\u0131m\u0131 nominal ak\u0131m\u0131n %110\u2019 nunda s\u0131n\u0131rlanacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f475\n4.5-  \u00c7\u0131k\u0131\u015f  gerilimi  ak\u00fcm\u00fclat\u00f6r  grubu  gerilimine  uygun  olacak;  gerilim  dalgalanmas\u0131  %  1\u2019i \na\u015fmayacakt\u0131r. \n4.6-  \u015earj  cihaz\u0131  i\u00e7inde  bulunacak  transformat\u00f6r  primer  ve  sekonder  sarg\u0131lar\u0131  birbirinden \nelektriksel olarak yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. \n4.7-  Kabin \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde bulunmas\u0131 gereken cihazlar a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. \n -Normal ve h\u0131zl\u0131 \u015farj durumlar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimi ayar cihaz\u0131                          \n( potansiyometreler ) \n  -H\u0131zl\u0131 \u015farj otomatik zamanlama cihaz\u0131.( S\u00fcre ayarlanabilmelidir.) \n  -A.A. taraf\u0131nda termik manyetik devre kesici \n  -D.A. d\u00fc\u015f\u00fck gerilim r\u00f6lesi. Nominal gerilimin %85\u2019ine ayarl\u0131 olacakt\u0131r. \n  -D.A. voltmetre ve ampermetresi \n  -Giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flarda a\u00e7\u0131p-kapama anahtarlar\u0131 \n  -A.A. varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren i\u015faret lambas\u0131 \n  -H\u0131zl\u0131 \u015farj se\u00e7ici anahtar\u0131 \n4.8-  H\u0131zl\u0131  \u015farj  sistemi  ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rlerde  gerilimin  d\u00fc\u015fmesi \nile  devreye  girmeli  ve \nak\u00fcm\u00fclat\u00f6rler  tam  doluluklar\u0131na  eri\u015fti\u011finde  otomatik  olarak  normal  \u015farj  rejimine \nd\u00f6nmelidir. \n4.9-   \u015earj gerilimi reg\u00fclasyonu: \n  Redres\u00f6r\u00fcn  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  gerilimi  y\u00fck  ak\u0131m\u0131n\u0131n  %0  ile  %100  aral\u0131\u011f\u0131nda  de\u011fi\u015fmesi  ve  A.A. \ngeriliminin \u00b1%10 de\u011fi\u015fmesi halinde \u00e7\u0131k\u0131\u015f gerilimi \u00b1 %1\u2019den fazla de\u011fi\u015fmeyecektir. \n4.10- \u015earj  cihaz\u0131  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  devresi,  k\u0131sa  devreler,  a\u015f\u0131r\u0131  y\u00fck  ve  ters  ba\u011flant\u0131lara  kar\u015f\u0131  korunmu\u015f \nolacakt\u0131r. \n4.11- En  olumsuz  ko\u015fullar  alt\u0131nda  \u00e7al\u0131\u015fan  \u015farj  cihaz\u0131nda  ba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131nda  maksimum \ns\u0131cakl\u0131k 55 0C olacakt\u0131r. \n4.12- Kabin  kapaklar\u0131  \u00f6zel  bir  alet  kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n  kolayca  a\u00e7\u0131lamayacak  \u015fekilde \nd\u00fczenlenecektir.  \n4.13- Ak\u0131m ta\u015f\u0131mayan  b\u00fct\u00fcn metal  b\u00f6l\u00fcmlerin topraklama terminali ile ba\u011flant\u0131s\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f \nolacakt\u0131r. \n4.14- B\u00fct\u00fcn terminaller ve ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131 a\u00e7\u0131k \u015fekilde i\u015faretlenmi\u015f olacakt\u0131r. \nB\u00d6L\u00dcM 12- ESK\u0130 (MEVCUT) \u015eEBEKEN\u0130N S\u00d6K\u00dcLMES\u0130 \n1-   Proje  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  s\u0131ras\u0131nda,  s\u00f6k\u00fclecek  gere\u00e7lerle  bunlardan  sa\u011flam  durumda  olanlar \nbir tutanakla saptanacak ve etiketlenecektir. \n2- \n  Tutana\u011f\u0131n  kapsad\u0131\u011f\u0131  gere\u00e7ler  s\u00f6k\u00fcld\u00fck\u00e7e,  g\u00fcn\u00fc  g\u00fcn\u00fcne  cins  cins  ayr\u0131larak  ilgili \nkurulu\u015fun \ng\u00f6sterece\u011fi bir depoya ta\u015f\u0131nacak ve belge kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda teslim edilecektir. \n3- \n  Gere\u00e7lerin  s\u00f6k\u00fclmesinde  \u00f6zen  g\u00f6stermek  zorunludur.  Bozulan  gere\u00e7lerden  y\u00fcklenici \nsorumlu olup kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sa\u011flam gere\u00e7 vermek ya da \u00fccretini \u00f6demek zorundad\u0131r. \n4- \n  Hava  hatt\u0131  iletkenleri,  izolat\u00f6rden  ba\u011flar\u0131  \u00e7\u00f6z\u00fclerek  kesmeden,  s\u00fcr\u00fcklemeden,  e\u011fip \nb\u00fckmeden s\u00f6k\u00fclecek ve kesitlere g\u00f6re ay\u0131rarak kangal durumuna getirmi\u015f olacakt\u0131r. \n5- \n\u0130zolat\u00f6r,  parafudr  gibi  direk  \u00fczerinde  bulunan  gere\u00e7ler  k\u0131r\u0131lmamas\u0131  i\u00e7in  direk \n\u00e7\u0131kar\u0131lmadan \u00f6nce s\u00f6k\u00fclecek ve cinslerine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. \n6-  Direk  \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131rken,  a\u011fa\u00e7  direklerden  sa\u011flam  olanlar\u0131  kesilmeyecek,  beton  ayaklar \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n\f476\nbozulmadan \u00e7\u0131kar\u0131lacak, demir direkler e\u011filip b\u00fck\u00fclmeyecek, temel betonlar\u0131 tamamen \nk\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  ve  traversler  de  s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f  olacakt\u0131r.  \u00c7\u0131kart\u0131lan  direklerin  \u00e7ukurlar\u0131  iyice \ns\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p doldurularak yol d\u00fczeyine getirilecektir. \n7-  Yeralt\u0131  kablolar\u0131  s\u00f6k\u00fcl\u00fcrken,  toprak,  kablo  hatt\u0131n\u0131n  ge\u00e7ti\u011fi  kanal  boyunca  kaz\u0131lacak, \nkazma  i\u015flemi  s\u0131ras\u0131nda  kabloyu  zedelememeye  \u00f6zen  g\u00f6sterilecektir.  Kablo  \u00fczerindeki \ntu\u011flalar  toplanacak  ve  kablo  tamamen  a\u00e7\u0131\u011fa  \u00e7\u0131kt\u0131ktan  sonra  d\u0131\u015far\u0131  \u00e7\u0131kart\u0131lmaks\u0131z\u0131n \nkanal  i\u00e7inde  yuvarlanarak  kangal  durumuna  getirilecek,  yap\u0131lan  kangallar\u0131n  \u00e7ap\u0131, \nkablo  \u00e7ap\u0131n\u0131n  30  kat\u0131ndan  az  olmayacak  ve  kangallar  belirli  yerlerinden  ba\u011flanm\u0131\u015f \nolacak ve kanal kapat\u0131larak yol d\u00fczeyine getirilecektir. \n8- \nEski \u015febekenin s\u00f6k\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda \u015fehrin elektriksiz b\u0131rak\u0131lmamas\u0131na dikkat edilecektir. \nBu  ama\u00e7la,  gerekli  b\u00fct\u00fcn  \u00f6nlemler  al\u0131nm\u0131\u015f  olacak,  olanaklar\u0131n  el  verdi\u011fi  oranda  yeni \ndirekler  dikilip  donat\u0131lar  tak\u0131lmadan  eski  \u015febeke  s\u00f6k\u00fclmeyecek  ve  d\u00fczeltmeler  b\u00f6lge \nb\u00f6lge yap\u0131lacakt\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f                                                                                                                                                     479 \n4- YILDIRIMDAN KORUNMA Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f                                                                                                                                                     480 \nYILDIRIMDAN KORUNMA Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 \nB\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nAMA\u00c7, KAPSAM, DAYANAK, UYGULAMA ve TANIMLAR \nAma\u00e7 ve Kapsam \nMadde  1-  Bu  y\u00f6netmelik,  yap\u0131lar\u0131n  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  tesislerinin  can  ve  mal \ni\u015fletilmesine  ve \ng\u00fcvenli\u011fi  bak\u0131m\u0131ndan  g\u00fcvenli  bir  \u015fekilde \ndenetlenmesine  ili\u015fkin  h\u00fck\u00fcmleri  kapsar.  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  tesisi  yap\u0131lmas\u0131  zorunlu  olan \nyap\u0131lar  Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k  ve  \u0130skan  Bakanl\u0131\u011f\u0131  taraf\u0131ndan  y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe  konulan  yasa  ve  y\u00f6netmelikler \nve\/veya  yerel  y\u00f6netimler  taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan mevzuat h\u00fck\u00fcmlerinde belirtilmi\u015ftir. \nBu  yap\u0131lar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda  kalan,  ancak  tesis  sahibi,  sigorta  \u015firketi  gibi  ger\u00e7ek  ve  t\u00fczel  ki\u015filerce \nyap\u0131lmas\u0131  istenen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  tesislerinin  tasar\u0131m\u0131,  kurulmas\u0131,  i\u015fletilmesi  ve \ndenetlenmesi bu y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak yap\u0131lacakt\u0131r. \ntasar\u0131m\u0131na,  kurulmas\u0131na, \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma tesislerinin, y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n olu\u015fmas\u0131na engel olamayaca\u011f\u0131 bilinmelidir. \nBu y\u00f6netmeli\u011fe uygun olarak tasarlanan ve kurulan bir y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma tesisi; yap\u0131lar\u0131n, \ncisimlerin ve ki\u015filerin y\u0131ld\u0131r\u0131mdan hasar g\u00f6rme riskini azalt\u0131r. Elektrik \u00fcretim, iletim, da\u011f\u0131t\u0131m \ntesisleri,  demiryolu  sistemleri  ile  ileti\u015fim  sistemlerinin  bina  d\u0131\u015f\u0131  tesisleri,  kara,  hava,  deniz \nta\u015f\u0131tlar\u0131, k\u0131y\u0131dan a\u00e7\u0131kta olan tesisler, yeralt\u0131ndaki y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7l\u0131 boru hatlar\u0131, bir yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 \nolmayan boru, elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131 bu y\u00f6netmeli\u011fin kapsam\u0131na girmez. \nYang\u0131n  veya  patlama  tehlikesi  olan  yap\u0131lar  gibi  \u00f6zel  yap\u0131lar  i\u00e7in,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunmaya ili\u015fkin bilgiler Ek - S\u2019de verilmi\u015ftir. \nEn  \u00fcst  kat\u0131  a\u00e7\u0131k  katl\u0131  otoparklar  veya  stadyumlar  gibi  insanlara  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m \n\u00e7arpabilecek \u00f6zel yap\u0131larda bu y\u00f6netmelikteki ilkeler kullan\u0131labilir. \nBu y\u00f6netmeli\u011fin ekleri ve ilgili T\u00fcrk Standartlar\u0131 bu y\u00f6netmeli\u011fin tamamlay\u0131c\u0131 ekidir. \nY\u00f6netmelikte olmayan h\u00fck\u00fcmler i\u00e7in EN, HD ve IEC gibi uluslararas\u0131 standartlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne \nal\u0131n\u0131r. \u00c7eli\u015fmeler durumunda s\u0131ralamaya g\u00f6re \u00f6ncelik verilir. \nDayanak  \nMadde  2-  Bu  y\u00f6netmelik,  6235  say\u0131l\u0131  T\u00fcrk  M\u00fchendis  ve  Mimar  Odalar\u0131  Birli\u011fi \n(TMMOB) Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nUygulama \nMadde  3-  Bu  y\u00f6netmeli\u011fin  herhangi  bir  maddesinin  uygulanmas\u0131,  yerel  ko\u015fullar \nnedeniyle  zorluklar  veya  teknik  geli\u015fmeyi  \u00f6nleyecek  durumlar  ortaya  \u00e7\u0131kar\u0131rsa,  TMMOB \nElektrik  M\u00fchendisleri  Odas\u0131na  (EMO)  ba\u015fvurulmas\u0131  durumunda,  EMO  yaln\u0131zca  o  ba\u015fvuru \ni\u00e7in s\u00f6z konusu maddenin uygulanmamas\u0131na izin verebilir. \nTan\u0131mlar \nMadde  4-  Tan\u0131mlar;  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sistemine  ili\u015fkin  genel  tan\u0131mlar,  y\u0131ld\u0131r\u0131mla \nilgili  risk  y\u00f6netimine  ili\u015fkin  tan\u0131mlar  ve  elektrik  ve  elektronik  sistemlere  ili\u015fkin  tan\u0131mlar \nolmak \u00fczere \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     481 \na) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma sistemine ili\u015fkin tan\u0131mlar: \n1)  Yere  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131:  Bulutla  yer  aras\u0131nda  bir  veya  daha  fazla  darbeden  olu\u015fan \natmosfer kaynakl\u0131 elektrik bo\u015falmas\u0131d\u0131r. \n2)  A\u015fa\u011f\u0131  bo\u015falma:  Buluttan  yere  do\u011fru  bir  \u00f6nc\u00fc  bo\u015falman\u0131n  ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131  elektrik \nbo\u015falmas\u0131d\u0131r. \n3)  Yukar\u0131ya  bo\u015falma:  Topraklanm\u0131\u015f  bir  yap\u0131dan  buluta  do\u011fru  yukar\u0131  y\u00f6nde  bir  \u00f6nc\u00fc \nbo\u015falman\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 elektrik bo\u015falmas\u0131d\u0131r. \n4) Y\u0131ld\u0131r\u0131m darbesi: Bir y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131n\u0131n i\u00e7indeki tekil bo\u015falmad\u0131r. \n5) K\u0131sa darbe: S\u0131rt yar\u0131 de\u011fer s\u00fcresi 2 ms\u2019den daha k\u00fc\u00e7\u00fck olan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m darbesidir \n(Ek - A). \n6) Uzun darbe: 2 ms -1000 ms s\u00fcreli ak\u0131m darbesidir (Ek - A). \n7)  \u00c7oklu  darbeler:  Yakla\u015f\u0131k  50  ms  zaman  aral\u0131kl\u0131,  ortalama  3-4  darbeden  olu\u015fan \ny\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131d\u0131r. \n8) \u00c7arpma noktas\u0131: Y\u0131ld\u0131r\u0131m darbesinin temas etti\u011fi noktad\u0131r. \n9) Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 (i): \u00c7arpma noktas\u0131ndan ge\u00e7en ak\u0131md\u0131r. \n10) Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n tepe de\u011feri (I): Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feridir. \n11)  K\u0131sa  darbe  ak\u0131m  cephesinin  ortalama  dikli\u011fi:  Ak\u0131m\u0131n  t2  \u2013  t1  zaman  aral\u0131\u011f\u0131nda \nortalama e\u011fimidir (Ek-A). \n12)  K\u0131sa  darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  anma  ba\u015flang\u0131\u00e7  noktas\u0131  (O1):  Darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  tepe  de\u011ferinin \n%10 ve %90\u2019\u0131n\u0131 birle\u015ftiren do\u011frunun zaman eksenini kesti\u011fi noktad\u0131r. Bu nokta ak\u0131m\u0131n tepe \nde\u011ferinin %10\u2019una ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 andan 0,1.T1 kadar \u00f6nceki noktad\u0131r (Ek-A). \n13)  K\u0131sa  darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  cephe  s\u00fcresi  (T1):  Darbe  tepe  de\u011ferinin  %10  ve  %90 \nde\u011ferlerine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fen zamanlar aras\u0131ndaki s\u00fcrenin 1,25 kat\u0131d\u0131r. (Ek-A). \n14)  K\u0131sa  darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  s\u0131rt  yar\u0131  de\u011fer  s\u00fcresi  (T2):  Darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  anma  ba\u015flang\u0131\u00e7 \nnoktas\u0131 O1 ile ak\u0131m\u0131n tepe de\u011ferinin yar\u0131s\u0131na indi\u011fi zaman aras\u0131ndaki s\u00fcredir. (Ek-A). \n15) Bo\u015falma s\u00fcresi (T): \u00c7arpma noktas\u0131nda y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n akt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcredir. \n16) Uzun darbe ak\u0131m\u0131n s\u00fcresi (Tuzun): Uzun darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n tepe de\u011ferinin %10\u2019undan \ny\u00fcksek kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcredir (Ek-A). \n17) Bo\u015falma y\u00fck\u00fc (Qbo\u015falma): Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n zamana g\u00f6re integralidir. \n18) K\u0131sa darbe y\u00fck\u00fc (Qk\u0131sa): K\u0131sa darbe y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n zamana g\u00f6re integralidir. \n19) Uzun darbe y\u00fck\u00fc (Quzun): Uzun darbe y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n zamana g\u00f6re integralidir. \n20) \u00d6zg\u00fcl enerji (W\/R): Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n karesinin zamana g\u00f6re integralidir. \n21) K\u0131sa darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcl enerjisi: K\u0131sa darbe y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n karesinin zamana \ng\u00f6re integralidir. \n22)  Korunacak  nesne:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  etkilerine  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131  ama\u00e7lanan  yap\u0131  veya \nhizmet tesisat\u0131d\u0131r. \n23) Korunacak yap\u0131: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n etkilerine kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 gereken yap\u0131d\u0131r.  \n24)  Korunacak  hizmet  tesisat\u0131:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  etkilerine  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131  gereken  yap\u0131ya \nba\u011fl\u0131 hizmet (elektrik besleme hatt\u0131, do\u011fal gaz, su, ileti\u015fim hatlar\u0131 vb.) tesisat\u0131d\u0131r. \n25) Nesne yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi: Korunacak bir nesnenin tehlikeli a\u015f\u0131r\u0131 gerilimler \nmeydana getirecek kadar yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesidir. \n26) Elektrik sistemi: Al\u00e7ak gerilim elektrik tesisat\u0131d\u0131r. \n27)  Elektronik  sistem:  \u0130leti\u015fim  cihazlar\u0131,  bilgisayar,  \u00f6l\u00e7\u00fc  ve  kontrol  sistemleri,  radyo \nsistemleri, g\u00fc\u00e7 elektroni\u011fi tesisleri gibi duyarl\u0131 elektronik bile\u015fenlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sistemdir. \n28) \u0130\u00e7 sistemler: Bir yap\u0131 i\u00e7indeki elektrikli ve elektronik sistemlerdir. \n29) Fiziksel hasar: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n mekanik, \u0131s\u0131l, kimyasal ve patlama etkilerinden dolay\u0131 bir \nyap\u0131ya (veya i\u00e7indekilere) veya bir hizmet tesisat\u0131na verilen hasard\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     482 \n30)  Canl\u0131lar\u0131n  zarar  g\u00f6rmesi:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  dokunma  ve  ad\u0131m  gerilimlerinden  dolay\u0131 \ninsanlara ve hayvanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na verilen zarard\u0131r (\u00f6l\u00fcm d\u00e2hil). \n31)  Elektrikli  ve  elektronik  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik \netkisinden dolay\u0131 elektrikli ve elektronik sistemlere verilen kal\u0131c\u0131 hasard\u0131r.  \n32) Elektromanyetik y\u0131ld\u0131r\u0131m darbesi (EMYD): Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik etkisidir.  \n33) Darbe: EMYD\u2019nin a\u015f\u0131r\u0131 gerilim ve\/veya a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m darbesidir. \n34)  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  b\u00f6lgesi  (YKB):  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkilerine  kar\u015f\u0131 \nkorunacak  b\u00f6lgedir.  YKB\u2019nin  s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n  duvarlar,  tavan  vb.  gibi  fiziksel  s\u0131n\u0131rlar\u0131  olmas\u0131 \ngerekmez. \n35) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmu\u015f kablo: Dielektrik dayan\u0131m\u0131 artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve metal z\u0131rh\u0131 toprakla \ntemas\u0131 ya do\u011frudan veya iletken plastik k\u0131l\u0131fla sa\u011flanan kablodur. \n36)  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunmu\u015f  kablo  kanal\u0131:  Toprakla  temas  eden,  d\u00fc\u015f\u00fck  diren\u00e7li  kablo \nkanal\u0131d\u0131r (\u00f6rne\u011fin birbirine ba\u011fl\u0131 yap\u0131 \u00e7elikli beton veya metal kablo kanal\u0131d\u0131r).  \n37) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma d\u00fczeyi (YKD): Belirli y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametre (ak\u0131m, enerji, \ny\u00fck vb.) de\u011ferleriyle tan\u0131mlanm\u0131\u015f korunma d\u00fczeyidir. YKD, y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sisteminin \ntasar\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. \n38)  Korunma  \u00f6nlemleri:  Riski  azaltmak  i\u00e7in  korunacak  nesnede  al\u0131nmas\u0131  gereken \n\u00f6nlemlerdir. \n39) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma sistemi (YKS): Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n yol a\u00e7aca\u011f\u0131 fiziksel hasarlar\u0131 \nazaltmak i\u00e7in bir yap\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda kullan\u0131lan sistemlerin t\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Bu sistemde d\u0131\u015f ve i\u00e7 \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma sistemlerinin her ikisi de bulunur. \u00d6zel durumlarda bir YKS\u2019de, yaln\u0131zca \nd\u0131\u015f YKS veya yaln\u0131zca i\u00e7 YKS bulunabilir. \n40)  D\u0131\u015f  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sistemi  (D\u0131\u015f  YKS):  Yakalama  ucu,  indirme  iletkeni  ve \ntoprak sonland\u0131rma sistemlerinden olu\u015fur. \n41)  YKS\u2019nin  do\u011fal  bile\u015feni:  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  i\u00e7in  \u00f6zel  olarak  monte  edilmeyen \nYKS\u2019ye  ek  olarak  kullan\u0131labilen  veya  baz\u0131  durumlarda  YKS\u2019nin  bir  veya  birden  fazla \nfonksiyonunu yerine getirebilen bile\u015fendir. \n42) Korunacak yap\u0131lardan ayr\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS: Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m yolunun korunacak yap\u0131yla \ntemas\u0131  olmayacak  \u015fekilde  konumland\u0131r\u0131lan  (YKS  ile  yap\u0131  aras\u0131ndaki  tehlikeli  k\u0131v\u0131lc\u0131m \natlamas\u0131 \u00f6nlenen) YKS\u2019dir. \n43) Ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131: \u0130ki iletken b\u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131n\u0131n ortaya \n\u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyebilen uzakl\u0131kt\u0131r. \n44) Korunacak yap\u0131lardan ayr\u0131lmam\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS: Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m yolu, korunacak yap\u0131ya \ntemas edebilecek \u015fekilde konumland\u0131r\u0131lan yakalama ucu sistemi ve indirme iletken sistemine \nsahip YKS\u2019dir. \n45) \u0130\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemi (\u0130\u00e7 YKS): Y\u0131ld\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 e\u015f potansiyel ku\u015faklama \nve\/veya D\u0131\u015f YKS\u2019nin elektrik yal\u0131t\u0131m\u0131ndan meydana gelen b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n46)  Yakalama  ucu  sistemi:  \u00c7ubuk,  kafes  \u015feklindeki  iletkenler  veya  havai  iletkenler \nkullan\u0131larak y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yakalanmas\u0131 ama\u00e7lanan D\u0131\u015f YKS\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n47)  \u0130ndirme  iletkeni  sistemi:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131,  yakalama  ucu  sisteminden,  toprak \nsonland\u0131rma sistemine iletmesi ama\u00e7lanan D\u0131\u015f YKS\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n48)  Toprak  sonland\u0131rma  sistemi:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  topra\u011fa  iletmesi  ve  yaymas\u0131 \nama\u00e7lanan D\u0131\u015f YKS\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n49) Halka iletken: Yap\u0131y\u0131 \u00e7evreleyen, indirme iletkenlerinin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 halka \u015feklindeki \niletkendir. \n50)  Topraklama  elektrodu:  Toprakla  do\u011frudan  temas\u0131  olan  ve  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  toprak \ni\u00e7inde da\u011f\u0131tan elektrottur. \n51) Halka topraklama elektrodu: Yap\u0131y\u0131 \u00e7evreleyen topraklama elektrotudur. \n52) Temel topraklama elektrodu: Topraklama elektrodu olarak kullan\u0131lan temelin \u00e7elik \nyap\u0131s\u0131 veya beton temel i\u00e7indeki ek iletkenlerdir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f                                                                                                                                                     483 \n53)  D\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler:  Boru  \u015febekeleri,  kablo  k\u0131l\u0131flar\u0131,  metal  kanallar,  vb.  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ge\u00e7ebilece\u011fi, korunan yap\u0131ya giren veya \u00e7\u0131kan metal b\u00f6l\u00fcmlerdir. \n54) Y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131 (potansiyel dengeleme): Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n yol \na\u00e7aca\u011f\u0131 potansiyel farklar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in, ayr\u0131 metal par\u00e7alar\u0131n do\u011frudan iletkenlerle veya \ndarbe koruma d\u00fczenleri \u00fczerinden YKS\u2019ye ba\u011flanmas\u0131d\u0131r. \n55) Ekranlama iletkeni: Bir hizmet tesisat\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 gelecek fiziksel hasar\u0131 \nazaltmak i\u00e7in kullan\u0131lan metal iletkendir. \n56)  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkilerinden  korunma  sistemi  (YEKS):  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \nelektromanyetik  etkilerine  kar\u015f\u0131  elektrik  ve  elektronik  sistemlerin  korunmas\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan \nd\u00fczendir. \n57)  Manyetik  ekran:  Elektrik  ve  elektronik  sistemlerin  ar\u0131zalar\u0131n\u0131  azaltmak  i\u00e7in, \nkorunacak nesneyi veya onun bir par\u00e7as\u0131n\u0131 ku\u015fatan \u0131zgara bi\u00e7imli veya s\u00fcrekli kapal\u0131 metal \nekrand\u0131r. \n58)  Darbe  koruma  d\u00fczeni  (Parafudr)  (DKD):  Ge\u00e7ici  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimleri  s\u0131n\u0131rland\u0131ran  ve \ndarbe  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  y\u00f6n\u00fcn\u00fc  de\u011fi\u015ftiren  (de\u011fi\u015fken  diren\u00e7ler,  diyotlar,  filtreler,  eklat\u00f6rler  vb. \ni\u00e7eren) d\u00fczendir. Bu eleman, en az bir adet do\u011frusal olmayan bile\u015fen i\u00e7erir. \n59)  Topraklama  empedans\u0131:  Ayn\u0131  anda  olu\u015fmayan  topraklama  gerilimi  ile  topraklama \nsisteminin  etkinli\u011finin \ntepe  de\u011ferleri  aras\u0131ndaki  orand\u0131r.  Bu \ntopraklama \nak\u0131m\u0131 \ng\u00f6sterilmesinde kullan\u0131l\u0131r. \n60)  Ba\u011flama  eleman\u0131:  D\u0131\u015f  YKS\u2019nin  iletkenlerini  birbirlerine  veya  metal  tesisatlara \nba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan par\u00e7alard\u0131r (TS EN 50164 serisine bak\u0131n\u0131z). \n61)  Sabitleme  eleman\u0131:  D\u0131\u015f  YKS\u2019nin  YKS  elemanlar\u0131n\u0131  korunacak  yap\u0131ya  tutturmak \namac\u0131yla kullan\u0131lan par\u00e7alard\u0131r. \n62)  Metal  tesisat:  Korunacak  yap\u0131daki  metal  borular,  merdivenler,  asans\u00f6r  raylar\u0131, \nhavaland\u0131rma, \u0131s\u0131tma ve klima kanallar\u0131 ve birbirlerine ba\u011fl\u0131 \u00e7elik donat\u0131 gibi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 \ni\u00e7in bir yol olu\u015fturabilen metal k\u0131s\u0131mlard\u0131r. \n63) Ku\u015faklama baras\u0131: Metal tesisatlar, d\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmler, elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131 \nve di\u011fer kablolar\u0131n bir YKS\u2019ye ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan metal barad\u0131r. \n64) Ku\u015faklama iletkeni: YKS\u2019nin ayr\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmlerini birbirine ba\u011flayan iletkendir. \n65)  Ku\u015faklama  \u015febekesi:  Yap\u0131ya  ve  i\u00e7  sistemlere  ili\u015fkin  b\u00fct\u00fcn  iletkenlerin  (gerilimli \niletkenler  hari\u00e7)  olu\u015fturdu\u011fu  kafes  ile  toprak  sonland\u0131rma  sisteminin  birbirine  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 \n\u015febekedir. \n66)  Birbirine  ba\u011fl\u0131  \u00e7elik  donat\u0131:  Beton  i\u00e7inde  elektriksel  s\u00fcreklili\u011fin  sa\u011fland\u0131\u011f\u0131  kabul \nedilen \u00e7elik iskelettir. \n67)  Deney  ek  yeri:  YKS  bile\u015fenlerinin,  elektriksel  deneye  tabi  tutulmas\u0131  ve  \u00f6l\u00e7menin \nyap\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f ek yeridir. \n68)  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131  sonucunda  ortaya  \u00e7\u0131kan \ntehlikeli y\u00fcksek gerilimler ve bunlar\u0131n elektromanyetik etkileri ile YKS konusunda TMMOB \nEMO taraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f elektrik veya elektrik\u2013elektronik m\u00fchendisleridir.  \n69)  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tesisat\u00e7\u0131s\u0131:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131  sonucunda  ortaya  \u00e7\u0131kan \ntehlikeli y\u00fcksek gerilimler ve bunlar\u0131n elektromanyetik etkileri ile YKS konusunda TMMOB \nEMO  taraf\u0131ndan  yetkilendirilmi\u015f  elektrik  veya  elektrik\u2013elektronik  m\u00fchendisleridir.  YKS \ntasar\u0131mc\u0131s\u0131 ile YKS tesisat\u00e7\u0131s\u0131 fonksiyonlar\u0131 ayn\u0131 ki\u015fi taraf\u0131ndan yerine getirilebilir. \n70)  Denetleyici:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131  sonucunda  ortaya  \u00e7\u0131kan  tehlikeli  y\u00fcksek \ngerilimler ve bunlar\u0131n elektromanyetik etkileri ile YKS konusunda TMMOB EMO taraf\u0131ndan \nyetkilendirilmi\u015f  elektrik  veya  elektrik\u2013elektronik  m\u00fchendisleridir.  Ancak  denetleyici  s\u00f6z \nkonusu yap\u0131n\u0131n tasar\u0131mc\u0131s\u0131 ve tesisat\u00e7\u0131s\u0131 olamaz. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     484 \nb) Y\u0131ld\u0131r\u0131mla ilgili risk y\u00f6netimine ili\u015fkin tan\u0131mlar: \n1) Patlama riski olan yap\u0131lar: \u0130\u00e7inde kat\u0131 patlay\u0131c\u0131 maddeler veya patlama tehlikesi olan \nb\u00f6lgeler  bulunan  yap\u0131lard\u0131r.  Bu  y\u00f6netmeli\u011fin  ama\u00e7lar\u0131  bak\u0131m\u0131ndan  sadece  0  tipi  tehlikeli \nb\u00f6lgeler  i\u00e7eren  veya  i\u00e7inde  kat\u0131  patlay\u0131c\u0131  maddeler  bulunan  yap\u0131lar  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r \n(ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in IEC 60079-10 ve IEC 61241-10 standartlar\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r). \n2)  \u00c7evre  i\u00e7in  tehlikeli  olan  yap\u0131lar:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  sonucunda  biyolojik,  kimyasal  veya \nradyoaktif yay\u0131lmaya neden olabilecek yap\u0131lard\u0131r (kimya, petrokimya, n\u00fckleer tesisler vb). \n3) \u015eehir ortam\u0131: Binalar\u0131n y\u00fcksek yo\u011funlukta oldu\u011fu veya y\u00fcksek binalar\u0131 olan ve n\u00fcfus \nyo\u011funlu\u011funun y\u00fcksek oldu\u011fu alanlard\u0131r. \n4)  Banliy\u00f6  ortam\u0131:  Binalar\u0131n  orta  yo\u011funlukta  oldu\u011fu  \u015fehrin  kenar  mahalleleri  gibi \nalanlard\u0131r. \n5) K\u0131rsal ortam: Binalar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funlukta oldu\u011fu k\u00f6yler gibi alanlard\u0131r. \n6) Tehlikeli olay: Korunan nesneye veya yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesidir. \n7) Bir yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden dolay\u0131 tehlikeli olay say\u0131s\u0131 (ND): Bir yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesinden dolay\u0131 olu\u015facak y\u0131ll\u0131k ortalama (beklenen de\u011fer) tehlikeli olay say\u0131s\u0131d\u0131r. \n8)  Bir  hizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  tehlikeli  olay  say\u0131s\u0131  (NL):  Bir \nhizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  olu\u015facak  y\u0131ll\u0131k  ortalama  (beklenen  de\u011fer) \ntehlikeli olay say\u0131s\u0131d\u0131r. \n9)  Bir  yap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  tehlikeli  olay  say\u0131s\u0131  (NM):  Bir \nyap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  olu\u015facak  y\u0131ll\u0131k  ortalama  (beklenen  de\u011fer) \ntehlikeli olay say\u0131s\u0131d\u0131r. \n10)  Bir  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  tehlikeli  olay  say\u0131s\u0131 \n(NI):  Bir  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  olu\u015facak  y\u0131ll\u0131k  ortalama \n(beklenen de\u011fer) tehlikeli olay say\u0131s\u0131d\u0131r. \n11)  D\u00fc\u011f\u00fcm:  Hizmet  hatt\u0131  \u00fczerindeki  bir  noktad\u0131r.  D\u00fc\u011f\u00fcmlere  \u00f6rnekler;  YG\/AG \ntransformat\u00f6r\u00fcnde  hatt\u0131n  bran\u015fman  noktas\u0131,  bir  ileti\u015fim  hatt\u0131nda  \u00e7o\u011fullay\u0131c\u0131  cihaz  veya  bir \nhatta yerle\u015ftirilen DKD\u2019dir. \n12)  Ar\u0131za  ak\u0131m\u0131  (Ia):  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  hasara  neden  olabilecek  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  tepe \nde\u011feridir. \n13)  Hasar  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  (PX):  Tehlikeli  bir  olay\u0131n  korunan  nesnede  hasara  neden  olma \nolas\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \n14) Kay\u0131p (LX): Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan belirli bir hasardan dolay\u0131 olu\u015fan can ve mal \nkayb\u0131 ile ilgili ortalama kay\u0131pt\u0131r. \n15)  Risk  (R):  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  kaynaklanan  can  ve  mal  kayb\u0131  ile  ilgili  y\u0131ll\u0131k  ortalama \nkay\u0131pt\u0131r. \n16) Risk bile\u015feni (RX): Hasar\u0131n kayna\u011f\u0131na ve tipine ba\u011fl\u0131 olan k\u0131smi risktir. \n17) Katlan\u0131labilir risk (RT): Korunmas\u0131 gereken nesne i\u00e7in katlan\u0131labilen en b\u00fcy\u00fck risk \nde\u011feridir. \n18)  Bir  yap\u0131n\u0131n  b\u00f6lgesi  (ZS):  Ayn\u0131  \u00f6zelliklere  sahip  olan  ve  risk  bile\u015feninin \nde\u011ferlendirilmesinde bir parametre setinin ge\u00e7erli oldu\u011fu bina b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \n19) Bir hizmet tesisat\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcm\u00fc (SS): Ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahip olan ve risk bile\u015feninin \nde\u011ferlendirilmesinde bir parametre setinin ge\u00e7erli oldu\u011fu hizmet tesisat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \nc) Elektrik ve elektronik sistemlere ili\u015fkin tan\u0131mlar: \n1)  Beyan  darbe  dayanma  gerilimi  (Uw):  \u0130malat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan  belirtilen  yal\u0131t\u0131m\u0131n  faz \ntoprak darbe dayanma gerilimidir. \n2) Kafes ekran: Kafes bi\u00e7imindeki manyetik ekrand\u0131r. \nNot:  Bir  bina  veya  oda  i\u00e7in,  kafes  ekran,  tercihan,  yap\u0131daki  do\u011fal  metal  bile\u015fenlerin \nbirbirlerine ba\u011flanmas\u0131yla yap\u0131l\u0131r (\u00f6rne\u011fin, beton i\u00e7indeki \u00e7elikler, metal \u00e7er\u00e7eveler ve metal \ndestekler). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f                                                                                                                                                     485 \n3)  Idarbe  ak\u0131m\u0131na  uygun  DKD:  Idarbe  tepe  de\u011ferli  10\/350  \u03bcs\u2019lik  darbe  ak\u0131m\u0131na  dayanan \nDKD\u2019lerdir. \nNot:  Elektrik  hatlar\u0131  i\u00e7in,  Idarbe  tepe  de\u011ferleri  IEC  61643-1\u2019de  S\u0131n\u0131f  I\u2019e  ili\u015fkin  deney \ni\u015flemlerinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \n4)  In  ak\u0131m\u0131na  uygun  DKD:  In  tepe  de\u011ferli  8\/20  \u03bcs\u2019lik  end\u00fcklenen  darbe  ak\u0131m\u0131na \ndayanan DKD\u2019lerdir. \nNot:  Elektrik  hatlar\u0131  i\u00e7in,  In  tepe  de\u011ferleri  IEC  61643-1\u2019de  S\u0131n\u0131f  II\u2019ye  ili\u015fkin  deney \ni\u015flemlerinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \n5) Birle\u015fik dalgaya uygun DKD: Isc tepe de\u011ferli 8\/20 \u03bcs\u2019lik end\u00fcklenen darbe ak\u0131m\u0131na \ndayanan DKD\u2019lerdir. \nNot: Elektrik hatlar\u0131 i\u00e7in, uygun birle\u015fik dalga deneyi, 2 \u2126\u2019luk birle\u015fik dalga \u00fcretecinin \n1,2\/50 \u03bcs\u2019lik a\u00e7\u0131k devre gerilimi Uoc ve 8\/20 \u03bcs\u2019lik k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 Isc IEC 61643-1\u2019de S\u0131n\u0131f \nIII\u2019e ili\u015fkin deney i\u015flemlerinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \n6)  Gerilim  anahtarlamal\u0131  tip  DKD:  Darbe  olmad\u0131\u011f\u0131nda  y\u00fcksek  empedans,  darbe \ngeldi\u011finde aniden d\u00fc\u015f\u00fck empedansa sahip olan DKD\u2019dir. \nNot  1:  Gerilim  anahtarlama  elemanlar\u0131na  ili\u015fkin  yayg\u0131n  \u00f6rnekler;  atlama  aral\u0131klar\u0131 \ntrist\u00f6rler  (silikon  kontroll\u00fc  do\u011frultucular)  ve \nlambalar, \n(eklat\u00f6rler),  gaz  bo\u015falmal\u0131 \ntriyaklard\u0131r. \nNot 2: Bir gerilim anahtarlama eleman\u0131, s\u00fcreksiz gerilim\/ak\u0131m karakteristi\u011fine sahiptir. \n7) Gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tip DKD: Darbe olmad\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcksek empedans, darbe geldi\u011finde \nd\u00fczg\u00fcn ve s\u00fcrekli azalan empedansa sahip olan DKD\u2019dir. \nNot  1:  Do\u011frusal  olmayan  elemanlar\u0131na  ili\u015fkin  yayg\u0131n  \u00f6rnekler;  de\u011fi\u015fken  diren\u00e7ler \n(varist\u00f6rler) ve bast\u0131r\u0131c\u0131 diyotlar\u0131 i\u00e7ermektedir. \nNot 2: Bir gerilim s\u0131n\u0131rlama eleman\u0131, s\u00fcrekli gerilim\/ak\u0131m karakteristi\u011fine sahiptir. \n8) Birle\u015fik tip DKD: Gerilim anahtarlamal\u0131 ve gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tipindeki bile\u015fenleri \nbirlikte bulunduran ve uygulanan gerilime ba\u011fl\u0131 olarak gerilim anahtarlama, gerilim s\u0131n\u0131rlama \nveya her iki davran\u0131\u015f\u0131 birden g\u00f6sterebilen DKD\u2019dir. \n9) DKD korumas\u0131: Elektrik ve elektronik sistemlerin ar\u0131zalar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in se\u00e7ilmi\u015f \nuyumlu bir DKD tak\u0131m\u0131 i\u015flevidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n\f                                                                                                                                                     486 \n\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nYILDIRIMDAN KORUMA S\u0130STEMLER\u0130YLE \u0130LG\u0130L\u0130 GENEL KURALLAR \nGenel Kurallar \nMadde 5         \na) Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131da meydana getirdi\u011fi hasarlar:  \nBir yap\u0131y\u0131 etkileyen y\u0131ld\u0131r\u0131m yap\u0131ya, i\u00e7indeki insanlara ve e\u015fyalara zarar verebilir. \nHasarlar ve ar\u0131zalar yap\u0131n\u0131n \u00e7evresine yay\u0131labilir. Bu yay\u0131lman\u0131n boyutu yap\u0131n\u0131n ve \ny\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n1) Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131 \u00fczerindeki etkileri:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan etkilenme bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lar\u0131n ana \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131da belirtilmi\u015ftir: \n- Yap\u0131 t\u00fcr\u00fc (ah\u015fap, tu\u011fla, betonarme, \u00e7elik yap\u0131 gibi), \n-  Yap\u0131n\u0131n  kullan\u0131m  amac\u0131  (mesken,  ticarethane,  \u00e7iftlik,  tiyatro,  otel,  okul,  hastane, \nm\u00fcze, ibadethane, hapishane, s\u00fcpermarket, banka, fabrika, sanayi tesisi, spor sahas\u0131 gibi), \n-  Yap\u0131n\u0131n  i\u00e7inde  bulunan  canl\u0131lar  ve  e\u015fyalar  (insanlar  ve  hayvanlar,  yan\u0131c\u0131  olan  ve \nolmayan  malzemeler,  patlay\u0131c\u0131  olan  ve  olmayan  malzemeler,  d\u00fc\u015f\u00fck  ve  y\u00fcksek  dayanma \ngerilimli elektrikli ve elektronik sistemler gibi), \n- Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131 (elektrik hatlar\u0131, ileti\u015fim hatlar\u0131, boru hatlar\u0131 gibi), \n-  Yap\u0131da  var  olan  veya  al\u0131nacak  korunma  \u00f6nlemleri  (fiziksel  hasar\u0131  ve  ya\u015famsal \ntehlikeyi  azaltmak  i\u00e7in  korunma  \u00f6nlemleri,  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zas\u0131n\u0131  azaltmak  i\u00e7in  korunma \n\u00f6nlemleri gibi), \n-  Tehlikenin  yay\u0131lma  derecesi  (bo\u015falt\u0131lmas\u0131  zor  olan  yap\u0131lar  veya  panik  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  olan \nyap\u0131lar, \u00e7evresine ve ortama tehlikesi olan yap\u0131lar gibi). \n2) Yap\u0131ya verilen hasar\u0131n kaynaklar\u0131 ve tipleri:  \nHasar\u0131n kayna\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131d\u0131r. \u0130ncelenen yap\u0131ya g\u00f6re d\u00fc\u015fme noktas\u0131n\u0131n yerine ba\u011fl\u0131 \nolarak a\u015fa\u011f\u0131daki durumlar ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n- S1: Yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi, \n- S2: Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi, \n- S3: Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi, \n- S4: Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi. \ni) Yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olabilir: \n- Y\u0131ld\u0131r\u0131m ark\u0131ndan kaynaklanan ani mekanik bozulma, yang\u0131n ve\/veya patlamalar, \n- A\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yang\u0131n ve\/veya patlamalar, \n- Ad\u0131m ve dokunma gerilimlerinden dolay\u0131 insanlar\u0131n yaralanmas\u0131, \n-  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkileri  nedeniyle  i\u00e7  sistemdeki  ar\u0131zalar  ve  yanl\u0131\u015f \n\u00e7al\u0131\u015fmalar, \n ii) Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi; y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik etkileri nedeniyle i\u00e7 \nsistemde ar\u0131za ve yanl\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalara yol a\u00e7arlar. \niii) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olabilir: \n- A\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yang\u0131n ve\/veya patlamalar, \n-  Ba\u011fl\u0131  olan  hizmet  tesisat\u0131  \u00fczerinden  iletilen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  yap\u0131  i\u00e7inde \nolu\u015fturdu\u011fu dokunma gerilimleri nedeniyle insanlar\u0131n yaralanmas\u0131, \n- A\u015f\u0131r\u0131 gerilimler nedeniyle i\u00e7 sistemdeki ar\u0131zalar ve yanl\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar. \n iv)  Yap\u0131ya  ba\u011fl\u0131  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi;  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler \nnedeniyle i\u00e7 sistemde ar\u0131zalar ve yanl\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalara neden olabilir.  \nSonu\u00e7 olarak y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00fc\u00e7 temel tip hasara neden olabilir: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     487 \n- D1: Dokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi, \n-  D2:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131ndan  dolay\u0131  meydana  gelen  fiziksel  hasar  (yang\u0131n,  patlama, \nmekanik hasar, kimyasal bo\u015falma), \n- D3: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik etkilerinden dolay\u0131 i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131. \nb) Hizmet tesisat\u0131na gelen hasar: \nBir  hizmet  tesisat\u0131n\u0131  etkileyen  y\u0131ld\u0131r\u0131m,  hat  veya  borular  ile  bunlara  ba\u011fl\u0131  elektrik  ve \nelektronik donan\u0131ma zarar verebilir.  \nHizmet tesisatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dakiler aras\u0131ndaki yap\u0131lan fiziksel ba\u011flant\u0131lard\u0131r: \n- \u0130leti\u015fim hatlar\u0131 i\u00e7in: Santral ile kullan\u0131c\u0131 binas\u0131 (abone binas\u0131) veya iki santral veya iki \nkullan\u0131c\u0131 binas\u0131 aras\u0131nda; \n- \u0130leti\u015fim hatlar\u0131 i\u00e7in: Santral\/kullan\u0131c\u0131 binas\u0131 ile bir da\u011f\u0131t\u0131m dolab\u0131 veya iki da\u011f\u0131t\u0131m iki \nda\u011f\u0131t\u0131m dolab\u0131 aras\u0131nda; \n- Elektrik  hatlar\u0131 i\u00e7in: Y\u00fcksek gerilim (YG) transformat\u00f6r  merkezi ile kullan\u0131c\u0131 binas\u0131 \naras\u0131nda; \n- Borular i\u00e7in: Ana da\u011f\u0131t\u0131m istasyonu ile kullan\u0131c\u0131 binas\u0131 aras\u0131nda. \nBu  hasar\u0131n  boyutu;  hizmetin  \u00f6zelliklerine,  elektrik  ve  elektronik  sistemlerin  tipine  ve \nyerle\u015fim durumuna ve y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n1) Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n hizmet tesisat\u0131na etkileri: \nY\u0131ld\u0131r\u0131m etkilenme bak\u0131m\u0131ndan hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n ana \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7erir: \n- Tesisat t\u00fcr\u00fc (hat: havai, yeralt\u0131, ekranl\u0131, ekrans\u0131z, fiber optik; boru: yer \u00fcst\u00fc, g\u00f6m\u00fcl\u00fc, \nmetal, plastik gibi), \n- Hizmet t\u00fcr\u00fc (ileti\u015fim hatt\u0131, elektrik hatt\u0131, boru hatt\u0131 gibi), \n- Hizmet verilen yap\u0131 (yap\u0131 tarz\u0131, i\u00e7indekiler, boyutlar\u0131, yeri gibi), \n-  Var  olan  veya  al\u0131nacak  korunma  \u00f6nlemleri  (ekranlama  iletkeni,  DKD,  g\u00fczergah \nyedeklemesi, s\u0131v\u0131 depolama sistemleri, jenerat\u00f6rler, kesintisiz g\u00fc\u00e7 sistemleri gibi). \n2) Hizmet tesisat\u0131na verilen hasar\u0131n kaynaklar\u0131 ve tipleri:  \nHasar\u0131n  kayna\u011f\u0131  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131d\u0131r.  \u0130ncelenen  yap\u0131ya  g\u00f6re  \u00e7arpma  noktas\u0131n\u0131n  yerine \nba\u011fl\u0131 olarak a\u015fa\u011f\u0131daki durumlar ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n- S1: Hizmet verilen yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi, \n- S3: Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi, \n- S4: Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi. \ni) Hizmet verilen yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olabilir: \n- Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n hizmet tesisatlar\u0131ndan akan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 erimeler, \n- Yal\u0131t\u0131m bozulmalar\u0131, \n- Metal olmayan contalar\u0131n delinmesi.  \n(Fiber optik kablolar hizmet verilen yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan etkilenmez.) \nii) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olabilir: \n-Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 elektrodinamik zorlanmalar veya \u0131s\u0131l etkiler nedeniyle ani \nmekanik bozulmalar,  \n- Hatlarda ve ba\u011fl\u0131 cihazlarda ani elektrik hasarlar (yal\u0131t\u0131m\u0131n bozulmalar\u0131), \n-  A\u00e7\u0131ktaki  ince  metal  borularda  ve  flan\u015flar\u0131n  yal\u0131tkan  contalar\u0131nda  delinme,  bunun \nsonucunda iletilen s\u0131v\u0131n\u0131n cinsine ba\u011fl\u0131 olarak yang\u0131n ve patlama. \niii)  Yap\u0131ya  ba\u011fl\u0131  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  a\u015fa\u011f\u0131dakilere  neden \nolabilir: \n-  End\u00fcklenen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerden  dolay\u0131  hatlar\u0131n  ve  ba\u011fl\u0131  cihazlar\u0131n  yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n \nbozulmas\u0131. \nSonu\u00e7 olarak y\u0131ld\u0131r\u0131m iki temel tip hasara neden olabilir: \n- D2: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \u0131s\u0131l etkilerinden dolay\u0131 meydana gelen fiziksel hasar (yang\u0131n, patlama, \nmekanik hasar, kimyasal bo\u015falma), \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n\f                                                                                                                                                     488 \n- D3: A\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerden dolay\u0131 elektrik ve elektronik sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131. \nc) Kay\u0131p tipleri: \nHer hasar farkl\u0131 kay\u0131plar\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7abilir.  \nBurada yap\u0131larda a\u015fa\u011f\u0131daki kay\u0131p tipleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: \n- L1: Can kayb\u0131,  \n- L2: Kamu hizmetlerinin kayb\u0131, \n- L3: K\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n kayb\u0131, \n- L4: Ekonomik de\u011ferlerin kayb\u0131. \nBir hizmet tesisat\u0131nda meydana gelebilecek kay\u0131p tipleri \u015funlard\u0131r: \n- L\u20192: Kamu hizmetlerinin kayb\u0131,  \n- L\u20194: Ekonomik de\u011ferlerin kayb\u0131. \nBir  hizmet \ntesisat\u0131ndan  meydana  gelebilecek  can  kayb\u0131  bu  y\u00f6netmelikte  ele \nal\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.  \nHasar  kayna\u011f\u0131,  hasar  tipi  ve  kay\u0131p  aras\u0131ndaki  ili\u015fki  yap\u0131lar  i\u00e7in  \u00c7izelge  1\u2019de,  hizmet \ntesisatlar\u0131 i\u00e7in \u00c7izelge 2\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge 1 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme noktalar\u0131na g\u00f6re bir yap\u0131daki hasar kaynaklar\u0131, hasar \ntipleri ve kay\u0131p tipleri \nD\u00fc\u015fme noktas\u0131 \nHasar \nkayna\u011f\u0131 \nYap\u0131 \nYap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131 \nYap\u0131ya ba\u011fl\u0131 \nhizmet tesisat\u0131 \nS1 \nS2 \nS3 \nYap\u0131 \nHizmet tesisat\u0131 \nHasar tipi \nKay\u0131p tipi \nHasar tipi \nKay\u0131p tipi \nD1 \nD2 \nD3 \nD3 \nD1 \nD2 \nD3 \nL1, L42)\nL1, L2, L3, L4 \nL11), L2, L4 \nL11), L2, L4 \nL1, L42)\nL1, L2, L3, L4 \nL11), L2, L4 \nD2 \nD3 \nD2 \nD3 \nL'2, L'4 \nL'2, L'4 \nL'2, L'4 \nL'2, L'4 \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n \nyak\u0131n\u0131 \n1) Sadece patlama riski olan yap\u0131lar ve i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 derhal \nL11), L2, L4 \nD3 \nD3 \nS4 \nL'2, L'4 \ntehlikeye sokabilece\u011fi hastaneler ve di\u011fer yerler i\u00e7in. \n2) Sadece hayvan kayb\u0131 olabilecek yerler i\u00e7in. \n\u00c7izelge 2\u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme noktalar\u0131na g\u00f6re hizmet tesisat\u0131nda meydana gelen hasarlar \nve kay\u0131plar \nD\u00fc\u015fme noktas\u0131 \nHasar kayna\u011f\u0131  Hasar tipi \nKay\u0131p tipi \nHizmet tesisat\u0131 \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n \nyak\u0131n\u0131 \nHizmet verilen yap\u0131 \nS3 \nS4 \nS1 \nD2 \nD3 \nD3 \nD3 \nL2, L4 \n\u00c7e\u015fitli tipteki hasarlardan kaynaklanan kay\u0131p tipleri ve bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen riskler \n\u015eekil 1\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     489 \n1) Yaln\u0131zca yap\u0131lar i\u00e7in \n2)  \u0130\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n  insan  hayat\u0131n\u0131  tehlikeye  sokabilece\u011fi  hastaneler  veya \ndi\u011fer yap\u0131lar i\u00e7in. \n3) Sadece hayvan telefi olabilecek yerler i\u00e7in. \n\u015eekil 1- \u00c7e\u015fitli tipteki hasarlardan kaynaklanan kay\u0131p tipleri ve bunlara  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelen \nriskler \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ihtiyac\u0131 ve ekonomik uygunluk  \nMadde 6 \u2013  \na) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ihtiyac\u0131:  \nKorunmas\u0131 gereken bir nesnenin L1, L2 ve L3 sosyal de\u011fer kay\u0131plar\u0131n\u0131 azaltmak \u00fczere \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ihtiyac\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. \nBir  nesne  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunmaya  ihtiya\u00e7  olup  olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131  de\u011ferlendirmek  i\u00e7in \nB\u00f6l\u00fcm  3\u2019de  verilen  prosed\u00fcrlere  uygun  olarak  risk  de\u011ferlendirmesi  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Madde \n5.c\u2019de belirtilen kay\u0131p tiplerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen a\u015fa\u011f\u0131daki riskler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n- R1: Can kayb\u0131 riski, \n- R2: Kamu hizmetlerinin kayb\u0131 riski, \n- R3: K\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n kayb\u0131 riski. \nR  (R1,  R2  veya  R3)  riski  katlan\u0131labilir  risk  d\u00fczeyinden  (RT)  daha  b\u00fcy\u00fckse  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunma gereklidir. Bu durumda R riskini katlan\u0131labilir risk (RT) d\u00fczeyine indirmek i\u00e7in (R \u2264 \nRT) korunma \u00f6nlemleri al\u0131nmal\u0131d\u0131r \nKorunmas\u0131  gereken  nesnede  birden  fazla  tip  kay\u0131p  meydana  gelebilir  ise  R  \u2264  RT \nko\u015fuluyla her tip kay\u0131p i\u00e7in (L1, L2 ve L3) kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. \nb) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunman\u0131n ekonomik uygunlu\u011fu:  \nKorunmas\u0131  gereken  nesne  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  ihtiyac\u0131n\u0131n  yan\u0131  s\u0131ra  ekonomik \nkayb\u0131n (L4) azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in korunma \u00f6nlemlerinin ekonomik faydalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi \nde yararl\u0131 olabilir. Bu durumda ekonomik de\u011ferlerin kayb\u0131 riski, R4 de\u011ferlendirilmelidir. R4 \nriskinin  de\u011ferlendirilmesi  korunma  \u00f6nlemlerinin  olmas\u0131  ve  olmamas\u0131  durumlar\u0131nda \nekonomik kay\u0131p maliyetinin de\u011ferlendirilmesini sa\u011flar. \nKorunma  \u00f6nlemleri  varken,  kay\u0131plar\u0131n  art\u0131k  maliyeti  (CRL)  ile  koruma  \u00f6nlemlerinin \nmaliyeti  (CPM)  toplam\u0131  (CRL  +  CPM);  koruma  \u00f6nlemleri  yokken  toplam  kay\u0131p  maliyetinden \n(CL) az ise (CRL + CPM < CL); y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ekonomiktir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunman\u0131n  ekonomik  uygunlu\u011funa  ili\u015fkin  detayl\u0131  bilgi  B\u00f6l\u00fcm  3\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     490 \nKorunma \u00f6nlemleri \nMadde 7-  \nKorunma \u00f6nlemleri hasar tipine g\u00f6re riski azaltacak \u015fekilde se\u00e7ilebilir. \na) Dokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesini azaltmak \ni\u00e7in al\u0131nacak korunma \u00f6nlemleri: \ni) A\u00e7\u0131ktaki iletken k\u0131s\u0131mlar\u0131n yeterince yal\u0131t\u0131lmas\u0131, \nii) A\u011f \u015feklindeki topraklama sistemi ile e\u015f potansiyelleme yap\u0131lmas\u0131, \niii) Fiziksel k\u0131s\u0131tlamalar ve uyar\u0131 levhalar\u0131. \niv) Yap\u0131n\u0131n i\u00e7indeki ve d\u0131\u015f\u0131ndaki zeminin y\u00fczey direncinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131. \nb) Fiziksel hasar\u0131 azaltmak i\u00e7in al\u0131nacak korunma \u00f6nlemleri:  \n1) Yap\u0131lar i\u00e7in: YKS tesis edilmelidir. YKS tesis edildi\u011finde; yang\u0131n, patlama ve \u00f6l\u00fcm \ntehlikesini azaltmak i\u00e7in e\u015f potansiyelleme yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6nlemdir. \n2)  Hizmet  tesisatlar\u0131  i\u00e7in:  Ekranlama  iletkeni  tesis  edilmelidir.  G\u00f6m\u00fcl\u00fc  kablolar  i\u00e7in \nmetal kanallar \u00e7ok etkili bir korunma sa\u011flar. \nc) Elektrik ve elektronik sistemlerin ar\u0131zas\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in al\u0131nacak korunma \n\u00f6nlemleri: \n1) Yap\u0131lar i\u00e7in:  \nA\u015fa\u011f\u0131dakilerin tek tek veya birlikte kullan\u0131lmas\u0131ndan olu\u015fan y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik \netkilerine kar\u015f\u0131 koruma sistemi (YEKS) tesis edilmelidir. \ni) Topraklama ve ku\u015faklama yap\u0131lmas\u0131, \nii) Manyetik ekranlama, \niii) Hat g\u00fczerg\u00e2h\u0131 se\u00e7imi, \niv)  DKD ile koruma. \n2) Hizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in: \ni)  Hat  boyunca  farkl\u0131  yerlerde  ve  hat  sonunda  darbe  koruma  d\u00fczeni  (DKD)  tesis \nedilmelidir, \nii) Kablolar i\u00e7in manyetik ekranlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nCihazlar\u0131n  ve  kablolar\u0131n  yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n  dayanma  gerilimlerinin  y\u00fcksek  olmas\u0131  a\u015f\u0131r\u0131 \ngerilimlerden kaynaklanan ar\u0131zlara kar\u015f\u0131 \u00e7ok etkili bir korunma \u00f6nlemidir. G\u00f6m\u00fcl\u00fc kablolar \ni\u00e7in yeterli kal\u0131nl\u0131ktaki s\u00fcrekli metal ekran \u00e7ok etkili bir korunma sa\u011flar. \nG\u00fczerg\u00e2h  yedeklemesi,  cihaz  yedeklemesi,  ba\u011f\u0131ms\u0131z  jenerat\u00f6rler,  kesintisiz  g\u00fc\u00e7 \nkaynaklar\u0131,  s\u0131v\u0131  depolama  sistemleri  ve  otomatik  ar\u0131za  tespit  sistemleri  hizmet  faaliyetinin \nkayb\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok etkili korunma \u00f6nlemleridir. \nd) Korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi:  \nEn  uygun  korunma  \u00f6nleminin  se\u00e7imi  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  ve  tesis  sahibi  taraf\u0131ndan  her \n\u00e7e\u015fit  hasar\u0131n  tipine  ve  tutar\u0131na  g\u00f6re  yap\u0131lmal\u0131,  farkl\u0131  korunma  \u00f6nlemlerinin  teknik  ve \nekonomik y\u00f6nleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nRisk de\u011ferlendirmesi ve en uygun korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imiyle ilgili \u00f6l\u00e7\u00fctler B\u00f6l\u00fcm \n3\u2019de verilmi\u015ftir. \nYap\u0131lar\u0131n ve hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in temel \u00f6l\u00e7\u00fctler \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     491 \nMadde 8-  \nYap\u0131lar  ve  hizmet  tesisatlar\u0131  i\u00e7in  ideal  korunma  sa\u011flaman\u0131n  yolu  korunmas\u0131  gereken \nnesneyi  topraklanm\u0131\u015f  ve  m\u00fckemmel  derecede  iletken,  yeterli  kal\u0131nl\u0131kta  bir  s\u00fcrekli  \u00f6rt\u00fcn\u00fcn \ni\u00e7ine almak ve \u00f6rt\u00fcn\u00fcn giri\u015f noktas\u0131nda yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in gerekli ba\u011flant\u0131y\u0131 \nyapmakt\u0131r. Uygulamada b\u00f6yle m\u00fckemmel bir korunma sa\u011flamak ekonomik de\u011fildir. \u00d6rt\u00fcn\u00fcn \ns\u00fcrekli olmamas\u0131 ve\/veya yeterli kal\u0131nl\u0131kta olmamas\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6rt\u00fcy\u00fc delmesine yol \na\u00e7arak fiziksel hasar ve \u00f6l\u00fcm tehlikesi ile i\u00e7 sistemlerin ve hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n ve buna ba\u011fl\u0131 \nsistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131na neden olur. Y\u0131ld\u0131r\u0131m hasarlar\u0131n\u0131 ve kay\u0131plar\u0131 azaltmak i\u00e7in koruma \nd\u00fczeyine uygun y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemi tasarlamak gereklidir. \na) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma d\u00fczeyleri (YKD):  \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  d\u00fczeyleri;  YKD  I,  YKD  II,  YKD  III  ve  YKD  IV  olmak  \u00fczere \nd\u00f6rde  ayr\u0131l\u0131r.  Her  YKD  i\u00e7in  bir  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  ve  en  b\u00fcy\u00fck  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  parametreleri  tak\u0131m\u0131 \nbelirlenmi\u015ftir (Ek-A). \nFarkl\u0131  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  d\u00fczeyleri  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  parametrelerinin  en  b\u00fcy\u00fck \nde\u011ferleri  \u00c7izelge  3\u2019te  verilmi\u015ftir.  Bunlar  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sistemi \ntasar\u0131m\u0131nda \n(iletkenlerin  kesitleri,  metal  levhalar\u0131n  kal\u0131nl\u0131klar\u0131,  DKD\u2019lerin  ak\u0131m  kapasiteleri,  tehlikeli \nk\u0131v\u0131lc\u0131mlar  i\u00e7in  ay\u0131rma  uzakl\u0131klar\u0131  gibi)  ve  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  YKS  sistem  bile\u015fenleri \n\u00fczerindeki etkisinin benzetiminde (Ek-D) kullan\u0131l\u0131r. \n\u00c7izelge 3 \u2013 YKD\u2019ye g\u00f6re y\u0131ld\u0131r\u0131m parametrelerinin en b\u00fcy\u00fck de\u011ferleri \nBirinci k\u0131sa darbe \nAk\u0131m parametreleri \nTepe de\u011fer \nK\u0131sa darbe y\u00fck\u00fc \n\u00d6zg\u00fcl enerji \nZaman parametreleri \nSonraki k\u0131sa darbe \nAk\u0131m parametreleri \nTepe de\u011feri \nOrtalama diklik \nZaman parametreleri \nUzun darbe \nAk\u0131m parametreleri \nUzun darbe y\u00fck\u00fc \nZaman parametreleri \nBo\u015falma \nAk\u0131m parametreleri \nBo\u015falma y\u00fck\u00fc \nSembol \nI \nQk\u0131sa\nW\/R \nT1\/T2\nSembol \nI \ndi\/dt \nT1\/T2\nSembol \nQuzun\nTuzun\nSembol \nQbo\u015falma\nBirim \nkA \nC \nMJ\/\u2126 \n\u03bcs \/\u03bcs \nBirim \nkA \nkA\/\u03bcs \n\u03bcs \/\u03bcs \nBirim \nC \ns \nBirim \nC \nI \n200 \n100 \n10 \nI \n50 \n200 \nI \n200 \nI \n300 \nYKD \nII \n150 \n75 \n5,6 \nIII \nIV \n100 \n50 \n2,5 \n10\/350 \nYKD \nIII \nII \n37,5 \n150 \n0,25\/100 \nYKD \nIV \n25 \n100 \nII \n150 \nIII \nIV \n100 \n0,5 \nYKD \nII \n225 \nIII \nIV \n150 \nFarkl\u0131 YKD\u2019ler i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 genli\u011finin en k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferleri, do\u011frudan bo\u015falma ile \neri\u015filemeyen YKB 0B y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgesini tan\u0131mlayan yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131 \n(Ek-A)  hesaplamakta  kullan\u0131l\u0131r  (Madde  8.b  ile  \u015eekil  2  ve  \u015eekil  3).  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  en \nk\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferleri ile yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131 \u00c7izelge 4\u2019de verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     492 \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \nYap\u0131 \nYakalama ucu sistemi \n\u0130ndirme iletkenleri sistemi \nToprak sonland\u0131rma sistemi  S4  Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fme \nGiren hizmet tesisatlar\u0131 \nS1  Yap\u0131ya d\u00fc\u015fme \nS2  Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fme \nS3  Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fme \nr  Yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \ns \nTehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlara kar\u015f\u0131 ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \nToprak seviyesi (kotu) \nYKB 0A \nYKB 0B \nYKB 1 \nDKD ile sa\u011flanan e\u015f potansiyel ku\u015faklama \nDo\u011frudan bo\u015falma, tam y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 \nDo\u011frudan bo\u015falma yok, k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 veya ind\u00fcklenen ak\u0131m \nDo\u011frudan bo\u015falma yok, k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 veya ind\u00fcklenen ak\u0131m (YKB 1 \ni\u00e7inde korunan hacim i\u00e7in s ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131na uyulmal\u0131d\u0131r). \n\u015eekil 2- Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma b\u00f6lgeleri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     493 \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \nYap\u0131 (YKB 1\u2019in ekran\u0131) \nYakalama ucu sistemi \n\u0130ndirme iletkenleri sistemi \nToprak sonland\u0131rma sistemi \nOda (YKB 2\u2019nin ekran\u0131) \nYap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet \ntesisatlar\u0131 \nToprak seviyesi (kotu) \nDKD ile sa\u011flanan e\u015f potansiyel ku\u015faklama \nuzakl\u0131\u011f\u0131 \nS1  Yap\u0131ya d\u00fc\u015fme \nS2  Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fme \nS3  Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fme \nS4  Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fme \nr \nds  \u00c7ok y\u00fcksek manyetik alana kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik \nYuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nYKB 0A  Do\u011frudan bo\u015falma, tam y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131, tam manyetik alan \nYKB 0B  Do\u011frudan bo\u015falma yok, k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 veya ind\u00fcklenen ak\u0131m, tam manyetik \nalan \nYKB 1  Do\u011frudan bo\u015falma yok, k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 veya ind\u00fcklenen ak\u0131m, azalan manyetik \nalan (YKB 1 i\u00e7inde korunan hacim i\u00e7in ds g\u00fcvenlik uzakl\u0131\u011f\u0131na uyulmal\u0131d\u0131r). \nYKB 2  Do\u011frudan bo\u015falma yok, k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 veya end\u00fcklenen ak\u0131m, daha fazla azalan \nmanyetik alan (YKB 2 i\u00e7inde korunan hacim i\u00e7in ds g\u00fcvenlik uzakl\u0131\u011f\u0131na uyulmal\u0131d\u0131r). \n\u015eekil 3- Elektromanyetik etkilerden korunma b\u00f6lgeleri (YKB) \n\u00c7izelge 4 \u2013 YKD\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen y\u0131ld\u0131r\u0131m parametrelerinin en k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferleri ve \nbunlara ili\u015fkin yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131 \nYakalama \u00f6l\u00e7\u00fctleri \nYKD \nEn k\u00fc\u00e7\u00fck tepe de\u011fer \nYuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nSembol  Birim \nI \nr \nkA \nm \nI \n3 \n20 \nII \n5 \n30 \nIII \n10 \n45 \nIV \n16 \n60 \nb) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgeleri (YKB):  \nYKS  gibi  korunma  \u00f6nlemleri,  ekranlama  iletkenleri  ve  manyetik  ekranlar  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunma b\u00f6lgelerini (YKB) belirler. \n\u0130\u00e7erdeki  YKB\u2019lerde  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkilerinde  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde  azalma \ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \nEtkilenme derecelerine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki YKB\u2019ler tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (\u015eekil 2 ve 3): \nYKB 0A \nYKB 0B \nYKB 1 \nDo\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n d\u00fc\u015febilece\u011fi ve tam y\u0131ld\u0131r\u0131m elektromanyetik alan\u0131n\u0131n \nolu\u015fabilece\u011fi b\u00f6lge. \u0130\u00e7 sistemler y\u0131ld\u0131r\u0131m darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n tamam\u0131na veya bir \nk\u0131sm\u0131na maruz kalabilir. \nDo\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden korunmu\u015f olan, fakat y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \nelektromanyetik etkisinde kalabilecek b\u00f6lge. \u0130\u00e7 sistemler y\u0131ld\u0131r\u0131m darbe \nak\u0131m\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131na maruz kalabilir. \nDarbe ak\u0131m\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ve DKD\u2019ler ile azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge. Ekranlama \ny\u0131ld\u0131r\u0131m elektromanyetik etkilerini zay\u0131flatabilir.  \nYKB 2\u2026n  Darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n daha fazla b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ve ek DKD\u2019ler ile daha fazla azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \nb\u00f6lge. Ek ekranlama ile y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik etkisi daha da fazla \nzay\u0131flat\u0131labilir.  \nGenel  olarak  bir  korunma  b\u00f6lgesinin  numaras\u0131  ne  kadar  b\u00fcy\u00fckse,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nelektromanyetik etkilenme o kadar k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. \n\u0130lke  olarak,  korunacak  nesne,  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkilerine  dayanabilece\u011fi \nuygun YKB i\u00e7ine yerle\u015ftirilmelidir.  \nc) Yap\u0131lar\u0131n korunmas\u0131 \n1) Fiziksel hasar\u0131 ve \u00f6l\u00fcm tehlikesini azaltmak i\u00e7in korunma:  \nKorunacak  yap\u0131  YKB  0B  veya  daha  y\u00fcksek  (YKB  1,  YKB  2  vb.)  bir  korunma \nb\u00f6lgesinde  olmal\u0131d\u0131r.  Bu  YKS  ile  sa\u011flan\u0131r.  Bir  YKS  i\u00e7  ve  d\u0131\u015f  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma \nsistemlerinden olu\u015fur (\u015eekil 2). \nD\u0131\u015f YKS\u2019nin fonksiyonlar\u0131 \u015funlard\u0131r: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     494 \ni) Binaya gelen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131 yakalamak, \nii) Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 g\u00fcvenli bir \u015fekilde topra\u011fa iletmek, \niii) Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 topra\u011fa yaymak. \n\u0130\u00e7 YKS\u2019nin fonksiyonu; e\u015f potansiyel ku\u015faklama veya ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 (s) uygulamas\u0131 \nile yap\u0131 i\u00e7inde tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. \nHer bir YKD\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k olarak d\u00f6rt s\u0131n\u0131f YKS (YKS I, YKS II, YKS III ve YKS IV) \ntan\u0131mlan\u0131r. Her YKS\u2019de YKD\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131, kafes geni\u015fli\u011fi vb. ve \nYKD\u2019den ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak iletken cinsi, kesitleri vb. yap\u0131sal b\u00fcy\u00fckl\u00fckler belirlenir.  \nYap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki zeminin ve i\u00e7indeki yer d\u00f6\u015femesinin y\u00fczey direnci yeterince y\u00fcksek \nolmayan yerlerde; dokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 olu\u015facak \u00f6l\u00fcm tehlikesi a\u015fa\u011f\u0131daki \n\u00f6nlemlerle azalt\u0131l\u0131r: \ni)  Yap\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda:  A\u00e7\u0131ktaki  iletken  k\u0131s\u0131mlar\u0131n  yal\u0131t\u0131lmas\u0131,  topra\u011f\u0131n  a\u011f  \u015feklindeki \ntopraklama  sistemi  ile  e\u015f  potansiyel  hale  getirilmesi,  uyar\u0131  i\u015faretleri  ve  fiziksel  k\u0131s\u0131tlamalar \nile, \nii)  Yap\u0131n\u0131n  i\u00e7inde:  Yap\u0131ya  giri\u015f  noktas\u0131nda  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  e\u015f  potansiyel \nku\u015faklanmas\u0131 ile. \n2) \u0130\u00e7 sistemlerin korunmas\u0131:  \n\u0130\u00e7 sistemler y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik etkilerine kar\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dakiler ile korunur: \ni)  Yap\u0131ya  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  omik  ve  end\u00fcktif  kuplajla  olu\u015fturaca\u011f\u0131  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler \nazalt\u0131larak, \nii)  Yap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  end\u00fcktif  kuplajla  olu\u015fturaca\u011f\u0131  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler \nazalt\u0131larak, \niii) Hatlar taraf\u0131ndan iletilen a\u015f\u0131r\u0131 gerilimler azalt\u0131larak, \niv) \u0130\u00e7 sistemler aras\u0131ndaki manyetik kuplajlar azalt\u0131larak. \nKorunmas\u0131  gereken  i\u00e7  sistem  YKB  1  veya  daha y\u00fcksek (YKB 2 vb.) bir b\u00f6lge  i\u00e7inde \nolmal\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lgeler manyetik ekranlar ve\/veya uygun kablo g\u00fczerg\u00e2h\u0131 se\u00e7imi ile manyetik \nalanlar\u0131  azalt\u0131lm\u0131\u015f  b\u00f6lgelerdir.  YKB  ge\u00e7i\u015flerinde  metal  par\u00e7alar  ve  sistemler;  ba\u011flant\u0131 \niletkenleri veya gerekti\u011finde DKD\u2019ler kullan\u0131larak ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r.  \nd) Hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 \nKorunmas\u0131 gereken hizmet tesisatlar\u0131; \ni)  Fiziksel  hasar\u0131n  azalt\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  YKB  0B  veya  daha  y\u00fcksek  b\u00f6lge  (YKB  1,  YKB  2 \nvb.) i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. Bu, havai hat yerine ekranl\u0131 yeralt\u0131 kablosu kullan\u0131larak ve uygun kablo \ng\u00fczerg\u00e2h\u0131  se\u00e7ilerek  sa\u011flanabilir.  Metal  borularda  fiziksel  hasar,  boru  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  yeterli \nolmas\u0131 ve metal s\u00fcreklili\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ile azalt\u0131labilir. \nii)  A\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerin  yol  a\u00e7aca\u011f\u0131  ar\u0131zalardan  korunmak  i\u00e7in  YKB  1  veya  daha  y\u00fcksek \nb\u00f6lge  (YKB  2  vb.)  i\u00e7inde  olmal\u0131d\u0131r.  Bu,  kablolar\u0131n  ekranlanmas\u0131yla  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  end\u00fckledi\u011fi \na\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerin  azalt\u0131lmas\u0131,  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131m\u0131n  yolunun  de\u011fi\u015ftirilmesi  ve  uygun  DKD\u2019lerle  a\u015f\u0131r\u0131 \ngerilimlerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla sa\u011flanabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     495 \n\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nR\u0130SK Y\u00d6NET\u0130M\u0130 \nRisk Y\u00f6netiminin Genel \u0130lkeleri \nMadde 9 \u2013  \nGenel:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 meydana gelebilecek can, mal ve hizmet kayb\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in \nkorunma \u00f6nlemlerine gerek olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve korunma d\u00fczeyi risk de\u011ferlendirmesi \nile saptanmal\u0131d\u0131r. \nRisk,  bir  yap\u0131da  veya  hizmet  tesisat\u0131nda  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  meydana  gelebilecek \nortalama y\u0131ll\u0131k kay\u0131p olarak tan\u0131mlan\u0131r ve a\u015fa\u011f\u0131dakilere ba\u011fl\u0131d\u0131r: \n- Yap\u0131y\u0131 ve hizmet tesisat\u0131n\u0131 etkileyen y\u0131ll\u0131k y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi say\u0131s\u0131, \n- Etkileyen y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmelerinden birinin hasar yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, \n- Dolayl\u0131 hasar\u0131n ortalama tutar\u0131. \nYap\u0131y\u0131  etkileyen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar;  yap\u0131ya,  yap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na,  hizmet  tesisatlar\u0131na  ve  hizmet \ntesisatlar\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar olarak gruplara ayr\u0131labilir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mlar, fiziksel hasarlara, can kayb\u0131na ve i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmalar\u0131na ek olarak \ntesislerde dolayl\u0131 olarak anahtarlama a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerinin olu\u015fmas\u0131na da neden olabilirler (Ek-\nK). \nYap\u0131y\u0131  ve  hizmet  tesisat\u0131n\u0131  etkileyen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fme  say\u0131s\u0131,  yap\u0131n\u0131n  ve  hizmet \ntesisat\u0131n\u0131n  boyutlar\u0131na  ve  \u00f6zelliklerine,  \u00e7evresel  \u00f6zelliklerine  ve  bulundu\u011fu  b\u00f6lgedeki \ny\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011funa ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  hasar\u0131n\u0131n  olu\u015fma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131;  yap\u0131n\u0131n,  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  ve  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n \n\u00f6zelliklerine  ve  uygulanan  korunma  \u00f6nlemlerinin  t\u00fcr\u00fcne  ve  etkinli\u011fine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Dolayl\u0131 \nhasar\u0131n ortalama y\u0131ll\u0131k miktar\u0131; y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi sonucu olu\u015facak dolayl\u0131 etkilere ve hasar\u0131n \nb\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Korunma  \u00f6nlemlerinin  \u00f6zelliklerine  ba\u011fl\u0131  olarak  hasar  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  ve \nhasar  miktar\u0131  azal\u0131r.  YKS\u2019nin  tesisi  zorunlu  ise  veya  riske  girilmek  istenmiyorsa,  risk \nde\u011ferlendirmesinin sonucuna bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n uygulama yap\u0131l\u0131r.  \n\u00d6zet olarak bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn amac\u0131; risk hesab\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak ve katlan\u0131labilir riskin \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 \nbelirlendikten  sonra,  riskin  katlan\u0131labilir  d\u00fczeye  veya  bunun  alt\u0131na  d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilmesi  i\u00e7in \nuygun korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7ilmesini sa\u011flamakt\u0131r. \nb) Hasarlar ve kay\u0131plar  \nHasar kaynaklar\u0131 ve hasar ve kay\u0131p t\u00fcrleri ile ilgili bilgiler \u0130kinci B\u00f6l\u00fcm\u2019de verilmi\u015ftir. \nc) Risk ve risk bile\u015fenleri: \n1) Risk (R):  \nBir  yap\u0131da  veya  hizmet  tesisat\u0131nda  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  meydana  gelebilecek  her  t\u00fcrl\u00fc \nkay\u0131pla ilgili risk de\u011ferlendirilmelidir. \nBir yap\u0131da de\u011ferlendirilmesi gereken riskler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir: \nR1: Can kayb\u0131 riski \nR2: Kamu hizmeti kayb\u0131 riski \nR3: K\u00fclt\u00fcrel miras kayb\u0131 riski \nR4: Ekonomik de\u011fer kayb\u0131 riski \nBir hizmet tesisat\u0131nda de\u011ferlendirilmesi gereken riskler a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r: \nR'2: Kamu hizmeti kayb\u0131 riski \nR'4: Ekonomik de\u011fer kayb\u0131 riski \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     496 \nRiskleri de\u011ferlendirmek i\u00e7in risk bile\u015fenlerinin tan\u0131mlanmas\u0131 ve hesaplanmas\u0131 gerekir. \nHer risk, risk bile\u015fenlerinin toplam\u0131ndan olu\u015fur. Bir risk hesaplan\u0131rken risk bile\u015fenleri hasar\u0131n \nkayna\u011f\u0131na ve t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re grupland\u0131r\u0131labilir (\u00c7izelge 5). \n\u00c7izelge 5 \u2013 Her t\u00fcr hasar ve kay\u0131p i\u00e7in yap\u0131lardaki riskler \nHasar \nKay\u0131p \nL1 \nCan kayb\u0131 \nD1 \nCanl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi \nD2 \nFiziksel hasar \nRS \nRF \nL2 \nKamu \nhizmeti \nkayb\u0131 \n- \nRF \nL3 \nK\u00fclt\u00fcrel \nmiras kayb\u0131 \nL4 \nEkonomik \nde\u011fer kayb\u0131 \n- \nRF \n1) \nRS\nRF \nD3 \nElektrik ve elektronik \nsistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 \n1) Sadece hayvan telefi olabilecek yerler i\u00e7in. \n2) Sadece patlama riski olan yap\u0131lar ve i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 \nRO \nRO \nRO\n- \n2) \ntehlikeye sokabilece\u011fi hastaneler ve di\u011fer yerler i\u00e7in. \n2) Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nRA:  Yap\u0131ya  3  m\u2019den  yak\u0131n  b\u00f6lgelerde  dokunma  ve  ad\u0131m  gerilimlerinden  dolay\u0131 \ncanl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi ile ilgili bile\u015fendir. Yap\u0131da can kayb\u0131n\u0131n (L1) yan\u0131 s\u0131ra, canl\u0131 hayvan \nbulunmas\u0131 halinde, hayvanlar\u0131n telefiyle ilgili ekonomik kay\u0131p (L4) da olabilir. \nRB: Yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde yang\u0131n veya patlamay\u0131 tetikleyen tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve \n\u00e7evre i\u00e7in tehlikeli olabilen fiziksel hasarla ilgili risk bile\u015fenidir. Her t\u00fcr kay\u0131p (L1, L2, L3 ve \nL4) olabilir. \nRC:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n  elektromanyetik  etkilerinden  dolay\u0131  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131yla \nilgili  risk  bile\u015fenidir.  Her  durumda  L2  ve  L4  tipi  kay\u0131p  olabilir.  Ayr\u0131ca,  patlama  riski  olan \nyap\u0131larda  ve  hastaneler  ile  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n  insan  hayat\u0131n\u0131  tehdit  etti\u011fi  di\u011fer \nyerlerde L1 tipi kay\u0131p olabilir. \n3) Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nRM:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n  elektromanyetik  etkilerinden  dolay\u0131  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131yla \nilgili  risk  bile\u015feni.  Her  durumda  L2  ve  L4  tipi  kay\u0131p  olabilir.  Ayr\u0131ca,  patlama  riski  olan \nyap\u0131lar ve hastaneler gibi  i\u00e7  sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n  insan  hayat\u0131n\u0131 tehdit  etti\u011fi yerlerde \nL1 tipi kay\u0131p da olabilir.  \n4) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nRU: Yap\u0131ya giren bir hizmet hatt\u0131ndan akacak y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n, yap\u0131 i\u00e7inde yol a\u00e7aca\u011f\u0131 \ndokunma gerilimlerinden dolay\u0131 canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi ile ilgili bile\u015fendir. L1 tipi kay\u0131p ve \ntar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin bulunmas\u0131 halinde L4 tipi kay\u0131pla birlikte hayvanlar\u0131n telefi de s\u00f6z konusu \nolabilir. \nRV: Yap\u0131ya giren hizmet hatt\u0131ndan akacak y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 meydana gelebilen \nfiziksel  hasarla  (genellikle  hizmet  hatt\u0131n\u0131n  binaya  giri\u015f  noktas\u0131nda  d\u0131\u015f  tesisat  ile  metal \npar\u00e7alar aras\u0131nda olu\u015fan tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan yang\u0131n veya patlamalarla) ilgili risk \nbile\u015fenidir. Kay\u0131plar\u0131n b\u00fct\u00fcn tipleri olu\u015fabilir (L1, L2, L3, L4). \nRW:  Yap\u0131ya  giren  hizmet  hatlar\u0131nda  ind\u00fcklenen  ve  yap\u0131ya  iletilen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerden \ndolay\u0131 i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131yla ilgili risk bile\u015fenidir. Her durumda L2 ve L4 tipi kay\u0131p \nolabilir. Ayr\u0131ca, patlama riski olan yap\u0131larda ve i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 \ntehdit etti\u011fi hastane gibi yerlerde L1 tipi kay\u0131p da olabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     497 \nNot:  Bu  hesaplamada  sadece  yap\u0131ya  giren  hizmet  tesisatlar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \nBorulara  veya  bunlar\u0131n  yak\u0131nlar\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar,  borular\u0131n  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama \nbaras\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 bir hasar kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer \ne\u015f potansiyel ku\u015faklama baras\u0131 yoksa bu risk de de\u011ferlendirilmelidir. \n5) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk \nbile\u015fenleri \nRZ:  Yap\u0131ya  giren  hizmet  hatlar\u0131nda  ind\u00fcklenen  ve  yap\u0131ya  iletilen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerden \ndolay\u0131 i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131yla ilgili risk bile\u015fenidir. Her durumda L2 ve L4 tipi kay\u0131p \nolabilir. Ayr\u0131ca, patlama riski olan yap\u0131larda ve i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 \ntehdit etti\u011fi hastane gibi yerlerde L1 tipi kay\u0131p da olabilir. \nNot:  Bu  de\u011ferlendirmede  sadece  yap\u0131ya  giren  hizmet  tesisatlar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \nBorulara  veya  bunlar\u0131n  yak\u0131nlar\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar,  borular\u0131n  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama \nbaras\u0131na  ba\u011flanm\u0131\u015f  olmas\u0131ndan  dolay\u0131  bir  hasar  kayna\u011f\u0131  olarak  al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.  E\u011fer  e\u015f \npotansiyel ku\u015faklama baras\u0131 yoksa bu risk de de\u011ferlendirilmelidir. \n6) Bir hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 hizmet tesisat\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nR'V: Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n mekanik ve \u0131s\u0131l etkilerinden dolay\u0131 fiziksel hasarlarla ilgili risk \nbile\u015fenidir. L'2 ve L'4 tipi kay\u0131p olabilir. \nR'W: Omik kuplajdan olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerden dolay\u0131, ba\u011fl\u0131 cihazlar\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131yla \nilgili risk bile\u015fenidir. L'2 ve L'4 tipi kay\u0131p olabilir. \n7)  Bir  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  hizmet  tesisat\u0131  i\u00e7in  risk \nbile\u015fenleri \nR'Z:  Omik  kuplajdan  olu\u015fan  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerden  dolay\u0131,  hatlar\u0131n  ve  ba\u011fl\u0131  cihazlar\u0131n \nar\u0131zalanmas\u0131yla ilgili risk bile\u015fenidir. L'2 ve L'4 tipi kay\u0131p olabilir. \n8)  Bir  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  yap\u0131ya  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  hizmet  tesisat\u0131 \ni\u00e7in risk bile\u015fenleridir. \nR'B:  Hizmet  hatt\u0131ndan  akan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  mekanik  ve  \u0131s\u0131l  etkilerinden  dolay\u0131 \nfiziksel hasarlarla ilgili risk bile\u015fenidir. L'2 ve L'4 tipi kay\u0131p olabilir. \nR'C: Omik kuplajdan olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerden dolay\u0131, ba\u011fl\u0131 cihazlar\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131yla \nilgili risk bile\u015fenidir. L'2 ve L'4 tipi kay\u0131p olabilir. \nd) Bir yap\u0131yla ilgili risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131:  \nBir  yap\u0131da  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gereken  her  tip  kay\u0131pla  ilgili  risk  bile\u015fenleri  a\u015fa\u011f\u0131da \nlistelenmi\u015ftir (\u00c7izelge 6): \nR1: Can kayb\u0131 riski: \nR1 = RA + RB + RC\n1)  \n1) + RM\n1) + RU + RV + RW\n1) + RZ\n1) \nYaln\u0131zca  patlama  riski  olan  yap\u0131lar  ve  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n  insan \nhayat\u0131n\u0131 tehlikeye sokabilece\u011fi hastaneler gibi yerler i\u00e7in. \nR2: Kamu hizmeti kayb\u0131 riski: \nR2 = RB + RC + RM + RV + RW + RZ \nR3: K\u00fclt\u00fcrel miras kayb\u0131 riski: \nR3 = RB + RV \nR4: Ekonomik de\u011fer kayb\u0131 riski: \nR4 = RA\n2)  \n2) + RB + RC + RM + RU\nYaln\u0131zca hayvan telefi olabilecek yerler i\u00e7in. \n2) + RV + RW + RZ \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     498 \n\u00c7izelge 6- Bir yap\u0131da s\u00f6z konusu olabilecek her t\u00fcr kay\u0131p i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nHasar \nkayna\u011f\u0131 \nYap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nS1 \nYap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na \ny\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi  \nS2 \nYap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir \nhizmet tesisat\u0131na \ny\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi \nS3 \nRA \nRB \nRC \nRM \nRU \nRV \nRW \nYap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir \nhizmet tesisat\u0131n\u0131n \nyak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nS4 \nRZ \nRisk \nbile\u015feni \nHer t\u00fcr \nkay\u0131p riski \nR1 \nR2 \nR3 \nR4 \n* \n*2) \n* \n* \n* \n* \n*1) \n* \n* \n*1)\n* \n* \n* \n*2)\n* \n* \n* \n* \n*1)\n* \n* \n*1) \n* \n* \n1) Yaln\u0131zca patlama riski olan yap\u0131lar ve i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 tehlikeye \nsokabilece\u011fi hastaneler gibi yerler i\u00e7in. \n2) Yaln\u0131zca hayvan telefi olabilecek yerler i\u00e7in. \n1) Hasar kayna\u011f\u0131na g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nR = RD + RI \nBurada; \nRD; yap\u0131ya do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden kaynaklanan yap\u0131 i\u00e7in risk (kaynak S1) olup \na\u015fa\u011f\u0131daki denklemden hesaplan\u0131r: \nRD = RA + RB + RC \nRI; yap\u0131ya do\u011frudan d\u00fc\u015fmeyen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan yap\u0131 i\u00e7in risk (kaynak S2, S3 \nve S4) olup a\u015fa\u011f\u0131daki denklemden hesaplan\u0131r: \nRI = RM + RU + RV + RW + RZ \nRisk bile\u015fenleri ve bunlar\u0131n hesaplanmas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131ca \u00c7izelge 12\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n2) Hasar tipine g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nR = RS + RF + RO \nBurada; \nRS;  canl\u0131lar\u0131n  zarar  g\u00f6rmesinden  (D1)  kaynaklanan  risk  olup  a\u015fa\u011f\u0131daki  denklemden \nhesaplan\u0131r: \nRS = RA + RU \nRF;  yap\u0131ya  fiziksel  hasardan  (D2)  kaynaklanan  risk  olup  a\u015fa\u011f\u0131daki  denklemden \nhesaplan\u0131r: \nRF = RB + RV \nRO; i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan (D3) kaynaklanan risk olup a\u015fa\u011f\u0131daki denklemden \nhesaplan\u0131r: \nRO = RM + RC + RW + RZ \nRisk bile\u015fenleri ve bunlar\u0131n hesaplanmas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131ca \u00c7izelge 12\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \ne) Bir hizmet tesisat\u0131 ile ilgili risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nBir hizmet tesisat\u0131nda g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken her tip kay\u0131pla ilgili risk bile\u015fenleri \na\u015fa\u011f\u0131da listelenmi\u015ftir: \nR'2: Kamu hizmeti kayb\u0131 riski: \nR'2 = R'V + R'W + R'Z + R'B + R'C \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     499 \nR'4: Tesisatta ekonomik de\u011fer kayb\u0131 riski: \nR'4 = R'V + R'W + R'Z + R'B + R'C \nHer  t\u00fcr  kay\u0131pla  ilgili  olarak  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gereken  risk  bile\u015fenleri  i\u00e7in  \u00c7izelge \n7\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7izelge 7- Bir hizmet tesisat\u0131nda s\u00f6z konusu olabilecek her t\u00fcr kay\u0131p i\u00e7in risk bile\u015fenleri \nHasar kayna\u011f\u0131 \nHizmet tesisat\u0131na \ny\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi \nS3 \nRisk bile\u015feni \nHer t\u00fcr kay\u0131p riski \nR'2 \nR'4 \nR'V\n* \n* \nR'W\n* \n* \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n \nyak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nS4 \nR'Z  \n* \n* \nYap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nS1 \nR'B\n* \n* \nR'C \n* \n* \n1) Hasar kayna\u011f\u0131na g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nR' = R'D + R'I \nBurada; \nR'D;  hizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  yap\u0131  i\u00e7in  risk  (kaynak  S3)  olup \na\u015fa\u011f\u0131daki denklemden hesaplan\u0131r: \nR'D = R'V + R'W \nR'I; hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fmeden hizmet tesisat\u0131n\u0131 etkileyen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in \nrisk (kaynak S1 ve S4) olup a\u015fa\u011f\u0131daki denklemden hesaplan\u0131r: \nR'I = R'B + R'C + R'Z \nHizmet tesisatlar\u0131n\u0131n risk bile\u015fenleri ve bunlar\u0131n hesaplanmas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131ca \u00c7izelge 14\u2019e \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n2) Hasar t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nR' = R'F + R'O \nBurada; \nR'F;  yap\u0131ya  fiziksel  hasardan  (D2)  kaynaklanan  risk  olup  a\u015fa\u011f\u0131daki  denklemden \nhesaplan\u0131r: \nR'F = R'V + R'B \nR'O; i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan (D3) kaynaklanan risk olup a\u015fa\u011f\u0131daki denklemden \nhesaplan\u0131r: \nR'O = R'W + R'Z + R'C \nHizmet tesisatlar\u0131n\u0131n risk bile\u015fenleri ve bunlar\u0131n hesaplanmas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131ca \u00c7izelge 14\u2019e \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nf) Risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \n1) Bir yap\u0131da risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \nBir  yap\u0131da  risk  bile\u015fenlerini  etkileyen  yap\u0131  \u00f6zellikleri  ve  olas\u0131  korunma  \u00f6nlemleri \n\u00c7izelge 8\u2019de verilmi\u015ftir: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     500 \n\u00c7izelge 8 - Bir yap\u0131da risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \nYap\u0131n\u0131n veya i\u00e7 sistemlerin \n\u00f6zellikleri \nRA \nRB \nRC \nRM \nRU \nRV \nRW \nRZ \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX1)\nX \nX \nX \nX \nX2)\nX \nKorunma \u00f6nlemleri \nToplama alan\u0131 \nY\u00fczey zemin \u00f6zdirenci \nD\u00f6\u015feme \u00f6zdirenci \nFiziksel k\u0131s\u0131tlamalar, \nyal\u0131t\u0131m, uyar\u0131 i\u015faretleri, \ntopraklama e\u015f potansiyel \nku\u015faklamas\u0131 \nYKS \nKoordine edilmi\u015f DKD \nkorumas\u0131 \nHacimsel ekran \nD\u0131\u015f hatlar\u0131n ekranlanmas\u0131 \nG\u00fczerg\u00e2h \u00f6nlemleri \nKu\u015faklama a\u011f\u0131 \nYang\u0131n \u00f6nlemleri \nYang\u0131n duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n\u00d6zel tehlikeler \nDarbe dayan\u0131m gerilimi \n1) \u0130ndirme iletkenleri aras\u0131nda 10 m veya daha az aral\u0131k bulunan YKS\u2019lerde veya fiziksel \nk\u0131s\u0131tlamalar\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 yerlerde; dokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 canl\u0131lar\u0131n zarar \ng\u00f6rme riski ihmal edilebilir. \n2) Yaln\u0131zca kafes bi\u00e7imli d\u0131\u015f YKS i\u00e7in. \n3) E\u015f potansiyel ku\u015faklamadan dolay\u0131. \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX2)\nX \nX \nX \nX3)\nX3)\nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \n2) Bir hizmet tesisat\u0131nda risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler  \nBir  hizmet  tesisat\u0131nda  risk  bile\u015fenlerini  etkileyen  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  \u00f6zellikleri,  ba\u011fl\u0131 \noldu\u011fu yap\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve olas\u0131 korunma \u00f6nlemleri \u00c7izelge 9\u2019da verilmi\u015ftir: \n\u00c7izelge 9 - Bir hizmet tesisat\u0131nda risk bile\u015fenlerini etkileyen fakt\u00f6rler \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri \nKorunma \u00f6nlemleri  \nToplama alan\u0131 \nKablo ekranlamas\u0131 \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmu\u015f kablo \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmu\u015f kablo \nkanal\u0131 \nEk ekranlama iletkenleri \nDarbe dayan\u0131m gerilimi \nDKD \nR'V \nR'W \nR'Z \nR'B \nR'C \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nRisk y\u00f6netimi \nMadde 10-  \na) Temel ad\u0131mlar: \nRisk y\u00f6netiminde a\u015fa\u011f\u0131daki yol izlenmelidir: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     501 \n- Korunacak nesnenin ve \u00f6zelliklerinin belirlenmesi, \n- Nesnede olabilecek b\u00fct\u00fcn kay\u0131p tiplerinin ve bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen riskin (R1, R2, R3, \nR4) belirlenmesi, \n- Her tip kay\u0131p i\u00e7in riskin (R1, R2, R3, R4) hesaplanmas\u0131, \n-Yap\u0131  i\u00e7in  R1,  R2,  R3  (hizmet  tesisat\u0131  i\u00e7in  R'2)  risklerini  katlan\u0131labilir  risk  (RT)  ile \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak korunma gereklili\u011finin belirlenmesi, \n- Korunma \u00f6nlemlerinin olmas\u0131 ve olmamas\u0131 halindeki toplam kay\u0131plar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak, \nkorunman\u0131n  ekonomik  olarak  de\u011ferlendirilmesi.  Bu  durumda,  bu  maliyetlerin  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmas\u0131  amac\u0131yla  yap\u0131  i\u00e7in  R4,  hizmet  tesisat\u0131  i\u00e7in  R'4  risk  bile\u015fenlerinin  de\u011ferlendirilmesi \ngerekir (Ek-L). \nb) Riski hesaplanacak yap\u0131 \nBir yap\u0131 i\u00e7in risk hesab\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dakiler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r: \n- Yap\u0131n\u0131n kendisi, \n- Yap\u0131daki tesisatlar, \n- Yap\u0131daki nesneler, \n- Yap\u0131daki ve yap\u0131ya 3 m\u2019den yak\u0131n insanlar, \n- Yap\u0131daki hasardan etkilenen \u00e7evre. \nKorunma, yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131n\u0131 kapsamaz. \nNot - De\u011ferlendirilecek yap\u0131 \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelere ayr\u0131labilir (Madde 11). \nc) Riski hesaplanacak hizmet tesisat\u0131 \nRiski de\u011ferlendirilecek hizmet tesisat\u0131nda Madde 5\u2019de belirtilen fiziksel ba\u011flant\u0131lara ek \nolarak a\u015fa\u011f\u0131daki hat te\u00e7hizat\u0131 ve hat sonland\u0131rma te\u00e7hizatlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r:  \n-  \u00c7o\u011fullay\u0131c\u0131lar,  kuvvetlendiriciler,  optik  \u015febeke  birimleri,  ilgili  \u00f6l\u00e7\u00fcm  cihazlar\u0131,  hat \nsonland\u0131rma te\u00e7hizat\u0131, vb., \n- Devre kesiciler, a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m koruma sistemleri, ilgili \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131, vb., \n- Kontrol sistemleri, g\u00fcvenlik sistemleri, ilgili \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131, vb. \nKorunma,  hizmet  tesisat\u0131na  ba\u011fl\u0131  olan  kullan\u0131c\u0131  donan\u0131m\u0131n\u0131  veya  herhangi  bir  yap\u0131y\u0131 \nkapsamaz. \nd) Katlan\u0131labilir risk, RT:  \nKatlan\u0131labilir riskin \u00f6nerilen de\u011ferleri \u00c7izelge 10\u2019da verilmi\u015ftir. Riski \u00fcstlenecek ilgili \nkurulu\u015flar gerekti\u011finde farkl\u0131 de\u011ferler verebilirler. \n\u00c7izelge 10 - Katlan\u0131labilir riskin (RT) \u00f6nerilen de\u011ferleri \nKay\u0131p tipi \nCan kayb\u0131 veya kal\u0131c\u0131 yaralanmalar \nKamu hizmeti kayb\u0131  \nK\u00fclt\u00fcrel miras kayb\u0131  \nRT [1\/y\u0131l] \n10-5\n10-3\n10-3\ne) Korunma gereklili\u011finin irdelenmesi i\u00e7in bir yol \nKorunma gereklili\u011finin de\u011ferlendirmesinde a\u015fa\u011f\u0131daki riskler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r: \n- Yap\u0131 i\u00e7in R1, R2 ve R3, \n- Hizmet tesisat\u0131 i\u00e7in R'2. \nRisk hesab\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki s\u0131ra izlenmelidir: \n- Risk bile\u015fenlerinin (RX) belirlenmesi, \n- Belirlenen risk bile\u015fenlerinin (RX) hesaplanmas\u0131, \n- Toplam riskin (R) hesaplanmas\u0131 (Madde 9.d), \n- Katlan\u0131labilir riskin (RT) belirlenmesi, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     502 \n- Risk (R) ile katlan\u0131labilir riskin (RT) kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. \nR \u2264 RT ise y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma gerekli de\u011fildir. \nR > RT ise R \u2264 RT olacak \u015fekilde y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma \u00f6nlemleri al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nf) Korunman\u0131n ekonomik a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilmesi prosed\u00fcr\u00fc  \nBir  yap\u0131n\u0131n  veya  hizmet \ntesisat\u0131n\u0131n  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunmas\u0131  gereklili\u011finin \nde\u011ferlendirilmesi  yan\u0131nda,  ekonomik  kayb\u0131  (L4)  azaltmak  i\u00e7in  korunma  \u00f6nlemlerinin  tesis \nedilmesinin  ekonomik  yararlar\u0131  da  de\u011ferlendirilmelidir.  Bu  ama\u00e7la  yap\u0131  i\u00e7in  R4,  hizmet \ntesisat\u0131 i\u00e7in R'4 risk bile\u015feni kullan\u0131l\u0131r (Ek-L). \nEkonomik bak\u0131mdan de\u011ferlendirme y\u00f6ntemi a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir: \n- Yap\u0131 i\u00e7in R4, hizmet tesisat\u0131 i\u00e7in R'4 riskini olu\u015fturan bile\u015fenlerin (RX) belirlenmesi, \n- Yeni\/ek korunma \u00f6nlemleri yokken belirlenen risk bile\u015fenlerinin (RX) hesaplanmas\u0131, \n- Her risk bile\u015feninden (RX) kaynaklanan kayb\u0131n y\u0131ll\u0131k maliyetinin hesaplanmas\u0131, \n- Korunma \u00f6nlemleri yokken toplam y\u0131ll\u0131k maliyetin (CL) hesaplanmas\u0131, \n- Korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7ilmesi, \n- Se\u00e7ilen korunma \u00f6nlemleri varken risk bile\u015fenlerinin (RX) hesaplanmas\u0131, \n- Her risk bile\u015feninden (RX) kaynaklanan kayb\u0131n hesaplanmas\u0131, \n-  Se\u00e7ilen  korunma  \u00f6nlemleri  varken  kayb\u0131n \ntoplam  y\u0131ll\u0131k  maliyetinin  (CRL) \nhesaplanmas\u0131, \n- Se\u00e7ilen korunma \u00f6nlemlerinin y\u0131ll\u0131k maliyetinin (CPM) hesaplanmas\u0131, \n- Maliyetlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. \nCL < CRL + CPM ise se\u00e7ilen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ekonomik de\u011fildir. \nCL \u2265 CRL + CPM ise se\u00e7ilen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ekonomiktir. \ng) Korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi \nRisk bile\u015fenlerinin toplam risk i\u00e7indeki pay\u0131 ve farkl\u0131 korunma \u00f6nlemlerinin teknik ve \nekonomik  y\u00f6nleri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak  en  uygun  korunma  \u00f6nlemleri  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131 \ntaraf\u0131ndan se\u00e7ilmelidir. Riski (R) azaltmak i\u00e7in daha etkin \u00f6nlemleri belirlemek \u00fczere kritik \nparametrelerin belirlenmesi gereklidir. \nHer  t\u00fcr  kay\u0131p  i\u00e7in  R  \u2264  RT  ko\u015fulunu  tek  tek  veya  birlikte  sa\u011flayan  farkl\u0131  korunma \n\u00f6nlemleri vard\u0131r. Korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi i\u00e7in basitle\u015ftirilmi\u015f ak\u0131\u015f \u015femalar\u0131 yap\u0131lar i\u00e7in \n\u015eekil 4\u2019te, hizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in \u015eekil 5\u2019te verilmi\u015ftir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     503 \n\u015eekil 4 \u2013 Yap\u0131larda korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi i\u00e7in prosed\u00fcr \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     504 \n\u015eekil 5 \u2013 Hizmet tesisatlar\u0131nda korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi i\u00e7in prosed\u00fcr \nYap\u0131lar i\u00e7in risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nMadde 11-  \na) Temel denklem  \nMadde 9\u2019da a\u00e7\u0131klanan her risk bile\u015feni (RA, RB, RC, RM, RU, RV, RW, RZ) a\u015fa\u011f\u0131daki genel \ndenklemle ifade edilebilir: \nRX = NX . PX . LX  \nBurada: \nNX: Y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 (Ek - F), \nPX: Yap\u0131n\u0131n hasarlanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Ek - G), \nLX: Kay\u0131p (Ek - H). \nTehlikeli  olay  say\u0131s\u0131  (NX);  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fme  yo\u011funlu\u011funa  (Ng),  korunan  yap\u0131n\u0131n, \n\u00e7evresinin  ve  topra\u011f\u0131n  \u00f6zelliklerine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Yap\u0131n\u0131n  hasarlanma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  (PX);  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fme  yo\u011funlu\u011funa  (Ng),  korunan  yap\u0131n\u0131n  fiziksel  \u00f6zelliklerine  ve  sa\u011flanan  korunma \n\u00f6nlemlerine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Kay\u0131plar  (LX)  ise,  yap\u0131n\u0131n  kullan\u0131m  \u015fekline,  i\u00e7inde  bulunan  insanlara, \nkamuya verilen hizmet t\u00fcr\u00fcne, hasardan etkilenen mallar\u0131n de\u011ferine ve uygulanan korunma \n\u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     505 \nb) Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 (S1) \nYap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mla ilgili risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir:  \n- Canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi ile ilgili bile\u015fen (D1) \nRA = ND \uf0b4 PA \uf0b4 LA \n- Fiziksel hasarla ilgili bile\u015fen (D2) \nRB = ND \uf0b4 PB \uf0b4 LB  \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili bile\u015fen (D3) \nRC = ND \uf0b4 PC \uf0b4 LC  \nRisk  bile\u015fenlerinin  hesaplanmas\u0131nda  kullan\u0131lacak  parametreler  \u00c7izelge  11\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nc) Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan risk bile\u015fenlerinin \nhesaplanmas\u0131 (S2)  \nYap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mla  ilgili  risk  bile\u015fenlerinin  hesaplanmas\u0131  a\u015fa\u011f\u0131da \nverilmi\u015ftir:  \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili bile\u015fen (D3) \nRM = NM \uf0b4 PM \uf0b4 LM  \nRisk  bile\u015fenlerini  de\u011ferlendirmek  i\u00e7in  kullan\u0131lacak  parametreler  \u00c7izelge  11\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nd) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan risk \nbile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 (S3)  \nYap\u0131ya  giren  bir  hatta  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mla  ilgili  risk  bile\u015fenlerinin  hesaplanmas\u0131  a\u015fa\u011f\u0131da \nverilmi\u015ftir:  \n- Canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi ile ilgili bile\u015fen (D1) \nRU = (NL + NDa) \uf0b4 PU \uf0b4 LU \n- Fiziksel hasarla ilgili bile\u015fen (D2) \nRV = (NL + NDa) \uf0b4 PV \uf0b4 LV \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili bile\u015fen (D3) \nRW = (NL + NDa) \uf0b4 PW \uf0b4 LW  \nRisk bile\u015fenlerini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131lacak parametreler \u00c7izelge 11\u2019de verilmi\u015ftir. \nHizmet  tesisat\u0131n\u0131n  birden  fazla  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  varsa;  RU,  RV,  RW  de\u011ferleri  tesisat\u0131n  her \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcyle  ilgili  RU,  RV,  RW  de\u011ferlerinin  toplam\u0131d\u0131r.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  b\u00f6l\u00fcmler  yap\u0131  ile \nhizmetin  geldi\u011fi  ilk  da\u011f\u0131t\u0131m  d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc  aras\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcmlerdir.  Bir  yap\u0131ya  farkl\u0131  g\u00fczerg\u00e2hlara \nsahip birden fazla hat ba\u011fl\u0131 ise; hesaplamalar her hat i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \ne) Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan \nrisk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 (S4) \nYap\u0131ya  ba\u011fl\u0131  bir  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mla  ilgili  risk  bile\u015fenlerinin \nhesaplanmas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir:  \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili bile\u015fen (D3) \nRZ = (NI - NL) \uf0b4 PZ \uf0b4 LZ  \nRisk bile\u015fenlerini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131lacak parametreler \u00c7izelge 11\u2019de verilmi\u015ftir. \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n birden fazla b\u00f6l\u00fcm\u00fc varsa; RZ de\u011feri tesisat\u0131n her bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle ilgili \nRZ  bile\u015fenlerinin  toplam\u0131d\u0131r.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  b\u00f6l\u00fcmler  yap\u0131  ile  hizmetin  geldi\u011fi  ilk \nda\u011f\u0131t\u0131m d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc aras\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlerdir. Bir yap\u0131ya farkl\u0131 g\u00fczergahlara sahip birden fazla hat \nba\u011fl\u0131 ise hesaplamalar her hat i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nHesaplama sonunda (NI - NL) < 0 ise (NI - NL) = 0 al\u0131n\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     506 \n\u00c7izelge 11 \u2013 Bir yap\u0131da risk bile\u015fenlerini de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullan\u0131lacak parametreler \nSembol \nA\u00e7\u0131klama \n\u0130lgili Madde \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \nND \nNM \nNL \nNI \nNDa \nPA \nPB \nPC \nPM \nPU \nPV \nPW \nPZ \n- Yap\u0131ya \n- Yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na \n- Yap\u0131ya giren hizmet tesisat\u0131na \n- Yap\u0131ya giren hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na \n- Hizmet tesisat\u0131n\u0131n \u201ca\u201d ucundaki yap\u0131ya \n(\u015eekil 6) \nYap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n- Canl\u0131lara zarar verme \n- Fiziksel hasar \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 \nYap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 \nHizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n- Canl\u0131lara zarar verme \n- Fiziksel hasar \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 \nMadde F.2 \nMadde F.3 \nMadde F.4 \nMadde F.5 \nMadde F.2 \nMadde G.1 \nMadde G.2 \nMadde G.3 \nMadde G.4 \nMadde G.5 \nMadde G.6 \nMadde G.7 \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 \nA\u015fa\u011f\u0131dakilerden kaynaklanan kay\u0131plar  \nMadde G.8 \nMadde H.2 \nMadde H.2, H.3, H.4, H.5 \nMadde H.2, H.3, H.5  \nLA = LU = ra \uf0b4 Lt \n- Canl\u0131lara zarar verme \nLB = LV = rp \uf0b4 rf \uf0b4 hz \uf0b4 Lf\n- Fiziksel hasar \nLC = LM = LW = LZ = LO\n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 \nNot \u2013 Kay\u0131p de\u011ferleri (Lt,, Lf,, LO), kay\u0131p azaltma fakt\u00f6rleri (rp, ra, ru, rf) ve kay\u0131p artt\u0131rma fakt\u00f6r\u00fc hz Ek-H\u2019de ve \u00c7izelge \nH.2, H.3, H.4, H.5\u2019te verilmi\u015ftir. \n\u015eekil 6- Hizmet hatt\u0131 u\u00e7lar\u0131ndaki yap\u0131lar; b: Korunacak yap\u0131; a: Kom\u015fu yap\u0131 \nf) Yap\u0131lar i\u00e7in risk bile\u015fenleri hesab\u0131n\u0131n \u00f6zeti \nYap\u0131lar  i\u00e7in  risk  bile\u015fenleri  hesab\u0131n\u0131n  \u00f6zeti  farkl\u0131  hasar  tiplerine  ve  farkl\u0131  hasar \nkaynaklar\u0131na g\u00f6re \u00c7izelge 12\u2019de verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     507 \n\u00c7izelge 12- Farkl\u0131 kaynaklar\u0131n neden oldu\u011fu farkl\u0131 hasar tiplerine g\u00f6re yap\u0131lar i\u00e7in risk \nbile\u015fenlerinin hesab\u0131 \nHasar kayna\u011f\u0131 \nS1 \nYap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nS2 \nYap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na \ny\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi \nHasar  \nS3 \nYap\u0131ya giren \nhizmet tesisat\u0131na \ny\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi \nS4 \nHizmet \ntesisat\u0131n\u0131n \nyak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nD1 \nCanl\u0131lar\u0131n zarar \ng\u00f6rmesi \nD2 \nFiziksel hasar \nRA = ND \uf0b4 PA \uf0b4 \nra \uf0b4 Lt \nRB = ND \uf0b4 PB \uf0b4 rp \n\uf0b4 hz \uf0b4 rf \uf0b4 Lf \nRU = (NL + NDa) \n\uf0b4 PU \uf0b4 ru \uf0b4 Lt \nRV = (NL + NDa) \n\uf0b4 PV \uf0b4 rp \uf0b4 hz \uf0b4 \nrf \uf0b4 Lf\nHasar tipine g\u00f6re \nrisk \nRS = RA + RU  \nRF = RB + RV  \nRC = ND \uf0b4 PC \uf0b4 \nLo \nRM = NM \uf0b4 PM \uf0b4 \nLo \nRW = (NL + NDa) \n\uf0b4 PW \uf0b4 Lo \nRZ = (NI \u2013 NL) \uf0b4 \nPZ \uf0b4 Lo \nRO = RC + RM + \nRW + RZ \nD3 \nElektrik ve \nelektronik \nsistemlerin \nar\u0131zalanmas\u0131 \nHasar kayna\u011f\u0131na \ng\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kan \nrisk \nRD = RA + RB + \nRC \nRI = RM + RU + RV + RW + RZ \nYap\u0131  b\u00f6l\u00fcmlere \ni\u00e7in \nise;  her \nde\u011ferlendirilmelidir.  Toplam  risk  (R),  yap\u0131y\u0131  meydana  getiren  b\u00f6l\u00fcmlerin  (ZS)  risk \nbile\u015fenlerinin toplam\u0131d\u0131r. \nrisk  bile\u015feni  her  b\u00f6lge \n(ZS)  ayr\u0131lm\u0131\u015f \n(ZS) \ng) Yap\u0131lar\u0131n b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lmas\u0131 (ZS) \nHer risk bile\u015fenini de\u011ferlendirmek i\u00e7in bir yap\u0131 benzer \u00f6zelliklere sahip b\u00f6l\u00fcmlere (ZS) \nayr\u0131labilir.  \nB\u00f6l\u00fcmler (ZS) esas olarak a\u015fa\u011f\u0131dakilere g\u00f6re tespit edilir: \n- Yer veya d\u00f6\u015feme tipi (risk bile\u015fenleri RA ve RU), \n- Yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131 b\u00f6lmeler (risk bile\u015fenleri RB ve RV), \n- Hacimsel ekranlar (risk bile\u015fenleri RC ve RM). \nA\u015fa\u011f\u0131dakilere g\u00f6re ek b\u00f6l\u00fcmler belirlenebilir: \n- \u0130\u00e7 sistemlerin yerle\u015fimi (risk bile\u015fenleri RC ve RM), \n- Var olan veya al\u0131nacak korunma \u00f6nlemleri (b\u00fct\u00fcn risk bile\u015fenleri), \n- Kay\u0131p de\u011ferleri (LX) (b\u00fct\u00fcn risk bile\u015fenleri). \nYap\u0131lar\u0131n b\u00f6l\u00fcmlere (ZS) ayr\u0131lmas\u0131nda en uygun korunma \u00f6nlemlerinin fizibilitesi g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nh) B\u00f6l\u00fcmlere (ZS) ayr\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131lar\u0131n risk bile\u015fenlerinin de\u011ferlendirilmesi \nRisk bile\u015fenlerini de\u011ferlendirme kurallar\u0131 riskin tipine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n1) R1, R2 ve R3 riskleri \ni) Tek b\u00f6l\u00fcml\u00fc yap\u0131lar \nBu  durumda  yap\u0131n\u0131n  tamam\u0131ndan  meydana  gelen  tek  bir  b\u00f6l\u00fcm  (ZS)  tan\u0131mlan\u0131r.  Risk \n(R)  yap\u0131daki  risk  bile\u015fenlerinin  (RX)  toplam\u0131d\u0131r.  Risk  bile\u015fenlerinin  hesaplanmas\u0131  ve  uygun \nparametrelerin se\u00e7ilmesi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kurallar ge\u00e7erlidir: \nTehlikeli  olay  say\u0131s\u0131  (N)  ile  ilgili  parametreler  Ek  -  F\u2019ye  g\u00f6re  hesaplanmal\u0131d\u0131r.  Hasar \nolas\u0131l\u0131\u011f\u0131  (P)  ile  ilgili  parametreler  Ek  -  G\u2019ye  g\u00f6re  de\u011ferlendirilmelidir.  Ayr\u0131ca;  RA,  RB,  RU, \nRV, RW ve RZ bile\u015fenleri ile ilgili her parametre i\u00e7in tek bir de\u011fer tespit edilmelidir. Birden \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     508 \nfazla  de\u011ferin  oldu\u011fu  yerlerde  en  y\u00fcksek  de\u011fer  se\u00e7ilmelidir.  RC  ve  RM  bile\u015fenleri  i\u00e7in, \nb\u00f6l\u00fcmde birden fazla  i\u00e7 sistem varsa,  PCi ve  PMi (i) adet i\u00e7 sistem i\u00e7in ge\u00e7erli  parametreler \nolmak \u00fczere; PC ve PM de\u011ferleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bulunur: \nPC = 1 - (1 - PC1) \uf0b4 (1 - PC2) \uf0b4 (1 - PC3) \nPM = 1 - (1 - PM1) \uf0b4 (1 - PM2) \uf0b4 (1 - PM3) \nKay\u0131p  tutarlar\u0131  (LX)  ile  ilgili  parametreler  Ek-H\u2019ye  g\u00f6re  de\u011ferlendirilmelidir.  Yap\u0131n\u0131n \nkullan\u0131m\u0131na  g\u00f6re,  b\u00f6lge  i\u00e7in  Ek-H\u2019ye  g\u00f6re  hesaplanan  ortalama  de\u011ferler  kullan\u0131labilir. \nB\u00f6l\u00fcmde di\u011fer parametrelerden herhangi birisi i\u00e7in birden fazla de\u011fer varsa (PC ve PM hari\u00e7), \nen  y\u00fcksek  risk  de\u011ferine  g\u00f6t\u00fcren  parametre  de\u011feri  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Bir  yap\u0131y\u0131  tek  bir  b\u00f6l\u00fcm \nolarak tan\u0131mlamak pahal\u0131 korunma \u00f6nlemlerine yol a\u00e7ar, \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u00f6nlem yap\u0131n\u0131n tamam\u0131na \nyay\u0131lmak zorundad\u0131r. \nii) \u00c7ok b\u00f6l\u00fcml\u00fc yap\u0131lar \nBu durumda yap\u0131 birden fazla b\u00f6l\u00fcme (ZS) ayr\u0131l\u0131r. Risk, yap\u0131daki b\u00f6l\u00fcmlerin risklerinin \ntoplam\u0131d\u0131r.  Her  b\u00f6l\u00fcmdeki  risk  ise  b\u00f6l\u00fcmdeki  risk  bile\u015fenlerinin  (RX)  toplam\u0131d\u0131r.  Risk \nbile\u015fenlerinin  de\u011ferlendirilmesi  ve  ilgili  parametrelerin  se\u00e7ilmesi  i\u00e7in  Madde  11.h.1.i\u2019deki \nkurallar ge\u00e7erlidir. \nBir  yap\u0131n\u0131n  b\u00f6l\u00fcmlere  ayr\u0131lmas\u0131;  tasar\u0131mc\u0131ya  risk  bile\u015fenlerinin  de\u011ferlendirilmesinde \nyap\u0131n\u0131n  her  par\u00e7as\u0131n\u0131n  kendine  has  \u00f6zelliklerini  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  almak  ve  b\u00f6l\u00fcmlere  g\u00f6re \nuyarlanm\u0131\u015f  en  uygun  korunma  \u00f6nlemlerini  se\u00e7mek  olana\u011f\u0131n\u0131  verir,  b\u00f6ylece  toplam \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma maliyetinin azalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \n2) R4 riski \nEkonomik  riski  (R4)  azaltmak  i\u00e7in  korunma  \u00f6nlemlerinin  ekonomik  uygunlu\u011funu \nirdelemek yararl\u0131d\u0131r. R4 riskinin hesaplanmas\u0131 gereken nesneler a\u015fa\u011f\u0131dakilerden se\u00e7ilir: \nYap\u0131n\u0131n tamam\u0131, \nYap\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \n\u0130\u00e7 tesis, \n\u0130\u00e7 tesisin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \nBir donan\u0131m, \nYap\u0131n\u0131n i\u00e7indekiler. \nBir  b\u00f6l\u00fcmdeki  kayb\u0131n  maliyeti  Ek-L\u2019ye  g\u00f6re  de\u011ferlendirilmelidir.  Yap\u0131daki  toplam \nkayb\u0131n maliyeti b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmlerdeki kay\u0131p maliyetinin toplam\u0131d\u0131r. \nHizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 \nMadde 12- \nTemel denklem:  \nMadde  9\u2019da  a\u00e7\u0131klanan  her  risk  bile\u015feni  (R'V,  R'W,  R'Z,  R'B  ve  R'C)  a\u015fa\u011f\u0131daki  genel \ndenklemle ifade edilebilir: \nR'X = NX \uf0b4 P'X \uf0b4 L'X  \nBurada: \nNX: Y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 (Ek-F), \nP'X: Hizmet tesisat\u0131n\u0131n hasarlanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Ek - G), \nL'X: Kay\u0131p (Ek-J). \nb) Hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan risk bile\u015fenlerinin \nhesaplanmas\u0131 (S3)  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     509 \nHizmet  tesisat\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mla  ilgili  risk  bile\u015fenlerinin  hesaplanmas\u0131  a\u015fa\u011f\u0131da \nverilmi\u015ftir:  \n- Fiziksel hasar ile ilgili bile\u015fen (D2) \nR'V = NL \uf0b4 P'V \uf0b4 L'V  \n- Ba\u011fl\u0131 cihazlar\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili bile\u015fen (D3) \nR'W = NL \uf0b4 P'W \uf0b4 L'W  \nRisk bile\u015fenlerini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131lan parametreler \u00c7izelge 13\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge 13\u2013 Bir hizmet tesisat\u0131nda risk bile\u015fenlerini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131lacak \nparametreler \nSembol \nA\u00e7\u0131klama \n\u0130lgili Madde \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \nND \nNL \nNI \nP'B \nP'C \nP'V \nP'W \nP'Z \n- Yap\u0131ya \n- Hizmet tesisat\u0131na \n- Hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na \nKom\u015fu yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n- Fiziksel hasar \n- Hizmet tesisat\u0131 cihazlar\u0131n\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131 \nHizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n- Fiziksel hasar \n- Hizmet tesisat\u0131 cihazlar\u0131n\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131 \nMadde F.2 \nMadde F.4 \nMadde F.5 \nMadde I.1.1 \nMadde I.1.1 \nMadde I.1.2 \nMadde I.1.2 \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dakilere neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n- Hizmet tesisat\u0131 cihazlar\u0131n\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131 \nMadde I.1.3 \nA\u015fa\u011f\u0131dakilerden kaynaklanan kay\u0131plar  \nL'B = L'V = L'f \n- Fiziksel hasar \nL'C = L'W = L'Z = L'o \n- Hizmet tesisat\u0131 cihazlar\u0131n\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131 \n\u00c7izelge J.1 \n\u00c7izelge J.1 \nc) Hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan risk bile\u015fenlerinin \nhesaplanmas\u0131 (S4) \nHizmet  tesisat\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mla  ilgili  risk  bile\u015fenlerinin  hesaplanmas\u0131 \na\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir:  \n- Ba\u011fl\u0131 cihazlar\u0131n ar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili bile\u015fen (D3) \nR'Z = (NI - NL) \uf0b4 P'Z \uf0b4 L'Z  \nRisk bile\u015fenlerini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131lacak parametreler \u00c7izelge 13\u2019de verilmi\u015ftir. \nBu hesaplama sonucu (NI - NL) < 0 ise (NI - NL) = 0 al\u0131n\u0131r. \nd)  Hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  yap\u0131ya  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  kaynaklanan  risk \nbile\u015fenlerinin hesaplanmas\u0131 (S1) \nHizmet  tesisat\u0131n\u0131n  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  yap\u0131ya  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mla  ilgili  risk  bile\u015fenlerinin \nhesaplanmas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir:  \n- Fiziksel hasar ile ilgili bile\u015fen (D2) \nR'B = ND \uf0b4 P'B \uf0b4\uf020L'B \n- \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili bile\u015fen (D3) \nR'C = ND \uf0b4 P'C \uf0b4 L'C \nRisk bile\u015fenlerini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131lacak parametreler \u00c7izelge 13\u2019de verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     510 \ne) Hizmet tesisat\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenlerinin \u00f6zeti \nHizmet  tesisat\u0131  i\u00e7in  risk  bile\u015fenlerinin  \u00f6zeti  farkl\u0131  hasar  tiplerine  ve  farkl\u0131  hasar \nkaynaklar\u0131na g\u00f6re \u00c7izelge 14\u2019da verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge 14- Farkl\u0131 kaynaklar\u0131n neden oldu\u011fu farkl\u0131 hasar tiplerine g\u00f6re yap\u0131lar i\u00e7in risk \nbile\u015fenleri \nHasar kayna\u011f\u0131 \nS3 \nHizmet tesisat\u0131na \ny\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi \nS4 \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n \nyak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nS1 \nYap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m \nd\u00fc\u015fmesi \nHasar tipine g\u00f6re \nrisk \nHasar tipi \nD2 \nFiziksel hasar \nD3 \nElektrik ve elektronik \nsistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 \nR'V = NL \uf0b4 P'V \uf0b4 L'V \nR'B = ND \uf0b4 P'B \uf0b4 L'B \nRF = R'V + R'B \nR'W = NL \uf0b4 P'W \uf0b4 L'W \nR'Z = (NI - NL) \uf0b4 P'Z \n\uf0b4 L'Z \nR'C = ND \uf0b4 P'C \uf0b4 L'C \nRO = R'Z + R'W + R'C \nHasar kayna\u011f\u0131na g\u00f6re risk \nRD = R'V + R'W\nRI = R'Z + R'B + R'C\nHizmet  tesisat\u0131  b\u00f6l\u00fcmlere  (SS)  ayr\u0131lm\u0131\u015f  ise;  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  R'V,  R'W  ve  R'Z  risk \nbile\u015fenleri  her  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  ilgili  risk  bile\u015fenlerinin  toplam\u0131  olarak  hesaplanmal\u0131d\u0131r.  Hizmet \ntesisat\u0131n\u0131n R'B ve R'C risk bile\u015fenleri, her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ilgili risk bile\u015fenlerinin toplam\u0131 olarak \nhesaplanmal\u0131d\u0131r.  Hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  toplam  riski  (R);  R'B,  R'C,  R'V,  R'W  ve  R'Z  risk \nbile\u015fenlerinin toplam\u0131d\u0131r. \nf) Hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcmlere (SS) ayr\u0131lmas\u0131 \nHer  risk  bile\u015fenini  hesaplanmak  i\u00e7in,  bir  hizmet  tesisat\u0131  b\u00f6l\u00fcmlere  (SS)  ayr\u0131labilir. \nB\u00fct\u00fcn risk bile\u015fenleri (R'B, R'C, R'V, R'W ve R'Z) i\u00e7in, b\u00f6l\u00fcmler (SS) esas olarak a\u015fa\u011f\u0131dakilere \ng\u00f6re tespit edilir: \n- Hizmet tesisat\u0131n\u0131n tipi (havai veya g\u00f6m\u00fcl\u00fc), \n- Toplama alan\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rler (Cd, Ce, Ct), \n- Hizmet tesisat\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri (kablo yal\u0131t\u0131m tipi, ekran direnci) \nA\u015fa\u011f\u0131dakilere g\u00f6re ek b\u00f6l\u00fcmler tayin edilebilir: \n- Ba\u011fl\u0131 cihazlar\u0131n tipi, \n- Var olan veya al\u0131nacak korunma \u00f6nlemleri. \nHizmet \ntesisatlar\u0131n\u0131n  b\u00f6l\u00fcmlere  ayr\u0131lmas\u0131nda  en  uygun  korunma  \u00f6nlemlerinin \nfizibilitesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bir b\u00f6l\u00fcmde bir parametrenin birden fazla de\u011feri varsa, en \ny\u00fcksek  risk  de\u011ferine  g\u00f6t\u00fcren  de\u011fer  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \u015eebeke  i\u015fletmecisi  veya  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n \nsahibi  y\u0131ll\u0131k  beklenen  hizmet  kayb\u0131n\u0131  de\u011ferlendirmelidir.  E\u011fer  bu  de\u011ferlendirme \nyap\u0131lamazsa, Ek - J\u2019de verilen temsili de\u011ferler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     511 \nD\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM \nYAPILARIN ve \u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130 CANLILARIN KORUNMASI \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan Korunma Sistemi (YKS) \nMadde 13  \na) YKS s\u0131n\u0131f\u0131:  \nYKS\u2019nin  \u00f6zellikleri,  korunacak  yap\u0131n\u0131n  \u00f6zellikleri  ve  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nan  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunma  d\u00fczeyi  (YKD)  ile  belirlenir.  YKD\u2019lere  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelen  d\u00f6rt  YKS  s\u0131n\u0131f\u0131  tan\u0131mlan\u0131r \n(\u00c7izelge 15). \n\u00c7izelge 15 \u2013 YKD ile YKS s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma \nd\u00fczeyi (YKD) \nI \nII \nIII \nIV \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nI \nII \nIII \nIV \nHer bir YKS s\u0131n\u0131f\u0131 (Ek \u2013 G) a\u015fa\u011f\u0131dakiler ile nitelendirilmektedir: \n1) YKS s\u0131n\u0131f\u0131na ba\u011fl\u0131 veriler; \n- Y\u0131ld\u0131r\u0131m parametreleri, \n- Yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131, kafes boyutlar\u0131 ve koruma a\u00e7\u0131s\u0131, \n- \u0130ndirme iletkenleri aras\u0131ndaki ve halka iletkenler aras\u0131ndaki tipik uzakl\u0131klar, \n- Tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamalar\u0131na kar\u015f\u0131 ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131, \n- Topraklama elektrotunun en k\u00fc\u00e7\u00fck uzunlu\u011fu, \n2) YKS s\u0131n\u0131f\u0131na ba\u011fl\u0131 olmayan veriler; \n- Y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131, \n- Yakalama ucu sistemindeki metal levhalar\u0131n veya metal borular\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, \n- YKS malzemeleri ve kullanma ko\u015fullar\u0131, \n-  Yakalama  ucu  sistemleri,  indirme  iletkenleri  ve  toprak  sonland\u0131rma  sistemleri  i\u00e7in \nmalzeme, yap\u0131 ve en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar, \n- Ba\u011flama iletkenlerinin en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar\u0131. \nb) YKS\u2019nin tasar\u0131m\u0131 \nTeknik ve ekonomik olarak en uygun YKS tasar\u0131m\u0131 binan\u0131n in\u015faat\u0131 ile birlikte yap\u0131l\u0131r. \nYap\u0131  tasar\u0131m\u0131nda  yap\u0131n\u0131n  metal  b\u00f6l\u00fcmleri  YKS  b\u00f6l\u00fcmleri  olarak  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Mevcut \nyap\u0131lar  i\u00e7in  s\u0131n\u0131f  tasar\u0131m\u0131nda  ve  YKS\u2019nin  yerinin  se\u00e7iminde,  mevcut  duruma  ili\u015fkin \nk\u0131s\u0131tlamalar  hesaba  kat\u0131lmal\u0131d\u0131r.  YKS\u2019nin  tasar\u0131m  ve  proje  esaslar\u0131  Ek  -  T\u2019ye  uygun  olarak \nhaz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. \nc) Betonarme yap\u0131larda \u00e7elik iskeletin elektriksel s\u00fcreklili\u011fi \nBetonarme  yap\u0131lar  i\u00e7indeki  \u00e7elik  iskeletin,  d\u00fc\u015fey  ve  yatay  \u00e7ubuklar\u0131n  birbirlerine \nba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131  sa\u011flayan  ana  b\u00f6l\u00fcmlerinin  kaynak  yap\u0131lmas\u0131  veya  ba\u015fka  bir  \u015fekilde  g\u00fcvenli \nolarak ba\u011flanmas\u0131 ko\u015fuluyla, elektriksel olarak s\u00fcreklilik sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir. D\u00fc\u015fey \n\u00e7ubuklar\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131; kaynaklanmal\u0131 veya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ya da \u00e7aplar\u0131n\u0131n en az 20 kat\u0131 kadar \n\u00fcst \u00fcste getirilerek ba\u011flant\u0131s\u0131 yap\u0131lmal\u0131 veya ba\u015fka bir \u015fekilde g\u00fcvenli olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     512 \nYeni  yap\u0131lar\u0131n  \u00e7elik  elemanlar\u0131  aras\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131lar,  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  veya  montaj\u0131  yapan \nki\u015fi taraf\u0131ndan yap\u0131n\u0131n in\u015faat m\u00fchendisi ile birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak belirlenmelidir. \nBetonarme yap\u0131larda (prefabrik, \u00f6n gerilmeli donat\u0131l\u0131 yap\u0131lar d\u00e2hil) donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n \nelektriksel  s\u00fcreklili\u011fi,  en  \u00fcst  b\u00f6l\u00fcm  ile  toprak  seviyesi  aras\u0131nda  elektriksel  diren\u00e7  \u00f6l\u00e7\u00fclerek \nbelirlenmelidir. Bu ama\u00e7la uygun bir deney d\u00fczene\u011fi kullan\u0131larak \u00f6l\u00e7\u00fclen toplam elektriksel \ndiren\u00e7,  0,2  \u2126\u2019dan  daha  b\u00fcy\u00fck  olmamal\u0131d\u0131r.  Bu  de\u011ferin  elde  edilememesi  veya  bu  deneyin \nyap\u0131lmas\u0131n\u0131n  pratik  olmamas\u0131  durumunda,  \u00e7elik  donat\u0131,  Madde  14.c.5\u2019te  belirtildi\u011fi  gibi \ndo\u011fal  bir  indirme  iletkeni  olarak  kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.  Bu  durumda  indirme  iletkenleri  tesis \nedilmelidir.  Prefabrik  betonarme  yap\u0131larda,  \u00e7elik  \u00e7ubuklar\u0131n  elektriksel  s\u00fcreklili\u011fi,  kom\u015fu \ntekil beton birimler aras\u0131nda sa\u011flanmal\u0131d\u0131r (Ek - T). \nD\u0131\u015f Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan Korunma Sistemi (D\u0131\u015f YKS) \nMadde 14  \na) Genel: \n1) D\u0131\u015f YKS\u2019nin uygulanmas\u0131:  \nD\u0131\u015f  YKS,  yap\u0131  yan  y\u00fczeyleri  de  d\u00e2hil,  yap\u0131ya  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131n\u0131 \nyakalayarak, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 topra\u011fa iletmeyi ama\u00e7lar. D\u0131\u015f YKS, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 yang\u0131na \nyol  a\u00e7abilecek  k\u0131v\u0131lc\u0131m  atlamas\u0131  ve  patlamalar  gibi  \u0131s\u0131l  ve  mekanik  hasar  olu\u015fturmadan \ntoprak i\u00e7inde da\u011f\u0131tmay\u0131 da ama\u00e7lar. \n2) D\u0131\u015f YKS\u2019nin se\u00e7imi:  \nPek \u00e7ok durumda, d\u0131\u015f YKS korunacak yap\u0131ya tutturulabilir. \nYanabilen  kaplamaya  sahip  yap\u0131lar,  yanabilen  duvarlara  sahip  yap\u0131lar,  patlama  ve \nyang\u0131n  riski  alt\u0131ndaki  alanlar  gibi  yerlerde  \u00e7arpma  noktas\u0131ndaki  \u0131s\u0131l  ve  patlama  etkilerinin \nveya  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan  iletkenler  \u00fczerindeki  etkilerin  yap\u0131ya  veya  i\u00e7indekilere  hasar \nverece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, ayr\u0131lm\u0131\u015f bir d\u0131\u015f YKS tesis edilmelidir (Ek \u2013 T). \n3) Do\u011fal bile\u015fenlerin kullan\u0131m\u0131:  \nYap\u0131n\u0131n  i\u00e7indeki  veya  \u00fczerindeki  de\u011fi\u015fiklik  yap\u0131lmayacak  iletken  malzemeden \n(\u00f6rne\u011fin,  birbirlerine  ba\u011fl\u0131  \u00e7elik  \u00e7ubuklar,  yap\u0131n\u0131n  metal  iskeleti,  vb.)  yap\u0131lan  do\u011fal \nbile\u015fenler, YKS\u2019nin b\u00f6l\u00fcmleri olarak kullan\u0131labilir. \nb) Yakalama ucu sistemleri \nYakalama ucu sistemleri, a\u015fa\u011f\u0131daki elemanlar\u0131n birle\u015fiminden meydana gelebilir: \n- \u00c7ubuklar, direkler vb. d\u00fc\u015fey iletkenler, \n- Yatay gergi (kataner, koruma) telleri, \n- Kafes bi\u00e7imli iletkenler. \nYakalama  ucu  sistemlerine  ili\u015fkin  b\u00fct\u00fcn  tipler  bu  maddeye  ve  Ek-O\u2019ya  uygun  olarak \nkonumland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. tekil yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131, ak\u0131m\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesini sa\u011flamak amac\u0131yla \n\u00e7at\u0131 seviyesinde birbirine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nKonumland\u0131rma:  \nBir  yap\u0131ya  monte  edilen  yakalama  ucu  bile\u015fenleri,  a\u015fa\u011f\u0131daki  metotlardan  birine \nveya  birden  fazlas\u0131na  uygun  olarak  k\u00f6\u015felere,  maruz  kalma  noktalar\u0131na  ve \nkenarlar\u0131na (\u00f6zellikle binan\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki y\u00fcksek yerlere) yerle\u015ftirilmelidir. \n- Koruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemi, \n- Yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi, \n- Kafes y\u00f6ntemi. \nKoruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemi, \u00c7izelge-16\u2019da belirtilen yakalama ucu y\u00fckseklik s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde \nbasit  bi\u00e7imli  binalar \ni\u00e7in  uygundur.  Yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi,  b\u00fct\u00fcn  durumlarda \nuygulanabilir.  Kafes  y\u00f6ntemi,  d\u00fcz  y\u00fczeylerin  korunmas\u0131na  uygundur.  Her  YKS  s\u0131n\u0131f\u0131  i\u00e7in \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     513 \nkoruma a\u00e7\u0131s\u0131, yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131 ve kafes boyutlar\u0131 ile ilgili de\u011ferler, \u00c7izelge-16\u2019da \nverilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge 16 \u2013 YKS s\u0131n\u0131f\u0131na g\u00f6re yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7aplar\u0131, kafes boyutlar\u0131 ve koruma \na\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011ferleri \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nI \nII \nIII \nIV \nYuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131, r \nm \n20 \n30 \n45 \n60 \nKorunma y\u00f6ntemi \nKafes boyutlar\u0131, w \nm \n5 \uf0b4 5 \n10 \uf0b4 10 \n15 \uf0b4 15 \n20 \uf0b4 20 \nKoruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n\u03b1\u00ba \nA\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekle \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r \nNot 1: \u2022 ile i\u015faretli de\u011ferlerin \u00f6tesinde ge\u00e7erli de\u011fildir. Bu durumda sadece yuvarlanan \nk\u00fcre ve kafes y\u00f6ntemi uygulan\u0131r. \nNot  2:  H,  korunmas\u0131  gereken  alan\u0131n  referans  d\u00fczlemi  \u00fcst\u00fcnde  yakalama  ucu \ny\u00fcksekli\u011fidir. \nNot 3: 2 m\u2019nin alt\u0131ndaki H de\u011ferleri i\u00e7in a\u00e7\u0131 de\u011fi\u015fmemektedir. \n2) Y\u00fcksek yap\u0131lar\u0131n yan cephelerine y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpmalar\u0131na kar\u015f\u0131 yakalama u\u00e7lar\u0131:  \n60  m\u2019den  daha  y\u00fcksek  yap\u0131larda,  yap\u0131n\u0131n  yan  cephesine  y\u0131ld\u0131r\u0131m  \u00e7arpabilir.  Bu  tip \ny\u00fcksek  binalarda  yan  cepheye  y\u0131ld\u0131r\u0131m  \u00e7arpma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.  \u00dcstelik  bunlarla  ilgili \nparametreler,  yap\u0131n\u0131n  tepesine  \u00e7arpanlar\u0131nkinden  \u00e7ok  daha  k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr.  Bununla  birlikte, \nyap\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f duvarlar\u0131ndaki elektrik ve elektronik cihazlar, d\u00fc\u015f\u00fck ak\u0131m tepe de\u011ferlerine sahip \ny\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpmalar\u0131 ile dahi ar\u0131zalanabilir. Y\u00fcksek yap\u0131lar\u0131n yan cephelerinin \u00fcst b\u00f6l\u00fcmlerini \n(\u00f6rne\u011fin,  yap\u0131  y\u00fcksekli\u011finin  %20\u2019lik  en  \u00fcst  k\u0131sm\u0131)  ve  bu  b\u00f6l\u00fcme  monte  edilen  cihazlar\u0131 \nkorumak  amac\u0131yla  yakalama  ucu  sistemi  tesis  edilmelidir  (Ek-O).  \u00c7at\u0131daki  yakalama  ucu \nsistemlerinin  konumland\u0131r\u0131lmas\u0131na  ili\u015fkin  kurallar,  yap\u0131lar\u0131n  \u00fcst  b\u00f6l\u00fcmlerine  de  ayr\u0131ca \nuygulanmal\u0131d\u0131r. \n120 m\u2019den daha y\u00fcksek yap\u0131larda, 120 m\u2019nin \u00fcst\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmler korunmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     514 \n3) Yap\u0131l\u0131\u015f:  \nKorunacak yap\u0131dan ayr\u0131lmam\u0131\u015f bir YKS\u2019ye ili\u015fkin yakalama u\u00e7lar\u0131, a\u015fa\u011f\u0131da belirtildi\u011fi \n\u015fekilde monte edilebilir: \n-  \u00c7at\u0131n\u0131n  yanmayan  malzemeden  yap\u0131lmas\u0131  durumunda,  yakalama  ucu  iletkenleri  \u00e7at\u0131 \ny\u00fczeyi \u00fczerinde yerle\u015ftirilebilir. \n-  \u00c7at\u0131n\u0131n  kolayca  yanabilir  malzemeden  yap\u0131lm\u0131\u015f  olmas\u0131  durumunda,  yakalama  ucu \niletkenleri  ile  malzeme  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131kla  ilgili  gerekli  \u00f6zen  g\u00f6sterilmelidir.  \u00c7elik \n\u00e7ubuklar\u0131n  kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131  sazla  kapl\u0131  \u00e7at\u0131larda,  0,15  m\u2019lik  bir  uzakl\u0131k  yeterlidir.  Di\u011fer \nyanabilir malzemeler i\u00e7in en az 0,10 m\u2019lik bir uzakl\u0131\u011f\u0131n yeterli oldu\u011fu kabul edilmektedir. \n- Korunacak yap\u0131n\u0131n kolayca yanabilen b\u00f6l\u00fcmleri, d\u0131\u015f YKS\u2019nin bile\u015fenleri ile do\u011frudan \ntemas halinde olmamal\u0131 ve bir y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpmas\u0131 ile delinebilen metalden yap\u0131lm\u0131\u015f ince \u00e7at\u0131 \nmalzemesinin do\u011frudan alt\u0131nda bulunmamal\u0131d\u0131r. \n- Ah\u015faptan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok ince plakalar gibi daha az yanabilen ince \u00e7at\u0131 malzemesi ayr\u0131ca \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nNot:  D\u00fcz  bir  \u00e7at\u0131  \u00fczerinde  su  birikebilme  ihtimalinin  olmas\u0131  durumunda,  yakalama \nu\u00e7lar\u0131 en b\u00fcy\u00fck muhtemel su seviyesinin \u00fcst\u00fcne monte edilmelidir. \n4) Do\u011fal bile\u015fenler:  \nBir  yap\u0131n\u0131n  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen  b\u00f6l\u00fcmleri,  do\u011fal  yakalama  ucu  bile\u015fenleri  olarak  kabul \nedilmelidir. \ni) Korunacak yap\u0131y\u0131 \u00f6rten metal levhalar a\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r: \n-  Levhalar\u0131n  de\u011fi\u015fik  b\u00f6l\u00fcmleri  aras\u0131ndaki  elektriksel  s\u00fcreklili\u011fin  sa\u011flanmas\u0131  (\u00f6rne\u011fin \nsert  lehimle  lehimleme,  kaynak  yapma,  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma,  diki\u015f  yapma,  vidalama  veya  c\u0131vatalama \nsuretiyle), \n-  Levha  malzemesinin  delinmesini  \u00f6nlemek  veya  alt\u0131nda  bulunan  kolayca  yanabilen \nmalzemelerin  tutu\u015fmas\u0131n\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  almak  \u00f6nemli  olmad\u0131\u011f\u0131nda,  metal  levha  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \n\u00c7izelge 17\u2019de verilen t\u2019 de\u011ferinden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmamas\u0131, \n-  Delinmeye  kar\u015f\u0131  \u00f6nlemler  almak  veya  s\u0131cak  nokta  problemlerini  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde \nbulundurmak gerekli ise, metal levhan\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00c7izelge 17\u2019de verilen t de\u011ferinden daha \nk\u00fc\u00e7\u00fck olmamas\u0131, \n- Metal levhalar\u0131n yal\u0131tkan malzeme ile kaplanmamas\u0131. \n\u00c7izelge 17 \u2013 Yakalama ucu sistemlerindeki metal levhalar veya metal borular\u0131n en \nk\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131klar\u0131 \nMalzeme \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nKal\u0131nl\u0131k a\nt \nmm \n- \nKur\u015fun \n4 \n\u00c7elik (paslanmaz, galvanizli) \n4 \nTitanyum \n5 \nBak\u0131r \n7 \nAl\u00fcminyum \n- \n\u00c7inko \na t: Delinmeye, s\u0131cak noktalara veya tutu\u015fmaya kar\u015f\u0131 korunmu\u015f \nb t\u2019: Delinme, s\u0131cak nokta veya tutu\u015fma problemlerinin \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131 metal levhalar i\u00e7indir. \nKal\u0131nl\u0131k b \nt\u2019 \nmm \n2,0 \n0,5 \n0,5 \n0,5 \n0,65 \n0,7 \nI - IV \nii)  Metal  olmayan  \u00e7at\u0131lar\u0131n  alt\u0131ndaki  payandalar,  kiri\u015fler,  \u00e7elik  kafesler  gibi  metal \nbile\u015fenler,  \niii)  YKS  yakalama  ucu  bile\u015fenleri  i\u00e7in  belirtilenlerinkinden  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmayan \nkesitlere sahip s\u00fcslemeler, t\u0131rabzanlar, borular, parapet kaplamalar\u0131 gibi metal b\u00f6l\u00fcmler, \niv)  \u00c7izelge  20\u2019ye  uygun  kal\u0131nl\u0131klara  ve  kesitlere  sahip  malzemeden  yap\u0131lmalar\u0131 \nko\u015fuluyla, \u00e7at\u0131da bulunan borular ve tanklar, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     515 \nv)  \u00c7izelge  17\u2019de  verilen  t  de\u011ferlerinden  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmayan  kal\u0131nl\u0131\u011fa  sahip \nmalzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 ve y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpma noktas\u0131nda i\u00e7 y\u00fczeydeki s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n \nbir  tehlike  olu\u015fturmamas\u0131  ko\u015fuluyla,  kolayca  yanabilen  veya  patlay\u0131c\u0131  kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131  ta\u015f\u0131yan \nmetal borular ve tanklar (Ek - T). Kal\u0131nl\u0131kla ilgili ko\u015fullar sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, borular ve \ntanklar korunacak yap\u0131 ile birle\u015ftirilmelidir. \nFlan\u015f  ba\u011flant\u0131lar\u0131ndaki  contan\u0131n  metalik  olmamas\u0131  veya  flan\u015f  kenarlar\u0131n\u0131n  uygun \n\u015fekilde ba\u011flanmamas\u0131 durumunda, kolayca yanabilen veya patlay\u0131c\u0131 kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ta\u015f\u0131yan boru \nsistemi yakalama ucu do\u011fal bile\u015feni olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.  \nNot: \u0130nce bir koruyucu boya kaplamas\u0131 veya yakla\u015f\u0131k 1 mm\u2019lik asfalt veya 0,5 mm\u2019lik \nPVC yal\u0131t\u0131c\u0131 olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmaz (Ek-T). \nc) \u0130ndirme iletkenleri sistemi \n1) Genel:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  neden  oldu\u011fu  hasar\u0131  azaltmak  i\u00e7in,  indirme  iletkenleri  \u00e7arpma \nnoktas\u0131ndan topra\u011fa kadar a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir:  \ni) Paralel ak\u0131m yollar\u0131 olu\u015fturulur, \nii) Ak\u0131m yolu uzunlu\u011fu olabildi\u011fince k\u0131sa tutulur, \niii)  Yap\u0131n\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  ile  uygun  \u015fekilde  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklan\u0131r.  \u0130ndirme \niletkenleri toprak seviyesinde  ve  bina  y\u00fcksekli\u011finin \u00c7izelge-18\u2019e uygun  olarak  her  10 \nm\u201320 m\u2019sinde ku\u015faklan\u0131r.  \n\u0130ndirme  iletkenleri  ile  ku\u015faklama  iletkenlerinin  olu\u015fturdu\u011fu  g\u00f6z  boyutlar\u0131,  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde etkilidir. \nKu\u015faklama  iletkenleriyle  yakla\u015f\u0131k  e\u015fit  aral\u0131klarla  birbirlerine  ba\u011fl\u0131,  olabildi\u011fince  \u00e7ok \nsay\u0131da  indirme  iletkeni,  tehlikeli  k\u0131v\u0131lc\u0131m  olu\u015fma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131  azaltmakta  ve  bina  i\u00e7indeki \ntesisat\u0131n korunmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.  \n\u0130ndirme  iletkenleri  aras\u0131nda  ve  ku\u015faklama  iletkenleri  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131klar,  \u00c7izelge \n18\u2019de verilmi\u015ftir. Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi ile ilgili daha fazla bilgi Ek - R\u2019de verilmi\u015ftir. \n2) Ayr\u0131lm\u0131\u015f YKS\u2019de iletkenlerin yerle\u015ftirilmesi: \ni)  \u00c7elik  donat\u0131ya  ba\u011flanmam\u0131\u015f  veya  metal  olmayan  direk  veya  direkler  \u00fczerine \nyerle\u015ftirilmi\u015f  yakalama  u\u00e7lar\u0131n\u0131n  her  biri  i\u00e7in  en  az  bir  indirme  iletkeni  gereklidir.  Metal \ndirekler  veya  \u00e7elik  donat\u0131ya  ba\u011fl\u0131  direkler \nihtiya\u00e7 \nduyulmamaktad\u0131r. \ni\u00e7in  ayr\u0131ca \niletkenine \nindirme \nii) Yakalama ucunun gergi tellerinden (veya bir  telden) meydana gelmesi durumunda, \nher destek yap\u0131s\u0131nda en az bir indirme iletkeni kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \niii)  Yakalama  ucunun  iletkenlerden  meydana  gelen  bir  kafes  bi\u00e7iminde  olmas\u0131 \ndurumunda, en az\u0131ndan her destek telinin ucunda bir indirme iletkeni bulunmal\u0131d\u0131r. \n3)  Ayr\u0131lmam\u0131\u015f  bir  YKS\u2019de  iletkenlerin  yerle\u015ftirilmesi:  Her  ayr\u0131lmam\u0131\u015f  YKS  i\u00e7in, \nmimari  ve  uygulamadaki  k\u0131s\u0131tlamalara  t\u00e2bi  olarak,  en  az  iki  indirme  iletkeni  olmal\u0131  ve  bu \niletkenler  korunacak  yap\u0131n\u0131n  etraf\u0131na  d\u00fczg\u00fcn  bi\u00e7imde  da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \u0130ndirme  iletkenleri \naras\u0131ndaki uzakl\u0131klar, \u00c7izelge 18\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u0130ndirme iletkenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131klar, ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde etkilidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     516 \n\u00c7izelge 18- YKS s\u0131n\u0131f\u0131na uygun indirme iletkenleri aras\u0131nda ve ku\u015faklama iletkenleri \naras\u0131ndaki uzakl\u0131klar \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nI - II \nIII \nIV \nUzakl\u0131k \nm \n10 \n15 \n20 \n\u0130ndirme  iletkeni,  m\u00fcmk\u00fcn  olmas\u0131  durumunda,  yap\u0131n\u0131n  her  bir  a\u00e7\u0131k  kenar\u0131na  tesis \nedilmelidir. \n4) Yap\u0131l\u0131\u015f:  \n\u0130ndirme  iletkenleri,  topra\u011fa  en  k\u0131sa  ve  do\u011frudan  yol  sa\u011flayacak  \u015fekilde  d\u00fcz  ve  d\u00fc\u015fey \nolarak  tesis  edilmelidir.  K\u0131vr\u0131mlar  olu\u015fturmas\u0131na  izin  verilmemeli,  ancak  bunun  m\u00fcmk\u00fcn \nolamad\u0131\u011f\u0131  yerlerde,  iletken  \u00fczerinde  iki  nokta  aras\u0131nda  \u00f6l\u00e7\u00fclen  s  uzakl\u0131\u011f\u0131  ve  bu  noktalar \naras\u0131nda iletkenin l uzunlu\u011fu (\u015eekil - 7) Madde 15.c\u2019ye uygun olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil - 7 Bir indirme iletkenindeki k\u0131vr\u0131m \n\u0130ndirme  iletkenleri,  yal\u0131tkan  malzeme  ile  kaplanm\u0131\u015f  olsalar  dahi,  ya\u011fmur  oluklar\u0131n\u0131n \ni\u00e7ine  monte  edilmemelidir.  Oluklardaki  nemin  etkileri,  indirme  iletkenin  a\u015f\u0131r\u0131  paslanmas\u0131na \nyol a\u00e7ar. \u0130ndirme iletkenlerinin, indirme iletkenleri ile kap\u0131lar ve pencereler aras\u0131nda Madde \n15.c\u2019ye uygun bir ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 olacak \u015fekilde yerle\u015ftirilmesi \u00f6nerilir. \nKorunacak yap\u0131dan ayr\u0131lmam\u0131\u015f indirme iletkenleri, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi tesis edilebilir: \n- Duvar\u0131n yanmaz malzemeden yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 durumunda, indirme iletkenleri duvar\u0131n \ny\u00fczeyine veya i\u00e7ine yerle\u015ftirilebilir, \n-  Duvar\u0131n  kolay  yanabilen  malzemeden  yap\u0131lm\u0131\u015f  olmas\u0131  durumunda, \nindirme \niletkenleri,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  akmas\u0131ndan  dolay\u0131  bu  iletkenlerdeki  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131n\u0131n  duvar \nmalzemesi i\u00e7in tehlikeli olmamas\u0131 ko\u015fuluyla, duvar y\u00fczeyi \u00fczerine yerle\u015ftirilebilir, \n-  Duvar\u0131n  kolay  yanabilen  malzemeden  yap\u0131lm\u0131\u015f  olmas\u0131  ve  indirme  iletkenindeki \ns\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131n\u0131n  tehlikeli  olmas\u0131  durumunda,  indirme  iletkenleri,  duvarla  bu  iletkenler \naras\u0131ndaki uzakl\u0131k daima 0,1 m\u2019den b\u00fcy\u00fck olacak \u015fekilde yerle\u015ftirilmelidir. Montaj ba\u011flant\u0131 \nelemanlar\u0131 duvarla temas edebilir. \n\u0130letkenlerden  yanabilen  bir  malzemeye  olan  uzakl\u0131\u011f\u0131ndan  emin  olunamad\u0131\u011f\u0131 \ndurumlarda, iletkenlerin kesiti 100 mm2\u2019den daha az olmamal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     517 \n5) Do\u011fal bile\u015fenler:  \nYap\u0131n\u0131n  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen  b\u00f6l\u00fcmleri,  do\u011fal  indirme  iletkenleri  olarak  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r: \ni) A\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayan metal tesisatlar. \n-  Madde  14.e.2\u2019ye  g\u00f6re  \u00e7e\u015fitli  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131ndaki  elektriksel  s\u00fcreklili\u011fin  sa\u011flanm\u0131\u015f \nolmas\u0131,  \n-  Boyutlar\u0131n,  en  az\u0131ndan  YKS  indirme  iletkenleri  i\u00e7in  \u00c7izelge  20\u2019de  belirtilenlere  e\u015fit \nolmas\u0131. \nFlan\u015f ba\u011flant\u0131lar\u0131ndaki contan\u0131n metalik olmamas\u0131 veya flan\u015f kenarlar\u0131n\u0131n ba\u015fka uygun \nbir  \u015fekilde  ba\u011flanmamas\u0131  durumunda,  kolayca  yanabilen  veya  patlay\u0131c\u0131  kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131  ta\u015f\u0131yan \nboru sistemi indirme iletkeni do\u011fal bile\u015feni olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. \nii) Betonarme yap\u0131n\u0131n elektriksel s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015f metal iskeleti (Ek- T). \niii) Yap\u0131n\u0131n birbiri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7elik iskeleti,  \n\u00c7elik  yap\u0131lardaki  metal  iskeletin  veya  birbirine  ba\u011fl\u0131  \u00e7elik  donat\u0131n\u0131n  indirme  iletkeni \nolarak kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, ku\u015faklama iletkenlerine gerek yoktur. \niv) A\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayan yap\u0131 d\u0131\u015f cephesinde kullan\u0131lan elemanlar, profil raylar \nve d\u0131\u015f cephelerin metal alt par\u00e7alar\u0131. \n-  Bunlara  ili\u015fkin  boyutlar\u0131n  indirme  iletkenleri  i\u00e7in  istenenlere  uygun  olmas\u0131  (Madde \n14.f.2)  ve  metal  levhalar  veya  metal  borular  i\u00e7in  kal\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n  0,5  mm\u2019den  daha  az \nolmamas\u0131, \n- D\u00fc\u015fey y\u00f6ndeki elektriksel s\u00fcreklili\u011fin Madde 14.e.2\u2019de belirtilen kurallar\u0131 sa\u011flamas\u0131. \nDaha fazla bilgi i\u00e7in Ek-T\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n6) Deney ek yerleri:  \nDo\u011fal indirme iletkenleri d\u0131\u015f\u0131nda her indirme iletkeni \u00fczerinde \u00f6l\u00e7me ama\u00e7l\u0131 bir deney \nek yeri bulunmal\u0131d\u0131r. Normalde kapal\u0131 (k\u0131sa devre) olan ek yerleri \u00f6l\u00e7\u00fc i\u00e7in bir alet yard\u0131m\u0131 \nile a\u00e7\u0131labilmelidir. \nd) Toprak sonland\u0131rma sistemi \n1) Genel:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  topra\u011fa  da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131nda,  tehlikeli  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimleri  en  aza  indirmek \ni\u00e7in,  toprak  sonland\u0131rma  sisteminin  bi\u00e7imi  ve  boyutlar\u0131  \u00f6nem  kazan\u0131r.  Al\u00e7ak  frekansta \n\u00f6l\u00e7\u00fclen topraklama direncinin 10 \uf057\u2019dan k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 istenir. \nBir  yap\u0131da  \u00e7ok  ama\u00e7l\u0131  (y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sistemi,  elektrik  i\u00e7  tesisleri  ve  ileti\u015fim \nsistemleri  vb.)  tek  bir  toprak  sonland\u0131rma  sistemi  olmal\u0131d\u0131r.  Toprak  sonland\u0131rma  sistemleri, \nMadde  15.b\u2019deki  kurallara  uygun  olarak  birle\u015ftirilir.  Toprak  sonland\u0131rma  sistemlerinin \nay\u0131rma ko\u015fullar\u0131, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne uygun olmal\u0131d\u0131r. \n2) Genel ko\u015fullarda topraklama d\u00fczenlemesi:  \nYKS\u2019ler  bak\u0131m\u0131ndan  topraklama  sistemleri  i\u00e7in  iki  ana  topraklay\u0131c\u0131  (topraklama \nelektrotu) d\u00fczenlemesi kullan\u0131l\u0131r. \ni) A tipi d\u00fczenleme: Bu d\u00fczenlemede, her indirme iletkenine ba\u011fl\u0131, korunacak yap\u0131n\u0131n \nd\u0131\u015f\u0131nda  tesis  edilen  yatay  veya  d\u00fc\u015fey  topraklama  elektrotlar\u0131  vard\u0131r.  A  tipi  d\u00fczenlemede, \ntoplam elektrot say\u0131s\u0131 ikiden az olmamal\u0131d\u0131r. \nHer  indirme  iletkeninin  alt  ucundaki  topraklama  elektrotuna  ili\u015fkin  en  k\u00fc\u00e7\u00fck \nuzunluklar: \nYatay elektrotlar i\u00e7in l1 \nD\u00fc\u015fey (veya e\u011fik) elektrotlar i\u00e7in 0,5 l1\n dir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     518 \nBurada; l1, \u015eekil 8\u2019de g\u00f6sterilen en k\u00fc\u00e7\u00fck yatay elektrot uzunlu\u011fudur. \nBirle\u015ftirilmi\u015f  elektrotlar  i\u00e7in  (d\u00fc\u015fey  veya  yatay  elektrotlar  i\u00e7in)  toplam  uzunluk  g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  8\u2019de  verilen  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  uzunluklar,  al\u00e7ak  frekansta  \u00f6l\u00e7\u00fclen  topraklama  direncinin \n10 \u2126\u2019dan daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 ko\u015fuluyla, g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmayabilir (Ek \u2013 T). \nNot: III ve IV s\u0131n\u0131flar\u0131, toprak \u00f6zdirencinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. \n\u015eekil 8 \u2013 YKS s\u0131n\u0131f\u0131na g\u00f6re her topraklama elektrotuna ili\u015fkin en k\u00fc\u00e7\u00fck l1 uzunlu\u011fu. \nii)  B  tipi  d\u00fczenleme:  Bu  d\u00fczenleme  tipi,  korunacak  yap\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda  bir  halka \niletkenden  (toplam  uzunlu\u011funun  en  az  %  80\u2019i  toprakla  temas  halinde)  veya  bir  yap\u0131  temel \ntopraklama  elektrotundan  meydana  gelmektedir.  Bu  gibi  topraklama  elektrotlar\u0131  ayr\u0131ca  a\u011f \nbi\u00e7iminde olabilir. \nHalka  topraklama  elektrotu  (veya  temel  topraklama  elektrotu)  i\u00e7in  halka  topraklama \nelektrotu (veya temel topraklama elektrotu) taraf\u0131ndan \u00e7evrelenen alan\u0131n ortalama yar\u0131\u00e7ap\u0131 re, \nl1 de\u011ferinden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmamal\u0131d\u0131r. \nre \u2265 l1 \nBurada; \nl1, YKS s\u0131n\u0131f\u0131 I, II, III, ve IV g\u00f6re \u015eekil 8\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir.  \n\u0130stenen  l1  de\u011ferinin  uygun  re  de\u011ferinden  daha  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131  durumunda,  a\u015fa\u011f\u0131daki \nform\u00fcllerde  verilen  her  birisi  lr  (yatay)  ve  lv  (d\u00fc\u015fey)  uzunluklar\u0131na  sahip  yatay  veya  d\u00fc\u015fey \n(veya e\u011fik) elektrotlar eklenmelidir: \nlr = l1 - re ve lv = (l1 - re) \/ 2 \nEn  az  iki  olmas\u0131  ko\u015fuluyla,  elektrot  say\u0131s\u0131n\u0131n  indirme  iletkeni  say\u0131s\u0131ndan  daha  az \nolmamas\u0131 \u00f6nerilir. \nEk  elektrotlar, \nindirme \niletkenlerinin  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131  noktalarda  halka \ntopraklama \nelektrotuna, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca e\u015fit uzakl\u0131klarda ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n3) Topraklama elektrotlar\u0131n\u0131n tesis edilmesi:  \nHalka  topraklama  elektrotlar\u0131  (B  tipi  d\u00fczenleme),  d\u0131\u015f  duvarlardan  yakla\u015f\u0131k  1  m \nuzakl\u0131kta, en az 0,5 m\u2019lik bir derinli\u011fe g\u00f6m\u00fclmelidir. \nTopraklama  elektrotlar\u0131  (A  tipi  d\u00fczenleme),  \u00fcst  ucu  en  az  0,5  m  derinlikte  olacak \n\u015fekilde  yerle\u015ftirilmeli  ve  topraktaki  elektriksel  kuplaj\u0131  en  aza  indirmek  i\u00e7in  m\u00fcmk\u00fcn \noldu\u011funca d\u00fczg\u00fcn da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     519 \nTopraklama  elektrotlar\u0131,  yap\u0131m  s\u0131ras\u0131nda  kontrol  edilmesine  izin  verecek  \u015fekilde \nyerle\u015ftirilmelidir. \nG\u00f6mme  derinli\u011fi  ve  topraklama  elektrot  tipi,  korozyon,  topra\u011f\u0131n  kuruma  ve  donma \netkilerini  en  aza  indirecek  ve  b\u00f6ylece  topraklama  diren\u00e7  de\u011ferini  kararl\u0131  k\u0131lacak  \u015fekilde \nolmal\u0131d\u0131r. Donma ko\u015fullar\u0131nda, d\u00fc\u015fey topraklama elektrotunun donmu\u015f toprak kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131na e\u015fit \nb\u00f6l\u00fcm\u00fc  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmaz.  Bu  gibi  durumlarda  her  d\u00fc\u015fey  elektrot  i\u00e7in,  Madde  14.b.2\u2019de \nhesaplanan l1 uzunlu\u011funa 0,5 m eklenmelidir. \nKayal\u0131k  b\u00f6lgelerde  B \ntopraklama  d\u00fczenlemesi  \u00f6nerilir.  Yo\u011fun  elektronik \nsistemlerin  bulundu\u011fu  veya  y\u00fcksek  yang\u0131n  riskine  sahip  yap\u0131lar  i\u00e7in  B  tipi  topraklama \nd\u00fczenlemesi tercih edilir. \ntipi \n4) Do\u011fal topraklama elektrotlar\u0131:  \nMadde 14.f\u2019ye uygun beton temel i\u00e7indeki birbirlerine ba\u011fl\u0131 \u00e7elik donat\u0131lar veya di\u011fer \nuygun  yeralt\u0131  metal  yap\u0131lar,  tercihan  bir  topraklama  elektrodu  olarak  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBetondaki  \u00e7elik  donat\u0131lar\u0131n  topraklama  elektrodu  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  betonun \nmekanik  da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  amac\u0131yla  ba\u011flant\u0131lar  \u00f6zenle  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \u00d6n  gerilmeli \nbetonlarda,  kabul  edilemeyen  mekanik  gerilmeler  olu\u015fturacak  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  etkileri \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r (Ek-E). \ne) Bile\u015fenler:  \nBir  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  bile\u015fenler,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  elektromanyetik  etkilerine  ve  olu\u015fan \ngerilmelere dayanabilmelidir. Bir YKS\u2019nin bile\u015fenleri, \u00c7izelge-19\u2019da verilen malzemelerden \nveya  e\u015fde\u011fer  mekanik,  elektrik  ve  kimyasal  (korozyon)  \u00f6zelliklerde  di\u011fer  malzemelerden \nimal edilmelidir. Sabitleme i\u00e7in metal olmayan malzemeden yap\u0131lan bile\u015fenler, kullan\u0131labilir. \n\u00c7izelge 19 \u2013 YKS\u2019de kullan\u0131lan malzemeler ve kullan\u0131m ko\u015fullar\u0131 \nKullan\u0131m \nMalzeme \nA\u00e7\u0131k havada  Toprakta \nBetonda \nDiren\u00e7 de\u011feri \nBak\u0131r \nS\u0131cak \ngalvanizli \n\u00e7elik \nPaslanmaz \n\u00e7elik \nAl\u00fcminyum \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nKaplamal\u0131 \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nKaplamal\u0131 \nSom \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nUygun de\u011fil  Uygun de\u011fil \nKur\u015fun \nSom \nKaplamal\u0131 \nSom \nKaplamal\u0131 \nUygun de\u011fil \n\u00c7o\u011fu ortamda iyi \nHavada, betonda ve \nyumu\u015fak toprakta \nkabul edilebilir \n\u00c7o\u011fu ortamda iyi \nKonsantrasyonlar\u0131 \nd\u00fc\u015f\u00fck s\u00fclf\u00fcr ve klor\u00fcr \ni\u00e7eren ortamlarda iyi \nY\u00fcksek \nkonsantrasyonlu \ns\u00fclfatlar i\u00e7eren \nortamlarda iyi \nKorozyon \nA\u015fa\u011f\u0131dakiler ile \nartar \nS\u00fclf\u00fcr bile\u015fikleri \nOrganik \nmalzemeler \nY\u00fcksek klor\u00fcr \ni\u00e7eri\u011fi \nA\u015fa\u011f\u0131dakiler \nile galvanik \nkuplajla tahrip \nolabilir. \n- \nBak\u0131r \nY\u00fcksek klor\u00fcr \ni\u00e7eri\u011fi \n- \nAlkali \u00e7\u00f6zeltileri  Bak\u0131r \nAsitli topraklar \nBak\u0131r \nPaslanmaz \n\u00e7elik \nNot 1- Bu \u00e7izelgedekiler yol g\u00f6sterme ama\u00e7l\u0131d\u0131r. \u00d6zel durumlarda, korozyona daha fazla dikkat etmek gereklidir (Ek - T). \nNot 2- \u00d6rg\u00fcl\u00fc iletkenler, som iletkenlere g\u00f6re korozyona daha fazla duyarl\u0131d\u0131r. \u00d6rg\u00fcl\u00fc iletkenler, toprak\/betona girdi\u011fi ve \n\u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerlerde ayr\u0131ca duyarl\u0131d\u0131r. \u00d6rg\u00fcl\u00fc galvanizli \u00e7eli\u011fin toprak i\u00e7inde tercih edilmeme sebebi budur. \nNot 3- Galvanizli \u00e7elik, killi toprak veya nemli toprakta paslanabilir. \nNot 4- Beton i\u00e7indeki galvanizli \u00e7elik, betonun tam d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7eli\u011fin muhtemel korozyona u\u011framas\u0131ndan dolay\u0131, toprak i\u00e7inde \nuzat\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \nNot 5- Beton i\u00e7indeki \u00e7elik donat\u0131 ile temas eden galvanizli \u00e7elik, \u00f6zel durumlarda, betona hasar verebilir. \nNot 6- Toprak i\u00e7inde kur\u015fun kullan\u0131lmas\u0131, \u00e7evre sorunlar\u0131 nedeniyle genellikle yasaklanm\u0131\u015f veya k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     520 \n1)  Sabitleme:  Yakalama  u\u00e7lar\u0131  sistemi  ve  indirme  iletkenleri,  elektrodinamik  veya \nrastlant\u0131 sonucu meydana gelen mekanik kuvvetlerin (\u00f6rne\u011fin, titre\u015fimler, kal\u0131n kar \nk\u00fctlesinin  kaymas\u0131,  \u0131s\u0131l  genle\u015fme  vb.)  kopma  veya  gev\u015femeye  neden  olmayacak \n\u015fekilde s\u0131k\u0131ca tutturulmad\u0131r. \n2)  Ba\u011flant\u0131lar:  \u0130letken  boyunca  olan  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  say\u0131s\u0131,  en  az  olacak  \u015fekilde \ntutulmad\u0131r. Ba\u011flant\u0131lar, sert lehimle lehimleme, kaynak yapma, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, k\u0131v\u0131rma, \nvidalama veya c\u0131vatalama gibi yollarla g\u00fcvenli hale getirilmelidir. \n\u00c7elik  donat\u0131l\u0131  yap\u0131lar  i\u00e7indeki  \u00e7elik  \u00e7ubuklar\u0131n  ba\u011flant\u0131lar\u0131  Madde  13.c\u2019ye  uygun \nolmal\u0131d\u0131r. \nf) Malzeme ve boyutlar \n1)  Malzemeler:  Malzemeler  ve  bunlara  ili\u015fkin  boyutlar,  korunacak  yap\u0131n\u0131n  veya \nYKS\u2019nin korozyona u\u011frama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak se\u00e7ilmelidir. \n2)  Boyutlar:  Yakalama  ucu \niletkenleri,  yakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131  ve \nindirme \niletkenlerinin malzeme, bi\u00e7im ve en k\u00fc\u00e7\u00fck kesit alanlar\u0131 \u00c7izelge 20\u2019de verilmi\u015ftir. \nTopraklama elektrotlar\u0131n\u0131n bi\u00e7im ve boyutlar\u0131 \u00c7izelge 21\u2019te verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge 20- Yakalama ucu iletkenleri, yakalama \u00e7ubuklar\u0131 ve indirme iletkenlerine \nili\u015fkin malzeme, bi\u00e7im ve en k\u00fc\u00e7\u00fck kesit alan\u0131 \nMalzeme \nBi\u00e7im \nBak\u0131r \nKalay kapl\u0131 bak\u0131r 1) \nAl\u00fcminyum \nAl\u00fcminyum ala\u015f\u0131m\u0131 \nS\u0131cak dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f galvanizli \n\u00e7elik 2) \nPaslanmaz \u00e7elik 5) \nSom \u015ferit \nSom yuvarlak 7) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak 3), 4) \nSom \u015ferit \nSom yuvarlak 7) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \u015ferit \nSom yuvarlak  \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom \u015ferit \nSom yuvarlak  \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak 3) \nSom \u015ferit \nSom yuvarlak 9) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak 3), 4), 9) \nSom \u015ferit 6) \nSom yuvarlak 6) \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc \nSom yuvarlak 3), 4) \nEn k\u00fc\u00e7\u00fck kesit  \nmm2 \n50 8)\n50 8) \n50 8) \n200 8) \n50 8)\n50 8) \n50 8) \n70 8)\n50 8) \n50 8) \n50 8)\n50  \n50 8) \n200 8) \n50 8)\n50  \n50 8) \n200 8) \n50 8)\n50  \n70 8) \n200 8) \nA\u00e7\u0131klamalar 10) \nKal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 2 mm \n\u00c7ap\u0131 8 mm \nHer telin \u00e7ap\u0131 en az 1,7 mm \n\u00c7ap\u0131 16 mm \nKal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 2 mm \n\u00c7ap\u0131 8 mm \nHer telin \u00e7ap\u0131 en az 1,7 mm \nKal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 3 mm \n\u00c7ap\u0131 8 mm \nHer telin \u00e7ap\u0131 en az 1,7 mm \nKal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 2,5 mm \n\u00c7ap\u0131 8 mm \nHer telin \u00e7ap\u0131 en az 1,7 mm \n\u00c7ap\u0131 16 mm \nKal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 2,5 mm \n\u00c7ap\u0131 8 mm \nHer telin \u00e7ap\u0131 en az 1,7 mm \n\u00c7ap\u0131 16 mm \nKal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 2 mm \n\u00c7ap\u0131 8 mm \nHer telin \u00e7ap\u0131 en az 1,7 mm \n\u00c7ap\u0131 16 mm \n1) S\u0131cak dald\u0131rma veya elektrolitik kaplamada kaplaman\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 1 \u03bcm. \n2) Kaplama kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 50 \u03bcm olmas\u0131 ko\u015fuluyla, kaplama d\u00fczg\u00fcn, s\u00fcrekli olmal\u0131 ve pasta lekelerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n3) Sadece yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131 i\u00e7in uygulan\u0131r. R\u00fczgar y\u00fck\u00fc gibi mekanik gerilmelerin kritik olmad\u0131\u011f\u0131 uygulamalarda ek \nolarak sabitlenmi\u015f 10 mm \u00e7apl\u0131, en \u00e7ok 1 m uzunlu\u011fundaki yakalama ucu \u00e7ubu\u011fu kullan\u0131labilir. \n4) Sadece toprak i\u00e7ine giren k\u0131lavuz \u00e7ubuklar\u0131na (indirme iletkenlerinin topra\u011fa girdi\u011fi yerlerde kullan\u0131l\u0131r) uygulan\u0131r. \n5) Krom \u2265 % 16, nikel \u2265 % 8, karbon \u2264 % 0,07. \n6) Betona g\u00f6m\u00fcl\u00fc ve\/veya alev alabilen malzeme ile do\u011frudan temas\u0131 olan paslanmaz \u00e7elik i\u00e7in, en k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fckl\u00fckler som \nyuvarlak  tipler  i\u00e7in  78  mm2\u2019ye  (\u00e7ap  10  mm)  kadar  ve  som  \u015ferit  tipler  i\u00e7in  75  mm2\u2019ye  (kal\u0131nl\u0131k  en  az  3  mm)  kadar \nart\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n7)  Mekanik  dayan\u0131m\u0131n  temel  kriter  olmad\u0131\u011f\u0131  \u00f6zel  uygulamalarda  50  mm2  (\u00e7ap  8  mm),  28  mm2\u2019ye  kadar  d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilir.  Bu \ndurumda tutturucular aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na dikkat edilmelidir. \n8)  Is\u0131l  ve  mekanik  zorlanmalar\u0131n  \u00f6nemli  olmas\u0131  durumunda,  bu  boyutlar  som  \u015ferit  tipler  i\u00e7in  60  mm2\u2019ye  kadar  ve  som \nyuvarlak tipler i\u00e7in 78 mm2\u2019ye kadar art\u0131r\u0131labilir. \n9) 10000 kJ\/\u2126\u2019luk \u00f6zg\u00fcl enerjide erimeyi \u00f6nlemek i\u00e7in en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitler, bak\u0131r i\u00e7in 16 mm2 al\u00fcminyum i\u00e7in 25 mm2, \u00e7elik \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     521 \nve paslanmaz \u00e7elik i\u00e7in 50 mm2\u2019dir (Ek \u2013 T). \n10) Kal\u0131nl\u0131k, geni\u015flik ve \u00e7ap \u00b1 % 10 toleransl\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. \n\u00c7izelge 21\u2013 Topraklama elektrotlar\u0131na ili\u015fkin malzeme, bi\u00e7im ve en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar \nMalzeme \nBi\u00e7im \nEn k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar \nA\u00e7\u0131klamalar \nBak\u0131r \n\u00d6rg\u00fcl\u00fc 3) \nTopraklama \n\u00e7ubu\u011fu \n\u00d8 mm \nTopraklama \niletkeni \nmm2 \n50  \nHer telin en k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ap\u0131 1,7 mm \n\u00c7elik \nSom yuvarlak 3) \nSom \u015ferit 3) \nSom yuvarlak  \nBoru \nGalvanizli som yuvarlak 1), 2) \nGalvanizli boru 1), 2) \nGalvanizli som \u015ferit 1) \nBak\u0131r kapl\u0131 som yuvarlak 4) \n\u00c7\u0131plak som yuvarlak 5) \n\u00c7\u0131plak veya galvanizli som \n\u015ferit 5), 6) \nGalvanizli \u00f6rg\u00fcl\u00fc 5), 6) \nGalvanizli \u00e7apraz profil 1) \n15 \n20 \n16 8) \n25 \n14 \n50  \n50  \n\u00c7ap 8 mm \nEn k\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131k 2 mm \nEt kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 2mm \nKal\u0131nl\u0131k en az 2 mm \n\u00c7ap 10 mm \n90  \nEt kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 en az 2 mm \nKal\u0131nl\u0131k en az 3 mm \nRadyal en az 250 \u03bcm  \n%  99.9  bak\u0131r \nkaplama \ni\u00e7erikli  bak\u0131r \n\u00c7ap 10 mm \n75  \n70  \nKal\u0131nl\u0131k en az 3 mm \nHer telin en k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ap\u0131 1,7 mm \nPaslanmaz \n\u00e7elik7) \nSom yuvarlak \nSom \u015ferit \n50 \uf0b4 50 \uf0b4 3 \n15 \n\u00c7ap 10 mm \n100  \nKal\u0131nl\u0131k en az 2 mm \n1) Kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n yuvarlak i\u00e7in en az 50 \u03bcm ve d\u00fcz malzeme i\u00e7in en az 70 \u03bcm olmas\u0131 ko\u015fuluyla, kaplama d\u00fczg\u00fcn, s\u00fcrekli olmal\u0131 \nve pasta lekelerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n2). Di\u015fler, galvaniz i\u015flemi yap\u0131lmadan \u00f6nce a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n3). Kalay kapl\u0131 olabilir. \n4). Bak\u0131r, \u00e7eli\u011fe yap\u0131sal olarak ba\u011flanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. \n5). Sadece, beton i\u00e7ine tamamen g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde izin verilir. \n6).  Sadece,  temelin  toprakla  temas  etti\u011fi  b\u00f6l\u00fcmdeki  do\u011fal  \u00e7elik  donat\u0131  ile  en  az  her  5  m\u2019de  bir  do\u011fru  bir  \u015fekilde  birlikte \nba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda izin verilmektedir. \n7).Krom \u2265 % 16, nikel \u2265 % 5, molibden \u2265 % 2, karbon \u2264 % 0,08 \n8).\u0130ndirme iletkeninin topra\u011fa girdi\u011fi noktaya ba\u011flamak amac\u0131yla, baz\u0131 \u00fclkelerde k\u0131lavuz topraklama \u00e7ubuklar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. \n\u0130\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemi (\u0130\u00e7 YKS) \nMadde 15- \na) Genel \n\u0130\u00e7  YKS,  d\u0131\u015f  YKS\u2019den  veya  yap\u0131n\u0131n  di\u011fer  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerinden  akan  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 korunacak yap\u0131 i\u00e7inde tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemelidir. \nTehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlar, d\u0131\u015f YKS ile a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen di\u011fer bile\u015fenler aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilir: \n- Metal tesisatlar, \n- \u0130\u00e7 sistemler, \n- D\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmler ve yap\u0131ya ba\u011flanm\u0131\u015f hatlar. \nTehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlar a\u015fa\u011f\u0131daki yollarla \u00f6nlenebilir: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     522 \n- Madde 15.b\u2019ye uygun e\u015f potansiyel ku\u015faklamalar ile, \n- Madde 15.c\u2019e uygun olarak b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131ndaki elektriksel yal\u0131t\u0131m ile. \nb) Y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131 \n1)  Genel:  E\u015f  potansiyellik,  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilenlerle  YKS\u2019yi  birbirine  ba\u011flayarak  elde \nedilir: \n- Yap\u0131daki metal b\u00f6l\u00fcmler, \n- Metal tesisatlar, \n- \u0130\u00e7 sistemler \n- D\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmler ve yap\u0131ya ba\u011flanm\u0131\u015f hatlar. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131  i\u00e7  sistemlerle  ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finde,  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bu gibi sistemlerden akabilir ve bu etki g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. \nBirbirlerine ba\u011flama a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde yap\u0131labilir: \n- Elektriksel s\u00fcreklili\u011fin do\u011fal ba\u011flant\u0131 ile sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 hallerde, ku\u015faklama iletkenleri \nile, \n- Ku\u015faklama iletkenleri ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131lar\u0131n yap\u0131lamamas\u0131 durumlar\u0131nda, DKD\u2019ler \nile. \nDKD\u2019ler, muayene edilebilecek \u015fekilde tesis edilmelidir. \nNot:  Bir  YKS  tesis  edildi\u011finde,  korunacak  yap\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f  metal  iskeleti  etkilenebilir.  Bu \ndurum,  b\u00f6yle  sistemler  tasar\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  D\u0131\u015f  metal  iskelet  i\u00e7in \ny\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131 ayr\u0131ca gerekli olabilir. \n2) Metal tesisatlar i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131: Ayr\u0131lm\u0131\u015f bir d\u0131\u015f YKS olmas\u0131 \ndurumunda, y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131 sadece toprak seviyesinde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nAyr\u0131lmam\u0131\u015f  bir  d\u0131\u015f  YKS  durumunda,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131  a\u015fa\u011f\u0131daki \nyerlerde tesis edilmelidir: \ni) Bodrum  kat\u0131nda  veya  toprak  seviyesinde:  Ku\u015faklama  iletkenleri,  muayene  i\u00e7in \nkolayca  eri\u015filmesine  izin  verecek  \u015fekilde  yap\u0131lm\u0131\u015f  ve  tesis  edilmi\u015f  bir  ku\u015faklama  baras\u0131na \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Ku\u015faklama  baras\u0131,  topraklama  sistemine  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  B\u00fcy\u00fck  yap\u0131lar  i\u00e7in \n(tipik  olarak  20  m\u2019den  daha  uzun),  birbirlerine  ba\u011flanmalar\u0131  ko\u015fuluyla,  birden  fazla \nku\u015faklama baras\u0131 kullan\u0131labilir, \nii) \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131n\u0131  sa\u011flayan  ba\u011flant\u0131lar,  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca \nYal\u0131t\u0131m kurallar\u0131n\u0131n yerine getirilemedi\u011fi yerlerde (Madde 15.c), \ndo\u011frudan ve d\u00fcz olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot: Y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131n\u0131n yap\u0131n\u0131n iletken b\u00f6l\u00fcmlerinde tesis edilmesi \ndurumunda,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  bu  yap\u0131  i\u00e7inden  akabilir  ve  bu  etki  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde \nbulundurulmal\u0131d\u0131r. \nFarkl\u0131  ku\u015faklama  baralar\u0131n\u0131  ba\u011flayan  ba\u011flant\u0131  iletkenleri  ile  topraklama  sistemine, \nbaralar\u0131 ba\u011flayan iletkenlerin kesitlerine ili\u015fkin en k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferler, \u00c7izelge 22\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u0130\u00e7  metal  tesisatlar\u0131  ku\u015faklama  baralar\u0131na  ba\u011flayan  ba\u011flant\u0131  iletkenlerinin  kesitlerine \nili\u015fkin en k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferler \u00c7izelge 23\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge 22- Farkl\u0131 ku\u015faklama baralar\u0131n\u0131 birbirine veya toprak sonland\u0131rma sistemine \nba\u011flayan iletkenlerin en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitleri \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nI - IV \nMalzeme \nBak\u0131r \nAl\u00fcminyum \n\u00c7elik \nKesit alan\u0131 [mm2] \n14 \n22 \n50 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     523 \n\u00c7izelge 23- \u0130\u00e7 metal tesisatlar\u0131 ku\u015faklama baralar\u0131na ba\u011flayan iletkenlerin en k\u00fc\u00e7\u00fck \nkesitleri \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nI - IV \nMalzeme \nBak\u0131r \nAl\u00fcminyum \n\u00c7elik \nKesit alan\u0131 [mm2] \n5 \n8 \n16 \nYal\u0131t\u0131m  par\u00e7alar\u0131n\u0131n  gaz  hatlar\u0131  veya  su  borular\u0131na  tak\u0131lmas\u0131  durumunda,  su  ve  gaz \ntemin eden kurulu\u015flar ile anla\u015fma sa\u011flanarak, korunacak yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde b\u00f6yle bir i\u015fletme i\u00e7in \ntasar\u0131mlanm\u0131\u015f DKD\u2019lerle k\u00f6pr\u00fcleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n3)  D\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131:  D\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler \ni\u00e7in,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131  korunacak  yap\u0131ya  girdi\u011fi  noktaya  m\u00fcmk\u00fcn \noldu\u011funca yak\u0131n yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nE\u015f  potansiyel  ku\u015faklama \niletkenleri,  bu \nde\u011ferlendirilen, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n If b\u00f6l\u00fcm\u00fcne dayanabilme \u00f6zelli\u011fine sahip olmal\u0131d\u0131r. \niletkenlerden  akan  ve  Ek-E\u2019ye  g\u00f6re \nDo\u011frudan  ku\u015faklaman\u0131n  kabul  edilebilir  olmamas\u0131  durumunda,  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u00f6zelliklere \nsahip DKD\u2019ler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n- S\u0131n\u0131f I deneyi, \n- G\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan d\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcm boyunca akan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 If ise, Iimp\u2265 If (Ek - \nE), \n- Koruma d\u00fczeyi, UP b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131ndaki yal\u0131t\u0131m\u0131n darbeye dayanma d\u00fczeyinden daha \nd\u00fc\u015f\u00fck olmal\u0131d\u0131r, \n- DKD\u2019ler ile ilgili uluslararas\u0131 standartlarda belirtilen di\u011fer \u00f6zellikler. \nNot: E\u015f potansiyel ku\u015faklaman\u0131n gerekli olmas\u0131, buna kar\u015f\u0131n YKS\u2019nin gerekli olmamas\u0131 \ndurumunda,  al\u00e7ak  gerilim  elektrik  tesisat\u0131n\u0131n  topraklama  sistemi  bu  ama\u00e7la  kullan\u0131labilir. \nYKS\u2019nin gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarla ilgili bilgiler B\u00f6l\u00fcm 3\u2019de verilmi\u015ftir. \n4)  \u0130\u00e7  sistemler  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel \nku\u015faklamas\u0131n\u0131n Madde 15.b.2.i - ii\u2019ye uygun olarak tesis edilmesi zorunludur. \n\u0130\u00e7  sistemlerdeki  iletkenlerin  ekranl\u0131  olmas\u0131  veya  bir  metal  boru  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilmi\u015f \nolmas\u0131 durumunda, sadece bu ekranlar\u0131 ve borular\u0131 ku\u015faklamak yeterli olabilir (Ek - P). \nNot:  Ekranlar\u0131n  ve  borular\u0131n  ku\u015faklanmas\u0131,  iletkenlere  ba\u011fl\u0131  cihazlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler \nnedeniyle  ar\u0131zalanmas\u0131n\u0131  \u00f6nleyemeyebilir.  Bu  gibi  cihazlar\u0131n  korunmas\u0131  i\u00e7in  B\u00f6l\u00fcm  5\u2019e \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u0130\u00e7 sistemlerdeki iletkenlerin ekranl\u0131 olmamas\u0131 veya bir metal boru i\u00e7ine yerle\u015ftirilmemi\u015f \nolmas\u0131 durumunda, bunlar DKD\u2019ler \u00fczerinden ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. TN sistemlerinde, PE ve PEN \niletkenleri YKS\u2019ye do\u011frudan veya bir DKD ile ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nKu\u015faklama  iletkenleri  ve  DKD\u2019ler,  Madde  15.b.2\u2019de  belirtildi\u011fi  gibi  ayn\u0131  \u00f6zelliklere \nsahip olmal\u0131d\u0131r. \n\u0130\u00e7  sistemlerin  darbelere  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131  gerekli  ise,  Madde  21\u2019e  uygun  bir    DKD \nkoruma kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n5)  Korunacak  yap\u0131lara  ba\u011flanm\u0131\u015f  hatlar  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131: \nElektrik ve haberle\u015fme hatlar\u0131 i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131, Madde 15.b.3\u2019e uygun \nolarak tesis edilmelidir. \nHer  bir  hattaki  b\u00fct\u00fcn  iletkenler  do\u011frudan  veya  bir  DKD  ile  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Gerilimli \niletkenler, yaln\u0131zca bir DKD \u00fczerinden ku\u015faklama baras\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. TN sistemlerinde \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     524 \nPE  veya  PEN  iletkenleri,  do\u011frudan  veya  bir  DKD  \u00fczerinden  ku\u015faklama  baras\u0131na \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nHatlar\u0131n  ekranl\u0131 olmas\u0131 veya  bir metal boru i\u00e7inde bulunmas\u0131 durumunda,  bu ekranlar \nve  borular  ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r.  Bu  ekranlar\u0131n  veya  borular\u0131n  SC  kesitinin  Ek  -  P\u2019ye  g\u00f6re \nde\u011ferlendirilen  SCmin  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  de\u011ferinden  daha  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131  ko\u015fuluyla,  iletkenler  i\u00e7in \ny\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131na gerek yoktur. \nKablo ekranlar\u0131n\u0131n  veya  borular\u0131n y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131, bunlar\u0131n yap\u0131ya \ngirdi\u011fi noktaya yak\u0131n yerde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nKu\u015faklama  iletkenleri  ve  DKD\u2019ler,  Madde  15.b.3\u2019te  belirtilen  \u00f6zelliklerle  ayn\u0131 \nolmal\u0131d\u0131r. \nYap\u0131ya  giren  hatlara  ba\u011fl\u0131  i\u00e7  sistemlerin  darbelere  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131n\u0131n  gerekli  olmas\u0131 \ndurumunda, Madde 21\u2019deki kurallara uygun bir DKD korumas\u0131 gereklidir. \nNot: E\u015f potansiyel ku\u015faklaman\u0131n gerekli olmas\u0131, buna kar\u015f\u0131n YKS\u2019nin gerekli olmamas\u0131 \ndurumunda,  al\u00e7ak  gerilim  elektrik  tesisat\u0131n\u0131n  topraklama  sistemi  bu  ama\u00e7la  kullan\u0131labilir. \nYKS\u2019nin gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarla ilgili bilgiler B\u00f6l\u00fcm 3\u2019de verilmi\u015ftir \nc) D\u0131\u015f YKS\u2019nin elektriksel yal\u0131t\u0131m\u0131 \nYakalama ucu veya indirme iletkeni ile yap\u0131daki metal b\u00f6l\u00fcmler, metal tesisatlar ve i\u00e7 \nsistemler  aras\u0131ndaki  elektriksel  yal\u0131t\u0131m,  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131ndaki  d  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n,  s  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 sa\u011flanarak elde edilebilir. s uzakl\u0131\u011f\u0131 \u015fu \u015fekilde bulunur: \ns = ki (kc \/ km) l \nBurada; \nSe\u00e7ilen YKS s\u0131n\u0131f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u00c7izelge 24), \n\u0130ndirme iletkeni \u00fczerinden akan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u00c7izelge 25), \nki  \nkc \nkm  Elektriksel yal\u0131t\u0131m malzemesine ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u00c7izelge 26), \nl   G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gereken  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  ba\u015flad\u0131\u011f\u0131  noktadan  itibaren  en \nyak\u0131n  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamaya  kadar,  yakalama  ucu  veya  indirme  iletkeni \nboyunca m cinsinden uzunluktur. \n\u00c7izelge 24 - D\u0131\u015f YKS\u2019nin yal\u0131t\u0131lma hesab\u0131nda kullan\u0131lan ki katsay\u0131lar\u0131 \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \nI \nII \nIII ve IV \nki\n0,08 \n0,06 \n0,04 \n\u00c7izelge 25 - D\u0131\u015f YKS\u2019nin yal\u0131t\u0131lma hesab\u0131nda kullan\u0131lan kc katsay\u0131lar\u0131 \n\u0130ndirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131 \nn \n1 \n2 \n4 ve daha \u00e7ok \nkc  \n(Ara de\u011ferler i\u00e7in \u00c7izelge R.1\u2019e \nbak\u0131n\u0131z) \n1 \n1...0,5 \n1\u20261\/n \n\u00c7izelge 26 - D\u0131\u015f YKS\u2019nin yal\u0131t\u0131lma hesab\u0131nda kullan\u0131lan km katsay\u0131lar\u0131 \nMalzeme \nHava \nBeton, tu\u011fla \nkm\n1 \n0,5 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     525 \nFarkl\u0131  yal\u0131t\u0131m  malzemesinin  seri  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  k\u00fc\u00e7\u00fck  km  de\u011ferini \nkullanmak \u00f6nerilir. \nYap\u0131lar\u0131n  betonarme  iskeletine  ba\u011flanm\u0131\u015f  metal  veya  elektriksel  s\u00fcreklili\u011fi  olan \nyap\u0131larda, bir ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131na gerek yoktur. \nYKS\u2019nin bak\u0131m\u0131 ve g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi (muayenesi) \nMadde 16 \na) Muayenelerin uygulanmas\u0131 \nG\u00f6zden ge\u00e7irmenin (muayenenin) amac\u0131, a\u015fa\u011f\u0131daki durumlar\u0131n denetlenmesidir: \n-YKS\u2019nin bu y\u00f6netmeli\u011fe uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, \n-YKS\u2019nin b\u00fct\u00fcn bile\u015fenlerinin iyi durumda oldu\u011fu ve tasar\u0131m kriterlerini yerine getirme \n\u00f6zelli\u011fine sahip oldu\u011fu ve korozyon olmad\u0131\u011f\u0131. \n-Yap\u0131ya  sonradan  eklenen  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  ve  yap\u0131lar\u0131n  YKS\u2019ye  birle\u015ftirilip \nbirle\u015ftirilmedi\u011fi. \nb) Muayenelerin s\u0131ras\u0131 \nMuayeneler, Madde 16.a\u2019ya uygun olarak a\u015fa\u011f\u0131daki gibi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n- Yap\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 s\u0131ras\u0131nda topraklama elektrotlar\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in, \n- YKS\u2019nin tesisinden sonra projesine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in, \n-  Korunacak  yap\u0131n\u0131n  \u00f6zelliklerine  ba\u011fl\u0131  olarak  tespit  edilen  (periyodik)  aral\u0131klarda \na\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131 kontrol etmek i\u00e7in (Ek \u2013 T): \n\uf0b7  Yakalama  ucu  elemanlar\u0131n\u0131n, \niletkenler  ve  ba\u011flant\u0131lardaki  bozukluk  ve \nkorozyonu, \n\uf0b7  Topraklama elektrotlar\u0131n\u0131n korozyonu, \n\uf0b7  Yakalama ucu sistemi i\u00e7in topraklama direnci de\u011feri, \n\uf0b7  Ba\u011flant\u0131lar\u0131n, e\u015f potansiyel ku\u015faklaman\u0131n ve tespit elemanlar\u0131n\u0131n durumu. \n- Onar\u0131m\/de\u011fi\u015fiklik veya yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden sonra. \nc) Bak\u0131m \nBak\u0131mlar\u0131n  d\u00fczenli  yap\u0131lmas\u0131,  bir  YKS\u2019nin  g\u00fcvenli  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131  i\u00e7in  \u00f6nemlidir.  Yap\u0131 \nsahibine, g\u00f6zlemlenen b\u00fct\u00fcn ar\u0131zalar\/hatalar hakk\u0131nda bilgi verilmeli ve gecikme olmaks\u0131z\u0131n \nonar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 canl\u0131lara verilecek zarara kar\u015f\u0131 koruma \n\u00f6nlemleri \nMadde 17 \u2013  \nDokunma gerilimlerine kar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemleri:  \n\u00d6zel  durumlarda,  bir  YKS  yukar\u0131da  belirtilen  kurallara  uygun  tasarlanm\u0131\u015f  ve \nyap\u0131lm\u0131\u015f  olsa  bile,  yap\u0131  d\u0131\u015f\u0131nda,  YKS\u2019nin  indirme  iletkenlerinin  yak\u0131n\u0131nda  hayati \ntehlike  olabilir.  Tehlike,  a\u015fa\u011f\u0131daki  ko\u015fullardan  birinin  sa\u011flanmas\u0131  durumunda, \nazalt\u0131labilir: \n-  Ki\u015filerin  yakla\u015fma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n  veya  yap\u0131  d\u0131\u015f\u0131nda  bulunma  s\u00fcrelerinin  ve  indirme \niletkenlerine yak\u0131n olmalar\u0131n\u0131n \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131, \n-  Do\u011fal  indirme  iletkeni  sistemlerinin,  elektriksel  s\u00fcreklili\u011fi  sa\u011flamas\u0131  bak\u0131m\u0131ndan, \nyap\u0131n\u0131n  yo\u011fun  metal  iskeletine  ili\u015fkin  baz\u0131  kolonlardan  veya  yap\u0131daki  birbirine  ba\u011flanm\u0131\u015f \n\u00e7eli\u011fe ili\u015fkin baz\u0131 s\u00fctunlar\u0131ndan meydana gelmi\u015f olmas\u0131, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     526 \n- Topra\u011f\u0131n y\u00fczey tabakas\u0131n\u0131n \u00f6zdirencinin, indirme iletkeninden itibaren 3 m i\u00e7inde, 5 \nk\u2126.m\u2019den daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131, \nNot:  Asfalt  gibi,  5  cm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki  yal\u0131tkan  malzeme  tabakas\u0131  (veya  15  cm \nkal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki \u00e7ak\u0131l tabaka), tehlikeyi azalt\u0131r. \nBu  ko\u015fullardan  hi\u00e7  birisi  sa\u011flanam\u0131yorsa,  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtildi\u011fi  \u015fekilde  dokunma \ni\u00e7in  koruyucu  \u00f6nlemler \ngerilimlerinden  dolay\u0131  canl\u0131lar\u0131n  zarar  g\u00f6rmesini  \u00f6nlemek \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n-  A\u00e7\u0131ktaki  indirme  iletkenine  ili\u015fkin  yal\u0131t\u0131m\u0131n,  verilen  100  kV,  1,2\/50  \u03bcs  lik  darbe \ndayanma  gerilimini  sa\u011flamas\u0131  (yal\u0131t\u0131ma  \u00f6rnek  olarak  en  az  3  mm  \u00e7apraz  ba\u011fl\u0131  polietilen \nverilebilir), \n-  \u0130ndirme  iletkenlerine  dokunma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131  en  aza  indirmek  amac\u0131yla,  fiziksel \ns\u0131n\u0131rlamalar getirilmesi ve\/veya uyar\u0131 levhalar\u0131 as\u0131lmas\u0131. \nb) Ad\u0131m gerilimlerine kar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemleri:  \n\u00d6zel durumlarda, bir YKS yukar\u0131da belirtilen kurallara uygun tasarlanm\u0131\u015f ve yap\u0131lm\u0131\u015f \nolsa bile, yap\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, indirme iletkenlerinin yak\u0131n\u0131nda hayati tehlike olabilir. \nTehlike, a\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullardan birinin sa\u011flanmas\u0131 durumunda azalt\u0131labilir. \n-  Ki\u015filerin  yakla\u015fma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n  veya  indirme  iletkenlerine  3  m\u2019den  yak\u0131n  tehlikeli \nalanda bulunma s\u00fcresinin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131, \n- Topra\u011f\u0131n y\u00fczey tabakas\u0131n\u0131n \u00f6zdirencinin, indirme iletkenine 3 m\u2019den yak\u0131n b\u00f6lgede 5 \nk\uf057m\u2019den daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131. \nNot:  Asfalt  gibi,  5  cm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki  yal\u0131tkan  malzeme  tabakas\u0131  (veya  15  cm \nkal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki \u00e7ak\u0131l tabaka), tehlikeyi azalt\u0131r. \nBu  ko\u015fullardan  hi\u00e7  birisi  sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131  taktirde,  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtildi\u011fi  \u015fekilde  ad\u0131m \ngerilimlerinden dolay\u0131 canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesini \u00f6nlemek i\u00e7in koruma \u00f6nlemleri al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n- A\u011f \u015feklindeki topraklama sistemi ile e\u015f potansiyelli\u011fin sa\u011flanmas\u0131, \n- \u0130ndirme iletkeninin 3 metre i\u00e7inde, tehlikeli alanlara eri\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 en aza indirmek \namac\u0131yla, fiziksel s\u0131n\u0131rlamalar getirilmesi ve\/veya uyar\u0131 levhalar\u0131 as\u0131lmas\u0131. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     527 \nBE\u015e\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nYAPI  \u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130  ELEKTR\u0130K ve ELEKTRON\u0130K S\u0130STEMLER\u0130N KORUNMASI \nY\u0131ld\u0131r\u0131m Elektromanyetik Darbelerinden Korunma Sistemlerinin Tasar\u0131m\u0131 ve \nTesisi \nMadde 18)  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m elektromanyetik darbeleri i\u00e7 sistemlere zarar verebilir. Bu nedenle, i\u00e7 sistemler \ni\u00e7in koruma \u00f6nlemleri al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nKoruma \u00f6nlemleri, y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgesi (YKB) kavram\u0131na uygun olarak al\u0131n\u0131r. \nBu kavrama g\u00f6re korunmas\u0131 gereken sistemlerin bulundu\u011fu hacim \u00e7e\u015fitli YKB\u2019lere b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. \nBu  b\u00f6lgeler,  teorik  olarak,  elektromanyetik  darbe  d\u00fczeyi  ile  korunacak  i\u00e7  sistemlerin  darbe \ndayanma  d\u00fczeylerinin  uyumlu  oldu\u011fu  hacimlerdir  (\u015eekil  9).  \u0130\u00e7i\u00e7e  olan  bu  b\u00f6lgelerin \nelektromanyetik  darbe  d\u00fczeyleri  d\u0131\u015ftan  i\u00e7e  azal\u0131r.  Her  YKB  s\u0131n\u0131r\u0131nda  al\u0131nacak  korunma \n\u00f6nlemleri tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (\u015eekil 10). \nNot:  Burada,  bir  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7  YKB\u2019lere  b\u00f6l\u00fcnmesi  ile  ilgili  bir  \u00f6rnek  g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nYap\u0131ya  giren  b\u00fct\u00fcn  metal  hizmet  tesisatlar\u0131,  YKB  1\u2019e  ili\u015fkin  s\u0131n\u0131rda  ku\u015faklama  baralar\u0131yla \nbirle\u015ftirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, YKB 2\u2019ye giren (\u00f6rne\u011fin, bilgisayar odas\u0131) iletken hizmet tesisatlar\u0131 \nYKB 2\u2019ye ili\u015fkin s\u0131n\u0131rda ku\u015faklama baralar\u0131yla birle\u015ftirilmi\u015ftir. \n\u015eekil 9 \u2013 Farkl\u0131 YKB\u2019lere ay\u0131rman\u0131n genel ilkesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     528 \n\u015eekil  10a  \u2013  Hacimsel  ekranlama  ve  DKD  kullanarak  yap\u0131lan  YEKS  -  \u0130letim  yoluyla \nyay\u0131lan darbelere (U2 << U0 ve I2 << I0) ve \u0131\u015f\u0131ma yoluyla yay\u0131lan manyetik alanlara kar\u015f\u0131 (H2 \n<< H0) korunmu\u015f cihazlar. \n\u015eekil  10b  \u2013  YKB  1  b\u00f6lgesi  ekranlanan  ve  YKB  1  giri\u015finde  DKD  korumas\u0131  yap\u0131lan \nYEKS  \u2013  \u0130letim  yoluyla  yay\u0131lan  darbelere  (U1  <  U0  ve  I1  <  I0)  ve  \u0131\u015f\u0131ma  yoluyla  yay\u0131lan \nmanyetik alanlara kar\u015f\u0131 (H1 < H0) korunmu\u015f cihazlar. \n\u015eekil 10c \u2013 YKB 1 giri\u015finde DKD korumas\u0131 yap\u0131lan ve i\u00e7 hatlar\u0131 ekranlanan YEKS \u2013 \n\u0130letim  yoluyla  yay\u0131lan  darbelere  (U2  <  U0  ve  I2  <  I0)  ve  \u0131\u015f\u0131ma  yoluyla  yay\u0131lan  manyetik \nalanlara kar\u015f\u0131 (H2 < H0) korunmu\u015f cihazlar. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     529 \n\u015eekil  10d  \u2013  Yaln\u0131zca  DKD  korumas\u0131  ile  yap\u0131lan  YEKS  \u2013  \u0130letim  yoluyla  yay\u0131lan \ndarbelere  kar\u015f\u0131  (U2  <<  U0  ve  I1  <<  I0)  korunmu\u015f,  ancak  \u0131\u015f\u0131ma  yoluyla  yay\u0131lan  manyetik \nalanlara kar\u015f\u0131 (H0) korunmam\u0131\u015f cihazlar. \nNot  1:  DKD\u2019ler  a\u015fa\u011f\u0131daki  noktalara  yerle\u015ftirilebilir  (ayr\u0131ca  Madde  Z.1.2\u2019ye \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r): \n- YKB 1\u2019in s\u0131n\u0131r\u0131nda (\u00f6rne\u011fin, ADP ana da\u011f\u0131t\u0131m panosunda)  \n- YKB 2\u2019nin s\u0131n\u0131r\u0131nda (\u00f6rne\u011fin, TDP ara da\u011f\u0131t\u0131m panosunda)  \n- Cihazlarda veya bunlara yak\u0131n noktalarda (\u00f6rne\u011fin, P\u00c7 priz \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda) \nNot 2- Ekranl\u0131 (       ) ve ekrans\u0131z (       ) s\u0131n\u0131r \n\u015eekil 10 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m elektromanyetik darbelerinden korunmaya ili\u015fkin \u00f6rnekler \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  elektromanyetik  darbesi  a\u015fa\u011f\u0131daki  yollarla  elektrik  ve  elektronik  sistemlerde \nkal\u0131c\u0131 ar\u0131zalara neden olabilir: \n-  Darbenin  iletim  veya  end\u00fckleme  yoluyla  ba\u011flant\u0131  iletkenleri  \u00fczerinden  cihazlara \nula\u015fmas\u0131, \n- I\u015f\u0131ma yoluyla yay\u0131lan elektromanyetik alanlar\u0131n do\u011frudan cihaza gelmesi. \nNot  1:  Elektromanyetik  alanlar\u0131n  do\u011frudan  cihaza  gelmesinden  dolay\u0131  meydana  gelen \nar\u0131zalar, s\u00f6z konusu cihaz\u0131n ilgili elektromanyetik uyumluluk (EMU) standard\u0131na g\u00f6re radyo \nfrekansl\u0131 yay\u0131l\u0131ma ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygun olmas\u0131 durumunda ihmal edilebilir. \nNot 2: EMU \u00fcr\u00fcn standartlar\u0131na uygun olmayan donan\u0131mlar\u0131n do\u011frudan gelen y\u0131ld\u0131r\u0131m \nelektromanyetik  alanlar\u0131ndan  korunmas\u0131  Ek-U\u2019da  a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.  I\u015f\u0131ma  yoluyla  yay\u0131lan \nmanyetik  alanlara  kar\u015f\u0131  donan\u0131m\u0131n  dayan\u0131m  d\u00fczeyi,  IEC  61000-4-9  ve  IEC  61000-4-10\u2019a \nuygun olarak se\u00e7ilmelidir. \na) YEKS tasar\u0131m\u0131 \nYEKS,  darbelere  ve  elektromanyetik  alanlara  kar\u015f\u0131  donan\u0131m\u0131  korumak  i\u00e7in  tasarlan\u0131r. \nA\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klananlarla ilgili olarak \u015eekil 10\u2019da \u00f6rnekler verilmi\u015ftir: \n- Hacimsel ekranlama ve DKD ile al\u0131nan koruma \u00f6nlemleri: Bu \u00f6nlemler, \u0131\u015f\u0131ma yoluyla \nyay\u0131lan  manyetik  alanlara  ve  iletim  yoluyla  yay\u0131lan  darbelere  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flayacakt\u0131r \n(\u015eekil 10a). Kaskat ba\u011fl\u0131 hacimsel ekranlar ve DKD\u2019ler, manyetik alanlardan ve darbelerden \nzarar g\u00f6rme d\u00fczeyini azaltabilir. \n- YKB 1\u2019in hacimsel ekran\u0131n\u0131 ve YKB 1\u2019in giri\u015findeki DKD\u2019yi kullanan YEKS, \u0131\u015f\u0131ma \nyoluyla yay\u0131lan manyetik alana ve iletim yoluyla yay\u0131lan darbelere kar\u015f\u0131 cihazlar\u0131 koruyabilir \n(\u015eekil 10b). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     530 \nNot  1:  Manyetik  alan\u0131n  \u00e7ok  y\u00fcksek  olmas\u0131  (YKB  1\u2019in  ekranlama  etkinli\u011finin  d\u00fc\u015f\u00fck \nolmas\u0131ndan  dolay\u0131)  veya  darbe  genli\u011finin  \u00e7ok  y\u00fcksek  olmas\u0131  (DKD\u2019nin  y\u00fcksek  gerilim \nkoruma  d\u00fczeyinden  ve  DKD\u2019nin  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda  iletken  ba\u011flant\u0131lar  \u00fczerindeki  end\u00fcksiyon \netkilerinden dolay\u0131) durumunda, koruma yeterli olmayacakt\u0131r. \n-  Ekranl\u0131  donan\u0131m  mahfazalar\u0131  ile  birle\u015ftirilen  ekranl\u0131  hatlar  kullan\u0131larak  olu\u015fturulan \nYEKS; \u0131\u015f\u0131yan manyetik alanlara kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar. YKB 1\u2019in giri\u015findeki DKD ise iletilen \ndarbelere  kar\u015f\u0131  koruma  sa\u011flayacakt\u0131r  (\u015eekil  10c).  Daha  tehlikesiz  darbe  d\u00fczeyi  elde  etmek \ni\u00e7in \u00f6zel bir DKD gerekli olabilir (\u00f6rne\u011fin, i\u00e7erde ek kademeler). \n-    DKD  koruma  sistemi  kullan\u0131larak  yap\u0131lan  YEKS;  yaln\u0131zca,  iletim  ve  end\u00fcklenme \nyoluyla olu\u015fan darbelere kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar. I\u015f\u0131ma yoluyla yay\u0131lan manyetik alanlara kar\u015f\u0131 \nkoruma  yapmaz  (\u015eekil  10d).  Daha  tehlikesiz  darbe  d\u00fczeyi  elde  etmek  i\u00e7in  \u00f6zel  bir  DKD \ngerekli olabilir. \nNot  2:  \u015eekil  10a  ila  \u015eekil  10c\u2019ye  g\u00f6re  \u00e7\u00f6z\u00fcmler,  EMU  \u00fcr\u00fcn  standartlar\u0131na  uygun \nolmayan donan\u0131mlar i\u00e7in \u00f6zellikle \u00f6nerilmektedir. \nNot 3: Yaln\u0131zca e\u015f potansiyel ku\u015faklama DKD\u2019lerini kullanan bir YKS, duyarl\u0131 elektrik \nve  elektronik  sistemleri  ar\u0131zalara  kar\u015f\u0131  etkin  olarak  koruyamaz.  Kafes  g\u00f6z  b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri \nazalt\u0131larak ve uygun DKD\u2019ler se\u00e7ilerek YKS\u2019de iyile\u015ftirme sa\u011flanabilir. \nb) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgeleri (YKB) \nY\u0131ld\u0131r\u0131m tehdidi ile ilgili olarak, a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen YKB tan\u0131mlar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nD\u0131\u015f b\u00f6lgeler \nYKB 0     Madde 8 b\u2019ye bak\u0131n\u0131z. \nYKB 0A   Madde 8 b\u2019ye bak\u0131n\u0131z. \nYKB 0B   Madde 8 b\u2019ye bak\u0131n\u0131z. \n\u0130\u00e7 b\u00f6lgeler (do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmalar\u0131na kar\u015f\u0131 korumal\u0131) \nYKB  1        Darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131  ve  s\u0131n\u0131rdaki  DKD\u2019lerle  s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \nb\u00f6lgedir. Hacimsel ekranlama y\u0131ld\u0131r\u0131m elektromanyetik alan\u0131n\u0131 zay\u0131flatabilir. \nYKB  2\u2026n    Darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131  ve  s\u0131n\u0131rdaki  ek  DKD\u2019lerle  daha  fazla \ns\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131  b\u00f6lgedir.  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  elektromanyetik  alan\u0131n\u0131n  daha  fazla  zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 \namac\u0131yla ek hacimsel ekranlama kullan\u0131labilir. \nYKB\u2019ler,  uygun  DKD\u2019lerin  ve\/veya  manyetik  ekranlaman\u0131n  tesis  edilmesi  ile \nolu\u015fturulur (\u015eekil 10). Korunmas\u0131 gereken donan\u0131m\u0131n say\u0131s\u0131, tipi ve dayan\u0131m d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131 \nolarak  uygun  YKB  tan\u0131mlanabilir.  Bunlar  k\u00fc\u00e7\u00fck  yerel  b\u00f6lgeleri  (\u00f6rne\u011fin,  donan\u0131m \nmahfazalar\u0131) veya b\u00fcy\u00fck genel b\u00f6lgeleri (\u00f6rne\u011fin, b\u00fct\u00fcn yap\u0131n\u0131n hacmi) i\u00e7ine alabilir (\u015eekil \nV.2). \nAyn\u0131  mertebedeki  YKB\u2019ler,  iki  ayr\u0131  yap\u0131n\u0131n  elektrik  veya  ileti\u015fim  hatlar\u0131  ile  birbirine \nba\u011fl\u0131 olmas\u0131 veya gerekenden az say\u0131da DKD kullan\u0131lmas\u0131 durumunda birbirine ba\u011flanabilir \n(\u015eekil 11). \ni1, i2 k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     531 \n\u015eekil 11 \u2013 Birbirlerine ba\u011flanm\u0131\u015f YKB\u2019ler i\u00e7in \u00f6rnekler \na \u2013 DKD kullan\u0131larak iki YKB 1\u2019in birbirine ba\u011flanmas\u0131 \nb  \u2013  Ekranl\u0131  kablolar  veya  ekranl\u0131  kablo  kanallar\u0131  kullan\u0131larak  iki  YKB  1\u2019in \nbirle\u015ftirilmesi \nc \u2013 DKD kullan\u0131larak iki YKB 2\u2019nin birle\u015ftirilmesi \nd\u2013  Ekranl\u0131  kablolar  veya  ekranl\u0131  kablo  kanallar\u0131  kullan\u0131larak  iki  YKB  2\u2019nin  birbirine \nba\u011flanmas\u0131 \nNot  1:  \u015eekil  11a\u2019da,  elektrik  veya  ileti\u015fim  hatlar\u0131  ile  birbirine  ba\u011fl\u0131  iki  YKB  1 \ng\u00f6sterilmi\u015ftir.  Her  iki  YKB  1\u2019in  birbirlerinden  onlarca  veya  y\u00fczlerce  metre  aral\u0131kl\u0131,  ayr\u0131 \ntopraklama  sistemlerine  sahip  ayr\u0131  yap\u0131lar\u0131  temsil  etmeleri  durumunda  \u00f6zel  \u00f6nlem \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Bu  durumda,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  b\u00fcy\u00fck  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc,  korunmam\u0131\u015f  olan  ba\u011flant\u0131 \nhatlar\u0131 boyunca akabilir. \nNot 2: \u015eekil 11b\u2019de, ekranlar\u0131n k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yabilecek durumda olmas\u0131 \nko\u015fuluyla,  her  iki  YKB  1\u2019i  birbirine  ba\u011flayan  ekranl\u0131  kablolar  veya  ekranl\u0131  kablo  kanallar\u0131 \nkullan\u0131larak  bu  problemin  \u00e7\u00f6z\u00fclebildi\u011fi  g\u00f6r\u00fclmektedir.  Ekran  boyunca  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn \n\u00e7ok y\u00fcksek olmamas\u0131 durumunda DKD\u2019ler kullan\u0131lmayabilir. \nNot  3:  \u015eekil  11c\u2019de,  elektrik  veya  ileti\u015fim  hatlar\u0131  ile  birle\u015ftirilmi\u015f  iki  YKB  2 \ng\u00f6sterilmi\u015ftir. Hatlar YKB 1\u2019in tehdit d\u00fczeyine maruz kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in her YKB 2 giri\u015fine DKD \ngereklidir. \nNot  4:  \u015eekil  11d\u2019de,  iki  YKB  2\u2019nin  ekranl\u0131  kablolar  veya  ekranl\u0131  kablo  kanallar\u0131  ile \nbirbirine  ba\u011flanmas\u0131  durumunda,  aralar\u0131ndaki  giri\u015fimlerin  \u00f6nlenebilece\u011fi  ve  DKD\u2019lerin \nkullan\u0131lmayabilece\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \n\u00d6zel durumlarda bir YKB ba\u015fka bir YKB ile geni\u015fletilebilir ve kullan\u0131lacak DKD say\u0131s\u0131 \nazalt\u0131labilir (\u015eekil 12). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     532 \nBir  YKB\u2019deki  elektromanyetik  ortam\u0131n  ayr\u0131nt\u0131l\u0131  de\u011ferlendirilmesi,  Ek-U\u2019da \na\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \n\u015eekil 12 \u2013 Geni\u015fletilmi\u015f y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgeleri i\u00e7in \u00f6rnekler \na \u2013 Transformat\u00f6r yap\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \nb \u2013 Transformat\u00f6r yap\u0131 i\u00e7inde (YKB 0, YKB 1 i\u00e7inde geni\u015fletilmi\u015f) \nc \u2013 \u0130ki adet DKD (0\/1) ve DKD (1\/2)\u2019ye ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131 \nd  \u2013  Sadece  bir  adet  DKD\u2019ye  (0\/1\/2)  ihtiya\u00e7  duyulmas\u0131  (YKB  2,  YKB  1  i\u00e7inde \ngeni\u015fletilmi\u015f) \nNot  1:  \u015eekil  12a\u2019da,  bir \ntransformat\u00f6rden  beslenen  bir  yap\u0131  g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nTransformat\u00f6r\u00fcn  yap\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f\u0131na  yerle\u015ftirilmi\u015f  olmas\u0131  durumunda,  sadece  yap\u0131ya  giren  al\u00e7ak \ni\u00e7ine \ngerilim  hatlar\u0131n\u0131n  DKD\u2019lerle  korunmas\u0131  gerekir.  Transformat\u00f6r\u00fcn  binan\u0131n \nyerle\u015ftirilmesi  durumunda,  yap\u0131  sahibinin  genellikle,  y\u00fcksek  gerilim  taraf\u0131nda  koruma \n\u00f6nlemleri almas\u0131na izin verilmez. \nNot  2:  \u015eekil  12b\u2019de,  YKB  0\u2019\u0131  YKB  1  i\u00e7inde  geni\u015fleterek  problemin  \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi \ng\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu durumda sadece al\u00e7ak gerilim taraf\u0131nda tekrar DKD\u2019lere gerek duyulur. \nNot 3: \u015eekil 12c\u2019de, bir elektrik veya ileti\u015fim hatt\u0131n\u0131n girdi\u011fi YKB 2 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu \nhat i\u00e7in, birisi YKB 1\u2019in s\u0131n\u0131r\u0131nda ve di\u011feri ise YKB 2\u2019nin s\u0131n\u0131r\u0131nda olan iki adet  DKD\u2019ye \nihtiya\u00e7 vard\u0131r. \nNot 4: \u015eekil 12d\u2019de, ekranl\u0131 kablolar veya kablo kanallar\u0131 kullan\u0131larak YKB 2\u2019nin YKB \n1  i\u00e7inde  geni\u015fletilmesi  durumunda,  hatt\u0131n  YKB  2  i\u00e7ine  do\u011frudan  do\u011fruya  girebildi\u011fi  ve \nsadece  bir  DKD\u2019ye  ihtiya\u00e7  oldu\u011fu  g\u00f6sterilmektedir.  Ancak,  bu  DKD,  tehdidi  hemen  YKB \n2\u2019nin d\u00fczeyine d\u00fc\u015f\u00fcrecektir. \nc) YEKS\u2019 deki temel koruma \u00f6nlemleri \nY\u0131ld\u0131r\u0131m elektromanyetik darbelerinden korunma \u00f6nlemleri a\u015fa\u011f\u0131dakileri kapsar: \n- Topraklama ve ku\u015faklama (Madde 19) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     533 \n-  Manyetik  ekranlama  ve  manyetik  alandan  etkilenmeyecek  \u015fekilde  hat  g\u00fczergah\u0131 \nolu\u015fturma (Madde 20) \n-  DKD ile koruma (Madde 21) \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik etkilerine kar\u015f\u0131 di\u011fer korunma \u00f6nlemleri, tekil veya birle\u015fik \nolarak kullan\u0131labilir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkilerine  kar\u015f\u0131  korunma  \u00f6nlemleri,  tesisat\u0131n  bulundu\u011fu \nyerdeki  beklenen  i\u015fletme  zorlamalar\u0131na  dayanmal\u0131d\u0131r  (\u00f6rne\u011fin,  s\u0131cakl\u0131k,  nem,  korozyon, \ntitre\u015fim, gerilim ve ak\u0131m zorlamalar\u0131). \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik etkilerine kar\u015f\u0131 korunma \u00f6nlemlerinin en uygunu, teknik ve \nekonomik fakt\u00f6rler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak ve risk de\u011ferlendirmesi yap\u0131larak se\u00e7ilir. \nMevcut  yap\u0131lardaki  elektronik  sistemlerle  ilgili  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkilerine \nkar\u015f\u0131 korunma \u00f6nlemlerinin uygulanmas\u0131 hakk\u0131nda pratik bilgiler Ek - V\u2019de verilmi\u015ftir. \nTopraklama ve ku\u015faklama \nMadde 19 \u2013  \nUygun  topraklama  ve  ku\u015faklama,  a\u015fa\u011f\u0131dakilerle  birle\u015ftirilen  komple  bir  topraklama \nsistemine dayanmaktad\u0131r (\u015eekil 13) \n- Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 topra\u011fa da\u011f\u0131tan toprak sonland\u0131rma sistemi, \n- Potansiyel farklar\u0131n\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck seviyeye indiren ve manyetik alan\u0131 azaltan ku\u015faklama \n\u015febekesi. \nNot:  \u00c7izilen  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  t\u00fcm\u00fc,  ku\u015faklanm\u0131\u015f  yap\u0131  metal  elemanlar\u0131  veya  ku\u015faklama \nba\u011flant\u0131lar\u0131d\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131, ayr\u0131ca y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131 yakalamaya, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 iletmeye ve \ntopra\u011fa da\u011f\u0131tmaya yard\u0131mc\u0131 olabilir. \n\u015eekil  13  \u2013  Toprak  sonland\u0131rma  sistemi  ile  birbirlerine  ba\u011flanm\u0131\u015f  ku\u015faklama \n\u015febekesinden olu\u015fan \u00fc\u00e7 boyutlu topraklama sistemine ili\u015fkin \u00f6rnek \na) Toprak sonland\u0131rma sistemi  \nToprak  sonland\u0131rma  sistemi  B\u00f6l\u00fcm  4\u2019e  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  Sadece  elektrik  sistemlerinin \nbulundu\u011fu  yap\u0131larda,  A  tipi  bir  topraklama  d\u00fczenlemesi  kullan\u0131labilir,  ancak,  B  tipi \ntopraklama  d\u00fczenlemesi  tercih  edilir.  Elektronik  sistemlerin  bulundu\u011fu  yap\u0131larda  B  tipi \ntopraklama d\u00fczenlemesi kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     534 \nYap\u0131  etraf\u0131ndaki  veya  temelde  beton  i\u00e7indeki  halka  topraklama  elektrodu  (temel \ntopraklay\u0131c\u0131),  yap\u0131n\u0131n  alt\u0131ndaki  ve  etraf\u0131ndaki  a\u011f  \u015feklindeki  topraklay\u0131c\u0131  (tipik  olarak  5  m \naral\u0131kl\u0131  g\u00f6zleri  olan  a\u011f)  ile  birle\u015ftirilmelidir.  Bu  durum,  toprak  sonland\u0131rma  sisteminin \nperformans\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131r\u0131r. Birbirine ba\u011fl\u0131 bir a\u011f olu\u015fturulmas\u0131 ve en az her 5 m\u2019de \nbir toprak sonland\u0131rma  sistemine  ba\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 durumunda, temel betonu i\u00e7indeki \u00e7elik \ndonat\u0131lar topraklama i\u00e7in uygundur. \u015eekil 14\u2019de a\u011f \u015feklinde toprak sonland\u0131rma sistemine bir \n\u00f6rnek verilmi\u015ftir. \nTesisin i\u00e7indeki kule \n1  \u00c7elik donat\u0131n\u0131n kafes bi\u00e7imli \u015febeke olu\u015fturdu\u011fu bina \n2 \n3  Kendi ba\u015f\u0131na bulunan donan\u0131m \n4  Kablo tavas\u0131 \n\u015eekil  14  \u2013  B\u00fct\u00fcnle\u015fik  (kompleks)  yap\u0131  sisteminde  kafes  \u015feklinde  toprak  sonland\u0131rma \nsistemi \nAyr\u0131  topraklama  sistemlerine  ba\u011fl\u0131  iki  i\u00e7  sistem  aras\u0131ndaki  potansiyel  farklar\u0131n\u0131 \nazaltmak i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki y\u00f6ntemler uygulanabilir: \n-  Elektrik  kablolar\u0131  gibi  ayn\u0131  g\u00fczerg\u00e2hlardan  ge\u00e7irilen  \u00e7e\u015fitli  paralel  ku\u015faklama \niletkenleri  veya  her  iki  topraklama  sistemi  i\u00e7inde  birle\u015ftirilmi\u015f  \u00e7elik  donat\u0131l\u0131  betonarme \nkanallarda mahfaza i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015f kablolar (veya s\u00fcrekli olarak ku\u015faklanm\u0131\u015f metal borular) \n-  Yeterli  kesite  sahip  iletkenle  ekranlanm\u0131\u015f  (siperlenmi\u015f)  ve  her  iki  ucunda  ayr\u0131 \ntopraklama sistemlerine ba\u011flanm\u0131\u015f kablolar. \nb) Ku\u015faklama \u015febekesi: \n\u0130\u00e7 YKB b\u00f6lgelerinde donan\u0131mlar aras\u0131ndaki tehlikeli potansiyel farklar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \ni\u00e7in  d\u00fc\u015f\u00fck  empedansl\u0131  ku\u015faklama  \u015febekesine  ihtiya\u00e7  vard\u0131r.  Ku\u015faklama  \u015febekesi \nayr\u0131ca manyetik alan\u0131 da azalt\u0131r (Ek-U) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     535 \nBu  durum,  yap\u0131n\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerini  veya  i\u00e7  sistemlere  ili\u015fkin  b\u00f6l\u00fcmleri  birle\u015ftiren \nkafes  bi\u00e7imli  ku\u015faklama  \u015febekesini  ve  her  YKB\u2019nin  s\u0131n\u0131r\u0131nda  metal  b\u00f6l\u00fcmleri  veya  iletken \nhizmet \ntesisatlar\u0131n\u0131  do\u011frudan  ku\u015faklayarak  veya  uygun  DKD\u2019ler  kullan\u0131larak \nger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. \nKu\u015faklama  \u015febekesi,  tipik  olarak  5  m\u2019lik  g\u00f6zlere  sahip  \u00fc\u00e7  boyutlu  kafes  bi\u00e7imli  yap\u0131 \nolarak  d\u00fczenlenebilir  (\u015eekil  13).  Bu  durum,  yap\u0131  i\u00e7inde  veya  \u00fczerindeki  metal  bile\u015fenlerin \n(beton  i\u00e7indeki  \u00e7elik  donat\u0131lar,  asans\u00f6r  raylar\u0131,  vin\u00e7ler,  metal  \u00e7at\u0131lar,  metal  \u00f6n  cephe \nkaplamalar\u0131, pencereler ve kap\u0131lar\u0131n metal \u00e7er\u00e7eveleri, metal zemin \u00e7er\u00e7eveleri, hizmet tesisat \nborular\u0131 ve kablo tavalar\u0131 gibi) birbirlerine birden fazla ba\u011flant\u0131 (\u00e7oklu ba\u011flant\u0131) yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \ngerektirir.  Ku\u015faklama  baralar\u0131 \nfarkl\u0131 \nseviyelerindeki  farkl\u0131  ku\u015faklama  baralar\u0131)  ve  YKB\u2019nin  manyetik  ekranlar\u0131  ayn\u0131  \u015fekilde \nbirbirine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n(\u00f6rne\u011fin,  halka  ku\u015faklama  baralar\u0131,  yap\u0131n\u0131n \nKu\u015faklama \u015febekeleri ile ilgili \u00f6rnekler \u015eekil 15 ve \u015eekil 16\u2019da g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nYakalama ucu iletkeni \n\u00c7at\u0131 parapetinin metal kaplamas\u0131 \n\u00c7elik donat\u0131lar \n\u00c7elik donat\u0131lar \u00fcst\u00fcne konmu\u015f kafes iletkenler \nKafes iletkene ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 \n\u0130\u00e7teki ku\u015faklama baras\u0131na ba\u011flant\u0131 noktas\u0131na \nKaynak veya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ile yap\u0131lan ba\u011flant\u0131 \n\u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 ba\u011flant\u0131 \nBeton i\u00e7indeki \u00e7elik donat\u0131lar (kafes iletkenle \u00fcst \u00fcste konmu\u015f) \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n10  Halka topraklama elektrotu (varsa) \n11  Temel topraklama elektrotu \na \nb \nKafes iletkenler i\u00e7in 5 m\u2019lik tipik uzakl\u0131k \nKafesi donat\u0131ya ba\u011flamak i\u00e7in 1 m\u2019lik tipik uzakl\u0131k \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     536 \n\u015eekil 15 \u2013 E\u015f potansiyel ku\u015faklama i\u00e7in bir yap\u0131daki \u00e7elik donat\u0131lardan yararlan\u0131lmas\u0131 \nElektrikli donan\u0131m \n1 \n2  \u00c7elik kiri\u015f \n3  D\u0131\u015f cephedeki metal kaplama \n4  Ku\u015faklama ek yeri \n5 \n6  Ku\u015faklama baras\u0131 \n7  Betondaki \u00e7elik donat\u0131 \n8 \n9 \nElektrikli veya elektronik donan\u0131m \nTemel topraklama elektrodu \nFarkl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in ortak giri\u015f yeri \n\u015eekil 16 \u2013 \u00c7elik donat\u0131l\u0131 bir yap\u0131da e\u015f potansiyel ku\u015faklama \n\u0130\u00e7 sistemlere ili\u015fkin iletken b\u00f6l\u00fcmler (\u00f6rne\u011fin, dolaplar, mahfazalar, raylar) ve koruma \ntopraklama  iletkeni  (PE),  a\u015fa\u011f\u0131daki  ba\u011flant\u0131  \u015fekillerine  uygun  olarak  ku\u015faklama  \u015febekesine \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r (\u015eekil 17): \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     537 \n            Ku\u015faklama \u015febekesi \n            Ku\u015faklama iletkeni \n            Donan\u0131m \n\u2022          Ku\u015faklama noktas\u0131 \nERP     Topraklama noktas\u0131 \nSs         Y\u0131ld\u0131z noktas\u0131 ile birle\u015fik y\u0131ld\u0131z ba\u011flant\u0131 \nMm       Kafesle birle\u015fik kafes ba\u011flant\u0131 \n\u015eekil 17 \u2013 Ku\u015faklama \u015febekesi ile elektronik sistemlerin birle\u015ftirilmesi \nS  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  yap\u0131lmas\u0131  durumunda,  i\u00e7  sistemlerin  b\u00fct\u00fcn  metal  bile\u015fenleri  (\u00f6rne\u011fin \ndolaplar,  mahfazalar,  raflar),  topraklama  sisteminden  yal\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r.  S  ba\u011flant\u0131s\u0131,  Ss \nba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in toprak referans noktas\u0131 (ERP) olarak davranan tek bir ku\u015faklama \nbaras\u0131yla \ntekil \ndonan\u0131mlar  aras\u0131ndaki  b\u00fct\u00fcn  hatlar,  end\u00fcksiyon  d\u00f6ng\u00fclerini  \u00f6nlemek  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131z  ba\u011flant\u0131n\u0131n \nile  paralel  gitmelidir.  \u0130\u00e7  sistemlerin  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  b\u00f6lgelere \nku\u015faklama \nyerle\u015ftirilmesi  ve  b\u00fct\u00fcn  hatlar\u0131n  sadece  bir  noktadan  b\u00f6lgeye  girmesi  durumunda,  S \nba\u011flant\u0131s\u0131 kullan\u0131labilir. \ntopraklama  sistemine  birle\u015ftirilmelidir.  S  ba\u011flant\u0131s\u0131  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \niletkenleri \nM  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  yap\u0131lmas\u0131  durumunda,  i\u00e7  sistemlerin  b\u00fct\u00fcn  metal  bile\u015fenleri  (\u00f6rne\u011fin \ndolaplar,  mahfazalar,  raflar),  Mm  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131  olu\u015fturmak  \u00fczere  birden  fazla  ku\u015faklama \nnoktas\u0131nda  topraklama  sistemine  birle\u015ftirilmelidir.  M  ba\u011flant\u0131s\u0131,  pek  \u00e7ok  hatt\u0131n  donan\u0131ma \nili\u015fkin m\u00fcnferit par\u00e7alar\u0131 aras\u0131ndan ge\u00e7mesi ve hatlar\u0131n yap\u0131ya muhtelif noktalardan girmesi \ndurumunda,  ba\u011f\u0131l  olarak  geni\u015f  b\u00f6lgeler  veya  t\u00fcm  yap\u0131  \u00fczerine  yay\u0131lm\u0131\u015f  i\u00e7  sistemler  i\u00e7in \ntercih edilir. \nKarma\u015f\u0131k  sistemlerde,  M  ve  S  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n  \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerinden  yararlan\u0131lan  karma \nba\u011flant\u0131lar tercih edilir (\u015eekil 18). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     538 \n            Ku\u015faklama \u015febekesi \n            Ku\u015faklama iletkeni \n            Donan\u0131m \n    \u2022      Ku\u015faklama noktas\u0131 \nERP     Topraklama noktas\u0131 \nSs         Y\u0131ld\u0131z noktas\u0131 ile birle\u015fik y\u0131ld\u0131z ba\u011flant\u0131 \nMm       Kafesle birle\u015fik kafes ba\u011flant\u0131 \nMs        Y\u0131ld\u0131z noktas\u0131 ile birle\u015fik kafes bi\u00e7imli ba\u011flant\u0131 \n\u015eekil  18  \u2013  Elektronik  sistemlerin  ku\u015faklama  \u015febekesine  birle\u015ftirilmesi  ili\u015fkin  karma \nba\u011flant\u0131lar \nb) Ku\u015faklama baralar\u0131:  \nKu\u015faklama baralar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dakileri birbirine ba\u011flamak i\u00e7in tesis edilmelidir: \n-  Bir  YKB\u2019ye  giren  b\u00fct\u00fcn  iletken  hizmet  tesisatlar\u0131  (do\u011frudan  veya  uygun  DKD\u2019ler \nkullan\u0131larak), \n- PE, koruma iletkeni, \n- \u0130\u00e7 sistemlere ili\u015fkin metal bile\u015fenler (\u00f6rne\u011fin dolaplar, mahfazalar, raflar), \n- Binan\u0131n \u00e7evresi ve i\u00e7inde YKB\u2019ye ili\u015fkin manyetik ekranlar. \nEtkin bir ku\u015faklama i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kurallara uyulmal\u0131d\u0131r. \n-  B\u00fct\u00fcn  ku\u015faklama  \u00f6nlemleri  ile  ilgili  temel  ilke  ku\u015faklama  \u015febekesinin  d\u00fc\u015f\u00fck \nempedansl\u0131 olmas\u0131d\u0131r, \n- Ku\u015faklama baralar\u0131 (potansiyel dengeleme baras\u0131), m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa yoldan (0,5 \nm\u2019den k\u0131sa ku\u015faklama iletkenleri kullan\u0131larak), topraklama sistemine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r, \n- Ku\u015faklama baralar\u0131 ve ku\u015faklama iletkenlerinin malzeme ve boyutlar\u0131 Madde 19.e\u2019ye \nuygun olmal\u0131d\u0131r, \n-  DKD,  end\u00fcktif  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcmlerini  en  d\u00fc\u015f\u00fck  seviyeye  indirmek  i\u00e7in  gerilimli \niletkenlerde  dahil  olmak  \u00fczere,  ku\u015faklama  baralar\u0131na  m\u00fcmk\u00fcn  olan  en  k\u0131sa  yoldan \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r, \n- Devrenin korunmal\u0131 taraf\u0131nda (bir DKD\u2019den sonra) ortak end\u00fcksiyon etkileri, d\u00f6ng\u00fc \nalanlar\u0131  azalt\u0131larak  veya  ekranl\u0131  (siperli)  kablolar  veya  kablo  kanallar\u0131  kullan\u0131larak  en  az \nseviyeye indirilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     539 \nd) YKB s\u0131n\u0131r\u0131nda ku\u015faklama \nYKB  s\u0131n\u0131r\u0131ndan  ge\u00e7en  b\u00fct\u00fcn  metal  b\u00f6l\u00fcmler  ve  hizmet  tesisatlar\u0131  (\u00f6rne\u011fin,  metal \nborular, g\u00fc\u00e7 hatlar\u0131 ve ileti\u015fim hatlar\u0131) i\u00e7in ku\u015faklama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nKu\u015faklama,  s\u0131n\u0131rdaki  giri\u015f  noktas\u0131na  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca  yak\u0131n  olarak  tesis  edilen \nku\u015faklama baralar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nM\u00fcmk\u00fcn  olmas\u0131  durumunda,  yap\u0131ya  giren  hizmet  tesisatlar\u0131  ayn\u0131  yerden  YKB\u2019ye \ngirmeli  ve  ayn\u0131  ku\u015faklama  baras\u0131na  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  farkl\u0131  yerlerden \nYKB\u2019ye  girmesi  durumunda,  her  hizmet  tesisat\u0131  bir  ku\u015faklama  baras\u0131na  ba\u011flanmal\u0131  ve  bu \nku\u015faklama  baralar\u0131  ise  birbirlerine  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Bu  gibi  durumlarda  tek  bir  halka \nku\u015faklama baras\u0131n\u0131n (halka iletkenin) yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. \nYKB  i\u00e7inde  bulunan  i\u00e7  sistemlerle  ba\u011flant\u0131s\u0131  olan  hatlar\u0131n  ku\u015faklama  baralar\u0131na \nba\u011flant\u0131s\u0131 YKB giri\u015flerinde DKD\u2019ler kullan\u0131larak yap\u0131l\u0131r. \nHer  YKB  s\u0131n\u0131r\u0131nda  ku\u015faklanm\u0131\u015f  ekranl\u0131  kablolar  veya  birbirlerine  ba\u011fl\u0131  metal  kablo \nkanallar\u0131, ayn\u0131 mertebedeki bir ka\u00e7 YKB\u2019yi, bir YKB ek yerinde birbirlerine ba\u011flamak i\u00e7in \nveya YKB\u2019yi bir sonraki s\u0131n\u0131ra kadar geni\u015fletmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. \ne) Ku\u015faklama bile\u015fenlerine ili\u015fkin malzemeler ve boyutlar. \nKullan\u0131lan  malzemeler,  boyutlar  ve  ko\u015fullar  B\u00f6l\u00fcm  4\u2019e  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  Ku\u015faklama \nbile\u015fenlerine ili\u015fkin en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitler \u00c7izelge 27\u2019ye uygun olmal\u0131d\u0131r. \nS\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  elemanlar\u0131  YKD\u2019ye \nili\u015fkin  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  de\u011ferlerine  ve  ak\u0131m \npayla\u015f\u0131m\u0131na uygun boyutlarda olmal\u0131d\u0131r. \nDKD Madde 21\u2019e uygun olarak boyutland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7izelge 27 - Ku\u015faklama bile\u015fenleri i\u00e7in en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitler \nKu\u015faklama bile\u015feni \nMalzeme \nKu\u015faklama baralar\u0131 (bak\u0131r veya galvanizli \u00e7elik) \nKu\u015faklama  baralar\u0131ndan \nku\u015faklama baralar\u0131na ba\u011flant\u0131y\u0131 sa\u011flayan iletkenler  \ntopraklama  sistemine  veya  di\u011fer \n\u0130\u00e7 metal tesisatlardan ku\u015faklama baralar\u0131na ba\u011flant\u0131y\u0131 sa\u011flayan \niletkenler \nDKD i\u00e7in ba\u011flant\u0131 iletkenleri \nS\u0131n\u0131f I \nS\u0131n\u0131f II \nS\u0131n\u0131f III \nCu, Fe \nCu \nAl \nFe \nCu \nAl \nFe \nCu \nKesit \nmm2 \n50 \n14 \n22 \n50 \n5 \n8 \n16 \n5 \n3 \n1 \nManyetik ekranlama ve manyetik alandan etkilenmeyecek \u015fekilde hat g\u00fczergah\u0131 \nolu\u015fturma \nMadde 20)  \nManyetik  ekranlama,  i\u00e7te  end\u00fcklenen  darbelerin  genlikleri  de  d\u00e2hil  olmak  \u00fczere \nelektromanyetik  alan\u0131  azalt\u0131r.  \u0130\u00e7  hatlar\u0131n  uygun  bir  g\u00fczerg\u00e2h  takip  etmesi,  ayr\u0131ca  i\u00e7te \nend\u00fcklenen darbelerin genliklerini azaltabilir. Her iki  \u00f6nlem, i\u00e7 sistemlerde kal\u0131c\u0131 ar\u0131zalar\u0131n \nazalt\u0131lmas\u0131nda da etkili olmaktad\u0131r. \na) Hacimsel ekranlama:  \nHacimsel  ekranlar,  b\u00fct\u00fcn  yap\u0131y\u0131,  yap\u0131n\u0131n  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc,  bir  tek  oday\u0131  veya  donan\u0131m \nmahfazas\u0131n\u0131  kapsayabilen  korunan  b\u00f6lgeleri  tan\u0131mlar.  Bunlar,  kafes  \u015feklinde  veya  s\u00fcrekli \nmetal ekranlar olabilir veya yap\u0131ya ili\u015fkin do\u011fal bile\u015fenlerden meydana gelebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     540 \nHacimsel ekranlar, donan\u0131m\u0131n baz\u0131 par\u00e7alar\u0131 yerine yap\u0131n\u0131n bir b\u00f6lgesini korumak i\u00e7in \ndaha  pratik  ve  yararl\u0131  ise  \u00f6nerilir.  Hacimsel  ekranlar,  yeni  bir  yap\u0131n\u0131n  veya  yeni  bir  i\u00e7 \nsistemin ilk planlama a\u015famas\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nb) \u0130\u00e7 hatlar\u0131n ekranlanmas\u0131:  \nEkranlama, korunacak sistemdeki iletken ba\u011flant\u0131lara ve donan\u0131ma s\u0131n\u0131rlama getirebilir. \nKablolar\u0131n  metal  ekranlar\u0131,  kapal\u0131  metal  kablo  kanallar\u0131  ve  donan\u0131ma  ili\u015fkin  metal  mahfaza \nbu ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \nc) \u0130\u00e7 hat g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n\u0131n belirlenmesi:  \n\u0130\u00e7  hatlar\u0131n  uygun  g\u00fczerg\u00e2h\u0131  izlemesi,  end\u00fcksiyon  d\u00f6ng\u00fclerini  en  aza  indirir  ve  darbe \ngerilimlerinin  yap\u0131  i\u00e7indeki  etkilerini  azalt\u0131r.  Bu  ama\u00e7la  kablolar,  yap\u0131daki  topraklanm\u0131\u015f \ndo\u011fal bile\u015fenlere yak\u0131n ve paralel ve\/veya elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131 birlikte d\u00f6\u015fenir. Ancak \nelektrik hatlar\u0131 ile ekrans\u0131z ileti\u015fim kablolar\u0131 aras\u0131nda giri\u015fimi \u00f6nlemek i\u00e7in ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131na \ndikkat edilmelidir. \nd) D\u0131\u015f hatlar\u0131n ekranlanmas\u0131:  \nYap\u0131ya giren d\u0131\u015f hatlar\u0131n ekranlanmas\u0131, bu kablolar\u0131 kablo ekranlar\u0131, kapal\u0131 metal kablo \nkanallar\u0131  ve  betonun  \u00e7elik  donat\u0131lar\u0131  ile  birbirlerine  ba\u011fl\u0131  beton  kablo  kanallar\u0131  i\u00e7ine \nkoymakla  sa\u011flan\u0131r.  D\u0131\u015f  hatlar\u0131n  ekranlanmas\u0131  yararl\u0131d\u0131r,  ancak  d\u0131\u015f  hatlar  genellikle  YKS \ntasar\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n sorumlu\u011funda de\u011fildir.  \ne) Manyetik ekranlar\u0131n malzemeleri ve boyutlar\u0131:  \nYKB  0A  ve  YKB  1\u2019in  s\u0131n\u0131r\u0131nda,  manyetik  ekranlara  (\u00f6rne\u011fin  kafes  bi\u00e7imli  hacimsel \nekranlar, kablo ekranlar\u0131 ve donan\u0131m mahfazalar\u0131) ili\u015fkin malzemeler ve boyutlar, yakalama \nucu iletkenleri ve\/veya indirme iletkenleri bu y\u00f6netmeli\u011fe uygun olmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle; \n- Levha metal b\u00f6l\u00fcmler, metal kanallar, boru sistemleri ve kablo ekranlar\u0131na ili\u015fkin en \nk\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131klar \u00c7izelge 17\u2019ye uygun olmal\u0131d\u0131r, \n- Kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlar\u0131n d\u00fczenleri ve bu d\u00fczenlerdeki iletkenlerin en k\u00fc\u00e7\u00fck \nkesitleri \u00c7izelge 20\u2019ye uygun olmal\u0131d\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131ma amac\u0131yla kullan\u0131lmayan manyetik ekranlar\u0131n \u00c7izelge 17 ve \n\u00c7izelge 20\u2019ye uygun olarak boyutland\u0131r\u0131lmas\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda gerek yoktur. \n-  Manyetik  ekranlar  ile  YKS  aras\u0131ndaki  s  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  kar\u015f\u0131lanmas\u0131  ko\u015fuluyla, \nYKB 1\/2 b\u00f6lgesinin veya daha y\u00fcksek olanlara ili\u015fkin b\u00f6lgelerin s\u0131n\u0131r\u0131nda (Madde 15.c), \n-  Yap\u0131ya  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  durumuna  kar\u015f\u0131l\u0131k  olan  RD  risk  bile\u015fenin  ihmal  edilebilir \nolmas\u0131 durumunda. \n DKD ile koruma \nMadde 21)  \n\u0130\u00e7  sistemlerin  darbelerden  korunmas\u0131,    DKD\u2019lerden  olu\u015fan  sistematik  bir  yakla\u015f\u0131m \ngerektirebilir. DKD\u2019lerin koordinasyonundaki temel yakla\u015f\u0131m (Ek - Y), elektrik ve elektronik \nsistemler  i\u00e7in  de  ayn\u0131d\u0131r.  Ancak,  elektronik  sistemler  ve  bunlar\u0131n  t\u00fcrlerindeki  (analog  veya \nsay\u0131sal,  d.a.  veya  a.a.,  al\u00e7ak  veya  y\u00fcksek  frekans)  \u00e7e\u015fitlilikten  dolay\u0131    DKD  koruma \nsisteminin  se\u00e7imi  ve  tesisine  y\u00f6nelik  kurallar,  sadece  elektrik  sistemlerinin  korunmas\u0131na \ny\u00f6nelik DKD\u2019lerin se\u00e7imine uygulananlara g\u00f6re farkl\u0131d\u0131r. \nBirden fazla YKB\u2019li (YKB 1, YKB 2 ve daha y\u00fcksek) y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgeleri \nkavram\u0131n\u0131 kullanan bir YEKS\u2019de, DKD\/DKD\u2019ler her YKB\u2019nin hat giri\u015fine yerle\u015ftirilmelidir \n(\u015eekil  10).  Sadece  YKB  1\u2019i  kullanan  YEKS\u2019de,  DKD  en  az\u0131ndan  YKB  1\u2019in  hat  giri\u015fine \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     541 \nyerle\u015ftirilmelidir.  Korunmakta  olan  donan\u0131m  ile  DKD  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131 \ndurumunda (Ek - Z), her iki durumda da ek DKD\u2019lere ihtiya\u00e7 duyulabilir. \nDKD\u2019lere ili\u015fkin deneyler a\u015fa\u011f\u0131daki standartlara uygun olmal\u0131d\u0131r: \n- Elektrik sistemleri i\u00e7in IEC 61643-1, \n- \u0130leti\u015fim sistemleri i\u00e7in IEC 61643-21. \n DKD korumas\u0131n\u0131n se\u00e7im ve tesisi a\u015fa\u011f\u0131daki standartlara uygun olmal\u0131d\u0131r: \n- Elektrik sistemlerini korumak i\u00e7in IEC 61643-12, \n- \u0130leti\u015fim sistemlerini korumak i\u00e7in IEC 61643-22. \n DKD korumas\u0131n\u0131n se\u00e7imi ve tesisi hakk\u0131nda baz\u0131 temel bilgiler Ek Z\u2019de verilmi\u015ftir. \nBir yap\u0131da farkl\u0131 noktalarda, DKD\u2019lerin boyutland\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla y\u0131ld\u0131r\u0131m taraf\u0131ndan \nolu\u015fturulan darbe gerilim genliklerine ili\u015fkin bilgiler, Ek E\u2019de verilmi\u015ftir. \nYEKS\u2019in Y\u00f6netimi \nMadde 22)  \nD\u00fc\u015f\u00fck maliyetli ve etkin koruma sistemleri olu\u015fturmak i\u00e7in, i\u00e7 sistemlerle ilgili koruma \nsisteminin  tasar\u0131m\u0131,  binan\u0131n  tasar\u0131m\u0131  a\u015famas\u0131nda  ve  in\u015faattan  \u00f6nce  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Bu  durum, \nyap\u0131n\u0131n  do\u011fal  bile\u015fenlerinin  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n  optimize  edilmesine  ve  ba\u011flant\u0131  iletkenleri \nd\u00fczeni ile donan\u0131m\u0131n yeri i\u00e7in en uygun olan\u0131n se\u00e7ilmesine izin vermektedir. \nMevcut  yap\u0131lara  yeni  sistemler  konuldu\u011funda,  YEKS\u2019in  maliyeti  genellikle  yeni \nyap\u0131lardaki  maliyetten  daha  y\u00fcksektir.  Bununla  birlikte,  uygun  YKB  se\u00e7imi  ile  ve  mevcut \ntesisatlar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131  veya  bunlar\u0131n  iyile\u015ftirilmesi  ile  yat\u0131r\u0131m  maliyetini  en  aza  indirmek \nolas\u0131d\u0131r. \nUygun bir koruma, ancak a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131n yerine getirilmesi ile sa\u011flanabilir: \n- Ko\u015fullar\u0131n, y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma uzman\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmas\u0131, \n- Binan\u0131n yap\u0131m sorumlusu ve YEKS\u2019den sorumlu uzmanlar (\u00f6rne\u011fin in\u015faat ve elektrik \nm\u00fchendisleri) aras\u0131nda iyi bir koordinasyon sa\u011flanmas\u0131, \n- Madde 22 a\u2019daki y\u00f6netim plan\u0131n\u0131n izlenmesi. \nYEKS,  g\u00f6zden  ge\u00e7irilmeli  ve  bak\u0131m\u0131  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Binada  ve  koruma  \u00f6nlemlerindeki \nilgili de\u011fi\u015fikliklerden sonra risk yeniden de\u011ferlendirilmelidir. \na) YEKS y\u00f6netim plan\u0131 \nBir  YKS\u2019nin  planlanmas\u0131  ve  koordinasyonu,  gerekli  koruma  d\u00fczeyini  belirlemek \namac\u0131yla  yap\u0131lan  bir  risk  de\u011ferlendirmesi  (B\u00f6l\u00fcm  3)  ile  ba\u015flayan  bir  y\u00f6netim  plan\u0131n\u0131 \ngerektirir  (\u00c7izelge  28).  Bunun  ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi  i\u00e7in,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  b\u00f6lgeleri \nbelirlenmelidir. \nB\u00f6l\u00fcm  2\u2019de  tan\u0131mlanan  YKD\u2019ye  ve  se\u00e7ilmesi  gereken  koruma  \u00f6nlemlerine  uygun \nolarak, a\u015fa\u011f\u0131daki a\u015famalar ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir: \n-  Bir  ku\u015faklama  \u015febekesi  ve  bir  toprak  sonland\u0131rma  sisteminden  meydana  gelen \ntopraklama sistemi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r, \n- D\u0131\u015f metal b\u00f6l\u00fcmler ile yap\u0131ya gelen hizmet tesisatlar\u0131 do\u011frudan veya uygun DKD\u2019ler \n\u00fczerinden ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     542 \n\u00c7izelge 28 \u2013 Yeni binalar ve binalar\u0131n in\u015faat\u0131nda veya kullan\u0131m\u0131nda \u00e7ok fazla \nde\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in YEKS y\u00f6netim plan\u0131 \nA\u015fama \nBa\u015flang\u0131\u00e7 risk \nanalizi  \nYEKS\u2019ten korunma ihtiyac\u0131n\u0131 kontrol etmek. \nHedef \n\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcleri \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tasar\u0131mc\u0131s\u0131  \nYap\u0131n\u0131n sahibi \nGerekti\u011finde, risk de\u011ferlendirme y\u00f6ntemi kullan\u0131larak uygun \nYEKS\u2019i se\u00e7mek. \nSe\u00e7ilen koruma \u00f6nlemleri i\u00e7in maliyet\/fayda oran\u0131, risk \nde\u011ferlendirme y\u00f6ntemi tekrar kullan\u0131larak optimize edilmelidir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tasar\u0131mc\u0131s\u0131\nYap\u0131n\u0131n sahibi \nBiti\u015f risk analizi  \nYEKS \nplanlamas\u0131 \nYEKS tasar\u0131m\u0131 \nYEKS\u2019nin proje \nonay\u0131 \nYEKS\u2019nin tesisi \nYEKS\u2019nin \nba\u015flang\u0131\u00e7 \ndenetlemesi  \nPeriyodik \nmuayene \nSonu\u00e7 olarak \u015funlar tan\u0131mlan\u0131r: \n- YKD ve y\u0131ld\u0131r\u0131m parametreleri \n- YKB ve bunlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 \nYEKS\u2019nin tan\u0131mlanmas\u0131: \n- Hacimsel ekranlama \u00f6nlemleri \n- Ku\u015faklama \u015febekeleri \n- Topraklama sistemleri \n- Hat ekranlamas\u0131 ve g\u00fczergah\u0131 \n- Gelen hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n ekranlamas\u0131 \n-  DKD korumas\u0131 \nGenel \u00e7izimler ve a\u00e7\u0131klamalar \nTeklif i\u00e7in ke\u015fif listelerinin haz\u0131rlanmas\u0131 \nTesisatla ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7izimler ve zaman \u00e7izelgeleri \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tasar\u0131mc\u0131s\u0131 \nYap\u0131n\u0131n sahibi \nMimar \n\u0130\u00e7 sistem planlay\u0131c\u0131lar\u0131 \n\u0130lgili tesisat planlay\u0131c\u0131lar\u0131 \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tasar\u0131mc\u0131s\u0131 \nSistemin durumunun kontrol\u00fc ve belgelenmesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \nTesisat\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tesisat\u00e7\u0131s\u0131 \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tasar\u0131mc\u0131s\u0131 \nOlas\u0131 de\u011fi\u015fikliklere ili\u015fkin son durumu g\u00f6sterir \u00e7izimler  \nTesisat\u0131n kalitesi \nBelgeleme \nYEKS\u2019nin yeterlili\u011finden emin olunmas\u0131 \nDenetleyici \nDenetleyici \n- \u0130\u00e7 sistemler, ku\u015faklama \u015febekesine birle\u015ftirilmelidir, \n- Hat g\u00fczergah\u0131 ve hat ekranlamas\u0131 ile birle\u015ftirilen hacimsel ekranlama uygulanabilir, \n-  DKD korumas\u0131 ile ilgili kurallar belirlenmelidir, \n- Mevcut yap\u0131larda, \u00f6zel korumalara ihtiya\u00e7 duyulabilir (Ek-V). \nBundan sonra, se\u00e7ilen koruma sistemine ili\u015fkin maliyet\/fayda oran\u0131, risk de\u011ferlendirme \ny\u00f6ntemi tekrar kullan\u0131larak yeniden de\u011ferlendirilmeli ve optimize edilmelidir. \nb) YEKS\u2019in g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi (muayenesi) ve bak\u0131m\u0131 \nYEKS\u2019in g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi (muayene) ve bak\u0131m\u0131 B\u00f6l\u00fcm 6\u2019da verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     543 \nALTINCI B\u00d6L\u00dcM \nYKS ve YEKS\u2019\u0130N G\u00d6ZDEN GE\u00c7\u0130R\u0130LMES\u0130 ve BAKIMI \nYKS\u2019nin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi (muayenesi) ve bak\u0131m\u0131 \nMadde 23- \na) G\u00f6zden ge\u00e7irme (Muayeneler) \n1) G\u00f6zden ge\u00e7irmenin kapsam\u0131:  \nYKS\u2019nin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi, y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma denetleyicisi taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nG\u00f6zden  ge\u00e7irecek  ki\u015fi,  tasar\u0131m  \u00f6l\u00e7\u00fctleri,  tasar\u0131m  a\u00e7\u0131klamas\u0131  ve  teknik  \u00e7izimler  gibi \nYKS\u2019ye ili\u015fkin gerekli bilgileri i\u00e7eren YKS tasar\u0131m raporuna sahip olmal\u0131d\u0131r. YKS\u2019yi g\u00f6zden \nge\u00e7irecek ki\u015fi, ayr\u0131ca YKS g\u00f6zden ge\u00e7irme ve bak\u0131m raporlar\u0131na da sahip olmal\u0131d\u0131r. \nB\u00fct\u00fcn YKS\u2019ler, a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda g\u00f6zden ge\u00e7irilmelidir: \n- YKS\u2019nin tesisi s\u0131ras\u0131nda, \u00f6zellikle yap\u0131 i\u00e7ine g\u00f6m\u00fclen ve bir daha eri\u015filemeyecek olan \nbile\u015fenlerin tesis edilmesi s\u0131ras\u0131nda, \n- YKS tesisat\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131ndan sonra, \n- \u00c7izelge 29\u2019a g\u00f6re d\u00fczenli bir \u015fekilde, \n-  Korunan  yap\u0131da  \u00f6nemli  de\u011fi\u015fiklik  ve  onar\u0131m  yap\u0131lmas\u0131  veya  YKS  \u00fczerinden  bir \ny\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131 durumlar\u0131nda. \nYKS\u2019nin g\u00f6zden ge\u00e7irme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki fakt\u00f6rlere g\u00f6re belirlenir: \n- Korunan yap\u0131n\u0131n \u00f6zellikle hasar sonucu ortaya \u00e7\u0131kan etkilerle ilgili s\u0131n\u0131f\u0131, \n- YKS\u2019nin s\u0131n\u0131f\u0131, \n- Yerel atmosferik ko\u015fullar, \n- YKS bile\u015fenlerinin malzemesi, \n- YKS bile\u015fenlerinin tutturuldu\u011fu y\u00fczeyin tipi, \n- Topra\u011f\u0131n durumu ve korozyon h\u0131z\u0131. \n\u00c7izelge 29 \u2013 Bir YKS\u2019ye ili\u015fkin g\u00f6zden ge\u00e7irme aral\u0131k \u00fcst s\u0131n\u0131rlar\u0131 \nKoruma d\u00fczeyi \nG\u00f6zle kontrol \nTam kontrol \nI ve II \nIII ve IV \n(y\u0131l) \n1 \n2 \n(y\u0131l) \n2 \n4 \nKritik sistemlerin \ntam kontrol\u00fc \n(y\u0131l) \n1 \n1 \nNot: Patlama riski olan yap\u0131lar\u0131n YKS\u2019leri her 6 ayda bir g\u00f6zle kontrol edilmelidir. YKS\u2019nin \nelektriksel kontrol\u00fc ve deneyleri y\u0131lda bir kez yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nToprak  direncinin  mevsimsel  de\u011fi\u015fimi  \u00f6nemli  ise  y\u0131ll\u0131k  deney  periyodu  yerine  14-15  ay \naral\u0131klarla \u00f6l\u00e7me ve kontroller yap\u0131labilir. \nAni  hava  de\u011fi\u015fikliklerinin  oldu\u011fu  veya  a\u011f\u0131r  hava  ko\u015fullar\u0131n\u0131n  s\u00f6z  konusu  oldu\u011fu \ny\u00f6relerde, \u00c7izelge 29\u2019da belirtilenden daha s\u0131k g\u00f6zle kontrol \u00f6nerilir. \nKritik ortam ko\u015fullar\u0131nda bulunan sistemler (\u00f6rne\u011fin, r\u00fczgar h\u0131z\u0131 y\u00fcksek olan y\u00f6relerde \nesnek ku\u015faklama \u015feritleri gibi y\u00fcksek mekanik zorlamalara maruz kalan YKS b\u00f6l\u00fcmleri, boru \nhatlar\u0131 \u00fczerindeki DKD\u2019ler ve kablolar\u0131n bina d\u0131\u015f\u0131nda ku\u015faklanmas\u0131 vb.) her y\u0131l tam kontrole \ntabi tutulmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7o\u011fu  yerde  ve  \u00f6zellikle  mevsimsel  s\u0131cakl\u0131k  ve  ya\u011fmur  de\u011fi\u015fimlerinin  fazla  oldu\u011fu \ny\u00f6relerde  toprak  \u00f6zdirencindeki  de\u011fi\u015fim,  farkl\u0131  hava  ko\u015fullar\u0131nda  \u00f6zdirencin  derinlikle \nde\u011fi\u015fimi \u00f6l\u00e7\u00fclerek g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     544 \n\u00d6l\u00e7\u00fclen \u00f6zdiren\u00e7 de\u011ferlerinin tasar\u0131m s\u0131ras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen de\u011ferlerden b\u00fcy\u00fck sapmalar \ng\u00f6stermesi  durumunda  (\u00f6zellikle,  \u00f6zdiren\u00e7  de\u011ferinin  g\u00f6zden  ge\u00e7irmeler  aras\u0131nda  s\u00fcrekli \nolarak artmas\u0131 durumunda) topraklama sisteminde bir iyile\u015ftirme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n2) G\u00f6zden ge\u00e7irmelerin s\u0131ras\u0131 \n2.1)  G\u00f6zden  ge\u00e7irme  i\u015flemi:  Teknik  belgelerin  kontrol\u00fc,  g\u00f6zle  yoklamalar,  deneyler \nve bir raporda yer almas\u0131 gereken kay\u0131tlar\u0131n tutulmas\u0131ndan meydana gelmektedir. \n2.2) Teknik belgelerin kontrol\u00fc \nTeknik belgeler bu y\u00f6netmeli\u011fe uygun, tesisle uyumlu ve eksiksiz olmal\u0131d\u0131r. \n2.3) G\u00f6zle yoklamalar \nG\u00f6zle yoklamalar a\u015fa\u011f\u0131dakilerin incelenmesi ve do\u011frulanmas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n- Tasar\u0131m\u0131n bu y\u00f6netmeli\u011fe uygunlu\u011fu, \n- YKS\u2019nin iyi durumda oldu\u011fu, \n-  YKS  iletkenleri  ve  ek  yerlerinde  gev\u015fek  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  ve  kazayla  meydana  gelen \nkopmalar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, \n-  Sisteme  ili\u015fkin  herhangi  bir  b\u00f6l\u00fcmde,  \u00f6zellikle  toprak  seviyesinde,  korozyondan \ndolay\u0131 zay\u0131flama meydana gelmedi\u011fi, \n-  B\u00fct\u00fcn  g\u00f6zle  g\u00f6r\u00fclebilen  toprak  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n  sa\u011flam  oldu\u011fu  (fonksiyonel  olarak \ng\u00f6revini yerine getirir durumda oldu\u011fu), \n- Mekanik koruma sa\u011flayan montaj y\u00fczeylerine ve bile\u015fenlere s\u0131k\u0131ca tespit edilen b\u00fct\u00fcn \ng\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen iletkenler ve sistem bile\u015fenlerinin sa\u011flam oldu\u011fu (fonksiyonel olarak g\u00f6revini \nyerine getirir durumda oldu\u011fu) ve do\u011fru yerde bulundu\u011fu, \n-  Korunacak  yap\u0131da,  ek  koruma  gerektiren  eklenti  veya  de\u011fi\u015fikliklerin  yap\u0131lmam\u0131\u015f \noldu\u011fu, \n-  YKS  ve  DKD\u2019lerde  hasara  veya  DKD\u2019leri  koruyan  sigorta  ar\u0131zalar\u0131na  dair  belirti \ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, \n-  Son  g\u00f6zden  ge\u00e7irmeden  itibaren  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7ine  yap\u0131lm\u0131\u015f  olan  yeni  hizmet  tesisatlar\u0131 \nveya  ekler  i\u00e7in  do\u011fru  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklaman\u0131n  tesis  edilmi\u015f  oldu\u011fu  ve  s\u00fcreklilik \ndeneylerinin bu yeni ekler i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu, \n-  Yap\u0131  i\u00e7indeki  ku\u015faklama  iletkenlerinin  ve  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  sa\u011flam  oldu\u011fu  (fonksiyonel \nolarak g\u00f6revini yerine getirir durumda oldu\u011fu), \n- Ay\u0131rma uzakl\u0131klar\u0131n\u0131n korundu\u011fu, \n-  Ku\u015faklama \niletkenlerinin,  ek  yerlerinin,  ekranlama  elemanlar\u0131n\u0131n,  kablo \ng\u00fczergahlar\u0131n\u0131n ve DKD\u2019lerin kontrol edilmi\u015f ve deneye tabi tutulmu\u015f olduklar\u0131. \n2.4)  Deney:  YKS\u2019nin  g\u00f6zden  ge\u00e7irme  ve  deneyi,  g\u00f6zle  yoklamalar\u0131  ve  a\u015fa\u011f\u0131dakileri \nkapsar. \n-  \u00d6zellikle  tesisat\u0131n  ilk  yap\u0131l\u0131\u015f\u0131  s\u0131ras\u0131nda  veya  daha  sonra  g\u00f6zle  yoklanmas\u0131  m\u00fcmk\u00fcn \nolmayan YKS b\u00f6l\u00fcmlerinin s\u00fcreklili\u011finin belirlenmesine y\u00f6nelik deneylerinin yap\u0131lmas\u0131, \n- Toprak sonland\u0131rma sistemi topraklama direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi. A\u015fa\u011f\u0131da verilen ayr\u0131lm\u0131\u015f \nve  birle\u015ftirilmi\u015f  topraklama  \u00f6l\u00e7meleri  ve  kontrolleri  yap\u0131lmal\u0131  ve  sonu\u00e7lar\u0131  YKS  g\u00f6zden \nge\u00e7irme raporuna yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nTasarlanan  topraklama  sistemi  ile  \u00f6ng\u00f6r\u00fclen  diren\u00e7  de\u011ferleri  aras\u0131ndaki  uygunlu\u011fu \nkontrol  etmek  i\u00e7in  topraklama  sisteminin  tesisi  veya  bak\u0131m\u0131  a\u015famas\u0131nda  y\u00fcksek  frekansl\u0131 \ndiren\u00e7 \u00f6l\u00e7mesi yap\u0131labilir. \ni)  Her  tekil  topraklama  elektrodunun  topraklama  direnci  ve  m\u00fcmk\u00fcnse  b\u00fct\u00fcn  toprak \nsonland\u0131rma sisteminin topraklama direnci. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     545 \nHer tekil topraklama  elektrodunun topraklama  direnci, indirme iletkeni ile  topraklama \nelektrodu aras\u0131ndaki deney ek yeri a\u00e7\u0131k durumdayken \u00f6l\u00e7\u00fclmelidir (ayr\u0131lm\u0131\u015f \u00f6l\u00e7me). \nToprak  sonland\u0131rma  sisteminin  topraklama  direncinin  10  \uf057\u2019u  a\u015fmas\u0131  durumunda, \nelektrodun \u015eekil 8\u2019e uygunlu\u011fu kontrol edilmelidir. \nTopraklama  direncinin  de\u011ferinde  \u00f6nemli  bir  art\u0131\u015f\u0131n  olmas\u0131  durumunda,  art\u0131\u015fla  ilgili \nnedeni  belirlemek  amac\u0131yla  ara\u015ft\u0131rma  yap\u0131lmal\u0131  ve  durumu  iyile\u015ftirmek  i\u00e7in  \u00f6nlemler \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \nKayal\u0131k  zemindeki \ntopraklama  elektrotlar\u0131 \nizlenmelidir. 10 \uf057 kural\u0131 bu durum i\u00e7in uygulanmaz. \ni\u00e7in  Madde  T.3.4.3.5\u2019teki  kurallar \nii) B\u00fct\u00fcn iletkenlerin, ku\u015faklar\u0131n ve ek yerlerinin veya bunlara ili\u015fkin \u00f6l\u00e7\u00fclen elektriksel \ns\u00fcreklili\u011fin g\u00f6zle kontrol\u00fcne ili\u015fkin sonu\u00e7lar. \nToprak  sonland\u0131rma  sisteminin  bu  kurallara  uygun  olmamas\u0131  veya  bilgi  eksikli\u011fi \nnedeniyle kurallar\u0131n kontrol edilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 durumunda, toprak sonland\u0131rma \nsistemi  ek  topraklama  elektrotlar\u0131  veya  yeni  bir  toprak  sonland\u0131rma  sistemi  tesis  edilerek \niyile\u015ftirilmelidir. \n2.5) G\u00f6zden ge\u00e7irme raporu: YKS\u2019nin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in YKS \ng\u00f6zden  ge\u00e7irme  k\u0131lavuzlar\u0131  haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.  Bu  k\u0131lavuzlar,  YKS  tesis  y\u00f6ntemi,  YKS \nbile\u015fenlerinin  tipi  ve  durumu,  deney  y\u00f6ntemleri  ve  elde  edilen  deney  verilerinin  uygun \nkaydedilmesi  gibi  b\u00fct\u00fcn  \u00f6nemli  konular  belgelenecek  \u015fekilde,  yoklama  s\u0131ras\u0131nda \ndenetleyiciye yol g\u00f6stermek amac\u0131yla yeterli bilgiyi i\u00e7ermelidir. \nDenetleyici, YKS tasar\u0131m raporu ve \u00f6nceden derlenmi\u015f YKS bak\u0131m ve g\u00f6zden ge\u00e7irme \nraporlar\u0131 ile birlikte bulunmas\u0131 gereken bir YKS g\u00f6zden ge\u00e7irme raporu d\u00fczenlemelidir. \nYKS g\u00f6zden ge\u00e7irme raporu a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri i\u00e7ermelidir: \n- Yakalama ucu iletkenleri ve di\u011fer yakalama ucu bile\u015fenlerinin genel durumlar\u0131, \n- Genel korozyon d\u00fczeyi ve korozyondan koruma durumu, \n- YKS iletkenleri ve bile\u015fenlerinin tutturulma g\u00fcvenli\u011fi, \n- Toprak sonland\u0131rma sistemine ili\u015fkin topraklama direnci \u00f6l\u00e7meleri, \n- Bu y\u00f6netmelikte belirtilen kurallardan herhangi bir sapma, \n- Yap\u0131lan deneylerin sonu\u00e7lar\u0131, \n-  YKS\u2019deki  b\u00fct\u00fcn  de\u011fi\u015fiklikler  ve  geni\u015fleme  ile  yap\u0131daki  de\u011fi\u015fikliklere  ili\u015fkin \nbelgeleme.  Ek  olarak,  YKS  yap\u0131m\u0131na  ili\u015fkin  \u00e7izimler  ve  YKS  tasar\u0131m\u0131na  y\u00f6nelik  a\u00e7\u0131klama \nyeniden incelenmelidir. \nb) Bak\u0131m:  \nYKS\u2019nin  bozulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131  ve  tasarland\u0131\u011f\u0131  \u015fekilde  i\u015flevini  yerine  getirdi\u011fini  do\u011frulamak \ni\u00e7in d\u00fczenli olarak bak\u0131m yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. YKS\u2019nin tasar\u0131m\u0131, \u00c7izelge 29\u2019a uygun olarak gerekli \nbak\u0131m ve yoklama \u00e7evrimini kapsamal\u0131d\u0131r. \n1) Genel a\u00e7\u0131klamalar:  \nYKS  bile\u015fenleri,  korozyon,  hava  ko\u015fullar\u0131na  ba\u011fl\u0131  hasarlar,  mekanik  hasarlar  ve \ny\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpmalar\u0131ndan kaynaklanan hasarlar nedeniyle zamanla \u00f6zelliklerini yitirebilirler. \nG\u00f6zden  ge\u00e7irme  ve  bak\u0131m  programlar\u0131,  bir  yetkili,  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  veya  YKS \ntesisat\u00e7\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131n\u0131n sahibi ile birlikte belirlenmelidir. \nBak\u0131m  i\u015flerini  ger\u00e7ekle\u015ftirmek  ve  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  kontrolleri  yapmak  i\u00e7in,  g\u00f6zden \nge\u00e7irme ve bak\u0131m programlar\u0131 uyumlu olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. \nKorozyona kar\u015f\u0131 \u00f6zel \u00f6nlemler al\u0131nm\u0131\u015f ve bu y\u00f6netmelikte belirtilen kurallara ek olarak, \nbile\u015fenleri  y\u0131ld\u0131r\u0131m  hasar\u0131na  ve  iklim  ko\u015fullar\u0131na  kar\u015f\u0131  uygun  olarak  boyutland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  olsa \nbile, YKS\u2019nin bak\u0131m\u0131 \u00f6nemlidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     546 \nYKS\u2019nin  mekanik  ve  elektriksel  \u00f6zellikleri,  bu  y\u00f6netmelikte  belirtilen  tasar\u0131m \nkurallar\u0131na b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyunca tam olarak uymal\u0131d\u0131r. \nBinada veya binadaki donan\u0131mda de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131 veya binada kullan\u0131m amac\u0131na \ny\u00f6nelik de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 durumunda, YKS\u2019de de de\u011fi\u015fiklik yapmak gerekebilir. \nG\u00f6zden ge\u00e7irmede onar\u0131mlara gerek g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse, bu onar\u0131mlar gecikilmeden yap\u0131lmal\u0131 ve \nbir sonraki bak\u0131m d\u00f6nemine kadar ertelenmemelidir. \n2) Bak\u0131m i\u015flemi:  \nB\u00fct\u00fcn YKS\u2019ler i\u00e7in periyodik bak\u0131m programlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. \nBak\u0131m i\u015flemlerinin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki hususlara ba\u011fl\u0131d\u0131r: \n- \u0130klim ve ortamla ilgili bozulmalar, \n- Y\u0131ld\u0131r\u0131m hasar\u0131na maruz kalma, \n- Yap\u0131n\u0131n koruma d\u00fczeyi. \nYKS bak\u0131m i\u015flemleri, her YKS i\u00e7in haz\u0131rlanmal\u0131 ve yap\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bak\u0131m program\u0131n\u0131n \nbir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. \nBak\u0131m  program\u0131,  en  son  sonu\u00e7lar\u0131n  \u00f6ncekilerle  kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131  m\u00fcmk\u00fcn  k\u0131lmak  ve \nbelli  bak\u0131m  i\u015flemlerinin  d\u00fczenli  olarak  izlenmesini  sa\u011flamak  i\u00e7in  bir  kontrol  listesi  olarak \nkullan\u0131lacak rutin kalemleri kapsamal\u0131d\u0131r. \nBak\u0131m program\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki konularla ilgili h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermelidir: \n- B\u00fct\u00fcn YKS iletkenleri ve sistem bile\u015fenlerinin durumu, \n- YKS tesisat\u0131n\u0131n elektriksel s\u00fcreklili\u011finin durumu, \n- Toprak sonland\u0131rma sisteminin topraklama direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, \n- DKD\u2019lerin durumu, \n- Bile\u015fenlerin ve iletkenlerin yeniden s\u0131k\u0131ca tespit edilmesi, \n-  Binaya  veya  tesisatlara  yap\u0131lan  ekler  veya  de\u011fi\u015fikliklerden  sonra  YKS  etkinli\u011finin \nazalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011frulamas\u0131. \n3) Bak\u0131m belgeleri:  \nBak\u0131m  i\u015flemlerinin  t\u00fcm\u00fc,  t\u00fcm  kay\u0131tlarda  yer  almal\u0131  ve  kay\u0131tlar  yap\u0131lan  veya  istenen \nd\u00fczeltme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 i\u00e7ermelidir. \nBak\u0131m i\u015flemine ili\u015fkin kay\u0131tlar, YKS bile\u015fenlerinin ve tesisat\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde \nbir ara\u00e7 olmal\u0131d\u0131r. \nYKS bak\u0131m\u0131na ili\u015fkin kay\u0131tlar, bak\u0131m programlar\u0131n\u0131n g\u00fcncelle\u015ftirilmesi de d\u00e2hil olmak \n\u00fczere bak\u0131m i\u015flemlerinin yeniden incelenmesine esas te\u015fkil edecek \u015fekilde hizmet etmelidir. \nYKS  bak\u0131m  kay\u0131tlar\u0131,  YKS  tasar\u0131m  ve  YKS  g\u00f6zden  ge\u00e7irme  raporlar\u0131  ile  birlikte \nsaklanmal\u0131d\u0131r. \nYEKS\u2019in g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi (muayenesi) ve bak\u0131m\u0131 \nMadde 24- \na) YEKS\u2019in g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi:  \nG\u00f6zden  ge\u00e7irme,  teknik  belgelerin  kontrol\u00fc,  g\u00f6zle  kontrol\u00fc  ve  \u00f6l\u00e7meleri  kapsar. \nG\u00f6zden ge\u00e7irmenin amac\u0131, a\u015fa\u011f\u0131dakileri do\u011frulamakt\u0131r: \n- YEKS\u2019in tasar\u0131m\u0131na uygunlu\u011fu, \n- YEKS\u2019in kendine ili\u015fkin tasar\u0131m fonksiyonunu yerine getirdi\u011fi, \n- Al\u0131nan ek koruma \u00f6nlemlerinin YEKS\u2019le uyumunun sa\u011fland\u0131\u011f\u0131. \nG\u00f6zden ge\u00e7irme; \n- YEKS\u2019in tesisi s\u0131ras\u0131nda, \n- YEKS\u2019in tesisinden sonra, \n- D\u00fczenli (periyodik) olarak, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     547 \n- YEKS\u2019e ili\u015fkin herhangi bir bile\u015fenin de\u011fi\u015ftirilmesinden sonra, \n-  Yap\u0131ya  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131ndan  sonra  (\u00f6rne\u011fin  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  darbe  say\u0131c\u0131s\u0131nda  bir \nsay\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi veya bir g\u00f6rg\u00fc tan\u0131\u011f\u0131n\u0131n yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirmesi veya \nyap\u0131da y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanm\u0131\u015f bir hasar\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi durumunda). \nPeriyodik  g\u00f6zden  ge\u00e7irme  s\u0131kl\u0131\u011f\u0131,  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u00f6zellikler  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak \nbelirlenmelidir: \n- Korozif topraklar ve korozif atmosfer ko\u015fullar\u0131 gibi, yerel ortam, \n- Kullan\u0131lan koruma \u00f6nlemlerinin t\u00fcr\u00fc. \n1) G\u00f6zden ge\u00e7irme (muayene) i\u015flemleri \n1.1)  Teknik  raporun  kontrol\u00fc:  Yeni  bir  YEKS\u2019in  tesisinden  sonra,  teknik  belgeler \nilgili standartlara uygunluk bak\u0131m\u0131ndan kontrol edilmeli ve s\u00fcrekli g\u00fcncellenmelidir (\u00f6rne\u011fin, \nYEKS\u2019de de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131 veya geni\u015fletilmesinden sonra). \n1.2) G\u00f6zle yoklama: G\u00f6zle yoklaman\u0131n amac\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dakileri do\u011frulamakt\u0131r: \n- \u0130letkenler ve ek yerlerinde gev\u015fek ba\u011flant\u0131lar\u0131n ve kopmalar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \n-  Sisteme  ili\u015fkin  herhangi  bir  b\u00f6l\u00fcmde,  \u00f6zellikle  toprak  seviyesinde,  korozyondan \ndolay\u0131 zay\u0131flama meydana gelmedi\u011fini, \n- Ku\u015faklama iletkenlerinin ve kablo ekranlar\u0131n\u0131n sa\u011flam oldu\u011funu, \n-  Daha  fazla  koruma  \u00f6nlemleri  gerektiren  eklerin  veya  de\u011fi\u015fikliklerin  yap\u0131lmam\u0131\u015f \noldu\u011funu, \n-  DKD\u2019lerde  ve  DKD\u2019leri  koruyan  sigortalarda  veya  ay\u0131r\u0131c\u0131larda  ar\u0131za  belirtisi \ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fini, \n- Uygun hat g\u00fczergahlar\u0131n\u0131n korundu\u011funu, \n- Hacimsel ekranlara olan g\u00fcvenlik uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131. \n1.3)  \u00d6l\u00e7meler:  G\u00f6zden  ge\u00e7irmede  g\u00f6r\u00fclmeyen  topraklama  sistemine  ve  ku\u015faklama \n\u015febekesine ili\u015fkin b\u00f6l\u00fcmler i\u00e7in elektriksel s\u00fcreklilik \u00f6l\u00e7meleri yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n2) G\u00f6zden ge\u00e7irme raporu:  \n\u0130\u015flemi  kolayla\u015ft\u0131rmak  i\u00e7in  bir  g\u00f6zden  ge\u00e7irme  k\u0131lavuzu  haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.  Bu  k\u0131lavuz, \ntesisata  ve  bile\u015fenlerine,  deney  y\u00f6ntemine  ve  kaydedilen  deney  verilerine  ili\u015fkin  b\u00fct\u00fcn \nhususlar\u0131n rapor edilebilmesi i\u00e7in, denetleyiciye g\u00f6revini yaparken yard\u0131mc\u0131 olmak amac\u0131yla \nyeterli bilgileri i\u00e7ermelidir. \nDenetleyici,  teknik  raporu  ve  \u00f6nceki  raporlar\u0131  da  i\u00e7eren  bir  rapor  haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. \nG\u00f6zden ge\u00e7irme (muayene) raporu a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri i\u00e7ermelidir: \n- YEKS\u2019in genel durumu, \n- Teknik rapordan sapma\/sapmalar, \n- Yap\u0131lan \u00f6l\u00e7melerin sonu\u00e7lar\u0131. \nb) Bak\u0131m:  \nG\u00f6zden  ge\u00e7irmeden  sonra,  g\u00f6r\u00fclen  b\u00fct\u00fcn  kusurlar  gecikmeksizin  d\u00fczeltilmelidir. \nGerekli olmas\u0131 durumunda, teknik rapor s\u00fcrekli olarak g\u00fcncellenmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f                                                                                                                                                     548 \nYED\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \nSON H\u00dcK\u00dcMLER \nY\u00fcr\u00fcrl\u00fck \nMadde 25-  \nBu y\u00f6netmelik yay\u0131m\u0131 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer. \nY\u00fcr\u00fctme \nMadde 26 \u2013  \nBu  y\u00f6netmelik  h\u00fck\u00fcmlerini,  T\u00fcrk  M\u00fchendis  ve  Mimar  Odalar\u0131  Birli\u011fi  Elektrik \nM\u00fchendisleri Odas\u0131 Y\u00f6netim Kurulu y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \nEkler: Ek-A\u2019dan Ek-Z\u2019ye kadard\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013A  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreleri \n549\nA.1 Yere d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar \nBulut ile yer aras\u0131nda iki t\u00fcr y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131 vard\u0131r: \ni) Buluttan topra\u011fa do\u011fru bir \u00f6nc\u00fc bo\u015falman\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131mlar, \nii) Topraklanm\u0131\u015f bir yap\u0131dan buluta do\u011fru bir \u00f6nc\u00fc bo\u015falman\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131mlar. \nA\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru bo\u015falmalar\u0131n \u00e7o\u011fu d\u00fcz araziye ve al\u00e7ak yap\u0131lara olur. A\u00e7\u0131ktaki ve\/veya \ny\u00fcksek  yap\u0131larda  yukar\u0131ya  do\u011fru  bo\u015falmalar  daha  fazlad\u0131r.  Y\u00fckseklik  art\u0131\u015f\u0131  ile  yap\u0131lara \ndo\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 artar (Ek-F). \nBir y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 bir veya birden fazla darbeden meydana gelir: \ni) K\u0131sa darbeler: S\u00fcresi 2 ms\u2019den k\u0131sad\u0131r. (\u015eekil A.1), \nii) Uzun darbeler: S\u00fcresi 2 ms\u2019den uzundur. (\u015eekil A.2). \nBurada: \nO1 \nI \nT1 \nT2 \nAnma ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 \nAk\u0131m\u0131n tepe de\u011feri \nCephe s\u00fcresi \nS\u0131rt yar\u0131 de\u011fer s\u00fcresi \n\u015eekil A.1 \u2013 K\u0131sa darbe b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin tan\u0131m\u0131 (T2 < 2 ms) \nTuzun \nQuzun \nS\u00fcre \nUzun darbe y\u00fck\u00fc \n\u015eekil A.2 \u2013 Uzun darbe b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin tan\u0131m\u0131 (2 ms < Tuzun < 1 s) \nDarbelerin  ay\u0131r\u0131m\u0131  i\u00e7in  di\u011fer  \u00f6zellikler,  kutbiyet  (pozitif  veya  negatif)  ve  bo\u015falma \ns\u0131ras\u0131ndaki konumlar\u0131ndan (birinci, sonraki, bindirilmi\u015f) gelir. A\u015fa\u011f\u0131ya bo\u015falmalar i\u00e7in \u015eekil \nA.3\u2019te, yukar\u0131ya bo\u015falmalar i\u00e7in \u015eekil A.4\u2019te olas\u0131 ak\u0131m dalga \u015fekilleri g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nYukar\u0131ya bo\u015falmalardaki ek bile\u015fen, birinci uzun darbedir. Bu uzun darbe, yakla\u015f\u0131k on \nadede  kadar  bindirilmi\u015f  k\u0131sa  darbeler  ile  birlikte  olabilir  veya  olmayabilir.  Fakat  yukar\u0131ya \nbo\u015falmalar\u0131n  b\u00fct\u00fcn  k\u0131sa  darbe  parametreleri  a\u015fa\u011f\u0131ya  bo\u015falmalar\u0131nkinden  daha  k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. \nYukar\u0131ya  bo\u015falmalar\u0131n  daha  y\u00fcksek  uzun  darbe  y\u00fck\u00fc  hen\u00fcz  do\u011frulanmam\u0131\u015ft\u0131r.  Bundan \ndolay\u0131, yukar\u0131ya bo\u015falmalar\u0131n y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametrelerinin a\u015fa\u011f\u0131ya bo\u015falmalar i\u00e7in verilen \nen b\u00fcy\u00fck de\u011ferlerin kapsam\u0131nda oldu\u011fu de\u011ferlendirilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f550\n\u015eekil A.3 \u2013 A\u015fa\u011f\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131n\u0131n olas\u0131 dalga \u015fekilleri \nA.2 Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreleri:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  parametreleri  CIGRE\u2019nin  (Uluslararas\u0131  B\u00fcy\u00fck  Elektrik  Sistemleri \nKonseyi)  \u00c7izelge  A.1\u2019de  verilen  sonu\u00e7lar\u0131na  dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Bunlar\u0131n \nistatistiksel \nda\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n  logaritmik  normal  da\u011f\u0131l\u0131ma  sahip  oldu\u011fu  varsay\u0131l\u0131r.  Bunlara  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelen \nortalama de\u011fer \u03bc ve sa\u00e7\u0131lma \u03c3log de\u011ferleri \u00c7izelge A.2\u2019de ve da\u011f\u0131l\u0131m fonksiyonu \u015eekil A.5\u2019te \nverilmi\u015ftir.  Bu  esasa  g\u00f6re  her  parametrenin  herhangi  bir  de\u011ferinin  meydana  gelme  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \nsaptanabilir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n  kutbiyeti  oran  olarak  %10  pozitif,  %90  negatif  varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Kutbiyet \noranlar\u0131  arazinin  durumuna  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  E\u011fer  kutbiyet  i\u00e7in  yerel  bilgi  yoksa  burada  verilen \noranlar kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nYKD  i\u00e7in  sabit  olarak  verilen  b\u00fct\u00fcn  de\u011ferler  hem  yukar\u0131ya  hem  a\u015fa\u011f\u0131ya  do\u011fru \nbo\u015falmalar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \nA.3 YKD I i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametrelerinin belirlenmesi:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n mekanik etkileri; ak\u0131m\u0131n tepe de\u011feri (I) ve \u00f6zg\u00fcl enerji (W\/R) ile ili\u015fkilidir. \nIs\u0131l  etkiler  ise  omik  kuplaj  varsa  \u00f6zg\u00fcl  enerji  (W\/R)  ile;  tesisatta  ark  olu\u015fursa  y\u00fck  (Q)  ile \nili\u015fkilidir.  \u0130nd\u00fcktif  kuplaj\u0131n  meydana  getirdi\u011fi  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler  ve  tehlikeli  k\u0131v\u0131lc\u0131mlar  ise \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 cephesinin ortalama dikli\u011fi (di\/dt) ile ili\u015fkilidir. \nBu parametrelerin her biri (I, Q, W\/R, di\/dt) tek tek her bir ar\u0131za olay\u0131nda bask\u0131n olabilir. \nDeney s\u00fcre\u00e7lerini belirlerken bu konu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f551\n\u015eekil A.4 \u2013 Yukar\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131n\u0131n olas\u0131 dalga \u015fekilleri \nA.3.1 Birinci k\u0131sa darbe ve uzun darbe:  \nMekanik  ve  \u0131s\u0131l  etkilerle  ili\u015fkili  I,  Q  ve  W\/R  de\u011ferleri  pozitif  bo\u015falmalardan  belirlenir \n(pozitif bo\u015falmalar\u0131n %10 de\u011ferleri negatif bo\u015falmalara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen %1 de\u011ferlerinden daha \ny\u00fcksektir). \u015eekil A.5\u2019teki 3, 5, 8, 11 ve 14 e\u011frilerinden olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 %10\u2019un alt\u0131nda kalan; I = 200 \nkA, Qbo\u015falma = 300 C, Qk\u0131sa = 100 C, W\/R = 10 MJ\/\u2126, di\/dt = 20 kA\/\u03bcs de\u011ferleri al\u0131nabilir. \n\u015eekil  A.1\u2019e  g\u00f6re  birinci  k\u0131sa  darbe  i\u00e7in  bu  de\u011ferler  cephe  s\u00fcresi  i\u00e7in  ilk  yakla\u015f\u0131m \nde\u011ferini verir: \nT1 = I \/ (di\/dt) = 10 \u03bcs (T1 daha az \u00f6nemlidir) \n\u00dcstel  olarak  s\u00f6n\u00fcmlenen  darbe  i\u00e7in  yakla\u015f\u0131k  y\u00fck  ve  enerji  de\u011ferleri  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131daki \ndenklem ge\u00e7erlidir (T1 << T2): \nQk\u0131sa = (1\/0,7).I.T2 \nW\/R = (1\/2).(1\/0,7).I2.T2 \nBu  denklemler  yukar\u0131daki  de\u011ferlerle  birlikte  s\u0131rt  yar\u0131  de\u011fer  s\u00fcresi  i\u00e7in  ilk  yakla\u015f\u0131m \nde\u011ferini verir:  \nT2 = 350 \u03bcs \nUzun darbe i\u00e7in y\u00fck de\u011feri a\u015fa\u011f\u0131daki denklemden hesaplanabilir: \nQuzun = Qbo\u015falma \u2212 Qk\u0131sa = 200 C \nDevam s\u00fcresi ise \u015eekil A.2\u2019ye g\u00f6re bo\u015falma s\u00fcresinden a\u015fa\u011f\u0131daki gibi tahmin edilebilir: \nTuzun = 0,5 s \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f552\n\u015eekil \nA.5\u2019teki \n\u00e7izgi \n1A + 1B \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n10 \n11 \n12 \n13 \n14 \n15 \n\u00c7izelge A.1 \u2013 CIGRE\u2019den al\u0131nan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreleri \nParametre \nI [kA] \nQbo\u015falma [C] \nQk\u0131sa [C] \nW\/R [kJ\/\u2126] \ndi\/dtmax \n[kA\/\u03bcs] \ndi\/dt%30\/90  \n[kA\/\u03bcs] \nQuzun [C] \ntuzun [s] \nCephe  s\u00fcresi \n[\u03bcs] \nDarbe s\u00fcresi \n[\u03bcs] \nZaman aral\u0131\u011f\u0131 \n[ms]  \nToplam \nbo\u015falma \ns\u00fcresi [ms] \nYKD I \ni\u00e7in sabit \nde\u011ferler \nDe\u011ferler \n%95 \n%50 \n4 (%98) \n20 (%80) \n50 \n200 \n300 \n100 \n10 000 \n20 \n200 \n200 \n0,5 \n4,9 \n4,6 \n1,3 \n20 \n1,1 \n11,8 \n35 \n7,5 \n80 \n4,5 \n0,22 \n0,95 \n2 \n6 \n0,55 \n25 \n9,1 \n9,9 \n0,2 \n4,1 \n1,8 \n0,22 \n3,5 \n30 \n6,5 \n25 \n7 \n0,15 \n31 \n14 \n16 \n55 \n6 \n650 \n24,3 \n39,9 \n2,4 \n20,1 \n5,5 \n1,1 \n22 \n75 \n32 \n230 \n33 \n13 \n180 \n85 \n%5 \n90 \n28,6 \n250 \n40 \n350 \n20 \n4 \n150 \n550 \n52 \nDarbe tipi \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \nNegatif bo\u015falma \nPozitif bo\u015falma \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \n15000 \nBirinci pozitif k\u0131sa  \n65 \nBirinci negatif k\u0131sa \n161,5 \nSonraki negatif k\u0131sa \n32 \nBirinci pozitif k\u0131sa  \n98,5 \nSonraki negatif k\u0131sa \nUzun \nUzun \n18 \n4,5 \n200 \n200 \n140 \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \n2000 \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \n150 \n\u00c7oklu negatif darbeler \n1100 \nNegatif bo\u015falma (tamam\u0131) \n900 \n500 \nTek olmayan negatif bo\u015falma \nPozitif bo\u015falma \nNot: I = 4 kA ve I = 20 kA de\u011ferleri s\u0131ras\u0131yla % 98 ve % 80 olas\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. \nA.3.2 Sonraki k\u0131sa darbe:  \n\u0130nd\u00fcktif  kuplaj\u0131n  neden  oldu\u011fu  tehlikeli  k\u0131v\u0131lc\u0131mlanma  ile  ili\u015fkili  ortalama  dikli\u011fin \n(di\/dt) en b\u00fcy\u00fck de\u011feri negatif bo\u015falmalar\u0131n sonraki k\u0131sa darbelerinden belirlenebilir (\u00e7\u00fcnk\u00fc \nbunlar\u0131n  %1  de\u011ferleri  birinci  negatif  darbelerin  %1  de\u011ferlerinden  veya  pozitif  bo\u015falmalar\u0131n \nkar\u015f\u0131l\u0131k gelen %10 de\u011ferlerinden daha y\u00fcksektir). \u015eekil A.5\u2019teki 2 ve 15 e\u011frilerinden olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n%1\u2019in alt\u0131nda olan; I = 50 kA, di\/dt = 200 kA\/\u03bcs de\u011ferleri al\u0131nabilir. \n\u015eekil 1\u2019e g\u00f6re bu de\u011ferler sonraki k\u0131sa darbe i\u00e7in cephe s\u00fcresinin ilk yakla\u015f\u0131m de\u011ferini \nverir: \nT1 = I \/ (di\/dt) = 0,25 \u03bcs \nBunun  s\u0131rt  yar\u0131  de\u011fer  s\u00fcresi  ise  sonraki  negatif  k\u0131sa  darbelerin  darbe  s\u00fcresinden \nhesaplanabilir: \nT2 = 100 \u03bcs (T2 daha az \u00f6nemlidir) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f553\n\u00c7izelge A.2 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametrelerinin logaritmik normal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 - CIGRE\u2019den \nal\u0131nan %95 ve %5 de\u011ferlerinden hesaplanan ortalama \u03bc ve sa\u00e7\u0131lma \u03c3log de\u011ferleri \nParametre \nOrtalama \n\u03bc \n(61,1) \nSa\u00e7\u0131lma \n\u03c3log\n0,576 \nDarbe tipi \nBirinci negatif k\u0131sa (%80) \n\u015eekil A.5\u2019teki \ne\u011fri \n1A \nI [kA] \nQbo\u015falma [C] \nQk\u0131sa [C] \nW\/R [kJ\/\u2126] \ndi\/dtmax \n[kA\/\u03bcs] \ndi\/dt%30\/90 [kA\/\u03bcs] \nQuzun [C] \ntuzun [s] \n33,3 \n11,8 \n33,9 \n7,21 \n83,7 \n4,69 \n0,938 \n17,3 \n57,4 \n5,35 \n612 \n24,3 \n40,0 \n2,53 \n20,1 \n200 \n0,5 \n5,69 \nCephe s\u00fcresi [\u03bcs] \n0,995 \nDarbe s\u00fcresi [\u03bcs] \nZaman aral\u0131\u011f\u0131 [ms]  \nToplam bo\u015falma \ns\u00fcresi [ms] \n26,5 \n77,5 \n30,2 \n224 \n32,4 \n12,8 \n167 \n83,7 \n0,263 \n0,233 \n0,527 \n0,452 \n0,378 \n0,383 \n0,383 \n0,570 \n0,596 \n0,600 \n0,844 \n0,260 \n0,369 \n0,670 \n0,420 \n0,304 \n0,398 \n0,534 \n0,250 \n0,405 \n0,578 \n0,405 \n1,175 \n0,445 \n0,472 \nSonraki negatif k\u0131sa (%80) \n1B \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n10 \n11 \n12 \n13 \n14 \n15 \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \nNegatif bo\u015falma \nPozitif bo\u015falma \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa  \nSonraki negatif k\u0131sa \nUzun \nUzun \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \nBirinci negatif k\u0131sa \nSonraki negatif k\u0131sa \nBirinci pozitif k\u0131sa (tek) \n\u00c7oklu negatif darbeler \nNegatif bo\u015falma (tamam\u0131) \nTek olmayan negatif \nbo\u015falma \nPozitif bo\u015falma \nA.4 En k\u00fc\u00e7\u00fck y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametrelerinin saptanmas\u0131:  \nBir  YKS\u2019nin  yakalama  verimi  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  parametrelerine  ve  ilgili \nyuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131na  kar\u015f\u0131 korunan alanlar\u0131n \ngeometrik s\u0131n\u0131rlar\u0131 yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi ile belirlenebilir. \nElektro-geometrik modele g\u00f6re yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 r (en son atlama uzakl\u0131\u011f\u0131) ilk \nk\u0131sa darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n tepe de\u011feri ile korelasyon i\u00e7indedir. Bu ili\u015fki r = 10.I0,65 \u015feklindedir. \nBurada: \nr \nI \nYuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 [m], \nAk\u0131m\u0131n tepe de\u011feri [kA].  \nYuvarlanan  k\u00fcre  yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n  (r)  verilen  bir  de\u011feri  i\u00e7in  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  tepe  de\u011ferine  (I) \nkar\u015f\u0131l\u0131k  gelenden  daha  y\u00fcksek  tepe  de\u011ferine  sahip  b\u00fct\u00fcn  bo\u015falmalar\u0131n  do\u011fal  veya  \u00f6zel \nyakalama  u\u00e7lar\u0131  ile  yakalanaca\u011f\u0131  varsay\u0131labilir.  Bundan  dolay\u0131,  \u00c7izelge  A.5\u2019teki  1A  ve  3 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fe\u011frilerinden  negatif  ve  pozitif  ilk  darbelerin  tepe  de\u011ferlerinin  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131,  yakalama  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \nolarak varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kutbiyet oran\u0131 %10 pozitif ve %90 negatif bo\u015falmalar olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne \nal\u0131n\u0131rsa toplam yakalama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 hesaplanabilir (\u00c7izelge 5). \n554\nNot: E\u011frilerdeki numaralar\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7in \u00c7izelge A.1 ve A.2\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  A.5  \u2013  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  parametrelerinin  birikmeli  s\u0131kl\u0131k  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131  (%95  ve  %5 \nde\u011feri aras\u0131ndaki \u00e7izgiler) \nEk B  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n zaman fonksiyonlar\u0131 \nBirinci  k\u0131sa  darbe  10\/350  \u00b5s  ve  sonraki  k\u0131sa  darbeler  0,25\/100  \u00b5s  i\u00e7in  ak\u0131m  dalga \n\u015fekilleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi tan\u0131mlanabilir: \n555\n10\n.\ni\n\uf03d\n\uf028\nt\n\uf02b\n\uf029\n\/\n\uf074\nI\n1\n\uf028\nk\nt\n\/\n1\n\uf074\n1\nBurada: \n.\nexp(\nt\n\uf02d\n\/\n\uf074\n2\n)\n10\n\uf029\nI \nk \nt \n\u03c41 \n\u03c42 \nAk\u0131m\u0131n tepe de\u011feri, \nAk\u0131m\u0131n tepe de\u011feri i\u00e7in d\u00fczeltme fakt\u00f6r\u00fc, \nZaman, \nCephe s\u00fcresi sabiti, \nS\u0131rt s\u00fcresi sabitidir. \nFarkl\u0131  YKD\u2019ler  i\u00e7in  birinci  k\u0131sa  darbe  ve  sonraki  k\u0131sa  darbelerin  ak\u0131m  dalga  \u015fekilleri \ni\u00e7in \u00c7izelge B.1\u2019de verilen parametreler ge\u00e7erlidir. Dalga \u015fekilleri \u015eekil B.1, \u015eekil B.2, \u015eekil \nB.3 \u015eekil B.4\u2019te verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge B.1 \u2013 K\u0131sa y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 parametreleri \nParametreler \nI [kA] \nk \n\uf0741 [\u00b5s] \n\uf0742 [\u00b5s] \nBirinci k\u0131sa darbe \nYKD \nII \n150 \n0,93 \n19 \n485 \nIII-IV \n100 \n0,93 \n19 \n485 \nI \n200 \n0,93 \n19 \n485 \nSonraki k\u0131sa darbe \nYKD \nII \n37,5 \n0,993 \n0,454 \n143 \nIII-IV \n25 \n0,993 \n0,454 \n143 \nI \n50 \n0,993 \n0,454 \n143 \n\u015eekil B.1 \u2013 Birinci k\u0131sa ak\u0131m darbesinin cephesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n\f556\n\u015eekil B.2 \u2013 Birinci k\u0131sa ak\u0131m darbesinin s\u0131rt\u0131 \n\u015eekil B.3 \u2013 Sonraki k\u0131sa ak\u0131m darbelerinin cephesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u015eekil B.4 \u2013 Sonraki k\u0131sa ak\u0131m darbelerinin s\u0131rt\u0131 \nUzun darbe; I ortalama ak\u0131m\u0131 ve Tuzun s\u00fcresi ile \u00c7izelge 5\u2019e g\u00f6re dikd\u00f6rtgen  bir dalga \n\u015fekli ile tan\u0131mlanabilir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n genli\u011fi \u015eekil B.5\u2019teki e\u011frilerden belirlenebilir. \n557\n1 \n2 \n3 \n4 \nUzun darbe \nBirinci k\u0131sa darbe \nSonraki k\u0131sa darbe \n400 A \n200 kA \n50 kA \nBile\u015fke e\u011fri \n0,5 s \n10\/350 \u00b5s \n0,25\/100 \u00b5s \n\u015eekil B.5 \u2013 YKD I\u2019e g\u00f6re y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n genli\u011fi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f558\nEk C \nDeneysel ama\u00e7l\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131n\u0131n benzetimi \nC.1 Genel:  \nBir  nesneye  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  durumunda  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  nesne  i\u00e7inde  da\u011f\u0131l\u0131r.  Tekil \nkorunma \u00f6nlemleri bile\u015fenleri deneyden ge\u00e7irilirken bu durum her bile\u015fen i\u00e7in uygun deney \nparametreleri se\u00e7ilerek g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7la bir sistem analizi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nC.2 Birinci k\u0131sa darbenin \u00f6zg\u00fcl enerjisinin ve uzun darbenin y\u00fck\u00fcn\u00fcn benzetimi: \nDeney  parametreleri  \u00c7izelge  C.1  ve  \u00c7izelge  C.2\u2019de  verilmi\u015f,  \u015eekil  C.1\u2019de  bir  \u00f6rnek \ndarbe  \u00fcreteci  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  Bu  \u00fcrete\u00e7  birinci  k\u0131sa  darbenin  \u00f6zg\u00fcl  enerjisini  uzun  darbenin \ny\u00fck\u00fc ile birle\u015fik olarak benzetimi i\u00e7in kullan\u0131labilir. \nDeneyler;  mekanik  b\u00fct\u00fcnl\u00fck,  olumsuz  \u0131s\u0131nma  etkilerinden  ve  erime  etkilerinden \nkorunma durumunu de\u011ferlendirmek i\u00e7in yap\u0131labilir. \nBirinci k\u0131sa darbenin benzetimine ili\u015fkin deney parametreleri \u00c7izelge C.1\u2019de verilmi\u015ftir. \nBu parametreler; T2 de\u011feri 350 \u00b5s civar\u0131nda olan ve \u00fcstel olarak azalan darbe ak\u0131m\u0131ndan elde \nedilir. \nUzun darbe benzetimine ili\u015fkin deney parametreleri \u00c7izelge C.2\u2019de verilmi\u015ftir. \nDeney  malzemesine  ve  beklenen  hasar  olaylar\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak  birinci  k\u0131sa  darbe  veya \nuzun darbe deneyleri tek tek veya birinci k\u0131sa darbeden hemen sonra uzun darbe ile birlikte \nyap\u0131labilir. Ark eritme deneyleri her iki kutbiyette yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot: De\u011ferler YKD I i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \n\u015eekil C.1 - Birinci k\u0131sa darbe \u00f6zg\u00fcl enerjisinin ve uzun darbe y\u00fck\u00fcn\u00fcn benzetimi i\u00e7in \n\u00f6rnek bir darbe \u00fcreteci \n\u00c7izelge C.1 - Birinci k\u0131sa ak\u0131m darbesi parametreleri \nDeney parametreleri \nTepe de\u011fer, I  \nY\u00fck, Qs \n\u00d6zg\u00fcl enerji, W\/R \n[kA] \n[C] \n[MJ\/\u2126] \nYKD \nII \n150 \n75 \n5,6 \nIII-IV \n100 \n50 \n2,5 \nI \n200 \n100 \n10 \nTolerans  \n% \n\uf0b110 \n\uf0b120 \n\uf0b135 \n\u00c7izelge C.2 - Uzun ak\u0131m darbesi parametreleri \nDeney parametreleri \nY\u00fck, Quzun  [C] \n[s] \nS\u00fcre, T \nI \n200 \n0,5 \nYKD \nII \n150 \n0,5 \nIII-IV \n100 \n0,5 \nTolerans \n% \n\uf0b120 \n\uf0b110 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f559\nC.3 K\u0131sa ak\u0131m darbelerinin cephe dikli\u011finin benzetimi:  \nAk\u0131m\u0131n  cephe  dikli\u011fi,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan  iletkenlerin  yak\u0131n\u0131ndaki  iletkenlerde \nmanyetik olarak ind\u00fcklenen gerilimleri belirler. \nBir  k\u0131sa  ak\u0131m  darbesinin  dikli\u011fi,  \u2206t  s\u00fcresindeki  \u2206i  ak\u0131m  y\u00fckselmesi  olarak  tan\u0131mlan\u0131r \n(\u015eekil  C.2).  Benzetim  ile  ilgili  deney  parametreleri  \u015eekil  C.3\u2019te  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  Deney \n\u00fcrete\u00e7lerine \u00f6rnekler \u015eekil C.3 ve \u015eekil C.4\u2019te verilmi\u015ftir. Benzetim birinci k\u0131sa ak\u0131m darbesi \nve sonraki k\u0131sa darbeler i\u00e7in yap\u0131labilir. \nNot: Ak\u0131m s\u0131rt\u0131n\u0131n benzetimi \u00fczerinde hi\u00e7bir etkisi yoktur. \nMadde C.3\u2019e g\u00f6re yap\u0131lan benzetim, ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak veya Madde C.2\u2019ye g\u00f6re yap\u0131lan \nbenzetimle birlikte uygulanabilir. \nYKS bile\u015fenleri \u00fczerinde y\u0131ld\u0131r\u0131m etkilerinin benzetimini yapmak i\u00e7in kullan\u0131lan deney \nparametreleri hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in Ek-D\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7izelge C.3 - K\u0131sa darbeler i\u00e7in deney parametreleri \nDeney parametreleri \nBirinci k\u0131sa darbe \n\u2206i \n\u2206t \nSonraki k\u0131sa darbe \n\u2206i \n\u2206t \n[kA] \n[\u00b5s] \n[kA] \n[\u00b5s] \nI \n200 \n10 \n50 \n0,25 \nYKD \nII \nIII-IV \n150 \n10 \n37,5 \n0,25 \n100 \n10 \n25 \n0,25 \nTolerans  \n% \n\uf020\n\uf0b110 \n\uf0b120 \n\uf020\n\uf0b110 \n\uf0b120 \n\u015eekil C.2 \u2013 \u00c7izelge C.3\u2019e g\u00f6re ak\u0131m dikli\u011fi tan\u0131m\u0131 \nNot: De\u011ferler YKD I i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u015eekil  C.3  \u2013  Birinci  k\u0131sa  ak\u0131m  darbesinin  cephe  dikli\u011finin  benzetimi  i\u00e7in  \u00f6rnek  darbe \n\u00fcreteci \nNot: De\u011ferler YKD I i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \n560\n\u015eekil C.4 \u2013 Sonraki k\u0131sa ak\u0131m darbelerinin cephe dikli\u011finin benzetimi i\u00e7in \u00f6rnek darbe \n\u00fcreteci \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f561\nEk-D  \nYKS bile\u015fenleri \u00fczerinde y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n etkisinin benzetimi i\u00e7in deney parametreleri \nD.1 Genel:  \nBu ekte y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n etkilerinin laboratuarda benzetimi i\u00e7in kullan\u0131lan temel parametreler \nverilmi\u015ftir.  Bu  b\u00f6l\u00fcm,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  tamam\u0131na  veya  \u00f6nemli  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcne  maruz  kalan \nt\u00fcm  YKS  bile\u015fenlerini  kapsar  ve  her  bile\u015fenle  ilgili  ko\u015fullar\u0131  ve  deneyleri  belirleyen \nstandardlarla birlikte kullan\u0131l\u0131r. \nD.2 D\u00fc\u015fme noktas\u0131yla ilgili ak\u0131m parametreleri: \n Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  YKS  bile\u015fenleri  \u00fczerindeki  etkilerinde  rol  oynayan  parametreler;  ak\u0131m\u0131n \ntepe  de\u011feri  (I),  y\u00fck  (Q),  \u00f6zg\u00fcl  enerji  (W\/R),  s\u00fcre  (T)  ve  ak\u0131m\u0131n  ortalama  dikli\u011fidir  (di\/dt). \nA\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak incelendi\u011fi gibi, her parametre farkl\u0131 bir ar\u0131za mekanizmas\u0131nda bask\u0131n \nolma  e\u011filimindedir.  Deneyler  i\u00e7in  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  ak\u0131m  parametreleri  bu  de\u011ferlerin \nbirle\u015fimidir  ve  YKS\u2019nin  deneyden  ge\u00e7irilen  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn  ar\u0131za  olu\u015fumunu  laboratuarda \n\u00f6rnekleyecek \u015fekilde se\u00e7ilir (Madde D.5).  \n\u00c7izelge D.1\u2019de en b\u00fcy\u00fck I, Q, W\/R, T ve di\/dt de\u011ferleri korunma d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131 olarak \nverilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge D.1 \u2013 Farkl\u0131 YKS bile\u015fenleri ve farkl\u0131 YKD\u2019ler i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131m parametreleri \nBile\u015fen \nAna problem \nY\u0131ld\u0131r\u0131m parametreleri \nNot \nYakalama ucu \nYakalama ucu \nve indirme \niletkenleri \nBa\u011flanma \nnoktas\u0131nda \nerozyon (ince \nmetal levhalar \ngibi) \nOmik \u0131s\u0131nma \nMekanik etkiler \nBa\u011flant\u0131 \nbile\u015fenleri \nBirle\u015fik etkiler \n(\u0131s\u0131l, mekanik ve \nark) \nTopraklama \nBa\u011flanma \nnoktas\u0131nda \nerozyon \nQuzun \nC \n200 \n150 \n100 \nYKD \nI \nII \nIII-\nIV \nT \n< 1 s \n(tek darbe i\u00e7in \nQuzun uygulan\u0131r) \nYKD \nW\/R \nkJ\/\u2126 \nT \nI \nII \nIII-\nIV \n10000 \n5600 \n2500 \nW\/R adiyabatik \nolarak \nuygulanmal\u0131d\u0131r \nYKD \nI \nII \nIII-IV \nYKD \nI \nII \nIII-IV \nI \nkA \n200 \n150 \n100 \nI \nkA \n200 \n150 \n100 \nW\/R \nkJ\/\u2126 \n10000 \n5600 \n2500 \nW\/R \nkJ\/\u2126 \n10000 \n5600 \n2500 \nYKD \nQuzun \nC \nT \nI \nII \nIII-IV \n200 \n150 \n100 \n< 1 s (Quzun \ntek darbe de \nuygulan\u0131r) \nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcme g\u00f6re \nboyutland\u0131rma deneyi \ngereksiz k\u0131lar \nT \n< 2 ms (I ve \nW\/R tek \ndarbede \nuygulan\u0131r) \nBoyutlar\u0131 genellikle \nmekanik\/ kimyasal \n\u00f6zellikler (korozyon gibi) \nbelirler \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fAtlama aral\u0131kl\u0131 \nDKD\u2019ler \nBirle\u015fik etkiler \n(\u0131s\u0131l, mekanik ve \nark) \nMetal oksit \nDKD\u2019ler \nEnerji etkisi \n(a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck) \nDielektrik etkisi \n(atlama\/ \u00e7atlama) \nYKD \nI \nII \nIII-IV \nYKD \nI \nII \nIII-IV \nYKD \nI \nII \nIII-IV \nI \nkA \n200 \n150 \n100 \nI \nkA \n200 \n150 \n100 \nI \nkA \n200 \n150 \n100 \nQk\u0131sa \nC \n100 \n75 \n50 \nT \n< 2 ms (I tek \ndarbede uygulan\u0131r)\n562\nW\/R \nkJ\/\u2126 \n10000 \n5600 \n2500 \ndi\/dt \nkA\/\u00b5s \n200 \n150 \n100 \nI, Qk\u0131sa ve W\/R tek \ndarbede uygulan\u0131r (s\u00fcre \nT < 2 ms); \u0394i\/\u0394t ayr\u0131 \ndarbede uygulan\u0131r \nHer iki husus kontrol \nedilmelidir \nAyr\u0131 deneyler \nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir \nD.3 Ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131:  \n\u00c7izelge  D.1\u2019de  verilen  parametreler  d\u00fc\u015fme  noktas\u0131ndaki  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  ile  ilgilidir. \nGer\u00e7ekte,  bir  d\u0131\u015f  YKS\u2019de  ak\u0131m  topra\u011fa  birden  fazla  yoldan  akar.  Ayr\u0131ca  korunan  yap\u0131ya \ngenelde  birden  fazla  hizmet  tesisat\u0131  girer.  Bir  YKS\u2019nin  belirli  bile\u015fenlerinden  akan  ger\u00e7ek \ni\u00e7in,  ak\u0131m  payla\u015f\u0131m\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Tekil \nak\u0131m  parametrelerini  saptamak \nde\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 olas\u0131 de\u011filse, ak\u0131m parametreleri a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde belirlenir. \nD\u0131\u015f YKS i\u00e7inde ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in ak\u0131m payla\u015f\u0131m fakt\u00f6r\u00fc kc kullan\u0131labilir. Bu fakt\u00f6r, \nilgili  indirme  iletkeninden  akabilecek  ak\u0131m\u0131n  beklenen  en  b\u00fcy\u00fck  de\u011ferini  (en  k\u00f6t\u00fc  durum) \nverir. \nKorunan  yap\u0131ya  ba\u011fl\u0131  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler,  elektrik  ve  ileti\u015fim  hatlar\u0131n\u0131n  olmas\u0131 \ndurumunda  ak\u0131m  payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131  belirlemek  i\u00e7in  Ek  E\u2019de  verilen  ke  ve  k\u2019e  yakla\u015f\u0131k  de\u011ferleri \nkullan\u0131labilir. \nYukar\u0131da  a\u00e7\u0131klanan  yakla\u015f\u0131m,  topra\u011fa  belli  bir  yoldan  akan  ak\u0131m\u0131n  tepe  de\u011ferinin \nbelirlenmesi i\u00e7indir. Ak\u0131m\u0131n di\u011fer parametreleri a\u015fa\u011f\u0131daki e\u015fitliklerden hesaplan\u0131r: \nIp = kI \nQp = kQ \n(W\/R)p = k2 (W\/R) \ndi\ndi\n\uf0e6\n\uf0e6\n\uf0e7\n\uf0e7\ndt\ndt\n\uf0e8\n\uf0e8\n\uf0f6\n\uf03d\uf0f7\n\uf0f8\np\n\uf0f6\n\uf0f7\n\uf0f8\nk\nBurada; \nxp \nx \nk \nkc \nke, k\u2032e \nTopra\u011fa giden bir \u201cp\u201d yolu i\u00e7in g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn de\u011feridir. \n(ak\u0131m\u0131n tepe de\u011feri Ip, y\u00fck Qp, \u00f6zg\u00fcl enerji (W\/R)p, ak\u0131m dikli\u011fi (di\/dt)p) \nToplam y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 i\u00e7in g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn de\u011feri (ak\u0131m\u0131n \ntepe de\u011feri I, y\u00fck Q, \u00f6zg\u00fcl enerji (W\/R), ak\u0131m dikli\u011fi (di\/dt)), \nAk\u0131m payla\u015f\u0131m fakt\u00f6r\u00fc: \nD\u0131\u015f YKS i\u00e7in ak\u0131m payla\u015f\u0131m fakt\u00f6r\u00fc \nD\u0131\u015f iletken par\u00e7alar ile korunan yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131n \nolmas\u0131 durumunda ak\u0131m payla\u015f\u0131m fakt\u00f6rleridir (Ek - E). \nD.4 Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n hasara yol a\u00e7an etkileri \nD.4.1  Is\u0131l  etkiler:  Is\u0131l  etkiler,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  bir  iletkenden  veya  YKS  i\u00e7inden \nge\u00e7mesinden kaynaklan\u0131r. Ayr\u0131ca ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131nda ve yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerde olu\u015fan arklar \nda \u0131s\u0131nmaya yol a\u00e7ar. \nD.4.1.1  Omik  \u0131s\u0131nma:  Omik  \u0131s\u0131nma  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  \u00f6nemli  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  ta\u015f\u0131yan \nb\u00fct\u00fcn  YKS  bile\u015fenlerinde  meydana  gelir.  En  k\u00fc\u00e7\u00fck  iletken  kesitleri  yang\u0131n  tehlikesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\folu\u015fturmayacak  b\u00fcy\u00fckl\u00fckte  olmal\u0131d\u0131r.  Madde  D.4.1\u2019de  a\u00e7\u0131klanan  \u0131s\u0131l  kaynaklar  yan\u0131nda, \natmosferik  ko\u015fullara  ve\/veya  korozyona  maruz  kalan  par\u00e7alar  i\u00e7in  mekanik  dayan\u0131kl\u0131l\u0131k  ve \nsa\u011flaml\u0131k  \u00f6l\u00e7\u00fctleri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131ndan  dolay\u0131  iletkenin  \u0131s\u0131nmas\u0131n\u0131n \nde\u011ferlendirilmesi,  gerekti\u011finde  insanlar\u0131n yaralanmas\u0131, yang\u0131n ve patlama  riski a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n563\nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 iletken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi a\u015fa\u011f\u0131daki gibi hesaplan\u0131r. \nBir iletkende elektrik ak\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 olu\u015fan \u0131s\u0131l g\u00fc\u00e7 P(t) = i2R ile ifade edilir. Buna \ng\u00f6re,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  darbesinin  tamam\u0131n\u0131n  \u00fcretti\u011fi  \u0131s\u0131l  enerji  (W),  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nan  YKS \nbile\u015feninden  ge\u00e7en  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  yolunun  omik  direnci  ile  darbenin  \u00f6zg\u00fcl  enerjisinin \n\u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir. \n\uf0f2\uf03d\niRW\ndt\n2\nBir y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan \u0131s\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli s\u00fcre yoktur. Bundan \ndolay\u0131 bu olgu adiyabatik olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nYKS\u2019nin iletkenlerinin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u015fu \u015fekilde de\u011ferlendirilebilir: \n\uf071\uf071\n\uf02d\n0\n\uf03d\n1\n\uf061\n\uf0e9\n\uf0ea\n\uf0ea\n\uf0ea\n\uf0ea\n\uf0eb\nexp\n\uf061\uf072\n0\nW\nR\n2\nwCq\n\uf067\n\uf0f9\n\uf0fa\n\uf0fa\n\uf0fa\n\uf0fa\n\uf0fb\nBurada; \n\u03b8 - \u03b80 \n\u03b1 \nW\/R \n\u03c10 \nq \n\u03b3 \nCw \n\u0130letkendeki s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 [oK], \nDirencin s\u0131cakl\u0131k katsay\u0131s\u0131 [1\/ oK], \nAk\u0131m darbesinin \u00f6zg\u00fcl enerjisi [J\/\u2126], \nOrtam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda iletken \u00f6zdirenci [\u2126.m], \n\u0130letken kesiti [m2], \nMalzeme yo\u011funlu\u011fu [kg\/m3], \nIs\u0131l kapasite [J\/kg oK], \nYukar\u0131daki  denklemin  parametrelerine  ili\u015fkin,  \u00c7izelge  D.2\u2019de  karakteristik  de\u011ferler, \n\u00c7izelge D.3\u2019te de W\/R\u2019ye ba\u011fl\u0131 hesap \u00f6rne\u011fi verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge D.2 \u2013 YKS bile\u015fenlerinde kullan\u0131lan baz\u0131 malzemelerin \u00f6zellikleri \nB\u00fcy\u00fckl\u00fck \n\u03c10 [\u2126.m] \n\u03b1 [1\/oK] \n\u03b3 [kg\/m3] \n\u03b8s [\u00b0C] ** \nCs [J\/kg] \nCw [J\/kgoK] \n* Manyetik olmayan. \n** \u03b8s [\u00b0C] erime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131d\u0131r \nAl\u00fcminyum \n29 \uf0b4 10\u20139 \n4,0 \uf0b4 10\u20133 \n2700 \n658 \n397 \uf0b4 103 \n908 \nMalzeme \nYumu\u015fak \u00e7elik \n120\uf020\uf0b4 10\u20139\n6,5 \uf0b4 10\u20133\n7700 \n1530 \n272 \uf0b4 103\n469 \nBak\u0131r \n17,8 \uf0b4 10\u20139\n3,92 \uf0b4 10\u20133\n8920 \n1080 \n209 \uf0b4 103\n385 \nPaslanmaz \u00e7elik* \n0,7 \uf0b4\uf02010\u20136\n0,8 \uf0b4 10\u20133\n8 \uf0b4 103\n1500 \n\u2013 \n500 \n\u00c7izelge D.3 \u2013 W\/R\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 kesitlerdeki iletkenlerin s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131 \nMalzeme\nKesit \nmm2 \n4 \n10 \n16 \n25 \n50 \n100 \nAl\u00fcminyum\nW\/R \nMJ\/ \u2126 \n5,6 \n\u2013 \n\u2013 \n454 \n132 \n28 \n7 \n10 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n283 \n52 \n12 \n2,5 \n\u2013 \n564 \n146 \n52 \n12 \n3 \nYumu\u015fak \u00e7elik\nW\/R \nMJ\/ \u2126\n5,6 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n913 \n96 \n20 \n10 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n211 \n37 \n2,5 \n\u2013 \n\u2013 \n1120 \n211 \n37 \n9 \nBak\u0131r\nW\/R \nMJ\/ \u2126\n5,6 \n\u2013 \n542 \n143 \n51 \n12 \n3 \n10 \n\u2013 \n\u2013 \n309 \n98 \n22 \n5 \n2,5 \n\u2013 \n169 \n56 \n22 \n5 \n1 \nPaslanmaz \u00e7elik*\nW\/R \nMJ\/ \u2126 \n5,6 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n460 \n100 \n10 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n940 \n190 \n2,5 \n\u2013 \n\u2013 \n\u2013 \n940 \n190 \n45 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f564\n* Manyetik olmayan. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m,  s\u0131rt  yar\u0131  de\u011fer  s\u00fcresi  birka\u00e7  100  \u00b5s  olan  k\u0131sa  s\u00fcreli  ve  y\u00fcksek  genlikli  bir \ndarbedir.  Bu  ko\u015fullar  alt\u0131nda  \u201cderi  etkisi\u201d  de  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Ancak  uygulamada, \nmalzeme \u00f6zellikleri ve iletken kesitleri deri etkisinden kaynaklanan s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6nemsiz \nk\u0131lar. Is\u0131nma b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n ilk darbesi ile ilgilidir. \nD.4.1.2  Ba\u011flant\u0131  noktas\u0131ndaki  \u0131s\u0131l  hasar:  Bu  hasar,  ark\u0131n  meydana  geldi\u011fi  yakalama \nucu sistemleri, atlama aral\u0131klar\u0131 gibi b\u00fct\u00fcn YKS bile\u015fenleri \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclebilir. \nBa\u011flant\u0131 noktas\u0131nda malzeme erimesi ve erozyon olu\u015fabilir. Is\u0131l enerjinin \u00e7o\u011fu metalin \ny\u00fczeyinde  veya  y\u00fczeyin  \u00e7ok  yak\u0131n\u0131nda  olu\u015fur.  Olay\u0131n  \u015fiddeti  ak\u0131m\u0131n  genli\u011fi  ve  s\u00fcresi  ile \norant\u0131l\u0131d\u0131r. \nD.4.1.2.1  Genel:  Bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  kanal\u0131n\u0131n  ba\u011flanma  noktas\u0131ndaki  metal  y\u00fczeyler \n\u00fczerindeki  \u0131s\u0131l  etkilerin  hesaplanmas\u0131  i\u00e7in  \u00e7e\u015fitli  teorik  modeller  geli\u015ftirilmi\u015ftir.  Basitlik \nbak\u0131m\u0131ndan burada sadece  anot veya  katot gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  modeli  a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu model, \n\u00f6zellikle  ince  metal  y\u00fczeyler  i\u00e7in  ge\u00e7erlidir  ve  ba\u011flant\u0131  noktas\u0131ndan  giren  enerjinin  metali \neritmeye  veya  buharla\u015ft\u0131rmaya  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131  varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131  modeldir.  Di\u011fer  modeller  hasar\u0131n,  ak\u0131m \ndarbesinin s\u00fcresini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131r. \nD.4.1.2.2 Anot veya katot gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc y\u00f6ntemi \nArk  enerjisinin  (W),  anot\/katot  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  (ua,c)  ile  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  y\u00fck\u00fcn\u00fcn  (Q) \n\u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fit oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. \nu\n\uf03d\nidt\nidt\nW\n\uf03d\n\uf03d\nu\n\uf0f2\n,\nca\n\uf0f2\n,\nca\nQu\n,\nca\nBurada ele al\u0131nan ak\u0131m aral\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ua,c yakla\u015f\u0131k sabit oldu\u011fu i\u00e7in ark enerjisini b\u00fcy\u00fck \n\u00f6l\u00e7\u00fcde y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fc (Q) belirler. \nAnot veya katot gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ua,c birka\u00e7 10 V civar\u0131ndad\u0131r. \nBasitle\u015ftirilmi\u015f bir yakla\u015f\u0131mla ark enerjisinin tamam\u0131n\u0131n metali eritmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \nvarsay\u0131l\u0131r.  Bu  varsay\u0131m  sonucu  a\u015fa\u011f\u0131daki  denklemde  erimi\u015f  hacim  i\u00e7in  normalinden  y\u00fcksek \nbir hacim hesaplan\u0131r. \nQu\n,\nca\n\uf067\nV\n\uf03d\n\uf02b\nc\n)\n1\n(\n\uf071\uf071\n\uf02d\nu\ns\nw\ns\nC\nBurada; \nV \nua,c  \n\u03b3 \nCw \n\u03b8s \n\u03b8u \ncs \nEriyen metalin hacmi [m3], \nAnot veya katot gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc (sabit oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r) [V], \nMalzeme yo\u011funlu\u011fu [kg\/m3], \nIs\u0131l kapasite [J\/kgoK], \nErime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 [\u00b0C], \nOrtam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 [\u00b0C], \nErime s\u0131n\u0131r \u0131s\u0131s\u0131 [J\/kg] \nYKS\u2019de kullan\u0131lan farkl\u0131 malzemeler i\u00e7in bu denklemde verilen fiziksel parametrelerin \nkarakteristik de\u011ferleri \u00c7izelge D.2\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nTemel  olarak  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gereken  y\u00fck;  d\u00f6n\u00fc\u015f  darbesinin  y\u00fck\u00fc  (ilk  darbenin \nard\u0131ndan  z\u0131t  y\u00f6nde  akan  y\u00fck)  ile  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  devam  eden  ak\u0131m\u0131n\u0131n  toplam\u0131d\u0131r.  Laboratuar \ndeneyimleri,  devam  eden  ak\u0131m\u0131n  etkilerine  g\u00f6re  d\u00f6n\u00fc\u015f  darbesinin  etkilerinin  \u00f6nemsiz \noldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. \nD.4.2  Mekanik  etkiler:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  meydana  getirdi\u011fi  mekanik  etkiler  ak\u0131m\u0131n \ngenli\u011fine,  s\u00fcresine  ve  etkilenen  mekanik  yap\u0131n\u0131n  elastik  \u00f6zelliklerine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Mekanik \netkiler YKS bile\u015fenleri aras\u0131ndaki s\u00fcrt\u00fcnme kuvvetine de ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fD.4.2.1  Manyetik  etkile\u015fim:  Ak\u0131m  ta\u015f\u0131yan  iki  iletken  aras\u0131nda  veya  k\u00f6\u015fe  veya  d\u00f6ng\u00fc \nolu\u015fturan  ak\u0131m  ta\u015f\u0131yan  tek  bir  iletkende  manyetik  kuvvetler  olu\u015fur.  Bu  elektrodinamik \nkuvvetlerin  genli\u011fi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  genli\u011fine  ve  devrenin  geometrisine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Ayr\u0131ca, \nmekanik etkiler ak\u0131m\u0131n dalga \u015fekline, s\u00fcresine ve tesisin geometrik \u015fekline de ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n565\nD.4.2.1.1  Elektrodinamik  kuvvetler:  \u015eekil  D.1\u2019de  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi  l  uzunlu\u011funda  ve \ni  ak\u0131m\u0131n\u0131n  olu\u015fturaca\u011f\u0131 \naralar\u0131nda  d  a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131  bulunan  paralel \nelektrodinamik kuvvet a\u015fa\u011f\u0131daki denklemden yakla\u015f\u0131k olarak hesaplanabilir: \niletkenden  akan \niki \n2\n)(\nt\nl\nd\n\uf03d\n10.2\n\uf02d\n27\ni\n)(\nt\nl\nd\ni\n\uf03d\n)(\ntF\n\uf06d\n0\n2\n\uf070\nBurada: \nF(t) \ni \n\u00b50 \nl \nd \nElektrodinamik kuvvet [N], \nAk\u0131m [A], \nBo\u015flu\u011fun manyetik ge\u00e7irgenli\u011fi (4\u03c010-7 H\/m), \n\u0130letken uzunlu\u011fu [m], \nParalel iletkenler aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131k [m]. \n\u015eekil D.1 \u2013 Elektrodinamik kuvvetin hesaplanaca\u011f\u0131 paralel iki iletken. \nBir YKS\u2019de 90 derece a\u00e7\u0131 yapan simetrik k\u00f6\u015feler s\u0131k\u00e7a bulunur. \u015eekil D.2\u2019de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \n\u00fczere  k\u00f6\u015fe  yak\u0131n\u0131na  bir  kelep\u00e7e  konulmu\u015ftur.  Bu  d\u00fczenin  gerilme  diyagram\u0131  \u015eekil  D.3\u2019te \nverilmi\u015ftir.  Yatay  iletken  \u00fczerindeki  eksenel  kuvvet,  iletkeni  kelep\u00e7enin  d\u0131\u015f\u0131na  \u00e7ekmeye \n\u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yatay  iletken \u00fczerindeki kuvvetin  say\u0131sal de\u011feri, 100  kA  ak\u0131m  tepe de\u011feri ve  0,5  m \ndikey iletken uzunlu\u011fu i\u00e7in \u015eekil D.4\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir.  \n\u015eekil D.2 \u2013 Bir YKS\u2019deki 90 derece k\u00f6\u015fe iletken d\u00fczeni \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f566\n\u015eekil D.3 \u2013 \u015eekil D.2\u2019deki d\u00fczenin gerilme diyagram\u0131 \n\u015eekil D.4 \u2013 \u015eekil D.2\u2019deki yatay iletken boyunca birim uzunluk i\u00e7in kuvvet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \nD.4.2.1.2 Elektrodinamik kuvvetlerin etkileri: Uygulanan kuvvetin genli\u011fi cinsinden \nelektrodinamik kuvvetin F(t) ani de\u011feri, ak\u0131m\u0131n ani de\u011ferinin karesiyle i2(t) orant\u0131l\u0131d\u0131r. YKS \nyap\u0131s\u0131n\u0131n  elastik  deformasyonu  \u03b4(t)  ve  elastik  sabitinin  \u00e7arp\u0131m\u0131  olarak  ifade  edilen  mekanik \nYKS  yap\u0131s\u0131  i\u00e7inde  gerilmenin  olu\u015fmas\u0131  bak\u0131m\u0131ndan  iki  etkinin  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gerekir. \nDo\u011fal  mekanik  frekans  ve  YKS  yap\u0131s\u0131n\u0131n  kal\u0131c\u0131  \u015fekil  bozulmas\u0131  en  \u00f6nemli  parametrelerdir. \nAyr\u0131ca, bir\u00e7ok durumda yap\u0131 i\u00e7indeki s\u00fcrt\u00fcnme kuvvetleri de b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu elektrodinamik kuvvetin meydana getirdi\u011fi elastik YKS \nyap\u0131s\u0131n\u0131n titre\u015fimlerinin genli\u011fi ikinci dereceden diferansiyel denklemlerle de\u011ferlendirilebilir. \nBurada  kilit  fakt\u00f6r,  ak\u0131m  darbesinin  s\u00fcresi  ile  YKS  yap\u0131s\u0131n\u0131n  titre\u015fimlerinin  do\u011fal  frekans\u0131 \naras\u0131ndaki orand\u0131r. Uygulamada, do\u011fal titre\u015fim periyotlar\u0131 uygulanan kuvvetin periyodundan \n(y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcresi) \u00e7ok daha uzundur. Bu durumda  en  b\u00fcy\u00fck  mekanik  gerilme,  ak\u0131m \ndarbesini  izleyen  s\u00fcrede  olu\u015fur  ve  tepe  de\u011feri  uygulanan  kuvvetinkinden  d\u00fc\u015f\u00fck  olur.  \u00c7o\u011fu \ndurumda en b\u00fcy\u00fck mekanik gerilme ihmal edilebilir. \n\u00c7ekme  gerilmesi  malzemenin  elastik  s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131  a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda  malzemede  plastik  \u015fekil \nbozuklu\u011fu olu\u015fur. YKS malzemesi al\u00fcminyum veya tavlanm\u0131\u015f bak\u0131r gibi yumu\u015fak malzeme \nise  elektrodinamik  kuvvetler,  iletkenlerin  k\u00f6\u015felerde  ve  d\u00f6n\u00fc\u015flerde  \u015feklini  bozar.  Bundan \ndolay\u0131  YKS  bile\u015fenleri  bu  kuvvetlere  dayanacak  ve  esas  olarak  plastik  davran\u0131\u015f  g\u00f6sterecek \n\u015fekilde tasarlanmal\u0131d\u0131r. \nYKS\u2019ye uygulanan toplam mekanik gerilme, uygulanan kuvvetin zaman entegraline ve \ndolay\u0131s\u0131yla ak\u0131m darbesinin \u00f6zg\u00fcl enerjisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca ak\u0131m darbesinin dalga \u015fekline ve \ns\u00fcresine  (yap\u0131n\u0131n  do\u011fal  titre\u015fim  periyodu  ile  mukayeseli  olarak)  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Dolay\u0131s\u0131yla, \ndeneylerde b\u00fct\u00fcn bu etki eden parametreler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f567\nD.4.2.2 Akustik \u015fok dalgas\u0131 hasar\u0131: Arktan akan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 akustik bir \u015fok dalgas\u0131 \nolu\u015fturur. \u015eokun \u015fiddeti ak\u0131m\u0131n tepe de\u011ferine ve y\u00fckselme e\u011fimine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nAkustik \u015fok dalgas\u0131ndan dolay\u0131 YKS\u2019nin metal par\u00e7alar\u0131 \u00fczerinde meydana gelen hasar \n\u00f6nemsizdir, fakat \u00e7evredeki malzemeler \u00fczerinde hasar olu\u015fturabilir. \nD.4.2.3 Birle\u015fik etkiler: Uygulamada \u0131s\u0131l ve mekanik etkiler ayn\u0131 anda olu\u015fur. \u00c7ubuk, \nkelep\u00e7e gibi bile\u015fen malzemelerinin \u0131s\u0131nmas\u0131, malzemeleri yumu\u015fatacak kadar y\u00fcksekse daha \nfazla  hasar  olu\u015fabilir.  A\u015f\u0131r\u0131  \u0131s\u0131nma  durumunda  iletken  patlayarak  eriyebilir  ve  etraftaki \nyap\u0131lara  zarar  verebilir.  Metalin  kesiti,  yeterince  b\u00fcy\u00fckse  sadece  mekanik  zorlanman\u0131n \nkontrol edilmesi yeterlidir. \nD.4.3 K\u0131v\u0131lc\u0131mlanma: K\u0131v\u0131lc\u0131mlanma daha \u00e7ok yan\u0131c\u0131 ortamlar i\u00e7in \u00f6nemli olup, \u00e7o\u011fu \nkez YKS bile\u015fenleri i\u00e7in tehlike kayna\u011f\u0131 de\u011fildir. \nIs\u0131l  ve  gerilim  k\u0131v\u0131lc\u0131mlanmas\u0131  olmak  \u00fczere  iki  t\u00fcr  k\u0131v\u0131lc\u0131mlanma  olu\u015fabilir.  Is\u0131l \nk\u0131v\u0131lc\u0131mlanma,  iki  iletken  aras\u0131ndaki  bir  ekten  \u00e7ok  y\u00fcksek  bir  ak\u0131m  ge\u00e7erken  olu\u015fur. \nDokunma y\u00fczeyi bas\u0131nc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olan eklerde, k\u0131v\u0131lc\u0131m ekin i\u00e7inde ve kenarlara yak\u0131n olu\u015fur. \nBunun  nedeni  y\u00fcksek  ak\u0131m  yo\u011funlu\u011fu  ve  yetersiz  dokunma  y\u00fczeyi  bas\u0131nc\u0131d\u0131r.  Is\u0131l \nk\u0131v\u0131lc\u0131mlanman\u0131n \u015fiddeti \u00f6zg\u00fcl enerjiye ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bundan dolay\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n en kritik a\u015famas\u0131 \nbirinci  d\u00f6n\u00fc\u015f  darbesidir.  Gerilim  k\u0131v\u0131lc\u0131mlanmas\u0131,  sarg\u0131  \u015feklindeki  yollar  aras\u0131nda,  aradaki \nyal\u0131tkan\u0131n  delinme  geriliminin  a\u015f\u0131lmas\u0131  halinde  de  olu\u015fur.  \u0130nd\u00fcklenen  gerilim,  \u00f6z  end\u00fcktans \nile y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n dikli\u011finin \u00e7arp\u0131m\u0131yla orant\u0131l\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 gerilim k\u0131v\u0131lc\u0131mlanmas\u0131 \ni\u00e7in en kritik y\u0131ld\u0131r\u0131m bile\u015feni sonraki negatif darbedir. \nD.5 YKS bile\u015fenleri, bunlarla ilgili problemler ve deney parametreleri: Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunma  sistemleri,  farkl\u0131  bile\u015fenlerden  yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r  ve  bunlar\u0131n  her  biri  sistem  i\u00e7inde  belirli \nbir  fonksiyona  sahiptir.  Bunlar\u0131n  performans\u0131n\u0131  kontrol  etmek  i\u00e7in  laboratuar  deneyleri \nhaz\u0131rlan\u0131rken  bile\u015fenlerin  \u00f6zelliklerine  ve  bunlar\u0131n  maruz  kald\u0131\u011f\u0131  belirli  gerilmelere  dikkat \netmek gerekir. \nD.5.1  Yakalama  ucu:  Madde  D.5.2\u2019de  a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131  \u00fczere,  fakat  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fen  bir \nyakalama ucu iletkeninden y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcksek bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ge\u00e7ece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak \nyakalama  ucu  sistemleri  \u00fczerindeki  etkiler  hem  mekanik  hem  de  \u0131s\u0131l  etkilerden  olu\u015fur.  Baz\u0131 \ndurumlarda,  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131,  \u00f6zellikle  ince  metal  \u00e7at\u0131  kaplamalar\u0131  gibi  do\u011fal  YKS \nbile\u015fenlerinde, delinme veya a\u015f\u0131r\u0131 alt y\u00fczey s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 meydana getiren ark erozyonuna neden \nolur. \nArk erozyon etkileri i\u00e7in uzun s\u00fcreli ak\u0131m\u0131n y\u00fck\u00fc ve s\u00fcresi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nY\u00fck,  ark  kayna\u011f\u0131ndaki  enerji  giri\u015fini  belirler.  Bu  etki  i\u00e7in  uzun  s\u00fcreli  darbeler  \u00e7ok \n\u015fiddetlidir, k\u0131sa s\u00fcreli darbeler ise ihmal edilebilir. \nAk\u0131m  s\u00fcresinin  malzemeye  \u0131s\u0131  transferinde  \u00f6nemli  rol\u00fc  vard\u0131r.  Deneylerde  uygulanan \ndarbe ak\u0131m\u0131n s\u00fcresi, 0,5-1 s mertebesinde olmal\u0131d\u0131r. \nD.5.2 \u0130ndirme iletkenleri \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n indirme iletkenleri \u00fczerindeki etkileri iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr: \n- Omik \u0131s\u0131nmadan kaynaklanan \u0131s\u0131l etkiler, \n-  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  birbirine  yak\u0131n  iletkenler  aras\u0131nda  payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131  veya  ak\u0131m\u0131n  y\u00f6n \nde\u011fi\u015ftirdi\u011fi  (k\u0131vr\u0131mlar  veya  birbirine  g\u00f6re  belli  bir  a\u00e7\u0131yla  konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  iletkenler \naras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar) durumlarda manyetik etkile\u015fimle ba\u011flant\u0131l\u0131 mekanik etkiler. \n\u00c7o\u011fu durumda iki etki birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r ve her etkiyi g\u00f6rmek i\u00e7in ayr\u0131 deneyler \nyap\u0131labilir. Bu yakla\u015f\u0131m, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi \u0131s\u0131n\u0131n mekanik \u00f6zelliklerini de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi \ndurumlarda kullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f568\nD.5.2.1 Omik \u0131s\u0131nma \nOmik \u0131s\u0131nmayla  ilgili \u00e7e\u015fitli  hesaplamalar ve  \u00f6l\u00e7\u00fcmler  vard\u0131r. \u00d6nemli sonu\u00e7lar Madde \nD.4.1.1\u2019de  \u00f6zetlenmi\u015ftir.  Bir  iletkenin  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131na  g\u00f6re  davran\u0131\u015f\u0131n\u0131  kontrol  etmek  i\u00e7in \nlaboratuar deneyi yapmaya gerek yoktur. \nLaboratuar  deneyi  gerektiren  b\u00fct\u00fcn  durumlarda  a\u015fa\u011f\u0131daki  konular  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nBu durumda incelenecek ana deney parametreleri \u00f6zg\u00fcl enerji ve darbe ak\u0131m\u0131 s\u00fcresidir. \n\u00d6zg\u00fcl  enerji,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  ge\u00e7mesiyle  olu\u015fan  Joule  \u0131s\u0131nmas\u0131ndan  kaynaklanan \ns\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirler. G\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacak say\u0131sal de\u011ferler birinci darbeye ili\u015fkin olanlard\u0131r. \nPozitif darbelerde sak\u0131narak kullan\u0131labilecek veriler elde edilebilir. \n\u00c7o\u011fu durumda darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcresi, \u0131s\u0131nma s\u00fcrecinin adiyabatik oldu\u011funu varsayacak \nkadar k\u0131sad\u0131r. \nD.5.2.2  Mekanik  etkiler:  Madde  D.4.2.1\u2019de  a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131  gibi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan \niletkenler  aras\u0131nda  mekanik  etkile\u015fimler  meydana  gelir.  Bu  etkile\u015fimi  yaratan  kuvvetler, \niletkenlerden  akan  ak\u0131mlar\u0131n  \u00e7arp\u0131m\u0131yla  (veya  tek  bir  b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f  iletken  varsa  ak\u0131m\u0131n \nkaresiyle) ve iletkenler aras\u0131ndaki uzakl\u0131\u011f\u0131n tersi ile orant\u0131l\u0131d\u0131r. \nG\u00f6r\u00fclebilir bir etki, iletkenin d\u00f6ng\u00fc olu\u015fturmas\u0131 veya b\u00fck\u00fclmesi durumunda olu\u015fur. Bu \nt\u00fcr  bir  iletken,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  ge\u00e7ti\u011finde  d\u00f6ng\u00fcy\u00fc  geni\u015fletmeye,  k\u00f6\u015feyi  d\u00fczeltmeye  ve \nd\u0131\u015far\u0131ya  do\u011fru  geni\u015fletmeye  \u00e7al\u0131\u015fan  bir  mekanik  kuvvete  maruz  kal\u0131r.  Bu  kuvvetin  genli\u011fi \nak\u0131m genli\u011finin karesi ile orant\u0131l\u0131d\u0131r. Ak\u0131m genli\u011finin karesi ile orant\u0131l\u0131 olan elektrodinamik \nkuvvetle,  YKS\u2019nin  mekanik  yap\u0131s\u0131n\u0131n  elastik  \u00f6zelliklerine  ba\u011fl\u0131  olan  ve  ona  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelen \ngerilme aras\u0131nda a\u00e7\u0131k bir ayr\u0131m yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Do\u011fal frekanslar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck olan YKS yap\u0131lar\u0131nda \nYKS yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde olu\u015fan gerilme elektrodinamik kuvvetten \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Bu durumda, kesiti \nbu y\u00f6netmeli\u011fe uygun olan ve dik a\u00e7\u0131 ile b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f bir iletkenin mekanik davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol \netmek i\u00e7in laboratuar deneyi yapmaya gerek yoktur. \n\u00d6zellikle  yumu\u015fak  malzemeler  gibi  laboratuar  deneyi  gerektiren  durumlarda  a\u015fa\u011f\u0131daki \nkonular  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  \u0130lk  d\u00f6n\u00fc\u015f  darbesinin  \u00fc\u00e7  parametresi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \ndarbe s\u00fcresi, darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcl enerjisi ve rijit sistemler i\u00e7in ak\u0131m\u0131n genli\u011fi. \nDarbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  s\u00fcresi,  YKS  yap\u0131s\u0131n\u0131n  yer  de\u011fi\u015ftirmesi  \u015feklindeki  mekanik  tepkisini \nbelirler. \n- Darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcresi; YKS yap\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fal mekanik titre\u015fim s\u00fcresinden \u00e7ok k\u0131sa ise \n(y\u0131ld\u0131r\u0131m  darbeleri  ile  gerilmeye  maruz  kalan  YKS  yap\u0131lar\u0131  i\u00e7in  normal  durum)  sistemin \nk\u00fctlesi  ve  esnekli\u011fi  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde  yer  de\u011fi\u015ftirmesine  engel  olur  ve  bununla  ilgili  mekanik \ngerilme  ak\u0131m  darbesinin  \u00f6zg\u00fcl  enerjisine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  tepe  de\u011ferinin  etkisi \ns\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \n-  Darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  s\u00fcresi;  YKS  yap\u0131s\u0131n\u0131n  do\u011fal  mekanik  titre\u015fim  s\u00fcresine  yak\u0131n  veya \nondan  uzun  ise  sistemin  yer  de\u011fi\u015ftirmesi  uygulanan  gerilmenin  dalga  \u015fekline  kar\u015f\u0131  daha \nduyarl\u0131d\u0131r.  Bu  durumda  deneyin  tekrarlanarak  ak\u0131m  darbesinin  tepe  de\u011feri  ile  \u00f6zg\u00fcl \nenerjisinin tekrar \u00fcretilmesi gerekir. \nDarbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  \u00f6zg\u00fcl  enerjisi,  YKS  yap\u0131s\u0131nda  elastik  ve  plastik  \u015fekil  bozulmaya  yol \na\u00e7an  gerilmeyi  belirler.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gereken  say\u0131sal  de\u011ferler  ilk  darbeyle  ilgili \nolanlard\u0131r. \nDarbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  en  b\u00fcy\u00fck  de\u011ferleri,  rijit  sistemler  i\u00e7in  y\u00fcksek  do\u011fal  titre\u015fim \nfrekanslar\u0131na  sahip  YKS  yap\u0131s\u0131n\u0131n  en  b\u00fcy\u00fck  yer  de\u011fi\u015ftirme  miktar\u0131n\u0131  belirler.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmas\u0131 gereken say\u0131sal de\u011ferler ilk darbeyle ilgili olanlard\u0131r. \nD.5.3  Ba\u011flant\u0131  bile\u015fenleri:  Bir  YKS\u2019nin  ba\u011flant\u0131  bile\u015fenleri,  y\u00fcksek  zorlanmalar\u0131n \nolu\u015ftu\u011fu mekanik ve \u0131s\u0131l olarak zay\u0131f noktalard\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f569\nBa\u011flant\u0131  dik  a\u00e7\u0131  yapacak  \u015fekilde  ise  gerilmenin  ana  etkileri  iletkenleri  d\u00fczeltmeye \n\u00e7al\u0131\u015fan  mekanik  kuvvetler  ve  ba\u011flant\u0131  sa\u011flayan  bile\u015fen  ile  ba\u011flant\u0131y\u0131  ay\u0131rmaya  \u00e7al\u0131\u015fan \nilintilidir.  Farkl\u0131  par\u00e7alar\u0131n  dokunma \niletkenler  aras\u0131ndaki  s\u00fcrt\u00fcnme  kuvvetleriyle \nnoktalar\u0131nda  ark  olu\u015fmas\u0131  olas\u0131d\u0131r.  Ayr\u0131ca,  k\u00fc\u00e7\u00fck \ntemas  y\u00fczeylerinde,  ak\u0131m\u0131n \nyo\u011funla\u015fmas\u0131ndan kaynaklanan \u0131s\u0131nma etkisi de \u00f6nemlidir. \nLaboratuar deneyleri bir etkiyi di\u011ferinden ay\u0131rman\u0131n zor oldu\u011funu (karma\u015f\u0131k bir ortak \netkile\u015fim olmas\u0131 nedeniyle) g\u00f6stermi\u015ftir. Mekanik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k temas noktas\u0131ndaki erimeden \netkilenir. Ba\u011flant\u0131 bile\u015fenlerinin par\u00e7alar\u0131 aras\u0131ndaki birbirine g\u00f6re hareketler ark olu\u015fmas\u0131na \nve buna ba\u011fl\u0131 \u015fiddetli \u0131s\u0131 \u00fcretilmesine yol a\u00e7ar. \nGe\u00e7erli bir modelin olmamas\u0131 durumunda; laboratuar deneyleri, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  parametrelerini  yakla\u015f\u0131k  olarak  en  kritik  durumda  temsil  edecek  \u015fekilde \nyap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k parametreleri tek bir elektrik deneyi \nyoluyla uygulanmal\u0131d\u0131r. \nBu durumda \u00fc\u00e7 parametre ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r; darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n tepe de\u011feri, \u00f6zg\u00fcl enerjisi ve \ns\u00fcresi. \nDarbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  en  b\u00fcy\u00fck  de\u011ferleri  en  b\u00fcy\u00fck  kuvveti  belirler  veya  elektrodinamik \n\u00e7ekme  kuvvetleri  s\u00fcrt\u00fcnme  kuvvetlerinden  b\u00fcy\u00fck  olursa,  YKS  yap\u0131s\u0131n\u0131n  en  b\u00fcy\u00fck  yer \nde\u011fi\u015ftirme  miktar\u0131n\u0131  belirler.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  say\u0131sal  de\u011ferler  ilk  darbeye  ili\u015fkin \nolanlard\u0131r. Pozitif darbelerde sak\u0131narak kullan\u0131labilecek veriler elde edilebilir. \nAk\u0131m  darbesinin  \u00f6zg\u00fcl  enerjisi,  ak\u0131m\u0131n  k\u00fc\u00e7\u00fck  alanlarda  yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131  dokunma \ny\u00fczeylerindeki  \u0131s\u0131nmay\u0131  belirler.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  say\u0131sal  de\u011ferler  ilk  darbeye  ili\u015fkin \nolanlard\u0131r. Pozitif darbelerde sak\u0131narak kullan\u0131labilecek veriler elde edilebilir. \nDarbe ak\u0131m\u0131n\u0131n  s\u00fcresi, s\u00fcrt\u00fcnme kuvvetleri a\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra yap\u0131n\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesini \nbelirler ve malzemedeki \u0131s\u0131 transferi konusunda \u00f6nemli bir rol oynar. \nD.5.4  Topraklama:  Topraklama  elektrotlar\u0131yla  ilgili  problemler,  elektrodinamik \nkuvvetlerin  d\u0131\u015f\u0131ndaki  kuvvetlerin  neden  oldu\u011fu  mekanik  hasarlar  ve  korozyondur. \nUygulamada topraklama elektrodu genelde arktan dolay\u0131 erozyona u\u011framaz.  \nBu  durumda  iki  ana  deney  parametresi  ele  al\u0131nmal\u0131d\u0131r;  uzun  darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  y\u00fck\u00fc  ve \ns\u00fcresi. \nY\u00fck, ark\u0131n enerjisini belirler. \u0130lk darbenin y\u00fcke katk\u0131s\u0131 ihmal edilebilir. Y\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan \nuzun s\u00fcreli darbeler etkilidir. \nDarbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  s\u00fcresi  malzemedeki  \u0131s\u0131  transferinde  \u00f6nemli  bir  rol  oynar.  Deneyde, \nuygulanan ak\u0131m darbesinin s\u00fcresi, uzun s\u00fcreli darbelerinkine (0,5 ila 1 s) yak\u0131n olmal\u0131d\u0131r. \nD.6 Darbe koruma d\u00fczeni (DKD):  \nDKD \u00fczerinde y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n neden oldu\u011fu zorlaman\u0131n etkileri DKD\u2019ye ve \u00f6zellikle i\u00e7inde \nbir atlama aral\u0131\u011f\u0131 (eklat\u00f6r) olup olmamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nD.6.1 Atlama aral\u0131kl\u0131 DKD\u2019ler: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n atlama aral\u0131klar\u0131na etkisi iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr: \n- Atlama aral\u0131\u011f\u0131 elektrotlar\u0131n\u0131n \u0131s\u0131nma, erime ve buharla\u015fma ile erozyona u\u011framas\u0131, \n- Bo\u015falman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 mekanik zorlanma. \nBu etkileri ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirmek  \u00e7ok zordur,  \u00e7\u00fcnk\u00fc  her  ikisi  de  ana  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131 \nparametrelerine karma\u015f\u0131k ili\u015fkilerle ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nAtlama  aral\u0131klar\u0131  i\u00e7in  laboratuar  deneyleri  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  parametrelerini  en  kritik \ndurumda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar yakla\u015f\u0131k olarak temsil edecek \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir \ndeyi\u015fle  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  yakla\u015f\u0131k  parametreleri \ntek  bir  elektrik  deneyi  yoluyla \nuygulanmal\u0131d\u0131r. \nBu  durumda  be\u015f  parametre  ele  al\u0131nmal\u0131d\u0131r;  darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  tepe  de\u011feri,  y\u00fck\u00fc,  s\u00fcresi, \n\u00f6zg\u00fcl enerjisi ve y\u00fckselme h\u0131z\u0131. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f570\nAk\u0131m  tepe  de\u011feri  dalgan\u0131n  \u015fiddetini  belirler.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  say\u0131sal  de\u011ferler  ilk \ndarbeye ili\u015fkin olanlard\u0131r. Pozitif darbelerde sak\u0131narak kullan\u0131labilecek veriler elde edilebilir. \nY\u00fck,  arktaki  enerji  giri\u015fini  tayin  eder.  Arktaki  enerji  ba\u011flant\u0131  noktas\u0131ndaki  elektrot \nmalzemesinin  bir  k\u0131sm\u0131n\u0131  \u0131s\u0131t\u0131r,  eritir  ve  belki  de  buharla\u015ft\u0131r\u0131r.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  say\u0131sal \nde\u011ferler  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131n\u0131n  tamam\u0131na  ili\u015fkin  olanlard\u0131r.  Ancak,  bir\u00e7ok  durumda  elektrik \n\u015febekesinin tipine ba\u011fl\u0131 olarak (TN, TT veya IT) uzun s\u00fcreli ak\u0131m\u0131n y\u00fck\u00fc ihmal edilebilir. \nDarbe ak\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcresi, elektrot k\u00fctlesine \u0131s\u0131 transferini ve bundan kaynaklanan erimenin \nilerlemesini belirler. \nAk\u0131m darbesinin \u00f6zg\u00fcl enerjisi ark\u0131n kendi (\u00f6z) manyetik bask\u0131s\u0131n\u0131 ve elektrot y\u00fczeyi ile \nark  aras\u0131ndaki  aray\u00fczde  olu\u015fan  elektrot  plazma  jetlerinin  (\u00f6nemli  miktarda  ergimi\u015f  metal \np\u00fcsk\u00fcrtebilir)  fiziksel  durumunu  belirler.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  say\u0131sal  de\u011ferler  ilk  darbeye \nili\u015fkin olanlard\u0131r. Pozitif darbelerde sak\u0131narak kullan\u0131labilecek veriler elde edilebilir. \nD.6.2  Metaloksit  diren\u00e7li  DKD\u2019ler: Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  metaloksit  diren\u00e7ler  \u00fczerinde \nolu\u015fan zorlanmalar iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr: a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck ve atlama. Her t\u00fcr farkl\u0131 bir olgu ile meydana gelen \nve  farkl\u0131  parametreler  taraf\u0131ndan  belirlenen  ar\u0131za  modlar\u0131  ile  karakterize  edilir.  Metaloksit \nDKD\u2019lerin  ar\u0131zalanmas\u0131  en  zay\u0131f  \u00f6zellikleri  ile  ilgilidir.  Bundan  dolay\u0131  her  ar\u0131za  modu \nko\u015fullar\u0131ndaki davran\u0131\u015f\u0131 ayr\u0131 deneylerle kontrol etmek kabul edilebilir. \nA\u015f\u0131r\u0131  y\u00fckler,  cihaz\u0131n  so\u011furma  yetene\u011fini  a\u015fan  oranda  enerji  transferinden  kaynaklan\u0131r. \nBu enerji y\u0131ld\u0131r\u0131mla ilgilidir. Ancak, elektrik \u015febekelerine yerle\u015ftirilen DKD\u2019ler i\u00e7in, y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131 \nizleyen  ard  ak\u0131m\u0131n\u0131n  DKD  ar\u0131zalar\u0131  a\u00e7\u0131s\u0131ndan  b\u00fcy\u00fck  \u00f6nemi  vard\u0131r.  Son  olarak,  metaloksit \ndiren\u00e7lerinin ak\u0131m gerilim \u00f6ze\u011frisinin negatif s\u0131cakl\u0131k katsay\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kacak \n\u0131s\u0131l karars\u0131zl\u0131k da ciddi DKD hasar\u0131na yol a\u00e7abilir. Metal oksit diren\u00e7lerin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck benzetimi \ni\u00e7in yaln\u0131zca y\u00fck g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nY\u00fck,  metaloksit  diren\u00e7  bloklar\u0131na  enerji  giri\u015fini  belirler.  Bunun  i\u00e7in  metaloksit  diren\u00e7 \nbloklar\u0131n\u0131n  art\u0131k  gerilimlerinin  sabit  oldu\u011fu  varsay\u0131l\u0131r.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  say\u0131sal  de\u011ferler \ny\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131na ili\u015fkin olanlard\u0131r. \nAtlama  ve  \u00e7atlamalar,  diren\u00e7lerin  dayan\u0131mlar\u0131n\u0131  a\u015fan  ak\u0131m  darbeleri  taraf\u0131ndan \nolu\u015fturulur.  Ar\u0131za  genellikle  giri\u015f  u\u00e7lar\u0131nda  g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.  Bazen  bu  atlamalar  diren\u00e7  bloklar\u0131nda \n\u00e7atlak veya delikler a\u00e7abilir.  \nBu  y\u0131ld\u0131r\u0131m  olgusunun  benzetimi  i\u00e7in  darbe  ak\u0131m\u0131n  tepe  de\u011feri  ve  s\u00fcresi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131n\u0131r. \nDarbe ak\u0131m\u0131n\u0131n tepe de\u011ferine kar\u015f\u0131 gelen art\u0131k gerilim d\u00fczeyi yoluyla diren\u00e7 \u00fczerindeki \ndielektrik  dayan\u0131m\u0131n\u0131n  a\u015f\u0131l\u0131p  a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131  belirler.  G\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacak  say\u0131sal  de\u011ferler  ilk \ndarbeye ili\u015fkin olanlard\u0131r. Pozitif darbelerde sak\u0131narak kullan\u0131labilecek veriler elde edilebilir. \nDarbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  s\u00fcresi  diren\u00e7  \u00fczerindeki  elektriksel  zorlanman\u0131n  uygulanma  s\u00fcresini \nbelirler. \nD.7 YKS bile\u015fenlerinin deneylerinde kullan\u0131lacak deney parametrelerinin \u00f6zeti:  \n\u00c7izelge  D.1\u2019de  her  YKS  bile\u015feninin  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131  esnas\u0131ndaki  en  kritik  \u00f6zellikleri \ng\u00f6sterilmi\u015f  ve  laboratuar  deneylerinde  \u00fcretilmesi  gereken  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  parametreleri \nverilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge  D.1\u2019de  verilen  say\u0131sal  de\u011ferler  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131  noktadaki  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nparametreleri ile ilgilidir. \nDeney  de\u011ferleri,  Madde  D.3\u2019te  a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131  \u00fczere,  ak\u0131m  payla\u015fma  fakt\u00f6r\u00fc  ile  ifade \nedilebilecek ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak hesaplanmal\u0131d\u0131r. \nDeneylerde  kullan\u0131lacak  parametrelerin  say\u0131sal  de\u011ferleri  \u00c7izelge  D.1\u2019deki  veriler  ve \nak\u0131m payla\u015f\u0131m fakt\u00f6rleri kullan\u0131larak Madde D.3\u2019te verilen denklemlerle hesaplanabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f571\nEk-E  \nFarkl\u0131 noktalara d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlardan kaynaklanan darbeler \n\u0130letkenlerin,  DKD\u2019lerin  ve  cihazlar\u0131n  karakteristik  b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerinin  belirlenmesi  i\u00e7in \nbunlar\u0131n  ba\u011flanaca\u011f\u0131  noktalardaki  y\u0131ld\u0131r\u0131m  darbe  genliklerinin  bilinmesi  gerekir.  Darbeler \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131ndan  ve  tesis  i\u00e7indeki  ind\u00fcksiyon  etkilerinden  olu\u015fabilir.  Bu  darbelerden \nkaynaklanan zorlanmalar kullan\u0131lan bile\u015fenlerin dayanma d\u00fczeylerinden k\u00fc\u00e7\u00fck olmal\u0131d\u0131r. \nE.1 Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlardan kaynaklanan darbeler (hasar kayna\u011f\u0131 S1) \nE.1.1  Yap\u0131ya  ba\u011fl\u0131  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ve  hatlar  \u00fczerinden  gelen  darbeler: \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  topra\u011fa  iletilirken;  iletken  b\u00f6l\u00fcmler,  hatlar  ve  topraklama  sistemi  aras\u0131nda \ndo\u011frudan veya bunlara ba\u011fl\u0131 DKD\u2019ler \u00fczerinden b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. \nBir  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmdeki  veya  hattaki  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  If  =  ke  I  olup,  burada  ke \na\u015fa\u011f\u0131dakilere ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n- Paralel yol say\u0131s\u0131na, \n-  Yeralt\u0131ndaki  yollar\u0131n  topraklama  empedans\u0131na  veya  havadaki  b\u00f6l\u00fcmlerin  yeralt\u0131 \nb\u00f6l\u00fcmlerine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 yerlerdeki topraklama direncine, \n- Topraklama sisteminin topraklama empedans\u0131na. \nYeralt\u0131 tesisi i\u00e7in \nke\n\uf03d\nZ\n1\n\uf02b\nZ\n\uf0e6\n\uf0e7\uf0e7\nnZ\n1\n\uf0e8\nHavadaki tesis i\u00e7in \nke\n\uf03d\nBurada; \nZ\nZ\n1\n2\n\uf0f6\n\uf0f7\uf0f7\n\uf0f8\n\uf02b\nn\n2\nZ\nZ\n2\n\uf02b\n\uf0e6\n\uf0e7\uf0e7\nnZ\n\uf0e8\n\uf02b\nn\n1\n2\nZ\nZ\n2\n1\n\uf0f6\n\uf0f7\uf0f7\n\uf0f8\nZ \nZ1 \nZ2 \nn1 \nn2 \nI \nTopraklama sisteminin topraklama empedans\u0131, \nD\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerin veya hatlar\u0131n yeralt\u0131ndan giden b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn topraklama \nempedans\u0131 (\u00c7izelge E.1), \nHava hatt\u0131n\u0131n topraklama d\u00fczeninin topraklama direnci. Topraklama \nnoktas\u0131ndaki topraklama direnci bilinmiyorsa \u00c7izelge E.1\u2019de g\u00f6sterilen Z1 \nde\u011feri kullan\u0131labilir. Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn topraklama noktalar\u0131nda ayn\u0131 \noldu\u011fu varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 ak\u0131m durumlar\u0131nda daha karma\u015f\u0131k denklemlerin \nkullan\u0131lmas\u0131 gerekir. \nYeralt\u0131 hatlar\u0131n\u0131n veya d\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerin say\u0131s\u0131, \nHavadan giden hatlar\u0131n veya d\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerin say\u0131s\u0131, \nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  yar\u0131s\u0131n\u0131n  topraklama  sisteminden  akt\u0131\u011f\u0131  ve  Z2  =  Z1  oldu\u011fu \nvarsay\u0131l\u0131rsa,  bir  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcm  veya  hat  i\u00e7in  ke\u2019nin  de\u011feri  a\u015fa\u011f\u0131daki  denklemden \nhesaplan\u0131r. \nke = 0,5\/(n1 + n2) \nElektrik veya ileti\u015fim hatlar\u0131 gibi yap\u0131ya giren hatlar ekranl\u0131 de\u011filse veya metal borular \ni\u00e7ine al\u0131nmam\u0131\u015fsa, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 n' adet iletkene e\u015fit olarak b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. \nk'e = ke \/ n' \nYap\u0131 giri\u015finde ku\u015faklanm\u0131\u015f ekranl\u0131 hatlarda n' adet ekranlanm\u0131\u015f hizmet iletkenin her biri \ni\u00e7in, k'e de\u011feri a\u015fa\u011f\u0131daki denklemden hesaplan\u0131r. \nk'e = ke \uf0b4 Rs \/(n' \uf0b4 Rs + Rc) \nBurada; \nRs \nRc \nEkran\u0131n birim uzunluk ba\u015f\u0131na omik direnci, \n\u0130\u00e7 iletkenin birim uzunluk ba\u015f\u0131na omik direncidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n\f572\nNot: Bu denklemde damar ile ekran aras\u0131ndaki ortak end\u00fcktans\u0131n y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na etkisi \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. \n\u00c7izelge E.1 \u2013 Zemin \u00f6zdirencine g\u00f6re topraklama empedanslar\u0131 Z ve Z1 \n\u03c1 \n\u2126m \nZ1 \n\u2126 \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131na g\u00f6re topraklama empedans\u0131 \nZ \n\u2126 \nI \n4 \n6 \n10 \n10 \n10 \n10 \nNot: Bu \u00e7izelgedeki de\u011ferler g\u00f6m\u00fcl\u00fc bir iletkenin 10\/350 \u00b5s\u2019lik darbe ak\u0131m\u0131ndaki \nIII - IV \n4 \n6 \n10 \n20 \n40 \n60 \n\u2264 100 \n200 \n500 \n1000 \n2000 \n3000 \nII \n4 \n6 \n10 \n15 \n15 \n15 \n8 \n11 \n16 \n22 \n28 \n35 \ntopraklama empedans\u0131n\u0131 verir. \nE.1.2  Elektrik  hatlar\u0131nda  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131  etkileyen  fakt\u00f6rler: \nPayla\u015f\u0131lan darbelerin genli\u011fini ve dalga bi\u00e7imini \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rler etkileyebilir: \n-  Kablo  uzunlu\u011fu,  L\/R  oran\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak  ak\u0131m  payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131  ve  dalga  \u015feklini \netkileyebilir; \n-  N\u00f6tr  ve  faz  iletkenleri  aras\u0131ndaki  empedans  farkl\u0131l\u0131klar\u0131  iletkenler  aras\u0131ndaki  ak\u0131m \npayla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 etkileyebilir; \nNot: \u00d6rne\u011fin; n\u00f6tr (N) birden fazla noktadan topraklanm\u0131\u015fsa; L1, L2 ve L3\u2019e g\u00f6re N\u2019nin \nd\u00fc\u015f\u00fck empedans\u0131 ak\u0131m\u0131n %50\u2019sinin N \u00fczerinden akmas\u0131na, geriye kalan %50\u2019sinin di\u011fer \u00fc\u00e7 \nhat  aras\u0131nda  payla\u015f\u0131lmas\u0131na  (her  birinden  %17)  neden  olabilir.  E\u011fer  N,  L1,  L2  ve  L3  ayn\u0131 \nempedansa sahipse her birinden yakla\u015f\u0131k olarak ak\u0131m\u0131n %25\u2019i ge\u00e7er. \n-  Farkl\u0131  transformat\u00f6r  empedanslar\u0131  ak\u0131m  payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131  etkileyebilir.  DKD  ile  korunan \ntransformat\u00f6rlerde empedans etkisi ihmal edilebilir; \n- Transformat\u00f6rlerin topraklama diren\u00e7leri ve y\u00fck taraf\u0131ndaki nesneler ak\u0131m payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 \netkileyebilir. Transformat\u00f6r\u00fcn empedans\u0131 ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olursa al\u00e7ak gerilim sistemine akan \ndarbe ak\u0131m\u0131 o kadar b\u00fcy\u00fck olur; \n- Paralel t\u00fcketiciler al\u00e7ak gerilim sisteminin e\u015fde\u011fer empedans\u0131na azalmas\u0131na ve akacak \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131na neden olur. \nE.2 Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlardan kaynaklanan darbeler \nE.2.1 Hizmet tesisatlar\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan darbeler (hasar kayna\u011f\u0131 \nS1):  Yap\u0131ya  ba\u011fl\u0131  hizmet  tesisatlar\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar  i\u00e7in  d\u00fc\u015fme  noktas\u0131nda ak\u0131m\u0131n  ikiye \nb\u00f6l\u00fcnece\u011fi hem de yal\u0131t\u0131m\u0131 delinmeye zorlayaca\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nIdarbe  de\u011feri  \u00c7izelge  E.2\u2019den  al\u0131nabilir.  \u00c7izelgede  YKD\u2019ne  g\u00f6re  Idarbe  de\u011ferleri \nverilmi\u015ftir. \nE.2.2  Hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  kaynaklanan  darbeler \n(hasar  kayna\u011f\u0131  S4):  Hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n  enerjileri  do\u011frudan \nhizmet tesisatlar\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlara g\u00f6re (hasar kayna\u011f\u0131 S3) \u00e7ok daha azd\u0131r. \nYKD\u2019ye g\u00f6re beklenen a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mlar \u00c7izelge E.2\u2019de verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f573\n\u00c7izelge E.2 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 beklenen a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131mlar \nAl\u00e7ak gerilim sistemleri \n\u0130leti\u015fim hatlar\u0131 \nHizmet tesisat\u0131na \nd\u00fc\u015fme \nHizmet tesisat\u0131 \nyak\u0131n\u0131na \nd\u00fc\u015fme \nYap\u0131ya veya yap\u0131 \nyak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fme \nHizmet tesisat\u0131na \nd\u00fc\u015fme \nHizmet tesisat\u0131 \nyak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fme \nYap\u0131ya veya yap\u0131 \nyak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fme \nYKD \nHasar kayna\u011f\u0131 S3 \n(do\u011frudan d\u00fc\u015fme) \nHasar kayna\u011f\u0131 \nS4 (dolayl\u0131 \nd\u00fc\u015fme) \nHasar kayna\u011f\u0131 S1 \nveya S2 (Sadece \nS1 i\u00e7in \nend\u00fcklenen ak\u0131m)\nHasar kayna\u011f\u0131 S3 \n(do\u011frudan d\u00fc\u015fme) \nHasar kayna\u011f\u0131 \nS4 (dolayl\u0131 \nd\u00fc\u015fme) \nHasar kayna\u011f\u0131 S2 \n(end\u00fcklenen \nak\u0131m) \nDalga \u015fekli: \n10\/350 \u00b5s \n[kA] \nDalga \u015fekli: \n8\/20 \u00b5s \n[kA] \nDalga \u015fekli: \n8\/20 \u00b5s \n[kA] \nDalga \u015fekli: \n10\/350 \u00b5s \n[kA] \nIII - IV \nI \u2013 II \n5 \n10 \n2,5 \n5 \n0,1 \n0,2 \n1 \n2 \n\u00d6l\u00e7\u00fclen: \n5\/300 \u00b5s \n(Tahmin edilen: \n8\/20 \u00b5s) \n[kA] \n0,01 (0,05) \n0,02 (0,1) \nDalga \u015fekli: \n8\/20 \u00b5s \n[kA] \n0,05 \n0,1 \nEkranl\u0131 hatlar i\u00e7in \u00c7izelge E.2\u2019de verilen a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m de\u011ferleri 0,5 ile \u00e7arp\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot:  Ekran  direncinin  b\u00fct\u00fcn  paralel  hizmet  tesisat\u0131  iletkenlerinin  direncine  yakla\u015f\u0131k \nolarak e\u015fit oldu\u011fu varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nE.3 End\u00fcksiyon etkilerinden kaynaklanan darbeler (hasar kayna\u011f\u0131 S1 veya S2): \n Yak\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131n\u0131n  (hasar  kayna\u011f\u0131  S2)  veya  d\u0131\u015f  YKS\u2019den  ge\u00e7en \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  veya  YKB  1\u2019in  hacimsel  ekran\u0131ndan  ge\u00e7en  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  (hasar \nkayna\u011f\u0131 S1) manyetik end\u00fcksiyonla yaratt\u0131\u011f\u0131 ak\u0131m darbeleri tipik 8\/20 \u00b5s ak\u0131m dalga \u015fekline \nbenzer.  Bu  darbelerin  YKB  1  i\u00e7indeki  cihazlar\u0131n  u\u00e7lar\u0131nda  veya  bunlar\u0131n  yak\u0131n\u0131nda  veya \nYKB 1\/2 s\u0131n\u0131r\u0131nda olu\u015ftu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. \nE.3.1  Ekrans\u0131z  bir  YKB  1  i\u00e7indeki  darbeler:  Ekrans\u0131z  (\u00f6rne\u011fin  kafes  geni\u015fli\u011fi  5 \nm\u2019den  b\u00fcy\u00fck  bir  d\u0131\u015f  YKS  ile  korunan)  bir  YKB  1  i\u00e7inde  manyetik  end\u00fcksiyondan  dolay\u0131 \nolduk\u00e7a  y\u00fcksek  darbeler  olu\u015fabilir.  YKD\u2019ye  g\u00f6re  beklenen  a\u015f\u0131r\u0131  ak\u0131mlar  \u00c7izelge  E.2\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nE.3.2  Ekranl\u0131  YKB\u2019ler  i\u00e7indeki  darbeler:  Etkin  bir  hacimsel  ekranlamaya  sahip \nYKB\u2019lerde (kafes geni\u015fli\u011fi 5 m\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck olmal\u0131d\u0131r) manyetik end\u00fcksiyonla olu\u015fan darbeler \nolduk\u00e7a zay\u0131ft\u0131r. Bu darbelerin ak\u0131mlar\u0131 Madde E.3.1\u2019de verilenlerden \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. \nYKB  2  i\u00e7inde  hem  YKB  1\u2019in  hem  de  YKB  2\u2019nin  hacimsel  ekranlamas\u0131ndan  (kaskad \nekranlamadan) dolay\u0131 darbeler daha da d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. \nE.4 DKD\u2019lerle ilgili genel bilgiler \nMontaj yerlerine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki DKD\u2019ler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r: \na) Hatt\u0131n yap\u0131ya giri\u015finde (YKB 1 s\u0131n\u0131r\u0131nda, \u00f6rne\u011fin ana da\u011f\u0131t\u0131m panosunda), \n- Idarbe ak\u0131m\u0131na uygun DKD (dalga \u015fekli 10\/350, \u00f6rne\u011fin S\u0131n\u0131f I\u2019e uygun DKD), \n- In ak\u0131m\u0131na uygun DKD (dalga \u015fekli 8\/20, \u00f6rne\u011fin S\u0131n\u0131f II\u2019ye uygun DKD), \nb)  Korunan  cihaz\u0131n  yak\u0131n\u0131nda  (YKB  2  veya  daha  y\u00fckse\u011finin  s\u0131n\u0131r\u0131nda,  \u00f6rne\u011fin  ara \nda\u011f\u0131t\u0131m panosunda veya prizde) \n- In ak\u0131m\u0131na uygun DKD (dalga \u015fekli 8\/20, \u00f6rne\u011fin S\u0131n\u0131f II\u2019ye uygun DKD), \n- Birle\u015fik dalgaya uygun DKD (dalga \u015fekli 8\/20, \u00f6rne\u011fin S\u0131n\u0131f III\u2019e uygun DKD). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 F \nY\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131n\u0131n (N) de\u011ferlendirilmesi \n574\nF.1 Genel:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan y\u0131ll\u0131k ortalama tehlikeli olay say\u0131s\u0131 (N), y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunacak \nnesnenin  bulundu\u011fu  yerdeki  f\u0131rt\u0131nalara  ve  nesnenin  fiziksel  \u00f6zelliklerine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  N  say\u0131s\u0131 \ngenellikle,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fme  yo\u011funlu\u011fu  (Ng)  ile  nesnenin  e\u015fde\u011fer  toplama  alan\u0131  \u00e7arp\u0131l\u0131p \nnesnenin  fiziksel  \u00f6zelliklerine  g\u00f6re  de\u011fi\u015fen  d\u00fczeltme  fakt\u00f6rleri  ile  \u00e7arp\u0131larak  hesaplan\u0131r.  Ng \ny\u0131lda km2 ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ortalama y\u0131ld\u0131r\u0131m say\u0131s\u0131d\u0131r. Ng i\u00e7in bir harita yoksa \u0131l\u0131man b\u00f6lgelerde \na\u015fa\u011f\u0131daki denklemle tahmin yap\u0131labilir: \n25,1\nT\n.04,0\nd\n \u2248 0,1Td y\u0131ld\u0131r\u0131m \/ (y\u0131l\uf0b4km2)  \nN \uf03d\ng\nBurada  Td  bir  y\u0131ldaki  f\u0131rt\u0131nal\u0131  g\u00fcn  say\u0131s\u0131d\u0131r.  Bu  de\u011fer  \u00fclkelerin  f\u0131rt\u0131nal\u0131  g\u00fcn  say\u0131s\u0131n\u0131 \nveren  haritalardan  ve  bu  haritaya  g\u00f6re  d\u00fczenlenmi\u015f  \u00e7izelgelerden  al\u0131nabilir.  \u00dclkemiz  \u015fehir \nmerkezleri  i\u00e7in  Td  de\u011ferleri  \u00c7izelge  F.1\u2019de,  f\u0131rt\u0131nal\u0131  g\u00fcn  say\u0131s\u0131n\u0131  veren  bir  harita  ise  \u015eekil \nF.1\u2019de verilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge F.1 \u2013 T\u00fcrkiye\u2019deki \u015fehir merkezleri i\u00e7in ortalama y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131 g\u00fcn say\u0131lar\u0131 \n\u015eehir Ad\u0131 \nAdana \nAd\u0131yaman \nAfyon \nA\u011fr\u0131 \nAksaray \nAmasya \nAnkara \nAntalya \nArdahan \nArtvin \nAyd\u0131n \nBal\u0131kesir \nBart\u0131n \nBatman \nBayburt \nBilecik \nBing\u00f6l \nBitlis \nBolu \nBurdur \nBursa \n\u00c7anakkale \n\u00c7ank\u0131r\u0131 \n\u00c7orum \nDenizli \nDiyarbak\u0131r \nD\u00fczce \nNot  1-  Bu  de\u011ferler  halen  ge\u00e7erli  olup;  ileride  bu  de\u011ferlerin  Devlet  Meteoroloji  \u0130\u015fleri  Genel  M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc  taraf\u0131ndan  revize \nedilmesi  durumunda  en  son  de\u011ferler  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nacakt\u0131r.  Bu  konuda  daha  ayr\u0131nt\u0131l\u0131  bilgi  s\u00f6z  konusu  Genel  M\u00fcd\u00fcrl\u00fckten \nal\u0131nabilir. \n\u015eehir Ad\u0131 \nEdirne \nElaz\u0131\u011f \nErzincan \nErzurum \nEski\u015fehir \nGaziantep \nGiresun \nG\u00fcm\u00fc\u015fhane \nHakkari \nHatay \nI\u011fd\u0131r \nIsparta \n\u0130stanbul \n\u0130zmir \n\u0130zmit \nKahramanmara\u015f \nKarab\u00fck \nKaraman \nKars \nKastamonu \nKayseri \nKilis \nK\u0131r\u0131kkale \nK\u0131rklareli \nK\u0131r\u015fehir \nKonya \nK\u00fctahya \n\u015eehir Ad\u0131 \nMalatya \nManisa \nMardin \nMersin \nMu\u011fla \nMu\u015f \nNev\u015fehir \nNi\u011fde \nOrdu \nOsmaniye \nRize \nSakarya \nSamsun \n\u015eanl\u0131urfa \nSiirt \nSinop \n\u015e\u0131rnak \nSivas \nTekirda\u011f \nTokat \nTrabzon \nTunceli \nU\u015fak \nVan \nYalova \nYozgat \nZonguldak \nTd\n32 \n21,5 \n26,2 \n27,1 \n21,4 \n13,5 \n23 \n26,5 \n13 \n26,1 \n30,6 \n30,4 \n16,2 \n24 \n21,5 \n19,7 \n18,6 \n13,6 \n34,7 \n26,3 \n21,6 \n10,1 \n19,5 \n24,7 \n20,1 \n17,6 \n19,3 \nTd\n12,6 \n21,8 \n9,5 \n30,5 \n36,6 \n20,3 \n15,8 \n17 \n17,7 \n8,2 \n11,8 \n16,5 \n26,7 \n17,3 \n25,6 \n15,4 \n16 \n21,3 \n28,3 \n21,1 \n17,6 \n22,6 \n18,1 \n18,4 \n11,3 \n14,4 \n33,3 \nTd\n33,7 \n23,2 \n21,2 \n22,6 \n14,6 \n17,6 \n26,5 \n41,3 \n28,1 \n20,5 \n22,3 \n18,2 \n11,5 \n17,3 \n15,8 \n20,4 \n19,2 \n17,7 \n23,6 \n20,2 \n17,7 \n27,4 \n21,7 \n30,4 \n27 \n18,7 \n14,8 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n\f575\n\u015eekil F.1 T\u00fcrkiye f\u0131rt\u0131nal\u0131 g\u00fcn say\u0131lar\u0131 haritas\u0131. \nF.2 Yap\u0131ya ve yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hatta y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden kaynaklanan ortalama \ny\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131n\u0131n (NDa) de\u011ferlendirilmesi \nF.2.1 Toplama alan\u0131n\u0131n (Ad) belirlenmesi: D\u00fcz arazide tek ba\u015f\u0131na bulunan yap\u0131lar i\u00e7in \ntoplama alan\u0131 (Ad) zemin y\u00fczeyi ile yap\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7en (ve dokunan) ve etraf\u0131nda \nd\u00f6nen  1\/3  e\u011fimli  d\u00fcz  bir  \u00e7izginin  kesi\u015fiminin  meydana  getirdi\u011fi  alan  olarak  tan\u0131mlan\u0131r.  Ad \nde\u011feri grafik veya matematiksel yoldan belirlenebilir.  \nDikd\u00f6rtgen yap\u0131: D\u00fcz arazide bulunan, uzunlu\u011fu L, geni\u015fli\u011fi W ve y\u00fcksekli\u011fi H olan \ntek ba\u015f\u0131na bir dikd\u00f6rtgen yap\u0131 i\u00e7in toplama alan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi hesaplan\u0131r: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fAd = L \uf0b4 W + 6 \uf0b4 H \uf0b4 (L + W) + 9 \uf0b4 \u03c0 \uf0b4 H2 \nBurada L, W ve H metre cinsindendir (\u015eekil F.2). \nNot:  Daha  do\u011fru  bir  de\u011ferlendirme;  yap\u0131n\u0131n  y\u00fcksekli\u011fini,  yap\u0131y\u0131  \u00e7evreleyen  3H \nuzakl\u0131ktaki nesneleri ve zemini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak yap\u0131labilir.  \n576\n\u015eekil F.2 Tekil bir yap\u0131n\u0131n toplama alan\u0131 (Ad) \nF.2.1.1 Karma\u015f\u0131k bi\u00e7imli yap\u0131: Yap\u0131da y\u00fcksek \u00e7at\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 (\u00f6rne\u011fin \u015eekil F.3) gibi \nkarma\u015f\u0131k \u015fekiller varsa Ad\u2019yi hesaplamak i\u00e7in grafik y\u00f6ntem kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc en b\u00fcy\u00fck \n(Admax) veya en k\u00fc\u00e7\u00fck (Admin) de\u011ferlerin kullan\u0131lmas\u0131 halinde fark \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olabilir (\u00c7izelge \nF.2). Y\u00fcksek \u00e7at\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131yla ilgili toplama alan\u0131 Ad' olmak \u00fczere, toplama alan\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k \nde\u011feri; Admin ile Ad' alanlar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olan\u0131d\u0131r. Hp \u00e7at\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi olmak \u00fczere, \nAd' a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle hesaplanabilir: \nAd' = 9\u03c0 \uf0b4 Hp\n2 \n\u00c7izelge F.2- Hesaplama y\u00f6ntemine g\u00f6re toplama alan\u0131 de\u011ferleri \nYap\u0131 \nBoyutlar\u0131 \nm \nL \uf0b4 W \uf0b4 H \nm2 \nGrafik y\u00f6ntem \n\u015eekil A.2 \nAd = 47700 \nYap\u0131 \n(en b\u00fcy\u00fck boyutlar) \nYap\u0131 \n(en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar) \n\u00c7\u0131k\u0131nt\u0131 y\u00fcksekli\u011fi \nHp \n70 \uf0b4 30 \uf0b4 40 \nAdmax = 71316 \n70 \uf0b4 30 \uf0b4 25 \nAdmin = 34770 \n\u015eekil F.4 \n40 \nAd' = 45240 \n\u015eekil F.4 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f577\n\u015eekil F.3 Karma\u015f\u0131k bi\u00e7imli yap\u0131 \nF.2.1.2  Bir  binan\u0131n  par\u00e7as\u0131  olan  yap\u0131lar:  Hesaplama  yap\u0131lacak  yap\u0131  (S),  sadece  bir \nbinan\u0131n (B) par\u00e7as\u0131 ise, a\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullara uyulmas\u0131 kayd\u0131yla Ad nin belirlenmesinde yap\u0131n\u0131n \n(S) boyutlar\u0131 kullan\u0131labilir (\u015eekil F.5): \n- Yap\u0131 (S) binan\u0131n (B) ayr\u0131 bir d\u00fc\u015fey par\u00e7as\u0131 olmal\u0131d\u0131r, \n- Binan\u0131n (B) patlama riski olmamal\u0131d\u0131r, \n- Yap\u0131 (S) ile binan\u0131n (B) di\u011fer b\u00f6l\u00fcmleri aras\u0131nda, yang\u0131n\u0131n yay\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in, yang\u0131na \ndayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131  120  dakika  (REI  \u2265  120)  olan  duvarlar  veya  buna  e\u015fde\u011fer  korunma  \u00f6nlemleri \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. (REI tan\u0131m\u0131 i\u00e7in AB\u2019nin 1994\/28\/02 tarihli ilgili belgesine bak\u0131n\u0131z) \n-  Ortak  hatlar  \u00fczerinden  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimin  yay\u0131lmas\u0131,  bu  hatlar\u0131n  yap\u0131ya  giri\u015f  noktas\u0131nda \nkonulan DKD\u2019ler veya buna e\u015fde\u011fer di\u011fer korunma \u00f6nlemleri ile \u00f6nlenir. \nBu ko\u015fullar sa\u011flanam\u0131yorsa binan\u0131n tamam\u0131n\u0131n boyutlar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nAdmin \nA'd \nAd \nDikd\u00f6rtgen yap\u0131; H = Hmin \n\u00c7\u0131k\u0131nt\u0131; Hp = Hmax \nGrafik y\u00f6ntemle belirlenen toplama alan\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f578\n\u015eekil F.4 \u015eekil F.3\u2019te g\u00f6sterilen yap\u0131n\u0131n toplama alan\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in kullan\u0131lan farkl\u0131 \ny\u00f6ntemler \nF.2.2  Yap\u0131n\u0131n  konumu:  Yap\u0131n\u0131n  konumu  \u00e7evresindeki  nesnelere  g\u00f6re  bir  yerle\u015fim \nfakt\u00f6r\u00fc (Cd) ile g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r (\u00c7izelge F.3). \n\u00c7izelge F.3 Yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc (Cd) \nYerle\u015fim durumu \nNesnenin etraf\u0131nda daha y\u00fcksek nesneler veya a\u011fa\u00e7lar olmas\u0131 \nNesnenin etraf\u0131nda ayn\u0131 y\u00fckseklikte veya daha al\u00e7ak nesneler veya a\u011fa\u00e7lar olmas\u0131 \nTekil durumdaki nesne: etrafta nesne olmamas\u0131 \nTepe \u00fcst\u00fcnde tekil yap\u0131  \nCd \n0,25 \n0,5 \n1 \n2 \nF.2.3 Yap\u0131 i\u00e7in tehlikeli olay say\u0131s\u0131 (ND) (hatt\u0131n b ucu)  \nND a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle hesaplanabilir: \nND = Ng \uf0b4 Ad\/b \uf0b4 Cd\/b \uf0b4 10-6 \nBurada; \nNg  \nAd\/b \nCd\/b \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu [1\/km2.y\u0131l] \nTekil yap\u0131n\u0131n toplama alan\u0131 [m2] (\u015eekil F.2) \nYap\u0131n\u0131n yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge F.3). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f  Korunacak bina (B) veya bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc (Ad hesab\u0131 gerekli) \n  Korunmas\u0131 gerekmeyen bina b\u00f6l\u00fcm\u00fc (Ad hesab\u0131 gerekli de\u011fil) \nRisk hesab\u0131 i\u00e7in g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan yap\u0131 (S), (S\u2019nin boyutlar\u0131 Ad hesab\u0131 i\u00e7in \nkullan\u0131l\u0131r)  \n579\n  B\u00f6lme REI \u2265 120  \n  B\u00f6lme REI < 120  \nCihaz  \n\u0130\u00e7 sistem  \nDKD \n\u015eekil F.5 Toplama alan\u0131 (Ad) hesab\u0131 i\u00e7in g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacak yap\u0131 \nF.2.4 Biti\u015fik yap\u0131 i\u00e7in tehlikeli olay say\u0131s\u0131 (NDa) (hatt\u0131n a ucu) : Hat ba\u011fl\u0131 yap\u0131n\u0131n hat \nba\u011flant\u0131 noktas\u0131na (a ucu) d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlardan dolay\u0131 ortalama y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 NDa \n(Madde 11'e ve \u015eekil 6\u2019ya bak\u0131n\u0131z) a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle hesaplanabilir: \nNDa = Ng \uf0b4 Ad\/a \uf0b4 Cd\/a \uf0b4 Ct \uf0b4 10-6 \nBurada, \nNg  \nAd\/a \nCd\/a \nCt \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu [1\/(km2.y\u0131l)] \nTekil kom\u015fu yap\u0131n\u0131n toplama alan\u0131 [m2] (\u015eekil F.2) \nBiti\u015fik yap\u0131n\u0131n yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge F.3) \nYap\u0131n\u0131n  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  hizmet  tesisat\u0131nda,  \u00e7arpma  noktas\u0131  ile  yap\u0131  aras\u0131nda \n(\u00c7izelge  F.5)  YG\/AG  transformat\u00f6r\u00fc  olmas\u0131na  ba\u011fl\u0131  d\u00fczeltme  fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.  Bu \nfakt\u00f6r transformat\u00f6r\u00fcn YG taraf\u0131nda bulunan hat b\u00f6l\u00fcmleri i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \nF.3  Yap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  kaynaklanan  ortalama  y\u0131ll\u0131k  tehlikeli \nolay say\u0131s\u0131n\u0131n (NM) hesab\u0131 \nNM = Ng \uf0b4 (Am - Ad\/b \uf0b4 Cd\/b) \uf0b4 10-6 \nBurada, \nNg  \nAm  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu [1\/(km2.y\u0131l)] \nYap\u0131 yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar i\u00e7in toplama alan\u0131d\u0131r [m2]. Bu alan yap\u0131dan \n250 m uzakl\u0131ktaki hatta kadar uzan\u0131r (\u015eekil F.6). \nNM < 0 ise NM = 0 al\u0131n\u0131r.  \nF.4  Hizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  kaynaklanan  ortalama  y\u0131ll\u0131k  tehlikeli \nolay say\u0131s\u0131n\u0131n (NL) hesab\u0131 \nHizmet tesisatlar\u0131n\u0131n her biri i\u00e7in NL a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle hesaplanabilir: \nNL = Ng \uf0b4 Al \uf0b4 Cd \uf0b4 Ct \uf0b4 10-6 \nNg   Y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu [1\/(km2 \uf0b4\uf020y\u0131l)] \nAl  Hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar i\u00e7in toplama alan\u0131 [m2] (\u00c7izelge F.4 ve \u015eekil F.6) \nCd  Hizmet tesisat\u0131n\u0131n yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge F.3) \nCt   Yap\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu hizmet tesisat\u0131nda, d\u00fc\u015fme noktas\u0131 ile yap\u0131 aras\u0131nda (\u00c7izelge F.5) \nYG\/AG transformat\u00f6r\u00fc olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 d\u00fczeltme fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bu fakt\u00f6r transformat\u00f6r\u00fcn \nYG taraf\u0131nda bulunan hat b\u00f6l\u00fcmleri i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \n\u00c7izelge F.4 Hizmet tesisat\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re toplama alanlar\u0131 (Al ve Ai) \nAl \nAi \nHavadaki tesisat \n[Lc \u2013 3 (Ha + Hb)]6 Hc\n1000 Lc\nG\u00f6m\u00fcl\u00fc tesisat \n[Lc \u2013 3 (Ha + Hb)] \u221a\u03c1  \n25 Lc \u221a\u03c1 \nAl \nAi \nHc \nHizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar i\u00e7in toplama alan\u0131 [m2] \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar i\u00e7in toplama alan\u0131 [m2] \nHizmet tesisat\u0131 iletkenlerinin yerden y\u00fcksekli\u011fi [m] \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n\f580\nLc \nHa \nHb \n\u03c1 \nHizmet tesisat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yap\u0131 ile birinci d\u00fc\u011f\u00fcm noktas\u0131 (saha da\u011f\u0131t\u0131m dolab\u0131) \naras\u0131ndaki uzunlu\u011fu [m]. En b\u00fcy\u00fck uzunluk olarak 1000 m al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Lc \nde\u011feri bilinmiyorsa 1000 m al\u0131nmal\u0131d\u0131r, \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n \u201ca\u201d ucuna ba\u011fl\u0131 yap\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi [m] \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n \u201cb\u201d ucuna ba\u011fl\u0131 yap\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi [m] \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu yerdeki toprak \u00f6zdirenci [\u2126m]. En b\u00fcy\u00fck \nde\u011fer olarak 500 \u2126m al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u03c1 bilinmiyorsa 500 \u2126m al\u0131nmal\u0131d\u0131r \nHesaplamalarda; \n- A\u011f \u015feklindeki topraklama sistemi varsa kablolar i\u00e7in Al = Ai = 0 al\u0131nabilir. \n- Korunan yap\u0131n\u0131n hizmet tesisat\u0131n\u0131n \u201cb\u201d ucuna ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. \n\u00c7izelge F.5 Transformat\u00f6r fakt\u00f6r\u00fc (Ct) \nTransformat\u00f6r \n\u0130ki sarg\u0131l\u0131 transformat\u00f6rl\u00fc hizmet tesisat\u0131 \nSadece hizmet tesisat\u0131 \nCt\n0,2 \n1 \nF.5 Hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden kaynaklanan ortalama y\u0131ll\u0131k \ntehlikeli olay say\u0131s\u0131n\u0131n (Nl) hesab\u0131 \nHizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  her  biri  (havai,  yeralt\u0131,  ekranl\u0131,  ekrans\u0131z,  vb)  i\u00e7in  Nl  a\u015fa\u011f\u0131daki \ndenklemle hesaplanabilir: \nNl = Ng \uf0b4\uf020Ai \uf0b4 Ce \uf0b4 Ct \uf0b4 10-6 \nBurada, \nNg  \nAi \nCe \nCt  \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu [1\/km2.y\u0131l] \nHizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131nda yere d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar i\u00e7in toplama alan\u0131 [m2] \n(\u00c7izelge F.4 ve \u015eekil F.6) \n\u00c7evre fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge F.6) \nYap\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu hizmet tesisat\u0131nda, d\u00fc\u015fme noktas\u0131 ile yap\u0131 aras\u0131nda \n(\u00c7izelge F.5) YG\/AG transformat\u00f6r\u00fc olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 d\u00fczeltme fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bu \nfakt\u00f6r transformat\u00f6r\u00fcn YG taraf\u0131nda bulunan hat b\u00f6l\u00fcmleri i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \n\u00c7izelge F.6 \u00c7evre fakt\u00f6r\u00fc (Ce) \n\u00c7evre \nY\u00fcksek binal\u0131 \u015fehir merkezleri1)\n\u015eehir merkezleri2)\nBanliy\u00f6ler3) \nK\u0131rsal kesim \n1) Binalar\u0131n y\u00fcksekli\u011fi 20 m\u2019den fazla. \n2) Binalar\u0131 \n3) Binalar\u0131n y\u00fcksekli\u011fi 10 m\u2019den az. \nCe\n0 \n0,1 \n0,5 \n1 \nNot: Hizmet tesisat\u0131n\u0131n toplama alan\u0131 (Ai); (Lc) uzunlu\u011fu ile hizmet tesisat\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na \nd\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n  1,5  kV\u2019tan  fazla  end\u00fcklenen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlere  neden  oldu\u011fu  (Di) \nuzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n iki kat\u0131 ile \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir (\u015eekil F.6). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f581\n\u015eekil F.6 Toplama alanlar\u0131 (Ad, Am, Ai, Al) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f582\nEk \u2013 G    \nBir yap\u0131n\u0131n hasarlanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n (PX) hesab\u0131 \nG.1 Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n canl\u0131lara zarar verme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PA):  \nYap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlardan kaynaklanan dokunma ve ad\u0131m gerilimleri nedeniyle \ncanl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PA); korunma \u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131 olarak \u00c7izelge G.1\u2019de \nverilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge G.1 Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan tehlikeli dokunma ve ad\u0131m \ngerilimleri nedeniyle canl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rmesi olas\u0131l\u0131klar\u0131 (PA) \nKorunma \u00f6nlemi \nKorunma \u00f6nlemi yok \nYal\u0131t\u0131ml\u0131 (\u00f6rne\u011fin en az 3 mm kal\u0131nl\u0131kl\u0131 XLPE) a\u00e7\u0131ktaki indirme \niletkenlerinin kullan\u0131lmas\u0131  \nZeminde e\u015f potansiyelleme (potansiyel dengelemesi) yap\u0131lmas\u0131 \nUyar\u0131 i\u015faretleri kullan\u0131lmas\u0131 \nPA \n1 \n10-2 \n10-2 \n10-1 \nBirden  fazla  korunma  \u00f6nlemleri  al\u0131nm\u0131\u015f  ise  e\u015fde\u011fer  PA  de\u011feri,  bile\u015fen  olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n \n\u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir (Daha fazla bilgi i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 4 Madde 16.a ve Madde 16.b\u2019ye bak\u0131n\u0131z).  \nYap\u0131  \u00e7elik  donat\u0131s\u0131n\u0131n  indirme  iletkeni  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  veya  fiziksel  k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n \nolmas\u0131 durumunda PA olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ihmal edilebilir.  \nG.2 Yap\u0131ya d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n fiziksel hasara neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PB): \nPB olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 YKD\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak \u00c7izelge G.2\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge G.2 Fiziksel hasar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 \u00f6nlemlerine g\u00f6re (PB) de\u011ferleri \nYap\u0131 \u00f6zellikleri \nYap\u0131 YKS ile korunmuyorsa \nYap\u0131 YKS ile korunuyorsa \nYKS s\u0131n\u0131f\u0131 \n- \nIV \nIII \nII \nI \nYap\u0131n\u0131n YKS I\u2019e uygun yakalama ucu sistemi ve do\u011fal indirme iletkeni \nolarak \u00e7al\u0131\u015fan s\u00fcrekli metal veya \u00e7elik donat\u0131l\u0131 betonu varsa \n\u00e7al\u0131\u015fan s\u00fcrekli metal veya \u00e7elik donat\u0131l\u0131 betonu varsa \nPB \n1 \n0,2 \n0,1 \n0,05 \n0,02 \n0,01 \n0,001 \nG.3  Yap\u0131ya  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131na  yol  a\u00e7ma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \n(PC): \nPC olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 uygulanan DKD korunma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na e\u015fittir. \nPC = PDKD \nDKD  tasar\u0131m\u0131n\u0131n  yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131  YKD\u2019ye  ba\u011fl\u0131  olarak  PDKD  de\u011ferleri  \u00c7izelge  G.3\u2019te \nverilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge G.3- YKD\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak PDKD olas\u0131l\u0131klar\u0131 \nYKD \nDKD korunmas\u0131 yok \nIII \u2013 IV \nII \nI \nPDKD\n1 \n0,03 \n0,02 \n0,01 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f583\nNot 1:  DKD korunmas\u0131 sadece YKS ile korunan veya do\u011fal YKS olarak \u00e7al\u0131\u015fan s\u00fcrekli \nmetal  veya  \u00e7elik  donat\u0131l\u0131  betona  sahip  olan  ve  B\u00f6l\u00fcm  4\u2019\u00fcn  ku\u015faklama  ve  topraklama \nko\u015fullar\u0131n\u0131n yerine getirildi\u011fi yap\u0131larda etkilidir. \nNot 2: Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmu\u015f kablolardan olu\u015fan d\u0131\u015f hatlara ba\u011fl\u0131 olan ekranlanm\u0131\u015f i\u00e7 \nsistemler  veya  iletkenleri;  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunmu\u015f  kablo  kanallar\u0131,  metal  borular  veya  metal \nt\u00fcpler i\u00e7inde olan sistemler i\u00e7in DKD korunmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmayabilir. \nNot 3: YKD I i\u00e7in tan\u0131mlanan ko\u015fullara g\u00f6re daha iyi korunma \u00f6zelliklerine sahip DKD \nsa\u011flanmas\u0131  durumunda  (daha  y\u00fcksek  ak\u0131ma  dayanma  \u00f6zelli\u011fi,  daha  d\u00fc\u015f\u00fck  korunma  d\u00fczeyi \ngibi) daha k\u00fc\u00e7\u00fck PDKD de\u011ferleri (0,005 \u2013 0,001) al\u0131nabilir. \nG.4  Yap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanmas\u0131na  neden \nolma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PM):  \nPM olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, uygulanan y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma \u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131 KMS fakt\u00f6r\u00fc ile de\u011fi\u015fir. \nB\u00f6l\u00fcm 5\u2019in kurallar\u0131na uygun DKD korunmas\u0131 sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 zaman PM de\u011feri PMS de\u011ferine \ne\u015fit olur. KMS\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak PMS de\u011ferleri \u00c7izelge G.4\u2019te verilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge G.4 - KMS i\u00e7in PMS olas\u0131l\u0131klar\u0131 \nKMS\n\u2265 0,4 \n0,15 \n0,07 \n0,035 \n0,021 \n0,016 \n0,015 \n0,014 \n\u2264 0,013 \nPMS\n1 \n0,9 \n0,5 \n0,1 \n0,01 \n0,005 \n0,003 \n0,001 \n0,0001 \nB\u00f6l\u00fcm 5\u2019in kurallar\u0131na uygun DKD korunmas\u0131 sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman PM de\u011feri PDKD de\u011feri \nile PMS de\u011ferinden k\u00fc\u00e7\u00fck olan\u0131na e\u015fit olur. Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k veya dayanma gerilimi bak\u0131m\u0131ndan \nilgili  standartlara  uygun  olmayan  cihazlara  sahip  i\u00e7  sistemler  i\u00e7in  PMS  =  1  de\u011feri  kabul \nedilmelidir. \nKMS fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn de\u011feri a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle bulunur: \nKMS = KS1 \uf0b4 KS2 \uf0b4 KS3 \uf0b4 KS4 \nKS1 \nKS2 \nKS3  \nKS4  \nYap\u0131n\u0131n, YKS\u2019nin veya YKB 0\/1 s\u0131n\u0131r\u0131ndaki di\u011fer ekranlar\u0131n ekranlama etkinli\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan bir fakt\u00f6r,  \nYap\u0131n\u0131n i\u00e7inde YKB X\/Y (X > 0, Y > 1) s\u0131n\u0131r\u0131ndaki ekranlama etkinli\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan bir fakt\u00f6r,  \n\u0130\u00e7 sistem i\u00e7indeki iletkenlerin \u00f6zelliklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan bir fakt\u00f6r (\u00c7izelge G.5), \nKorunan sistemin darbe dayanma gerilimini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan bir fakt\u00f6r. \nYKB\u2019nin  i\u00e7inde  ekran\u0131n  s\u0131n\u0131r\u0131ndan  itibaren  en  az  kafes  geni\u015fli\u011fi  (w)  kadar  g\u00fcvenlik \nuzakl\u0131\u011f\u0131nda, YKS veya kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlar\u0131n KS1 ve KS2 fakt\u00f6rleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \nal\u0131nabilir: \nKS1 = KS2 = 0,12 \uf0b4 w \nBurada w, metre olarak, kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlar\u0131n veya kafes tipi YKS indirme \niletkenlerinin kafes geni\u015fli\u011fi veya yap\u0131n\u0131n metal s\u00fctunlar\u0131 aras\u0131ndaki uzakl\u0131k veya do\u011fal YKS \nolarak \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7elik donat\u0131lar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131kt\u0131r. \nKal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 0,1 mm - 0,5 mm aras\u0131nda olan s\u00fcrekli metal ekranlar i\u00e7in: KS1 = KS2 = 10-4 - \n10-5 \nNot  1:  B\u00f6l\u00fcm  5\u2019e  uygun  ku\u015faklama  a\u011f\u0131  sa\u011flanm\u0131\u015fsa  KS1  ve  KS2  de\u011ferleri  yar\u0131ya \nd\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEnd\u00fcksiyon etkisi olu\u015fturan halkalar\u0131n YKB s\u0131n\u0131r\u0131ndaki ekran\u0131na g\u00fcvenlik uzakl\u0131\u011f\u0131ndan \ndaha yak\u0131n ge\u00e7ti\u011fi durumlarda; KS1 ve KS2 de\u011ferleri daha y\u00fcksektir. \u00d6rne\u011fin, ekrana uzakl\u0131k \n0,1 w ila 0,2 w ise KS1 ve KS2 de\u011ferleri iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kaskad ba\u011fl\u0131 YKB\u2019ler i\u00e7in \nKS2 de\u011feri, her bir YKB\u2019nin KS2 de\u011ferlerinin \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir. \nNot 2: KS1 i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck de\u011fer 1 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n584\n\u00c7izelge G.5 \u0130\u00e7 sistemler i\u00e7indeki iletkenlere ba\u011fl\u0131 olarak KS3 fakt\u00f6rleri \n\u0130\u00e7 sistem i\u00e7indeki iletkenlerin tipi \nEkrans\u0131z kablo1); end\u00fcksiyon etkisi olu\u015fturan halkalar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in g\u00fczerg\u00e2h \u00f6nlemi al\u0131nmam\u0131\u015f \nEkrans\u0131z kablo2); end\u00fcksiyon etkisi olu\u015fturan b\u00fcy\u00fck halkalar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in g\u00fczerg\u00e2h \u00f6nlemi al\u0131nm\u0131\u015f \nEkrans\u0131z kablo3); end\u00fcksiyon etkisi olu\u015fturan halkalar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in g\u00fczerg\u00e2h \u00f6nlemi al\u0131nm\u0131\u015f \nEkranl\u0131 kablo4); ekran direnci 5 < RS \u2264 20 \u2126 \/km \nEkranl\u0131 kablo4); ekran direnci 1 < RS \u2264 5 \u2126 \/km \nEkranl\u0131 kablo4); ekran direnci RS \u2264 1 \u2126 \/km \n1) B\u00fcy\u00fck binalarda farkl\u0131 g\u00fczerg\u00e2ha sahip halka iletkenleri (halkalar yakla\u015f\u0131k 50 m2). \n G\u00fczerg\u00e2h\u0131 ayn\u0131 kablo i\u00e7inde bulunan halka iletkenleri (halkalar yakla\u015f\u0131k 0,5 m2 ). \n4) Her iki u\u00e7ta e\u015f potansiyel ku\u015fa\u011fa ba\u011fl\u0131, ekran direnci RS (\u2126 \/km) olan kablo, donan\u0131m ayn\u0131 ku\u015faklama baras\u0131na ba\u011fl\u0131. \nKS3\n1 \n0,2 \n0,02 \n0,001 \n0,0002 \n0,0001 \nHer  iki  u\u00e7ta  e\u015f  potansiyel  ku\u015fa\u011f\u0131na  ba\u011fl\u0131  olan  s\u00fcrekli  metal  borular  i\u00e7inden  ge\u00e7en \niletkenler i\u00e7in KS3 de\u011feri 0,1 ile \u00e7arp\u0131l\u0131r. \nKS4 fakt\u00f6r\u00fc a\u015fa\u011f\u0131daki gibi hesaplan\u0131r: \nKS4 = 1,5 \/ Uw \nBurada Uw korunan sistemin kV cinsinden darbe dayan\u0131m gerilimidir.  \n\u0130\u00e7  sistemde  farkl\u0131  darbe  dayan\u0131m  gerilimine  sahip  cihazlar  varsa  en  d\u00fc\u015f\u00fck  darbe \ndayan\u0131m gerilimine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen KS4 fakt\u00f6r\u00fc se\u00e7ilmelidir. \nG.5  Hizmet  tesisat\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n  canl\u0131lar\u0131n  zarar  g\u00f6rmesine  neden  olma \nolas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PU):  \nDokunma  gerilimlerinden  dolay\u0131,  canl\u0131lar\u0131n  zarar  g\u00f6rmesi  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  (PU),  hizmet \ntesisat\u0131n\u0131n  ekran\u0131n\u0131n  \u00f6zelliklerine,  hizmet  tesisat\u0131na  ba\u011fl\u0131  i\u00e7  sistemlerin  darbe  dayan\u0131m \ngerilimlerine ve hizmet tesisat\u0131n\u0131n giri\u015finde al\u0131nan korunma \u00f6nlemlerine (fiziksel k\u0131s\u0131tlamalar, \nuyar\u0131 i\u015faretleri, vb) ve DKD\u2019ye ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nB\u00f6l\u00fcm 4\u2019e uygun olarak e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131 i\u00e7in DKD kullan\u0131lmam\u0131\u015fsa; PU\u2019nun \nde\u011feri  PLD  ye  e\u015fittir.  PLD  ise  ba\u011fl\u0131  hizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  i\u00e7 \nsistemlerin ar\u0131zalanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. PLD de\u011ferleri \u00c7izelge G.6\u2019da verilmi\u015ftir. \nB\u00f6l\u00fcm  4\u2019e  uygun  olarak  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131  i\u00e7in  DKD  kullan\u0131lm\u0131\u015fsa;  PU\u2019nun \nde\u011feri PDKD ve PLD de\u011ferlerinden k\u00fc\u00e7\u00fck olan\u0131na e\u015fittir. \nNot: PU\u2019yu azaltmak i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 5\u2019e uygun DKD korunmas\u0131 gerekli de\u011fildir. B\u00f6l\u00fcm 4\u2019e \nuygun DKD yeterlidir. \n\u00c7izelge G.6 \u2013 Kablo ekranlama direncine (RS) ve donan\u0131m\u0131n darbe dayan\u0131m gerilimine \n(UW) ba\u011fl\u0131 olarak PLD olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri \nUW \nkV \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \n5 < RS \u2264 20  \n\u2126 \/km \n1 \n0,95 \n0,9 \n0,8 \n1 < RS \u2264 5  \n\u2126 \/km \n0,8 \n0,6 \n0,3 \n0,1 \nRS \u2264 1  \n\u2126 \/km \n0,4 \n0,2 \n0,04 \n0,02 \nEkrans\u0131z hizmet tesisat\u0131 i\u00e7in PLD = 1 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f585\nFiziksel k\u0131s\u0131tlamalar, uyar\u0131 i\u015faretleri gibi korunma \u00f6nlemleri al\u0131n\u0131rsa PU de\u011feri \u00c7izelge \nG.1\u2019de verilen PA de\u011feri ile \u00e7arp\u0131larak daha da azalt\u0131l\u0131r. \nG.6 Hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n fiziksel hasara neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PV):  \nPV olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 hizmet tesisat\u0131 ekran\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine, hizmet tesisat\u0131na ba\u011fl\u0131 i\u00e7 sistemlerin \ndarbe dayanma gerilimlerine ve kullan\u0131lan DKD\u2019ye ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nB\u00f6l\u00fcm  4\u2019e  uygun  olarak  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131  i\u00e7in  DKD  kullan\u0131lmam\u0131\u015fsa;  PV \nde\u011feri,  PLDye  e\u015fittir.  PLD  ise  ba\u011fl\u0131  hizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  i\u00e7 \nsistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olup \u00c7izelge G.6\u2019da verilmi\u015ftir. \nB\u00f6l\u00fcm 5\u2019e uygun olarak e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131 i\u00e7in DKD kullan\u0131lm\u0131\u015fsa; PV de\u011feri, \nPDKD  ve  PLD  de\u011ferlerinden  k\u00fc\u00e7\u00fck  olan\u0131na  e\u015fittir.  PV  de\u011ferini  azaltmak  i\u00e7in  DKD  korumas\u0131 \ngerekli de\u011fildir. B\u00f6l\u00fcm 4\u2019e uygun DKD yeterlidir. \nG.7 Hizmet tesisat\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n i\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131na neden olma \nolas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PW):  \nPW olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 hizmet tesisat\u0131 ekran\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine, hizmet tesisat\u0131na ba\u011fl\u0131 i\u00e7 sistemlerin \ndarbe dayan\u0131m gerilimlerine ve tesis edilen DKD\u2019lere ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nB\u00f6l\u00fcm  5\u2019e  uygun  olarak  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131  i\u00e7in  DKD  kullan\u0131lmam\u0131\u015fsa;  PW \nde\u011feri,  PLD  de\u011ferine  e\u015fittir.  PLD  ise  ba\u011fl\u0131  hizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  i\u00e7 \nsistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olup \u00c7izelge G.6\u2019da verilmi\u015ftir. \nB\u00f6l\u00fcm  5\u2019e  uygun  olarak  DKD  kullan\u0131lm\u0131\u015fsa;  PW  de\u011feri  PDKD  (\u00c7izelge  G.3)  ve  PLD \nde\u011ferlerinden k\u00fc\u00e7\u00fck olan\u0131na e\u015fittir. \nG.8  Yap\u0131ya  giren  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n  i\u00e7  istemlerin \nar\u0131zalanmas\u0131na neden olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (PZ):  \nPZ  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131,  hizmet  tesisat\u0131  ekran\u0131n\u0131n  \u00f6zelliklerine,  hizmet  tesisat\u0131na  ba\u011fl\u0131  sistemlerin \ndarbe dayan\u0131m gerilimlerine ve sa\u011flanan korunma \u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nB\u00f6l\u00fcm  5\u2019e  uygun  olarak  DKD  sa\u011flanmam\u0131\u015fsa  PZ  de\u011feri,  PLI  de\u011ferine  e\u015fittir.  PLI  ise \nba\u011fl\u0131  hizmet  tesisat\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  i\u00e7  sistemlerin  ar\u0131zalanma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  olup, \n\u00c7izelge G.7\u2019de verilmi\u015ftir. \nB\u00f6l\u00fcm 5\u2019e uygun olarak DKD sa\u011flanm\u0131\u015fsa PZ de\u011feri, PDKD ve PLI de\u011ferlerinden k\u00fc\u00e7\u00fck \nolan\u0131na (\u00c7izelge G.3) e\u015fittir. \n\u00c7izelge G.7 \u2013 Kablo ekranlama direncine (RS) ve donan\u0131m\u0131n darbe dayan\u0131m gerilimine \n(UW) ba\u011fl\u0131 olarak PLI de\u011ferleri \nUW \nkV \n1,5 \n2,5 \n4 \n6 \nEkran  \nyok \nEkran donan\u0131m\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 \ne\u015f potansiyel ku\u015fa\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 \nde\u011fil \n1 \n0,4 \n0,2 \n0,1 \n0,15 \n0,06 \n0,03 \n0,02 \nEkran donan\u0131m\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 e\u015f potansiyel ku\u015fa\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131  \n5 < RS \u2264 20  \n\u2126\/km \n0,5 \n0,2 \n0,1 \n0,05 \n1 < RS \u2264 5  \n\u2126\/km \n0,04 \n0,02 \n0,008 \n0,004 \nRS \u2264 1  \n\u2126\/km \n0,02 \n0,008 \n0,004 \n0,002 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 H \nBir yap\u0131da kay\u0131plar\u0131n (LX) belirlenmesi \n586\nKay\u0131plar  (LX)  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  taraf\u0131ndan  belirlenmelidir.  Bu  ekte  verilen  de\u011ferler, \n\u00f6nerilen ortalama de\u011ferlerdir. \nH.1 Ortalama ba\u011f\u0131l y\u0131ll\u0131k kay\u0131p miktar\u0131:  \nKay\u0131plar\u0131n  (LX)  hesaplanmas\u0131nda;  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  kaynaklanabilecek  \u00e7e\u015fitli  hasarlar\u0131n \nortalama ba\u011f\u0131l miktar\u0131 esas al\u0131n\u0131r.  \nKayb\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc a\u015fa\u011f\u0131dakilere ba\u011fl\u0131d\u0131r: \n- Ki\u015fi say\u0131s\u0131 ve bunlar\u0131n riskli yerlerde kalma s\u00fcresi, \n- Kamuya sa\u011flanan hizmetin tipi ve \u00f6nemi, \n- Hasardan etkilenen mallar\u0131n de\u011feri. \nKay\u0131p  (LX);  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nan  kay\u0131p  tipine  (L1,  L2,  L3  ve  L4)  ve  her  kay\u0131p  tipi  i\u00e7in \nkayba neden olan hasar tipine (D1, D2 ve D3) g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir. Burada: \nLt \nLf \nLo \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 yaralanmadan kaynaklanan kay\u0131p, \nFiziksel hasardan kaynaklanan kay\u0131p, \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131p. \nH.2 Can kayb\u0131 \nLt , Lf ve Lo de\u011ferleri a\u015fa\u011f\u0131daki ili\u015fki kullan\u0131larak kazazede say\u0131s\u0131ndan tayin edilebilir: \nLX = (np \/nt) \uf0b4 (tp \/ 8760) \nBurada, \nnp   Tehlikeye d\u00fc\u015fen ki\u015fi (kazazede) say\u0131s\u0131, \nnt  Yap\u0131daki toplam ki\u015fi say\u0131s\u0131, \ntp  \n\u0130nsanlar\u0131n tehlikeli bir yerde (yap\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda sadece Lt veya yap\u0131 i\u00e7inde Lt , Lf ve Lo) \nolduklar\u0131 s\u00fcre [saat]. \n\u00c7izelge  H.1\u2019de  np,  nt  ve  tp  de\u011ferlerinin  kesin  olarak  belirlenemedi\u011fi  veya  zor  oldu\u011fu \ndurumlarda Lt, Lf ve Lo ortalama de\u011ferleri verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge H.1 - Lt , Lf ve Lo i\u00e7in ortalama de\u011ferler \nYap\u0131 tipi \nB\u00fct\u00fcn yap\u0131 tipleri \u2013 (\u0130nsanlar bina i\u00e7inde) \nB\u00fct\u00fcn yap\u0131 tipleri \u2013 (\u0130nsanlar bina d\u0131\u015f\u0131nda) \nYap\u0131 tipi \nHastane, otel, kamu binalar\u0131 \nSanayi, ticari, okul binalar\u0131 \nE\u011flence yerleri, ibadethaneler, m\u00fczeler \nDi\u011ferleri \nYap\u0131 tipi \nPatlama riski olan yap\u0131lar \nHastaneler \nLt\n10-4\n10-2\nLf\n10-1\n5\uf0b410-2\n2 \uf0b410-2\n10-2\nLo\n10-1\n10-3\nCan kayb\u0131 yap\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine de ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunlar artt\u0131rma (hz) ve azaltma (rf, rp, ra, ru) \ny\u00f6n\u00fcnde etki eden fakt\u00f6rlerle g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r: \nLA = ra \uf0b4 Lt \nLU = ru \uf0b4 Lt \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f587\nLB = LV = rp\uf0b4 hz \uf0b4 rf \uf0b4 Lf  \nLC = LM = LW = LZ = LO \nBurada; \nra \nru  \nrp \nrf  \nhz \nToprak tipine ba\u011fl\u0131 olarak can kayb\u0131n\u0131 azaltma fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge H.2), \nBas\u0131lan yerin tipine ba\u011fl\u0131 olarak can kayb\u0131n\u0131 azaltma fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge H.2), \nYang\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak al\u0131nan \u00f6nlemlere ili\u015fkin fiziksel hasardan kaynaklanan kay\u0131plar\u0131 azaltma fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge H.3), \nYap\u0131n\u0131n yang\u0131n riskine ba\u011fl\u0131 olarak fiziksel hasardan kaynaklanan kay\u0131plar\u0131 azaltma fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge H.4), \n\u00d6zel bir tehlike olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak can kayb\u0131n\u0131 artt\u0131rma fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge H.5), \n\u00c7izelge H.2 \u2013 Topra\u011fa ve bas\u0131lan yerin y\u00fczeyine ba\u011fl\u0131 olarak ra, ru de\u011ferleri \nY\u00fczey tipi \nTar\u0131msal, beton \nMermer, seramik \n\u00c7ak\u0131l, duvardan duvara hal\u0131, hal\u0131 \nAsfalt, mu\u015famba, ah\u015fap \n1) De\u011ferler 500 N kuvvetle s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan 400 cm2 elektrot ile yeterince uzak bir nokta aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \nDokunma direnci \nk\u21261) \n\u2264 1 \n1-10 \n10-100 \n\u2265 100 \nra ve ru \n10-2\n10-3\n10-4\n10-5\n\u00c7izelge H.3 \u2013 Yang\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik \u00f6nlemlere ba\u011fl\u0131 olarak rp de\u011ferleri \n\u00d6nlem \n\u00d6nlem yok \nA\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemlerden biri: Yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fcler, elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan sabit yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme tesisleri, elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan \nyang\u0131n alarm tesisleri, hidrantlar, yang\u0131na kar\u015f\u0131 korunmal\u0131 b\u00f6lmeler, korunmal\u0131 ka\u00e7\u0131\u015f yollar\u0131. \nElle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan sabit yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme tesisleri veya otomatik yang\u0131n alarm tesisleri1) \nrp\n1 \n0,5 \n0,2 \n1) Sadece a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlere ve di\u011fer hasarlara kar\u015f\u0131 korunmu\u015fsa ve itfaiye 10 dakikadan daha k\u0131sa bir s\u00fcrede geliyorsa. \nBirden  fazla  \u00f6nlem  al\u0131nm\u0131\u015fsa  rp  i\u00e7in  ilgili  de\u011ferlerin  en  k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc  olarak  al\u0131n\u0131r.  Patlama \nriski olan yap\u0131larda rp = 1 al\u0131n\u0131r. \n\u00c7izelge H.4 \u2013 Yap\u0131n\u0131n yang\u0131n riskine ba\u011fl\u0131 olarak rf de\u011ferleri \nYang\u0131n riski \nPatlama \nY\u00fcksek \nNormal \nD\u00fc\u015f\u00fck \nYok \nrf\n1 \n10-1\n10-2\n10-3\n0 \nNot 1: Patlama riski olan yap\u0131lar ve i\u00e7inde patlay\u0131c\u0131 madde kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 bulunan yap\u0131lar \ni\u00e7in, daha detayl\u0131 rf hesab\u0131 gerekebilir. \nNot  2:  Yan\u0131c\u0131  maddelerden  yap\u0131lm\u0131\u015f  olan  yap\u0131lar,  \u00e7at\u0131s\u0131  yan\u0131c\u0131  maddelerden  yap\u0131lm\u0131\u015f \nolan yap\u0131lar veya \u00f6zg\u00fcl yang\u0131n y\u00fck\u00fc 800 MJ\/m2\u2019den y\u00fcksek olan yap\u0131lar, yang\u0131n riski y\u00fcksek \nolan yap\u0131lar olarak al\u0131nabilir. \nNot 3: \u00d6zg\u00fcl yang\u0131n y\u00fck\u00fc 800 MJ\/m2 ile 400 MJ\/m2 aras\u0131nda olan yap\u0131lar yang\u0131n riski \nnormal olan yap\u0131lar olarak al\u0131nabilir. \nNot 4: \u00d6zg\u00fcl yang\u0131n y\u00fck\u00fc 400 MJ\/m2\u2019den az olan yap\u0131lar ve i\u00e7inde yan\u0131c\u0131 maddelerin \n\u00e7ok seyrek olarak bulundu\u011fu yap\u0131lar yang\u0131n riski d\u00fc\u015f\u00fck olan yap\u0131lar olarak al\u0131nabilir. \nNot 5: \u00d6zg\u00fcl yang\u0131n y\u00fck\u00fc, bir yap\u0131da bulunan toplam yan\u0131c\u0131 madde miktar\u0131 enerjisinin \nyap\u0131n\u0131n toplam y\u00fczey alan\u0131na oran\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f588\n\u00c7izelge H.5 \u2013 \u00d6zel tehlike olmas\u0131 halinde hz fakt\u00f6r\u00fc de\u011ferleri \n\u00d6zel tehlike cinsi \n\u00d6zel tehlike yok \nD\u00fc\u015f\u00fck seviyeli panik (yap\u0131n\u0131n iki katla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131, insan say\u0131s\u0131n\u0131n 100\u2019den fazla olmamas\u0131 vb.) \nOrta seviyeli panik (yap\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr ve spor faaliyetlerine tahsis edilmesi ve kat\u0131lan insan say\u0131s\u0131n\u0131n 100 ile \n1000 aras\u0131nda olmas\u0131 vb.) \nYap\u0131y\u0131 bo\u015faltma zorlu\u011fu (hareket zorlu\u011fu bulunan insanlar\u0131n yap\u0131lar, hastaneler vb.) \nY\u00fcksek seviyeli panik (yap\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr ve spor faaliyetlerine tahsis edilmesi ve kat\u0131lan insan say\u0131s\u0131n\u0131n \n1000\u2019den fazla olmas\u0131 vb.) \nEtraf ve \u00e7evre i\u00e7in tehlike \nEtraf\u0131n ve \u00e7evrenin kirletilmesi \nhz\n1 \n2 \n5 \n5 \n10 \n20 \n50 \nH.3 Kamu hizmetlerinin kabul edilemeyecek \u015fekilde kayb\u0131: \nLX (Lf veya Lo) a\u015fa\u011f\u0131daki ili\u015fki kullan\u0131larak belirlenebilir: \nLX = (np \/nt) \uf0b4 (t \/ 8760) \nBurada, \nnp  \nnt \nt \nTehlikeye d\u00fc\u015fen ortalama ki\u015fi say\u0131s\u0131 (hizmet verilemeyen kullan\u0131c\u0131), \nToplam ki\u015fi say\u0131s\u0131 (hizmet verilen kullan\u0131c\u0131), \nY\u0131ll\u0131k hizmet kayb\u0131 s\u00fcresi [saat]. \n\u00c7izelge  H.6\u2019da,  np,  nt  ve  t  de\u011ferlerinin  kesin  olarak  belirlenemedi\u011fi  veya  zor  oldu\u011fu \ndurumlar i\u00e7in Lf ve Lo ortalama de\u011ferleri verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge H.6 - Lf ve Lo i\u00e7in ortalama tipik de\u011ferler \nHizmet tipi \nGaz, su \nTV, ileti\u015fim, elektrik \nLf\n10-1\n10-2\nLo\n10-2\n10-3\nKamu hizmetlerinin kayb\u0131 yap\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerinden ve rp azaltma fakt\u00f6r\u00fcnden etkilenir: \nLB = LV = rp \uf0b4 rf \uf0b4 Lf \nLC = LM = LW = LZ = LO \nrp ve rf de\u011ferleri s\u0131ras\u0131yla \u00c7izelge H.3 ve \u00c7izelge H.4\u2019te verilmi\u015ftir. \nH.4 K\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n kayb\u0131  \nLX (Lf ) a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde belirlenebilir. \nLX = c\/ct \nBurada; \nc   Olas\u0131 yap\u0131 kayb\u0131n\u0131n ortalama de\u011feri (\u00f6rne\u011fin olas\u0131 mal kay\u0131plar\u0131n\u0131n sigorta de\u011feri), \nct  Yap\u0131n\u0131n toplam de\u011feri (yap\u0131da bulunan sigortalanm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn mallar\u0131n de\u011feri).  \nc ve ct de\u011ferlerinin kesin olarak belirlenemedi\u011fi veya zor oldu\u011fu durumlar i\u00e7in ortalama \nde\u011fer olarak Lf = 10-1 al\u0131n\u0131r.  \nK\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n kayb\u0131, yap\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerinden ve rp azaltma fakt\u00f6r\u00fcnden etkilenir: \nLB = LV = rp \uf0b4 rf \uf0b4 Lf \nrp ve rf de\u011ferleri s\u0131ras\u0131yla \u00c7izelge H.3 ve \u00c7izelge H.4\u2019te verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f589\nH.5 Ekonomik kay\u0131p \nLX (Lt, Lf veya Lo) a\u015fa\u011f\u0131daki ili\u015fki kullan\u0131larak belirlenebilir. \nLX = c\/ct  \nBurada; \nc \nct \nOlas\u0131 yap\u0131 kayb\u0131n\u0131n ortalama de\u011feri (i\u00e7indekileri ve ilgili faaliyetleri ve bunlar\u0131n \nsonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da kapsayacak \u015fekilde), \nYap\u0131n\u0131n toplam de\u011feri (i\u00e7indekileri ve ilgili faaliyetleri de kapsayacak \u015fekilde). \nc ve ct de\u011ferlerinin kesin olarak belirlenemedi\u011fi veya zor oldu\u011fu durumlar i\u00e7in Lt, Lf ve \nLo de\u011ferleri \u00c7izelge H.7\u2019de verilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge H.7 Lt, Lf ve Lo i\u00e7in ortalama de\u011ferler \nB\u00fct\u00fcn tipler \u2013 (bina i\u00e7inde) \nB\u00fct\u00fcn tipler \u2013 (bina d\u0131\u015f\u0131nda) \nYap\u0131 tipi \nYap\u0131 tipi \nHastane, sanayi, m\u00fcze, tar\u0131msal yerler \nOtel, okul, b\u00fcro, ibadethane, e\u011flence yeri, ticari bina  \nDi\u011fer \nYap\u0131 tipi \nPatlama riski olan yap\u0131lar \nHastane, sanayi, b\u00fcro, otel, ticari bina \nM\u00fcze, tar\u0131msal yerler, okul, ibadethane, e\u011flence yeri \nDi\u011fer \nLt \n10-4 \n10-2 \nLf \n0,5 \n0,2 \n0,1 \nLo \n10-1 \n10-2 \n10-3 \n10-4 \nEkonomik  de\u011fer  kayb\u0131  yap\u0131n\u0131n  \u00f6zelliklerinden  etkilenir.  Bunlar\u0131n  belirlenmesinde \nartt\u0131rma (hz) ve azaltma (rf, rp, ra, ru) y\u00f6n\u00fcnde etki eden fakt\u00f6rler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r: \nLA = ra \uf0b4 Lt  \nLU = ru \uf0b4 Lt  \nLB = LV = rp \uf0b4 rf \uf0b4 hZ \uf0b4 Lf  \nLC = LM = LW = LZ = LO \nra ve ru de\u011ferleri \u00c7izelge H.2\u2019de; rp de\u011ferleri \u00c7izelge H.3\u2019te, rf de\u011ferleri \u00c7izelge H.4\u2019te \nve hZ de\u011ferleri \u00c7izelge H.5\u2019te verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 I \n590\nHizmet tesisat\u0131na hasar gelmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n (P'X) hesaplanmas\u0131 \nBu ekte verilen olas\u0131l\u0131klar, \u00f6nerilen de\u011ferlerdir. Gerek\u00e7esi a\u00e7\u0131klanmak ko\u015fuluyla ba\u015fka \nde\u011ferler de kullan\u0131labilir. \nI.1 Metal iletkenli hatlar \nI.1.1 Yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir hatta d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n hasar yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, P'B ve P'C:  \nP'B  ve  P'C  olas\u0131l\u0131klar\u0131  Ia  ar\u0131za  ak\u0131m\u0131na  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Ia  hatt\u0131n  \u00f6zelliklerine,  yap\u0131ya  giren \nhizmet  tesisat\u0131  say\u0131s\u0131na  ve  al\u0131nan  korunma  \u00f6nlemlerine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Ekrans\u0131z  hatlar  i\u00e7in  Ia  =  0 \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ekranl\u0131 hatlar i\u00e7in: \nIa = 25 n \uf0b4 UW \/ (RS \uf0b4 Kd \uf0b4 Kp)  [kA] \nKd  \nKp \nUW \nRS  \nn  \nHat \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131 fakt\u00f6r (\u00c7izelge I.1), \nUygulanan korunma \u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131 fakt\u00f6r (\u00c7izelge I.2), \nDarbe dayan\u0131m gerilimi [kV] (kablolar i\u00e7in \u00c7izelge I.3, cihazlar i\u00e7in \u00c7izelge \nI.4), \nKablonun ekranlama direnci [\u2126\/km], \nYap\u0131ya giren hizmet tesisat\u0131 say\u0131s\u0131. \nNot: Yap\u0131n\u0131n giri\u015f noktas\u0131ndaki DKD\u2019ler ar\u0131za ak\u0131m\u0131n\u0131 (Ia) artt\u0131r\u0131r.  \n\u00c7izelge I.1 \u2013 Ekranl\u0131 hatt\u0131n \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131 olarak Kd fakt\u00f6rleri \nHat \nEkran toprakla temasta ise \nEkran toprakla temasta de\u011fil ise \nKd\n1 \n0,4 \n\u00c7izelge I.2 \u2013 Korunma \u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131 olarak Kp fakt\u00f6rleri \nHat \nKorunma \u00f6nlemi yok \nEk ekranlama iletkenleri \u2013 tek iletkenli1)\nEk ekranlama iletkenleri \u2013 iki iletkenli1)\nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmu\u015f kablo kanal\u0131 \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmu\u015f kablo \nEk ekranlama iletkenleri \u2013 \u00e7elik boru \n1) Ekranlama iletkeni kablonun yakla\u015f\u0131k 30 cm yukar\u0131s\u0131na d\u00f6\u015fenir. \u0130ki ekranlama \niletkeni kablo eksenine g\u00f6re simetrik olarak kablonun yakla\u015f\u0131k 30 cm yukar\u0131s\u0131na \nd\u00f6\u015fenir. \nKp\n1 \n0,6 \n0,4 \n0,1 \n0,02 \n0,01 \n\u00c7izelge I.3 \u2013 Kablo tipine ba\u011fl\u0131 olarak UW darbe dayanma gerilimi de\u011ferleri \nKablo tipi \n\u0130leti\u015fim - ka\u011f\u0131t yal\u0131t\u0131ml\u0131 \n\u0130leti\u015fim - PVC, PE yal\u0131t\u0131ml\u0131 \nElektrik \nElektrik \nElektrik \nElektrik \nElektrik \nElektrik \nUn \nkV \n- \n- \n\u2264 1 \n3 \n6 \n10 \n15 \n20 \nUW \nkV \n1,5 \n5 \n15 \n45 \n60 \n75 \n95 \n125 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f591\n\u00c7izelge I.4 \u2013 Cihaz tipine ba\u011fl\u0131 olarak UW darbe dayan\u0131m gerilimi de\u011ferleri \nCihaz tipi \nElektronik \nElektrikli kullan\u0131c\u0131 cihaz\u0131 (Un < 1 kV) \nElektrikli \u015febeke cihaz\u0131 (Un < 1 kV) \nUW \nkV \n1,5 \n2,5 \n6 \nAr\u0131za ak\u0131m\u0131na (Ia) ba\u011fl\u0131 olarak P'B ve P'C de\u011ferleri \u00c7izelge I.5\u2019te verilmi\u015ftir. \nUygun DKD\u2019ler kullan\u0131lm\u0131\u015f ise; P'B ve P'C de\u011ferlerinin PDKD\u2019ye e\u015fit oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r \n(\u00c7izelge G.3). \n\u00c7izelge I.5 - Ar\u0131za ak\u0131m\u0131na (Ia) ba\u011fl\u0131 olarak P'B, P'C, P'V ve P'W de\u011ferleri \nIa \nkA \n0 \n3 \n5 \n10 \n20 \n30 \n40 \n50 \n60 \n80 \n100 \n150 \n200 \n300 \n400 \n600 \nP'B , P'C , P'V , P'W \n1 \n0,99 \n0,95 \n0,9 \n0,8 \n0,6 \n0,4 \n0,3 \n0,2 \n0,1 \n0,05 \n0,02 \n0,01 \n0,005 \n0,002 \n0,001 \nI.1.2 Bir hatta d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n hasar yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, P'V ve P'W:  \nP'V ve P'W olas\u0131l\u0131klar\u0131, Ia ar\u0131za ak\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ia hatt\u0131n \u00f6zelliklerine ve al\u0131nan korunma \n\u00f6nlemlerine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Ekrans\u0131z  hatlar  i\u00e7in  Ia  =  0  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Ekranl\u0131  hatlar  i\u00e7in  Ia  a\u015fa\u011f\u0131daki \ndenklemle g\u00f6re hesaplanmal\u0131d\u0131r: \nIa = 25 UW \/ (RS \uf0b4 Kd \uf0b4 Kp)  [kA] \nKd  \nKp \nUW \nRS  \nHat \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131 fakt\u00f6r (\u00c7izelge I.1), \nUygulanan korunma \u00f6nlemlerine ba\u011fl\u0131 fakt\u00f6r (\u00c7izelge I.2), \nDarbe dayanma gerilimi [kV] (kablolar i\u00e7in \u00c7izelge I.3, cihazlar i\u00e7in \u00c7izelge \nI.4), \nKablonun ekranlama direnci [\u2126\/km]. \n\u0130leti\u015fim hatlar\u0131nda P'V hesab\u0131nda Ia ar\u0131za ak\u0131m\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011ferleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \nal\u0131n\u0131r: \nIa = 40 kA kur\u015fun ekranl\u0131 kablolar, \nIa = 20 kA al\u00fcminyum ekranl\u0131 kablolar. \nIa ar\u0131za ak\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak P'V ve P'W de\u011ferleri \u00c7izelge I.5\u2019te verilmi\u015ftir. \nI.1.3 Bir hatt\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mlar\u0131n hasar yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, P'Z:  \nP'Z  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  hatt\u0131n  \u00f6zelliklerine  ve  al\u0131nan  korunma  \u00f6nlemlerine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Uygun \nDKD\u2019ler  kullan\u0131lmam\u0131\u015fsa  P'Z  de\u011feri  PLI  de\u011ferine  e\u015fittir.  PLI  de\u011ferleri  \u00c7izelge  G.7\u2019de \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fverilmi\u015ftir.  B\u00f6l\u00fcm  5\u2019e  uygun  DKD\u2019ler  kullan\u0131lm\u0131\u015fsa  P'Z  de\u011feri,  PDKD  (\u00c7izelge  G.3)  ile  PLI \nde\u011ferlerinden k\u00fc\u00e7\u00fck olan\u0131na e\u015fittir. \n592\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f593\nEk J   \nHizmet tesisat\u0131ndaki kay\u0131plar\u0131n (L'X) de\u011ferlendirilmesi \nJ.1 Y\u0131ll\u0131k ortalama ba\u011f\u0131l kay\u0131p de\u011feri:  \nL'X  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  kaynaklanabilecek  belli  tipteki  hasarlar\u0131n  ortalama  ba\u011f\u0131l \nmiktar\u0131n\u0131  esas  al\u0131r.  Burada  hasar\u0131n  hem  etki  alan\u0131  hem  de  etkileri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.  Bu \nde\u011fer a\u015fa\u011f\u0131dakilere ba\u011fl\u0131d\u0131r: \n- Kamuya sa\u011flanan hizmetin tipi ve \u00f6nemi, \n- Hasardan etkilenen mallar\u0131n de\u011feri. \nKay\u0131p (L'X); g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan kay\u0131p tipine (L'1, L'2 ve L'4) ve her kay\u0131p tipi i\u00e7in kayba \nneden olan hasar tipine (D2 ve D3) g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir. Burada: \nL'f : Fiziksel hasardan kaynaklanan kay\u0131p, \nL'o : \u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131pt\u0131r. \nJ.2 Kamu hizmetlerinin kabul edilemeyecek \u015fekilde kayb\u0131: \nL'x (L'f veya L'o) a\u015fa\u011f\u0131daki ili\u015fki kullan\u0131larak hesaplanabilir: \nL'X = (np \/nt) \uf0b4 (t \/ 8760)  \nBurada; \nnp  \nnt \nt \nHizmet verilmeyen ortalama kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131, \nHizmet verilen kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131, \nY\u0131ll\u0131k hizmet kayb\u0131 s\u00fcresi [saat]. \n\u00c7izelge  J.1\u2019de  np,  nt  ve  t  de\u011ferlerinin  kesin  olarak  belirlenemedi\u011fi  veya  zor  oldu\u011fu \ndurumlar i\u00e7in L'f ve L'o i\u00e7in ortalama de\u011ferleri verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge J.1 \u2013 L'f ve L'o i\u00e7in de\u011ferler \nHizmet tipi \nGaz, su \nTV, ileti\u015fim, elektrik \nL'f\n10-1\n10-2\nL'o\n10-2\n10-3\nKamu hizmetlerinin kayb\u0131 yap\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine a\u015fa\u011f\u0131daki gibi ba\u011fl\u0131d\u0131r: \nL'B = L'V = L'f  \nL'C = L'W = L'Z = L'o \nJ.3 Ekonomik kay\u0131p:  \nL'x (L'f veya L'o) a\u015fa\u011f\u0131daki ili\u015fki kullan\u0131larak hesaplanabilir: \nL'X = c\/ct  \nBurada; \nc   Olas\u0131 yap\u0131 kayb\u0131n\u0131n, i\u00e7indekilerin ve ilgili faaliyetlerin ortalama tutar\u0131, \nct  Yap\u0131n\u0131n, i\u00e7indekilerin ve ilgili faaliyetlerin toplam tutar\u0131. \nc ve ct de\u011ferlerinin kesin olarak belirlenemedi\u011fi veya zor oldu\u011fu durumlar i\u00e7in ve b\u00fct\u00fcn \nhizmet tipleri i\u00e7in L'f ve L'o de\u011ferleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.  \nL'f = 10-1 ve L'o = 10-3 \nEkonomik de\u011fer kayb\u0131 hizmet tesisat\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine a\u015fa\u011f\u0131daki gibi ba\u011fl\u0131d\u0131r: \nL'B = L'V = L'f \nL'C = L'W = L'Z = L'o \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 K \nAnahtarlama a\u015f\u0131r\u0131 gerilimleri \n594\n\u0130\u00e7  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler  farkl\u0131  nedenlerden  meydana  gelir.  Olas\u0131  nedenlerden  biri  y\u0131ld\u0131r\u0131m \natlamas\u0131ndan  dolay\u0131  k\u0131sa  devre  olu\u015fmas\u0131d\u0131r.  Bu  da  \u00e7o\u011fu  kez  ge\u00e7ici  ve  anahtarlama  a\u015f\u0131r\u0131 \ngerilimlerine yol a\u00e7abilir. Bundan dolay\u0131, i\u00e7 a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlere kar\u015f\u0131 \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 gerekir. \n\u00c7o\u011fu durumda, anahtarlama a\u015f\u0131r\u0131 gerilimleri y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklananlara g\u00f6re daha az \nhasara neden  olur ve y\u0131ld\u0131r\u0131m darbelerine kar\u015f\u0131 korunma elemanlar\u0131 (DKD\u2019ler), anahtarlama \ndarbelerine kar\u015f\u0131 da etkili korunma sa\u011flar. \nAnahtarlama  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerinin  incelenmesi  ile  ilgili  bir  \u00e7al\u0131\u015fma  yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda;  risk \nde\u011ferlendirmesi,  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  hatlarda  end\u00fckledi\u011fi  darbeler  i\u00e7in  yap\u0131lan  de\u011ferlendirmeye  \u00e7ok \nbenzer. Ancak, y\u0131ll\u0131k anahtarlama a\u015f\u0131r\u0131 gerilim say\u0131s\u0131 (Ns) farkl\u0131d\u0131r. \n\u0130ki tip anahtarlama darbesi vard\u0131r: \n-  Tekrarlanan  darbeler \n(devre  kesicilerin  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131,  kondansat\u00f6r  gruplar\u0131n\u0131n \nanahtarlanmas\u0131  vb.).  Bunlar,  cihazlar\u0131n  elle  veya  otomatik  \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131  ile  olu\u015fur.  Olu\u015fma \ns\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnde bir iki kereden ark kayna\u011f\u0131 makinas\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi g\u00fcnde bir\u00e7ok kereye \nkadar  de\u011fi\u015fir.  Bu  darbelerin  olu\u015fma  s\u0131kl\u0131\u011f\u0131  ve  genli\u011fi  (ve  elektrikli  cihazlar  \u00fczerindeki \netkileri)  genel  olarak  iyi  bilinmektedir.  Bu  gibi  durumlarda  te\u00e7hizat\u0131  korumak  i\u00e7in  karar \nverme konusunda risk analizi yapmak genellikle yararl\u0131 olmaz. \n-  Rastgele  darbeler  (devre  kesicilerin  veya  sigortalar\u0131n  bir  hatay\u0131  d\u00fczeltmek  \u00fczere \n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vb.). Bu durumda olu\u015fma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, tan\u0131m gere\u011fi, bilinemez ve bunlar\u0131n genli\u011fi di\u011fer \nelektrikli cihazlar \u00fczerindeki etkileri de bilinmeyebilir. Bu durumda bu cins hasar kayna\u011f\u0131na \nkar\u015f\u0131 korunmaya gerek olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda karar vermek i\u00e7in risk analizi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nAnahtarlama  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerinin  genli\u011fi  ancak  belirli  elektrik  tesislerinde  yap\u0131lacak \nayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle ve verilerin istatistiksel analizi ile hesaplan\u0131r. Genel olarak, anahtarlama \na\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerinin olu\u015fma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 genlikleri ile azal\u0131r.  \nAl\u00e7ak gerilim sistemlerinde, anahtarlama a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerinin 4 kV\u2019tan k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 ve \nsadece  1000  taneden  2  tanesinin  2,5  kV\u2019u  a\u015fmas\u0131  beklenir.  Bir  y\u0131lda  meydana  gelebilecek \ntoplam  tahmin  edilen  veya  \u00f6l\u00e7\u00fclen  anahtarlama  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimlerinin  say\u0131s\u0131  (ns)  esas  al\u0131narak \n2,5  kV\u2019tan  y\u00fcksek  (fakat  4  kV\u2019tan  k\u00fc\u00e7\u00fck)  toplam  say\u0131  (NS)  a\u015fa\u011f\u0131daki  denklemle \nhesaplanabilir: \nNS = 0,002 \uf0b4 ns \nHasar olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 (P) ve bunun sonucu olu\u015fan kay\u0131p (L) y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n end\u00fckledi\u011fi darbelerinki \nile ayn\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 L \nKay\u0131p maliyetinin hesaplanmas\u0131 \n595\nKorunma \u00f6nlemi yokken toplam kay\u0131p maliyeti (CL) a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle \nhesaplanabilir: \nCL = (RA + RU) \uf0b4 CA + (RB + RV) \uf0b4 (CA + CB + CS + CC) + (RC + RM + RW + RZ) \uf0b4 CS \nBurada; \nKorunma \u00f6nlemi yokken hayvanlar\u0131n kayb\u0131 ile ilgili risk bile\u015feni, \nRA ve RU\nRB ve RV  \nKorunma \u00f6nlemi yokken fiziksel hasarla ilgili risk bile\u015feni, \nRC, RM, RW, RZ   Korunma \u00f6nlemi yokken elektrikli ve elektronik sistemlerin \nCA \nCS \nCB \nCC \nar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili risk bile\u015feni, \nHayvanlar\u0131n maliyeti, \nYap\u0131daki sistemlerin maliyeti, \nBinan\u0131n maliyeti, \nBina i\u00e7indekilerin maliyetidir. \nKorunma  \u00f6nlemleri  olmas\u0131na  ra\u011fmen,  ortaya  \u00e7\u0131kan  (art\u0131k)  kay\u0131p  maliyeti  (CRL)  ise \na\u015fa\u011f\u0131daki denklemle hesaplanabilir: \nCRL = (R'A + R'U) \uf0b4 CA + (R'B + R'V) \uf0b4 (CA + CB + CS + CC) + (R'C + R'M + R'W + R'Z) \uf0b4 \nCS \nBurada; \nR'A ve R'U \nKorunma \u00f6nlemleri varken hayvanlar\u0131n kayb\u0131 ile ilgili risk \nbile\u015feni, \nKorunma \u00f6nlemleri varken fiziksel hasarla ilgili risk bile\u015feni, \nR'B ve R'V  \nR'C, R'M, R'W, R'Z  Korunma \u00f6nlemleri varken elektrikli ve elektronik sistemlerin \nar\u0131zalanmas\u0131 ile ilgili risk bile\u015fenidir. \nKorunma \u00f6nlemlerinin y\u0131ll\u0131k maliyeti (CPM) a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle hesaplanabilir: \nCPM = CP \uf0b4\uf020(i + a + m) \nBurada; \nCp  Korunma \u00f6nlemlerinin maliyeti,  \ni \na \nm \nFaiz oran\u0131, \nAmortisman oran\u0131, \nBak\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \nY\u0131ll\u0131k para tasarrufu (S) a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle hesaplan\u0131r: \nS = CL \u2013 (CPM \u2013 CRL) \nY\u0131ll\u0131k para tasarrufu S > 0 ise korunma yap\u0131lmas\u0131 uygundur. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 M \nYap\u0131lar i\u00e7in \u00f6rnek \u00e7al\u0131\u015fma \n596\nBu  ekte,  bu  y\u00f6netmelikteki  kurallara  uygun  olarak  yap\u0131lar  i\u00e7in  risk  hesab\u0131na  ili\u015fkin \n\u00f6rnekler verilmi\u015ftir. Bunun i\u00e7in bir tekil ev, bir ticari bina, bir hastane ve bir apartman dairesi \n\u00f6rnek olarak se\u00e7ilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn tesislerde ve sistemlerde bulunan \u00f6zel durumlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 \nama\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6rneklerin amac\u0131: \n- Riskin nas\u0131l hesapland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve korunma ihtiyac\u0131n\u0131n nas\u0131l belirlendi\u011fini, \n- Farkl\u0131 risk bile\u015fenlerinin toplam riske katk\u0131s\u0131n\u0131, \n- Bu risklerin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 korunma \u00f6nlemlerinin etkisini, \n- Maliyetlerine g\u00f6re farkl\u0131 korunma \u00f6nlemlerinden uygun y\u00f6ntemin se\u00e7imini \ng\u00f6stermektir. \nM.1 Tekil ev:  \n\u0130lk \u00f6rnek olarak, y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ihtiyac\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gereken bir tekil ev \nele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.  \nBu  \u00f6rnekte  can  kayb\u0131  riski  (R1)  (Madde  9.d  ve  \u00c7izelge  6\u2019ya  g\u00f6re  R1  bile\u015fenleri) \nbelirlenecek,  katlan\u0131labilir  risk  RT  =  10-5  (Madde  10.e  ve  \u00c7izelge  10\u2019a  g\u00f6re)  ile \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lacak ve riski azaltacak korunma \u00f6nlemleri se\u00e7ilecektir. \nM.1.1 \u00d6rnekle ilgili veriler ve \u00f6zellikler \nBu \u00f6rnekte a\u015fa\u011f\u0131daki veriler ve \u00f6zellikler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: \n1) Evin kendisi ve etraf\u0131ndakiler \u00c7izelge M.1\u2019de verilmi\u015ftir, \n2) \u0130\u00e7 sistemler ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu giren hatlar \u00c7izelge M.2\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.1- Yap\u0131 verileri ve \u00f6zellikleri \nParametre \nBoyutlar (m) \nYerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nYKS \nYap\u0131 y\u00fczeyinde ekran \nYap\u0131 i\u00e7inde ekran \nEv d\u0131\u015f\u0131nda insan \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu \n1) D\u00fcz arazide, yak\u0131nda yap\u0131 yok. \n2) \u0130nsanlara \u015fok riski RA = 0 \nYorum \n- \nTekil yap\u01311)\nYok \nYok \nYok \nYok2) \n1\/(km2\uf0b4\uf020y\u0131l) \nSembol \nLb \uf0b4 Wb \uf0b4 Hb\nCd\nPB\nKS1\nKS2\nDe\u011fer \n15 \uf0b4 20 \uf0b4 6 \n1 \n1 \n1 \n1 \nReferans \n\u00c7izelge F.3 \n\u00c7izelge G.2 \nKS1 = KS2 = 0,12 w \nKS1 = KS2 = 0,12 w \nNg\n4 \n- \n\u015eu bilgiler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n- Yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki zeminin i\u00e7indekinden farkl\u0131 oldu\u011fu, \n- Yap\u0131n\u0131n tek bir yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm oldu\u011fu, \n- Hacimsel ekranlama olmad\u0131\u011f\u0131. \nBu durumda a\u015fa\u011f\u0131daki iki ana b\u00f6lge tan\u0131mlanabilir: \n- Z1 (binan\u0131n d\u0131\u015f\u0131) \n- Z2 (binan\u0131n i\u00e7i). \nA\u015fa\u011f\u0131daki varsay\u0131mlarla ba\u015fka bir b\u00f6lgenin tan\u0131mlanmas\u0131na gerek kalmaz: \n- Her iki (elektrik ve ileti\u015fim) i\u00e7 sistem Z2 b\u00f6lgesindedir, \n- Z2 b\u00f6lgesindeki kay\u0131plar\u0131n sabit oldu\u011fu kabul edilir. \nBinan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda insan yoksa Z1 b\u00f6lgesi i\u00e7in R1 riski ihmal edilir ve risk hesab\u0131 sadece Z2 \nb\u00f6lgesi i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f597\nZ2 b\u00f6lgesinin \u00f6zellikleri \u00c7izelge M.3\u2019te verilmi\u015ftir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma tasar\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferlendirmesinin ard\u0131ndan R1 riskiyle ilgili y\u0131ll\u0131k \nortalama ba\u011f\u0131l kay\u0131p tutar\u0131 de\u011ferleri varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00c7izelge H.1). \n\u00c7izelge M.2- \u0130\u00e7 sistemlerin ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu giren hatlar\u0131n verileri ve \u00f6zellikleri \nParametre \nToprak \u00f6zdirenci \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nTransformat\u00f6r \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc1) \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131 \n\u0130\u00e7 tesisat \u00f6nlemi \n\u0130\u00e7 sistemlerin dayan\u0131m\u0131 \nDKD korumas\u0131 \nYorum \n\u2126m \nSembol \n\u03c1 \nAG elektrik hatt\u0131 ve i\u00e7 sistemi \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc \nYok \nTekil hat \nK\u0131rsal \nYok \nYok \nUW = 2,5 kV \nYok \nLc\nHc\nCt\nCd\nCe\nPLD\nKS3\nKS4\nPDKD\n\u0130leti\u015fim hatt\u0131 ve i\u00e7 sistemi \nDe\u011fer \n500 \n1000 \n- \n1 \n1 \n1 \n1 \n1 \n0,6 \n1 \nReferans \n\u00c7izelge F.5 \n\u00c7izelge F.3 \n\u00c7izelge F.6 \n\u00c7izelge G.6 \n\u00c7izelge G.5 \nKS4 = 1,5 \/ Uw\n\u00c7izelge G.3 \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc1) \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131 \n\u0130\u00e7 tesisat \u00f6nlemi \n\u0130\u00e7 sistemlerin dayan\u0131m\u0131 \nDKD korumas\u0131 \n1) D\u00fcz arazide, hat tecrit edilmi\u015f (yak\u0131nda yap\u0131 yok, uzak uca (hatt\u0131n \u201ca\u201d ucuna) ba\u011fl\u0131 biti\u015fik yap\u0131 yok (NDa = 0) \nTekil hat \nK\u0131rsal \nYok \nYok \nUW = 1,5 kV \nYok \n1000 \n6 \n1 \n1 \n1 \n1 \n1 \n1 \nLc\nHc\nCd\nCe\nPLD\nKS3\nKS4\nPDKD\n\u00c7izelge F.2 \n\u00c7izelge F.5 \n\u00c7izelge G.6 \n\u00c7izelge G.5 \nKS4 = 1,5 \/ Uw\n\u00c7izelge G.3 \n\u00c7izelge M.3- Z2 b\u00f6lgesi (bina i\u00e7i) \u00f6zellikleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike \nYang\u0131n korumas\u0131 \nHacimsel ekran \n\u0130\u00e7 sistemler (elektrik) \n\u0130\u00e7 sistemler (ileti\u015fim) \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden \ndolay\u0131 kay\u0131p \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p \nYorum \nAh\u015fap \nD\u00fc\u015f\u00fck \nYok \nYok \nYok \nEvet \nEvet \nEvet \nEvet \nSembol \nru\nrf\nhz\nRp\nKS2\nAG elektrik hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \nLt \nLf\nDe\u011fer \n10-5\n10-3\n1 \n1 \n1 \n- \n- \n10-4 \n10-1\nReferans \n\u00c7izelge H.2 \n\u00c7izelge H.4 \n\u00c7izelge H.5 \n\u00c7izelge H.3 \nKS1 = KS2 = 0,12 w \n\u00c7izelge H.1 \n\u00c7izelge H.1 \nM.1.2 \u0130lgili b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerin hesaplanmas\u0131: Toplama alanlar\u0131n\u0131n hesab\u0131 \u00c7izelge M.4\u2019te \nverilmi\u015ftir. Beklenen tehlikeli olay say\u0131s\u0131n\u0131n hesab\u0131 \u00c7izelge M.5\u2019te verilmi\u015ftir. \nM.1.3 Korunma ihtiyac\u0131na karar vermek i\u00e7in risk hesab\u0131 \n\u0130ncelenmekte olan durum i\u00e7in R1 riskini hesaplamak gerekir. \nMadde 9.d\u2019de verilen R1 = RA + RB + RC + RM + RU + RV + RW + RZ denklemine g\u00f6re \nrisk a\u015fa\u011f\u0131daki bile\u015fenlerin toplam\u0131 olarak ifade edilir: \nR1 = RB + RU(elektrik hatt\u0131) + RV(elektrik hatt\u0131) + RU(ileti\u015fim hatt\u0131) + RV(ileti\u015fim hatt\u0131) \n\u0130lgili bile\u015fenler ve toplam risk de\u011ferlendirmesi \u00c7izelge M.6\u2019da verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f598\n\u00c7izelge M.4- Yap\u0131lar\u0131n ve hatlar\u0131n toplama alanlar\u0131 \nAlan\u0131n \nsembol\u00fc \nDenklem\/\u00c7izelge \nreferans\u0131 \nToplama alan\u0131 denklemi \nAd \nAI(P) \nAi(P) \nAI(T) \nAi(T) \nMadde F.2.1 deki \ndenklem \n\u00c7izelge F.4 \n\u00c7izelge F.4 \n\u00c7izelge F.4 \n\u00c7izelge F.4 \nYap\u0131ya: \nAd = [Lb \uf0b4 Wb + 6Hb (Lb + Wb) + \u03c0 (3Hb)2] \nElektrik hatt\u0131na: \nAI(P) = \u221a\u03c1 \uf0b4 (Lc - 3Hb) \nElektrik hatt\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na: \nAi(P) = 25 \uf0b4 \u221a\u03c1 Lc\n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na: \nAI(T) = 6Hc \uf0b4 (Lc - 3Hb) \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131 yak\u0131n\u0131na: \nAi(T) = 1000 \uf0b4 Lc\nDe\u011ferin \nal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \n\u00c7izelge \nM.1 \nDe\u011fer \nm2 \n2,58 \uf0b4 103 \nM.1  M.2 \n2,2 \uf0b4 104 \nM.2 \n5,6 \uf0b4 105 \nM.1  M.2 \n3,5 \uf0b4 104 \nM.2 \n106 \n\u00c7izelge M.5- Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \nSembol \nND \nNL(P) \nNi(P) \nNL(T) \nNi(T) \nDenklem \nreferans\u0131 \nF.2.3\u2019deki \ndenklem \nF.4\u2019deki \ndenklem \nF.5\u2019deki \ndenklem \nF.4\u2019deki \ndenklem \nF.5\u2019deki \ndenklem \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme say\u0131s\u0131 denklemi \nYap\u0131ya: \nND = Ng \uf0b4 Ad \uf0b4 Cd \uf0b4\uf02010-6 \nElektrik hatt\u0131na: \nNL(P) = Ng \uf0b4 AI(P) \uf0b4 Cd(P) \uf0b4\uf020Ct(P)\uf020\uf0b4\uf02010-6 \nElektrik hatt\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na: \nNi(P) = Ng \uf0b4 AI(P) \uf0b4 Ct(P) \uf0b4 Ce(P) \uf0b4 10-6 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na: \nNL(T) = Ng \uf0b4 AI(T) \uf0b4 Cd(T) \uf0b4 10-6 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na: \nNi(T) = Ng \uf0b4 Ai(T) \uf0b4 Ce(T) \uf0b4 10-6 \nDe\u011ferin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \n\u00c7izelge \nM.1 \nM.4 \nM.1 \nM.2 \nM.4 \nM.1 \nM.2 \nM.4 \nM.1 \nM.2 \nM.4 \nM.1 \nM.2 \nM.4 \nDe\u011fer \n(1\/y\u0131l) \n1,03 \uf0b4 10-2 \n8,78 \uf0b4 10-2 \n2,24 \n1,41 \uf0b4 10-1 \n4 \n\u00c7izelge M.6- \u0130lgili risk bile\u015fenleri ve hesaplanmas\u0131 \nBile\u015fenin \nsembol\u00fc \nRB \n\u00c7izelge \nreferans\u0131 \n\u00c7izelge 12 \nRU(elektrik hatt\u0131) \n\u00c7izelge 12 \nRV(elektrik hatt\u0131) \n\u00c7izelge 12 \nRU(ileti\u015fim hatt\u0131) \n\u00c7izelge 12 \nRV(ileti\u015fim hatt\u0131) \n\u00c7izelge 12 \nToplam R1 \n\u00c7izelge 12 \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n d\u00fc\u015fme yerine g\u00f6re bile\u015fen denklemi  \nYap\u0131ya gelen fiziksel hasar: \nRB = ND \uf0b4 PB \uf0b4 hz \uf0b4 rp \uf0b4 rf \uf0b4 Lf\nElektrik hatt\u0131n\u0131n darbe g\u00f6rmesi: \nRU = (NL + NDa) \uf0b4 PU \uf0b4 ru \uf0b4 Lt\nElektrik hatt\u0131n\u0131n fiziksel hasar\u0131: \nRV = (NL + NDa) \uf0b4 PV \uf0b4 hZ \uf0b4 rp \uf0b4 rf \uf0b4 Lf\n\u0130leti\u015fim hatt\u0131n\u0131n darbe g\u00f6rmesi: \nRU = (NL + NDa) \uf0b4 PU \uf0b4 ru \uf0b4 Lt\n\u0130leti\u015fim hatt\u0131n\u0131n fiziksel hasar\u0131: \nRV = (NL + NDa) \uf0b4 PV \uf0b4 hZ \uf0b4 rp \uf0b4 rf \uf0b4 Lf\nRB + RU(elektrik hatt\u0131) + RV(elektrik hatt\u0131) + RU(ileti\u015fim hatt\u0131) + \nRV(ileti\u015fim hatt\u0131)\nDe\u011ferin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \n\u00c7izelge \nM.1 \nM.3 M.5 \nM.2 \nM.3 \nM.5 \nDe\u011fer \n\uf0b4 10-5 \n0,103 \n0,000009 \n0,878 \n0,000014 \n1,41 \nM.6 \n2,39 \nM.1.4 R1 hesab\u0131ndan bulunan sonu\u00e7 \nR1  =  2,39  \uf0b4  10-5  de\u011feri  katlan\u0131labilir  riskten  (RT  =  10-5)  b\u00fcy\u00fck  oldu\u011fu  i\u00e7in  yap\u0131  i\u00e7in \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma gereklidir. \nM.1.5 Korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi \nRisk bile\u015fenlerinin sonu\u00e7lar\u0131 (Madde 9.d.1 ve Madde 9.d.2) a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir: \nRD = RA + RB + RC = RB = 0,103 \uf0b4 10-5 \nRI = RM + RU + RV + RW + RZ = RU + RV \u2248 2,287 \uf0b4 10-5 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f599\nRS = RA + RU = RU \u2248 0 \nRF = RB + RV \u2248 2,39 \uf0b4 10-5 \nRO = RM + RC + RW = 0 \nBurada; \nRD \nRI \nRS \nRF \nRO \nYap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk (Kaynak S1) \nYap\u0131ya d\u00fc\u015fmeyen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk (Kaynak S2, S3, S4) \nCanl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rme riski \nYap\u0131ya fiziksel hasardan kaynaklanan risk \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan risktir.  \nBu  durum,  yap\u0131n\u0131n  ana  riskinin  yap\u0131ya  ba\u011fl\u0131  hatlara  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  fiziksel \nhasardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \n\u00c7izelge M.6\u2019ya g\u00f6re risk de\u011ferine \u00f6nemli katk\u0131lar a\u015fa\u011f\u0131dakilerden gelmektedir: \n- Bile\u015fen Rv(ileti\u015fim hatt\u0131) \n- Bile\u015fen Rv(elektrik hatt\u0131) \n- Bile\u015fen RB \n(\u0130leti\u015fim hatt\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi) %59, \n(Elektrik hatt\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi) %37, \n(Yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi) %4. \nR1 riskini katlan\u0131labilir de\u011fere d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in Rv ve RB bile\u015fenlerini etkileyen korunma \n\u00f6nlemleri (\u00c7izelge M.6) d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Uygun \u00f6nlemler \u015funlard\u0131r: \na) Elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in hizmet tesisat\u0131 giri\u015fine YKD IV\u2019e g\u00f6re bir \nDKD tak\u0131lmas\u0131. \u00c7izelge G.3\u2019e g\u00f6re bu \u00f6nlem, PU ve PV de\u011ferlerini 1\u2019den 0,03\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. \nb) IV s\u0131n\u0131f\u0131 YKS tesis edilmesi. Bu, \u00c7izelge G.2 ve G.3\u2019e g\u00f6re PB de\u011ferini 1\u2019den 0,2\u2019ye; \nPU ve PV de\u011ferlerini 1\u2019den 0,03\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr (hatta ba\u011fl\u0131 DKD\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131). \nBu  de\u011ferler  \u00c7izelge  M.6\u2019da  yerine  konulursa  \u00c7izelge  M.7\u2019deki  yeni  risk  bile\u015fen \nde\u011ferleri elde edilir. \n\u00c7izelge M.7- Risk bile\u015fenlerini hesaplama sonu\u00e7lar\u0131 \nRisk bile\u015fenleri \nRA \nRB \nRU \nRV \nRU \nRV \nToplam \nDe\u011fer \uf0b4 10-5\nDurum a \n0 \n0,103 \n\u2248 0 \n0,0263 \n0 \n0,0423 \n0,1716 \nDurum b \n0 \n0,0206 \n\u2248 0 \n0,0263 \n0 \n0,0423 \n0,0892 \nUygulanacak \u00e7\u00f6z\u00fcm teknik ve ekonomik konulardaki en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nM.2 Ticari binalar \n\u0130kinci  \u00f6rnek  olarak,  korunma  ihtiyac\u0131n\u0131n  de\u011ferlendirilmesi  gereken  bir  ticari  bina  ele \nal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \nBu  \u00f6rnek  i\u00e7in  can  kayb\u0131  riski  (R1)  (Madde  9.d  ve  \u00c7izelge  6\u2019ya  g\u00f6re  R1  bile\u015fenleri) \nbelirlenmeli  ve  katlan\u0131labilir  risk  RT  =  10-5  (Madde  10.e  ve  \u00c7izelge  10\u2019a  g\u00f6re)  ile \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Riski  azaltacak  korunma  \u00f6nlemleri  se\u00e7ilecektir.  Yap\u0131  sahibinin  karar \nvermesinden sonra benimsenen korunma \u00f6nlemlerinin ekonomikli\u011fi de\u011ferlendirilecektir. \nM.2.1 \u00d6rnekle ilgili veriler ve \u00f6zellikler \nA\u015fa\u011f\u0131daki veriler ve \u00f6zellikler ge\u00e7erlidir: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f1) Binan\u0131n kendisi ve etraf\u0131ndakiler \u00c7izelge M.8\u2019de verilmi\u015ftir, \n2)  \u0130\u00e7  elektrikli  sistemler  ve  bunlar\u0131n  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  giren  elektrik  hatt\u0131  \u00c7izelge  M.9\u2019da \nverilmi\u015ftir. \n3) \u0130\u00e7 elektronik sistemler ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu giren ileti\u015fim hatt\u0131 \u00c7izelge M.10\u2019da \nverilmi\u015ftir. \n600\n\u00c7izelge M.8- Yap\u0131 \u00f6zellikleri \nParametre \nBoyutlar (m) \nYerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nYKS \nYap\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda ekran \nYap\u0131 i\u00e7inde ekran \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme \nyo\u011funlu\u011fu \nYap\u0131da insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \nYorum \n- \nTekil yap\u0131 \nYok \nYok \nYok \n1\/(km2\uf0b4y\u0131l) \nYap\u0131n\u0131n i\u00e7inde ve \nd\u0131\u015f\u0131nda \nSembol \nLb \uf0b4 Wb \uf0b4 Hb\nCd\nPB\nKS1\nKS2\nDe\u011fer \n4 \uf0b4 20 \uf0b4 25 \n1 \n1 \n1 \n1 \nNg \nnt \n4 \n200 \n\u00c7izelge M.9- \u0130\u00e7 elektrik sistemlerinin ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu elektrik hatlar\u0131n\u0131n \n\u00f6zellikleri \nParametre \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nYG\/AG transformat\u00f6r \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131 \n\u0130\u00e7 tesisat \u00f6nlemi \nDonan\u0131m dayanma gerilimi, UW \nDKD korumas\u0131 \nHatt\u0131n \u201ca\u201d ucundaki yap\u0131 boyutlar\u0131 \nYorum \nHavai \nYok \nYal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \nK\u0131rsal \nYok \nYok \nUW = 2,5 kV \nYok \nYok \nSembol \nLc\nHc\nCt\nCd\nCe\nPLD\nPLI\nKS3\nKS4\nPDKD \nLa \uf0b4 Wa \uf0b4 Ha \nDe\u011fer \n200 \n6 \n1 \n1 \n1 \n1\n0,4 \n1 \n0,6 \n1 \n- \nM.2.2 Ticari bina i\u00e7indeki b\u00f6lgelerin tan\u0131m\u0131 ve \u00f6zellikleri \nA\u015fa\u011f\u0131daki hususlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n-  Zeminin  y\u00fczey  tipinin;  giri\u015f  alan\u0131nda,  bah\u00e7ede  ve  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7inde  birbirinden  farkl\u0131 \noldu\u011fu, \n- Yap\u0131n\u0131n ve ar\u015fivin yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmler oldu\u011fu, \n- Hacimsel ekranlama olmad\u0131\u011f\u0131, \n-  Bilgisayar  merkezindeki  kay\u0131plar\u0131n  (L)  di\u011fer  b\u00fcrolardakine  g\u00f6re  daha  d\u00fc\u015f\u00fck \noldu\u011funun varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131. \nBu durumda a\u015fa\u011f\u0131daki ana b\u00f6lgeler tan\u0131mlanabilir: \n- Z1 binaya giri\u015f alan\u0131, \n- Z2 bah\u00e7e, \n- Z3 ar\u015fiv - yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm i\u00e7inde ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, \n- Z4 b\u00fcrolar, \n- Z5 bilgisayar merkezi. \nB\u00f6lgelerin \u00f6zellikleri; Z1 b\u00f6lgesi i\u00e7in \u00c7izelge M.11\u2019de, Z2 b\u00f6lgesi i\u00e7in \u00c7izelge M.12\u2019de, \nZ3  b\u00f6lgesi  i\u00e7in  \u00c7izelge  M.13\u2019te,  Z4  b\u00f6lgesi  i\u00e7in  \u00c7izelge  M.14\u2019te  ve  Z5  b\u00f6lgesi  i\u00e7in  \u00c7izelge \nM.15\u2019te verilmi\u015ftir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n  de\u011ferlendirmesinin  ard\u0131ndan  R1  riskiyle  ili\u015fkili \ny\u0131ll\u0131k  ortalama  ba\u011f\u0131l  kay\u0131p  tutarlar\u0131  belirlenmi\u015f  ve  (\u00c7izelge  H.1)  yap\u0131da  potansiyel  olarak \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f601\ntehlike  alt\u0131nda  olan  insan  say\u0131s\u0131  ile  yap\u0131da  bulunan  toplam  insan  say\u0131s\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak \na\u015fa\u011f\u0131daki azaltmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: \n- Lt = 10-2 binan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, \n- Lt = 10-4 binan\u0131n i\u00e7inde, \n- Lf = 10-2. \n\u00c7izelge M.10- \u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemlerinin ve bunlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131n \n\u00f6zellikleri \nParametre \nZemin \u00f6zdirenci (\u2126m) \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131 \n\u0130\u00e7 tesisat \u00f6nlemi \nDonan\u0131m dayanma gerilimi, UW \nDKD korunmas\u0131 \nHatt\u0131n \u201ca\u201d ucundaki yap\u0131 boyutlar\u0131 \nYorum \n- \n- \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc \nYal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f \nK\u0131rsal \nYok \nYok \nUW = 1,5 kV \nYok \nYok \nSembol \n\u03c1 \nLc\n- \nCd\nCe\nPLD\nPLI\nKS3\nKS4\nPDKD \nLa \uf0b4 Wa \uf0b4 Ha \n\u00c7izelge M.11- Z1 b\u00f6lgesi (bina giri\u015f alan\u0131) \u00f6zellikleri \nParametre \nZemin y\u00fczeyi tipi \nDarbe korumas\u0131 \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nYorum \nMermer \nYok \nEvet \nSembol \nra\nPA\nLt\n\u00c7izelge M.12- Z2 b\u00f6lgesi (bah\u00e7e) \u00f6zellikleri \nParametre \nZemin y\u00fczeyi tipi \nDarbe korumas\u0131 \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nYorum \n\u00c7im  \n\u00c7it  \nEvet \nSembol \nra\nPA\nLt\n\u00c7izelge M.13- Z3 b\u00f6lgesi (ar\u015fiv) \u00f6zellikleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike \nYang\u0131n korumas\u0131 \nHacimsel ekran \n\u0130\u00e7 elektrik sistemleri \nBinai\u00e7i telefon sistemleri  \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nYorum \nMu\u015famba \nY\u00fcksek \nD\u00fc\u015f\u00fck panik \nYok \nYok \nEvet \nEvet \nEvet \nEvet \nSembol \nru\nrf\nhz\nrp\nKS2\nAG elektrik hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \nLt\nLf\nDe\u011fer \n250 \n1000 \n- \n1 \n1 \n1 \n1 \n1 \n1 \n1 \n- \nDe\u011fer \n10-5 \n1 \n2 \uf0b4 10-4\n4 \nDe\u011fer \n10-2 \n0 \n10-4 \n2 \nDe\u011fer \n10-5\n10-1\n2 \n1 \n1 \n- \n- \n10-5\n10-3\n20 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u00c7izelge M.14- Z4 b\u00f6lgesi (b\u00fcrolar) \u00f6zellikleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike \nYang\u0131n korumas\u0131 \nHacimsel ekran \n\u0130\u00e7 elektrik sistemleri \nBinai\u00e7i telefon sistemleri  \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nYorum \nMu\u015famba \nD\u00fc\u015f\u00fck \nD\u00fc\u015f\u00fck panik \nYok \nYok \nEvet \nEvet \nEvet \nEvet \nSembol \nru\nrf\nhz\nrp\nKS2\nAG hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \nLt\nLf\n\u00c7izelge M.15- Z5 b\u00f6lgesi (bilgisayar merkezi) \u00f6zellikleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike \nYang\u0131n korumas\u0131 \nHacimsel ekran \n\u0130\u00e7 elektrik sistemleri \nBinai\u00e7i telefon sistemleri  \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nYorum \nMu\u015famba \nD\u00fc\u015f\u00fck \nD\u00fc\u015f\u00fck panik \nYok \nYok \nEvet \nEvet \nEvet \nEvet \nSembol \nru\nrf\nhz\nrp\nKS2\nAG hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \nLt\nLf\n602\nDe\u011fer \n10-5\n10-3\n2 \n1 \n1 \n- \n- \n8 \uf0b4 10-5\n8 \uf0b4 10-3\n160 \nDe\u011fer \n10-5\n10-3\n2 \n1 \n1 \n- \n- \n7 \uf0b4 10-6\n7 \uf0b4 10-4\n14 \nM.2.3 \u0130lgili miktarlar\u0131n hesaplanmas\u0131 \nToplama alanlar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 \u00c7izelge M.16\u2019da verilmi\u015ftir. Beklenen tehlikeli olay \nsay\u0131s\u0131n\u0131n  hesaplanmas\u0131  \u00c7izelge  M.17\u2019de  verilmi\u015ftir.  Beklenen  y\u0131ll\u0131k  kay\u0131plar\u0131n \nde\u011ferlendirmesi de \u00c7izelge M.18\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.16- Yap\u0131lar\u0131n ve hatlar\u0131n toplama alanlar\u0131 \nSembol \nAd \nAl(elektrik) \nAi(elektrik) \nAl(ileti\u015fim) \nAi(ileti\u015fim) \nDe\u011fer [m2] \n2,7 \uf0b4 104\n4,5 \uf0b4 103\n2 \uf0b4 105\n1,45 \uf0b4 104\n3,9 \uf0b4 105\n\u00c7izelge M.17- Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \nSembol \nND \nNL(elektrik) \nNi(elektrik) \nNL(ileti\u015fim) \nNi(ileti\u015fim) \nDe\u011fer \n(1\/y\u0131l) \n1,1 \uf0b4 10-1\n1,81 \uf0b4 10-2\n8 \uf0b4 10-1\n5,9 \uf0b4 10-2\n1,581 \nM.2.4 Korunma ihtiyac\u0131na karar vermek i\u00e7in risk hesab\u0131 \nHer b\u00f6lge i\u00e7in ilgili bile\u015fenler ve toplam risk de\u011ferlendirmesi \u00c7izelge M.18\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f603\n\u00c7izelge M.18- \u0130lgili risk bile\u015fenleri ve hesaplanmas\u0131 (de\u011ferler \uf0b4 10-5) \nSembol  \nRA \nRB \nRU(elektrik) \nRV(elektrik) \nRU(ileti\u015fim) \nRV(ileti\u015fim) \nToplam  \nZ1 \nGiri\u015f alan\u0131 \n0,002 \nZ2 \nBah\u00e7e \n0 \nZ3 \nAr\u015fiv \nZ4 \nB\u00fcrolar \nZ5 \nBilgisayar merkezi \n2,21 \n\u2248 0 \n0,362 \n\u2248 0 \n1,18 \n3,752 \n0,177 \n\u2248 0 \n0,029 \n\u2248 0 \n0,094 \n0,3 \n0,016 \n\u2248 0 \n0,002 \n\u2248 0 \n0,008 \n0,026 \n0,002 \n0 \nYap\u0131 \n0,002 \n2,403 \n\u2248 0 \n0,393 \n\u2248 0 \n1,282 \n4,08 \nM.2.5 R1 hesab\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan sonu\u00e7  \nR1 = 4,08 \uf0b4 10-5 katlan\u0131labilir riskten (RT = 10-5) b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in yap\u0131 i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunma gereklidir. \nM.2.6 Korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi \nRisk bile\u015fenleri sonu\u00e7lar\u0131 (Madde 9.d.1 ve Madde 9.d.2) \u00c7izelge M.19\u2019da verilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge M.19- B\u00f6lgelere g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \uf0b4 10-5) \nSembol  \nRD \nRI \nToplam \nRS \nRF \nRO \nToplam \nZ1 \nGiri\u015f alan\u0131 \n0,002 \n0 \n0,002 \n0,002 \n0 \n0 \n0,002 \nZ2 \nBah\u00e7e \n0 \n0 \n0 \n0 \n0 \n0 \n0 \nZ3 \nAr\u015fiv \n2,21 \n1,542 \n3,752 \n\u2248 0 \n3,752 \n0 \n3,752 \nZ4 \nB\u00fcrolar \n0,177 \n0,123 \n0,3 \n\u2248 0 \n0,3 \n0 \n0,3 \nZ5 \nBilgisayar merkezi \n0,016 \n0,01 \n0,026 \n\u2248 0 \n0,026 \n\u2248 0 \n0,026 \nYap\u0131  \n2,405 \n1,673 \n4,08 \n0,002 \n4,312 \n0 \n4,08 \nBurada; \nRD = RA + RB + RC \nRI = RM + RU + RV + RW + RZ  \nRS = RA + RU  \nRF = RB + RV  \nRO = RM + RC + RW  \nBurada; \nRD \nRI \nRS \nRF \nRO \nYap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk (kaynak S1) \nYap\u0131ya d\u00fc\u015fmeyen, ancak etkileyen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk (kaynak \nS2, S3 ve S4) \nCanl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rme riski \nYap\u0131ya fiziksel hasardan kaynaklanan risk \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan risktir.  \nBu durum g\u00f6stermektedir ki, yap\u0131 i\u00e7in ana risk; Z3 b\u00f6lgesinde yap\u0131ya veya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu \nhatlara d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 fiziksel hasardan kaynaklanmaktad\u0131r. Z3 b\u00f6lgesindeki yang\u0131n \nriski (fiziksel hasar) toplam riskin %92\u2019sidir. \n\u00c7izelge M.18\u2019e g\u00f6re risk de\u011ferine \u00f6nemli katk\u0131lar a\u015fa\u011f\u0131dakilerden gelmektedir: \n- Bile\u015fen RB \n- Bile\u015fen Rv (elektrik hatt\u0131)\n- Bile\u015fen Rv (ileti\u015fim hatt\u0131)\n(Yap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi) %54 \n(Elektrik hatt\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi) %9 \n(\u0130leti\u015fim hatt\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi) %29 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f604\nRiski katlan\u0131labilir de\u011fere d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki korunma \u00f6nlemleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir:  \na)  B\u00f6l\u00fcm  4\u2019e  uygun  S\u0131n\u0131f  IV\u2019e  ili\u015fkin  YKS  tesis  edilerek  RB  bile\u015feninin  d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi. \nBu YKS kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlaman\u0131n \u00f6zelliklerine sahip de\u011fildir. \u00c7izelge M.8, M.9 \nve M.10\u2019daki parametreler a\u015fa\u011f\u0131daki gibi de\u011fi\u015fir: \n- PB = 0,2 \n- PU = PV = 0,03 (giren hatta ba\u011flanan DKD\u2019den dolay\u0131). \nb)  Ar\u015five  (b\u00f6lge  Z3)  otomatik  yang\u0131n  s\u00f6nd\u00fcrme  (veya)  alg\u0131lama  sisteminin  tesis \nedilmesi,  b\u00f6ylece  bu  b\u00f6lgede  RB  ve  RV  bile\u015fenlerinin  d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi;  binaya  giri\u015f  noktas\u0131nda \nhem  elektrik  hem  ileti\u015fim  hatlar\u0131na  YKD  IV  tipi  DKD  tak\u0131lmas\u0131.  \u00c7izelge  M.9,  M.10  ve \nM.13\u2019teki parametreler a\u015fa\u011f\u0131daki gibi de\u011fi\u015fir: \nrp = 0,2 (sadece b\u00f6lge Z3 i\u00e7in), \nPU = PV = 0,03 (giren hatlardaki DKD\u2019den dolay\u0131). \nHer b\u00f6lge i\u00e7in risk de\u011ferleri \u00c7izelge H.20\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.20- Se\u00e7ilen \u00e7\u00f6z\u00fcme g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \uf0b4 10-5) \nSembol  \n\u00c7\u00f6z\u00fcm a \n\u00c7\u00f6z\u00fcm b \nZ1 \n0,002 \n0,002 \nZ2\n0 \n0 \nZ3\n0,488 \n0,451 \nZ4\n0,039 \n0,18 \nZ5\n0,003 \n0,0158 \nToplam \n0,532 \n0,649 \nHer iki \u00e7\u00f6z\u00fcm de riski katlan\u0131labilir de\u011ferin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. \nBenimsenecek \u00e7\u00f6z\u00fcmde; en teknik ve en ekonomik olan\u0131 se\u00e7ilir. \nM.3 Hastane:  \nBu \u00f6rnek bir yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesi de olan bir hastaneyi i\u00e7ermektedir.  \nBu tip tesis i\u00e7in can kayb\u0131 (L1) ve ekonomik de\u011fer kayb\u0131 (L4) s\u00f6z konusudur. Korunma \nihtiyac\u0131n\u0131n  ve  korunma  \u00f6nlemlerinin  ekonomikli\u011finin  de\u011ferlendirilmesi  gereklidir.  Bundan \ndolay\u0131 R1 ve R4 riskleri de\u011ferlendirilecektir. \nM.3.1 \u00d6rnekle ilgili veriler ve \u00f6zellikler \nA\u015fa\u011f\u0131daki veriler ve \u00f6zellikler ge\u00e7erlidir: \n1) Binan\u0131n kendisi ve etraf\u0131ndakiler \u00c7izelge M.21\u2019de verilmi\u015ftir, \n2)  \u0130\u00e7  elektrikli  sistemler  ve  bunlarla  ilgili  giren  YG  elektrik  hatt\u0131  \u00c7izelge  M.22\u2019de \nverilmi\u015ftir. \n3)  \u0130\u00e7  elektronik  sistemler  ve  bunlarla  ilgili  giren  ileti\u015fim  hatlar\u0131  \u00c7izelge  M.23\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nParametre \nBoyutlar (m) \nYerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nYKS \nYap\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda ekran \nYap\u0131 i\u00e7inde ekran \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu \nYap\u0131da insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \n\u00c7izelge M.21- Yap\u0131 \u00f6zellikleri \nYorum \n- \nTekil yap\u0131 \nYok \nYok \nYok \n1\/(km2\uf0b4y\u0131l) \nYap\u0131n\u0131n i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda \nSembol \nLb \uf0b4 Wb \uf0b4 Hb\nCd\nPB\nKS1\nKS2\nNg\nnt\nDe\u011fer \n50 \uf0b4 150 \uf0b4 10 \n1 \n1 \n1 \n1 \n4 \n1000 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u00c7izelge M.22- \u0130\u00e7 elektrikli sistemler ve bunlarla ilgili giren YG elektrik hatt\u0131n\u0131n \n\u00f6zellikleri \n605\nParametre \nZemin \u00f6zdirenci (\u2126m) \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nYG\/AG transformat\u00f6r \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131: E\u015f potansiyel \nku\u015faklama baras\u0131na ba\u011fl\u0131, cihazlar \nayn\u0131 baraya ba\u011fl\u0131 \n\u0130\u00e7 tesisat \u00f6nlemi \nDonan\u0131m dayanma gerilimi, UW \nDKD korumas\u0131 \nHatt\u0131n \u201ca\u201d ucundaki yap\u0131 boyutlar\u0131 \nYorum \n- \n- \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc \nBina giri\u015finde \nDaha k\u00fc\u00e7\u00fck nesnelerle \u00e7evrili \nBanliy\u00f6 \nRS \u2264 1 \u2126\/km \nEkrans\u0131z kablo \u2013 b\u00fcy\u00fck \u00e7evrimleri \u00f6nlemek i\u00e7in \ng\u00fczergah \u00f6nlemi \nUW = 2,5 kV \nYok \nYok \nSembol \n\u03c1 \nLc \n- \nCt \nCd \nCe \nPLD \nPLI \nKS3 \nKS4 \nPDKD \nLa \uf0b4 Wa \uf0b4 Ha \nDe\u011fer \n200 \n500 \n- \n0,2 \n0,5 \n0,5 \n0,2 \n0,008 \n0,2 \n0,6 \n1 \n- \n\u00c7izelge M.23- \u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemlerinin ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri \nParametre \nZemin \u00f6zdirenci (\u2126m) \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131: E\u015f potansiyel ku\u015faklama \nbaras\u0131na ba\u011fl\u0131, cihazlar ayn\u0131 baraya ba\u011fl\u0131 \n\u0130\u00e7 tesisat \u00f6nlemi \nDonan\u0131m dayanma gerilimi, UW \nDKD korumas\u0131 \nHatt\u0131n \u201ca\u201d ucundaki yap\u0131 boyutlar\u0131 \n\u201ca\u201d yap\u0131s\u0131 yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc  \nYorum \n- \n- \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc \nDaha k\u00fc\u00e7\u00fck nesnelerle \u00e7evrili \nBanliy\u00f6 \n1 < RS \u2264 5 (\u2126\/km) \nEkrans\u0131z kablo \u2013 b\u00fcy\u00fck \u00e7evrimleri \n\u00f6nlemek i\u00e7in g\u00fczergah \u00f6nlemi \nUW = 1,5 kV \nYok \nYok \nTekil yap\u0131 \nSembol \n\u03c1 \nLc \n- \nCd \nCe \nPLD \nPLI \nKS3 \nDe\u011fer \n200 \n300 \n- \n0,5 \n0,5 \n0,8 \n0,04 \n0,02 \nKS4 \nPDKD \nLa \uf0b4 Wa \uf0b4 Ha \nCda \n1 \n1 \n20x30x5 \n1 \nM.3.2 Hastane i\u00e7indeki b\u00f6lgelerin tan\u0131m\u0131 ve \u00f6zellikleri  \n\u015eu hususlar\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gerekir: \n- Yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki zemin tipinin i\u00e7indekinden farkl\u0131 oldu\u011fu, \n- Yap\u0131n\u0131n ve i\u015fletme blo\u011funun yang\u0131na dayan\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmler oldu\u011fu, \n- Hacimsel ekranlaman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, \n- Yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesinde \u00e7ok say\u0131da hassas cihazlar\u0131n bulundu\u011fu ve korunma \u00f6nlemi \nolarak hacimsel ekranlaman\u0131n kullan\u0131labilece\u011fi, \n-  Yo\u011fun  bak\u0131m  \u00fcnitesindeki  kay\u0131plar\u0131n  (L)  di\u011fer  b\u00f6l\u00fcmlerdekine  g\u00f6re  daha  y\u00fcksek \noldu\u011funun varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131. \nBu durumda a\u015fa\u011f\u0131daki ana b\u00f6lgeler tan\u0131mlanabilir: \n- Z1 (bina d\u0131\u015f\u0131), \n- Z2 (odalar blo\u011fu), \n- Z3 (ameliyathane), \n- Z4 (yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesi). \nZ1 b\u00f6lgesinin \u00f6zellikleri \u00c7izelge M.24\u2019de, Z2 b\u00f6lgesinin \u00f6zellikleri \u00c7izelge M.25\u2019te, Z3 \nb\u00f6lgesinin  \u00f6zellikleri  \u00c7izelge  M.26\u2019da  ve  Z4  b\u00f6lgesinin  \u00f6zellikleri  \u00c7izelge  M.27\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f606\nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n  de\u011ferlendirmesinin  ard\u0131ndan  R1  riskiyle  ili\u015fkili \ny\u0131ll\u0131k ortalama ba\u011f\u0131l kay\u0131p tutar de\u011ferleri varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00c7izelge H.1). B\u00f6lgeler i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \nazaltmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: \n- Lt = 10-2 binan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, \n- Lt = 10-4 binan\u0131n i\u00e7inde, \n- Lf = 10-1 \n- Lo = 10-3 \n\u00d6zelliklerinden  dolay\u0131,  Z4  b\u00f6lgesi  i\u00e7in  azaltma  yap\u0131lmadan  varsay\u0131lan  de\u011fer  Lo  =  10-3 \nal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \nR4 riskiyle ili\u015fkili a\u015fa\u011f\u0131daki y\u0131ll\u0131k ortalama ba\u011f\u0131l kay\u0131p tutar de\u011ferleri varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r \n(\u00c7izelge H.1). \n- Lf = 5 \uf0b4 10-1 \n- Lo = 10-2 \n\u00c7izelge M.24- Z1 b\u00f6lgesi (bina d\u0131\u015f\u0131) \u00f6zellikleri \nParametre \nZemin y\u00fczeyi tipi \nDarbe korumas\u0131 \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nYorum \nBeton \nYok \nEvet \nSembol \nra\nPA\nLt\nDe\u011fer \n10-2 \n1 \n1 \uf0b4 10-4 \n10 \n\u00c7izelge M.25- Z2 b\u00f6lgesi (odalar blo\u011fu) \u00f6zellikleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike (R1 i\u00e7in) \n\u00d6zel tehlike (R4 i\u00e7in) \nYang\u0131n korumas\u0131 \nHacimsel ekran \n\u0130\u00e7 elektrik sistemleri \n\u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemleri  \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p (R1 \ni\u00e7in) \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p (R1 i\u00e7in) \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131p \n(R1 i\u00e7in) \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p (R4 i\u00e7in) \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131p \n(R4 i\u00e7in) \nYorum \nMu\u015famba \nNormal \nBo\u015faltma zorlu\u011fu \nYok \nYok \nYok \nElektrik hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \nEvet \nEvet \nYok \nEvet \nEvet \nSembol \nru \nrf \nhz \nhz \nrp \nKS2 \n- \n- \nLt \nLf \nLo \nLf \nLo \nDe\u011fer \n1 \uf0b4 10-5\n1 \uf0b4 10-2\n5 \n1 \n1 \n1 \n- \n- \n9,5 \uf0b4 10-5 \n9,5 \uf0b4 10-2\n- \n950 \n5 \uf0b4 10-1\n1 \uf0b4 10-2 \n\u00c7izelge M.26- Z3 b\u00f6lgesi (ameliyathane) \u00f6zellikleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike (R1 i\u00e7in) \n\u00d6zel tehlike (R4 i\u00e7in) \nYang\u0131n korumas\u0131 \nHacimsel ekran \n\u0130\u00e7 elektrik sistemleri \n\u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemleri  \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p (R1 i\u00e7in) \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p (R1 i\u00e7in) \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131p(R1 i\u00e7in) \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nYorum \nMu\u015famba  \nD\u00fc\u015f\u00fck  \nBo\u015faltma zorlu\u011fu \nYok  \nYok \nYok \nElektrik hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131  \nEvet \nEvet \nEvet \nSembol \nru \nrf \nhz \nhz \nrp \nKS2 \n- \n- \nLt \nLf \nLo \nDe\u011fer \n10-5\n10-3\n5 \n1 \n1 \n1 \n- \n- \n3,5 \uf0b4 10-6\n3,5 \uf0b4 10-3\n10-3\n35 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p (R4 i\u00e7in) \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131p (R4 i\u00e7in) \nEvet \nEvet \nLf \nLo \n\u00c7izelge M.27- Z4 b\u00f6lgesi (Yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesi) \u00f6zellikleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike (R1 i\u00e7in) \n\u00d6zel tehlike (R4 i\u00e7in) \nYang\u0131n korumas\u0131 \nHacimsel ekran \n\u0130\u00e7 elektrik sistemleri \n\u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemleri  \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden dolay\u0131 kay\u0131p (R1 i\u00e7in) \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p (R1 i\u00e7in) \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131p (R1 i\u00e7in) \nB\u00f6lgede potansiyel tehlikede olan insan say\u0131s\u0131 \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p (R4 i\u00e7in) \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan kay\u0131p (R4 i\u00e7in) \nYorum \nMu\u015famba  \nD\u00fc\u015f\u00fck  \nBo\u015faltma zorlu\u011fu \nYok  \nYok \nYok \nElektrik hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131  \nEvet \nEvet \nEvet \nEvet \nEvet \nSembol \nru \nrf \nhz \nhz \nrp \nKS2 \n- \n- \nLt \nLf \nLo \nLf \nLf \nLo \n607\n5 \uf0b4 10-1\n10-2\nDe\u011fer \n10-5\n10-3\n5 \n1 \n1 \n1 \n- \n- \n5 \uf0b4 10-7\n5 \uf0b4 10-4\n1 \uf0b4 10-3\n5 \n5 \uf0b4 10-1\n1 \uf0b4 10-2\nM.3.3 Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131  \nBeklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 Ek - F\u2019ye g\u00f6re de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Beklenen y\u0131ll\u0131k \nkay\u0131plar\u0131n de\u011ferlendirmesi de \u00c7izelge M.28\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.28- Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \nSembol \nND \nNM \nNL(elektrik) \nNi(elektrik) \nNL(ileti\u015fim) \nNi(ileti\u015fim) \nNDa(ileti\u015fim) \nDe\u011fer [1\/y\u0131l] \n8,98 \uf0b4 10-2\n1,13 \n2,67 \uf0b4 10-3\n7,1 \uf0b4 10-2\n7,26 \uf0b4 10-3\n2,13 \uf0b4 10-1\n1,13 \uf0b4 10-2\n\u00c7izelge M.29- Risk R1 \u2013 B\u00f6lgelere g\u00f6re g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacak risk bile\u015fenleri \nZ1\nX \nSembol  \nRA \nRB \nRC \nRM \nRU(elektrik)\nRV(elektrik)\nRW(elektrik)\nRZ(elektrik)\nRU(ileti\u015fim)\nRV(ileti\u015fim)\nRW(ileti\u015fim)\nRZ(ileti\u015fim)\nZ2\nX \nX \nX \nX \nX \nZ3\nZ4\nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nX \nM.3.4 Can kayb\u0131 riskinin (R1) hesab\u0131 \nRisk  bile\u015fenlerini  de\u011ferlendirmek  i\u00e7in  gereken  parametreler  \u00c7izelge  M.21  il\u00e2  \u00c7izelge \nM.28\u2019de verilmi\u015ftir. De\u011ferlendirilecek risk bile\u015fenleri \u00c7izelge M.29\u2019dad\u0131r. Olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri \n(P) \u00c7izelge M.30\u2019dad\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f608\n\u00c7izelge M.30- Risk R1 \u2013 Korunmam\u0131\u015f yap\u0131 i\u00e7in olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P) \nOlas\u0131l\u0131k \nPA \nPB \nPC(elektrik)\nPC(ileti\u015fim)\nPC \nPM(elektrik)\nPM(ileti\u015fim)\nPM \nPU(elektrik)\nPV(elektrik)\nPW(elektrik)\nPZ(elektrik)\nPU(ileti\u015fim)\nPV(ileti\u015fim)\nPW(ileti\u015fim)\nPZ(ileti\u015fim)\nZ1\n1 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \nZ2\nZ4\nZ3\n- \n1 \n1 \n1 \n1 \n0,75 \n0,009 \n0,752 \n0,2 \n0,2 \n0,2 \n0,008 \n0,8 \n0,8 \n0,8 \n0,04 \nKorunmam\u0131\u015f yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri \u00c7izelge M.31\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.31- Risk R1 \u2013 Korunmam\u0131\u015f yap\u0131 b\u00f6lgelerine g\u00f6re risk bile\u015fenlerinin de\u011ferleri \n(de\u011ferler \uf0b4 10-5) \nSembol  \nRA \nRB \nRC \nRM \nRU(elektrik) \nRV(elektrik) \nRW(elektrik) \nRZ(elektrik) \nRU(ileti\u015fim) \nRV(ileti\u015fim) \nRW(ileti\u015fim) \nRZ(ileti\u015fim) \nToplam \nZ1\n0,009 \nZ2\nZ3\nZ4\n42,7 \n\u2248 0 \n0,25 \n\u2248 0 \n7,05 \n0,009 \n50 \n0,157 \n8,98 \n85,2 \n\u2248 0 \n\u2248 0 \n0,053 \n0,055 \n\u2248 0 \n0,026 \n1,48 \n0,825 \n96,8 \n0,022 \n8,98 \n85,2 \n\u2248 0 \n\u2248 0 \n0,053 \n0,055 \n\u2248 0 \n0,004 \n1,48 \n0,825 \n96,62 \nYap\u0131  \n0,009 \n42,88 \n17,96 \n170,4 \n\u2248 0 \n0,26 \n0,106 \n0,110 \n\u2248 0 \n7,080 \n2,96 \n1,650 \n243,4 \nM.3.5 R1 hesab\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan sonu\u00e7 \nR1  =  243,4  \uf0b4  10-5  katlan\u0131labilir  riskten  (RT  =  10-5)  b\u00fcy\u00fck  oldu\u011fu  i\u00e7in  yap\u0131  i\u00e7in \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma gereklidir.  \nM.3.6 Korunma \u00f6nlemlerinin se\u00e7imi  \nRisk bile\u015fenlerinin sonu\u00e7lar\u0131 (Madde 9.d.1 ve Madde 9.d.2) \u00c7izelge M.32\u2019de verilmi\u015ftir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u00c7izelge M.32- B\u00f6lgelere g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \uf0b4 10-5) \n609\nSembol  \nRD \nRI \nToplam \nRS \nRF \nRO \nToplam \nZ1\n0,009 \n0 \n0,009 \n0,009 \n0 \n0 \n0,009 \nZ2\n42,7 \n7,3 \n50 \n0 \n50 \n0 \n50 \nZ3\n9,14 \n87,66 \n96,8 \n\u2248 0 \n0,2 \n96,6 \n96,8 \nZ4\n9,02 \n87,6 \n96,62 \n\u2248 0 \n0,026 \n96,6 \n96,62 \nYap\u0131  \n60,87 \n182,56 \n243,4 \n0,009 \n50,22 \n193,2 \n243,4 \nBurada; \nRD = RA + RB + RC \nRI = RM + RU + RV + RW + RZ  \nRS = RA + RU  \nRF = RB + RV  \nRO = RM + RC + RW  \nBurada; \nRD \nRI \nRS \nRF \nRO \nYap\u0131ya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinden dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk (kaynak S1) \nYap\u0131ya d\u00fc\u015fmeyen ancak etkileyen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 yap\u0131 i\u00e7in risk (kaynak \nS2, S3 ve S4) \nCanl\u0131lar\u0131n zarar g\u00f6rme riski \nFiziksel hasardan kaynaklanan risk \n\u0130\u00e7 sistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanan risktir.  \nYap\u0131 i\u00e7in ana risk, Z3 ve Z4 b\u00f6lgelerinde yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan dolay\u0131 i\u00e7 \nsistemlerin ar\u0131zalanmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.  \nR1 riskini a\u015fa\u011f\u0131dakiler etkiler: \n-  Z3  ve  Z4  b\u00f6lgelerinde  yap\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131na  d\u00fc\u015fen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  i\u00e7  sistemlerin \nar\u0131zalanmas\u0131 (toplam riske g\u00f6re RM = %57 ve RC = %6), \n- Z2 b\u00f6lgesinde fiziksel hasar (toplam riske g\u00f6re RB = %27 ve RV = %4). \nRB de\u011ferini azaltmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131dakiler yap\u0131labilir:  \n- Binan\u0131n tamam\u0131na Madde 13-Madde 17\u2019ye uygun YKS tesis edilmesi \n-  Z2  b\u00f6lgesinde  yang\u0131n  hasar\u0131n\u0131  azaltacak  korunma  \u00f6nlemlerinin  al\u0131nmas\u0131  (yang\u0131n \ns\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fcler, yang\u0131n alg\u0131lama sistemi gibi). \nRC  ve  RV  de\u011ferleri  i\u00e7  g\u00fc\u00e7  ve  ileti\u015fim  hatlar\u0131na  Madde  18-Madde  22\u2019ye  uygun  DKD \ntak\u0131larak azalt\u0131labilir. \nZ3 ve Z4 b\u00f6lgelerinde RM de\u011feri a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemlerle d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilir: \n- \u0130\u00e7 elektrik ve ileti\u015fim sistemlerine Madde 18-Madde 22\u2019ye uygun DKD tak\u0131lmas\u0131, \n- Z3 ve Z4 b\u00f6lgelerinde Madde 18-Madde 22\u2019ye uygun kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlama \nyap\u0131lmas\u0131. \nKorunma \u00f6nlemleri i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7\u00f6z\u00fcmler benimsenebilir: \na) Birinci \u00e7\u00f6z\u00fcm: \n- Binan\u0131n YKS I\u2019e g\u00f6re korunmas\u0131, \n- \u0130\u00e7 elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131na geni\u015fletilmi\u015f (1,5x) DKD tak\u0131lmas\u0131 (PDKD = 0,005), \n- Z2 b\u00f6lgesinde otomatik yang\u0131n alg\u0131lama sistemi kurulmas\u0131, \n- Z3 ve Z4 b\u00f6lgelerinde kafes bi\u00e7imli ekran (w = 0,5 m) yap\u0131lmas\u0131. \nBu  \u00e7\u00f6z\u00fcm  benimsendi\u011finde  \u00c7izelge  M.25\u2019teki  parametreler  de\u011fi\u015fir  ve  \u00c7izelge \nM.33\u2019teki olas\u0131l\u0131klar elde edilir. Yang\u0131na kar\u015f\u0131 al\u0131nan \u00f6nlemlerden dolay\u0131 azaltma fakt\u00f6r\u00fc Z2 \nb\u00f6lgesi i\u00e7in de\u011fi\u015fir (rp = 0,2). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u00c7izelge M.33- Risk R1 - Se\u00e7ilen \u201ca\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne g\u00f6re olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P) \n610\nOlas\u0131l\u0131k \nPA \nPB \nPC (elektrik) \nPC(ileti\u015fim) \nPC \nPM(elektrik) \nPM(ileti\u015fim) \nPM \nPU(elektrik) \nPV(elektrik) \nPW(elektrik) \nPZ(elektrik) \nPU(ileti\u015fim) \nPV(ileti\u015fim) \nPW(ileti\u015fim) \nPZ(ileti\u015fim) \nZ1\n1 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \nZ2\nZ4\nZ3\n- \n0,02 \n0,005 \n0,005 \n0,00199 \n0,0001 \n0,0001 \n0,0002 \n0,005 \n0,005 \n0,005 \n0,005 \n0,005 \n0,005 \n0,005 \n0,005 \nb) \u0130kinci \u00e7\u00f6z\u00fcm \n- Binan\u0131n YKS I\u2019e g\u00f6re korunmas\u0131, \n- \u0130\u00e7 elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131na geni\u015fletilmi\u015f (3x) DKD tak\u0131lmas\u0131 (PDKD = 0,001), \n- Z2 b\u00f6lgesinde otomatik yang\u0131n alg\u0131lama sistemi kurulmas\u0131. \nBu  \u00e7\u00f6z\u00fcm  benimsendi\u011finde  \u00c7izelge  M.25\u2019deki  parametreler  de\u011fi\u015fir  ve  \u00c7izelge \nM.34\u2019deki olas\u0131l\u0131klar elde edilir. Yang\u0131na kar\u015f\u0131 al\u0131nan \u00f6nlemlerden dolay\u0131 azaltma fakt\u00f6r\u00fc Z2 \nb\u00f6lgesi i\u00e7in de\u011fi\u015fir (rp = 0,5). \n\u00c7izelge M.34- Risk R1 - Se\u00e7ilen \u201cb\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne g\u00f6re olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P) \nOlas\u0131l\u0131k \nPA \nPB \nPC (elektrik) \nPC(ileti\u015fim) \nPC \nPM(elektrik) \nPM(ileti\u015fim) \nPM \nPU(elektrik) \nPV(elektrik) \nPW(elektrik) \nPZ(elektrik) \nPU(ileti\u015fim) \nPV(ileti\u015fim) \nPW(ileti\u015fim) \nPZ(ileti\u015fim) \nZ1\n1 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \nZ2\nZ4\nZ3\n- \n0,02 \n0,001 \n0,001 \n0,002 \n0,001 \n0,001 \n0,002 \n0,001 \n0,001 \n0,001 \n0,001 \n0,001 \n0,001 \n0,001 \n0,001 \nc) \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm \n- Binan\u0131n YKS I\u2019e g\u00f6re korunmas\u0131, \n- \u0130\u00e7 elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131na geni\u015fletilmi\u015f (2x) DKD tak\u0131lmas\u0131 (PDKD = 0,002), \n- Z2 b\u00f6lgesinde otomatik yang\u0131n alg\u0131lama sistemi sa\u011flanmas\u0131, \n- Z3 ve Z4 b\u00f6lgelerinde kafes ekran (w = 0,1 m) sa\u011flanmas\u0131. \nBu  \u00e7\u00f6z\u00fcm  benimsendi\u011finde  \u00c7izelge  M.25\u2019deki  parametreler  de\u011fi\u015fir  ve  \u00c7izelge \nM.35\u2019deki olas\u0131l\u0131klar elde edilir. Yang\u0131na kar\u015f\u0131 al\u0131nan \u00f6nlemlerden dolay\u0131 azaltma fakt\u00f6r\u00fc Z2 \nb\u00f6lgesi i\u00e7in de\u011fi\u015fir (rp = 0,2). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u00c7izelge M.35- Risk R1 - Se\u00e7ilen \u201cc\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne g\u00f6re korunmu\u015f yap\u0131 i\u00e7in olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri \n(P) \n611\nOlas\u0131l\u0131k \nPA \nPB \nPC (elektrik) \nPC(ileti\u015fim) \nPC \nPM(elektrik) \nPM(ileti\u015fim) \nPM \nPU(elektrik) \nPV(elektrik) \nPW(elektrik) \nPZ(elektrik) \nPU(ileti\u015fim) \nPV(ileti\u015fim) \nPW(ileti\u015fim) \nPZ(ileti\u015fim) \nZ1\n1 \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \n- \nZ2\nZ3\nZ4\n0,02 \n0,002 \n0,002 \n0,004 \n0,0001 \n0,0001 \n0,0002 \n0,002 \n0,002 \n0,002 \n0,002 \n0,002 \n0,002 \n0,002 \n0,002 \nSe\u00e7ilen \u00e7\u00f6z\u00fcme g\u00f6re her b\u00f6lge i\u00e7in risk de\u011ferleri \u00c7izelge M.36\u2019da verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.36- Se\u00e7ilen \u00e7\u00f6z\u00fcme g\u00f6re R1 risk bile\u015fenlerinin bile\u015fimi (de\u011ferler \uf0b4 10-5) \nSembol \n\u00c7\u00f6z\u00fcm a \n\u00c7\u00f6z\u00fcm b \n\u00c7\u00f6z\u00fcm c \nZ1\n0,009 \n0,009 \n0,009 \nZ2\n0,181 \n0,173 \n0,175 \nZ3\n0,263 \n0,277 \n0,121 \nZ4\n0,261 \n0,274 \n0,118 \nToplam \n0,714 \n0,733 \n0,423 \nB\u00fct\u00fcn  \u00e7\u00f6z\u00fcmler  riski  katlan\u0131labilir  de\u011ferin  alt\u0131na  d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir.  Benimsenecek \n\u00e7\u00f6z\u00fcmde; en teknik ve en ekonomik olan\u0131 se\u00e7ilir. \nM.3.7 Fayda-maliyet analizi verileri \nToplam kay\u0131p (CL) denklemi, Ek \u2013 L\u2019de verilen ilk denklemle hesaplan\u0131r. Faaliyet kayb\u0131 \ndahil ekonomik de\u011ferler her b\u00f6lge i\u00e7in \u00c7izelge M.37\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.37- B\u00f6lgelere g\u00f6re kay\u0131p maliyetleri (de\u011ferler $ \uf0b4 106) \nSembol  \nZ1 \nZ2 \nZ3 \nZ4 \nToplam \nBina \nB \n- \n70 \n2 \n1 \n73 \n\u0130\u00e7indekiler \nI \n- \n6 \n0,9 \n0,1 \n7 \nElektrik sistemi \nA \n- \n3 \n5 \n0,015 \n8 \n\u0130leti\u015fim sistemi \nA \nToplam \n0,5 \n0,5 \n1 \n2 \n- \n79,5 \n8,4 \n2,1 \n90 \nKorunma  \u00f6nlemleriyle  ilgili  olarak  faiz,  amortisman  ve  bak\u0131m  s\u0131kl\u0131\u011f\u0131  i\u00e7in  varsay\u0131lan \nde\u011ferler \u00c7izelge M.38\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.38 \u2013 Oranlar\u0131n de\u011ferleri \nOran \nFaiz \nAmortisman \nBak\u0131m \nSembol  De\u011fer \nI \nA \nM \n0,04 \n0,05 \n0,01 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f612\nM.3.8 Ekonomik kay\u0131p riski (R4) hesab\u0131 \nRisk  bile\u015fenlerinin  hesab\u0131  i\u00e7in  gerekli  parametreler  \u00c7izelge  M.31  il\u00e2  \u00c7izelge \nM.39\u2019dad\u0131r. Korunmam\u0131\u015f yap\u0131 i\u00e7in risk bile\u015fenleri de\u011ferleri \u00c7izelge M.39\u2019dad\u0131r. \n\u00c7izelge M.39- Risk R4 \u2013 Korunmam\u0131\u015f yap\u0131 i\u00e7in b\u00f6lgelere g\u00f6re risk bile\u015fenleri de\u011ferleri \n(de\u011ferler \uf0b4 10-5) \nSembol  \nRB \nRC(elektrik) \nRC(ileti\u015fim) \nRM(elektrik) \nRM(ileti\u015fim) \nRV(elektrik) \nRW(elektrik) \nRZ(elektrik) \nRV(ileti\u015fim) \nRW(ileti\u015fim) \nRZ(ileti\u015fim) \nZ2\n44,9 \n89,8 \n89,8 \n849 \n10,2 \n0,27 \n0,53 \n0,55 \n7,42 \n14,8 \n8,25 \nZ3\n4,49 \n89,8 \n89,8 \n849 \n10,2 \n0,027 \n0,53 \n0,55 \n0,74 \n14,8 \n8,25 \nZ4\n4,49 \n89,8 \n89,8 \n849 \n10,2 \n0,027 \n0,53 \n0,55 \n0,74 \n14,8 \n8,25 \nM.3.9 Fayda-maliyet analizi  \nSe\u00e7ilen  korunma  \u00f6nlemlerine  g\u00f6re  risk  bile\u015fenleri  de\u011ferlendirildikten  sonra  (Madde \nM.3.4  \u00e7\u00f6z\u00fcm  a,  b  ve  c),  art\u0131k  kay\u0131p  maliyeti  (CRL)  denklemi  Ek\u2013L\u2019deki  ikinci  denklem  ile \nhesaplanabilir. \n\u00c7\u00f6z\u00fcm  a,  b  ve  c  i\u00e7in  korunmam\u0131\u015f  yap\u0131n\u0131n  kay\u0131p  maliyeti  (CL)  ve  art\u0131k  kay\u0131p  maliyeti \n(CRL) \u00c7izelge M.40\u2019ta verilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge M.40- Kay\u0131p tutarlar\u0131 (CL ve CRL) (de\u011ferler $) \nSembol  \nZ2 \nZ3 \nZ4 \nToplam \nCL \n(korunmam\u0131\u015f) \n68801 \n47779 \n1430 \n118010 \nCRL  \n(korunmu\u015f, \n\u00e7\u00f6z\u00fcm a) \n3503 \n2293 \n27 \n5824 \nCRL  \n(korunmu\u015f, \n\u00e7\u00f6z\u00fcm b) \n3325 \n5011 \n927 \n9262 \nCRL  \n(korunmu\u015f, \n\u00e7\u00f6z\u00fcm c) \n4066 \n202 \n64 \n4332 \nKorunma  \u00f6nlemlerinin  maliyeti  (CP)  ve  y\u0131ll\u0131k  maliyeti  (CPM)  \u00c7izelge  M.41\u2019de \nverilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge M.41- Korunma \u00f6nlemlerinin maliyeti (CP) ve y\u0131ll\u0131k maliyeti (CPM) (de\u011ferler $) \nKorunma \u00f6nlemleri \nYKS I \nYang\u0131n alg\u0131lama sistemi \nZ3 ve Z4 b\u00f6lgeleri ekranlamas\u0131 (w = 0,5) \nZ3 ve Z4 b\u00f6lgeleri ekranlamas\u0131 (w = 0,1) \nElektrik sistemi \u00fczerinde DKD (1,5x) \nElektrik sistemi \u00fczerinde DKD (2x) \nElektrik sistemi \u00fczerinde DKD (3x) \n\u0130leti\u015fim sistemi \u00fczerinde DKD (1,5x) \n\u0130leti\u015fim sistemi \u00fczerinde DKD (2x) \n\u0130leti\u015fim sistemi \u00fczerinde DKD (3x) \nCP\n100000 \n50000 \n100000 \n110000 \n20000 \n24000 \n30000 \n10000 \n12000 \n15000 \nCPM\n10000 \n5000 \n10000 \n11000 \n2000 \n2400 \n3000 \n1000 \n2000 \n1500 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n  \n \n \n\f613\nY\u0131ll\u0131k tasarruf: \nS = CL- (CRL + CPM) \n\u00c7izelge M.42\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.42- Y\u0131ll\u0131k tasarruf (de\u011ferler $) \n\u00c7\u00f6z\u00fcm a \n\u00c7\u00f6z\u00fcm b \n\u00c7\u00f6z\u00fcm c \n84186 \n89248 \n84078 \nM.4 Apartmanlar:  \n\u00d6nceki  \u00f6rnekte  oldu\u011fu  gibi,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fme  yo\u011funlu\u011fu  Ng  =  4  1\/(km2.y\u0131l)  olan  bir \nb\u00f6lgedeki bir apartman i\u00e7in R1 riski hesaplanacakt\u0131r. \n\u00c7izelge 6\u2019ya g\u00f6re RB, RU ve RV riskleri de\u011ferlendirilecektir. \nBina tekil durumdad\u0131r; kom\u015fu bina yoktur. \nGiren hizmet tesisat\u0131 hatlar\u0131 \u015funlard\u0131r: \n- Elektrik hatt\u0131, \n- \u0130leti\u015fim hatt\u0131. \nYap\u0131 \u00f6zellikleri \u00c7izelge M.43\u2019te verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.43- Yap\u0131 \u00f6zellikleri \nParametre \nBoyutlar (m) \nYerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nYKS \nY\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme yo\u011funlu\u011fu \nYorum \n- \nTekil yap\u0131 \nYok \n1\/(km2.y\u0131l) \nSembol \nLb \uf0b4 Wb \uf0b4 Hb\nCd\nPB\nNg\nDe\u011fer \n30 \uf0b4 20 \uf0b4 20 \n1 \n1 \n4 \nA\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6lgeler tan\u0131mlanabilir: \n- Z1 (binan\u0131n d\u0131\u015f\u0131) \n- Z2 (binan\u0131n i\u00e7i) \nBinan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda insan yoktur, bundan dolay\u0131 Z1 b\u00f6lgesi i\u00e7in R1 riski ihmal edilebilir. \nEkonomik hesaba gerek yoktur. Z2 b\u00f6lgesinin parametreleri \u00c7izelge M.44\u2019tedir. \n\u00c7izelge M.44- Z2 b\u00f6lgesi parametreleri \nParametre \nD\u00f6\u015feme y\u00fczeyi tipi \nYang\u0131n riski \n\u00d6zel tehlike  \nYang\u0131n korumas\u0131 \nDarbe korumas\u0131 \n\u0130\u00e7 elektrik sistemleri \n\u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemleri  \nDokunma ve ad\u0131m gerilimlerinden \ndolay\u0131 kay\u0131p (R1 i\u00e7in) \nFiziksel hasardan dolay\u0131 kay\u0131p (R1 \ni\u00e7in) \nYorum \nAh\u015fap \nDe\u011fi\u015fken \nYok \nYok \nYok \nAG elektrik hatt\u0131na \nba\u011fl\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131na ba\u011fl\u0131 \nEvet \nEvet \nSembol \nru\nrf\nhz\nrp\n- \n- \n- \nLt \nLf \nDe\u011fer \n10-5 \n- \n1 \n1 \n- \n- \n- \n10-4 \n10-1 \n\u0130\u00e7  sistemlerin  ve  bunlarla  ilgili  giren  hatlar\u0131n  \u00f6zellikleri  elektrik  sistemi  i\u00e7in  \u00c7izelge \nM.45\u2019de, ileti\u015fim hatt\u0131 i\u00e7in \u00c7izelge M.46\u2019da verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f614\n\u00c7izelge M.45- \u0130\u00e7 elektrikli sistemler ve ilgili giren hat parametreleri \nParametre \nZemin \u00f6zdirenci (\u2126m) \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nYG\/AG transformat\u00f6r \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131 \nDonan\u0131m dayanma gerilimi, UW \nDKD korumas\u0131 \nHatt\u0131n \u201ca\u201d ucundaki yap\u0131 boyutlar\u0131 \nYorum \n- \n- \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc \nYok \nDaha k\u00fc\u00e7\u00fck \nnesnelerle \n\u00e7evrili \nBanliy\u00f6 \nEkrans\u0131z \nUW = 2,5 \nkV \nYok \nYok \nSembol \n\u03c1 \nLc\n- \nCt\nDe\u011fer \n250 \n200 \n- \n1 \nCd \nCe\nPLD\nPLI\nKS4 \nPDKD\nLa \uf0b4 Wa \uf0b4 Ha\n0,5 \n0,5 \n1 \n0,4 \n0,6 \n1 \n- \n\u00c7izelge M.46- \u0130\u00e7 ileti\u015fim sistemlerinin ve ilgili giren hat parametreleri \nParametre \nZemin \u00f6zdirenci (\u2126m) \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlamas\u0131 \nYorum \n- \n- \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc \nDaha k\u00fc\u00e7\u00fck \nnesnelerle \u00e7evrili \nBanliy\u00f6  \nYok \nDonan\u0131m dayanma gerilimi, UW\nDKD korumas\u0131 \nHatt\u0131n \u201ca\u201d ucundaki yap\u0131 boyutlar\u0131 \nUW = 1,5 kV \nYok \nYok  \nSembol \n\u03c1 \nLc\n- \nCd \nCe\nPLD\nPLI\nKS4\nPDKD\nLa \uf0b4 Wa \uf0b4 Ha\nDe\u011fer \n250 \n100 \n- \n0,5 \n0,5 \n1 \n1 \n1 \n1 \n- \nR1 riskini katlan\u0131labilir riskin (RT = 10-5) alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken korunma \n\u00f6nlemleri binan\u0131n y\u00fcksekli\u011fine ve yang\u0131n riskine ba\u011fl\u0131 olarak \u00c7izelge M.47\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge M.47- Binan\u0131n y\u00fcksekli\u011fine ve yang\u0131n riskine g\u00f6re al\u0131nacak korunma \u00f6nlemleri \nYang\u0131n riski \nY\u00fckseklik \nm \nYKS tipi \nYang\u0131ndan \nkorunma \nR1 (\uf0b4 10-5) \nD\u00fc\u015f\u00fck \nNormal \nY\u00fcksek \nD\u00fc\u015f\u00fck \nNormal \nY\u00fcksek \n20 \n40 \n(1) Yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fcler \n(2) Hidrantlar \n(3) Otomatik yang\u0131n alarm sistemi \n- \n- \nIII \nIV \n- \nII \nI \nI \n- \n- \nIV \n- \nIV \nI \n- \nI \n- \n- \n- \n(2) \n- \n(3) \n- \n(1) \n- \n(3) \n- \n- \n(3) \n- \n- \n(3) \n0,77 \n7,7 \n0,74 \n0,73 \n77 \n0,74 \n1,49 \n0,74 \n2,33 \n0,46 \n0,46 \n23,3 \n0,93 \n0,46 \n233 \n0,93 \nYap\u0131 \nkorunmas\u0131 \nX \nHay\u0131r \nX \nX \nHay\u0131r \nX \nHay\u0131r \nX \nHay\u0131r \nX \nX \nHay\u0131r \nX \nX \nHay\u0131r \nX \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk N  \nHizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in \u00f6rnek \u00e7al\u0131\u015fma \u2013 \u0130leti\u015fim hatt\u0131 \n615\nN.1 Genel:  \n\u0130ncelenecek hizmet tesisat\u0131 metal iletken kullanan bir ileti\u015fim hatt\u0131d\u0131r. Bu tip hatt\u0131 kamu \nhizmeti  kayb\u0131  (L2)  ve  ekonomik  de\u011fer  kayb\u0131  (L4)  etkileyebilir.  Bundan  dolay\u0131  bunlara \nkar\u015f\u0131l\u0131k  gelen  R'2  ve  R'4  risklerini  de\u011ferlendirmek  gereklidir.  Ancak,  \u015febeke  i\u015fletmecisinin \ntalebi \u00fczerine sadece R'2 riski de\u011ferlendirilecektir.  \nN.2 Temel veriler:  \nHatt\u0131n  bulundu\u011fu  b\u00f6lgede  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fme  yo\u011funlu\u011fu  Ng  =  4  y\u0131ld\u0131r\u0131m\/(km2.y\u0131l)  olup \nb\u00f6lge \u015eekil N.1\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir (hat boyuna hi\u00e7bir te\u00e7hizat konulmam\u0131\u015ft\u0131r). \n\u015eekil N.1 \u2013 Korunacak ileti\u015fim hatt\u0131 \nN.3 Hat \u00f6zellikleri \nHat 2 b\u00f6l\u00fcmden meydana gelmektedir: \n- B\u00f6l\u00fcm S1: Anahtarlama binas\u0131na ba\u011fl\u0131 g\u00f6m\u00fcl\u00fc ekranl\u0131 kablo; bu b\u00f6l\u00fcmde hi\u00e7bir \nkorunma \u00f6nlemi yoktur. \n- B\u00f6l\u00fcm S2: M\u00fc\u015fteri binas\u0131na ba\u011fl\u0131, ekrans\u0131z havai hat; bu b\u00f6l\u00fcmde hi\u00e7bir korunma \n\u00f6nlemi yoktur. \nAyr\u0131ca 3 ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 vard\u0131r: \n- Tb: B\u00f6l\u00fcm S1\u2019in \u201cb\u201d binas\u0131na (anahtarlama binas\u0131na) giri\u015finde; bu noktada hi\u00e7bir \nkorunma \u00f6nlemi yoktur. \n- T1\/2: B\u00f6l\u00fcm S1 ile b\u00f6l\u00fcm S2 aras\u0131nda; bu noktada hi\u00e7bir korunma \u00f6nlemi yoktur. \n- Ta: B\u00f6l\u00fcm S2\u2019nin \u201ca\u201d binas\u0131na (m\u00fc\u015fteri binas\u0131na) giri\u015finde; bu noktada hi\u00e7bir korunma \n\u00f6nlemi yoktur. \n\u00c7izelge N.1- S1 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hat \u00f6zellikleri \nParametre \nZemin \u00f6zdirenci (\u2126m) \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m)  \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlama direnci (\u2126\/km) \nHat ekran tipi \nEkran \u00f6zellikleri \nHat yal\u0131t\u0131m tipi \nTb ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m tipi \nT1\/2 ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m tipi \nKorunma \u00f6nlemleri \nYorum \n- \n- \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc \n\u00c7evrili \n\u015eehir \n- \nKur\u015fun \nToprakla temas yok \nK\u00e2\u011f\u0131t \nElektronik \nYok \nYok \nSembol \n\u03c1 \nLc\n- \nCd\nCe\nRS\n- \nKd\nUw (kV) \nUw (kV) \n- \nKp\nDe\u011fer \n500 \n600 \n- \n0,5 \n1 \n0,5 \n- \n0,4 \n1,5 \n1,5 \n- \n1 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fS1 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ekran\u0131 her iki u\u00e7ta topra\u011fa (yani anahtarlama binas\u0131 (Tb) i\u00e7indeki \nku\u015faklama baras\u0131nda ve ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki (T1\/2)) ba\u011fl\u0131d\u0131r. Topraklama direnci 10 \u2126\u2019lar \nmertebesindedir. \nHatt\u0131n  \u00f6zellikleri  S1  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  i\u00e7in  \u00c7izelge  N.1\u2019de,  S2  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  i\u00e7in  \u00c7izelge  N.2\u2019de \nverilmi\u015ftir. \n616\n\u00c7izelge N.2- S2 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hat \u00f6zellikleri \nParametre \nZemin \u00f6zdirenci (\u2126m) \nUzunluk (m) \nY\u00fckseklik (m) \nHat yerle\u015fim fakt\u00f6r\u00fc \nHat \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc \nHat ekranlama direnci (\u2126\/km) \nHat yal\u0131t\u0131m tipi \nTa ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m tipi \nT1\/2 ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m tipi \nKorunma \u00f6nlemleri \nYorum \n- \n- \nHavai \n\u00c7evrili \n\u015eehir \nEkrans\u0131z \nPlastik \nElektronik \nYok \nYok \nSembol \n\u03c1 \nLc\nHc\nCd\nCe\n- \nUw (kV) \nUw (kV) \n- \nKp\nDe\u011fer \n500 \n800 \n6 \n0,5 \n1 \n- \n5 \n1,5 \n- \n1 \nN.4 Hat sonu yap\u0131 \u00f6zellikleri \nHat sonu yap\u0131 \u00f6zellikleri \u00c7izelge N.3\u2019te verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge N.3- Hat sonu yap\u0131 \u00f6zellikleri \nYap\u0131 \n\u201ca\u201d \n\u201cb\u201d \nBoyutlar (m) \nL \uf0b4 W \uf0b4 H \n25 \uf0b4 20 \uf0b4 15 \n20 \uf0b4 30 \uf0b4 10 \nYerle\u015fim \nfakt\u00f6r\u00fc \n2 \n0,5 \nYap\u0131ya giren hizmet \ntesisat\u0131 say\u0131s\u0131 \nn \n3 \n10 \nN.5 Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131  \nBeklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 Ek - F\u2019ye g\u00f6re de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Veriler \u00c7izelge \nN.4\u2019tedir. \n\u00c7izelge N.4 - Beklenen y\u0131ll\u0131k tehlikeli olay say\u0131s\u0131 \nParametre \nNDa\nNDb\nNL(S1)\nNI(S1)\nNL(S2)\nNI(S2)\nDe\u011fer \n(1\/y\u0131l) \n0,0873 \n0,0129 \n0,0235 \n0,617 \n0,0522 \n1,6 \nN.6 Risk bile\u015fenleri \nHer b\u00f6l\u00fcmle ilgili risk bile\u015fenleri \u00c7izelge N.5\u2019de verilmi\u015ftir. \nN.7 R'2 riskinin hesab\u0131:  \n\u015eebeke \ntasar\u0131mc\u0131s\u0131 \ni\u015fletmecisinin  deneyimini  esas  alarak  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma \ntaraf\u0131ndan yap\u0131lan de\u011ferlendirmeden sonra R'2 riski ile ilgili olarak a\u015fa\u011f\u0131daki y\u0131ll\u0131k ortalama \nba\u011f\u0131l de\u011ferler kabul edilmi\u015ftir. \nLf = 3 \uf0b4 10-3 \nLo = 10-3 (varsay\u0131lan de\u011fer \u2013 \u00c7izelge J.1) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fKorunmam\u0131\u015f hat i\u00e7in risk bile\u015fenleri de\u011ferleri \u00c7izelge N.7\u2019de verilmi\u015ftir.  \n\u00c7izelge N.5 \u2013 Risk R'2 \u2013 Hatt\u0131n S b\u00f6l\u00fcmleri ile ilgili risk bile\u015fenleri \n617\nParametre \nR'B(a) \nR'B(b) \nR'C(a) \nR'C(b) \nR'V \nR'W \nR'Z \nS1\n- \nX \n- \nX \nX \nX \nX \nS2\nx \n- \nx \n- \nx \nx \nx \nRisk  bile\u015fenlerini  de\u011ferlendirmek  i\u00e7in  gerekli  ar\u0131za  ak\u0131mlar\u0131  ve  olas\u0131l\u0131klar\u0131  \u00c7izelge \nN.6\u2019da verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge N.6 - Risk R'2 \u2013 Korunmam\u0131\u015f hat i\u00e7in ar\u0131za ak\u0131mlar\u0131 ve olas\u0131l\u0131klar\u0131 (P') \nParametre \nS1\n> 600(1)\n40(3)\n125(4)\n- \n0,001(5)\n- \n0,001(5)\n0,4 \n0,035 \nIa(B,C) (kA) \nIa(V) (kA) \nIa(W) (kA) \nP'B(a)(Ia(B)) \nP'B(b)(Ia(B)) \nP'C(a)(Ia(C)) \nP'C(b)(Ia(C)) \nP'V(Ia(V)) \nP'W(Ia(W)) \nP'Z(Ta) (Ta ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m i\u00e7in, \nUW = 1,5 kV) (6) \nP'Z(Tb) (Tb ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m i\u00e7in, \nUW = 1,5 kV) (6) \nP'Z(T1\/2) (G\u00f6m\u00fcl\u00fc kablonun yal\u0131t\u0131m \ndelinmesi i\u00e7in, UW = 1,5 kV) (6) \n(1) Ia = 25 n  \n(9) \u00c7izelge G.7\u2019de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u00fctundaki ilgili de\u011ferler uygulan\u0131r. \n0,02(7) \n0,5(9) \n0,5(8) \nS2 \n0(2) \n0(2) \n0(2) \n1(5) \n- \n1(5) \n- \n1 \n1 \n1(8) \n1(8) \n1(8) \n\u00c7izelge N.7 - Risk R'2 \u2013 Korunmam\u0131\u015f hat i\u00e7in b\u00f6l\u00fcmlere g\u00f6re risk bile\u015fenleri de\u011ferleri \n(de\u011ferler \uf0b4 10-3) \nS1 \n- \n\uf0bb 0 \n- \n\uf0bb 0 \n0,0282 \n0,0008 \n0,2967 \n0,0119 \n0,2967 \nSembol  \n(1) \n(2) \n(1) \n(6) \n(5) \n(2) \nR'B(a)\nR'B(b)\nR'C(a)\nR'C(b)\nR'V \nR'W \nR' = R'B(a) + R'B(b) + R'C(a) + R'C(b) + R'V + R'W \nR'Z(Ta)\nR'Z(Tb)\nR'Z(T1\/2)\nR2(Ta) = R' + R'Z(Ta) \nR2(Tb) = R' + R'Z(Tb) \nR2(T1\/2) = R' + R'Z(T1\/2) \n(1) R'B = ND \uf0b4 P'B \uf0b4 L'f \n(2) R'C = \uf020\n\uf0b4 L'o \n(5) R'Z(Ta) = (NI \u2013 NL) \uf0b4 P'Z(Ta) \uf0b4 L'o \n(6) R'Z(Tb) = (NI \u2013 NL) \uf0b4 P'Z(Tb) \uf0b4 L'o \n(7) R'Z(T1\/2) = (NI \u2013 NL) \uf0b4 P'Z(T1\/2) \uf0b4 L'o \n(7) \nS2\n0,261 \n- \n0,0873 \n- \n0,1566 \n0,0522 \n1,5478 \n1,5478 \n1,5478 \nHat \n0,261 \n\uf0bb 0 \n0,0873 \n\uf0bb 0 \n0,1848 \n0,053 \n0,5861 \n1,845 \n1,59 \n1,845 \n2,4311 \n2,1761 \n2,4311 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f618\nR'2 riskinin de\u011feri 3,508  .  10-3 olup; katlan\u0131labilir risk RT = 10-3 de\u011ferinden  b\u00fcy\u00fckt\u00fcr, \nbunun i\u00e7in hatt\u0131n y\u0131ld\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 gereklidir. \n\u00c7izelge  N.7\u2019de  B\u00f6l\u00fcm  S2\u2019de  R'Z  risk  bile\u015feninden  dolay\u0131  R'2  riskinin  Ta,  Tb  ve  T1\/2 \nnoktalar\u0131nda  katlan\u0131labilir  riski  a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131  g\u00f6stermektedir.  Bundan  dolay\u0131  bu  risk  bile\u015feninin \nazalt\u0131lmas\u0131  gereklidir.  Hat  tesis  edilmi\u015f  oldu\u011fu  i\u00e7in,  (dolay\u0131s\u0131yla  ekrans\u0131z  bir  b\u00f6l\u00fcm  yerine \nekranl\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm kullanmak gibi \u00f6nlemler al\u0131namaz) korunma \u00f6nlemi olarak uygun DKD\u2019ler \nkullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nR\u20192 riskinin katlan\u0131labilir riskin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in YKD III\u2019e uygun (\u00f6rne\u011fin PDKD \n= 0,03) DKD\u2019lerin se\u00e7ilmesi yeterlidir (\u00c7izelge G.3). \nTa ve T1\/2 ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131nda DKD montaj\u0131; \n- P'Z(Ta) ve P\u2019Z(T1\/2) olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 PDKD\u2019ye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. \n- P'V ve P'W olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 etkilemez (Madde I.1.2), \n- S2 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin olan P'B ve P'C olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 etkilemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc havai hatt\u0131r (Madde \nI.1.1), \n- S1 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin olan P'B ve P'C olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 etkilemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc PDKD 'den k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr \n(Madde I.1.1). \n\u00c7izelge N.8 \u2013 Risk R'2 -Korunmu\u015f hat i\u00e7in olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P') \nParametre \nP'B(a)(Ia(B))\nP'B(b)(Ia(B))\nP'C(a)(Ia(C))\nP'C(b)(Ia(C))\nP'V(Ia(V)) \nP'W(Ia(W))\nP'Z(Ta) (Ta ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m i\u00e7in, UW = 1,5 kV) \nP'Z(Tb) (Tb ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndaki donan\u0131m i\u00e7in, UW = 1,5 kV) \nP'Z(T1\/2) (G\u00f6m\u00fcl\u00fc kablonun yal\u0131t\u0131m delinmesi i\u00e7in, UW = 1,5 kV) \nS1\n- \n0,001 \n- \n0,001 \n0,4 \n0,035 \n0,03 \n0,02 \n0,03 \nS2 \n1 \n- \n1 \n- \n1 \n1 \n0,03 \n- \n0,03 \nAyr\u0131ca, Madde 4 b.11\u2019deki tan\u0131m ve Madde F.4\u2019e g\u00f6re T1\/2 ge\u00e7i\u015f noktas\u0131na DKD monte \nedilmesi ile T1\/2  noktas\u0131 Tb i\u00e7in bir d\u00fc\u011f\u00fcm haline gelir ve hatt\u0131n S2 b\u00f6l\u00fcm\u00fc art\u0131k R'Z(Tb) risk \nbile\u015fenine katk\u0131 yapmaz. \nKorunmu\u015f hat i\u00e7in olas\u0131l\u0131k de\u011ferleri (P') \u00c7izelge N.8\u2019de verilmi\u015ftir. \nKorunmu\u015f  hat  i\u00e7in  risk  bile\u015fenlerinin  de\u011ferleri  \u00c7izelge  N.9\u2019da  verilmi\u015ftir.  Burada,  R'2 \nriskinin  katlan\u0131labilir  riskten  k\u00fc\u00e7\u00fck  oldu\u011fu  g\u00f6r\u00fclmektedir.  Dolay\u0131s\u0131yla,  hat  y\u0131ld\u0131r\u0131ma  kar\u015f\u0131 \nkorunmu\u015f durumdad\u0131r. \n\u00c7izelge N.9- Risk R'2 \u2013 T1\/2 ve Ta ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131na tak\u0131lan DKD\u2019lerle (PDKD = 0,03) \nkorunmu\u015f hat i\u00e7in risk bile\u015fenlerinin de\u011ferleri (de\u011ferler \uf0b4 10-3) \nParametre  \nS2\n0,261 \n- \n0,0873 \n- \n0,1566 \n0,0522 \nS1\n- \n\uf0bb 0 \n- \n\uf0bb 0 \n0,0282 \n0,0008 \nR'B(a) \nR'B(b) \nR'C(a) \nR'C(b) \nR'V \nR'W \nR' = R'B(a) + R'B(b) + R'C(a) + R'C(b) + R'V + R'W\nR'Z(Ta) \nR'Z(Tb) \nR'Z(T1\/2) \nR2(Ta) = R' + R'Z(Tb) \nR2(Tb) = R' + R'Z(Ta) \nR2(T1\/2) = R' + R'Z(T1\/2)\n0,0178 \n0,0119 \n0,0178 \n0,0553 \n- \n0,0553 \nHat \n0,261 \n\uf0bb 0 \n0,0873 \n\uf0bb 0 \n0,1848 \n0,053 \n0,5861 \n0,0731 \n0,0119 \n0,0731 \n0,6592 \n0,598 \n0,6592 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 O \nYakalama ucu sisteminin konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 \n619\nO.1  Koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6nteminin  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda  yakalama  ucu  sisteminin \nkonumland\u0131r\u0131lmas\u0131 \nYakalama ucu sisteminin konumland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n, korunacak yap\u0131n\u0131n tamamen yakalama \nucu  sistemi  ile  korunan  hacim  i\u00e7inde  bulunmas\u0131  durumunda,  yeterli  olaca\u011f\u0131  kabul \nedilmektedir. \nKorunan  hacmin  belirlenmesinde  metal  yakalama  u\u00e7lar\u0131n\u0131n  yaln\u0131zca  ger\u00e7ek  fiziksel \nboyutlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nO.1.1 D\u00fc\u015fey \u00e7ubuk yakalama ucuyla korunan hacim  \nD\u00fc\u015fey bir \u00e7ubukla korunan hacmin, tepe noktas\u0131 yakalama ucu ekseni \u00fczerinde bulunan, \nYKS  s\u0131n\u0131f\u0131na  ba\u011fl\u0131  yar\u0131  tepe  a\u00e7\u0131s\u0131  \u03b1  olan  ve  \u00c7izelge  16\u2019da  verildi\u011fi  gibi  yakalama  ucu \nsisteminin  \u00fczerinde  yer  alan  dik  dairesel  koni  bi\u00e7imine  sahip  oldu\u011fu  kabul  edilmektedir. \nKorunan hacme \u00f6rnekler \u015eekil O.1 ve \u015eekil O.2\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nBurada: \nYakalama \u00e7ubu\u011funun ucu \nA \nB \nReferans d\u00fczlem \nOC  Korunan alan\u0131n yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nh1 \nKorunmas\u0131  gereken  alana \n\u00e7ubu\u011funun y\u00fcksekli\u011fi \n\u00c7izelge 16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n\u03b1 \nili\u015fkin  referans  d\u00fczlem  \u00fczerindeki  yakalama \n\u015eekil O.1 \u2013 Yakalama \u00e7ubu\u011fu ile korunan hacim \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n\f620\nYakalama \u00e7ubu\u011funun boyu \nh1 \nNot: \u03b11 koruma a\u00e7\u0131s\u0131, korunmas\u0131 gereken \u00e7at\u0131 y\u00fczeyi \u00fcst\u00fcndeki y\u00fckseklik olan yakalama \nucu  y\u00fcksekli\u011fine  kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. Referans d\u00fczlemin toprak olmas\u0131nda koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \u03b12 \nise, h2 = h1 + H y\u00fcksekli\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. \u03b11 ile h1 ve \u03b12 ile h2 ili\u015fkilidir. \n\u015eekil O.2 \u2013 D\u00fc\u015fey yakalama \u00e7ubu\u011fu ile korunan hacim \nO.1.2 Koruma teliyle korunan hacim  \nBir tel ile korunan hacim, tepe noktalar\u0131 tel \u00fczerinde olan sanal (zahiri) d\u00fc\u015fey \u00e7ubuklar \ntaraf\u0131ndan  korunan  hacmin  bile\u015fimi  ile  tan\u0131mlan\u0131r.  Korunan  hacimle  ilgili  \u00f6rnekler  \u015eekil \nO.3\u2019te verilmi\u015ftir. \nNot: A\u00e7\u0131klama i\u00e7in \u015eekil O.1\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil O.3 \u2013 Koruma teliyle korunan hacim \nO.1.3 Kafes olu\u015fturacak \u015fekilde birle\u015ftirilmi\u015f tellerle korunan hacim  \nBir kafes olu\u015fturacak \u015fekilde birle\u015ftirilmi\u015f tellerle korunan hacim, kafesi olu\u015fturan her \nbir telle belirlenen korunma alanlar\u0131n birle\u015ftirilmesi ile tan\u0131mlan\u0131r. \nBir  kafes  olu\u015fturacak  \u015fekilde  birle\u015ftirilmi\u015f  tellerle  korunan  hacim  ile  ilgili  \u00f6rnekler, \n\u015eekil O.4 ve \u015eekil O.5\u2019te verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f621\n\u015eekil  O.4  \u2013  Koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemi  veya  yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemine  g\u00f6re  bir  kafes \nolu\u015fturacak \u015fekilde birle\u015ftirilmi\u015f, yap\u0131dan ayr\u0131lm\u0131\u015f tellerle korunan hacim \nNot: H = h \n\u015eekil  O.5  \u2013  Kafes  y\u00f6ntemi  veya  koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemine  g\u00f6re  bir  kafes  olu\u015fturacak \n\u015fekilde birle\u015ftirilmi\u015f, yap\u0131dan ayr\u0131lmam\u0131\u015f tellerle korunan hacim \nO.2 Yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemiyle yakalama ucu sisteminin konumland\u0131r\u0131lmas\u0131:  \nBu y\u00f6ntem uyguland\u0131\u011f\u0131nda, r yar\u0131\u00e7ap\u0131 YKS s\u0131n\u0131f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak (\u00c7izelge 16) belirlenen \nyuvarlanan  bir  k\u00fcrenin  korunacak  yap\u0131ya  dokundu\u011fu  noktalara,  yakalama  ucu  sisteminin \nkonumland\u0131r\u0131lmas\u0131 yeterlidir (\u015eekil O.6). \nH = h \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f622\n\u015eekil O.6 \u2013 Yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemine g\u00f6re yakalama ucu sisteminin tasar\u0131m\u0131 \nYuvarlanan  k\u00fcrenin  r  yar\u0131\u00e7ap\u0131ndan  daha  y\u00fcksek  b\u00fct\u00fcn  yap\u0131larda,  yap\u0131n\u0131n  y\u00fczeylerine \nbo\u015falmalar  olabilir.  Yap\u0131n\u0131n,  yuvarlanan  k\u00fcreye  dokunan  her  noktas\u0131,  olas\u0131  bir  \u00e7arpma \nnoktas\u0131d\u0131r.  Ancak,  60  m\u2019den  daha  az  y\u00fcksekli\u011fi  olan  yap\u0131lar  i\u00e7in  yan  y\u00fczeylere  y\u0131ld\u0131r\u0131m \n\u00e7arpma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 genel olarak ihmal edilebilir seviyededir. \nDaha y\u00fcksek yap\u0131lar i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn bo\u015falmalar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck y\u00fczdesi yap\u0131n\u0131n tepesine, \u00f6ne \n\u00e7\u0131kan yatay kenarlara ve k\u00f6\u015felere olur. \u00c7ok az bir y\u00fczde ise yap\u0131n\u0131n y\u00fczeylerine olur. Ge\u00e7mi\u015f \nbo\u015falma  verileri,  yan  y\u00fczeylere  bo\u015falma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n  binan\u0131n  tepesine  yakla\u015ft\u0131k\u00e7a  azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \ng\u00f6stermektedir.  Bu  nedenle,  y\u00fcksek  yap\u0131lar\u0131n  yan  y\u00fczeylerinin  \u00fcst  b\u00f6l\u00fcmlerine  (genellikle, \nyap\u0131n\u0131n  y\u00fcksekli\u011finin  \u00fcst  taraf\u0131ndaki  %  20\u2019sine)  yanlamas\u0131na  bir  yakalama  ucu  sisteminin \ntesis edilmesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu durumda yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi, yaln\u0131zca yap\u0131n\u0131n \n\u00fcst taraf\u0131ndaki yakalama ucu sisteminin konumland\u0131r\u0131lmas\u0131nda uygulan\u0131r. \nO.3  Kafes \nkonumland\u0131r\u0131lmas\u0131 \ny\u00f6nteminden \nyararlan\u0131larak \nyakalama \nucu \nsisteminin \nD\u00fcz  y\u00fczeylerin  korunmas\u0131  amac\u0131yla,  a\u015fa\u011f\u0131daki  ko\u015fullar\u0131n  yerine  getirilmesine  ba\u011fl\u0131 \nolarak, bir kafesin b\u00fct\u00fcn y\u00fczeyleri korudu\u011fu kabul edilmektedir: \na) Yakalama ucu iletkenleri; \n- \u00c7at\u0131 kenarlar\u0131na, \n- \u00c7at\u0131 sa\u00e7aklar\u0131na, \n- \u00c7at\u0131 e\u011fiminin 1\/10\u2019u a\u015fmas\u0131 durumunda, \u00e7at\u0131 s\u0131rt\u0131 (mahya) \u00fczerine yerle\u015ftirilir. \nNot  1:  Kafes  y\u00f6ntemi,  yatay  ve  d\u00fczg\u00fcn  e\u011fimli  (girinti  \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131  olmayan)  \u00e7at\u0131lar  i\u00e7in \nuygundur. \nNot 2: Kafes y\u00f6ntemi, yap\u0131n\u0131n yan\u0131na olan bo\u015falmalara kar\u015f\u0131 korumak amac\u0131yla d\u00fcz yan \ny\u00fczeyler i\u00e7in uygundur. \nNot 3: \u00c7at\u0131 e\u011fiminin 1\/10\u2019u a\u015fmas\u0131 durumunda, teller aras\u0131ndaki uzakl\u0131\u011f\u0131n istenen kafes \ngeni\u015fli\u011finden  daha  b\u00fcy\u00fck  olmamas\u0131  ko\u015fuluyla,  bir  kafes  yerine  yakalama  ucu  iletkenleri \nkullan\u0131labilir. \nb) Yakalama ucu a\u011f\u0131n\u0131n kafes boyutlar\u0131, \u00c7izelge 16\u2019da verilen de\u011ferlerden daha b\u00fcy\u00fck \nde\u011fildir. \nc) Yakalama ucu sisteminin a\u011f\u0131, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n en az iki ayr\u0131 metal yol takip ederek \ntopra\u011fa akmas\u0131 sa\u011flanacak \u015fekilde yap\u0131l\u0131r. \nd) Yakalama ucu sistemi ile korunan hacmin d\u0131\u015f\u0131na hi\u00e7bir metal tesisat ta\u015fmamal\u0131d\u0131r. \nNot: Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi Ek - T\u2019de bulunabilir. \ne) Yakalama ucu iletkenleri, olabildi\u011fince, en k\u0131sa yolu takip etmelidir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 P  \n623\nTehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yap\u0131ya giren kablo ekran\u0131n\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck kesiti \nBir kablonun aktif iletken b\u00f6l\u00fcmleri ile ekran\u0131 aras\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 gerilimler, ekranla ta\u015f\u0131nan \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131ndan  dolay\u0131  tehlikeli  k\u0131v\u0131lc\u0131mlara  neden  olabilir.  A\u015f\u0131r\u0131  gerilimler,  malzemeye, \nekran boyutlar\u0131na, kablonun uzunluk ve konumuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nTehlikeli  k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  ekran  kesiti  (Scmin)\u2019nin  mm2  cinsinden \nde\u011feri a\u015fa\u011f\u0131daki denklemle bulunur: \n6\n10\uf02d\nf\nc\nI\nmin\nS\n\uf03d\n\uf072\nc\nU\nBurada; \nw\n[mm2] \nEkrandan akan ak\u0131m [kA], \nEkran \u00f6zdirenci [\u2126m] \nIf \n\u03c1c \nLc  Kablo uzunlu\u011fu [m] (\u00c7izelge P.1), \nUw  Kablo ile beslenen elektrik\/elektronik sistemin darbe dayanma gerilimi [kV]. \n\u00c7izelge P.1 \u2013 Ekran\u0131n durumuna g\u00f6re g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken kablo uzunlu\u011fu \nEkran\u0131n durumu \n\u00d6zdirenci \u03c1 [\u2126m] olan toprakla \ntemas halinde \nTopraktan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f veya \nhavada olmas\u0131 halinde \nLc\n\uf0728\uf0a3cL\nYap\u0131 ile ekran\u0131n en yak\u0131n topraklama noktas\u0131 \naras\u0131ndaki uzakl\u0131k \nNot: Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n hatt\u0131n ekran\u0131 veya iletkenleri boyunca akmas\u0131 durumunda, hatt\u0131n \nyal\u0131tkan\u0131  i\u00e7in  kabul  edilemez  bir  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131n\u0131n  meydana  gelip  gelmedi\u011fi  ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nAyr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 5\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nAk\u0131m s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir: \n- Ekranl\u0131 kablolar i\u00e7in, If = 8 Sc ve \n- Ekranl\u0131 olmayan kablolar i\u00e7in, If = 8 n' S'\nc\n'\nBurada; \nIf \nn' \nSc \n' \nS'\nc\nEkrandan akan ak\u0131m [kA], \n\u0130letken say\u0131s\u0131, \nEkran kesiti [mm2] \n\u0130letkenin kesiti [mm2] \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f624\nEk \u2013 R \nY\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n indirme iletkenleri aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnmesi \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  indirme  iletkenleri  aras\u0131ndaki  b\u00f6l\u00fcnme  katsay\u0131s\u0131  kc,  \u00c7izelge  R.1\u2019de \nbelirtildi\u011fi  gibi  indirme  iletkenlerinin  toplam  say\u0131s\u0131  n\u2019ye  ve  bunlar\u0131n  konumlar\u0131na,  halka \ntoprak \niletkenlerinin  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131na,  yakalama  ucu  sisteminin \nsonland\u0131rma sisteminin tipine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \ntipine  ve \n\u00c7izelge R.1, her bir elektrotun topraklama direncinin ayn\u0131 de\u011ferde olmas\u0131 ko\u015fuluyla, A \ntipi topraklama d\u00fczenlemesi ile b\u00fct\u00fcn B tipi topraklama d\u00fczenlemeleri i\u00e7in uygulan\u0131r. \n\u00c7izelge R.1 - kc katsay\u0131s\u0131na ili\u015fkin de\u011ferler \nYakalama ucu \nsistemi tipi \n\u0130ndirme iletkeni say\u0131s\u0131 \nn \nTekil \u00e7ubuk \nKoruma teli \nKafes \nKafes \n1 \n2 \n4 ve daha fazla \n4 ve daha fazla, yatay halka \niletkenlerle ba\u011flanm\u0131\u015f \nA tipi \ntopraklama \nd\u00fczenlemesi \n1 \n0,66d)\n0,44d)\n0,44d)\nkc\nB tipi topraklama \nd\u00fczenlemesi \n1 \n0,5 \u2026 1 (\u015eekil R.1)a) \n0,25... 0,5 (\u015eekil R.2)b) \n1\/n\u2026. 0,5 (\u015eekil R.3)c) \na)  De\u011ferler  aral\u0131\u011f\u0131  kc  =  0,5\u2019den  (bu  de\u011fer  i\u00e7in  c  <<  h)  kc  =  1\u2019e  (bu  de\u011fer  i\u00e7in  h  <<  c) \nkadard\u0131r (\u015eekil R.1). \nb) \u015eekil R.2\u2019ye uygun kc e\u015fitli\u011fi, k\u00fcbik yap\u0131lar ve n \u2265 4 i\u00e7in yakla\u015f\u0131k bir de\u011fer verir. h, cs ve \ncd de\u011ferlerinin 5 m ila 20 m aras\u0131nda bir aral\u0131k i\u00e7inde oldu\u011fu kabul edilir. \nc)  \u0130ndirme  iletkenlerinin  halka  iletkenlerle  yatay  olarak  ba\u011flanmas\u0131  durumunda,  ak\u0131m \nda\u011f\u0131l\u0131m\u0131 indirme iletken sisteminin alt b\u00f6l\u00fcmlerinde daha homojendir ve kc daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bu \nhusus \u00f6zellikle y\u00fcksek yap\u0131lar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \nd)  Bu  de\u011ferler,  kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir  topraklama  diren\u00e7  de\u011ferlerine  sahip  tekil  topraklama \ntopraklama  diren\u00e7 \nelektrotlar\u0131 \nili\u015fkin \nde\u011ferlerinin \u00e7ok farkl\u0131 olmas\u0131 durumunda kc = 1 olarak kabul edilmelidir. \nNot: Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 hesaplamalar yap\u0131larak kc\u2019ye ili\u015fkin di\u011fer de\u011ferlerde kullan\u0131labilir.  \ntopraklama  elektrotlar\u0131na \ni\u00e7in  ge\u00e7erlidir.  Tekil \n\uf03d\nkc\nch\n\uf02b\nch\n2\n\uf02b\nNot: H = h \n\u015eekil R.1 \u2013 Koruma telli yakalama ucu sistemi ve B tipi bir toprak sonland\u0131rma sistemi \ndurumunda kc katsay\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferleri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n\f625\n3\/1)\nkc\n\uf03d\n1\nn\n2\n\uf02b\n\/(2,01,0\nhc\n\uf02b\nn \nc \nh \n\u0130ndirme iletkeni say\u0131s\u0131 \nBir indirme iletkenin kom\u015fu indirme iletkenine olan uzakl\u0131\u011f\u0131 \nKu\u015faklama iletkenleri aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131k (veya y\u00fckseklik) \nNot 1: kc katsay\u0131s\u0131 de\u011ferlerinin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmesi i\u00e7in \u015eekil R.3\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot 2: \u0130\u00e7 indirme iletkenleri kc\u2019nin de\u011ferlendirilmesinde g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  R.2  \u2013  Kafes  tipi  yakalama  sistemi  ve  B  tipi  toprak  sonland\u0131rma  sistemi  olmas\u0131 \ndurumunda kc katsay\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferleri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f626\ni\nIk\n3\nc\nc\nd\na\n\uf0b3\ns\na\n\uf03d\nd\ne\n\uf0b3\ns\ne\n\uf03d\nd\na\n\uf0b3\ns\na\n\uf03d\nd\ne\n\uf0b3\ns\ne\n\uf03d\nk\nk\nm\nk\nk\ni\nm\nk\nk\nm\ni\nIk\n1\nc\na\nd\nb\n\uf0b3\ns\nb\n\uf03d\nk\nk\ni\nIk\n2\nc\nb\nd\nc\n\uf0b3\ns\nc\n\uf03d\ni\nIk\n4\nc\ne\nd\nf\n\uf0b3\ns\nf\n\uf03d\n(\nIk\n1\nc\nf\n\uf02b\nhk\n22\nc\n)\nd\ng\n\uf0b3\ns\ng\n\uf03d\n(\nIk\n2\nc\ng\n\uf02b\nhk\n33\nc\n\uf02b\nhk\n44\nc\n)\nIk\n1\nc\na\nd\nb\n\uf0b3\ns\nb\n\uf03d\ni\nIk\n2\nc\nb\nd\nc\n\uf0b3\ns\nc\n\uf03d\ni\nIk\n3\nc\nc\nk\nk\nm\ni\nIk\n4\nc\ne\nd\nf\n\uf0b3\ns\nf\n\uf03d\n(\nIk\n1\nc\nf\n\uf02b\nhk\n22\nc\n)\nd\ng\n\uf0b3\ns\ng\n\uf03d\n(\nIk\n2\nc\ng\n\uf02b\nhk\n33\nc\n\uf02b\nhk\n44\nc\n)\nk\nk\nm\nk\nk\ni\nm\nk\nk\nm\nk\nk\ni\nm\nm\nk\nk\ni\nm\nk\nk\nm\nk\nk\ni\nm\nkc\n\uf03d\n1\n2\nn\n\uf02b\n32,01,0\nx\n\uf02b\nc\nh\n\uf02b\n1,0\n\uf02b\n01,0\nkc\n2\n\uf03d\nk c\n3\n\uf03d\nkc\n4 \uf03d\n1\nn\n1\nn\n1\nn\nk\ncm\n\uf03d\nk\n4 \uf03d\nc\n1\nn\nBurada: \nc \nh \nm \nd \nl \nEn yak\u0131n indirme iletkenine olan uzakl\u0131k \nKu\u015faklama iletkenleri aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131k (veya y\u00fckseklik) \nKu\u015faklama d\u00fczeylerinin say\u0131s\u0131 \nEn yak\u0131n indirme iletkenine olan uzakl\u0131k \nKu\u015faklama noktas\u0131ndan y\u00fckseklik \n\u015eekil R.3 \u2013 Kafes tipi yakalama ucu sistemi, her seviyede indirme iletkenlerinin halka \n\u015feklinde  ba\u011flanmas\u0131  ve  B  tipi  toprak  sonland\u0131rma  sistemi  olmas\u0131  durumunda,  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 ile ilgili \u00f6rnekler \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 S    \nPatlama riski bulunan yap\u0131lardaki YKS i\u00e7in ek bilgi \n627\nS.1 Genel:  \nBu  Ek\u2019te,  patlama  riski  olan  yap\u0131larda  kullan\u0131lan  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sistemlerinin \ntasar\u0131m\u0131,  yap\u0131m\u0131,  geni\u015fletilmesi  ve  \u00fczerlerinde  de\u011fi\u015fiklik  yap\u0131lmas\u0131na  y\u00f6nelik  ek  bilgiler \nverilmektedir.  \nPatlama  riski  bulunan  yap\u0131lar  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sisteminin  B\u00f6l\u00fcm  3\u2019e  uygun \nolarak yap\u0131lan risk de\u011ferlendirmesi sonucu olarak, en az S\u0131n\u0131f II YKS se\u00e7ilmelidir. Uzman bir \nyetkili taraf\u0131ndan teknik olarak do\u011frulanmas\u0131 ko\u015fuluyla, y\u0131ld\u0131r\u0131m olaylar\u0131n\u0131n s\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \nve\/veya  yap\u0131  i\u00e7inde  bulunanlar\u0131n  duyars\u0131z  oldu\u011funun  garanti  edilmesi  durumunda,  koruma \nd\u00fczeyi III olan YKS se\u00e7ilmesine izin verilebilir. \nS.2 Ek terimler ve tan\u0131mlar:  \nBu  Y\u00f6netmelikte  Madde  4\u2019teki  terimler  ve  tan\u0131mlara  ek  olarak,  bu  Ek  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131da \nverilen terimler ve tan\u0131mlar uygulan\u0131r. \nS.2.1  Ay\u0131rma  atlama  aral\u0131\u011f\u0131:  Elektriksel  olarak  iletken  tesisat  k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131  yal\u0131tmak \namac\u0131yla  kullan\u0131lan  atlama  aral\u0131\u011f\u0131d\u0131r.  Bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131nda  tesisat  k\u0131s\u0131mlar\u0131,  bu  atlama \naral\u0131\u011f\u0131ndaki elektriksel bo\u015falma sonucu, ge\u00e7ici bir s\u00fcre iletken olarak ba\u011flan\u0131r. \nS.2.2  Kat\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzemeler:  Birincil  veya  genel  amac\u0131  patlama  fonksiyonunu \nyerine getiren kat\u0131 kimyasal bile\u015fik, kar\u0131\u015f\u0131m veya elemand\u0131r. \nS.2.3 B\u00f6lge 0: \u0130\u00e7inde, hava ile gaz, buhar veya sis bi\u00e7imindeki alev alabilen maddelerin \nkar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan meydana gelen bir patlay\u0131c\u0131 ortam\u0131n s\u00fcrekli veya uzun bir s\u00fcre i\u00e7in veya s\u0131k\u00e7a \nbulundu\u011fu yerdir. \nS.2.4 B\u00f6lge 1: \u0130\u00e7inde, hava ile gaz, buhar veya sis bi\u00e7imindeki alev alabilen maddelerin \nkar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan  meydana  gelen  bir  patlay\u0131c\u0131  ortam\u0131n  normal  i\u015fletme  s\u0131ras\u0131nda  ara  s\u0131ra  ortaya \n\u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerdir. \nS.2.5 B\u00f6lge 2: \u0130\u00e7inde, hava ile gaz, buhar veya sis bi\u00e7imindeki alev alabilen maddelerin \nkar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan  meydana  gelen  bir  patlay\u0131c\u0131  ortam\u0131n  normal  i\u015fletmede  olmad\u0131\u011f\u0131,  ancak \noldu\u011funda sadece k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in devam etti\u011fi yerdir. \nNot 1: Bu tan\u0131mdaki \u201cdevam etti\u011fi\u201d ifadesi, alev alabilen atmosferin var olaca\u011f\u0131 toplam \ns\u00fcre anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre, normal olarak tahliye s\u00fcresi ile tahliye sona erdikten \nsonra  alev  alabilen  atmosferin  da\u011f\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  ge\u00e7en  s\u00fcrenin  toplam\u0131ndan  meydana \ngelmektedir. \nNot 2: Ortaya \u00e7\u0131kma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili belirtiler ve s\u00fcre, \u00f6zel sanayiler veya uygulamalara \ndair kodlardan elde edilebilir. \nS.2.6 B\u00f6lge 20: \u0130\u00e7inde, havada yanabilen toz bulutu bi\u00e7imindeki patlay\u0131c\u0131 bir atmosferin \ns\u00fcrekli veya uzun bir s\u00fcre i\u00e7in veya s\u0131k\u00e7a bulundu\u011fu yerdir. \nS.2.7 B\u00f6lge 21: \u0130\u00e7inde, havada yanabilen toz bulutu bi\u00e7imindeki patlay\u0131c\u0131 bir atmosferin \nnormal i\u015fletme s\u0131ras\u0131nda, ara s\u0131ra meydana geldi\u011fi yerdir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f628\nS.2.8 B\u00f6lge 22: \u0130\u00e7inde, havada yanabilen toz bulutu bi\u00e7imindeki patlay\u0131c\u0131 bir atmosferin \nnormal i\u015fletme s\u0131ras\u0131nda meydana gelmedi\u011fi, ancak meydana geldi\u011finde ise, sadece k\u0131sa bir \ns\u00fcre i\u00e7in devam etti\u011fi yerdir. \nS.3 Temel kurallar \nS.3.1  Genel:  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sistemi,  do\u011frudan  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131  halinde, \n\u00e7arpma noktas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda erime veya  p\u00fcsk\u00fcrme  meydana  gelmeyecek bi\u00e7imde tasarlanmal\u0131  ve \ntesis edilmelidir. \nNot: \u00c7arpma noktas\u0131nda k\u0131v\u0131lc\u0131mlar veya hasar meydana getiren bo\u015falmalar olabilir. Bu \ndurum, yakalama ucu eleman\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilece\u011fi yerin belirlenmesinde g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nTehlikeli  alan\u0131n  d\u0131\u015f\u0131na  indirme  iletkenlerini  tesis  etmenin  m\u00fcmk\u00fcn  olmad\u0131\u011f\u0131  uygulamalarda \nindirme  iletkenlerinin  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131,  kendili\u011finden  tutu\u015fma  s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131  a\u015fmayacak  bi\u00e7imde  tesis \nedilmelidir. \nS.3.2  \u0130stenen  bilgiler:  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  \/  tasar\u0131mc\u0131s\u0131na,  IEC  60079-10 \nve  IEC  61241-10\u2019a  g\u00f6re  tehlikeli  alanlar  ve  kat\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzemelerin  \u00fczerinde  i\u015flem \nyap\u0131ld\u0131\u011f\u0131  veya  depoland\u0131\u011f\u0131  alanlar  uygun  \u015fekilde \ni\u015faretlenerek,  korunmas\u0131  gereken \ntesis\/tesislere ili\u015fkin \u00e7izimler verilmelidir. \nS.3.3  Topraklama:  Patlama  tehlikesi  olan  yap\u0131larda,  toprak  sonland\u0131rma  sisteminde \nkullan\u0131lan B tipi d\u00fczenleme b\u00fct\u00fcn y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemleri i\u00e7in tercih edilmektedir. \nNot:  Bir  yap\u0131n\u0131n  kendisi,  B  tipi  d\u00fczenlemedeki  halka  topraklay\u0131c\u0131ya  e\u015fde\u011fer  olabilir \n(\u00f6rne\u011fin, metalden yap\u0131lm\u0131\u015f depolama tanklar\u0131). \n\u0130\u00e7inde  kat\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzemeler  ve  patlay\u0131c\u0131  kar\u0131\u015f\u0131mlar  bulunan  yap\u0131lardaki  toprak \nsonland\u0131rma sistemlerine ili\u015fkin topraklama diren\u00e7 de\u011feri, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca d\u00fc\u015f\u00fck olmal\u0131, \nancak 10 \u2126\u2019 dan daha b\u00fcy\u00fck olmamal\u0131d\u0131r. \nS.3.4 E\u015f potansiyel ku\u015faklama: YKS bile\u015fenleri ile Madde 15.b\u2019ye g\u00f6re b\u00fct\u00fcn iletken \ntesisatlardaki  bile\u015fenlerde  d\u00e2hil  olmak  \u00fczere,  di\u011fer  iletken  tesisatlar  aras\u0131ndaki  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f \npotansiyel  ku\u015faklamas\u0131n\u0131n,  tehlikeli  alanlar  ile  kat\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzemelerin  bulunabildi\u011fi \nb\u00f6lgeleri kapsayacak \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131daki belirtilen yerlerde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n- Toprak seviyesinde, \n-  \u0130letken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n,  kc  =  1  kabul  edilerek  hesaplanan  s  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131ndan daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu yerlerde. \nNot:  Tehlikeli  k\u0131smi  bo\u015falmalardan  dolay\u0131  ay\u0131rma  uzakl\u0131klar\u0131  sadece  patlay\u0131c\u0131 \nkar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n  bulunmad\u0131\u011f\u0131  yerlerde  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde  bulundurulabilir.  Ortam\u0131n  tutu\u015fmas\u0131na  bir \nk\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n  neden  olabildi\u011fi  bu  yerlerde,  B\u00f6lge  0  ve  B\u00f6lge  20  olarak  adland\u0131r\u0131lan  tehlikeli \nalanlar i\u00e7inde, i\u00e7 k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in ek e\u015f potansiyel ku\u015faklama gereklidir. \nS.4 Kat\u0131 patlay\u0131c\u0131 maddeler i\u00e7eren yap\u0131lar:  \nKat\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzeme  i\u00e7eren  yap\u0131lar  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunmaya  y\u00f6nelik  tasar\u0131mda, \nyap\u0131 i\u00e7erisindeki patlay\u0131c\u0131 malzemenin duyarl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 \nhassas  olmayan  patlay\u0131c\u0131  malzemeler  i\u00e7eren  yerlerde,  bu  Ek  kapsam\u0131nda  belirtilenlerin \nd\u0131\u015f\u0131nda ek bir \u00f6nleme gerek yoktur. Ancak, h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fen elektrik alanlar\u0131na ve\/veya y\u0131ld\u0131r\u0131m \ndarbe  elektromanyetik  alan\u0131  taraf\u0131ndan  yay\u0131lan  \u0131\u015f\u0131maya  duyarl\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzemeler  i\u00e7eren \nyap\u0131larda ek ku\u015faklama veya ekranlama gerekli olabilir. \nKat\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzemelerin  bulundu\u011fu  yap\u0131lar  i\u00e7in,  ayr\u0131lm\u0131\u015f  d\u0131\u015f  bir  YKS  (Madde \n14.a.2\u2019de belirtildi\u011fi \u015fekilde) kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. Tamam\u0131 5 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki \u00e7elik veya e\u015f \nde\u011feri (al\u00fcminyum yap\u0131lar i\u00e7in 7 mm) bir metalle kapl\u0131 yap\u0131lar\u0131n, Madde 14.b.4\u2019de belirtildi\u011fi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f629\n\u015fekilde do\u011fal bir yakalama ucu sistemi oldu\u011fu kabul edilebilir. Madde 14.d\u2019deki topraklama \nkurallar\u0131, bu gibi yap\u0131lar i\u00e7in de uygulan\u0131r. \nDKD\u2019ler,  patlay\u0131c\u0131  maddelerin  bulundu\u011fu  b\u00fct\u00fcn  yerlerde  YKS\u2019nin  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  olarak \nkullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Uygun  olmas\u0131  durumunda,  DKD\u2019ler  kat\u0131  patlay\u0131c\u0131  malzemenin  bulundu\u011fu \nyerlerin d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirilmelidir. Patlamalara maruz kalan veya patlay\u0131c\u0131 toz bulunan yerlere \nyerle\u015ftirilen  DKD\u2019ler,  patlamaya  dayan\u0131kl\u0131  (exproof)  tipte  olmal\u0131  veya  patlamaya  dayan\u0131kl\u0131 \nmahfazalar i\u00e7inde bulunmal\u0131d\u0131r. \nS.5 Tehlikeli alanlar i\u00e7eren yap\u0131lar \nS.5.1 Genel: D\u0131\u015f YKS\u2019ye ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmler (yakalama ucu ve indirme iletkenleri), \nm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca tehlikeli b\u00f6lgeden en az 1 m uzakta olmal\u0131d\u0131r. Bunun m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 \ndurumunda, tehlikeli b\u00f6lgenin 0,5 m i\u00e7inde yer alan iletkenler s\u00fcrekli olmal\u0131 veya ba\u011flant\u0131lar \nba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 ile veya kaynakla yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nTehlikeli  alan\u0131n  y\u0131ld\u0131r\u0131m  taraf\u0131ndan  delinebilen  metal  bir  levhan\u0131n  alt\u0131na  do\u011frudan \nyerle\u015ftirilmesi  durumunda  (Madde  14.b.4),  yakalama  ucu  Madde  14.b\u2019deki  kurallara  uygun \nolmal\u0131d\u0131r. \nS.5.1.1  Darbelerin  bast\u0131r\u0131lmas\u0131:  DKD\u2019ler,  uygulanabilir  olmas\u0131  durumunda,  tehlikeli \nb\u00f6lgenin  d\u0131\u015f\u0131na  yerle\u015ftirilmelidir.  Tehlikeli  b\u00f6lgenin  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilen  DKD\u2019ler,  bunlar\u0131n \ntesis edildikleri tehlikeli b\u00f6lge i\u00e7in uygunlu\u011fu onaylanmal\u0131 veya bir mahfaza i\u00e7inde olmal\u0131 ve \nmahfazalar, darbenin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 da d\u00e2hil bu hizmet i\u00e7in uygun olmal\u0131d\u0131r. \nS.5.1.2  E\u015f  potansiyel  ku\u015faklama:  YKS  i\u00e7in,  Madde  S.3.4\u2019teki  ku\u015faklama  kurallar\u0131na \nek  olarak,  bu  y\u00f6netmeli\u011fe  ve  IEC  60079-14  ile  IEC  61241-14\u2019teki  kurallara  uygun  olarak \nortak e\u015f potansiyel ku\u015faklama sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBoru  sistemlerine  olan  ba\u011flant\u0131lar,  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  ge\u00e7mesi  an\u0131nda,  k\u0131v\u0131lc\u0131m \natlamas\u0131 meydana getirmeyecek tarzda olmal\u0131d\u0131r. Boru sistemlerine yap\u0131lan uygun ba\u011flant\u0131lar, \nvidalar\u0131  tutmak  i\u00e7in  flan\u015flardaki  pabu\u00e7lara  veya  c\u0131vatalara  veya  saplama  deliklerine  kaynak \nyap\u0131larak sa\u011flan\u0131r. Kelep\u00e7e d\u00fczenleri ile yap\u0131lan ba\u011flant\u0131lara sadece, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 meydana \ngeldi\u011fi  anda,  tutu\u015fmadan  korunman\u0131n  deneylerle  ispatlanmas\u0131  ve  ba\u011flant\u0131  g\u00fcvenilirli\u011finin \nsa\u011flanmas\u0131  amac\u0131yla  gerekli \nizin  verilir.  Tanklara \n(depolama)  giden \niletkenlerinin  ve  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  birle\u015ftirilmesi  amac\u0131yla \nbirle\u015ftirme elemanlar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \ni\u015flemlerin  yap\u0131lmas\u0131  durumunda, \ntopraklama \nS.5.2  B\u00f6lge  2  ve  B\u00f6lge  22\u2019yi  i\u00e7eren  yap\u0131lar: B\u00f6lge  2  ve  B\u00f6lge  22  olarak  tan\u0131mlanan \nalanlar\u0131n oldu\u011fu yap\u0131larda, ek koruma \u00f6nlemlerinin al\u0131nmas\u0131na gerek duyulmayabilir. \u00c7izelge \n17\u2019deki  kurallara  uygun  kal\u0131nl\u0131ktaki  metalden  yap\u0131lm\u0131\u015f  tesisler  i\u00e7in  (\u00f6rne\u011fin,  B\u00f6lge  2  ve \nB\u00f6lge  22\u2019yi  i\u00e7eren  alanlara  sahip  d\u0131\u015f  kolonlar,  konteyn\u0131rlar)  yakalama  ucu  elemanlar\u0131  ve \nindirme iletkenleri gerekli de\u011fildir; metal yap\u0131 Madde 14\u2019e g\u00f6re topraklanmal\u0131d\u0131r. \nS.5.3  B\u00f6lge  1  ve  B\u00f6lge  21\u2019i  i\u00e7eren  yap\u0131lar:  B\u00f6lge  1  ve  B\u00f6lge  21  olarak  tan\u0131mlanan \nalanlar\u0131n oldu\u011fu yap\u0131larda, a\u015fa\u011f\u0131daki eklerle birlikte B\u00f6lge 2 ve B\u00f6lge 22\u2019ye ili\u015fkin kurallar \nuygulan\u0131r: \n-  Boru  hatlar\u0131nda  yal\u0131tkan  par\u00e7alar\u0131n  mevcut  olmas\u0131  durumunda,  i\u015fletmeci,  koruyucu \n\u00f6nlemleri  belirlemelidir.  \u00d6rne\u011fin,  k\u0131v\u0131lc\u0131m  atlama  aral\u0131klar\u0131  yal\u0131t\u0131larak  bo\u015falmalar\u0131n  hasar\u0131 \n\u00f6nlenir ve patlamaya kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flan\u0131r, \n-  Atlama  aral\u0131klar\u0131  ve  yal\u0131t\u0131m  par\u00e7alar\u0131,  patlama  tehlikesi  olan  b\u00f6lgenin  d\u0131\u015f\u0131nda \ntak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f630\nS.5.4  B\u00f6lge  0  ve  B\u00f6lge  20\u2019yi  i\u00e7eren  yap\u0131lar: B\u00f6lge  0  ve  B\u00f6lge  20  olarak  tan\u0131mlanan \nalanlar\u0131n  oldu\u011fu  yap\u0131larda,  uygulanabildi\u011finde  bu  maddede  verilen  \u00f6nerilere  ek  olarak, \nMadde S.5.3\u2019teki kurallar uygulan\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sistemi  ile  tesisatlar\/yap\u0131lar\/donan\u0131mlar  aras\u0131ndaki  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f \npotansiyel  ku\u015faklamas\u0131n\u0131  olu\u015fturan  ba\u011flant\u0131lar,  sistem  i\u015fletmecisi  ile  anla\u015fma  sa\u011flanarak \nyap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Atlama  aral\u0131klar\u0131  kullan\u0131larak  ger\u00e7ekle\u015ftirilen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  e\u015f  potansiyel \nku\u015faklamalar\u0131, sistem i\u015fletmecisi ile anla\u015fma sa\u011flanmadan yap\u0131lmaz. Bu gibi elemanlar, tesis \nedildikleri ortam i\u00e7in uygun olmal\u0131d\u0131r. \nB\u00f6lge  0  ve  B\u00f6lge  20  olarak  tan\u0131mlanan  alanlara  d\u0131\u015ftaki  tesisler  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131daki  eklerle \nbirlikte B\u00f6lge 1, B\u00f6lge 2, B\u00f6lge 21 ve B\u00f6lge 22\u2019ye ili\u015fkin kurallar uygulan\u0131r. \n- Alevlenebilir s\u0131v\u0131lar i\u00e7eren tanklar\u0131n i\u00e7indeki elektrik cihazlar\u0131, bu kullan\u0131m i\u00e7in uygun \nolmal\u0131d\u0131r. Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmaya y\u00f6nelik \u00f6nlemler, yap\u0131m tipine uygun olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r, \n-  \u0130\u00e7inde  B\u00f6lge  0  ve  B\u00f6lge  20  olarak  tan\u0131mlanan  alanlar\u0131n  oldu\u011fu  kapal\u0131  \u00e7elik \nkonteyn\u0131rlar,  muhtemel  y\u0131ld\u0131r\u0131m  \u00e7arpma  noktalar\u0131nda,  en  az  5  mm\u2019lik  et  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131na  sahip \nolmal\u0131d\u0131r.  Et  kal\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n  daha \nince  olmas\u0131  halinde,  yakalama  ucu  elemanlar\u0131 \nyerle\u015ftirilmelidir. \nS.5.5 \u00d6zel uygulamalar \nS.5.5.1  Dolum  istasyonlar\u0131:  Arabalar,  demiryollar\u0131,  gemiler  vb.  i\u00e7in  kullan\u0131lan  ve \nB\u00f6lge 2 ve B\u00f6lge 22 olarak tan\u0131mlanan tehlikeli alanlara sahip dolum istasyonlar\u0131ndaki metal \nboru  sistemleri,  Madde  14\u2019e  uygun  olarak  topraklanmal\u0131d\u0131r.  Boru  sistemleri;  demir  yolu \nak\u0131mlar\u0131, ka\u00e7ak ak\u0131mlar, elektrikli tren sigortalar\u0131, korozyona kar\u015f\u0131 katodik koruma sistemleri \nve  benzerleri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmak  ko\u015fuluyla  mevcut  ise  (gerekli  olmas\u0131  durumunda,  tesis \nedilmi\u015f oldu\u011fu tehlikeli b\u00f6lge i\u00e7in onayl\u0131 ay\u0131rma k\u0131v\u0131lc\u0131m atlama aral\u0131\u011f\u0131yla) \u00e7elik yap\u0131lara ve \nraylara  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Elektrikli  demir  yollar\u0131nda  bulunan  aktarma  istasyonlar\u0131  Demiryolu \n\u0130\u015fletmesinin kurallar\u0131na tabidir. \nS.5.5.2  Depolama  tanklar\u0131:  Tutu\u015fabilir  (alevlenebilir)  buhar  \u00fcretebilen  s\u0131v\u0131lar\u0131n  ve \ngazlar\u0131n  depolanmas\u0131  amac\u0131yla  kullan\u0131lan  \u00f6zel  tipte  yap\u0131lar,  esasen  kendili\u011finden  korumal\u0131 \nolup (k\u0131v\u0131lc\u0131m aral\u0131klar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, kal\u0131nl\u0131klar\u0131 s\u0131ras\u0131yla 5 mm\u2019den az olmayan \u00e7elik veya 7 \nmm\u2019den  az  olmayan  al\u00fcminyumdan  yap\u0131lm\u0131\u015f  s\u00fcrekli  metal  depolama  tanklar\u0131  i\u00e7in)  ek  bir \nkorumaya gerek yoktur. Benzer \u015fekilde, toprakla \u00f6rt\u00fcl\u00fc tanklar ve boru sistemlerine yakalama \nucu  elemanlar\u0131n\u0131n  yerle\u015ftirilmesine  gerek  yoktur.  Bu  tank  ve  borular\u0131n  i\u00e7erisinde  kullan\u0131lan \nelektrik  elektronik  donan\u0131m  bu  hizmet  tesisatlar\u0131  i\u00e7in  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunmaya y\u00f6nelik \u00f6nlemler, yap\u0131 tipine uygun olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nZeminden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f tanklar veya konteyn\u0131rlar, en b\u00fcy\u00fck yatay boyuta ba\u011fl\u0131 olarak (\u00e7ap \nveya uzunluk), Madde 14\u2019e g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki gibi topraklanmal\u0131d\u0131r. \n- 20 m\u2019ye kadar bir noktadan, \n- 20 m\u2019nin \u00fczerinde iki noktadan. \nDepolama  tesislerindeki  tanklar  i\u00e7in  (\u00f6rne\u011fin,  rafineriler  ve  tank  depolar\u0131),  en  b\u00fcy\u00fck \nyatay  boyuttan  ba\u011f\u0131ms\u0131z  olarak,  her  tank\u0131n  sadece  bir  noktadan  topraklanmas\u0131  yeterlidir. \nDepolama  tesislerinde  bulunan  tanklar,  birbirlerine  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \u00c7izelge  21  ve  \u00c7izelge \n22\u2019ye  uygun  ba\u011flant\u0131lar  d\u0131\u015f\u0131nda,  Madde  14.c.5\u2019ye  uygun  elektriksel  iletkenlik  sa\u011flayacak \n\u015fekilde ba\u011flanan boru sistemleri ba\u011flant\u0131lar yapmak amac\u0131yla kullan\u0131labilir. \nY\u00fczen  tavanl\u0131  tanklar\u0131n  olmas\u0131  durumunda,  y\u00fczen  tavan  ana  tank  kabu\u011funa  etkili  bir \nbi\u00e7imde ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Contalar (s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k elemanlar\u0131), \u015f\u00f6ntler ve bunlara ili\u015fkin yerlerin \ntasar\u0131m\u0131nda, yang\u0131n \u00e7\u0131karan k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131ndan dolay\u0131 muhtemel bir patlay\u0131c\u0131 kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \ntutu\u015fma  riskinin  m\u00fcmk\u00fcn  olan  en  d\u00fc\u015f\u00fck  seviyeye  indirecek  \u015fekilde  dikkatlice  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcnde \ntutturulmu\u015f  olmas\u0131 \nbulundurulmas\u0131na \nihtiya\u00e7  duyulmaktad\u0131r.  Kayan  bir  merdivenin \ndurumunda,  35  mm  geni\u015fli\u011fe  sahip  esnek  bir  ba\u011flant\u0131  iletkeni  merdivenin  basamaklar\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f631\nile  y\u00fczen \ntank\u0131n \ntavanl\u0131 \ntepesi  aras\u0131na  ve  merdiven \ntanklara  kayan  bir  merdivenin \ntavan  aras\u0131na \nile \naras\u0131na,  merdiven \nuygulanmal\u0131d\u0131r.  Y\u00fczen \ntutturulmam\u0131\u015f  olmas\u0131 \ndurumunda,  bir  veya  birden  fazla  (tank\u0131n  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne  ba\u011fl\u0131  olarak)  35  mm  geni\u015fli\u011finde \nesnek  ba\u011flant\u0131  iletkeni  veya  e\u015fde\u011feri  tank  kabu\u011fu  ile  y\u00fczen  tavan  aras\u0131na  uygulanmal\u0131d\u0131r. \nBa\u011flant\u0131 iletkenleri, \u00e7at\u0131 drenaj\u0131n\u0131 izlemeli veya i\u00e7eri d\u00f6n\u00fck d\u00f6ng\u00fcler meydana getirmeyecek \nbi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir. Y\u00fczen tavanl\u0131 tanklar\u0131n\u0131n \u00fczerine, tavan\u0131n \u00e7evresi etraf\u0131nda yakla\u015f\u0131k \n1,5  m  aral\u0131klarla  y\u00fczen  tavan  ile  tank  kabu\u011fu  aras\u0131nda  \u00e7oklu  \u015f\u00f6nt  ba\u011flant\u0131lar  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nMalzeme se\u00e7imi, \u00fcr\u00fcn ve\/veya ortam ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. Y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmalar\u0131 ile olu\u015fan \ndarbe  ak\u0131mlar\u0131  i\u00e7in  y\u00fczen  tavan  ile  tank  kabu\u011fu  aras\u0131nda  yeterli  iletkenli\u011fe  sahip  ba\u011flant\u0131y\u0131 \nsa\u011flayan  alternatif  d\u00fczenlere  yaln\u0131zca,  deneylerle  ispatlanmas\u0131  ve  ba\u011flant\u0131n\u0131n  g\u00fcvenilirli\u011fini \nsa\u011flayan i\u015flemlerin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda izin verilir. \nS.5.5.3 Boru sistemleri: \u00dcretim tesisleri d\u0131\u015f\u0131ndaki toprak \u00fczerinde bulunan metal boru \nsistemleri,  her  30  m\u2019de  bir  olmak  \u00fczere  topraklama  sistemine  ba\u011flanmal\u0131  veya  bir  y\u00fczey \ntopraklama elektrodu veya bir topraklama \u00e7ubu\u011fu ile topraklanmal\u0131d\u0131r. \nAlev  alabilen  s\u0131v\u0131lar\u0131n  ta\u015f\u0131nmas\u0131nda  kullan\u0131lan  uzun  boru  hatlar\u0131  i\u00e7in  a\u015fa\u011f\u0131dakiler \nuygulan\u0131r: \n- Pompalama k\u0131s\u0131mlar\u0131, da\u011f\u0131t\u0131m (bran\u015fman) k\u0131s\u0131mlar\u0131 ve benzer hizmet tesisatlar\u0131, metal \nk\u0131l\u0131fl\u0131 borular dahil b\u00fct\u00fcn yol verme (y\u00f6nlendirme) boru sistemi, en az 50 mm2 kesit alan\u0131na \nsahip iletken hatlarla k\u00f6pr\u00fclenmelidir, \n-  K\u00f6pr\u00fclemede  kullan\u0131lan  iletken  hatlar,  pabu\u00e7lara  \u00f6zel  olarak  kaynaklanmal\u0131  veya \ny\u00f6nlendirme borular\u0131n\u0131n flan\u015flar\u0131na, s\u0131k\u0131ca vidalanmal\u0131d\u0131r. Yal\u0131tkan par\u00e7alar, k\u0131v\u0131lc\u0131m atlama \naral\u0131klar\u0131yla k\u00f6pr\u00fclenmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 T  \n632\nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemlerinin tasar\u0131m\u0131, yap\u0131m\u0131, bak\u0131m\u0131 ve muayenesi \nT.1 Genel:  \nBu  Ek\u2019te,  bu  Y\u00f6netmeli\u011fe  uygun  bir  YKS\u2019nin  fiziksel  tasar\u0131m,  yap\u0131m\u0131,  bak\u0131m\u0131  ve \nmuayenesi  i\u00e7in  yol  g\u00f6sterici  bilgiler  verilmektedir.  Bu  Ek\u2019te  verilen  \u00f6rnekler,  koruma \nsa\u011flayan bir y\u00f6ntemi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Ba\u015fka y\u00f6ntemler de ayn\u0131 derecede ge\u00e7erli olabilir. \nT.2 Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemlerinin (YKS) tasar\u0131m\u0131 \nT.2.1 Genel a\u00e7\u0131klamalar:  \nMevcut bir yap\u0131da kullan\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanan, daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli YKS\u2019nin yap\u0131m\u0131, ayn\u0131 \nkoruma  d\u00fczeyini  veren  di\u011fer  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  \u00f6nlemlerine  g\u00f6re  daima  \u00f6n  planda \ntutulmal\u0131d\u0131r. En uygun koruma \u00f6nlemlerinin se\u00e7iminde B\u00f6l\u00fcm 3\u2019e bak\u0131l\u0131r. \nYKS, YKS tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ve tesisat\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan tasarlanmal\u0131 ve tesis edilmelidir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tesisat\u00e7\u0131s\u0131,  bu  Y\u00f6netmelikte  belirtilen  isteklere,  yap\u0131m  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \nve  yap\u0131lar\u0131n  in\u015fas\u0131n\u0131  d\u00fczenleyen  mevzuata  uygun  olarak  YKS  bile\u015fenlerini  istenildi\u011fi  gibi \ntesis edebilmesi i\u00e7in e\u011fitilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. \nYKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  ve  tesisat\u00e7\u0131s\u0131na  ili\u015fkin  fonksiyonlar,  ayn\u0131  ki\u015fi  taraf\u0131ndan  yerine \ngetirilebilir. Uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir tasar\u0131mc\u0131 veya tesisat\u00e7\u0131 olabilmek i\u00e7in, ilgili mevzuatlar\u0131 \u00e7ok iyi \nbilmek ve y\u0131llar\u0131n deneyimine sahip olmak gerekmektedir. \nBir  YKS\u2019nin  planlanmas\u0131,  uygulanmas\u0131  ve  deneye  tabi  tutulmas\u0131  bir\u00e7ok  teknik  alan\u0131 \nkapsamakta ve en d\u00fc\u015f\u00fck maliyet ve m\u00fcmk\u00fcn olan en az gayretle se\u00e7ilen y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma \nd\u00fczeyinin  elde  edilmesini  sa\u011flamak  amac\u0131yla  yap\u0131dan  sorumlu  t\u00fcm  taraflar  aras\u0131nda \nkoordinasyona  ihtiya\u00e7  duyulmaktad\u0131r.  YKS  y\u00f6netimi,  \u015eekil  T.1\u2019deki  ad\u0131mlar  izlendi\u011fi \ntaktirde  verimli  olur.  Kalite  g\u00fcvence  \u00f6nlemlerinin,  yo\u011fun  elektrik  ve  elektronik  tesisatlar\u0131 \nbulunduran yap\u0131larda \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \nKalite  g\u00fcvence  \u00f6nlemleri,  b\u00fct\u00fcn  \u00e7izimlerin  onayland\u0131\u011f\u0131  planlama  safhas\u0131ndan \nba\u015flayarak,  yap\u0131m  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n  tamamlanmas\u0131ndan  sonra  muayene  i\u00e7in  eri\u015filemeyen \nYKS\u2019nin  esas  b\u00f6l\u00fcmlerinin  kontrol  edildi\u011fi  YKS  yap\u0131m  a\u015famas\u0131na  kadar  uzanmaktad\u0131r. \nKalite g\u00fcvence \u00f6l\u00e7meleri, YKS ile ilgili son \u00f6l\u00e7melerin son deney raporunun tamamlanmas\u0131 \nile birlikte yap\u0131lmas\u0131 durumunda, kabul a\u015famas\u0131 boyunca ve sonu\u00e7 olarak, bak\u0131m program\u0131na \nuygun  olarak  dikkatlice  periyodik  muayeneler  belirlenerek  YKS\u2019nin  t\u00fcm  \u00f6mr\u00fc  boyunca \ns\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \nBir  yap\u0131da  veya  yap\u0131daki  tesisatlarda  de\u011fi\u015fiklikler  yap\u0131lmas\u0131  durumunda,  mevcut \nkorunma  sisteminin  bu  Y\u00f6netmeli\u011fe  hala  uygun  olup  olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131  saptamak  i\u00e7in  kontrol \nyap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Koruman\u0131n  yeterli  olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n  saptanmas\u0131  durumunda,  gecikmeksizin \niyile\u015ftirmeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nB\u00fcy\u00fckl\u00fck  ve  boyutlar\u0131  bu  Y\u00f6netmeli\u011fe  uygun  olan  yakalama  ucu  sistemi,  indirme \niletkenleri, toprak sonland\u0131rma sistemi, ku\u015faklama, bile\u015fenler, vb. malzemelerin kullan\u0131lmas\u0131 \n\u00f6nerilmektedir. \nT.2.2 YKS tasar\u0131m\u0131 \nT.2.2.1  Planlama  s\u00fcreci:  YKS  ile  ilgili  ayr\u0131nt\u0131l\u0131  tasar\u0131m  \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan  \u00f6nce \nincelemeler  yap\u0131l\u0131r.  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  sistem  tasar\u0131mc\u0131s\u0131,  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca,  yap\u0131n\u0131n \nfonksiyonu, genel tasar\u0131m\u0131, yap\u0131m\u0131 ve yeri hakk\u0131nda temel bilgileri elde etmelidir. \nYKS\u2019nin ruhsat veren yetkili, sigortac\u0131 veya al\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan hen\u00fcz belirlenmemi\u015f olmas\u0131 \ndurumunda, y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistem tasar\u0131mc\u0131s\u0131, B\u00f6l\u00fcm 3\u2019de verilen risk de\u011ferlendirmesi \nile ilgili s\u00fcreci izleyerek yap\u0131n\u0131n bir YKS ile korunup korunamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n\f633\nNot:  \u2022  ile  g\u00f6sterilen  noktalarda  mimar,  m\u00fchendis  ve  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131 \naras\u0131nda tam bir koordinasyon gereklidir. \n\u015eekil T.1 \u2013 YKS tasar\u0131m ak\u0131\u015f diyagram\u0131 \nT.2.2.2 G\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi \nT.2.2.2.1  Genel  bilgiler:  Yeni  bir  yap\u0131n\u0131n  tasar\u0131m  ve  yap\u0131m  a\u015famalar\u0131nda,  YKS \ntasar\u0131mc\u0131s\u0131,  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  ve  yap\u0131daki  tesisatlardan  veya  yap\u0131n\u0131n  kullan\u0131m\u0131na  dair \nd\u00fczenlemelerden sorumlu b\u00fct\u00fcn di\u011fer ki\u015filer (\u00f6rne\u011fin, yap\u0131 sahibi, mimar, in\u015faat y\u00fcklenicisi) \nd\u00fczenli olarak g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmal\u0131d\u0131r. \nEtkin  bir  YKS \ntasar\u0131m\u0131,  \u015eekil  T.1\u2019de  verilen \ni\u015f  ak\u0131\u015f  diyagram\u0131  kullan\u0131larak \nger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.  \nMevcut bir yap\u0131da kullan\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanan bir YKS\u2019nin tasar\u0131m ve yap\u0131m safhalar\u0131nda, \nyap\u0131dan,  yap\u0131n\u0131n  kullan\u0131m\u0131ndan,  tesisatlardan  ve  hizmet  tesisatlar\u0131ndan  sorumlu  ki\u015filerle, \nm\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fince, g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmal\u0131d\u0131r. \nYap\u0131n\u0131n  sahibi,  yap\u0131y\u0131  in\u015fa  eden  y\u00fcklenici  veya  g\u00f6revlendirilmi\u015f  temsilcisi  aras\u0131nda \ng\u00f6r\u00fc\u015f  al\u0131\u015fveri\u015fi  toplant\u0131lar\u0131  d\u00fczenlenmi\u015f  olabilir.  Mevcut  yap\u0131lar  i\u00e7in,  gerekli  g\u00f6r\u00fclmesi \nhalinde,  \u00fczerinde  de\u011fi\u015fiklikler  yap\u0131lmas\u0131  gereken  \u00e7izimler,  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  taraf\u0131ndan  YKS \ntasar\u0131mc\u0131s\u0131na verilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f634\nSorumlu  taraflar  aras\u0131nda  yap\u0131lan  d\u00fczenli  g\u00f6r\u00fc\u015f  al\u0131\u015fveri\u015fleri,  m\u00fcmk\u00fcn  olan  en  d\u00fc\u015f\u00fck \nmaliyetli  etkin  bir  YKS\u2019nin  ortaya  \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131  sa\u011flamal\u0131d\u0131r.  \u00d6rne\u011fin,  yap\u0131m  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  ile \ntasar\u0131m  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n  bir  bi\u00e7imde  y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi  ile  genellikle  baz\u0131  ku\u015faklama  iletkenlerine \nduyulan  ihtiya\u00e7  ortadan  kald\u0131r\u0131lmakta  ve  kullan\u0131lmas\u0131na  gerek  duyulanlar\u0131n  ise  boylar\u0131 \nilgili  ortak \nk\u0131salt\u0131lmaktad\u0131r.  Bina  maliyetleri,  genellikle  yap\u0131daki  \u00e7e\u015fitli \ng\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile kayda de\u011fer bir bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \ntesisatlarla \nG\u00f6r\u00fc\u015f  al\u0131\u015fveri\u015fi,  b\u00fct\u00fcn  yap\u0131m  a\u015famalar\u0131  boyunca  \u00f6nemlidir.  \u00c7\u00fcnk\u00fc  yap\u0131  tasar\u0131m\u0131ndaki \nde\u011fi\u015fikliklerden  dolay\u0131  YKS\u2019de  de\u011fi\u015fiklikler  gerekebilir.  Yap\u0131n\u0131n  tamamlanmas\u0131ndan  sonra \ng\u00f6zle  kontrol  yoluyla  eri\u015filemeyen  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  b\u00f6l\u00fcmlerin  muayenesini  kolayla\u015ft\u0131rmak \namac\u0131yla  yap\u0131lacak  d\u00fczenlemelerde  anla\u015fma  sa\u011flayabilmek  i\u00e7in  ayr\u0131ca  g\u00f6r\u00fc\u015f  al\u0131\u015fveri\u015fi \ngereklidir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015flerinde, do\u011fal bile\u015fenler ile YKS aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ba\u011flant\u0131lar\u0131n \nyeri belirlenmelidir. Yeni bina projeleri ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi toplant\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi \nve koordinasyonunda normal olarak mimarlar da bulunmal\u0131d\u0131r. \nT.2.2.2.2  G\u00f6r\u00fc\u015f  al\u0131\u015fveri\u015finde  bulunan  taraflar:  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131, \nbinan\u0131n  sahibi  de  d\u00e2hil  olmak  \u00fczere,  yap\u0131n\u0131n  tasar\u0131mdan  ve  yap\u0131lmas\u0131ndan  sorumlu  b\u00fct\u00fcn \ntaraflarla ilgili teknik g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015flerinde bulunmal\u0131d\u0131r. \nT\u00fcm  YKS  tesisat\u0131na  ili\u015fkin  \u00f6zel  sorumluluk  gerektiren  alanlar,  mimar,  elektrik \nm\u00fcteahhidi,  bina  m\u00fcteahhidi,  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  (YKS  tedarik\u00e7isi)  ve  konu  ile  ilgili  olmas\u0131 \ndurumunda, tarihsel yap\u0131 dan\u0131\u015fman\u0131 ve yap\u0131 sahibi veya yap\u0131 sahibinin temsilcisi ile birlikte \nYKS tasar\u0131mc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r. \nYKS\u2019ye  ili\u015fkin  tasar\u0131m  ve  yap\u0131m  y\u00f6netiminde  g\u00f6revlendirilen  \u00e7e\u015fitli  taraflara  y\u00f6nelik \nsorumluluklar\u0131n  a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa  kavu\u015fturulmas\u0131  \u00f6nemlidir.  \u00c7at\u0131ya  monte  edilmi\u015f  YKS  bile\u015fenleri \nveya  yap\u0131  temeli  alt\u0131nda  yap\u0131lm\u0131\u015f  topraklama  elektrodu  ba\u011flant\u0131  iletkenleriyle  yap\u0131n\u0131n  su \nge\u00e7irmezli\u011finin ortadan kalkmas\u0131 bir \u00f6rnek olabilir. \nT.2.2.2.2.1 Mimar: Mimarla a\u015fa\u011f\u0131daki konularda anla\u015fmaya var\u0131lmal\u0131d\u0131r: \na) B\u00fct\u00fcn YKS iletkenlerinin g\u00fczargah\u0131, \nb) YKS bile\u015fenlerinde kullan\u0131lan malzemeler, \nc) B\u00fct\u00fcn metal borular, oluklar, raylar ve benzer maddelerin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131, \nd)  Ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131ndan  dolay\u0131  tesisatlar\u0131n  yer  de\u011fi\u015ftirmesi  veya  YKS  bile\u015fenlerine \nku\u015faklama  yap\u0131lmas\u0131  istenen  yap\u0131  \u00fczerinde,  i\u00e7inde  veya  yak\u0131n\u0131nda  tesis  edilmesi  gereken \ndonan\u0131mlar,  cihazlar,  fabrika  tesisatlar\u0131  ayr\u0131nt\u0131lar\u0131  (tesisatlara  \u00f6rnek  olarak  alarm  sistemleri, \ng\u00fcvenlik sistemleri, i\u00e7 ileti\u015fim sistemleri, i\u015faret veri i\u015fleme sistemleri, radyo ve TV devreleri \nverilebilir), \ne)  Toprak  sonland\u0131rma  \u015febekesinin  konumland\u0131r\u0131lmas\u0131na  etki  edebilen  ve  YKS\u2019den \nitibaren  g\u00fcvenli  bir  uzakl\u0131kta  yerle\u015ftirilmesi  istenen  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  iletken  hizmet  tesisat\u0131n\u0131n \nderecesi, \nf) Toprak sonland\u0131rma \u015febekesi i\u00e7in mevcut olan genel alan, \ng)  Yap\u0131ya,  YKS\u2019nin  ana  sabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  ba\u011flanmas\u0131n\u0131n  kapsam  ve \nsorumlu\u011funun da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 (\u00f6rne\u011fin, \u00f6zellikle \u00e7at\u0131da kullan\u0131lan malzemenin su ge\u00e7irmezli\u011fine \netki etmesi, vb.), \nh) Yap\u0131da kullan\u0131lacak iletken malzemeler, \u00f6zellikle YKS\u2019ye ku\u015faklanan ve s\u00fcreklili\u011fi \nolan  metal,  \u00f6rne\u011fin  payandalar  (direkler),  \u00e7elik  donat\u0131lar  ile  yap\u0131ya  giren,  \u00e7\u0131kan  veya  yap\u0131 \ni\u00e7indeki metal hizmet tesisatlar\u0131, \ni) YKS\u2019nin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm etkisi, \nj) YKS\u2019nin yap\u0131 malzemesi \u00fczerindeki etkisi, \nk)  \u00c7elik  donat\u0131lara  yap\u0131lan  ba\u011flant\u0131  noktalar\u0131n\u0131n  yeri,  \u00f6zellikle  bunlar\u0131n  d\u0131\u015ftaki  iletken \nb\u00f6l\u00fcmlere (borular, kablo siperleri, vb.) n\u00fcfuz etmesi durumunda, \nl) YKS\u2019nin yak\u0131n binalardaki YKS\u2019ye ba\u011flant\u0131s\u0131. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f635\nT.2.2.2.2.2  Kamu  hizmeti  veren  kurulu\u015flar:  Giri\u015f  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  YKS\u2019ye \ndo\u011frudan veya bunun m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 durumunda atlama aral\u0131klar\u0131 veya DKD \u00fczerinden \nku\u015faklanmas\u0131nda anla\u015fmazl\u0131k oldu\u011fu taktirde yetkililerle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmelidir. \nT.2.2.2.2.3 Yang\u0131n ve g\u00fcvenlik yetkilileri: Yang\u0131n ve g\u00fcvenlik yetkilileri ile a\u015fa\u011f\u0131daki \nkonularda anla\u015fmaya var\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n- Alarm ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme sistemi bile\u015fenlerinin konumland\u0131r\u0131lmas\u0131, \n- G\u00fczergahlar, yap\u0131 malzemesi ve kanallar\u0131n s\u0131zd\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131, \n- Yap\u0131n\u0131n alev alabilen bir \u00e7at\u0131ya sahip olmas\u0131 durumunda, kullan\u0131lacak koruma y\u00f6ntemi \nT.2.2.2.2.4  Elektronik  sistem  ve  d\u0131\u015f  anten  tesisat\u00e7\u0131lar\u0131:  Elektronik  sistem  ve  anten \ntesisat\u00e7\u0131s\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131daki konularda anla\u015fmaya var\u0131lmal\u0131d\u0131r: \n-  Anten  desteklerinin  ve  kablo  iletken  siperlerinin  YKS\u2019den  ayr\u0131lmas\u0131  veya  YKS\u2019ye \nku\u015faklanmas\u0131, \n- Anten kablolar\u0131 ve i\u00e7teki \u015febekenin izledi\u011fi g\u00fczergah, \n- DKD\u2019ye ili\u015fkin tesisat. \nT.2.2.2.2.5  Y\u00fcklenici  (in\u015faat\u00e7\u0131  ve  tesisat\u00e7\u0131):  \u0130n\u015faat\u00e7\u0131lar,  tesisat\u00e7\u0131lar  ve  yap\u0131n\u0131n \nyap\u0131m\u0131ndan ve teknik donan\u0131m\u0131ndan sorumlu olanlar aras\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki konularda anla\u015fmaya \nvar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \na)  \u0130n\u015faat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan  sa\u011flanacak  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  ana  sabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  bi\u00e7imi, \nyeri ve say\u0131s\u0131, \nb) \u0130n\u015faat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan tesis edilmesi gereken ve YKS tasar\u0131mc\u0131s\u0131 (YKS tesisat\u00e7\u0131s\u0131 veya \nYKS sat\u0131c\u0131s\u0131) taraf\u0131ndan sa\u011flanan her t\u00fcrl\u00fc sabitleme elemanlar\u0131, \nc) Yap\u0131 alt\u0131na yerle\u015ftirilecek YKS iletkenlerinin yeri, \nd) Yap\u0131m a\u015famas\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 gereken  YKS bile\u015fenlerinin olup  olmad\u0131\u011f\u0131, \u00f6rne\u011fin \nvin\u00e7lerin,  y\u00fck  asans\u00f6rlerinin  yap\u0131m  s\u0131ras\u0131nda  in\u015faat  alan\u0131nda  olan  di\u011fer  metal  maddelerin \ntopraklanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan kal\u0131c\u0131 toprak sonland\u0131rma \u015febekesi, \ne)  \u00c7elik  kafesli  yap\u0131larda,  payandalar\u0131n  konumu  ve  say\u0131s\u0131,  toprak  sonland\u0131rmalar\u0131n\u0131n \nba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in yap\u0131lacak sabitleme eleman\u0131n bi\u00e7imi ve YKS\u2019ye ili\u015fkin di\u011fer bile\u015fenler, \nf)  Kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  metal  kaplamalar\u0131n  YKS  bile\u015fenleri  olarak  uygun  olup \nolmad\u0131\u011f\u0131, \ng) Kaplamalara ili\u015fkin tekil b\u00f6l\u00fcmlerin elektriksel olarak s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flayan y\u00f6ntem \nve  metal  kaplamalar\u0131n  YKS  bile\u015fenleri  olarak  uygun  olmas\u0131  durumunda,  bunlar\u0131n  YKS\u2019nin \ngeri kalan k\u0131sm\u0131na ba\u011flama y\u00f6ntemi, \nh) Konvey\u00f6r sistemleri, televizyon ve radyo antenleri ile bunlar\u0131n metal destekleri, metal \nbacalar,  cam  silme  d\u00fczeni  d\u00e2hil  toprak  \u00fcst\u00fcnde  ve  alt\u0131nda  yap\u0131ya  giren  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n \nyeri ve yap\u0131s\u0131, \ni)  Elektrik  ve  ileti\u015fim  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  ku\u015faklanmas\u0131  ile  yap\u0131n\u0131n  YKS  toprak \nsonland\u0131rma sisteminin koordinasyonu, \nj) Bayrak direklerinin, \u00e7at\u0131 d\u00fczeyindeki makina\/ tesisat odalar\u0131n\u0131n yeri ve say\u0131s\u0131, \u00f6rne\u011fin \nasans\u00f6r motor odalar\u0131, havaland\u0131rma, \u0131s\u0131tma ve klima tesisat odalar\u0131, su tanklar\u0131 ve di\u011fer g\u00f6ze \n\u00e7arpan elemanlar, \nk)  \u00d6zellikle  yap\u0131n\u0131n  su  ge\u00e7irmezli\u011finin  s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi  amac\u0131yla,  YKS  iletkenlerinin \ntutturulmas\u0131na  y\u00f6nelik  uygun  y\u00f6ntemleri  belirlemek  i\u00e7in  \u00e7at\u0131lar  ve  duvarlarda  kullan\u0131lmas\u0131 \ngereken konst\u00fcr\u00fcksiyon, \nl)  YKS  indirme  iletkenlerinin  yap\u0131  boyunca  serbest  olarak  ge\u00e7i\u015fine  izin  verecek \ndeliklerin a\u00e7\u0131lmas\u0131, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f636\nm) Yap\u0131n\u0131n metal iskeletlerine, \u00e7elik donat\u0131s\u0131na, di\u011fer iletken b\u00f6l\u00fcmlerine e\u015f potansiyel \nku\u015faklama ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, \nn) Eri\u015filemeyen YKS bile\u015fenlerinin muayene s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, \u00f6rne\u011fin beton i\u00e7inde mahfaza i\u00e7ine \nal\u0131nm\u0131\u015f \u00e7elik donat\u0131lar, \no)  Farkl\u0131  t\u00fcrden  metallerin  dokunma  noktalar\u0131nda  korozyon  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak, \niletkenler i\u00e7in en uygun metalin se\u00e7imi, \np)  Deney  ek  yerlerinin  eri\u015filebilirli\u011fi,  mekanik  hasarlara  veya  h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa  kar\u015f\u0131  metal \nolmayan  mahfazalar  ile  korunma  sa\u011flanmas\u0131,  bayrak  direklerinin  al\u00e7alt\u0131lmas\u0131  veya  di\u011fer \nhareketli cisimler, \u00f6zellikle bacalar\u0131n periyodik muayenesi i\u00e7in kolayl\u0131klar, \nq)  Yukar\u0131daki  ayr\u0131nt\u0131lar\u0131  kapsayan  ve  b\u00fct\u00fcn  iletkenler  ile  ana  bile\u015fenlerin  yerlerini \ng\u00f6steren \u00e7izimlerin haz\u0131rlanmas\u0131, \nr) \u00c7elik donat\u0131lara ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131n\u0131n yeri. \nT.2.2.3 Elektrik ve mekanik kurallar \nT.2.2.3.1  Elektrik  tasar\u0131m\u0131:  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131,  en  uygun  YKS\u2019yi  se\u00e7melidir.  Burada, \nayr\u0131lm\u0131\u015f  veya  ayr\u0131lmam\u0131\u015f  YKS\u2019den  veya  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tiplerinin  her  ikisinin \nbirle\u015fiminin  olu\u015fturdu\u011fu  sistemden  hangisinin  gerekli  oldu\u011funu  belirlemek  i\u00e7in  yap\u0131n\u0131n \nmimari tasar\u0131m\u0131n\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 kast edilmektedir. \nToprak \u00f6zdiren\u00e7 \u00f6l\u00e7meleri, tercihan YKS tasar\u0131m\u0131n\u0131n bitirilmesinden \u00f6nce yap\u0131lmal\u0131 ve \ntoprak \u00f6zdirencindeki mevsimsel de\u011fi\u015fikler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nYKS\u2019ye  ili\u015fkin  temel  elektrik  tasar\u0131m\u0131n\u0131n  tamamlanmas\u0131  s\u0131ras\u0131nda,  yap\u0131n\u0131n  uygun \niletken b\u00f6l\u00fcmlerinin, YKS\u2019nin esas bile\u015fenlerini desteklemek veya YKS\u2019nin esas bile\u015fenleri \ngibi  davranmak  amac\u0131yla  YKS\u2019nin  do\u011fal  bile\u015fenleri  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nYKS\u2019nin  elektriksel  ve  fiziksel  \u00f6zelliklerinin  de\u011ferlendirilmesi  ve  \u00f6zelliklerin  burada \nbelirtilen kurallar\u0131n sa\u011flamas\u0131 YKS tasar\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fundad\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma iletkenleri olarak beton i\u00e7indeki \u00e7elik donat\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda, \n\u00f6zel  dikkat  g\u00f6sterilmesi  ve  korunacak  yap\u0131ya  uygulanan  mevzuat\u0131n  bilinmesi  gerekir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  ayr\u0131lm\u0131\u015f  YKS  \u00fczerinden  iletilmesinin  sonucu  olarak  yap\u0131da  y\u0131ld\u0131r\u0131m \ntaraf\u0131ndan  olu\u015fturulan  elektromanyetik  alan\u0131  azalmak  i\u00e7in  betonarmedeki  \u00e7elik  iskelet,  YKS \niletkenleri veya iletken ekran tabakas\u0131 olarak kullan\u0131labilir. Bu YKS tasar\u0131m\u0131, \u00f6zellikle yo\u011fun \nelektrik ve elektronik tesisatlar\u0131 i\u00e7eren \u00f6zel yap\u0131larda daha kolay koruma sa\u011flayabilir. \nMadde 14.c.5\u2019te verilen do\u011fal bile\u015fenlerle ilgili gerekleri kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla indirme \niletkenleri i\u00e7in s\u0131k\u0131 yap\u0131m ko\u015fullar\u0131 gereklidir. \nT.2.2.3.2  Mekanik  tasar\u0131m:  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131,  elektrik  tasar\u0131m\u0131n\u0131n \ntamamlanmas\u0131n\u0131n  ard\u0131ndan  mekanik  tasar\u0131m  konular\u0131  \u00fczerinde  yap\u0131dan  sorumlu  ki\u015filerle \ng\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmal\u0131d\u0131r. \nEstetik  hususlar,  korozyon  riskini  s\u0131n\u0131rlamak  i\u00e7in  do\u011fru  malzeme  se\u00e7imi  de  d\u00e2hil, \n\u00f6zellikle \u00f6nemlidir. \nYKS\u2019nin  \u00e7e\u015fitli  b\u00f6l\u00fcmleri  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  bile\u015fenlerinin  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  boyutu, \n\u00c7izelge 17, \u00c7izelge 20, \u00c7izelge 21, \u00c7izelge 22 ve \u00c7izelge 23\u2019te verilmi\u015ftir. \nYKS bile\u015fenleri i\u00e7in kullan\u0131lan malzeme \u00c7izelge 19\u2019da verilmi\u015ftir. \nNot:  \u00c7ubuklar  ve  kelep\u00e7eler  gibi  di\u011fer  bile\u015fenlerin  se\u00e7imi  i\u00e7in  TS  EN  50164  seri \nstandardlar\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu bile\u015fenlere ili\u015fkin s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve mekanik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 b\u00f6ylece sa\u011flanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. \n\u00c7izelge  15\u2019te  verilen  se\u00e7ilen  s\u0131n\u0131f  i\u00e7in  belirtilen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131  elektriksel \nparametreler  kullan\u0131larak  \u00c7izelge  19,  \u00c7izelge  20  ve  \u00c7izelge  21\u2019de  belirtilen  malzemeler  ve \nboyutlardan  sapmalar  oldu\u011funda,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  veya  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  bo\u015falma \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f637\nko\u015fullar\u0131nda  y\u0131ld\u0131r\u0131m  iletkenlerindeki  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131n\u0131  ve  bunun  sonucu  olarak  iletkenlerin \nboyutunu kestirmelidir. \n\u00dczerine  bile\u015fenlerin  ba\u011flanaca\u011f\u0131  y\u00fczey  (alev  alabilen  veya  d\u00fc\u015f\u00fck  bir  erime  noktas\u0131na \nsahip olan) i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olmas\u0131 durumunda, daha b\u00fcy\u00fck iletken kesit \nalan\u0131  belirtilmeli  veya  yang\u0131na  dayan\u0131kl\u0131  tabakalar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131  veya  y\u00fczeyden  uzak  tutan \nsabitleme elemanlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gibi di\u011fer g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nYKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131,  b\u00fct\u00fcn  korozyon  problem  alanlar\u0131n\u0131  tan\u0131mlamal\u0131  ve  uygun  \u00f6nlemleri \nbelirtmelidir. \nYKS\u2019deki  korozyon  etkileri,  malzeme  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn  art\u0131r\u0131lmas\u0131,  korozyona  dayan\u0131kl\u0131 \nbile\u015fenlerin kullan\u0131lmas\u0131 veya di\u011fer korozyondan korunma \u00f6nlemleri al\u0131narak azalt\u0131labilir. \nYKS tasar\u0131mc\u0131s\u0131 ve YKS tesisat\u00e7\u0131s\u0131, iletkenlerdeki y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 meydana \ngelen elektrodinamik kuvvetlere dayanacak ve ayr\u0131ca ortaya \u00e7\u0131kan s\u0131cakl\u0131ktaki art\u0131\u015f nedeniyle \niletkenlerin  genle\u015fmesine  ve  b\u00fcz\u00fclmesine \niletken  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  ve  ba\u011flant\u0131 \nelemanlar\u0131n\u0131 belirtmelidir. \nizin  veren \nT.2.2.4 Tasar\u0131m hesaplar\u0131 \nT.2.2.4.1 kc katsay\u0131s\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131: \u0130ndirme iletkenleri aras\u0131nda y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n \nb\u00f6l\u00fcnme  katsay\u0131s\u0131  kc,  n  iletken  toplam  say\u0131s\u0131na  ve  indirme  iletkenleri  ile  birbirlerine  ba\u011fl\u0131 \nhalka  iletkenlerinin  konumuna,  yakalama  ucu  sisteminin  tipine  ve  toprak  sonland\u0131rma \nsisteminin tipine ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u00c7izelge R.1 ve \u015eekil R.2 ve \u015eekil R.3). \nA tipi topraklama  yap\u0131lmas\u0131 durumunda, \u00e7at\u0131lar \u00fczerinde kc\u2019nin belirlenmesi i\u00e7in \u015eekil \nT.2 kullan\u0131labilir. \nGerekli  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131,  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131naca\u011f\u0131  noktadan  itibaren \ntopraklama elektroduna veya en yak\u0131n e\u015f potansiyel ku\u015faklama noktas\u0131na kadar olan en k\u0131sa \nyolun gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n\u0130letken  boyunca  ayn\u0131  ak\u0131m\u0131n  akmas\u0131  durumunda,  havadaki  gerekli  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131  ile \nilgili ba\u011f\u0131nt\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde verilir. \ns = ki kc l \nAk\u0131m\u0131n  b\u00f6l\u00fcnmesinden  dolay\u0131,  iletken  uzunlu\u011funda  akan  ak\u0131m\u0131n  farkl\u0131  de\u011ferlerde \nolmas\u0131  durumunda,  baa\u011f\u0131nt\u0131da  iletkenin  her  k\u0131sm\u0131nda  akan  ak\u0131mlar\u0131n  farkl\u0131  (azalma)  oldu\u011fu \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu durumda s\u2019nin de\u011feri \u015fu \u015fekilde belirlenir: \ns = ki (kc1 l1 + kc2 l2 + \u2026 + kcn ln) \nkc i\u00e7in esas olan \u00e7arpma noktas\u0131 ile ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131naca\u011f\u0131 nokta farkl\u0131 \nolabilir. \nT.2.2.4.2 \u00c7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 b\u00f6l\u00fcme sahip yap\u0131lar: \u00c7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir yap\u0131n\u0131n alt\u0131nda ayakta duran bir \nki\u015finin \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 duvardan ge\u00e7en indirme iletkenlerinden akan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 i\u00e7in alternatif bir \nyol  olu\u015fturma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131  azaltmak  i\u00e7in  ger\u00e7ek  d  uzakl\u0131\u011f\u0131,  m  cinsinden,  a\u015fa\u011f\u0131daki  ko\u015fulu \nyerine getirmelidir: \nd > 2,5 + s \nBurada; s Madde 15.c\u2019ye uygun olarak hesaplanan m cinsinden ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \n2,5  de\u011feri,  kolunu  yukar\u0131  dik  olarak  kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda  bir  insan\u0131n  parmaklar\u0131n\u0131n  u\u00e7lar\u0131na \nkadar olan y\u00fcksekli\u011fi temsil etmektedir (\u015eekil T.3) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fc\nh\n\uf03d\n0,33 \n0,50 \n1,00 \n2,00 \nkc \n0,57 \n0,60 \n0,66 \n0,75 \nkc \n0,47 \n0,52 \n0,62 \n0,73 \nkc \n0,44 \n0,50 \n0,62 \n0,73 \nkc \n0,40 \n0,43 \n0,50 \n0,60 \nkc \n0,35 \n0,39 \n0,47 \n0,59 \nkc \n0,31 \n0,35 \n0,45 \n0,58 \n638\nc \u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131 boyunca en yak \u0131n indirme \niletkeninden olan uzakl\u0131k \nh \u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131ndan itibaren bir sonraki e\u015f \npotansiyel ku\u015faklama noktas\u0131na veya \nyakalama ucu sistemine olan indirme \niletkeninin uzunlu\u011fu \n\u00c7izelgede g\u00f6sterilen kc de\u011ferleri, \nkal\u0131n \u00e7izgi ve \u00e7arpma noktas\u0131 ile \ntemsil edilen indirme iletkenlerine \nili\u015fkintir. \n\u0130ndirme iletkeninin yeri (kc i\u00e7in g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcne al\u0131nacak olan), bu indirme \niletkenini temsil eden \u015fekil ile \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nGer\u00e7ek c \/ h ili\u015fkisi belirlenmelidir. \nS\u00fctunlardaki iki de\u011fer aras\u0131ndaki \naral\u0131kta yer almas\u0131 durumunda kc \ninterpolasyonla bulunabilir. \nNot 1: \u015eekillerde g\u00f6sterilenlerden \ndaha fazla uzakl\u0131\u011fa sahip ek indirme \niletkenlerinin etkisi \u00f6nemlidir. \nNot 2: \u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131n\u0131n alt\u0131nda yer alan \nbirbirlerine ba\u011fl\u0131 halka iletkenlerin \nolmas\u0131 durumunda \u015eekil R.3\u2019e \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot  3:  De\u011ferler,  \u015eekil  C.1\u2019deki \nparalel \nkullan\u0131larak \nform\u00fcl \nempedanslar \n\u015fekilde \nbasit \nhesaplanarak belirlenir. \nbir \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f639\nc \u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131 boyunca en yak\u0131n indirme \niletkeninden olan uzakl\u0131k \nh \u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131ndan itibaren bir sonraki e\u015f \npotansiyel ku\u015faklama noktas\u0131na veya \ntoprak sonland\u0131rma sistemine olan \nindirme iletkeninin uzunlu\u011fu \n\u00c7izelgede g\u00f6sterilen kc de\u011ferleri, \nkal\u0131n \u00e7izgi ve \u00e7arpma noktas\u0131 ile \ntemsil edilen indirme iletkenlerine \nili\u015fkintir. \nNot 1: \u015eekillerde g\u00f6sterilenlerden \ndaha fazla uzakl\u0131\u011fa sahip ek indirme \niletkenlerinin etkisi \u00f6nemlidir. \nNot 2: \u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131n\u0131n alt\u0131nda yer alan \nbirbirlerine ba\u011fl\u0131 halka iletkenlerin \nolmas\u0131 durumunda \u015eekil R.3\u2019e \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot  3:  De\u011ferler,  \u015eekil  R.1\u2019deki \nparalel \nkullan\u0131larak \nform\u00fcl \nempedanslar \n\u015fekilde \nbasit \nhesaplanarak belirlenir. \nbir \nc\nh\n\uf03d\n0,33 \n0,50 \n1,00 \n2,00 \nkc \n0,31 \n0,33 \n0,37 \n0,41 \nkc \n0,28 \n0,33 \n0,37 \n0,41 \nkc \n0,27 \n0,33 \n0,37 \n0,41 \nkc \n0,23 \n0,25 \n0,30 \n0,35 \nkc \n0,21 \n0,24 \n0,29 \n0,35 \nkc \n0,20 \n0,23 \n0,29 \n0,35 \n\u015eekil  T.2  \u00c7at\u0131  s\u0131rt\u0131  \u00fczerinde  yakalama  ucu  sistemi  bulunan  e\u011fimli  bir  \u00e7at\u0131  ve  B  tipi \ntopraklama sistemi durumunda kc katsay\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferleri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f640\nd  Ger\u00e7ek uzakl\u0131k > s \ns  Madde 15.c\u2019ye uygun ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \nl \ns ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in uzunluk \nNot: Elini yukar\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015f bir insan\u0131n y\u00fcksekli\u011fi 2,5 m olacak bi\u00e7imde al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \n\u015eekil T.3 \u2013 Yap\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in YKS tasar\u0131m\u0131 \n\u015eekil  7\u2019de  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi  bir  iletkendeki  d\u00f6ng\u00fc  y\u00fcksek  de\u011ferde  end\u00fcktif  gerilim \nd\u00fc\u015f\u00fcmleri  meydana  getirebilir.  Bu  end\u00fcktif  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcmleri,  yap\u0131n\u0131n  duvarlar\u0131ndan  ge\u00e7en \nve hasar olu\u015fturan bir y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131na neden olabilir. \nMadde  15.c\u2019deki  ko\u015fullar  yerine  getirilmedi\u011fi  taktirde,  \u015eekil  7\u2019de  g\u00f6sterilen  bu \nko\u015fullarla  ilgili  i\u00e7eri  d\u00f6n\u00fck  y\u0131ld\u0131r\u0131m  iletkeni  d\u00f6ng\u00fclerine  ili\u015fkin  noktalarda  yap\u0131  boyunca \ndo\u011fru bir g\u00fczergah i\u00e7in gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nT.2.3 Betonarme yap\u0131lar \nT.2.3.1 Genel: Sanayi yap\u0131lar\u0131, s\u0131k\u00e7a, yerinde \u00fcretilen betonarme b\u00f6l\u00fcmler i\u00e7ermektedir. \nDi\u011fer pek \u00e7ok hallerde, yap\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcmleri prefabrike beton birimler veya \u00e7elik b\u00f6l\u00fcmlerden \nmeydana gelmektedir.  \nMadde  13.c\u2019ye  uygun  betonarme  yap\u0131lardaki  \u00e7elik  donat\u0131  do\u011fal  YKS  bile\u015feni  olarak \nkullan\u0131labilir. Bu gibi do\u011fal bile\u015fenler;  Madde 14.c\u2019ye uygun indirme iletkenleri ve Madde \n5.4\u2019e uygun toprak sonland\u0131rma sisteminin ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \nBundan  ba\u015fka,  uygun  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  taktirde,  betondaki  iletken  donat\u0131,  Madde  15.b\u2019ye \nuygun olarak i\u00e7 YKS\u2019nin e\u015f potansiyel hale getirilmesi i\u00e7in kafes bi\u00e7iminde olmal\u0131d\u0131r. \nAyr\u0131ca, yeterli olmas\u0131 durumunda, yap\u0131n\u0131n \u00e7elik donat\u0131s\u0131, elektromanyetik ekran olarak \ng\u00f6rev  yapabilir.  Bu  ekran,  B\u00f6l\u00fcm  5\u2019e  uygun  olarak  y\u0131ld\u0131r\u0131m  elektromanyetik  alanlar\u0131n\u0131n \nneden oldu\u011fu giri\u015fimlerden elektrik ve elektronik donan\u0131m\u0131n korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur, \nBetonun \u00e7elik donat\u0131s\u0131 ve yap\u0131n\u0131n di\u011fer \u00e7elik aksam\u0131n\u0131n, elektriksel s\u00fcreklili\u011fin Madde \n13.c\u2019ye  uygun  olacak  \u015fekilde  i\u00e7erden  ve  d\u0131\u015far\u0131dan  ba\u011flanmalar\u0131  durumunda,  fiziksel  hasara \nkar\u015f\u0131 etkin koruma sa\u011flanm\u0131\u015f olabilir. \n\u00c7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na enjekte edilen ak\u0131m\u0131n, \u00e7ok say\u0131da paralel yollar boyunca akt\u0131\u011f\u0131 \nkabul  edilmektedir.  Bu  \u015fekilde  olu\u015fan  kafesin  empedans\u0131  d\u00fc\u015f\u00fck  olup,  bunun  sonucu  olarak \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131ndan  dolay\u0131  meydana  gelen  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  de  az  olmaktad\u0131r.  Kafes  bi\u00e7imli \n\u00e7elik  donat\u0131dan  akan  ak\u0131mdan  dolay\u0131  olu\u015fan  manyetik  alan,  d\u00fc\u015f\u00fck  ak\u0131m  yo\u011funlu\u011fu  ve  z\u0131t \nelektromanyetik  alanlar  \u00fcreten  paralel  ak\u0131m  yollar\u0131  nedeniyle  zay\u0131ft\u0131r.  Kom\u015fu  i\u00e7  elektrik \niletkenler ile giri\u015fim kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak azal\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f641\nNot:  Elektromanyetik  giri\u015fime  kar\u015f\u0131  korunma  i\u00e7in  B\u00f6l\u00fcm  5  ve  IEC  61000-5-2\u2019ye \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBir  odan\u0131n,  Madde  13.c\u2019ye  uygun  elektriksel  s\u00fcreklilik  sa\u011flayan  \u00e7elik  betonarme \nduvarlarla tamamen \u00e7evrili olmas\u0131 durumunda, duvarlar\u0131n yak\u0131n\u0131ndaki \u00e7elik donat\u0131 \u00fczerinden \nakan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131ndan  dolay\u0131  meydana  gelen  manyetik  alan,  konvansiyonel  indirme \niletkenleri  ile  korunan  bir  yap\u0131ya  ili\u015fkin  odan\u0131n  i\u00e7indekinden  daha  d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.  Odan\u0131n  i\u00e7ine \nyerle\u015ftirilen iletken d\u00f6ng\u00fclerde end\u00fcklenen daha d\u00fc\u015f\u00fck gerilimler sayesinde, i\u00e7teki sistemleri \nar\u0131zalardan koruma kolayca iyile\u015ftirilebilir. \nYap\u0131m  a\u015famas\u0131ndan  sonra,  \u00e7elik  donat\u0131n\u0131n  d\u00fczenlenme  ve  yap\u0131m  \u015feklini  belirlemek \nhemen  hemen  olanaks\u0131zd\u0131r.  Bu  nedenle,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  amac\u0131yla  kullan\u0131lan  \u00e7elik \ndonat\u0131n\u0131n  d\u00fczenlenme  \u015fekli  \u00e7ok  iyi  bir  \u015fekilde  belgelenmelidir.  Bu  husus  \u00e7izimler, \na\u00e7\u0131klamalar yap\u0131m s\u0131ras\u0131nda \u00e7ekilen foto\u011fraflar kullan\u0131larak sa\u011flan\u0131r. \nT.2.3.2  Betonda  \u00e7elik  donat\u0131  kullan\u0131lmas\u0131:  Ku\u015faklama  iletkenleri  ve  topraklama \nelektrotlar\u0131, \u00e7elik donat\u0131ya ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u00d6rne\u011fin, yap\u0131ya tutturulan iletken \u00e7er\u00e7eveler, do\u011fal YKS iletkenleri olarak ve i\u00e7teki e\u015f \npotansiyel ku\u015faklama i\u00e7in ise ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131 olarak kullan\u0131labilir. \nPotansiyel dengeleme i\u00e7in temel ankrajlar\u0131na veya makinalar, cihazlar veya mahfazalara \nili\u015fkin  temel  raylar\u0131n\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131  bu  uygulamaya  y\u00f6nelik  bir  \u00f6rnektir.  \u015eekil  T.4\u2019te, \nend\u00fcstriyel bir yap\u0131da \u00e7elik donat\u0131 ve ku\u015faklama baralar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi g\u00f6sterilmektedir. \nYap\u0131daki  ku\u015faklama  sonland\u0131rmalar\u0131n\u0131n  yeri,  YKS  tasar\u0131m\u0131nda  planlama  a\u015famas\u0131nda \nbelirlenmeli ve bu yer, in\u015faat\u0131 yapacak y\u00fckleniciye bildirilmelidir. \nDonat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na kaynak yap\u0131lmas\u0131na izin verilip verilmedi\u011fi, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn \nolup olmad\u0131\u011f\u0131 veya ek iletkenlerin yerle\u015ftirilip yerle\u015ftirilmedi\u011fini belirlemek amac\u0131yla in\u015faat \ny\u00fcklenicisi  ile  g\u00f6r\u00fc\u015f  al\u0131\u015fveri\u015finde  bulunulmal\u0131d\u0131r.  Betonun  d\u00f6k\u00fclmesinden  \u00f6nce,  gerekli \nb\u00fct\u00fcn i\u015fler yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131 ve muayene edilmelidir (ba\u015fka bir ifadeyle, YKS\u2019nin planlamas\u0131 \nyap\u0131n\u0131n tasar\u0131m\u0131 ile birlikte yap\u0131lmal\u0131d\u0131r). \nT.2.3.3  \u00c7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131na  kaynak  yap\u0131lmas\u0131  veya  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131:  Donat\u0131 \n\u00e7ubuklar\u0131n\u0131n s\u00fcreklili\u011fi, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma veya kaynakla sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nNot:  TS  EN  50164  standardlar\u0131na  uygun  \u00f6zel  olarak  tasar\u0131mlanm\u0131\u015f  ve  deneyden \nge\u00e7irilmi\u015f s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma elemanlar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na kaynak yap\u0131lmas\u0131na sadece, in\u015faat i\u015fleri tasar\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n (statik \nproje  sorumlusu)  olurunun  al\u0131nmas\u0131  durumunda,  izin  verilir.  \u00c7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131,  30 \nmm\u2019den daha az olmayan bir uzunluk boyunca kaynaklanmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.5). \nYKS\u2019nin  d\u0131\u015f  bile\u015fenlerine  ba\u011flant\u0131s\u0131,  belirlenen  bir  yerde  betondan  d\u0131\u015far\u0131  \u00e7\u0131kar\u0131lan  bir \n\u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubu\u011fu  veya  bir  ba\u011flama  \u00e7ubu\u011fu  veya  beton  i\u00e7inden  ge\u00e7en  topraklama  plakas\u0131 \n(\u00e7elik \nvas\u0131tas\u0131yla \nger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir. \nkaynaklanarak \ns\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak \n\u00e7ubu\u011funa \ndonat\u0131 \nba\u011fl\u0131) \nveya \nBetondaki  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  ile  ku\u015faklama  iletkenleri  aras\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131lar\u0131n \ns\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  d\u00fczenleriyle  yap\u0131lmas\u0131  durumunda,  beton  d\u00f6k\u00fcld\u00fckten  sonra  ba\u011flant\u0131  yerlerinin \nmuayenesi yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan, g\u00fcvenlik nedenleriyle daima iki ku\u015faklama iletkeni (veya farkl\u0131 \n\u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131na  iki  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  eleman\u0131  olan  bir  ku\u015faklama  iletkeni)  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nKu\u015faklama  iletkeni  veya  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubu\u011funun  benzer  metallerden  yap\u0131lmam\u0131\u015f  olmas\u0131 \ndurumunda,  ba\u011flant\u0131n\u0131n  yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131  alan  nem  giderici  bir  bile\u015fikle  tamamen  s\u0131zd\u0131rmaz \nk\u0131l\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  ve  som  \u015ferit  iletkenlerin  ba\u011flant\u0131lar\u0131nda  kullan\u0131lan  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma \nelemanlar\u0131  \u015eekil  T.6\u2019da  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  \u015eekil  T.7\u2019de  ise  bir  d\u0131\u015f  sistemin  \u00e7elik  donat\u0131 \n\u00e7ubuklar\u0131na ba\u011flanmas\u0131na ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131lar g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\fKu\u015faklama iletkenleri, ku\u015faklama noktas\u0131ndan akan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 ile orant\u0131l\u0131 boyutlara \nsahip olmal\u0131d\u0131r (\u00c7izelge 22 ve \u00c7izelge 23) \n642\nBurada: \n1 Elektrik g\u00fc\u00e7 donan\u0131m\u0131 \n2 \u00c7elik kiri\u015f \n3 Y\u00fczeye ili\u015fkin metal kaplama \n4 Ku\u015faklama ek yeri \n5 Elektrik veya elektronik donan\u0131m \n6 Ku\u015faklama baras\u0131 \n7  Betondaki  \u00e7elik  donat\u0131  (kafes  iletkenler  ile \n\u00fcst \u00fcste bindirilmi\u015f) \n8 Temel topraklama elektrodu \n9 Farkl\u0131 hizmet tesisatlar\u0131 i\u00e7in ortak giri\u015f \n\u015eekil T.4 \u2013 \u00c7elik donat\u0131l\u0131 bir yap\u0131daki e\u015f potansiyel ku\u015faklama \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f643\n1  Donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131 \n2 \nEn az 30 mm uzunlu\u011fundaki kaynak diki\u015fi \n\u015eekil  T.5  \u2013  Betonarme  yap\u0131larda  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n  kaynakla  ba\u011flanmas\u0131  (izin \nverilmesi durumunda) \n\u015eekil T.6a \u2013 Bir dairesel kesitli iletkenin bir \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubu\u011funa ba\u011flanmas\u0131 \n\u015eekil T.6b \u2013 Bir som \u015ferit iletkenin bir \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubu\u011funa ba\u011flanmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f1  Donat\u0131 \u00e7ubu\u011fu \n2  Dairesel kesitli iletken \n3  Vida \n4 \n\u015eerit iletken \n\u015eekil  T.6  \u2013  Donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  ve  iletkenler  aras\u0131nda  ba\u011flant\u0131lar\u0131  sa\u011flamak  amac\u0131yla \nkullan\u0131lan ba\u011flama elemanlar\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnek \n644\n\u015eekil 7.a \n\u015eekil 7.b \n\u015eekil 7.d \n\u015eekil 7.c \n1  Ku\u015faklama iletkeni \n2  \u00c7elik ku\u015faklama iletkenine kaynaklanm\u0131\u015f somun \n3  \u00c7elik ku\u015faklama iletkeni*\n4  Demir olmayan ku\u015faklama noktas\u0131ndaki d\u00f6k\u00fcm \n5  \u00d6rg\u00fcl\u00fc bak\u0131r ku\u015faklama ba\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 \n6  Korozyona kar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemi \n7  C \u00e7eli\u011fi (C bi\u00e7imindeki montaj baras\u0131) \n8  Kaynak \n*  \u00c7elik  ku\u015faklama \niletkeni,  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131na  kaynak  veya  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma \nelemanlar\u0131yla bir\u00e7ok noktada ba\u011flan\u0131r. \nNot: \u015eekil T.7c\u2019de g\u00f6sterilen yap\u0131, iyi bir m\u00fchendislik uygulamas\u0131na g\u00f6re genel olarak \nkabul edilen bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. \n\u015eekil  T.7  \u2013  Beton  duvar  i\u00e7indeki  \u00e7elik  donat\u0131ya  yap\u0131lan  ba\u011flant\u0131  noktalar\u0131na  ili\u015fkin \n\u00f6rnek \nT.2.3.4  Malzemeler:  \u015eu  malzemeler,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  ama\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  betona \nyerle\u015ftirilen  ek  iletkenler  olarak  kullan\u0131labilir:  \u00c7elik,  haddelenebilir  \u00e7elik,  galvanizli  \u00e7elik, \npaslanmaz \u00e7elik veya bak\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f645\nBetonda galvanizli \u00e7eli\u011fin kullan\u0131lmas\u0131na, in\u015faat\u0131 yapan y\u00fcklenici taraf\u0131ndan bazen izin \nverilmez.  Bu  durum  yanl\u0131\u015f  anlamadan  kaynaklanmaktad\u0131r.  \u00c7elik  donat\u0131,  betonun  korozyona \nkar\u015f\u0131 y\u00fcksek koruma potansiyeline sahip olmas\u0131 nedeniyle betonla pasif hale getirilir. \nBetonda ola\u011fan p\u00fcr\u00fczl\u00fc donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na ek olarak en az 8 mm \u00e7ap\u0131nda yuvarlak \u00e7elik \n\u00e7ubuklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. \nT.2.3.5 Korozyon: Donat\u0131 ku\u015faklama iletkenlerinin bir beton duvar i\u00e7inden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 \ndurumunda, kimyasal korozyona kar\u015f\u0131 koruma i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterilmelidir. Korozyona kar\u015f\u0131 en \nbasit koruma \u00f6nlemi, betondan \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131nda, beton i\u00e7inde en az 50 mm ve beton d\u0131\u015f\u0131nda \nen az 50  mm olacak \u015fekilde, silikon kau\u00e7uk kaplanmas\u0131 veya zift d\u00f6k\u00fclmesidir (\u015eekil T.7c). \nBak\u0131r  ku\u015faklama  iletkenlerinin  beton  duvar  i\u00e7inden  \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131  durumunda,  som  bir \niletken,  \u00f6zel  bir  ku\u015faklama  noktas\u0131,  PVC  kaplamalar\u0131  veya  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  tellerin  kullan\u0131lmas\u0131 \ndurumunda, korozyon riski bulunmamaktad\u0131r (\u015eekil T.7b). \u00c7izelge 20 ve \u00c7izelge 21\u2019e uygun \npaslanmaz \u00e7elik ku\u015faklama iletkenleri i\u00e7in, korozyon \u00f6nleme  \u00f6nlemlerinin al\u0131nmas\u0131na gerek \nyoktur. \n\u00c7ok  a\u011f\u0131r  atmosfer  ko\u015fullar\u0131nda,  betondan  \u00e7\u0131kan  ku\u015faklama  iletkenlerinin  paslanmaz \n\u00e7elikten yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. \nNot:  Betondaki  \u00e7elik  donat\u0131larla  ba\u011flant\u0131l\u0131  beton  d\u0131\u015f\u0131ndaki  galvanizli  \u00e7elik,  baz\u0131 \nko\u015fullarda betona hasar verebilir. \nD\u00f6k\u00fcm tipi somunlar\u0131n veya yumu\u015fak \u00e7elik par\u00e7alar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, bunlar \nbinan\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda  korozyona  kar\u015f\u0131  korunmal\u0131d\u0131r.  Y\u00fczeyinde  koruma  i\u015flemi  yap\u0131lm\u0131\u015f  somunla \nelektriksel iletkenli\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in t\u0131rt\u0131ll\u0131 kilitleme rondel\u00e2lar\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.7a). \nKorozyona kar\u015f\u0131 ile ilgili daha fazla bilgi i\u00e7in Madde T.3.6.2.2.2\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nT.2.3.6  Ba\u011flant\u0131lar:  Ara\u015ft\u0131rmalar,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan  ba\u011flant\u0131larda  tel  sararak \nyap\u0131lan ba\u011flant\u0131n\u0131n uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Sar\u0131larak ba\u011flanm\u0131\u015f telin betonda patlama \nve hasar meydana getirme riski bulunmaktad\u0131r. Ancak, daha \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalara dayanarak \nfiilen b\u00fct\u00fcn \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n elektriksel olarak birbirlerine ba\u011flanabilmesi i\u00e7in en az \nher  \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc  tel  sar\u0131m\u0131n\u0131n  bir  elektriksel  iletken  irtibat  olu\u015fturdu\u011fu  kabul  edilebilir.  B\u00f6ylece \nb\u00fct\u00fcn  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n  tamam\u0131  birbirlerine  elektriksel  olarak  ba\u011flanm\u0131\u015f  say\u0131l\u0131r. \nBetonarme yap\u0131lar \u00fczerinde yap\u0131lan \u00f6l\u00e7meler bu sonucu desteklemektedir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan  ba\u011flant\u0131lar  i\u00e7in  kaynak  veya  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  y\u00f6ntemlerinin \nkullan\u0131lmas\u0131  tercih  edilmektedir.  Bir  ba\u011flant\u0131  olarak  tel  sarmal\u0131  ba\u011flant\u0131  y\u00f6ntemi,  sadece \ne\u015fpotansiyelli\u011fi sa\u011flama ve EMU ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in ek iletkenlerin kullan\u0131lmas\u0131 halinde uygundur. \nD\u0131\u015f  devrelerin  birbirlerine  ba\u011flanm\u0131\u015f  \u00e7elik  donat\u0131ya  ba\u011flant\u0131lar\u0131,  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  d\u00fczenleri \nveya kaynakla yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBeton i\u00e7indeki kaynaklar en az 30 mm uzunlu\u011funda olmal\u0131d\u0131r. \u00c7apraz \u00e7ubuklar, kaynak \nyap\u0131lmadan \u00f6nce en az 50 mm birbirlerine paralel olacak bi\u00e7imde b\u00fck\u00fclmelidir. \nKaynak yap\u0131lan \u00e7ubuklar\u0131n beton i\u00e7ine g\u00f6m\u00fclmesine ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131 halinde, kesi\u015fme \nnoktalar\u0131nda  sadece  birka\u00e7  milimetre  uzunlu\u011fundaki  kaynak  diki\u015fi  ile  kaynak  yap\u0131lmas\u0131 \nyeterli de\u011fildir. Bu gibi ba\u011flant\u0131lar, beton d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde s\u0131k\u00e7a kopmaktad\u0131r. \n\u015eekil  T.5\u2019te,  betonarmedeki  \u00e7elik  donat\u0131lara  ku\u015faklama  iletkenlerinin  uygun  olarak \nkaynaklanmas\u0131 g\u00f6sterilmektedir. \n\u00c7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131na  kaynak  yap\u0131lmas\u0131na  izin  verilmemesi  durumunda,  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma \nelemanlar\u0131  veya  bu  ama\u00e7  i\u00e7in  \u00f6zel  olarak  belirlenen  ek  iletkenler  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Bu  ek \niletkenler, \u00e7elik, yumu\u015fak \u00e7elik, galvanizli \u00e7elik veya bak\u0131rdan yap\u0131labilir. Ek iletkenler, \u00e7elik \ndonat\u0131n\u0131n  ekranlama  imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n  avantajlar\u0131ndan  yararlanmak  i\u00e7in,  \u00e7ok  say\u0131da  \u00e7elik  donat\u0131 \n\u00e7ubuklar\u0131na sar\u0131larak ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma elemanlar\u0131yla ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nNot:  Kaynak  yap\u0131lmas\u0131na  izin  verilmesi  durumunda,  uygun  kaynak  y\u00f6ntemleri  ile \nbirlikte klasik kaynak ve egzotermik kaynak y\u00f6ntemleri kabul edilebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f646\nT.2.3.7  \u0130ndirme  iletkenleri:  Duvarlardaki  veya  beton  kolonlardaki  \u00e7elik  donat\u0131 \n\u00e7ubuklar\u0131  ve  \u00e7elik  yap\u0131ya  ili\u015fkin  iskelet,  do\u011fal  indirme  iletkenleri  olarak  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nYakalama ucu sistemi ile ba\u011flant\u0131y\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7at\u0131 \u00fczerinde bir sonland\u0131rma ek yeri \nsa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Betonarme  temel  sadece  toprak  sonland\u0131rma  olarak  kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131  taktirde, \ntoprak  sonland\u0131rma  sistemi  ile  ba\u011flant\u0131y\u0131  kolayla\u015ft\u0131rmak  amac\u0131yla  sonland\u0131rma  ek  yerleri \nsa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u00d6zel bir \u00e7elik donat\u0131n\u0131n indirme iletkeni olarak kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, ayn\u0131 konuma \nyerle\u015ftirilen  \u00e7ubu\u011fun  a\u015fa\u011f\u0131  do\u011fru  b\u00fct\u00fcn  yol  boyunca  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flamak  amac\u0131yla \ntopra\u011fa kadar giden g\u00fczerg\u00e2ha dikkat edilmelidir. B\u00f6ylelikle, do\u011frudan elektriksel s\u00fcreklilik \nsa\u011flanm\u0131\u015f olur. \n\u00c7at\u0131dan topra\u011fa kadar d\u00fcz bir yol olu\u015fturan do\u011fal indirme iletkenlerinin dikey y\u00f6ndeki \ns\u00fcreklili\u011finin  garanti  edilememesi  durumunda,  \u00f6zel  olarak  belirlenen  ek \niletkenler \nkullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu ek iletkenler \u00e7elik donat\u0131ya sararak yap\u0131lan ba\u011flama y\u00f6ntemi kullan\u0131larak \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u0130ndirme  iletkeninin  takip  etti\u011fi  g\u00fczerg\u00e2h\u0131n  en  do\u011fru  g\u00fczerg\u00e2h  oldu\u011fundan  \u015f\u00fcphe \nedilmesi  durumunda  (di\u011fer  bir  ifadeyle,  mevcut  binalarda),  bir  d\u0131\u015f  indirme  iletken  sistemi \neklenmelidir. \n\u015eekil T.4 ve \u015eekil T.8\u2019de, betonarme yap\u0131larda kullan\u0131lan YKS\u2019nin do\u011fal bile\u015fenlerine \nili\u015fkin  yap\u0131m  detaylar\u0131  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  Yap\u0131  temel  topraklama  elektrotlar\u0131  olarak  betonarme \nelemanlar\u0131ndaki \u00e7ubuklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Madde T.3.4.3.2\u2019ye ayr\u0131ca bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nTekil  kolonlardaki  ve  duvarlardaki  i\u00e7  indirme  iletkenleri,  bunlara  ili\u015fkin  \u00e7elik  donat\u0131 \n\u00e7ubuklar\u0131yla  birbirlerine  ba\u011flanmal\u0131  ve  Madde  13.c\u2019ye  g\u00f6re  elektriksel  s\u00fcreklilik  ile  ilgili \nko\u015fullar\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \nTekil  prefabrike  beton  elemanlar\u0131ndaki  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  ile  beton  kolonlar  ve \nbeton  duvarlardaki  \u00e7elik  donat\u0131lar,  \u00e7at\u0131lar  ve  d\u00f6\u015femelerin  betonu  d\u00f6k\u00fclmeden  \u00f6nce  bu \nd\u00f6\u015femeler ve \u00e7at\u0131lardaki \u00e7elik donat\u0131lara ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBulundu\u011fu  yerde  beton  d\u00f6k\u00fclerek  yap\u0131lan  b\u00fct\u00fcn  yap\u0131  elemanlar\u0131na  (\u00f6rne\u011fin,  duvarlar, \nkolonlar,  merdivenler  ve  asans\u00f6r  bo\u015fluklar\u0131)  ili\u015fkin  donat\u0131  i\u00e7inde  \u00e7ok  say\u0131da  s\u00fcrekli  iletken \nb\u00f6l\u00fcmler  bulunmaktad\u0131r.  D\u00f6\u015femelerin  yerinde  d\u00f6k\u00fclen  betonla  yap\u0131lmas\u0131  durumunda,  tekil \nkolonlar  ve  duvarlar  i\u00e7indeki  indirme  iletkenleri,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  d\u00fczg\u00fcn  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \nsa\u011flamak  amac\u0131yla,  bunlara  ili\u015fkin  \u00e7elik  donat\u0131larla  birbirlerine  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  D\u00f6\u015femelerin \nprefabrike beton elemanlar\u0131 ile yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 durumunda, bu ba\u011flant\u0131lar genellikle mevcut \nde\u011fildir.  Ancak,  ek  k\u00fc\u00e7\u00fck  bir  maliyetle,  d\u00f6\u015femelere  ek  ba\u011flant\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  sokularak  beton \nd\u00f6k\u00fclmeden  \u00f6nce  tekil  prefabrike  beton  elemanlar\u0131na  ili\u015fkin  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n \nkolonlar ve duvarlardaki \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na ba\u011flamak amac\u0131yla kullan\u0131lacak ek yerleri \nve sonland\u0131rmalar\u0131 haz\u0131rlamak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f647\nBurada: \n\u00c7at\u0131 parapetlerinin metal kaplamas\u0131 \nCephe plakalar\u0131 ile yakalama ucu aras\u0131ndaki ek yeri \nYatay yakalama ucu iletkeni \n1 \n2 \n3 \n4  Metalden yap\u0131lm\u0131\u015f cephe kaplama dilimi \n\u0130\u00e7 YKS\u2019nin e\u015f potansiyelli\u011fini sa\u011flayan bara \n5 \nCephe plakalar\u0131 aras\u0131ndaki ek yeri \n6 \nDeney ek yeri \n7 \nBetondaki \u00e7elik donat\u0131 \n8 \n9 \nB tipi halka topraklama elektrodu \n10  Yap\u0131 temel topraklama elektrodu \nUygulanabilir bir \u00f6rnekte \u015fu boyutlar kullan\u0131labilir: a = 5 m, b = 5 m, c = 1 m \nNot: Plakalar aras\u0131ndaki ek yerleri i\u00e7in \u015eekil T.35\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \n\u015eekil  T.8a  \u2013  \u00c7elik  betonarme  bir  yap\u0131  \u00fczerinde  do\u011fal  indirme  iletken  sistemi  olarak \nmetalden yap\u0131lm\u0131\u015f cephe kaplamas\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f648\nBurada: \n1  D\u00fc\u015fey \u00e7er\u00e7eve \n2  Duvara sabitleme eleman\u0131 \n3  Ba\u011flay\u0131c\u0131lar \n4  Yatay \u00e7er\u00e7eve \n\u015eekil T.8b \u2013 Cephe kaplama desteklerinin ba\u011flant\u0131s\u0131 \n\u015eekil T.8 - Do\u011fal indirme iletken sistemi olarak metal cephe kaplamas\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 ve \ncephe kaplama desteklerinin ba\u011flant\u0131s\u0131 \nAsma  cephe  olarak  kullan\u0131lan  prefabrike  elemanlar,  ku\u015faklama  ba\u011flant\u0131lar\u0131  olmad\u0131\u011f\u0131 \ni\u00e7in,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunmada  etkili  de\u011fildir.  Yo\u011fun  bilgii\u015flem  donan\u0131m\u0131  ve  bilgisayar \n\u015febekelerinin bulundu\u011fu ofis binalar\u0131 gibi, bina i\u00e7ine yerle\u015ftirilen donan\u0131mla ilgili olarak daha \netkili y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunman\u0131n istenmesi durumunda, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f y\u00fczeyinin \ntamam\u0131ndan  akabilecek  \u015fekilde  bu  gibi  cephe  elemanlar\u0131ndaki  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n \nbirbirlerine  ve  yap\u0131n\u0131n  y\u00fck  ta\u015f\u0131yan  elemanlar\u0131ndaki  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131na  ba\u011flanmas\u0131 \ngereklidir (\u015eekil T.4). \nBir yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f duvarlar\u0131na s\u00fcrekli \u015ferit  pencereler monte edilmesi  durumunda, s\u00fcrekli \n\u015ferit  pencerelerin  \u00fcst\u00fcnde  ve  alt\u0131ndaki  prefabrike  beton  b\u00f6l\u00fcmlerin  ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n  mevcut \nkolonlar  vas\u0131tas\u0131yla  yap\u0131lmas\u0131  veya  bunlar\u0131n  pencereler  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011fa  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelen \ndaha  k\u00fc\u00e7\u00fck  aral\u0131klarda  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131  se\u00e7eneklerinden  hangisinin  uygulanaca\u011f\u0131na \nkarar verilmesi \u00f6nemlidir. \nD\u0131\u015f duvarlardaki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin birlikte yo\u011fun bir \u015fekilde bulunmas\u0131, bina i\u00e7indeki \nelektromanyetik  ekranlamay\u0131  art\u0131r\u0131r.  \u015eekil  T.9\u2019da  s\u00fcrekli  \u015ferit  pencerelerin  metal  cephe \nkaplamas\u0131na ba\u011flant\u0131s\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f649\nBurada: \n1  Cephe plaka dilimi ile metal \u015ferit pencere aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 ek yeri \n2  Metal cephe plakas\u0131 \n3  Yatay metal \u015ferit \n4  D\u00fc\u015fey metal \u015ferit \n5 \nPencere \n\u015eekil T.9 \u2013 S\u00fcrekli \u015ferit pencerelerin metal cephe kaplamas\u0131 ile ba\u011flant\u0131s\u0131 \n\u00c7elik yap\u0131lar\u0131n indirme iletkeni olarak kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, her \u00e7elik kolon, TS EN \n50164  serisine  uygun  olarak  \u00f6zel  ku\u015faklama  noktalar\u0131yla  \u015eekil  T.8\u2019e  g\u00f6re  beton  temeldeki \n\u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nNot:  Elektromanyetik  ekranlama  ama\u00e7lar\u0131  bak\u0131m\u0131ndan  yap\u0131  duvarlar\u0131ndaki  \u00e7elik \ndonat\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin daha fazla bilgi i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 5\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nHol  ve  benzeri  b\u00fcy\u00fck  ve  al\u00e7ak  binalar  i\u00e7in,  \u00e7at\u0131  sadece  bina  \u00e7evresinde  de\u011fil  ayn\u0131 \nzamanda  i\u00e7teki  kolonlarla  da  desteklenmelidir.  \u0130\u00e7  indirme  iletkenlerini  olu\u015fturan  kolonlar\u0131n \niletken k\u0131s\u0131mlar\u0131, tepede yakalama ucu sistemine, d\u00f6\u015femede e\u015fpotansiyel ku\u015faklama sistemine \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Elektromanyetik giri\u015fimdeki artma, bu gibi i\u00e7 indirme iletkenlerinin yak\u0131n\u0131nda \nmeydana gelir. \n\u00c7elik  donat\u0131l\u0131  yap\u0131larda  genellikle  c\u0131vatal\u0131  ek  yerleriyle  ba\u011flanan  \u00e7elik  \u00e7at\u0131  kiri\u015fleri \nkullan\u0131l\u0131r.  C\u0131vatalar\u0131n  mekanik  mukavemeti  elde  etmek  amac\u0131yla  istenen  kuvvetle  s\u0131k\u0131lmas\u0131 \nko\u015fuluyla,  b\u00fct\u00fcn  c\u0131vatal\u0131  \u00e7elik  b\u00f6l\u00fcmlerin,  elektriksel  olarak  birbirlerine  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131  kabul \nedilebilir.  \u0130nce  boya  tabakalar\u0131,  ilk  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falma  ak\u0131m\u0131  ile  delinir  ve  b\u00f6ylece  iletken  bir \nk\u00f6pr\u00fc olu\u015fturulur. \nC\u0131vata  ba\u015flar\u0131n\u0131n,  c\u0131vata  somunlar\u0131n\u0131n  ve  rondel\u00e2lar\u0131n  oturma  y\u00fczeyini  \u00e7\u0131plak  hale \ngetirerek  elektrik  ba\u011flant\u0131s\u0131  daha \niyi  bir  duruma  getirilebilir.  Yap\u0131sal  montaj\u0131n \ntamamlanmas\u0131ndan sonra yakla\u015f\u0131k 50 mm uzunlu\u011funda bir kaynak diki\u015fi yap\u0131lmas\u0131 ile daha \nileri seviyede iyile\u015fme sa\u011flanabilir. \nD\u0131\u015f duvarlar\u0131n i\u00e7inde\/\u00fcst\u00fcnde \u00e7ok say\u0131da iletken b\u00f6l\u00fcmlere sahip mevcut yap\u0131larda, bu \niletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  indirme  iletkenleri  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  i\u00e7in  s\u00fcreklili\u011fi  sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Bu \nteknik ayr\u0131ca, y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik darbesine kar\u015f\u0131 koruma isteklerine ek olarak mimari \ntasar\u0131m\u0131n k\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nleri ilgili isteklerin de yerine getirilmesi gerekti\u011finde \u00f6nerilir. \nBirbirlerine  ba\u011fl\u0131  e\u015f  potansiyelli\u011fi  sa\u011flayan  baralar  ayr\u0131ca  olmal\u0131d\u0131r.  E\u015f  potansiyelli\u011fi \nsa\u011flayan  her  bara,  d\u0131\u015f  duvarlar\u0131n  veya  \u00e7at\u0131n\u0131n  i\u00e7indeki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlere  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Bu \ndurum,  toprak  seviyesinde  ve  takip  eden  her  d\u00f6\u015feme  seviyesindeki  yatay  donat\u0131  baralar\u0131yla \nbile sa\u011flanabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f650\nM\u00fcmk\u00fcn  olmas\u0131  durumunda,  d\u00f6\u015feme  veya  duvar  i\u00e7indeki  \u00e7elik  donat\u0131ya  ba\u011flant\u0131 \nyapmak i\u00e7in bir ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ba\u011flant\u0131, en az \u00fc\u00e7 adet \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubu\u011funa \nyap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nB\u00fcy\u00fck  yap\u0131larda,  e\u015f  potansiyelli\u011fi  sa\u011flayan  bara,  bir  halka  iletken  olarak  i\u015f  g\u00f6r\u00fcr.  Bu \ngibi durumlarda \u00e7elik donat\u0131 baralar\u0131na yap\u0131lacak ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131 her 10 m\u2019de bir olmal\u0131d\u0131r. \nTemelle  ilgili  a\u00e7\u0131klanabilen  \u00f6nlemler  d\u0131\u015f\u0131nda,  yap\u0131ya  ili\u015fkin  donat\u0131n\u0131n  YKS\u2019ye  ba\u011flanmas\u0131 \ni\u00e7in \u00f6zel \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131na gerek yoktur. \nT.2.3.8  E\u015f  potansiyelli\u011fin  sa\u011flanmas\u0131:  Farkl\u0131  d\u00f6\u015femelerde  donat\u0131ya  \u00e7ok  say\u0131da \nku\u015faklama ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n istenmesi ve e\u015f potansiyelli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ve yap\u0131n\u0131n \ni\u00e7 hacminin ekranlanmas\u0131 amac\u0131yla beton duvarlardaki \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n kullan\u0131larak \nd\u00fc\u015f\u00fck  end\u00fcktansl\u0131  ak\u0131m  yollar\u0131n\u0131n  elde  edilmesine  \u00f6zel  \u00f6nem  verilmesi  durumunda,  ayr\u0131 \nd\u00f6\u015femelerdeki  betonun  i\u00e7ine  veya  d\u0131\u015f\u0131na  halka  iletkenler  yerle\u015ftirilmelidir.  Bu  halka \niletkenler,  10  m\u2019den  daha  b\u00fcy\u00fck  olmayan  aral\u0131klarda  d\u00fc\u015fey  \u00e7ubuklarla  birbirlerine \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nKafes bi\u00e7iminde ba\u011fl\u0131 iletken \u015febekesi de \u00f6nerilir. Ba\u011flant\u0131lar, enerji beslemesindeki bir \nar\u0131za durumunda olu\u015fabilecek y\u00fcksek ak\u0131mlar\u0131 ta\u015f\u0131yacak \u015fekilde tasarlanmal\u0131d\u0131r. \nT.2.3.9  Temelin  toprak  sonland\u0131rma  sistemi  olarak  kullan\u0131lmas\u0131:  B\u00fcy\u00fck  yap\u0131larda \nve  end\u00fcstri  tesislerinde,  temel  normal  olarak  \u00e7elik  donat\u0131l\u0131d\u0131r.  Madde  14.d\u2019de  belirtilen \nkurallar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ko\u015fuluyla, bu gibi yap\u0131lar\u0131n toprak y\u00fczeyinin alt\u0131ndaki b\u00f6lgede bulunan \ntemel  \u00e7elik  donat\u0131s\u0131,  kal\u0131n  temel  beton  tabakalar  ve  d\u0131\u015f  duvarlar,  m\u00fckemmel  bir  temel \ntopraklama elektrodu olu\u015fturur. \nTemeldeki  ve  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  duvarlardaki  \u00e7elik  donat\u0131, \ntemel \ntopraklamas\u0131  olarak \nkullan\u0131labilir. \nBu  y\u00f6ntemle,  d\u00fc\u015f\u00fck  maliyetli  iyi  bir  topraklama  elde  edilir.  Buna  ek  olarak,  yap\u0131n\u0131n \n\u00e7elik  donat\u0131s\u0131ndan  olu\u015fan  metal  mahfaza  genel  olarak  yap\u0131daki  elektrik  g\u00fc\u00e7  beslemesi, \nileti\u015fim ve elektronik tesisatlar i\u00e7in iyi bir referans potansiyel olu\u015fturmaktad\u0131r. \nTelle  sar\u0131larak  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131na  ek  olarak,  iyi  ek \nyerleri sa\u011flamak amac\u0131yla ek bir kafesli metal \u015febeke tesisat\u0131 \u00f6nerilir. Bu ek \u015febeke de \u00e7elik \ndonat\u0131ya  telle  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  D\u0131\u015f  indirme  iletkenlerine  ili\u015fkin  ba\u011flant\u0131lar  veya  indirme \niletkenleri  olarak  kullan\u0131lan  yap\u0131  elemanlar\u0131  ve  d\u0131\u015ftan  yerle\u015ftirilmi\u015f  toprak  sonland\u0131rmaya \nili\u015fkin ba\u011flant\u0131 i\u00e7in sonland\u0131rma iletkenleri uygun noktalarda betondan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nGenel  olarak  bir  temeldeki  \u00e7elik  donat\u0131,  yap\u0131n\u0131n  temeldeki  farkl\u0131  b\u00f6l\u00fcmleri  aras\u0131nda \naral\u0131klar olmamas\u0131 durumunda, elektriksel olarak iletkendir. \u0130letken yap\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri aras\u0131ndaki \naral\u0131klar, Madde 14.e\u2019ye uygun olarak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma elemanlar\u0131 ve ek yerleri kullan\u0131larak \u00c7izelge \n20\u2019ye uygun ku\u015faklama iletkenleri ile k\u00f6pr\u00fclenmelidir. \nBir  temel  \u00fczerinde  bulunan  beton  kolonlar,  payandalar  ve  i\u00e7  duvarlardaki  \u00e7elik  donat\u0131 \n\u00e7ubuklar\u0131, temeldeki \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na ve \u00e7at\u0131n\u0131n iletken b\u00f6l\u00fcmlerine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBeton  payandalar\u0131,  i\u00e7  duvarlar\u0131  ve  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  olan  bir  \u00e7at\u0131ya  sahip  betonarme \nyap\u0131daki YKS tasar\u0131m\u0131 \u015eekil T.10\u2019da g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u00c7elik  donat\u0131ya  kaynak  yap\u0131lmas\u0131na  izin  verilmemesi  durumunda,  payandalara  ek \niletkenler yerle\u015ftirilmeli veya ba\u011flant\u0131lar g\u00fcvenli ek iletkenlerle yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu ek iletkenler, \n\u00e7elik donat\u0131lara sar\u0131larak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u0130n\u015faat\u0131n  tamamlanmas\u0131ndan  ve  bir  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  baras\u0131  \u00fczerinden  binaya \nb\u00fct\u00fcn  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  ba\u011flanmas\u0131ndan  sonra,  bak\u0131m  program\u0131n\u0131n  bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fc  olarak \ntopraklama direncinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, uygulamada m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. \nTemel  topra\u011f\u0131n\u0131n  topraklama  direncinin  \u00f6l\u00e7\u00fclememesi  durumunda,  yap\u0131ya  yak\u0131n  bir \nveya daha fazla referans topraklama elektrotlar\u0131 yerle\u015ftirilerek topraklama elektrodu ve temel \ntopraklama  sistemi  aras\u0131nda  bir  devre  olu\u015fturulur  ve  bu  sayede  topraklama  sistemine  ili\u015fkin \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\fortamdaki  de\u011fi\u015fiklikler  izlenir.  Ancak,  temel  topraklama  sisteminin  birincil  \u00f6zelli\u011fi  iyi  e\u015f \npotansiyellik sa\u011flamak olup, topraklama direnci ikinci derecede \u00f6nemlidir. \n651\nBurada: \nSu s\u0131zd\u0131rmaz bir ge\u00e7it izolat\u00f6r\u00fcnden ge\u00e7en YKS iletkeni \n1 \n2  Beton kolondaki \u00e7elik donat\u0131 \n3  Beton duvarlardaki \u00e7elik donat\u0131 \nNot:  \u0130\u00e7  kolondaki  \u00e7elik  donat\u0131n\u0131n  YKS\u2019nin  yakalama  ucu  ve  toprak  sonland\u0131rmas\u0131na \nba\u011flanmas\u0131  durumunda,  i\u00e7  kolondaki  \u00e7elik  donat\u0131  do\u011fal  bir  i\u00e7  indirme  iletkeni  olur.  Hassas \nelektronik  cihazlar\u0131n  kolonun  yak\u0131n\u0131na  yerle\u015ftirilmesi  durumunda,  kolon  yak\u0131n\u0131ndaki \nelektromanyetik ortam g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.10 \u2013End\u00fcstriyel yap\u0131larda i\u00e7 indirme iletkenleri \nT.2.3.10  Montaj  i\u015flemleri:  B\u00fct\u00fcn  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  iletkenleri  ve  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma \nelemanlar\u0131, YKS tesisat\u00e7\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan monte edilmelidir. \nBeton d\u00f6k\u00fclmeden \u00f6nce, YKS\u2019nin montaj\u0131ndaki gecikmenin sonucu olarak in\u015faat i\u015fi ile \nilgili  zaman  plan\u0131n\u0131n  a\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131  sa\u011flamak  amac\u0131yla,  in\u015faat  i\u015fleri  m\u00fcteahhidi  ile  s\u00fcre \nkonusunda anla\u015fma sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u0130n\u015faat  s\u0131ras\u0131nda  d\u00fczenli  olarak  \u00f6l\u00e7meler  yap\u0131lmal\u0131  ve  bir  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  \u00e7elik \ndonat\u0131lar\u0131n elektriksel s\u00fcreklili\u011fini denetlemelidir (Madde 13.c). \nT.2.3.11  Prefabrike  betonarme  b\u00f6l\u00fcmler:  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  i\u00e7in  prefabrike \nbetonarme  b\u00f6l\u00fcmlerin  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda  (di\u011fer  bir  ifadeyle  ekranlama  i\u00e7in  indirme \niletkenlerinin  veya  e\u015f  potansiyelli\u011fi  sa\u011flamak  i\u00e7in  iletkenlerin  kullan\u0131lmas\u0131  gibi),  prefabrike \n\u00e7elik donat\u0131 ile yap\u0131daki \u00e7elik donat\u0131n\u0131n basit bir \u015fekilde daha sonra birbirlerine ba\u011flanmas\u0131na \nizin  vermek  amac\u0131yla,  \u015eekil  T.7\u2019ye  uygun  ba\u011flant\u0131  noktalar\u0131  bu  prefabrike  betonarme \nb\u00f6l\u00fcmlere tutturulmal\u0131d\u0131r. \nBa\u011flant\u0131 noktalar\u0131n\u0131n yeri ve bi\u00e7imi, prefabrike betonarme b\u00f6l\u00fcmlerin tasar\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda \nbelirlenmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f652\nBa\u011flant\u0131 noktalar\u0131, prefabrike beton b\u00f6l\u00fcm i\u00e7inde s\u00fcrekli bir \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubu\u011funun bir \nku\u015faklama eklem yerinden bir sonraki eklem yerine ge\u00e7ecek \u015fekilde yerle\u015ftirilmelidir. \nBir  prefabrike  betonarme  b\u00f6l\u00fcm \ni\u00e7indeki  s\u00fcrekli  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n \nd\u00fczenlenmesinin standart \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131 ile yap\u0131lamamas\u0131 durumunda, ek bir iletken \nyerle\u015ftirilmeli ve mevcut \u00e7elik donat\u0131ya tutturulmal\u0131d\u0131r. \nGenellikle,  \u015eekil  T.11\u2019de  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi,  plaka  \u015feklindeki  prefabrike  betonarme \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcn her k\u00f6\u015fesinde bir ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 ve bir ku\u015faklama iletkeninin bulunmas\u0131 gereklidir. \nT.2.3.12  Genle\u015fme  ek  yerleri:  Yap\u0131n\u0131n  genle\u015fme  ek  yerlerine  sahip  \u00e7ok  say\u0131da \nk\u0131s\u0131mlardan  meydana  gelmesi  ve  bina  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilecek  \u00e7ok  say\u0131da  elektronik  donan\u0131m\u0131n \nolmas\u0131  durumunda,  \u00c7izelge  18\u2019de  belirtilen  indirme  iletkenleri  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n  yar\u0131s\u0131n\u0131 \na\u015fmayan aral\u0131klarda genle\u015fme ek yerleri boyunca farkl\u0131 yap\u0131sal k\u0131s\u0131mlara ili\u015fkin \u00e7elik donat\u0131 \naras\u0131nda ku\u015faklama iletkenleri bulunmal\u0131d\u0131r. \nD\u00fc\u015f\u00fck  empedansl\u0131  e\u015f  potansiyelli\u011fi  ve  yap\u0131  i\u00e7indeki  hacmin  etkin  bir  \u015fekilde \nekranlanmas\u0131n\u0131  sa\u011flamak  i\u00e7in  yap\u0131  k\u0131s\u0131mlar\u0131  aras\u0131ndaki  genle\u015fme  ek  yerleri  k\u0131sa  (1  m  ile \nindirme  iletkenleri  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n  yar\u0131s\u0131  aras\u0131nda)  aral\u0131klarla  k\u00f6pr\u00fclenmelidir.  Bu \nk\u00f6pr\u00fcleme  \u015eekil  T.11\u2019de  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi,  istenen  ekranlama  fakt\u00f6r\u00fcne  ba\u011fl\u0131  olarak,  esnek \nveya kayan ku\u015faklama iletkenleriyle yap\u0131l\u0131r.  \nBurada: \n1  \u00c7elik donat\u0131l\u0131 prefabrik beton \n2  Ku\u015faklama iletkenleri \n\u015eekil  T.11a  \u2013  C\u0131vatalar  veya  kaynakl\u0131  iletken  ba\u011flant\u0131larla  ku\u015faklama  iletkenlerinin \nplaka bi\u00e7imindeki prefabrike betonarme b\u00f6l\u00fcmleri \u00fczerine yerle\u015ftirilmesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f653\nBurada: \n1  Genle\u015fme aral\u0131\u011f\u0131 \n2  Kaynakl\u0131 ek yeri \n3  Girinti \n4 \nA  Donat\u0131l\u0131 beton b\u00f6l\u00fcm 1 \nB  Donat\u0131l\u0131 beton b\u00f6l\u00fcm 2 \nEsnek ku\u015faklama iletkeni \n\u015eekil T.11b \u2013 Bir yap\u0131da iki betonarme b\u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki genle\u015fme aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6pr\u00fcleyen \nesnek ku\u015faklama yap\u0131s\u0131 \n\u015eekil  T.11  \u2013  Betonarme  yap\u0131larda  ku\u015faklama  iletkenlerinin  ve  iki  betonarme  b\u00f6l\u00fcm \naras\u0131ndaki esnek ku\u015faklar\u0131n yerle\u015ftirilmesi \nT.3 D\u0131\u015f y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemi \nT.3.1 Genel \nT.3.1.1 Ayr\u0131lmam\u0131\u015f YKS:  \nPek \u00e7ok durumda, korunacak yap\u0131ya d\u0131\u015f YKS ba\u011flanabilir. \n\u00c7arpma  noktas\u0131ndaki  veya  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan  iletkenler  \u00fczerindeki  \u0131s\u0131l  etkinin \nyap\u0131ya veya yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulunanlara hasar vermesi olas\u0131 ise, YKS iletkenleri ile yanabilen \nmalzeme aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131kl\u0131k en az 0,1 m olmal\u0131d\u0131r. \nNot: Tipik durumlar a\u015fa\u011f\u0131da belirtilmi\u015ftir: \n- Yanabilen kaplamalara sahip yap\u0131lar, \n- Yanabilen duvarlara sahip yap\u0131lar. \nD\u0131\u015f  YKS\u2019nin  konumland\u0131r\u0131lmas\u0131,  YKS  tasar\u0131m\u0131n\u0131n  temelini  olu\u015fturur  ve  korunacak \nyap\u0131n\u0131n  bi\u00e7imine,  istenen  koruma  d\u00fczeyine  ve  kullan\u0131lan  geometrik  tasar\u0131m  y\u00f6ntemine \nba\u011fl\u0131d\u0131r.  Yakalama  ucu  sistem  tasar\u0131m\u0131,  genellikle  indirme  iletken  sistemi  ile  toprak \nsonland\u0131rma sisteminin tasar\u0131m\u0131na ve i\u00e7 YKS tasar\u0131m\u0131na y\u00f6n vermektedir. \nBiti\u015fik  binalarda  YKS  bulunmas\u0131  durumunda,  bu  YKS\u2019nin  de\u011ferlendirilmekte  olan \nbinan\u0131n YKS\u2019sine ba\u011flanmas\u0131 \u00f6nerilir. \nT.3.1.2 Ayr\u0131lm\u0131\u015f YKS:  \nKu\u015faklanm\u0131\u015f  i\u00e7  iletkenlerden  akan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  yap\u0131ya  veya  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7inde \nbulunanlara hasar verebilmesi durumunda, ayr\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f654\nNot:  Yap\u0131daki  de\u011fi\u015fikliklerin  YKS\u2019de  de  de\u011fi\u015fikli\u011fi  gerektirmesi  durumunda  ayr\u0131lm\u0131\u015f \nbir YKS\u2019nin kullan\u0131lmas\u0131 daha uygundur. \n\u0130letken  yap\u0131sal  elemanlara  ve  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  sistemine  yaln\u0131zca  toprak \nseviyesinde  ba\u011fl\u0131  olan  YKS,  ayr\u0131lm\u0131\u015f  YKS  olarak  tan\u0131mlan\u0131r.  Ayr\u0131lm\u0131\u015f  YKS,  korunacak \nyap\u0131ya  biti\u015fik  yakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131  veya  direkleri  yerle\u015ftirilmek  veya  Madde  15.c\u2019de \nbelirtilen  ay\u0131rma  uzakl\u0131klar\u0131na  uygun  olarak  direkler  aras\u0131na  teller  \u00e7ekilerek  elde  edilir. \nAyr\u0131lm\u0131\u015f YKS, ayr\u0131ca Madde 15.c\u2019de tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibi ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve hem \nyap\u0131daki iletken b\u00f6l\u00fcmlere ve hem de yap\u0131 i\u00e7inde tesis edilen donan\u0131ma ba\u011flant\u0131 yap\u0131lmamas\u0131 \ndurumunda  (toprak  seviyesindeki  toprak  sonland\u0131rma  sistemine  yap\u0131lan  ba\u011flant\u0131lar  hari\u00e7), \ntu\u011fla veya ah\u015fap gibi yal\u0131tkan malzemeden olu\u015fan yap\u0131 \u00fczerine yerle\u015ftirilir. \nYap\u0131  i\u00e7inde  bulunan  iletken  cihazlar  ve  elektrik  iletkenleri,  yakalama  ucu  sistemi \niletkenlerine  ve  indirme  iletkenlerine  Madde  15.c\u2019de  tan\u0131mlanan  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131ndan  daha \nyak\u0131n  yerle\u015ftirilmemelidir.  Daha  sonra  yap\u0131lacak  b\u00fct\u00fcn  tesisatlar,  ayr\u0131lm\u0131\u015f  YKS\u2019ye  ili\u015fkin \nkurallara  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  YKS  tasar\u0131m\u0131  ve  imalat\u0131ndan  sorumlu  y\u00fcklenici  taraf\u0131ndan,  bu \nkurallar  yap\u0131  sahibine  bildirilmelidir.  Yap\u0131  sahibi,  bu  kurallarla  ilgili  olarak  bina  i\u00e7inde  ve \ni\u015f  yapacak  y\u00fcklenicilere  bilgi  vermelidir.  Y\u00fcklenici,  bu  kurallar\u0131  yerine \n\u00fczerinde \ngetirememesi durumunda yap\u0131 sahibine bilgi vermelidir. \nAyr\u0131lm\u0131\u015f  bir  YKS\u2019ye  sahip  bir  yap\u0131da  bulunan  donan\u0131ma  ili\u015fkin  b\u00fct\u00fcn  b\u00f6l\u00fcmler,  YKS \ntaraf\u0131ndan korunan alan i\u00e7ine yerle\u015ftirilmeli ve ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Yap\u0131 \nduvarlar\u0131na  do\u011frudan  ba\u011flanan  iletken  sabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmlere  \u00e7ok  yak\u0131n \nolmas\u0131  durumunda,  YKS  ile  i\u00e7teki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n  Madde  15.c\u2019de \ntan\u0131mlanan  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131  a\u015fmas\u0131n\u0131  sa\u011flamak  i\u00e7in,  YKS  iletkenleri  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  ba\u011flama \nelemanlar\u0131 \u00fczerine monte edilmelidir. \nE\u015f  potansiyel  ku\u015faklamaya  ba\u011flanmayan  ve  yakalama  ucu  sistemine  olan  uzakl\u0131\u011f\u0131n \nay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131  a\u015fmad\u0131\u011f\u0131,  ancak  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamaya  olan \nuzakl\u0131\u011f\u0131  a\u015ft\u0131\u011f\u0131  bir  uzakl\u0131kta  bulunan  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  iletken  \u00e7at\u0131  ba\u011flama  elemanlar\u0131,  ayr\u0131lm\u0131\u015f \nYKS\u2019ye ili\u015fkin yakalama ucu sistemine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBir  \u00e7at\u0131  ba\u011flama  eleman\u0131n\u0131n  yak\u0131n\u0131nda  yap\u0131lan  i\u015flerde,  YKS  tasar\u0131m\u0131  ve  i\u015f  g\u00fcvenli\u011fi \nbak\u0131m\u0131ndan, bir y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpmas\u0131 olay\u0131nda bu ba\u011flama elemanlar\u0131ndaki gerilimin, yakalama \nucu sistemindeki gerilim de\u011ferine kadar y\u00fckselece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nBirbirleri \nile  yo\u011fun  bir \niletken  ba\u011flant\u0131s\u0131  olan  yap\u0131larda,  duvarlardan  ve \ni\u00e7 \ndonan\u0131mlardan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n akmamas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f YKS tesis edilmelidir. \n\u00c7elik  yap\u0131m  veya  \u00e7elik  betonarme  gibi  s\u00fcrekli  olarak  birbirleriyle  ba\u011flant\u0131l\u0131  iletken \nb\u00f6l\u00fcmlerden  olu\u015fan  yap\u0131larda,  ayr\u0131lm\u0131\u015f  YKS  bu  iletken  b\u00f6l\u00fcmlere  olan  belirli  bir  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131nda  olmal\u0131d\u0131r.  Yeterli  ay\u0131rmay\u0131  sa\u011flamak  i\u00e7in,  YKS  iletkenleri,  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletken \nba\u011flama elemanlar\u0131 ile yap\u0131ya sabitlenebilir. \nT.3.1.3 Tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131: YKS ile metal elektrik ve ileti\u015fim tesisatlar\u0131 \naras\u0131ndaki tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131 \u015fu \u015fekilde \u00f6nlenebilir: \n- Ayr\u0131lm\u0131\u015f bir YKS\u2019de, yal\u0131t\u0131m veya Madde 15.c\u2019ye uygun ay\u0131rma yap\u0131larak, \n- Ayr\u0131lmam\u0131\u015f bir YKS\u2019de, Madde 15.b\u2019ye g\u00f6re e\u015f potansiyel ku\u015faklama veya yal\u0131t\u0131m ya \nda Madde 15.c\u2019ye uygun ay\u0131rma yap\u0131larak. \nT.3.2 Yakalama ucu sistemleri \nT.3.2.1 Genel:  \nYakalama ucu sistemi ile ilgili d\u00fczenleme \u00c7izelge 16\u2019daki kurallara uygun olmal\u0131d\u0131r. \nT.3.2.2 Konumland\u0131rma:  \nYakalama  ucu  sisteminin  tasar\u0131m\u0131  i\u00e7in,  yakalama  ucuna  ili\u015fkin  farkl\u0131  b\u00f6l\u00fcmler \ntaraf\u0131ndan  olu\u015fturulan  koruma  b\u00f6lgelerinin  kesi\u015fmesi  ve  yap\u0131n\u0131n  Madde  14.b\u2019ye  g\u00f6re \ntamamen korunmas\u0131 ko\u015fuluyla, a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen y\u00f6ntemler, tekil veya birlikte kullan\u0131l\u0131r: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f655\n- Koruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemi, \n- Yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi, \n- Kafes y\u00f6ntemi. \nKonumland\u0131rma y\u00f6ntemi YKS tasar\u0131mc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131daki hususlara g\u00f6re se\u00e7ilir:  \n-  Koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemi,  basit  yap\u0131lar  veya  b\u00fcy\u00fck  yap\u0131lardaki  k\u00fc\u00e7\u00fck  b\u00f6l\u00fcmler  i\u00e7in \nuygundur. Bu y\u00f6ntem, YKS\u2019nin se\u00e7ilen koruma d\u00fczeyi ile ilgili yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131ndan \ndaha y\u00fcksek yap\u0131lar i\u00e7in uygun de\u011fildir. \n- Yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi, karma\u015f\u0131k bi\u00e7imli yap\u0131lar i\u00e7in uygundur. \n- Kafes y\u00f6ntemi, genel ama\u00e7l\u0131 olup, genellikle d\u00fcz y\u00fczeylerin korunmas\u0131 i\u00e7in uygundur. \nYap\u0131lar\u0131n  de\u011fi\u015fik  b\u00f6l\u00fcmleri  i\u00e7in  kullan\u0131lan  yakalama  ucu  tasar\u0131m  y\u00f6ntemi  ve  YKS \ntasar\u0131m y\u00f6ntemleri, tasar\u0131m projesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. \nT.3.2.2.1 Koruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemi: Yakalama ucu iletkenleri, \u00e7ubuklar, direkler ve teller, \nkorunacak yap\u0131ya ili\u015fkin b\u00f6l\u00fcmlerin tamam\u0131, b\u00fct\u00fcn y\u00f6nlerde d\u00fc\u015feyle \u03b1 a\u00e7\u0131s\u0131 yapan yakalama \nucu iletkenleri \u00fczerindeki noktalar\u0131n referans d\u00fczlemindeki izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ile meydana gelen zarf \ny\u00fczeyinin i\u00e7inde olacak \u015fekilde konumland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nKoruma  a\u00e7\u0131s\u0131  \u03b1,    \u00c7izelge  16\u2019ya  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  Burada  korunacak  y\u00fczeyden  itibaren \nyakalama ucunun y\u00fcksekli\u011fi h\u2019d\u0131r.  \n\u015eekil O.1 ve \u015eekil O.2\u2019de farkl\u0131 yakalama ucu iletkenleri i\u00e7in korunan alan\u0131n\u0131n meydana \ngetirili\u015fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge  16\u2019ya  uygun  \u03b1  koruma  a\u00e7\u0131s\u0131,  korunacak  y\u00fczeyden  itibaren  yakalama  ucunun \nfarkl\u0131 y\u00fckseklikleri i\u00e7in farkl\u0131d\u0131r (\u015eekil O.3 ve \u015eekil T.12). \nKoruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemi, \u00c7izelge 16\u2019da tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibi, h\u2019nin yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nr\u2019den daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 durumunda uygulanmaz. \nBurada: \nH  Toprak referans d\u00fczlemi \u00fczerinde bina y\u00fcksekli\u011fi \nh1  Yakalama \u00e7ubu\u011funun uzunlu\u011fu \nh2 \n\u03b11 \n\u03b12 \nh1 + H, yakalama \u00e7ubu\u011funun yerden y\u00fcksekli\u011fi \nh = h1 olmas\u0131 durumunda, yakalama ucu y\u00fcksekli\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \nh = h2 y\u00fcksekli\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n\u015eekil  T.12  -  \u00c7izelge  16\u2019ya  g\u00f6re  farkl\u0131  y\u00fckseklikler  i\u00e7in  koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemine  g\u00f6re \nyakalama ucu tasar\u0131m\u0131 \nS\u00fcslemeleri olan ve s\u00fcslemelere ili\u015fkin koruma hacminin bina kenar\u0131nda bulundu\u011fu \u00e7at\u0131 \nile  kenar  aras\u0131na \n\u00fczerindeki  yap\u0131lar\u0131n  korunmas\u0131  gerekti\u011finde, \ns\u00fcslemeler  yap\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fyerle\u015ftirilmelidir.  Bunun  m\u00fcmk\u00fcn  olmamas\u0131  durumunda,  yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi \nuygulanmal\u0131d\u0131r. \nKoruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemi  kullan\u0131larak  ger\u00e7ekle\u015ftirilen  yakalama  ucu  tasar\u0131m\u0131,  ayr\u0131lm\u0131\u015f \nYKS i\u00e7in \u015eekil T.13 ve \u015eekil T.14\u2019te ve ayr\u0131lmam\u0131\u015f YKS i\u00e7in ise \u015eekil T.15 ve \u015eekil T.16\u2019da \ng\u00f6sterilmi\u015ftir. \n656\nBurada: \n1 \n2 \n3 \n4 \ns \n\u03b11, \u03b12 \nYakalama ucu dire\u011fi \nKorunan yap\u0131 \nReferans d\u00fczlemi olarak al\u0131nan toprak \nKoruma konileri aras\u0131ndaki kesi\u015fim b\u00f6lgesi \nMadde 15.c\u2019ye g\u00f6re ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \n\u00c7izelge 16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131lar\u0131 \n\u015eekil T.13a \u2013 D\u00fc\u015fey bir d\u00fczlem \u00fczerinde izd\u00fc\u015f\u00fcm \nNot:  Kesikli  \u00e7izgilerin  s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131  alan, \nreferans  d\u00fczlemdeki  korunan  alan\u0131 \nbelirtmektedir. \n\u015eekil T.13b \u2013 Yatay referans d\u00fczlem \u00fczerinde izd\u00fc\u015f\u00fcm \n\u015eekil T.13 \u2013 Koruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemine g\u00f6re tasarlanm\u0131\u015f iki ayr\u0131lm\u0131\u015f yakalama ucu dire\u011fi \nkullanan ayr\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u015eekil T.14a \u2013 \u0130ki direk i\u00e7eren d\u00fc\u015fey bir \nd\u00fczlem \u00fczerindeki izd\u00fc\u015f\u00fcm \n\u015eekil T.14b - \u0130ki direk i\u00e7eren d\u00fczleme dik \nbir d\u00fc\u015fey d\u00fczlem \u00fczerindeki izd\u00fc\u015f\u00fcm \n657\n\u015eekil T.14c \u2013 Yatay referans d\u00fczlem \u00fczerindeki izd\u00fc\u015f\u00fcm \nBurada: \n1 \n2 \n3 \n4 \ns1, s2 \n\u03b1 \nYakalama ucu dire\u011fi \nKorunan yap\u0131 \nReferans d\u00fczleminde korunan alan \nKoruma konileri aras\u0131ndaki kesi\u015fim b\u00f6lgesi \nMadde 15.c\u2019ye g\u00f6re ay\u0131rma uzakl\u0131klar\u0131 \n\u00c7izelge 16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \nNot: B\u00fct\u00fcn yap\u0131, yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n koruma hacmi i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r \n\u015eekil  T.14  \u2013  Yatay  telle  birbirlerine  ba\u011flanm\u0131\u015f  iki  ayr\u0131lm\u0131\u015f  yakalama  ucu  direkleri \nkullanan ayr\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS \nBurada: \n1  Yakalama \u00e7ubu\u011fu \n2  Korunan yap\u0131 \n3  Referans d\u00fczlem \n\u03b1  \u00c7izelge 16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n\u015eekil T.15a \u2013 Bir adet yakalama \u00e7ubu\u011fu kullan\u0131lmas\u0131na \u00f6rnek \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f658\nBurada: \n1  Yakalama \u00e7ubu\u011fu \n2  Korunan yap\u0131 \n3  Referans d\u00fczlem \n\u03b1  \u00c7izelge 16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n\u015eekil T.15b \u2013 \u0130ki adet yakalama \u00e7ubu\u011fu kullan\u0131lmas\u0131na \u00f6rnek \nNot: B\u00fct\u00fcn yap\u0131, yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n koruma hacmi i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r \n\u015eekil T.15 \u2013 Ayr\u0131lmam\u0131\u015f bir YKS\u2019nin yakalama \u00e7ubuklar\u0131yla tasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnek \nBurada: \n\u03b1  \u00c7izelge 16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \nd1  \u00c7at\u0131dan itibaren yatay telin uzakl\u0131\u011f\u0131 \n\u015eekil T.16a \u2013 \u0130letken i\u00e7eren bir d\u00fczleme dik d\u00fc\u015fey d\u00fczlem \u00fczerindeki izd\u00fc\u015f\u00fcm \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f659\nBurada: \n\u03b1  \u00c7izelge 16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n\u015eekil T.16b \u2013 iletken i\u00e7eren d\u00fc\u015fey d\u00fczlem \u00fczerinde izd\u00fc\u015f\u00fcm \nNot: B\u00fct\u00fcn yap\u0131 korunan hacim i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.16 \u2013 Ayr\u0131lmam\u0131\u015f YKS\u2019nin koruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemine g\u00f6re yatay bir tel ile tasar\u0131m \n\u00f6rne\u011fi \nYakalama  ucu  sisteminin  yerle\u015ftirildi\u011fi  y\u00fczeyin  e\u011fimli  olmas\u0131  durumunda,  korunan \nb\u00f6lgeyi olu\u015fturan koni ekseninin yakalama \u00e7ubu\u011funun ekseni olmas\u0131 gerekmez. Ancak, koni \ntepesinin  yakalama  \u00e7ubu\u011funun  tepesine  e\u015fit  olmas\u0131  ko\u015fuluyla,  koni  ekseni  yakalama \n\u00e7ubu\u011funun yerle\u015ftirildi\u011fi y\u00fczeye diktir (\u015eekil T.17). \n\u015eekil  T.17a  \u2013  Yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6nteminin  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  e\u011fimli  bir  y\u00fczey  \u00fczerindeki \ndirek taraf\u0131ndan korunan hacim (ht > r) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f660\n\u015eekil  T.17b  \u2013  Koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6nteminin  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  e\u011fimli  bir  y\u00fczey  \u00fczerindeki \nyakalama \u00e7ubu\u011fu taraf\u0131ndan korunan hacim \n1  Korunan hacim \n2 \nReferans d\u00fczlem \n3  Yakalama \u00e7ubu\u011fu \nh, h' \nht \n\u03b1 \n\u00c7izelge  16\u2019ya  uygun  yakalama  ucuna \ny\u00fckseklikler \nili\u015fkin \nilgili \nReferans d\u00fczlemi \u00fczerinde dire\u011fin y\u00fcksekli\u011fi \nKoruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n4  Direk \nB, C, B', C'  Yuvarlanan k\u00fcreye dokunan noktalar \nr \n\u00c7izelge 16\u2019ya uygun yuvarlanan k\u00fcre \nyar\u0131\u00e7ap\u0131 \nC, C', D, D'  Korunan alan\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 \nNot:  h,  h'  y\u00fckseklikleri  ht\u2019den  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmal\u0131d\u0131r.  h\u2019nin  iki  de\u011feri,  yani  h,  h'  e\u011fimli  bir \nreferans d\u00fczlem \u00fczerinde uygulanabilir. \n\u015eekil  T.17  \u2013  E\u011fimli  y\u00fczey  \u00fczerindeki  yakalama  ucu  veya  direkler  taraf\u0131ndan  korunan \nhacim \nT.3.2.2.2  Yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi:  \u00c7izelge  16\u2019daki  koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6nteminin \nkullan\u0131lmamas\u0131  durumunda,  bir  yap\u0131ya  ili\u015fkin  b\u00f6l\u00fcmlerin  ve  alanlar\u0131n  korunan  hacmini \nbelirlemek amac\u0131yla yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nKorunacak  hacmin  hi\u00e7  bir  noktas\u0131n\u0131n,  olas\u0131  b\u00fct\u00fcn  y\u00f6nlerde,  toprak  \u00fczerinde,  yap\u0131n\u0131n \netraf\u0131nda  ve  tepesinde,  yuvarlanan  r  yar\u0131\u00e7apl\u0131  bir  k\u00fcreye  dokunmamas\u0131  durumunda,  bu \ny\u00f6ntem uygulanarak yakalama ucu sisteminin konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 yeterlidir. Bu nedenle, k\u00fcre \nsadece topra\u011fa ve\/veya yakalama ucu sistemine de\u011fmelidir. \nYuvarlanan k\u00fcrenin r yar\u0131\u00e7ap\u0131 YKS s\u0131n\u0131f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u00c7izelge 16). \n\u015eekil  T.18  ve  \u015eekil  T.19\u2019da,  yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6nteminin  farkl\u0131  yap\u0131lara  uygulanmas\u0131 \ng\u00f6sterilmi\u015ftir. r yar\u0131\u00e7apl\u0131 k\u00fcre, bir y\u0131ld\u0131r\u0131m iletkeni olarak davranma yetene\u011fine sahip toprak \nd\u00fczlemi ile dokunan toprak d\u00fczlemi veya herhangi bir kal\u0131c\u0131 yap\u0131 veya cisimle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ncaya \nkadar yap\u0131n\u0131n etraf\u0131nda ve \u00fczerinde yuvarlan\u0131r. Yuvarlanan k\u00fcrenin yap\u0131ya de\u011fdi\u011fi noktalarda \n\u00e7arpma noktas\u0131 olu\u015fur ve bu noktalarda yakalama ucu sistemiyle koruma gerekir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f661\nr  \u00c7izelge 16\u2019ya g\u00f6re yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nNot: Yakalama ucu iletkenleri, yuvarlanan k\u00fcreye dokunan b\u00fct\u00fcn noktalar ve b\u00f6l\u00fcmler \n\u00fczerine tesis edilir. Yuvarlanan k\u00fcrenin yar\u0131\u00e7ap\u0131, Madde 14.b.2\u2019ye uygun olarak yap\u0131ya ili\u015fkin \nen al\u00e7ak b\u00f6l\u00fcm hari\u00e7, se\u00e7ilen koruma d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.18a \u2013 Yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemine g\u00f6re YKS yakalama ucunun tasar\u0131m\u0131 \nBurada: \n1  Yakalama ucu iletkeni \n2  Yakalama \u00e7ubu\u011fu \n3  Kafes b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \n4 \n\u0130ndirme iletkeni \n5  Halka iletkenli topraklama sistemi \nh  Yakalama ucunun yerden y\u00fcksekli\u011fi \n\u03b1  Koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n\u015eekil T.18b \u2013 Yakalama u\u00e7lar\u0131n\u0131n genel d\u00fczenlenmesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f662\n\u015eekil T.18 \u2013 Yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi, koruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6ntemi ve kafes y\u00f6ntemine g\u00f6re \nyakalama u\u00e7lar\u0131n\u0131n tasar\u0131m\u0131 \nYap\u0131da  korunmam\u0131\u015f  hi\u00e7bir  b\u00f6l\u00fcm\u00fcn  kalmamas\u0131  i\u00e7in  yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi  yap\u0131n\u0131n \nher y\u00f6nden \u00e7izimine uygulanmal\u0131d\u0131r. Bir YKS iletkeni taraf\u0131ndan meydana getirilen koruma \nhacmi,  yuvarlanan  k\u00fcrenin  iletkene  dokunmas\u0131  ve  yap\u0131ya  uygulanmas\u0131  durumunda,  bu \nk\u00fcrenin giremedi\u011fi hacimdir. \n\u015eekil  T.18;  kafes  y\u00f6ntemi,  yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi  ve  koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemine  g\u00f6re \nyakalama u\u00e7lar\u0131n\u0131n yerle\u015fimini ve korumay\u0131 g\u00f6stermektedir. \nBurada: \nTaral\u0131 alanlar\u0131n \u00c7izelge 16\u2019ya g\u00f6re y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmas\u0131 gerekir. \n1 \n2  Yap\u0131 \u00fcst\u00fcndeki direk \nr \n\u00c7izelge 16\u2019ya g\u00f6re yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nNot: Yan y\u00fczeyler Madde 14.b.2 ve Madde O.2\u2019ye g\u00f6re y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  T.19  \u2013  Karma\u015f\u0131k  bi\u00e7imli  bir  yap\u0131  \u00fczerindeki  YKS  yakalama  ucu  iletkenlerinin \ntasar\u0131m\u0131 \n\u015eekil  T.20\u2019deki  yatay  referans  d\u00fczlemi  \u00fczerine  yerle\u015ftirilen  iki  paralel  yatay  YKS \nyakalama  ucu  iletkenleri  i\u00e7in,  iletkenler  aras\u0131ndaki  hacim  i\u00e7inde  iletkenlerin  bulundu\u011fu \nseviyenin alt\u0131nda yuvarlanan k\u00fcrenin girme derinli\u011fi p, a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fclden hesaplanabilir: \np\nr\n\uf02d\uf03d\n2\n\uf05b\nr\n\uf02d\n(d\n)2\/\n\uf05d 2\/12\nGirme derinli\u011fi p, ht den korunacak cisimlerin y\u00fcksekli\u011finin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile elde edilen \nde\u011ferden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.20\u2019deki motor). \n\u015eekil  T.20\u2019de  g\u00f6sterilen  \u00f6rnek,  \u00fc\u00e7  veya  d\u00f6rt  adet  yakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131  i\u00e7in  de \nge\u00e7erlidir.  \u00d6rne\u011fin,  d\u00f6rt  adet  d\u00fc\u015fey  \u00e7ubuk  ayn\u0131  h  uygulama  y\u00fcksekli\u011fine  sahip  karenin \nk\u00f6\u015felerine yerle\u015ftirilir. Bu durumda, \u015eekil T.20\u2019deki d, d\u00f6rt adet \u00e7ubu\u011fun olu\u015fturdu\u011fu karenin \nk\u00f6\u015fegenlerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. \nYuvarlanan  k\u00fcre  yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n  r  [m],  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  I  [kA]  tepe  de\u011feri  ile  ili\u015fkisi \n ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 ile verilir.   \nr \uf03d\n65,010I\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f663\nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  \u00e7arpaca\u011f\u0131  noktalar,  yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi  kullan\u0131larak  belirlenebilir. \nile  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  binan\u0131n  hangi  noktas\u0131na  \u00e7arpabilece\u011fi  de \nYuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi \nbelirlenebilir. \n\u015eekil T.21\u2019de, \u00fczerinde k\u00fcrenin yuvarland\u0131\u011f\u0131 bir bina g\u00f6sterilmektedir. Kesikli \u00e7izgiler, \nyuvarlanan k\u00fcre merkezinin izledi\u011fi yolu tasvir etmektedir. Bu ayn\u0131 zamanda, a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru \nolan  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  son  bo\u015falma  noktalar\u0131n\u0131n  geometrik  yeridir.  Yuvarlanan  k\u00fcre  merkezinin \ngeometrik yolu \u00fczerinde bulunan sivri u\u00e7lardaki b\u00fct\u00fcn y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmalar\u0131, binan\u0131n en yak\u0131n \nnoktas\u0131na  olacakt\u0131r.  Bo\u015falmalar\u0131n  \u00f6nemli  bir  k\u0131sm\u0131  \u00e7at\u0131  kenar\u0131na,  bir  k\u0131sm\u0131  duvarlara  ve  bir \nk\u0131sm\u0131  ise  \u00e7at\u0131  y\u00fczeyine  olur.  Duvara,  olan  toplam  bo\u015falma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131  hakk\u0131nda  bir  tahmin \nyapabilmek i\u00e7in, \u00fcstten g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.21b). \nBurada: \n1 \n2 \n3 \nht \np \nh \nr \nd \nYatay teller \nReferans d\u00fczlemi \n\u0130ki adet paralel yakalama ucu teli veya iki adet yakalama \u00e7ubu\u011fu ile korunan hacim \nYakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n referans d\u00fczleminden y\u00fcksekli\u011fi \nYuvarlanan k\u00fcrenin girme derinli\u011fi \n\u00c7izelge 16\u2019ya uygun yakalama ucunun y\u00fcksekli\u011fi \nYuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \n\u0130ki adet paralel yakalama ucu teli veya iki adet yakalama \u00e7ubu\u011fu aras\u0131ndaki uzakl\u0131k \nNot:  Yakalama  u\u00e7lar\u0131  aras\u0131ndaki  hacim  i\u00e7inde  bulunan  cisimleri  korumak  i\u00e7in \nyuvarlanan  k\u00fcreye  ili\u015fkin  girme  derinli\u011fi  p,  ht  den  korunacak  cisimlerin  en  b\u00fcy\u00fck \ny\u00fcksekli\u011finin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile elde edilen de\u011ferden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  T.20  \u2013  \u0130ki  adet  paralel  yakalama  ucu  teli  veya  iki  adet  yakalama  \u00e7ubu\u011fu  ile \nkorunan hacim (r > ht) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f664\nr  \u00c7izelge 16\u2019ya uygun yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \n\u015eekil T.21a \u2013 Yandan g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f \nr \n\u00c7izelge 16\u2019ya uygun yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \n\u015eekil T.21b \u2013 \u00dcstten g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f \n\u015eekil T.21 \u2013 Bir binaya y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpma noktalar\u0131 \nT.3.2.2.3  Kafes  y\u00f6ntemi:  D\u00fcz  y\u00fczeyleri  koruma  amac\u0131yla  a\u015fa\u011f\u0131daki  ko\u015fullar\u0131n \nsa\u011flanmas\u0131 durumunda, b\u00fct\u00fcn binay\u0131 korumak i\u00e7in kafes g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r. \na) Ek - O\u2019da belirtildi\u011fi \u00fczere, yakalama ucu iletkenleri, \n- \u00c7at\u0131 kenarlar\u0131, \n- \u00c7at\u0131 sa\u00e7aklar\u0131, \n- \u00c7at\u0131 e\u011fiminin 1\/10\u2019u a\u015fmas\u0131 durumunda, \u00e7at\u0131 s\u0131rtlar\u0131, \n-  Yap\u0131  y\u00fcksekli\u011finin  %  80\u2019inden  daha  y\u00fcksek  seviyelerde,  60  m\u2019den  daha  y\u00fcksek \nyap\u0131lar\u0131n yan y\u00fczeyleri \n \u00fczerinde konumland\u0131r\u0131l\u0131r. \nb)  Yakalama  ucu  \u015febekesinin  kafes  boyutlar\u0131,  \u00c7izelge  16\u2019da  verilen  de\u011ferlerden  daha \nb\u00fcy\u00fck olmamal\u0131d\u0131r, \nc)  Yakalama  ucu  \u015febekesi,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  daima  en  az  iki  ayr\u0131  metal  yoldan  topra\u011fa \nakacak \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve hi\u00e7 bir metal tesisat yakalama ucu sistemi ile korunan hacim \nd\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmaz, \nNot:  \u00c7ok  say\u0131da  indirme  iletkeni  sayesinde  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131  azal\u0131r  ve  bina  i\u00e7inde \nelektromanyetik alan \u015fiddeti d\u00fc\u015fer. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fd) Yakalama ucu iletkenleri, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131sa ve d\u00fcz yol izler. \nYakalama  ucu  kafes  y\u00f6ntemine  g\u00f6re  tasarlanm\u0131\u015f  ayr\u0131lmam\u0131\u015f  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  \u00f6rnekler, \nd\u00fcz  \u00e7at\u0131l\u0131  yap\u0131lar  i\u00e7in  \u015eekil  T.22a\u2019da,  e\u011fimli  \u00e7at\u0131ya  sahip  yap\u0131lar  i\u00e7in  \u015eekil  T.22b\u2019de \ng\u00f6sterilmi\u015ftir.  \u015eekil  T.22c\u2019de,  end\u00fcstriyel  bina  \u00fczerinde  bulunan  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  bir  \u00f6rnek \ng\u00f6sterilmi\u015ftir.  \u015eekil  T.22d\u2019de  ise,  g\u00f6zle  g\u00f6r\u00fclmeyen  (gizlenmi\u015f)  iletkenlere  sahip  bir  YKS \n\u00f6rne\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n665\n\u015eekil T.22a \u2013 D\u00fcz \u00e7at\u0131l\u0131 yap\u0131lar \u00fczerindeki YKS yakalama ucu sistemi \nw  Kafes b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc (Kafes b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \u00c7izelge 16\u2019ya uygun olmal\u0131d\u0131r) \n\u015eekil T.22b \u2013 E\u011fimli \u00e7at\u0131lar \u00fczerindeki YKS yakalama ucu sistemi \nA  Deney ek yeri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fNot: B\u00fct\u00fcn boyutlar, \u00c7izelge 15 ve \u00c7izelge 16\u2019ya g\u00f6re se\u00e7ilen koruma d\u00fczeyine uygun \nolmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.22c \u2013 Sundurma \u00e7at\u0131lar \u00fczerindeki YKS \u00f6rne\u011fi \n666\nG\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen iletken \nKoruyucu a\u00e7\u0131 veya yuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemine uygun (\u00c7izelge 16), k\u0131sa aral\u0131klarla d\u00fc\u015fey yakalama ucu \n(\u00e7\u0131plak d\u00fc\u015fey \u00e7ubuk) \n\u0130ndirme iletkeni \n\u25cf \nDC \n\u015eekil T.22d \u2013 E\u011fimli \u00e7at\u0131l\u0131, 20 m\u2019den daha y\u00fcksek olmayan binalar i\u00e7in yakalama ucu \nve g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen iletkenler \n\u015eekil  T.22  \u2013  Kafes  y\u00f6ntemine  g\u00f6re  yap\u0131lan  ayr\u0131lmam\u0131\u015f  YKS  yakalama  ucu  tasar\u0131m \n\u00f6rne\u011fi \nT.3.2.3 Y\u00fcksek binalar\u0131n yan y\u00fczeylerine bo\u015falmalara kar\u015f\u0131 yakalama u\u00e7lar\u0131:  \n120  m\u2019den  daha  y\u00fcksek  binalarda,  yan y\u00fczeylerin en \u00fcstteki % 20\u2019lik k\u0131sm\u0131 yakalama \nucu sistemleri ile donat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot:  Binan\u0131n  \u00fcst  b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki  duvar\u0131n  d\u0131\u015f\u0131nda  hassas  b\u00f6l\u00fcmlerin  (\u00f6rne\u011fin,  elektronik \ndonan\u0131m) mevcut olmas\u0131 durumunda, bunlar yatay s\u00fcslemeler, kafes iletkenler veya e\u015fde\u011feri \ngibi \u00f6zel yakalama ucu \u00f6nlemleri ile korunmal\u0131d\u0131r. \nT.3.2.4 Yap\u0131m \nT.3.2.4.1 Genel bilgiler:  \n\u0130letken  kesitinin  \u00c7izelge  20\u2019ye  ve  TS  EN  50164  standardlar\u0131na  uygun  olmas\u0131 \ndurumunda, bir iletken i\u00e7in izin verilen en b\u00fcy\u00fck s\u0131cakl\u0131k a\u015f\u0131lmaz. \nYanabilen malzemeden yap\u0131lan \u00e7at\u0131 veya duvar, a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemlerden biri veya birka\u00e7\u0131 \nkullan\u0131larak, YKS iletkenlerinin \u0131s\u0131nmas\u0131na neden olan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n tehlikeli etkisinden \nkorunmal\u0131d\u0131r: \n- Kesit art\u0131r\u0131larak iletken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, \n- \u0130letkenlerle \u00e7at\u0131 kaplamas\u0131 aras\u0131ndaki uzakl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 (Madde 14.b.3), \n- \u0130letkenlerle alev alabilen malzeme aras\u0131na \u0131s\u0131 koruyucu bir tabakan\u0131n sokulmas\u0131. \nNot:  Ara\u015ft\u0131rmalar,  ucu  k\u00fct  olan  yakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n  avantajl\u0131 \noldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f667\nT.3.2.4.2  Ayr\u0131lmam\u0131\u015f  yakalama  ucu:  Yakalama  ucu  iletkenleri  \u00e7at\u0131  seviyesinde \niletkenlerle  birbirlerine  ve  indirme  iletkenlerine  ba\u011flanarak,  ak\u0131m\u0131n  indirme  iletkenlerine \nda\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.  \n\u00c7at\u0131 \u00fczerindeki iletkenler ile yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131 iletken veya iletken \nolmayan  ara  tutucular  ve  sabitleme  elemanlar\u0131  kullan\u0131larak  \u00e7at\u0131ya  tespit  edilebilir.  Duvar\u0131n \nyanmayan malzemeden yap\u0131lmas\u0131 durumunda, iletkenler duvar y\u00fczeyi \u00fczerine de konabilir. \nBu iletkenlerle ilgili \u00f6nerilen sabitleme aral\u0131klar\u0131 \u00c7izelge T.1\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge T.1 \u2013 \u00d6nerilen sabitleme noktalar\u0131 \nD\u00fczenleme \nYatay y\u00fczeyler \u00fczerindeki yatay iletkenler \nD\u00fc\u015fey y\u00fczeyler \u00fczerindeki yatay iletkenler \nTopraktan 20 m\u2019ye kadar d\u00fc\u015fey iletkenler \n20 m ve \u00fczeri y\u00fckseklikteki d\u00fc\u015fey \niletkenler \n\u015eerit ve \u00f6rg\u00fcl\u00fc iletkenler i\u00e7in \nsabitleme aral\u0131klar\u0131  \n[mm] \n500 \n500 \n1000 \n500 \nYuvarlak som iletkenler i\u00e7in sabitleme \naral\u0131klar\u0131 [mm] \n1000 \n1000 \n1000 \n1000 \nNot 1: Bu \u00e7izelge, g\u00f6m\u00fcl\u00fc tipli sabitleme elemanlar\u0131na uygulanmaz.  \nNot 2: \u00c7evre ko\u015fullar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, r\u00fczg\u00e2r y\u00fck\u00fc) g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak \u00f6nerilenlerden k\u00fc\u00e7\u00fck aral\u0131klar da al\u0131nabilir. \n\u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131 olan k\u00fc\u00e7\u00fck evlerde ve benzeri yap\u0131larda, \u00e7at\u0131 iletkeni \u00e7at\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131 \u00fczerine tesis \nedilmelidir.  Yap\u0131n\u0131n,  tamamen  \u00e7at\u0131  s\u0131rt\u0131na  yerle\u015ftirilen  iletkenle  olu\u015fturulan  koruma  alan\u0131 \ni\u00e7inde  olmas\u0131  durumunda,  en  az  iki  indirme  iletkeni,  yap\u0131n\u0131n  kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131  k\u00f6\u015feleri  ile  \u00fc\u00e7gen \nolu\u015fturan \u00e7at\u0131 kenarlar\u0131 \u00fczerinden indirilmelidir. \nNot:  Yap\u0131n\u0131n  \u00e7evresi  boyunca  \u00f6l\u00e7\u00fclen  iki  indirme  iletkeni  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131k,  \u00c7izelge \n18\u2019de verilen de\u011ferleri a\u015fmamal\u0131d\u0131r. \n\u00c7at\u0131  kenar\u0131ndaki  oluklar\u0131n  Madde  14.b.4\u2019e  uygun  olmas\u0131  durumunda,  bunlar  do\u011fal \niletkenler olarak kullan\u0131labilir. \n\u00c7at\u0131  \u00fczerindeki  indirme  iletkenlerinin  ve  e\u011fimli  \u00e7at\u0131s\u0131  olan  bir  yap\u0131daki  indirme \niletkenlerinin d\u00fczenlenmesine ili\u015fkin \u00f6rnekler \u015eekil T.23.a-b-c\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u015eekil  T.23  a  \u2013  E\u011fimli  bir  \u00e7at\u0131  s\u0131rt\u0131  \u00fczerine \nyakalama  ucu \nindirme \niletkeninin montaj\u0131 \nile  \u00e7at\u0131 \niletkeni \n\u015eekil  23b  \u2013  Koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemine  g\u00f6re  bir \nbacan\u0131n korunmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n                   \n \n\f668\n\u015eekil T.23 c \u2013 Olu\u011fa ba\u011fl\u0131 indirme iletkeninin montaj\u0131 \n\u015eekil  T.23  d  \u2013  Bir  indirme  iletkenine  deney  ek  yerinin \nmontaj\u0131 ve metal ya\u011fmur borusuna ku\u015faklama \nUygun boyutlara ili\u015fkin \u00f6rnekler: \n1 m \n0,15 m (zorunlu de\u011fildir) \n1 m \na \nb \nc \nd  Olabildi\u011fince kenara yak\u0131n \ne \nf \ng \nh \ni \nj \nk \n\u03b1  \u00c7izelge16\u2019ya uygun koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \n0,2 m \n0,3 m \n1 m \n0,05 m \n0,3 m \n1,5 m \n0,5 m \n\u015eekil T.23 \u2013 Kiremitle kapl\u0131 e\u011fimli \u00e7at\u0131larda YKS ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6rnekler \nUzun yap\u0131larda, \u00c7izelge 18\u2019e uygun ek iletkenler \u00e7at\u0131 s\u0131rt\u0131na monte edilen yakalama ucu \niletkenlerine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nGeni\u015f  tavan  \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131  olan  binalarda,  \u00e7at\u0131  s\u0131rt\u0131ndaki  iletken,  s\u0131rt\u0131n  sonuna  kadar \nuzat\u0131lmal\u0131d\u0131r.  \u00c7at\u0131n\u0131n  \u00fc\u00e7gen  bi\u00e7imindeki  kenarlar\u0131nda,  \u00e7at\u0131  s\u0131rt\u0131ndaki  iletkenden  indirme \niletkenine bir iletken ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nM\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011fu  kadar,  yakalama  ucu  iletkenleri,  ba\u011flama  iletkenleri  ve  indirme \niletkenleri  d\u00fcz  bir  yol  izleyecek  \u015fekilde  tesis  edilmelidir.  \u0130letken  olmayan  \u00e7at\u0131larda,  iletken, \n\u00e7at\u0131  kiremitlerinin  alt\u0131na  veya  \u00fczerine  yerle\u015ftirilebilir.  Kiremitlerin  alt\u0131na  yap\u0131lan  montaj\u0131n \nbasit  ve  daha  az  korozyon  riski  olmas\u0131na  kar\u015f\u0131n,  iletken  do\u011frudan  bir  bo\u015falmay\u0131 \nyakalad\u0131\u011f\u0131nda  kiremitlerin  hasar  g\u00f6rme  riskini  azaltmak  \u00fczere  iletkenin  kiremitlerin  \u00fcst\u00fcne \n(yeterli  sabitleme  y\u00f6ntemlerinin  mevcut  olmas\u0131  durumunda)  yerle\u015ftirilmesi  daha  iyidir. \nKiremitler \u00fczerine iletkenin monte edilmesi, ayr\u0131ca g\u00f6zden ge\u00e7irilmesini de kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \nD\u00fcz \u00e7at\u0131l\u0131 yap\u0131larda, \u00e7evre iletkenleri, \u00e7at\u0131n\u0131n d\u0131\u015f kenarlar\u0131na m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n \ntesis edilmelidir. \n\u00c7at\u0131  y\u00fczeyinde  \u00c7izelge  16\u2019da  belirtilen  kafes  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn  a\u015f\u0131lmas\u0131  durumunda,  ek \nyakalama ucu iletkenleri tesis edilmelidir. \nD\u00fcz bir \u00e7at\u0131 \u00fczerindeki ba\u011flant\u0131 elemanlar\u0131 ile ilgili yap\u0131m ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6rnek \n\u015eekil T.24\u2019te verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                   \n \n \n \n \n\f669\nBurada: \n500 mm ila 1000 mm, \u00c7izelge T.1 \na \n1  \u00c7at\u0131 parapeti \nEsnek iletken \n2 \nEk yerleri \n3 \n4 \nT tipi ekler \n5  Yakalama ucu iletkeni tespit eleman\u0131 \n6  YKS\u2019nin ge\u00e7ti\u011fi su ge\u00e7irmez ge\u00e7it izolat\u00f6r\u00fc \n7  \u00c7elik putrel \nEk yeri \n8 \nNot: \u00c7at\u0131 parapeti \u00fczerindeki metal kaplama, bir yakalama ucu iletkeni olarak kullan\u0131l\u0131r \nve YKS\u2019nin do\u011fal indirme iletkeni olarak kullan\u0131lan \u00e7elik putrele ba\u011flan\u0131r. \n\u015eekil T.24 \u2013 Bina \u00e7at\u0131s\u0131 \u00fczerinde do\u011fal bile\u015fenleri kullanan YKS\u2019nin montaj\u0131 \n\u015eekil  T.25\u2019te,  ah\u015fap  veya  tu\u011fla  gibi  yal\u0131tkan  malzemeden  yap\u0131lan  d\u00fcz  \u00e7at\u0131l\u0131  yap\u0131 \n\u00fczerindeki  d\u0131\u015f  YKS  g\u00f6r\u00fclmektedir.  \u00c7at\u0131  tespit  elemanlar\u0131,  korunacak  hacmin  i\u00e7indedir. \nY\u00fcksek  yap\u0131larda,  b\u00fct\u00fcn  indirme  iletkenlerine  ba\u011fl\u0131  bir  halka  iletken,  yap\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f  cephesine \ntesis edilmelidir. Bu halka iletkenler aras\u0131ndaki uzakl\u0131klar, \u00c7izelge 18\u2019de verilmi\u015ftir.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f670\nYakalama \u00e7ubu\u011fu \nYatay yakalama ucu iletkeni \n\u0130ndirme iletkeni \nT tipi ek \n\u00c7apraz tip ek yeri \nDeney ek yeri \nB tipi topraklama d\u00fczenlemesi, halka topraklama elektrodu \nHalka ku\u015faklama iletkeni \nSabitleme eleman\u0131 bulunan d\u00fcz \u00e7at\u0131 \n\u0130\u00e7 YKS\u2019nin e\u015f potansiyelli\u011fi sa\u011flayan bara ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in sonland\u0131rma \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n10 \n11  A tipi topraklama d\u00fczenlemesi \nNot:  Yap\u0131da  e\u015f  potansiyelleme  sa\u011flamak  i\u00e7in  halka  ku\u015faklama  yap\u0131l\u0131r.  \u0130ndirme \niletkenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131k \u00c7izelge 18\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u015eekil  T.25  \u2013  D\u00fcz  \u00e7at\u0131l\u0131  ve  \u00e7at\u0131  tespit  elemanlar\u0131  olan  60  m\u2019ye  kadar  y\u00fcksekliklerdeki \nah\u015fap veya tu\u011fla gibi yal\u0131tkan malzemeden yap\u0131lan yap\u0131 \u00fczerindeki d\u0131\u015f YKS\u2019nin konumu \nYKS iletkenleri ve \u00e7ubuklar\u0131, r\u00fczg\u00e2r veya hava ko\u015fullar\u0131ndan ve \u00e7at\u0131 y\u00fczeyinde yap\u0131lan \n\u00e7al\u0131\u015fmadan  dolay\u0131  meydana  gelen  zorlanmalara  kar\u015f\u0131  dayan\u0131kl\u0131  olacak  \u015fekilde  g\u00fcvenli  bir \nbi\u00e7imde mekanik olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nD\u0131\u015f  duvarlar\u0131n  mekanik  olarak  korunmas\u0131  amac\u0131yla  sa\u011flanan  metal  kaplama,  eriyen \nmetalle  yang\u0131n  \u00e7\u0131kmas\u0131  riskinin  olmamas\u0131  durumunda,  Madde  14.b.4\u2019e  uygun  yakalama \nucunun  do\u011fal  bile\u015feni  olarak  kullan\u0131labilir.  Tutu\u015fabilirlik,  metal  kaplama  alt\u0131ndaki \nmalzemenin tipine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kullan\u0131lan malzemenin tutu\u015fur veya tutu\u015fmaz oldu\u011fu, y\u00fcklenici \ntaraf\u0131ndan bildirilmelidir. \nMetal  \u00e7at\u0131lar  \u00fczerindeki  \u00e7at\u0131  yal\u0131t\u0131m\u0131  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131  ile  delinebilir.  Bu  durumda \nbo\u015falma noktas\u0131ndan veya uza\u011f\u0131ndan \u00e7at\u0131ya su girebilir. Bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yakalama \nucu sistemi tesis edilmelidir. \nI\u015f\u0131k  kubbeleri  ile  duman  ve  \u0131s\u0131  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  kapaklar\u0131  normal  olarak  kapal\u0131d\u0131r.  Bu  kapaklar\u0131n \na\u00e7\u0131k,  kapal\u0131  ve  b\u00fct\u00fcn  ara  konumlarda  korunmas\u0131n\u0131n  zorunlu  olup  olmad\u0131\u011f\u0131na  karar  vermek \ni\u00e7in al\u0131c\u0131\/binan\u0131n sahibi ile m\u00fczakere edilmelidir. \nMadde  14.b.4\u2019e  uygun  olmayan  iletken  levhadan  yap\u0131lm\u0131\u015f  \u00e7at\u0131  kaplamalar\u0131,  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \n\u00e7arpma  noktas\u0131nda  erimenin  sak\u0131ncas\u0131  yoksa  yakalama  ucu  sistemleri  olarak  kullan\u0131labilir. \nErime sak\u0131ncal\u0131 ise, iletken \u00e7at\u0131 levha kaplamas\u0131, yeterli y\u00fckseklikte yakalama ucu sistemi ile \nkorunmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.20 ve \u015eekil T.26). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f671\nr  Yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131, \u00c7izelge 16 \na  Yakalama ucu iletkenleri \n\u015eekil  T.26  -  Kaplamadaki  delinmeye  izin  verilmemesi  durumunda  iletken  kaplamaya \nsahip \u00e7at\u0131 \u00fczerine yakalama ucu sisteminin tesisi \nYal\u0131tkan desteklerin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, Madde 15.c\u2019de belirtilen iletken levhalara \nolan ay\u0131rma uzakl\u0131klar\u0131 ile ilgili ko\u015fullar yerine getirilmelidir. \n\u0130letken desteklerin kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, \u00e7at\u0131 levhas\u0131na olan ba\u011flant\u0131 k\u0131sm\u00ee y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131na dayanmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.26). \n\u015eekil T.24\u2019te, \u00e7at\u0131 kenar\u0131nda yakalama ucu iletkeni olarak \u00e7at\u0131 parapetini kullanan do\u011fal \nyakalama ucu sistemine ili\u015fkin bir \u00f6rnek g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u00c7at\u0131  y\u00fczeyinde  \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131  olan  yap\u0131lar,  yakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131yla  korunmal\u0131d\u0131r. \nAlternatif  olarak,  d\u0131\u015fardan  eklenen  metal  b\u00f6l\u00fcmler,  Madde  14.b.4\u2019e  uygun  olmad\u0131k\u00e7a, \nYKS\u2019ye ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.27\u2019de, beton i\u00e7indeki do\u011fal indirme iletkenleri ile yakalama ucunun ba\u011flant\u0131s\u0131na \nili\u015fkin bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \nBurada: \nYakalama \u00e7ubu\u011fu \n1 \nYatay yakalama ucu iletkeni \n2 \n\u0130ndirme iletkeni \n3 \nT tipi ek yeri \n4 \n\u00c7apraz tip ek yeri \n5 \n\u00c7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na ba\u011flant\u0131 (Madde T.2.3.3 ve Madde T.2.3.6) \n6 \nDeney ek yeri \n7 \nB tipi topraklama d\u00fczenlemesi, halka topraklama elektrodu \n8 \n9 \nSabitleme eleman\u0131 bulunan d\u00fcz \u00e7at\u0131 \n10  T tipi ek yeri, korozyona dayan\u0131kl\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f672\nNot:  Yap\u0131n\u0131n  \u00e7elik  donat\u0131s\u0131  Madde  13.c\u2019ye  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  b\u00fct\u00fcn \nboyutlar, se\u00e7ilen koruma d\u00fczeyine uygun olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.27 \u2013 Do\u011fal bile\u015fenler olarak d\u0131\u015f duvarlardaki \u00e7elik donat\u0131y\u0131 kullanan betonarme \nyap\u0131 \u00fczerine d\u0131\u015f YKS\u2019nin tesisi \nT.3.2.4.2.1  \u00c7ok  katl\u0131  otopark  \u00e7at\u0131lar\u0131  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma:  Bu  tip  yap\u0131lar\u0131n \nkorunmas\u0131nda, b\u00fcy\u00fck ba\u015fl\u0131 yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131 kullan\u0131labilir. Bu \u00e7ubuklar beton \u00e7at\u0131n\u0131n \n\u00e7elik donat\u0131s\u0131na ba\u011flanabilir (\u015eekil T.28). \u00c7elik donat\u0131ya ba\u011flant\u0131n\u0131n yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131larda, \n\u00e7at\u0131  iletkenleri  ara\u00e7  yolundaki  beton  bloklar\u0131n  aral\u0131klar\u0131na  d\u00f6\u015fenir  ve  b\u00fcy\u00fck  ba\u015fl\u0131  yakalama \nucu  \u00e7ubuklar\u0131  ise,  kafes  ek  yerlerine  yerle\u015ftirilir.  Kafes  geni\u015fli\u011fi,  \u00c7izelge  16\u2019da  verilen \nkoruma s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen de\u011feri a\u015fmamal\u0131d\u0131r.  \nBurada: \n1  B\u00fcy\u00fck ba\u015fl\u0131 yakalama ucu \n2  Birden fazla \u00e7elik donat\u0131y\u0131 birbirine ba\u011flayan \u00e7elik iletken \n3  Beton i\u00e7indeki \u00e7elik donat\u0131 \n\u015eekil  T.28  \u2013  Otopark  \u00e7at\u0131lar\u0131  \u00fczerinde  kullan\u0131lan  b\u00fcy\u00fck  ba\u015fl\u0131  yakalama  ucuna  ili\u015fkin \n\u00f6rnek \nPark  alan\u0131n\u0131n  en  \u00fcst  k\u0131sm\u0131n\u0131n  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131na  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131 \ngerekti\u011finde, yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131 ve yakalama ucu telleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nG\u00fcvenli  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131  \u015eekil  T.29\u2019da  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi  yakalama  ucu  y\u00fckseltilerek \nsa\u011flan\u0131r. \nD\u00fc\u015fey iletkenler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, elle dokunabilme tehlikesi hesaba kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gerekli \ng\u00fcvenli ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131, engellerle \u00f6nlem almak veya koruyucu tel \u00e7ekmekle elde edilebilir. \nG\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc f\u0131rt\u0131na s\u0131ras\u0131nda, otopark giri\u015flerinde y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmalar\u0131n\u0131n tehlikesine \ndikkat \u00e7eken uyar\u0131 i\u015faretleri bulunmal\u0131d\u0131r. \nEn  az  5  cm  kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda  bir  asfalt  tabakas\u0131  ile  kapl\u0131  \u00e7at\u0131larda,  dokunma  ve  ad\u0131m \ngerilimleri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmayabilir.  Ayr\u0131ca,  \u00e7elik  donat\u0131l\u0131  betonarme  \u00e7at\u0131larda  da  ad\u0131m \ngerilimleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmayabilir. \nT.3.2.4.2.2  S\u0131radan  insanlar  taraf\u0131ndan  eri\u015filemeyen  d\u00fcz  \u00e7at\u0131l\u0131,  \u00e7elik  betonarme \nyap\u0131lar:  Bir  yakalama  ucu  sisteminin  bulundu\u011fu  ve  s\u0131radan  insanlar\u0131n  eri\u015femedi\u011fi  d\u00fcz  bir \n\u00e7at\u0131 \u00fczerinde, yakalama ucu iletkenleri \u015eekil T.27\u2019de g\u00f6sterildi\u011fi gibi tesis edilmelidir. \u015eekil \nT.24 ve \u015eekil T.30\u2019da g\u00f6sterildi\u011fi gibi, \u00e7at\u0131 \u00fczerinde e\u015f potansiyel halka iletkeni olarak \u00e7at\u0131 \nparapeti \u00fczerindeki metal kaplama kullan\u0131labilir. \n\u015eekil  T.27\u2019de,  bir  \u00e7at\u0131ya  kafes  bi\u00e7imindeki  iletkenlerin  tesis  edilmesi  y\u00f6ntemi \ng\u00f6r\u00fclmektedir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f673\nYap\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131s\u0131 \u00fczerindeki su ge\u00e7irmez tabakada ge\u00e7ici mekanik hasar olu\u015fmas\u0131n\u0131n kabul \nedilebilir  olmas\u0131  durumunda,  \u00e7at\u0131daki  d\u00fcz  alan\u0131  \u00f6rten  yakalama  ucu  kafesi  yerine,  Madde \n14.b.3\u2019e  uygun  betondaki  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131ndan  olu\u015fan  do\u011fal  yakalama  ucu  iletkenleri \nkullan\u0131labilir.  YKS  yakalama  ucu  iletkenlerinin  beton  \u00e7at\u0131  \u00fczerine  do\u011frudan  tespit  edilmesi \ndi\u011fer bir se\u00e7enektir. \nGenellikle,  beton  \u00e7at\u0131  \u00e7elik  donat\u0131s\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  su  ge\u00e7irmez  tabakada  hasar \nmeydana getirmektedir. Daha sonra ya\u011fmur suyu, \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131nda hasar olu\u015fturacak \nkorozyona neden olur. Korozyondan dolay\u0131 betonun mekanik dayan\u0131m\u0131nda azalma olmas\u0131na \nizin  verilmemesi  durumunda,  \u00e7elik  betonarmeye  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131n\u0131  \u00f6nleyen \nyakalama ucu sistemi tesis edilmeli ve tercihan \u00e7elik donat\u0131ya ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \nD\u0131\u015f  duvarlar\u0131n  mekanik  korumas\u0131  i\u00e7in  yap\u0131lan  metal  kaplama,  eriyen  metal  vas\u0131tas\u0131yla \nyang\u0131n  tutu\u015fma  riskinin  olmamas\u0131  durumunda,  Madde  14.b.4\u2019e  uygun  yakalama  ucu \nsisteminin do\u011fal bile\u015fenleri olarak kullan\u0131labilir. \nBurada: \n1  Koruma konisi \n2  Metal \u00e7at\u0131 sabitleme eleman\u0131 \n3  Yatay yakalama ucu iletkeni \n4 \n5 \ns  Madde 15.c\u2019ye g\u00f6re ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \n\u03b1  Koruma a\u00e7\u0131s\u0131, \u00c7izelge 16\u2019ya bak\u0131lmal\u0131d\u0131r \nElektrik g\u00fc\u00e7 hatt\u0131, tercihan iletken bir ekran mahfaza i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015f \nElektrik donan\u0131m\u0131 \nNot: Yakalama \u00e7ubu\u011funun y\u00fcksekli\u011fi, \u00c7izelge 16\u2019ya uygun olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.29 \u2013 Yakalama ucu sistemlerine ku\u015faklanmam\u0131\u015f elektrik tesisat\u0131na sahip metal \n\u00e7at\u0131 ba\u011flant\u0131 eleman\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lan yakalama \u00e7ubu\u011fu \nBurada: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f674\n1  Korozyona dayan\u0131kl\u0131 ek yeri \n2 \n3 \nEsnek iletken \nParapet metal kaplamas\u0131 \nNot:  Uygun  malzeme  se\u00e7imi  ve  korozyonu  \u00f6nlemek  i\u00e7in  ek  yeri  tasar\u0131m\u0131na  ve \nk\u00f6pr\u00fcleme iletkenlerine \u00f6nem verilmelidir. \n\u015eekil T.30 \u2013 Metal parapet kaplamalar\u0131nda elektriksel s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flama y\u00f6ntemi \n\u00c7izelge  17\u2019ye  uygun  olmayan  iletken  \u00e7at\u0131  kaplama  levhalar\u0131,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falma \nnoktas\u0131ndaki  erimenin  katlan\u0131labilir  oldu\u011fu  durumlarda,  yakalama  ucu  iletkenleri  olarak \nkullan\u0131labilir.  Katlan\u0131labilir  olmad\u0131\u011f\u0131  hallerde,  \u00e7at\u0131n\u0131n  iletken  levha  kaplamas\u0131,  yeterli \ny\u00fckseklikteki yakalama ucu sistemi ile korunmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.20 ve \u015eekil T.26). Bu durumda, \nyuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemi  uygulanmal\u0131d\u0131r.  Bu  y\u00f6nteme  uygun  olmas\u0131  i\u00e7in  kafes  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \ndaha  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmal\u0131  ve  ola\u011fan  kafes  bi\u00e7imli  yakalama  ucu  sistemininkinden  daha  y\u00fcksek \ndesteklere sahip olmal\u0131d\u0131r. \nYal\u0131tkan  desteklerin  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  Madde  15.c\u2019de  verilen  iletken  levhalara \nolan  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131  ile  ilgili  ko\u015fullar  yerine  getirilmelidir.  \u0130letken  destekler  kullan\u0131lmas\u0131 \ndurumunda, \u00e7at\u0131 levhas\u0131na olan ba\u011flant\u0131lar, k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na dayanmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.29). \n\u015eekil  T.24\u2019te,  \u00e7at\u0131  kenarlar\u0131nda  yakalama  ucu  iletkeni  olarak  \u00e7at\u0131  parapetini  kullanan \ndo\u011fal yakalama ucuna ili\u015fkin bir \u00f6rnek g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nBina  y\u00fczeyinde  ge\u00e7ici  hasar  olu\u015fmas\u0131n\u0131n  ve  k\u0131r\u0131lan  betondan  kopan  100  mm\u2019ye  kadar \nolan par\u00e7alar\u0131n yap\u0131dan d\u00fc\u015fmesinin kabul edilebilir olmas\u0131 durumunda, Madde 14.b; \u00e7at\u0131daki \nhalka  iletkenin  yerine  betondaki  \u00e7elik  donat\u0131dan  meydana  gelen  do\u011fal  halka  iletkenin \nkullan\u0131lmas\u0131na izin verir. Ancak, Madde 14.b.4\u2019te verilen yakalama u\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin ko\u015fullar\u0131 \nsa\u011flamayan metal b\u00f6l\u00fcmler \u00e7at\u0131 alan\u0131 b\u00f6lgesi i\u00e7inde farkl\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan b\u00f6l\u00fcmleri \nba\u011flamak amac\u0131yla kullan\u0131labilir. \nT.3.2.4.2.3 \nYap\u0131da  yeterli  ekranlama  sa\u011flanmas\u0131:  Bir  yap\u0131n\u0131n  d\u0131\u015f  duvarlar\u0131  ve \n\u00e7at\u0131s\u0131,  yap\u0131daki  elektrik  ve  bilgi  i\u015flem  donan\u0131m\u0131n\u0131  korumak  i\u00e7in  elektromanyetik  ekranlama \nolarak kullan\u0131labilir. \n\u015eekil  T.27\u2019de, \ni\u00e7ine  al\u0131nm\u0131\u015f  hacmin \nelektromanyetik ekranlamas\u0131 olarak birbirlerine ba\u011fl\u0131 \u00e7elik donat\u0131y\u0131 kullanan \u00e7elik betonarme \nyap\u0131ya ili\u015fkin bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \niletkenleri  olarak  ve  mahfaza \nindirme \n\u00c7at\u0131 \u00fczerinde yakalama ucu sistemi b\u00f6lgesi i\u00e7inde, en az bir boyutu 1 m\u2019den daha b\u00fcy\u00fck \nolan  b\u00fct\u00fcn  iletken  b\u00f6l\u00fcmler,  bir  kafes  olu\u015fturacak  \u015fekilde  birbirlerine  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Kafes \nbi\u00e7imli  ekran  \u00e7at\u0131  kenar\u0131nda  ve  ayr\u0131ca  Madde  15.b\u2019ye  uygun  \u00e7at\u0131  alan\u0131  i\u00e7indeki  di\u011fer \nnoktalarda yakalama ucu sistemine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.24 ve \u015eekil T.30\u2019da, do\u011fal yakalama ucu olarak \u00e7at\u0131 parapetini ve do\u011fal indirme \niletkenleri  olarak  \u00e7elik  iskeleti  kullanan  iletken  iskelete  sahip  yap\u0131lar  \u00fczerindeki  yakalama \nu\u00e7lar\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \nBir  YKS\u2019de  do\u011fal  bile\u015fenlerin  elektriksel  s\u00fcreklili\u011finin  sa\u011flanmas\u0131na  ili\u015fkin  bir  \u00f6rnek \n\u015eekil T.30\u2019da verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge  16  ile  kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  \u00e7elik  yap\u0131daki  kafes  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn  k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclm\u00fc\u015f \nolmas\u0131n\u0131n  bir  sonucu  olarak,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  bir\u00e7ok  paralel  iletkenler  \u00fczerinden  da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r.  Bu \ndurumun d\u00fc\u015f\u00fck elektromanyetik empedans olu\u015fturmas\u0131 ve sonu\u00e7 olarak Madde 15.c\u2019ye uygun \nolmas\u0131 nedeniyle, ay\u0131rma uzakl\u0131klar\u0131 azalt\u0131lm\u0131\u015f ve tesisatlar ile YKS aras\u0131ndaki gerekli ay\u0131rma \nuzakl\u0131klar\u0131 \u00e7ok daha kolay bir \u015fekilde elde edilmi\u015f olur. \nPek \u00e7ok yap\u0131da, \u00e7at\u0131, yap\u0131n\u0131n en az ekranlanan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu nedenle, \n\u00e7at\u0131 yap\u0131m\u0131nda ekranlama verimlili\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in \u00f6zel \u00e7aba g\u00f6sterilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f675\n\u00c7at\u0131da  iletken  olmayan  yap\u0131sal  elemanlar\u0131n  bulunmas\u0131  durumunda,  \u00e7at\u0131daki  iletken \na\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrerek ekranlama etkisi art\u0131r\u0131labilir. \nT.3.2.4.2.4 \u0130letken tesisatlar olmaks\u0131z\u0131n g\u00f6m\u00fcl\u00fc veya \u00e7at\u0131dan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kan sabitleme \nelemanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131: Metal, g\u00f6m\u00fcl\u00fc \u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131 veya \u00e7at\u0131dan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kan \nsabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  korunmas\u0131  amac\u0131yla  kullan\u0131lan  yakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131,  korunacak \nsabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  tamamen  yakalama  \u00e7ubu\u011funa  ili\u015fkin  yuvarlanan  k\u00fcre  hacmi  i\u00e7inde \nbulunmas\u0131n\u0131  veya  \u00c7izelge  16\u2019ya  uygun  olarak  tamamen  koruma  a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n  meydana  getirdi\u011fi \nkoni i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak y\u00fckseklikte olmal\u0131d\u0131r. Yakalama \u00e7ubuklar\u0131 ile \u00e7at\u0131 sabitleme \nelemanlar\u0131 aras\u0131ndaki ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131, Madde 15.c\u2019de verilen uzakl\u0131klara uygun olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.29\u2019da, koruyucu a\u00e7\u0131 y\u00f6nteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yakalama \u00e7ubuklar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7at\u0131 \nsabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  korunmas\u0131na  ili\u015fkin  bir  \u00f6rnek  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  Koruma  a\u00e7\u0131s\u0131na  ili\u015fkin \nde\u011fer, \u00c7izelge 16\u2019da verilen YKS koruma d\u00fczeyine uygun olmal\u0131d\u0131r. \nYakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131  ile  korunmayan  metal  \u00e7at\u0131  sabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n,  bu \nelemanlara  ili\u015fkin  boyutlar\u0131n  a\u015fa\u011f\u0131da  verilen  de\u011ferleri  a\u015fmamas\u0131  durumunda,  ek  olarak \nkorunmas\u0131na gerek yoktur: \n- \u00c7at\u0131 seviyesi \u00fczerindeki y\u00fckseklik  0,3 m, \n- \u00dcstyap\u0131 toplam alan\u0131   \n- \u00dcstyap\u0131 uzunlu\u011fu \nYakalama  \u00e7ubuklar\u0131  taraf\u0131ndan  korunan  hacim  i\u00e7inde  olmayan  ve  yakalama  ucu \nsistemiyle olu\u015fturulan y\u00fczey \u00fczerinde 0,5 m\u2019den daha fazla \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 yapmayan iletken olmayan \n\u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131n\u0131n, yakalama u\u00e7lar\u0131 ile ek olarak korunmas\u0131 gerekmez. \n1,0 m2 \n2,0 m \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc olarak monte edilen \u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131 ile bina i\u00e7ine do\u011fru y\u00f6nlendirilen \nelektrik  iletkenleri  veya  metal  borular  gibi  iletken  tesisatlar,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  \u00f6nemli  bir \nk\u0131sm\u0131n\u0131 binan\u0131n i\u00e7ine do\u011fru iletir. B\u00f6yle iletken ba\u011flant\u0131lar\u0131n bulundu\u011fu yerde, \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 yapan \nsabitleme  elemanlar\u0131  yakalama  ucu  sistemleri  taraf\u0131ndan  korunmal\u0131d\u0131r.  Koruman\u0131n  bir \nyakalama ucu sistemiyle m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 veya ekonomik olmamas\u0131 durumunda, belirtilen \nay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  en  az  iki  kat\u0131na  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelen  uzunluklara  sahip  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  b\u00f6l\u00fcmler, \niletken tesisatlara monte edilebilir (\u00f6rne\u011fin bas\u0131n\u00e7l\u0131 hava borular\u0131). \nYal\u0131tkan  malzemeden  yap\u0131lan  bacalar,  yakalama  ucu  sisteminin  koruma  hacmi  i\u00e7inde \nbulunmamalar\u0131  durumunda,  yakalama  \u00e7ubuklar\u0131  veya  yakalama  halkalar\u0131yla  korunmal\u0131d\u0131r. \nBaca  \u00fczerindeki  yakalama  \u00e7ubu\u011fu,  b\u00fct\u00fcn  bacan\u0131n  \u00e7ubu\u011fun  koruma  hacmi  i\u00e7inde  kalmas\u0131n\u0131 \nsa\u011flayacak uzunlukta olmal\u0131d\u0131r. \nBacan\u0131n  yakalama  ucu  sistemine  ili\u015fkin  koruma  hacmi  i\u00e7inde  olmamas\u0131  durumunda, \nbaca  i\u00e7  y\u00fczeyinin  uzunlu\u011fu  k\u0131smi  bo\u015falma  (korona)  ak\u0131m\u0131n\u0131,  ya\u011fmur  ya\u011fmad\u0131\u011f\u0131nda  bile, \niletmeye  yeterli  bir  iletkenli\u011fi  sa\u011flayacak  \u015fekilde  kurumla  kapl\u0131  olmas\u0131  ger\u00e7e\u011finden  dolay\u0131, \niletken olmayan bir bacaya y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \n\u015eekil T.23b, bir tu\u011fla baca \u00fczerindeki yakalama \u00e7ubu\u011funun yap\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \nG\u00f6m\u00fcl\u00fc metal \u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131, Madde 15.c\u2019ye uygun ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n elde \nedilememesi durumunda, yakalama ucu sistemine ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \nT.3.2.4.2.5  Elektriksel  veya  bilgi  i\u015flem  donan\u0131m\u0131  i\u00e7eren  yap\u0131larda  \u00e7at\u0131  sabitleme \nelemanlar\u0131n\u0131n  korunmas\u0131: Elektrik ve\/veya  bilgi i\u015flem  donan\u0131m\u0131 i\u00e7eren yap\u0131larda, yal\u0131tkan \nveya iletken malzemeden yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn sabitleme elemanlar\u0131, yakalama ucu sistemine ili\u015fkin \nkoruma hacmi i\u00e7inde bulunmal\u0131d\u0131r. \nYakalama  ucu  sistemine  ili\u015fkin  koruma  hacmi  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilen  donan\u0131ma  do\u011frudan \nbo\u015falma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. \n\u00c7at\u0131 sabitleme eleman\u0131na olan bo\u015falma, sadece bu elemanda tahribata yol a\u00e7maz, bina \ni\u00e7i elektrik ve elektronik donan\u0131ma da fazlas\u0131yla zarar verir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f676\n\u00c7elik yap\u0131lar \u00fczerindeki \u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131, ayr\u0131ca yakalama ucu sistemine ili\u015fkin \nkoruma  hacmi  i\u00e7inde  bulunmal\u0131d\u0131r.  Bu  durumda,  yakalama  ucu  iletkenleri  sadece  yakalama \nucu  sistemine  ku\u015faklanmamal\u0131,  m\u00fcmk\u00fcn  olmas\u0131  durumunda,  ayr\u0131ca  do\u011frudan  \u00e7elik  yap\u0131ya \nku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. Yap\u0131ya ku\u015fakland\u0131\u011f\u0131nda, ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131na uygunluk sa\u011flanmas\u0131 gerekmez. \n\u00c7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131 ile ilgili kurallar, y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fu, di\u011fer bir \nifadeyle  yuvarlanan  k\u00fcrenin  de\u011fdi\u011fi  d\u00fc\u015fey  y\u00fczeyler  \u00fczerinde  tesis  edilen  sabitleme \nelemanlar\u0131na da uygulanmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.29 ve \u015eekil T.31\u2019de, elektrik tesisatlar\u0131n\u0131 mahfaza i\u00e7ine alan iletken ve yal\u0131tkan \nmalzemeden  yap\u0131lan  \u00e7at\u0131  sabitleme  elemanlar\u0131n\u0131  koruyan  yakalama  ucu  yap\u0131lar\u0131na  ili\u015fkin \n\u00f6rnekler  yer  almaktad\u0131r.  \u015eekil  T.31,  sadece  s  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131  durumda \nuygundur. \n1  Yakalama ucu iletkeni \n2  Metal kaplama \n3  Ku\u015faklama iletkeni \n4  Yatay yakalama ucu iletkeni \n5 \n6  DKD\u2019li elektrik besleme ba\u011flant\u0131 kutusu \n7  Yap\u0131daki iletkenlere ku\u015faklama ek yeri \nElektrik donan\u0131m\u0131 \nNot:  Mahfaza  i\u00e7ine  al\u0131nm\u0131\u015f  elektrik  donan\u0131m\u0131,  yakalama  ucu  sistemine  ve  Madde        \nT.3.2.4.2.6\u2019ya  uygun  olarak  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131na  dayanan  metal  kablo  ekran\u0131  \u00fczerinden \nyap\u0131n\u0131n iletken elemanlar\u0131na ku\u015faklanm\u0131\u015ft\u0131r. \n\u015eekil  T.31  \u2013  Yakalama  ucu  sistemine  ba\u011fl\u0131  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131na  kar\u015f\u0131 \nkorunan metal \u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131 \nNot:  Sabitleme  elemanlar\u0131  ek  koruma  gerektiriyorsa,  bu  i\u015flem  bunlara  ba\u011fl\u0131  aktif \nkablolar \u00fczerindeki DKD\u2019lerle \u00e7at\u0131 seviyesinde yap\u0131labilir. \n\u0130stenen ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131, havada ve kat\u0131 (yal\u0131tkan) malzemede (km = 0,5)  sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nT.3.2.4.2.6  Korunacak  hacimden  \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131  yapan  elektrik  tesisat\u0131:  \u00c7at\u0131daki  anten  direkleri,  \nkoruma  hacmi  i\u00e7inde  kalmal\u0131  veya  ayr\u0131  bir  d\u0131\u015f  YKS  ile  koruma  alt\u0131na  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Bunun \nm\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 durumunda; anten dire\u011fi, yakalama ucu sistemine ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. Daha \nsonra  yap\u0131  i\u00e7erisine  girebilecek  k\u0131smi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131na  kar\u015f\u0131  yap\u0131  i\u00e7inde  koruma \nyap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fAnten  kablosu,  tercihan  b\u00fct\u00fcn  hizmet  tesisatlar\u0131  i\u00e7in  ortak  olan  giri\u015ften  veya  YKS \nku\u015faklama  baras\u0131na  yak\u0131n  bir  yerden  yap\u0131ya  girmelidir.  Anten  kablosu  ekran\u0131,  \u00e7at\u0131 \nseviyesindeki  yakalama  ucu  sistemine  ve  ana  ku\u015faklama  baras\u0131na  ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r  (\u015eekil \nT.32). \n677\n1  Metal direk \n\u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131 (mahya) \u00fczerindeki yatay yakalama ucu iletkeni \n2 \n\u00c7at\u0131 indirme iletkeni ile metal anten dire\u011fi aras\u0131ndaki ek yeri \n3 \nAnten kablosu \n4 \nAna ku\u015faklama baras\u0131; anten ekran\u0131 ku\u015faklama baras\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \n5 \nDeney ek yeri \n6 \nTV \n7 \nAnten kablosu ve elektrik g\u00fc\u00e7 kablosunun g\u00fczergah\u0131 \n8 \nElektrik g\u00fc\u00e7 kablosu \n9 \n10  Toprak sonland\u0131rma sistemi \n11  DKD\u2019li ana elektrik g\u00fc\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m kutusu \n12  Temel topraklama elektrodu \n13  YKS iletkeni \nl \n\u03b1  Koruma a\u00e7\u0131s\u0131 \nAy\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \nNot: K\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131larda Madde 14.c.3\u2019e uygun iki indirme iletkeni yeterli olabilir. \n\u015eekil T.32 \u2013 Yakalama \u00e7ubu\u011fu olarak TV anten dire\u011finin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir evin y\u0131ld\u0131r\u0131ma \nkar\u015f\u0131 korunmas\u0131na ili\u015fkin yap\u0131m \u00f6rne\u011fi \nElektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131  mahfaza  i\u00e7ine  alan  \u00e7at\u0131  sabitleme  elemanlar\u0131,  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \nsa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 durumda, yakalama ucu sistemine ve \u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131n\u0131n iletkenlerine \nve  \u00c7izelge  23\u2019e  uygun  olarak  sistemin  elektrik  donan\u0131m\u0131n\u0131n \niletken  ekranlar\u0131na \nku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.31\u2019de, iletken b\u00f6l\u00fcmleri olan bir \u00e7at\u0131 sabitleme eleman\u0131n\u0131n bir yap\u0131daki elektrik \ntesisat\u0131 ve yakalama ucuyla ku\u015faklama y\u00f6ntemine bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \nT.3.2.4.2.7  \u00c7at\u0131daki \niletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  korunmas\u0131:  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131na \ndayanamayan ve \u00e7at\u0131lar ve ayr\u0131ca iletken \u00e7at\u0131 kaplamalar\u0131 veya Madde 14.b.5 ile \u00c7izelge 19\u2019a \nuygun do\u011fal yakalama ucu sistemlerine ili\u015fkin kurallar\u0131 kar\u015f\u0131lamayan yap\u0131lar \u00fczerindeki di\u011fer \nb\u00f6l\u00fcmler, bir y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131na dayanabilecek yeterli et kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131na sahip olmayan iletken \nb\u00f6l\u00fcmler, yakalama ucu iletkenleri taraf\u0131ndan korunmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7at\u0131  \u00fczerindeki  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerle  ilgili  y\u0131ld\u0131r\u0131ma  kar\u015f\u0131  korumaya  y\u00f6nelik  tasar\u0131mda \nyuvarlanan k\u00fcre y\u00f6ntemi uygulanmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.33). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u015eekil  T.31\u2019de,  s  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  sa\u011flanamamas\u0131  durumunda,  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nbo\u015falmas\u0131na  kar\u015f\u0131  iletken  \u00e7at\u0131  sabitleme  eleman\u0131n\u0131  koruyan  yakalama  ucu  sisteminin \ntasar\u0131m\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \n678\nBurada: \n1  Yuvarlanan k\u00fcre \n2  Yakalama \u00e7ubu\u011fu \nElektrik donan\u0131m\u0131 \n3 \n\u0130ndirme iletkeni \n4 \n5  Metal kap \nr  Yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131, \u00c7izelge 16 \ns  Madde 15.c\u2019ye uygun ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \n\u015eekil  T.33  \u2013  Do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131na  kar\u015f\u0131  \u00e7at\u0131  \u00fczerindeki  metal  donan\u0131m\u0131n \ny\u0131ld\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 korunmas\u0131na y\u00f6nelik tesisat \nT.3.2.4.2.8 Toprakla kapl\u0131 yap\u0131lar\u0131n korunmas\u0131: \u0130\u00e7inde insanlar\u0131n s\u00fcrekli ya\u015famad\u0131\u011f\u0131, \n\u00e7at\u0131  \u00fczerinde  toprak  tabakas\u0131  bulunan  yap\u0131larda  normal  YKS  kullan\u0131labilir.  Yakalama  ucu \nsistemi,  yuvarlanan  k\u00fcre  veya  koruyucu  a\u00e7\u0131  y\u00f6ntemine  uygun  olarak,  toprak  \u00fcst\u00fcne \nyerle\u015ftirilen  kafes  bi\u00e7imli  yakalama  ucu  sistemi  veya  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  kafesle  ba\u011flanm\u0131\u015f  \u00e7ok  say\u0131da \nyakalama  ucu  \u00e7ubuklar\u0131  olmal\u0131d\u0131r.  Bunun  m\u00fcmk\u00fcn  olmamas\u0131  durumunda,  \u00e7ubuklar\u0131  veya \n\u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131  olmayan  g\u00f6m\u00fcl\u00fc  kafes  bi\u00e7imindeki  yakalama  ucu  sisteminin,  koruma  etkinli\u011finin \ndaha d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde buldurulmal\u0131d\u0131r. \n\u0130nsanlar\u0131n i\u00e7inde s\u00fcrekli ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7at\u0131s\u0131nda 0,50 m\u2019ye kadar toprak tabakas\u0131 bulunan \n\u00e7at\u0131ya  sahip  binalar  i\u00e7in,  tehlikeli  ad\u0131m  gerilimlerini  \u00f6nlemek  amac\u0131yla,  5  m  \uf0b4  5  m  kafes \nb\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc  olan  kafes  bi\u00e7imli  yakalama  ucu  sistemi  gereklidir.  Yerdeki  ki\u015fileri  do\u011frudan \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131ndan  korumak  i\u00e7in  yuvarlanan  k\u00fcre  y\u00f6ntemine  uygun  yakalama  ucu \n\u00e7ubuklar\u0131 da gerekebilir. Bu \u00e7ubuklar\u0131n yerine, tel \u00e7itler, ayd\u0131nlatma direkleri vb. gibi do\u011fal \nyakalama ucu bile\u015fenleri kullan\u0131labilir. Yakalama ucu sistemlerinin y\u00fcksekli\u011fi, gerekli ay\u0131rma \nuzakl\u0131klar\u0131  ile  birlikte  izin  verilen  2,5  m\u2019lik  insan  y\u00fcksekli\u011fini  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  almal\u0131d\u0131r  (\u015eekil \nT.3). \nB\u00f6yle  bir  koruman\u0131n  mevcut  olmamas\u0131  durumunda,  insanlar,  do\u011frudan  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nbo\u015falmas\u0131na maruz kalabilecekleri konusunda bilgilendirilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f679\n0,5  m\u2019den  kal\u0131n  toprak  tabakal\u0131  yeralt\u0131ndaki  yap\u0131lar  i\u00e7in  gerekli  \u00f6nlemlerin  al\u0131nmas\u0131 \ninceleme  a\u015famas\u0131ndad\u0131r.  \u015eimdilik  0,5  m\u2019ye  kadar  olan  toprak  tabakalar\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan \n\u00f6nlemlerin ayn\u0131s\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. \n\u0130\u00e7inde  patlay\u0131c\u0131  malzemelerin  bulundu\u011fu  yeralt\u0131ndaki  yap\u0131larda  ek  bir  YKS\u2019nin \nkullan\u0131lmas\u0131 gereklidir. Bu \u015fekildeki ek bir YKS, yap\u0131 \u00fczerinde ayr\u0131lm\u0131\u015f bir YKS olabilir. Her \niki koruma \u00f6nlemine ili\u015fkin topraklama sistemleri birbirlerine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nT.3.2.5 Do\u011fal bile\u015fenler:  \nD\u00fcz  \u00e7at\u0131l\u0131  yap\u0131lar  \u00fczerinde  bulunan  metal  \u00e7at\u0131  parapet  kaplamas\u0131,  YKS  yakalama  ucu \n\u015febekesinin  tipik  bir  do\u011fal  bile\u015fenini  temsil  eder.  B\u00f6yle  bir  kaplama,  \u00e7at\u0131  parapetini  iklim \netkilerine  kar\u015f\u0131  koruyan  U  bi\u00e7iminde  ekstr\u00fczyon  veya  b\u00fckme  yoluyla  yap\u0131lan  al\u00fcminyum, \ngalvanizli \u00e7elik veya bak\u0131r b\u00f6l\u00fcmlerden olu\u015fur. B\u00f6yle bir uygulama i\u00e7in \u00c7izelge 17\u2019de verilen \nen k\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131k kullan\u0131l\u0131r. \n\u00c7at\u0131 y\u00fczeyindeki yakalama ucu iletkenleri, iletkenler ve indirme iletkenleri \u00e7at\u0131 parapet \nkaplamas\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nAralar\u0131nda  iyi  ve  g\u00fcvenilir  s\u00fcreklilik  olmad\u0131\u011f\u0131  taktirde,  parapet  kaplama  plakalar\u0131 \nk\u0131s\u0131mlar\u0131 aras\u0131ndaki ek yerlerinde iletken k\u00f6pr\u00fcleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  T.24\u2019te,  YKS\u2019nin  do\u011fal  yakalama  ucu  iletkeni  olarak  parapetlerin  iletken \nkaplamas\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yakalama ucu yap\u0131m\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \nBir \u00e7at\u0131 y\u00fczeyi \u00fczerine monte edilen veya \u00e7at\u0131 \u00fcst\u00fcnde y\u00fckselen metal depolar (kazan, \ntank), metal boru sistemi ve parmakl\u0131klar gibi iletken b\u00f6l\u00fcmler, et kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00c7izelge 17\u2019ye \nuygun  olmas\u0131  ko\u015fuluyla,  yakalama  ucu  sisteminin  do\u011fal  bile\u015fenleri  olarak  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nAlevlenebilen  gaz  veya  s\u0131v\u0131lar\u0131  veya  y\u00fcksek  bas\u0131n\u00e7  alt\u0131ndaki  gaz  veya  s\u0131v\u0131lar\u0131  i\u00e7eren \nkaplar ve boru sistemi do\u011fal yakalama u\u00e7lar\u0131 olarak kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 kullanman\u0131n \nka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu hallerde, boru sisteminin tasar\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131rken, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n \u0131s\u0131l etkileri \nhesaba kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nMetal depolar gibi \u00e7at\u0131 y\u00fczeyi \u00fczerinde bulunan iletken b\u00f6l\u00fcmler, genellikle bina i\u00e7inde \ntesis  edilmi\u015f  donan\u0131ma  do\u011fal  olarak  ba\u011flan\u0131r.  Y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  tamam\u0131n\u0131n  bina  i\u00e7inden \niletilmesini  \u00f6nlemek  i\u00e7in  YKS  ile  yakalama  ucu  kafesine  ili\u015fkin  bu  gibi  do\u011fal  bile\u015fenlerin \naras\u0131nda iyi bir ba\u011flant\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gereklidir. \n\u015eekil  T.34\u2019te, \niletken  \u00e7at\u0131  sabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  yakalama  ucu \niletkenlerine \nku\u015faklanmas\u0131na dair ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6steren bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \nMetal  depolar  ve  betondaki  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  gibi  \u00e7at\u0131  y\u00fczeyi  \u00fczerinde  bulunan \niletken b\u00f6l\u00fcmler, yakalama ucu sistemine ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7at\u0131  \u00fcst\u00fcndeki \ntehlikeli  olmas\u0131 \ndurumunda,  iletken  b\u00f6l\u00fcm  yakalama  ucu  sistemine  ili\u015fkin  koruma  hacmi  i\u00e7ine  tesis \nedilmelidir. \niletken  b\u00f6l\u00fcme  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinin \n\u0130hmal  edilebilir  seviyede  yang\u0131n  riski  bulunan  yap\u0131lar\u0131n  cephelerindeki  iletken \nkaplamalar ve e\u015fde\u011fer b\u00f6l\u00fcmler, Madde 14.b.5\u2019e uygun olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f680\nBurada: \n1  Yakalama ucu iletkeni sabitleme eleman\u0131 \n2  Metal boru \n3  Yatay yakalama ucu iletkeni \n4  Beton i\u00e7indeki \u00e7elik donat\u0131 \nNot 1: \u00c7elik boru, Madde 14.b.5 ve \u00c7izelge 20\u2019ye; ku\u015faklama iletkeni \u00c7izelge 20\u2019ye ve \n\u00e7elik  donat\u0131  Madde  13.c\u2019ye  uygun  olmal\u0131d\u0131r.  \u00c7at\u0131  ku\u015faklamas\u0131  yap\u0131n\u0131n  su  yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 \nbozmamal\u0131d\u0131r. \nNot 2: Bu \u00f6zel durumda ku\u015faklama betonarme yap\u0131n\u0131n \u00e7elik donat\u0131s\u0131na yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.34 \u2013 Do\u011fal yakalama \u00e7ubu\u011funun yakalama ucu iletkenine ba\u011flanmas\u0131 \n\u015eekil T.35\u2019te, cephe kaplama levhalar\u0131n\u0131n do\u011fal indirme iletkeni olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \niletken \nkabul  edilebildi\u011fi  uygulamalarda,  metal  cephe  kaplama \nk\u00f6pr\u00fclemeye  ili\u015fkin  bir  \u00f6rnek  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  K\u00f6pr\u00fclemeyle  ilgili  iki  y\u00f6ntem  verilmi\u015ftir.  Bu \ny\u00f6ntemlerden  birisi,  esnek  metal \u015feritle k\u00f6pr\u00fcleme, di\u011fer y\u00f6ntem  ise kendili\u011finden  di\u015f a\u00e7an \nvidalarla  k\u00f6pr\u00fclemedir.  Esnek  metal  \u015feritle  k\u00f6pr\u00fcleme  y\u00f6ntemi,  sadece  levhalar\u0131n  do\u011fal \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  iletkeni  olarak  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131  uygulamalarda  ge\u00e7erlidir.  Kendili\u011finden  di\u015f  a\u00e7an \nvidalarla  k\u00f6pr\u00fcleme  y\u00f6ntemi  ise  sadece  ekranlama  ama\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  uygundur  (y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \nelektromanyetik darbesine kar\u015f\u0131 koruma). \nlevhalar\u0131  aras\u0131ndaki \n\u015eekil T.35a \u2013 Esnek metal \u015feritle k\u00f6pr\u00fcleme \n\u015eekil T.35b \u2013 Kendinden di\u015f a\u00e7an vidayla k\u00f6pr\u00fcleme \nNot:  Elektriksel  olarak  iletken  k\u00f6pr\u00fcleme  \u00f6zel  olarak  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik \ndarbesine kar\u015f\u0131 korumay\u0131 art\u0131r\u0131r. \n\u015eekil T.35 \u2013 Metal cephe kaplama levhalar\u0131 aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fclemenin yap\u0131l\u0131\u015f\u0131 \nT.3.2.6 Ayr\u0131lm\u0131\u015f yakalama ucu:  \nBirden  fazla  yakalama  ucu  dire\u011finin  tesis  edilmesi  durumunda,  direkler  havadan \niletkenle  birbirlerine  ba\u011flanabilir.  Tesisatlar\u0131n  YKS\u2019ye  yakla\u015fmas\u0131  Madde  15.c\u2019ye  uygun \nolmal\u0131d\u0131r. \nDirekler  aras\u0131ndaki  iletken  ba\u011flant\u0131lar,  korunan  hacmi  geni\u015fletir  ve  ayr\u0131ca  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131n\u0131  bir  \u00e7ok  indirme  iletken  yollar\u0131  aras\u0131nda  da\u011f\u0131t\u0131r.  Bu  nedenle,  YKS  boyunca  gerilim \nd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc  ve  korunmas\u0131  gereken  hacimdeki  elektromanyetik  giri\u015fim,  havada  iletkenlerin \nolmad\u0131\u011f\u0131 duruma g\u00f6re daha azd\u0131r. \nYap\u0131  i\u00e7indeki  elektromanyetik  alan  \u015fiddeti,  yap\u0131  ve  YKS  i\u00e7i  tesisatlar  aras\u0131ndaki \nuzakl\u0131\u011f\u0131n  daha  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131  nedeniyle  azal\u0131r.  Ayr\u0131lm\u0131\u015f  bir  YKS,  elektromanyetik \nekranlamay\u0131  daha  fazla  art\u0131racak  betonarme  bir  yap\u0131ya  ayr\u0131ca  uygulanabilir.  Ancak,  y\u00fcksek \nyap\u0131larda ayr\u0131lm\u0131\u015f bir YKS\u2019nin tesis edilmesi pratik de\u011fildir. \nYal\u0131tkan destekler \u00fczerinde gerilmi\u015f tellerden yap\u0131lan ayr\u0131lm\u0131\u015f yakalama ucu sistemleri, \n\u00e7at\u0131  y\u00fczeyinde  \u00e7ok  say\u0131da  yo\u011fun  \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131  yapan  sabitleme  elemanlar\u0131n\u0131n  korunmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n                          \n                                        \n \n \n \n\fgerekti\u011finde  uygun  olmaktad\u0131r.  Desteklerin  yal\u0131t\u0131m\u0131,  Madde  15.c\u2019ye  uygun  olarak  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131ndan hesaplanan gerilim i\u00e7in yeterli olmal\u0131d\u0131r. \n681\nT.3.3 \u0130ndirme iletken sistemleri \nT.3.3.1 Genel:  \n\u0130ndirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131 ve konumunun se\u00e7iminde, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n bir\u00e7ok indirme \niletkeni  aras\u0131nda  payla\u015f\u0131lmas\u0131  durumunda,  yan  y\u00fczeye  bo\u015falma  ve  yap\u0131 \ni\u00e7indeki \nelektromanyetik  bozulma  risklerinin  azald\u0131\u011f\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Bunun  yap\u0131labilmesi \ni\u00e7in, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca,  indirme iletkenleri yap\u0131n\u0131n \u00e7evresi  boyunca d\u00fczg\u00fcn bir  \u015fekilde  ve \nsimetrik olarak yerle\u015ftirilmelidir. \nAk\u0131m  payla\u015f\u0131m\u0131,  sadece  indirme  iletkenlerinin  say\u0131s\u0131n\u0131  artt\u0131rarak  de\u011fil,  ayr\u0131ca  e\u015f \npotansiyel ara ba\u011flant\u0131 halkalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rarak da iyile\u015ftirilir. \n\u0130ndirme iletkenleri, YKS ile e\u015f potansiyel ku\u015faklama ihtiyac\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in, \ni\u00e7erdeki devrelerden ve metal b\u00f6l\u00fcmlerden, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uza\u011fa yerle\u015ftirilmelidir. \nA\u015fa\u011f\u0131daki hususlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n- \u0130ndirme iletkenleri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131sa olmal\u0131d\u0131r, \n- \u0130ndirme iletkenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131klar \u00c7izelge 18\u2019de g\u00f6sterilmi\u015ftir, \n-  \u0130ndirme  iletkenlerinin  ve  e\u015f  potansiyel  ara  ba\u011flant\u0131  halkalar\u0131n\u0131n  geometrisi,  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferini etkilemektedir (Madde 15.c), \n-  \u0130\u00e7e  do\u011fru  girintili  yap\u0131larda  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131,  yan  y\u00fczeyden  ki\u015filere  bo\u015falma  riski \ndikkate al\u0131narak belirlenmelidir (Madde T.2.2.4.2). \nUygulama  ve  mimari  k\u0131s\u0131tlamalar  nedeniyle,  indirme  iletkenlerinin  bir  binan\u0131n  yan\u0131na \nveya yan\u0131na ili\u015fkin bir b\u00f6l\u00fcme yerle\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 durumunda, bu eksikli\u011fi \ngidermek  i\u00e7in  di\u011fer  yanlara  fazladan  indirme  iletkenleri  yerle\u015ftirilmelidir.  Bu  indirme \niletkenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131klar, \u00c7izelge 18\u2019deki uzakl\u0131klar\u0131n \u00fc\u00e7te birinden daha az olmal\u0131d\u0131r. \nOrtalama  a\u00e7\u0131kl\u0131k  \u00c7izelge  18\u2019e  uygun  olmas\u0131  durumunda,  indirme  iletkenlerine  ili\u015fkin \na\u00e7\u0131kl\u0131kta \u00b1 % 20\u2019lik bir farkl\u0131l\u0131k kabul edilebilir. \n\u00c7evresi 30 m\u2019den b\u00fcy\u00fck olan \u00fcst\u00fc kapal\u0131 alanlarda (avlu vb.), indirme iletkenleri tesis \nedilmelidir. \u0130ndirme iletkenleri aras\u0131ndaki uzakl\u0131\u011fa ili\u015fkin de\u011ferler \u00c7izelge 18\u2019de verilmi\u015ftir. \nT.3.3.2 Ayr\u0131lm\u0131\u015f YKS i\u00e7in indirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131 \nEk bilgi yoktur. \nT.3.3.3 Ayr\u0131lmam\u0131\u015f YKS i\u00e7in indirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131 \nEk bilgi yoktur. \nT.3.3.4 Yap\u0131m \nT.3.3.4.1  Genel  bilgiler:  D\u0131\u015f  indirme  iletkenleri,  yakalama  ucu  sistemi  ile  toprak \nsonland\u0131rma sistemi aras\u0131na tesis edilmelidir. Do\u011fal bile\u015fenlerin mevcut oldu\u011fu yerlerde, bu \nbile\u015fenler indirme iletkeni olarak kullan\u0131labilir. \n\u00c7izelge 18\u2019e g\u00f6re indirme iletken a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 esas al\u0131narak hesaplanan, indirme iletkenleri \nile  i\u00e7  tesisatlar  aras\u0131ndaki  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  \u00e7ok  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131  durumunda,  istenen  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde etmek amac\u0131yla indirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nYakalama  ucu  sistemleri,  indirme  iletken  sistemleri  ve  toprak  sonland\u0131rma  sistemleri \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa yolu meydana getirecek \u015fekilde birbirleri ile uyumlu \nhale getirilmelidir. \n\u0130ndirme  iletkenleri,  yakalama  ucu  sistemi  \u015febekesinin  eklem  yerlerine  ba\u011flanmal\u0131  ve \ntoprak sonland\u0131rma sistemi \u015febekesinin eklem yerlerine dik olarak y\u00f6nlendirilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fB\u00fcy\u00fck  \u00e7at\u0131  sa\u00e7aklar\u0131  vb.\u2019den  dolay\u0131  d\u00fcz  bir  ba\u011flant\u0131  yap\u0131lmas\u0131n\u0131n  m\u00fcmk\u00fcn  olmamas\u0131 \ndurumunda,  yakalama  ucu  sistemi  ile  indirme  iletkeninin  ba\u011flanmas\u0131  i\u00e7in,  i\u00e7lerinden \nge\u00e7irilmemesi ko\u015fuluyla, ya\u011fmur oluklar\u0131 vb. do\u011fal bile\u015fenler olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  T.36\u2019da,  farkl\u0131  seviyelerde  \u00e7at\u0131ya  sahip  yap\u0131da  bulunan  d\u0131\u015f  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  bir \n\u00f6rnek ve \u015eekil T.25\u2019te ise \u00e7at\u0131 sabitleme elemanlar\u0131 bulunan d\u00fcz \u00e7at\u0131l\u0131 60 m y\u00fcksekli\u011findeki \nbir bina i\u00e7in d\u0131\u015f YKS\u2019ye ili\u015fkin bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \n682\nBurada: \n\u0130ndirme iletkeni \nT tipi ek yeri \u2013 korozyona dayan\u0131kl\u0131 \n1  Yatay yakalama ucu iletkeni \n2 \n3 \n4  Deney ek yeri \n5  B tipi topraklama d\u00fczenlemesi, halka topraklama elektrodu \n6  \u00c7at\u0131 s\u0131rt\u0131 (mahya) \u00fczerindeki T tipi ek yeri \n7  Kafes b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \nNot:  \u0130ndirme  iletkenleri  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131k,  Madde  14.b,  Madde  14.c  ve  \u00c7izelge  18\u2019e \nuygun olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.36 \u2013 Farkl\u0131 seviyelere sahip \u00e7at\u0131l\u0131 bir yap\u0131da d\u0131\u015f YKS'nin uygulamas\u0131 \nYo\u011fun  s\u00fcrekli  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  olmayan  yap\u0131larda,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  sadece  YKS\u2019nin \nindirme iletken sistemi i\u00e7inden akar. Bu nedenle indirme iletkenlerinin geometrisi, yap\u0131n\u0131n i\u00e7 \ntaraf\u0131ndaki elektromanyetik alanlar\u0131 belirler (\u015eekil T.37). \n\u015eekil T.37a  \n\u015eekil T.37b \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n         \n \n\f683\n\u015eekil T.37c  \n\u015eekil T.37d \n\u015eekil T.37e  \nYKS\u2019ye ili\u015fkin do\u011fal bile\u015fenler, \u00f6rne\u011fin oluklar \nYKS iletkenleri \nDeney ek yeri \nEk yeri \nNot:  \u0130ndirme  iletkenleri  ile  kafes  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131k,  se\u00e7ilen  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunma d\u00fczeyine uygun olmal\u0131d\u0131r (\u00c7izelge 16 ve \u00c7izelge 18). \n\u015eekil T.37 \u2013 YKS iletkenlerinin geometrisine ili\u015fkin \u00f6rnekler \n\u0130ndirme iletkenlerinin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 durumunda, ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 kc katsay\u0131s\u0131na g\u00f6re \nazalt\u0131labilir (Madde 15.c). \nMadde 14.c.3\u2019e g\u00f6re, yap\u0131 \u00fczerinde en az iki indirme iletkeni kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.38 \nve \u015eekil T.36). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n       \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f684\nBurada: \nElektrik donan\u0131m\u0131 \nElektrik iletkenleri \n1 \n2 \n3  YKS iletkenleri \n4  DKD\u2019li ana elektrik g\u00fc\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m kutusu \n5  Deney ek yeri \n6 \n7 \n8 \ns  Madde 15.c\u2019ye g\u00f6re ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \nl \nToprak sonland\u0131rma sistemi \nElektrik g\u00fc\u00e7 kablosu \nTemel topraklama elektrodu \ns ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hesab\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan uzunluk \nNot:  \u00d6rnekte,  bir  binan\u0131n  \u00e7at\u0131  bo\u015flu\u011fundaki  elektrik  enerjisi  veya  ba\u015fka  iletken \ntesisatlardan dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan problemler g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u015eekil T 38 \u2013 Sadece iki indirme iletkeni ve temel toprak elektrodu kullanan YKS yap\u0131s\u0131 \n\u00c7elik  iskeletler  veya  \u00e7elik  ve  beton  iskelet  veya  \u00e7elik  betonarme  kullan\u0131larak  yap\u0131lan \n\u00e7ok  y\u00fcksek  apartman  binalar\u0131  ve  \u00f6zellikle  end\u00fcstriyel  ve  idari  yap\u0131lar  gibi  b\u00fcy\u00fck  yap\u0131larda, \niletken yap\u0131 bile\u015fenleri, do\u011fal indirme iletkenleri olarak kullan\u0131labilir. \nBu  gibi  yap\u0131larda  YKS\u2019ye  ili\u015fkin  toplam  empedans  olduk\u00e7a  d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr  ve  bunlar  i\u00e7 \ntesisatlar  i\u00e7in  \u00e7ok  etkili  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sa\u011flar.  \u0130ndirme  iletkenleri  olarak  iletken  duvar \ny\u00fczeylerini  kullanmak  avantajl\u0131d\u0131r.  Bu  gibi  iletken  duvar  y\u00fczeyleri,  Madde  14.c.5\u2019e  g\u00f6re \nba\u011flanm\u0131\u015f  ve  ara  ba\u011flant\u0131lar\u0131  yap\u0131lm\u0131\u015f  olmas\u0131  ko\u015fuluyla,  betonarme  duvarlar,  metal  levha \ncephe y\u00fczeyleri ve prefabrike beton elemanlar\u0131n cepheleri olabilir. \n\u015eekil T.4\u2019te, birbirlerine ba\u011flanm\u0131\u015f \u00e7elik gibi do\u011fal YKS bile\u015fenleri kullanan YKS\u2019nin \nuygun yap\u0131m\u0131na ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klama verilmi\u015ftir. \nYap\u0131sal \u00e7elikleri i\u00e7eren do\u011fal bile\u015fenlerin kullan\u0131lmas\u0131, yakalama ucu sistemi ile toprak \nsonland\u0131rma  sistemi  aras\u0131ndaki  gerilim  d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc  ve  yap\u0131  i\u00e7inde  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  neden \noldu\u011fu elektromanyetik giri\u015fimi azalt\u0131r. \nYakalama  ucu  sisteminin  yap\u0131  kompleksi  i\u00e7indeki  kolonlar\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerine  ve \ntoprak seviyesindeki e\u015f potansiyel ku\u015faklamaya ba\u011flanmas\u0131 durumunda, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n bir \nk\u0131sm\u0131  bu  indirme  iletkenleri  boyunca  akar.  Bu  k\u0131smi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131ndan  dolay\u0131  meydana \ngelen  manyetik  alan,  kom\u015fu  donan\u0131m\u0131  etkiledi\u011finden  i\u00e7  YKS  ile  elektrik  ve  elektronik \ntesisatlar\u0131n  tasar\u0131m\u0131nda  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gereklidir.  Ak\u0131m  dalga  bi\u00e7iminin  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f685\ndarbe  bi\u00e7imini  izledi\u011fi  var  say\u0131larak,  bu  k\u0131smi  ak\u0131mlar\u0131n  genlikleri,  yap\u0131n\u0131n  boyutlar\u0131na  ve \nkolonlar\u0131n say\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nYakalama  ucu  sisteminin  i\u00e7teki  kolonlardan  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  olmas\u0131  durumunda,  yal\u0131t\u0131m\u0131n \ndelinmemesi  ko\u015fuluyla,  ak\u0131m  bina  kompleksi  i\u00e7indeki  kolonlar  i\u00e7inden  akmaz.  Yal\u0131t\u0131m\u0131n \n\u00f6nceden  kestirilmeyen  bir  noktada  delinmesi  durumunda,  belirli  bir  kolon  veya  kolonlar \ngrubu  i\u00e7inden  daha  fazla  miktarda  ak\u0131m  ge\u00e7ebilir.  Ak\u0131m\u0131n  dikli\u011fi,  delinmeden  dolay\u0131 \nmeydana  gelen  dalga  s\u00fcresindeki  azalma  nedeniyle  artabilir  ve  kom\u015fu  donan\u0131m,  yap\u0131daki \nYKS\u2019lere  kolonlar\u0131n  kontroll\u00fc  bir  \u015fekilde  ku\u015fakland\u0131\u011f\u0131  durumdakinden  daha  fazla  miktarda \netkilenir. \n\u015eekil T.10\u2019da, end\u00fcstriyel ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir \u00e7elik betonarme yap\u0131daki i\u00e7 \niletkenlerin yap\u0131m\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \u0130\u00e7teki kolonlar\u0131n yan\u0131ndaki elektromanyetik \nortam i\u00e7 YKS\u2019nin planlanmas\u0131nda g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nT.3.3.4.2 Ayr\u0131lmam\u0131\u015f indirme iletkenleri: D\u0131\u015f duvarlar\u0131nda yo\u011fun iletken b\u00f6l\u00fcmlerin \nbulundu\u011fu yap\u0131larda, yakalama ucu iletkenleri ve toprak sonland\u0131rma sistemi, bir\u00e7ok noktada \nyap\u0131n\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerine  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Bu  durum,  Madde  15.c\u2019ye  uygun  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azalt\u0131r. \nBu  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  bir  sonucu  olarak,  yap\u0131n\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  indirme  iletkenleri  ve \nayr\u0131ca e\u015f potansiyel ku\u015faklama baralar\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r. \n\u0130ndirme  iletkenlerinin  aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n  d\u00f6rt  kat\u0131  \u00fczerinde  boyutlara  sahip  b\u00fcy\u00fck  ve  d\u00fcz \nyap\u0131larda  (end\u00fcstriyel  yap\u0131lar,  sergi  salonlar\u0131  vb.)  m\u00fcmk\u00fcn  olmas\u0131  durumunda,  yakla\u015f\u0131k \nolarak her 40 m\u2019de bir fazladan i\u00e7 indirme iletkenleri olmal\u0131d\u0131r. \n\u0130\u00e7teki  b\u00fct\u00fcn  kolonlar  ve  iletken  b\u00f6l\u00fcmleri  olan  b\u00f6lme  duvarlar\u0131  (ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131 \nko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamayan \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131 gibi) uygun noktalarda yakalama ucu sistemi ve \ntoprak sonland\u0131rma sistemi ile ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil T.10\u2019da, \u00e7elik betonarmeden yap\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7 kolonlara sahip b\u00fcy\u00fck bir yap\u0131daki YKS \ng\u00f6sterilmi\u015ftir. Yap\u0131n\u0131n farkl\u0131 iletken b\u00f6l\u00fcmleri aras\u0131nda tehlikeli k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \ni\u00e7in,  kolonlardaki  \u00e7elik  donat\u0131lar  yakalama  ucu  sistemine  ve  toprak  sonland\u0131rma  sistemine \nba\u011flan\u0131r.  Sonu\u00e7  olarak,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  bir  k\u0131sm\u0131,  bu  i\u00e7teki  indirme  iletkenleri  \u00fczerinden \nakacakt\u0131r.  Ancak,  ak\u0131m  \u00e7ok  say\u0131da  indirme  iletkenleri  aras\u0131nda  b\u00f6l\u00fcn\u00fcr  ve  bu  ak\u0131m\u0131n  dalga \nbi\u00e7imi,  yakla\u015f\u0131k  olarak  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131ndan  olu\u015fan  ak\u0131m\u0131n  dalga  bi\u00e7imiyle  ayn\u0131d\u0131r. \nBununla birlikte dalga cephesi dikli\u011fi azal\u0131r. Bu ba\u011flant\u0131lar yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 taktirde ve bir atlama \nolu\u015ftu\u011funda, sadece bu i\u00e7 indirme iletkenlerinden biri veya bir ka\u00e7\u0131 ak\u0131m\u0131 ta\u015f\u0131yabilir. \nAtlama ak\u0131m\u0131n\u0131n dalga \u015fekli, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131nkinden epeyce daha dik olacak, b\u00f6ylece \nkom\u015fu devre d\u00f6ng\u00fclerinde end\u00fcklenen gerilim epeyce artacakt\u0131r. \nBu  yap\u0131larda,  yap\u0131n\u0131n  tasar\u0131m\u0131na  ba\u015flamadan  \u00f6nce  \u00f6zellikle  \u00f6nemli  olan  husus,  YKS \ntasar\u0131m\u0131  ile  birlikte  yap\u0131n\u0131n  tasar\u0131m\u0131n\u0131n,  yap\u0131n\u0131n  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerinin  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma \namac\u0131yla kullan\u0131labilmesini sa\u011flayacak \u015fekilde d\u00fczenlenmesidir. \u0130yi koordine edilen tasar\u0131m \nile, en d\u00fc\u015f\u00fck maliyette etkili bir YKS elde edilmi\u015f olur. \nD\u0131\u015far\u0131 do\u011fru \u00e7\u0131kma yapan kat\u0131 bulunan yap\u0131larda, \u00e7\u0131kma alt\u0131ndaki hacmin ve insanlar\u0131n \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmas\u0131, Madde 13.b.4.2 ve \u015eekil T.3\u2019e uygun olarak tasarlanmal\u0131d\u0131r. \nT.3.3.4.3  Ayr\u0131lm\u0131\u015f \nindirme \niletkenlerinin  y\u00fczeye  monte  edilememesi  durumunda,  bunlar  tu\u011flalardaki  derzlere  tesis \nedilmelidir.  Bu  durumda,  indirme  iletkeni  ile  bina  i\u00e7indeki  metal  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131nda,  Madde \n15.c\u2019de verildi\u011fi \u015fekilde, ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekenler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \niletkenleri:  Mimari  nedenlerden  dolay\u0131, \nindirme \nTesisat\u0131n  do\u011frudan  d\u0131\u015f  s\u0131va  i\u00e7inde  olmas\u0131,  \u0131s\u0131l  genle\u015fme  sonucu  s\u0131van\u0131n  hasar \ng\u00f6rebilmesi  nedeniyle  \u00f6nerilmez.  Bunun  da  \u00f6tesinde,  kimyasal  reaksiyon  nedeniyle  s\u0131van\u0131n \nrengi  kaybolabilir.  S\u0131vadaki  hasar,  \u00f6zellikle,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  ile  meydana  gelen  s\u0131cakl\u0131k \ny\u00fckselmesi ve mekanik kuvvetlerin olas\u0131 bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f686\nT.3.3.5. Do\u011fal bile\u015fenler:  \nParalel  ak\u0131m  iletkenlerinin  toplam  say\u0131s\u0131n\u0131  art\u0131rmak  i\u00e7in  do\u011fal  indirme  iletkenlerinin \nkullan\u0131lmas\u0131  \u00f6nerilir.  Ancak,  bu  gibi  indirme  iletkenlerinin  yakalama  ucu  sistemi  ile  toprak \nsonland\u0131rma sistemi aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn yol boyunca elektriksel s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBeton  duvarlardaki  \u00e7elik  donat\u0131,  \u015eekil  T.27\u2019de  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi,  YKS\u2019nin  do\u011fal  bir \nbile\u015feni olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nYeni  yap\u0131lm\u0131\u015f  yap\u0131lardaki  \u00e7elik  donat\u0131lar,  Madde  T.4.3\u2019e  g\u00f6re  belirtilmelidir.  Do\u011fal \nindirme  iletkenlerinin  elektriksel  s\u00fcreklili\u011finin  garanti  edilmemesi  durumunda,  al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f \nindirme iletkenleri tesis edilmelidir. \nD\u00fc\u015f\u00fck  seviyede  korunan  yap\u0131larda,  Madde  14.c.5\u2019e  uygun  do\u011fal  indirme  ko\u015fullar\u0131 \nsa\u011flayan metal bir ya\u011fmur borusu indirme iletkeni olarak kullan\u0131labilir. \n\u015eekil  T.23a,  \u015eekil  T.23b  ve  \u015eekil  T.23c\u2019de,  \u00e7at\u0131  \u00fczerindeki  iletkenler  ile  uygun \ngeometrik  boyutlar  da  dahil  indirme  iletkenlerinin  sabitlenmesine  ili\u015fkin  \u00f6rnekler  ve  \u015eekil \nT.23c ve \u015eekil T.23d\u2019de ise, indirme iletkenlerinin metal ya\u011fmur  borusuna,  iletken oluklara \nve yakalama ucu iletkenine ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nDuvarlar  veya  beton  kolonlardaki  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131  ve  metal  yap\u0131  iskeleti  do\u011fal \nindirme iletkeni olarak kullan\u0131labilir. \n\u015eekil T.8\u2019de, metal cephe kaplama elemanlar\u0131 ve \u015f\u00e7 YKS\u2019deki e\u015f potansiyelli\u011fi sa\u011flayan \nbaralara ba\u011fl\u0131 e\u015f potansiyelli\u011fi sa\u011flayan referans d\u00fczlem olarak beton duvarlar i\u00e7indeki \u00e7elik \ndonat\u0131lar\u0131 kullanan do\u011fal bir indirme iletken sisteminin yap\u0131l\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \nDuvar kaplama \u00fczerindeki do\u011fal bile\u015fenler, \u00fcstten yakalama ucu sistemine, alttan toprak \nsonland\u0131rma sistemine ve m\u00fcmk\u00fcnse duvar i\u00e7indeki \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nMetal  cephelerdeki  ak\u0131m  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131,  betonarme  duvarlardakinden  daha  uygundur.  \u00c7elik \nmetal  cepheler,  0,6  m  ile  1  m  aras\u0131nda  geni\u015fli\u011fe  ve  yap\u0131n\u0131n  y\u00fcksekli\u011fine  kar\u015f\u0131l\u0131k  gelen \nuzunlu\u011fa  sahip  ve  genellikle  kesiti  yamuk  bi\u00e7iminde  olan  ayr\u0131  levhalardan  olu\u015fmaktad\u0131r. \nY\u00fcksek  yap\u0131larda,    b\u00fct\u00fcn  cephe,  biri  di\u011ferinin  \u00fcst\u00fcne  monte  edilen  \u00e7ok  say\u0131da  levhadan \nolu\u015fur. \nMetal cephede en b\u00fcy\u00fck \u0131s\u0131l genle\u015fme, yakla\u015f\u0131k olarak + 80 \u00baC\u2019luk en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k \nve \u2013 20 \u00baC\u2019luk en d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131k nedeniyle meydana gelen uzunluklar aras\u0131ndaki fark olarak \nhesaplanmal\u0131d\u0131r. Bu 100 \u00baC s\u0131cakl\u0131k fark\u0131, al\u00fcminyum i\u00e7in % 0,24\u2019l\u00fck ve \u00e7elik i\u00e7in % 0,11\u2019lik \nbir \u0131s\u0131l genle\u015fmeye kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. \nLevhalar\u0131n  \u0131s\u0131l  genle\u015fmesi,  bir  sonraki  b\u00f6l\u00fcme  veya  ba\u011flant\u0131  elemanlar\u0131na  g\u00f6re \nlevhalar\u0131n hareket etmesine neden olur. \n\u015eekil  T.35\u2019te  a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131  gibi,  metal  ba\u011flant\u0131lar  metal  cephelerde  d\u00fczg\u00fcn  ak\u0131m \nda\u011f\u0131l\u0131m\u0131na  yard\u0131mc\u0131  olmakta  ve  b\u00f6ylece,  yap\u0131  i\u00e7indeki  elektromanyetik  alan\u0131n  etkisi \nazalmaktad\u0131r.  T\u00fcm  metal  cephe  y\u00fczeyinin  elektriksel  olarak  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131,  en  iyi \nelektromanyetik ekranlama sa\u011flar. Y\u00fcksek elektromanyetik ekranlama verimlili\u011fi, birbirlerine \nbiti\u015fik metal cephe levhalar\u0131n\u0131n, k\u0131sa aral\u0131klarla ku\u015faklanmas\u0131 durumunda elde edilir. \nAk\u0131m da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki simetri, ba\u011flant\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkilidir. \nUzun  dar  (\u015ferit)  pencereli  cephelerde,  iyi  bir  ekranlama  sa\u011flamak  i\u00e7in,  bu  pencereler \nk\u0131sa aral\u0131klarla iletkenler kullan\u0131larak k\u00f6pr\u00fclenmelidir. Bu i\u015flem, metal pencere \u00e7er\u00e7eveleriyle \nyap\u0131labilir. Metal cephe, k\u0131sa aral\u0131klarla pencere \u00e7er\u00e7evelerine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Genellikle, her \n\u00e7at\u0131 s\u0131rt\u0131 (mahya), pencere yap\u0131s\u0131ndaki d\u00fc\u015fey kollar\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fmayacak aral\u0131klarla pencere \n\u00e7er\u00e7evesinin  yatay  kiri\u015fine  ba\u011flan\u0131r.  Dirseklerden  ve  dolamba\u00e7l\u0131  yollardan  daima \nsak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r (\u015eekil T.9). \nBirbirlerine  ba\u011fl\u0131  olmayan  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  elemanlardan  meydana  gelen  metal  cepheler, \ndo\u011fal indirme iletken sistemi olarak veya elektromanyetik ekranlama i\u00e7in kullan\u0131lmaz. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f687\nT.3.3.6 Deney ek yeri:  \nDeney  ek  yerleri,  toprak  sonland\u0131rma  sisteminin  topraklama  direnci  \u00f6l\u00e7melerinde \nkolayl\u0131k sa\u011flar. \nMadde  5.3.6\u2019ya  uygun  deney  ek  yerleri,  indirme  iletkenlerinin  toprak  sonland\u0131rma \nsistemine  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131  yerde  tesis  edilmelidir.  Bu  ek  yerleri,  toprak  sonland\u0131rma  sistemine \nyeterli say\u0131da ba\u011flant\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclerek belirlenmesinde kolayl\u0131k sa\u011flar. B\u00f6ylece, deney \nek  yeri  ile  yakalama  ucu  sistemi  veya  bir  sonraki  ku\u015faklama  baras\u0131  aras\u0131nda  s\u00fcrekli \nba\u011flant\u0131lar\u0131n mevcut oldu\u011funun do\u011frulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olur. Y\u00fcksek yap\u0131lar \u00fczerinde, halka \niletkenler,  duvar  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilebilen  ve  g\u00f6zle  g\u00f6r\u00fclmeyebilen  indirme  iletkenlerine \nba\u011flan\u0131r. Bunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, sadece elektriksel \u00f6l\u00e7melerle do\u011frulanabilir. \n\u015eekil T 39a\u2019dan \u015eekil T.39d\u2019ye kadar olan \u015fekillerde, bir yap\u0131n\u0131n duvar\u0131n\u0131n i\u00e7ine veya \nd\u0131\u015f\u0131na veya yap\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda toprakta bir metal kutu i\u00e7ine (\u015eekil T.39b) tesis edilebilen deney ek \nyeri  tasar\u0131mlar\u0131na  ili\u015fkin  \u00f6rnekler  g\u00f6r\u00fclmektedir.  \u00d6l\u00e7melerin  s\u00fcrekli  yap\u0131lmas\u0131n\u0131  m\u00fcmk\u00fcn \nk\u0131lmak i\u00e7in, baz\u0131 iletkenler, kritik k\u0131s\u0131mlarda yal\u0131tkan k\u0131l\u0131flara sahip olabilir. \n\u015eekil T.39a \n\u015eekil T.39b \n\u015eekil T.39c \n\u015eekil T.39d \nSe\u00e7enek 1 \u2013 Duvardaki deney ek yeri \n1 \u0130ndirme iletkeni \n2 B tipi topraklama elektrodu, uygulanabilir \nise  \n3 A tipi topraklama elektrodu, uygulanabilir \nise \n4 Temel topraklama elektrodu \n5 \u0130\u00e7 YKS\u2019ye ku\u015faklama \n6 Duvardaki ek yeri \n7 Topraktaki korozyona dayan\u0131kl\u0131 T ek yeri \n8 Topraktaki korozyona dayan\u0131kl\u0131 ek yeri \n9 Y\u0131ld\u0131r\u0131m iletkeni ile \u00e7elik donat\u0131 aras\u0131ndaki \nek yeri \nSe\u00e7enek 2 \u2013 Zemindeki deney ek yeri \n1 \u0130ndirme iletkeni \n2  A  tipi  topraklama  elektrodu,  uygulanabilir \nise \n3 \u0130\u00e7 YKS\u2019ye ili\u015fkin ku\u015faklama baras\u0131 \n4 B tipi halka topraklama elektrodu \n5 B tipi halka topraklama elektrodu \n6 Zemindeki deney ek yeri \n7 Topraktaki korozyona dayan\u0131kl\u0131 T ek yeri \n8 Topraktaki korozyona dayan\u0131kl\u0131 ek yeri \n9 Y\u0131ld\u0131r\u0131m iletkeni ile \u00e7elik donat\u0131 aras\u0131ndaki \nek yeri \nNot 1: \u015eekil T.39d\u2019de detay\u0131 verilmi\u015f ek yeri, bir yap\u0131n\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f duvarlara veya yap\u0131 \nd\u0131\u015f\u0131nda toprakta bulunan bir deney kutusu i\u00e7ine tesis edilmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n           \n \n         \n \n \n \n\f688\nNot  2:  \u00c7evrim  direnci  \u00f6l\u00e7melerini  m\u00fcmk\u00fcn  k\u0131lmak  i\u00e7in,  baz\u0131  ba\u011flant\u0131  iletkenlerinin \ngerekli k\u0131s\u0131mlar\u0131 yal\u0131tkan k\u0131l\u0131fa sahip olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  T.39  \u2013Toprak  sonland\u0131rmas\u0131n\u0131n,  do\u011fal  indirme  iletkeni  kullanarak  YKS\u2019ye \nba\u011flanmas\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnekler ve deney ek yeri ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 \nUygun  olmas\u0131  durumunda  (di\u011fer  bir  ifadeyle,  topraklama  ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n,  ba\u011flant\u0131 \niletkenleriyle  \u00e7elik  kolonlara  yap\u0131lmas\u0131  durumunda),  do\u011fal  indirme  iletkenlerinden  toprak \nelektrotlar\u0131na  (topraklay\u0131c\u0131lara)  ba\u011flant\u0131lar  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  iletkenlerle  yap\u0131labilir.  \u00d6zel  referans \ntopraklama  elektrotlar\u0131,  toprak  sonland\u0131rma  sisteminin  izlenmesini  kolayla\u015ft\u0131rmak  i\u00e7in  tesis \nedilmelidir. \nT.3.4 Toprak sonland\u0131rma sistemi \nT.3.4.1 Genel:  \nYKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  ve  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  uygun  tipte  topraklama  elektrotlar\u0131  se\u00e7meli  ve \nbunlar\u0131  yap\u0131n\u0131n  giri\u015f  ve  \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131ndan  ve  topraktaki  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerden  itibaren  g\u00fcvenli \nuzakl\u0131\u011fa  yerle\u015ftirmelidir.  Topraklama  elektrotlar\u0131n\u0131n,  insanlar\u0131n  eri\u015febildi\u011fi  alanlara  tesis \nedilmi\u015f  olmas\u0131  durumunda, \ntehlikeli  ad\u0131m \ngerilimlerine  kar\u015f\u0131  koruma  i\u00e7in  YKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  ve  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131  gerekli  g\u00f6r\u00fclen  \u00f6zel \n\u00f6nlemler almal\u0131d\u0131r (Madde 8). \ntoprak  sonland\u0131rma  \u015febekesi  yak\u0131n\u0131nda \nTopraklama  elektrotlar\u0131n\u0131n  g\u00f6m\u00fclme  derinli\u011fi  ve  tipi,  korozyon,  topra\u011f\u0131n  kuruma  ve \ndonma  etkilerini  minimize  edecek  ve  b\u00f6ylece  e\u015fde\u011fer  topraklama  direncini  kararl\u0131  duruma \ngetirecek \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. \nD\u00fc\u015fey topraklama elektrodunun ilk metresinin, don ko\u015fullar\u0131nda etkili olmayaca\u011f\u0131 g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nToprak  \u00f6zdirencinin  derinlikle  azald\u0131\u011f\u0131  ve  normal  olarak  \u00e7ubuk  elektrotlar\u0131n  \u00e7ak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \nderinlikten  daha  b\u00fcy\u00fck  derinliklerde  \u00f6zdirenci  d\u00fc\u015f\u00fck  olan  alt  tabakalar\u0131n  oldu\u011fu  \u00f6zel \ndurumlarda, derine \u00e7ak\u0131lan topraklama elektrotlar\u0131 etkili olabilir. \nBeton  \u00e7elik  donat\u0131s\u0131n\u0131n  bir \ntopraklama  elektrodu  (temel \nkullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  betonun  k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek \ng\u00f6sterilmelidir. \ntopraklamas\u0131)  olarak \ni\u00e7in  ara  ba\u011flant\u0131larda  \u00f6zen \n\u00c7elik  donat\u0131n\u0131n  ayr\u0131ca  koruyucu  topraklama  olarak  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  \u00e7ubuklar \nve  ba\u011flant\u0131ya  ili\u015fkin  kal\u0131nl\u0131klar  hususunda  en  s\u0131k\u0131  \u00f6nlem  se\u00e7ilmelidir.  Bu  durumda,  \u00e7elik \ndonat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n  daha  b\u00fcy\u00fck  olanlar\u0131  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma \ntopraklamas\u0131nda ba\u011flant\u0131lar k\u0131sa ve d\u00fcz olmal\u0131d\u0131r. \nNot: \u00d6n gerilmeli betonda, kabul edilemeyen mekanik zorlanmalar meydana getirebilen \ny\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falma ak\u0131m\u0131 ge\u00e7i\u015fine dikkat edilmelidir. \nT.3.4.2 Topraklama elektrodu d\u00fczenleme tipleri \nT.3.4.2.1  A  tipi  d\u00fczenleme: A  tipi  toprak  sonland\u0131rma  sistemi,  al\u00e7ak  yap\u0131lar  (\u00f6rne\u011fin \nkonutlar), mevcut yap\u0131lar veya \u00e7ubuklar\u0131 olan YKS veya gerili telleri olan YKS veya ayr\u0131lm\u0131\u015f \nYKS i\u00e7in uygundur. \nBu  tip  bir  d\u00fczenleme,  her  biri  indirme  iletkenine  ba\u011fl\u0131  yatay  ve  d\u00fc\u015fey  topraklama \nelektrotlar\u0131ndan olu\u015fur. \n\u0130ndirme  iletkenlerini  birbirlerine  ba\u011flayan,  iletken  uzunlu\u011funun  %80'inden  daha  az\u0131 \ntopra\u011fa temas eden halka iletkenler, A tipi topraklama d\u00fczenlemesi olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r.  \nA tipi bir d\u00fczenlemede, topraklama elektrot say\u0131s\u0131 en az iki olmal\u0131d\u0131r. \nT.3.4.2.2 B tipi d\u00fczenleme: B tipi toprak sonland\u0131rma sistemi, kafes bi\u00e7imli yakalama \nucu sistemleri ile birden fazla indirme iletkeni olan YKS i\u00e7in tercih edilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f689\nBu  tip  d\u00fczenleme,  toplam  uzunlu\u011funun  en  az  %  80\u2019i  topra\u011fa  temas  eden  bina  d\u0131\u015f\u0131nda \nbir halka topraklama elektrodu veya temel topraklama elektrodundan olu\u015fur. \n\u00c7\u0131plak kayalar i\u00e7in, sadece B tipi topraklama d\u00fczenlemesi \u00f6nerilir. \nT.3.4.3 Yap\u0131l\u0131\u015f \nT.3.4.3.1 Genel: Toprak sonland\u0131rma sistemleri a\u015fa\u011f\u0131daki g\u00f6revleri yerine getirmelidir: \n- Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 topra\u011fa iletmesi, \n- \u0130ndirme iletkenleri aras\u0131nda e\u015f potansiyel ku\u015faklama yapmas\u0131, \n- \u0130letken bina duvarlar\u0131 yak\u0131n\u0131nda potansiyel kontrol\u00fc yapmas\u0131. \nTemel topraklama elektrotlar\u0131 ve B tipi halka topraklama elektrotlar\u0131, b\u00fct\u00fcn bu g\u00f6revleri \nyerine getirmelidir. A tipi radyal topraklama elektrotlar\u0131 veya derine \u00e7ak\u0131l\u0131 d\u00fc\u015fey topraklama \nelektrotlar\u0131,  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  ve  potansiyel  kontrol\u00fc  ile  ilgili  g\u00f6revleri  yerine \ngetirmez. \nBirbirlerine  ba\u011flanm\u0131\u015f  \u00e7elik  donat\u0131lar \ntopraklama  elektrotlar\u0131  olarak \nkullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Bunlar,  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  topraklama  direnci  g\u00f6sterir  ve  m\u00fckemmel  e\u015f  potansiyel \nreferans olu\u015fturur. Bu m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 taktirde, bir toprak sonland\u0131rma sistemi, tercihan B \ntipi halka topraklama elektrodu, yap\u0131 etraf\u0131na tesis edilmelidir. \ntemel \nT.3.4.3.2 Temel topraklama elektrotlar\u0131: Madde 14.d.4\u2019e uygun bir temel topraklama \nelektrodu, toprak alt\u0131nda kalan yap\u0131ya ili\u015fkin temelde tesis edilen iletkenleri i\u00e7ermektedir. Ek \ntopraklama elektrotlar\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu, \u015eekil 8\u2019deki e\u011friler kullan\u0131larak belirlenir. \nTemel  topraklama elektrotlar\u0131, beton i\u00e7ine tesis edilir. Betonun uygun yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 \nve  temel  topraklama  elektrodunu  en  az  50  mm\u2019ye  kadar  \u00f6rtmesi  durumunda,  temel \ntopraklama elektrotlar\u0131 korozyona kar\u015f\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde korunur. Beton \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131, \ntoprakta  bulunan  bak\u0131r  iletkenlerde  oldu\u011fu  gibi  ayn\u0131  galvanik  potansiyel  genlik  de\u011feri \nmeydana getirir. Bu durum, betonarme yap\u0131larda kullan\u0131lan toprak sonland\u0131rma sistemlerinin \ntasarlanmas\u0131 i\u00e7in iyi bir m\u00fchendislik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sunar (Madde T.2.3). \nTopraklama  elektrotlar\u0131  olarak  kullan\u0131lan  metaller,  \u00c7izelge  23\u2019de  listesi  verilen \nmalzemelere uygun olmal\u0131 ve toprakta korozyonla ilgili davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Yol \ng\u00f6sterici baz\u0131 bilgiler Madde 14.f\u2019de verilmi\u015ftir. \u00d6zellikleri bilinmeyen topraklar i\u00e7in, benzer \nkimyasal \u00f6zellikler sa\u011flanmas\u0131 ko\u015fulu ile kom\u015fu yap\u0131lardaki toprak sonland\u0131rma sistemleri ile \nilgili  deneyimlerden  yararlan\u0131l\u0131r.  Topraklama  elektrot  \u00e7ukurlar\u0131,  topraklama  elektrotlar\u0131  ile \ndo\u011frudan \nile  kesinlikle \ndoldurulmamal\u0131d\u0131r. \ntozu,  k\u00f6m\u00fcr  par\u00e7alar\u0131  veya  bina  molozu \ntemas  eden  k\u00fcl \nGalvanik  ak\u0131mlar  nedeniyle  elektro  kimyasal  korozyondan  kaynaklanan  ek  problemler \nortaya  \u00e7\u0131kar.  Betondaki  \u00e7elik,  yakla\u015f\u0131k  olarak  topraktaki  bak\u0131ra  ili\u015fkin  elektro  kimyasal \nserideki  ile  ayn\u0131  galvanik  potansiyele  sahiptir.  Bu  nedenle,  beton  i\u00e7indeki  bir  \u00e7elik,  toprak \ni\u00e7indeki  di\u011fer  bir  \u00e7eli\u011fe  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda  yakla\u015f\u0131k  1  V\u2019luk  galvanik  gerilim,  bir  korozyon \nak\u0131m\u0131na neden olur. \nToprak i\u00e7indeki her elektrot, beton i\u00e7indeki \u00e7eli\u011fe bak\u0131r veya paslanmaz \u00e7elik iletkenler \nile ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nTemel \u00e7evresi boyunca temel i\u00e7ine \u00c7izelge 23\u2019e uygun iletkenler veya galvanizli \u00e7elik \n\u015ferit tesis edilmeli  ve y\u0131ld\u0131r\u0131m indirme iletkeni deney ek yerlerine ait belirtilen ba\u011flant\u0131 ucu \nnoktalar\u0131na ba\u011flanacak \u015fekilde u\u00e7lar d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u0130ndirme  iletkenlerine  ba\u011flanan  iletkenlerin  d\u0131\u015far\u0131  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  g\u00fczergah\u0131,  tu\u011fla  yap\u0131  \u00fczerinde, \ns\u0131va  i\u00e7inde  veya  duvar  i\u00e7inde  ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.  Duvar  i\u00e7ine  monte  edilmi\u015f  \u00e7elik  ba\u011flant\u0131 \nu\u00e7lar\u0131,  normal  olarak  temel  ile  tu\u011fla  duvar  aras\u0131nda  kullan\u0131lan  asfaltla  doyurulmu\u015f  ka\u011f\u0131da \nn\u00fcfuz edebilir. Bu noktada nem engelinin delinmesi genellikle problem olu\u015fturmaz. \nBodrum katlar\u0131nda nemi azaltmak i\u00e7in \u00e7o\u011fu kez yap\u0131 temelinin alt\u0131na yerle\u015ftirilen suya \nkar\u015f\u0131  yal\u0131tkan  malzeme  uygun  elektriksel  yal\u0131t\u0131m  sa\u011flamal\u0131d\u0131r.  Topraklama  elektrodu,  alt \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f690\nbetondaki  temel  alt\u0131na  tesis  edilmelidir.  Toprak  sonland\u0131rma  sisteminin  tasar\u0131m\u0131  i\u00e7in  in\u015fa \ny\u00fcklenicisi ile anla\u015fma sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \ntabaka  ayr\u0131ca  elektriksel  yal\u0131t\u0131m  sa\u011flar.  Bu  gibi  su  ge\u00e7irmez  bir \nTopraktaki su seviyesinin y\u00fcksek oldu\u011fu yerlerde, yap\u0131n\u0131n temeli yeralt\u0131 suyundan izole \nedilmelidir.  Su  ge\u00e7irmez  bir  s\u0131zd\u0131rmazl\u0131k  tabakas\u0131,  temelin  d\u0131\u015ftaki  y\u00fczeyine  uygulanmal\u0131d\u0131r. \ntemelin \nBu \nger\u00e7ekle\u015ftirilmesindeki  genel  uygulama,  temel  \u00e7ukurunun  dibine  yakla\u015f\u0131k  10  cm  ila  15  cm \nkal\u0131nl\u0131kta  temiz  bir  beton  tabakan\u0131n  d\u00f6k\u00fclmesidir.  Bu  tabaka  \u00fczerine  yal\u0131t\u0131m  uygulan\u0131r  ve \nsonra esas beton temel d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. \n10  m\u2019yi  a\u015fmayan  kafes  b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne  sahip  \u015febekeden  meydana  gelen  bir  temel \ntopraklama elektrodu, temel \u00e7ukurunun dibindeki temiz beton tabaka i\u00e7ine tesis edilmelidir. \n\u00c7izelge  23\u2019e  uygun  bir  iletken,  temeldeki  \u00e7elik  donat\u0131dan  olu\u015fan  kafes  bi\u00e7imli  toprak \nsonland\u0131rmay\u0131,  halka  topraklama  elektrotlar\u0131n\u0131  ve  d\u0131\u015f  indirme  iletkenlerini  nem  engeline \nba\u011flamal\u0131d\u0131r. \u0130zin verilmesi durumunda, bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda su ge\u00e7irmez ge\u00e7it izolat\u00f6rleri yal\u0131t\u0131m\u0131n \ni\u00e7inden ge\u00e7mek amac\u0131yla kullan\u0131labilir. \n\u0130letkenin  yal\u0131t\u0131m  tabakas\u0131  i\u00e7inden  ge\u00e7mesine  binan\u0131n  m\u00fcteahhidi  taraf\u0131ndan  izin \nverilmemesi durumunda, ba\u011flant\u0131lar yap\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki toprak sonland\u0131rmaya yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  T.40\u2019ta,  nem  engelinin  delinmesini  \u00f6nlemek  i\u00e7in  su  ge\u00e7irmez  hale  getirilen \ntemellere sahip yap\u0131 \u00fczerindeki temel topraklama elektrotlar\u0131n\u0131n nas\u0131l tesis edildi\u011fine dair \u00fc\u00e7 \nayr\u0131 \u00f6rnek g\u00f6sterilmektedir. \nYal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f temele sahip yap\u0131lardaki toprak sonland\u0131rmaya ili\u015fkin uygun bir ba\u011flant\u0131 i\u00e7in \n\u00e7e\u015fitli \u00e7\u00f6z\u00fcmler ayr\u0131ca a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \n\u015eekil  T.40a  ve  \u015eekil  T.40b\u2019de,  yal\u0131t\u0131mda  hasar  meydana  gelmeyecek  \u015fekilde,  yal\u0131t\u0131ma \nd\u0131\u015fardan  ba\u011flant\u0131lar  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  \u015eekil  T.40c\u2019de  ise,  yal\u0131t\u0131mdan  gecen  bir  ge\u00e7it  izolat\u00f6r\u00fc \ng\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u015eekil T.40a \u2013 Zift yal\u0131t\u0131m\u0131n alt\u0131nda \u00e7elik \ndonat\u0131s\u0131z beton tabaka i\u00e7inde temel \ntopraklama elektrodu bulunan yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f temel \n\u015eekil T.40b \u2013 K\u0131smen toprak i\u00e7inden ge\u00e7en \ntoprak sonland\u0131rma iletkeni bulunan \nyal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f temel \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n             \n \n \n \n\f\u015eekil T.40c \u2013 Temel topraklama elektrodunu, zift yal\u0131tkan tabakadan ge\u00e7en ku\u015faklama \nbaras\u0131na ba\u011flayan iletken \nBurada \n691\n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n10 \n\u0130ndirme iletkeni \nDeney ek yeri \n\u0130\u00e7 YKS\u2019ye ku\u015faklama iletkeni \nBetonun \u00e7elik donat\u0131s\u0131z tabakas\u0131 \nYKS\u2019ye ili\u015fkin ba\u011flant\u0131 iletkeni \nTemel topraklama elektrodu \nZift yal\u0131t\u0131m, su s\u0131zd\u0131rmaz yal\u0131tkan tabaka \n\u00c7elik donat\u0131 ile deney ek yeri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 iletkeni \nBetondaki \u00e7elik donat\u0131 \nSu s\u0131zd\u0131rmaz zift tabakas\u0131n\u0131n delinmesi \nNot: Yap\u0131n\u0131n in\u015faat\u0131ndan sorumlu olan ki\u015fiden izin al\u0131nmas\u0131 gereklidir. \n\u015eekil T.40 \u2013 Farkl\u0131 temel tasar\u0131m\u0131 olan yap\u0131lar i\u00e7in temel topraklama halka yap\u0131m\u0131 \nT.3.4.3.3  Tip  A  \u2013  Radyal  ve  d\u00fc\u015fey  topraklama  elektrotlar\u0131:  Radyal  topraklama \nelektrotlar\u0131,  deney  ek  yerleri  kullan\u0131larak  indirme  iletkenlerinin  alt  u\u00e7lar\u0131na  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nRadyal  topraklama  elektrotlar\u0131,  uygun  olmas\u0131  durumunda,  d\u00fc\u015fey  topraklama  elektrotlar\u0131  ile \nsonland\u0131r\u0131labilir. \nHer indirme iletkeni i\u00e7in bir topraklama elektrodu olmal\u0131d\u0131r. \n\u015eekil  T.41\u2019de,  \u00c7izelge  23\u2019e  uygun  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  iletkeninin  \u00f6zel  k\u0131lavuz  \u00e7ubuklar\u0131 \nkullan\u0131larak topra\u011fa yerle\u015ftirildi\u011fi A tipi topraklama elektrodu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu topraklama \ntekni\u011finin,  uygulamada  bir\u00e7ok  avantaj\u0131  bulunmakta  ve  toprakta  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma  ve  ek  yerlerinin \nkullan\u0131lmas\u0131n\u0131  \u00f6nlemektedir.  E\u011fimli  veya  d\u00fc\u015fey  topraklama  elektrotlar\u0131,  genellikle  topra\u011fa \n\u00e7ak\u0131l\u0131r. \nBurada: \n1 \n2 \n3 \nEn \u00fcstteki k\u0131sa k\u0131lavuz \u00e7ubu\u011fu \nTopraklama iletkeni \nToprak \n4  K\u0131sa k\u0131lavuz \u00e7ubuklar\u0131 \n5  K\u0131lavuz \u00e7ubu\u011funun \u00e7elik sivri ucu \nNot  1:  S\u00fcrekli  bir  tel  iletken,  k\u0131sa  k\u0131lavuz  \u00e7ubuklar\u0131yla  topra\u011fa  sokulur.  Topraklama \nelektrot  iletkeninin  elektriksel  s\u00fcreklili\u011finin  sa\u011flanmas\u0131n\u0131n  avantaj\u0131  b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.  Bu  teknik \nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, topraklama elektrot iletkenlerine ek yerleri konmaz. \nNot 2: \u00dcstteki en k\u0131sa k\u0131lavuz \u00e7ubu\u011fu \u00e7\u0131kar\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fNot 3: Topraklama iletkeninin en \u00fcstteki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, yal\u0131tkan bir k\u0131l\u0131f olabilir. \n\u015eekil  T.41a  \u2013  D\u00fc\u015fey  iletken  tipinde  elektrodu  olan  A  tipi  topraklama  d\u00fczenlemesine \nili\u015fkin \u00f6rnek \n692\nBurada \n1  Uzat\u0131labilen topraklama \u00e7ubu\u011fu \n2  \u00c7ubuk ba\u011flama eleman\u0131 \n3 \nToprak \n4  Kelep\u00e7e \n5 \nTopraklama iletkeni \n\u015eekil T.41b \u2013 D\u00fc\u015fey \u00e7ubuk tipinde elektrodu olan A tipi topraklama d\u00fczenlemesi \n\u015eekil T.41 \u2013 A tipi topraklama d\u00fczenlemesine ili\u015fkin iki farkl\u0131 d\u00fc\u015fey elektroda \u00f6rnekler \nD\u00fc\u015fey  elektrotlar\u0131n  farkl\u0131  tipleri  de  vard\u0131r.  Bir  YKS\u2019nin  hizmet  \u00f6mr\u00fc  s\u00fcresince \nelektrodun b\u00fct\u00fcn uzunlu\u011fu boyunca kal\u0131c\u0131 bir iletken ba\u011flant\u0131 sa\u011flamas\u0131 esast\u0131r. \nTesis  s\u0131ras\u0131nda  topraklama  direncini  d\u00fczenli  olarak  \u00f6l\u00e7mek  avantajl\u0131d\u0131r.  Topraklama \ndiren\u00e7  de\u011ferindeki  azalma  durdu\u011funda  sokma  i\u015flemine  ara  verilebilir.  Bu  durumda,  daha \nuygun yerlere ek elektrotlar yerle\u015ftirilebilir. \nTopraklama  elektrodu,  topraktaki  mevcut  kablolardan  ve  metal  borulardan  yeterli \nfarkl\u0131 \nay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131nda  olmal\u0131d\u0131r  ve  sokma  s\u0131ras\u0131nda  ama\u00e7lanan  konumundan \nkonumland\u0131r\u0131lan \nizin \nverilmelidir. Ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131, elektriksel darbe dayan\u0131m\u0131 ile topraklama direncine ve elektrot \nak\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nilgili  gerekli  d\u00fczenleme  yap\u0131lmas\u0131na \ntopraklama  elektrodu \nile \nA  tipi  d\u00fczenlemede,  d\u00fc\u015fey  topraklama  elektrotlar\u0131  \u00e7ok  daha  ekonomik  olup,  yatay \nelektrotlara g\u00f6re daha kararl\u0131 topraklama direnci sa\u011flar. \nBaz\u0131  durumlarda,  topraklama  elektrotlar\u0131n\u0131  yap\u0131n\u0131n  i\u00e7inde  (\u00f6rne\u011fin  bodrum  veya \nmahzen i\u00e7inde) tesis etmek gerekebilir. \nNot:  Madde  17\u2019ye  uygun  e\u015f  potansiyelli\u011fi  sa\u011flamaya  y\u00f6nelik  \u00f6nlemleri  alarak  ad\u0131m \ngerilimlerini kontrol etmek i\u00e7in \u00f6zel \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nY\u00fczeye  yak\u0131n  yerde  diren\u00e7  de\u011ferinde  tehlikeli  bir  art\u0131\u015f\u0131n  olmas\u0131  durumunda  (\u00f6rne\u011fin \nkuruma  yoluyla),  genel  olarak  uzunlu\u011fu  daha  b\u00fcy\u00fck  olan  ve  derine  sokulan  topraklama \nelektrotlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gereklidir. \nRadyal  topraklama  elektrotlar\u0131,  0,5  m  veya  daha  fazla  bir  derinli\u011fe  tesis  edilmelidir. \nDaha  derindeki  bir  elektrot,  k\u0131\u015f  mevsiminde  d\u00fc\u015f\u00fck  s\u0131cakl\u0131klar\u0131n  meydana  geldi\u011fi  \u00fclkelerde, \ni\u00e7inde \ntopraklama  elektrodunun  donmu\u015f \nbulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131  garanti  eder.  Daha  derindeki  topraklama  elektrotlar\u0131n\u0131n  di\u011fer  bir  faydas\u0131  da \ntoprak  y\u00fczeyindeki  potansiyel  farklar\u0131n\u0131n  azalmas\u0131n\u0131  sa\u011flar  ve  b\u00f6ylece  meydana  gelen  daha \nd\u00fc\u015f\u00fck  ad\u0131m  gerilimleri  sayesinde  toprak  y\u00fczeyinde  ya\u015fayan  canl\u0131lara  kar\u015f\u0131  daha  az  tehlike \nolu\u015fturur.  D\u00fc\u015fey  elektrotlar,  mevsimsel  kararl\u0131  topraklama  direncini  elde  etmek  i\u00e7in  tercih \nedilmektedir. \niletkenlik  g\u00f6steren) \n(a\u015f\u0131r\u0131  d\u00fc\u015f\u00fck \ntoprak \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f693\nA tipi topraklama d\u00fczenlerinde, b\u00fct\u00fcn elektrotlar i\u00e7in gerekli potansiyel dengeleme, e\u015f \npotansiyel ku\u015faklama iletkenleri ve tercihan yap\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki ku\u015faklama baralar\u0131yla elde edilir. \nT.3.4.3.4 Tip B \u2013 Halka topraklama elektrotlar\u0131: \u00c7elik donat\u0131l\u0131 temeli olmayan tu\u011fla \nveya ah\u015fap gibi yal\u0131t\u0131m malzemesinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yap\u0131larda, Madde 14.d.2.2\u2019ye uygun B tipi \ntoprak sonland\u0131rma kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nE\u015fde\u011fer  topraklama  direncini  azaltmak  i\u00e7in,  gerekli  olmas\u0131  durumunda,  d\u00fc\u015fey \ntopraklama  elektrotlar\u0131  veya  Madde  14.d.2.2\u2019ye  uygun  radyal  topraklama  elektrotlar\u0131 \nekleyerek B tipi topraklama d\u00fczenlemesi geli\u015ftirilebilir. \u015eekil 8\u2019de, topraklama elektrotlar\u0131na \nili\u015fkin en k\u00fc\u00e7\u00fck uzunluklar verilmi\u015ftir. \nMadde  14.d.3\u2019te  belirtildi\u011fi  gibi,  B  tipi  topraklama  elektrodu  i\u00e7in  a\u00e7\u0131kl\u0131k  ve  derinlik, \nyap\u0131  yak\u0131n\u0131nda  bulunan  ki\u015filerin  korunmas\u0131  i\u00e7in  normal  toprak  ko\u015fullar\u0131nda  optimal \nde\u011ferlerdir.  K\u0131\u015f  mevsiminde  s\u0131cakl\u0131klar\u0131n  d\u00fc\u015f\u00fck  oldu\u011fu  \u00fclkelerde,  topraklama  elektrotlar\u0131na \nili\u015fkin uygun derinlik g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nB \ntipi \ntopraklama  elektrotlar\u0131  ayr\u0131ca,  \u00e7e\u015fitli \ntopraklama \ndirencindeki  de\u011fi\u015fmeler  nedeniyle  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  e\u015fit  olmayan  bi\u00e7imde  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \nsonucu  olarak  farkl\u0131  potansiyeller  olu\u015fturmas\u0131ndan  dolay\u0131,  toprak  seviyesinde  indirme \niletkenleri  aras\u0131nda  potansiyel  dengeleme  fonksiyonunu  yerine  getirir.  Farkl\u0131  potansiyeller, \nhalka topraklama elektrotlar\u0131 \u00fczerinde dengeleme ak\u0131mlar\u0131n\u0131n akmas\u0131na neden olur. B\u00f6ylece \npotansiyeldeki en b\u00fcy\u00fck y\u00fckselme azal\u0131r ve yap\u0131 i\u00e7indeki halka topraklama elektroduna ba\u011fl\u0131 \ne\u015f potansiyel ku\u015faklama sistemleri, yakla\u015f\u0131k olarak ayn\u0131 potansiyele getirilmi\u015f olur. \niletkenlerinin \nindirme \nSahipleri farkl\u0131 olan yap\u0131lar\u0131n birbirine yak\u0131n olarak in\u015fa edilmeleri durumunda, yap\u0131y\u0131 \ntam  olarak  \u00e7evreleyecek  bir  halka  topraklama  elektrodunu  tesis  etmek  genellikle  m\u00fcmk\u00fcn \nde\u011fildir. Bu durumda, iletken halkan\u0131n k\u0131smen B tipi bir elektrot olarak, k\u0131smen temel topra\u011f\u0131 \nolarak  ve  k\u0131smen  de  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  iletkeni  olarak  davranmas\u0131  nedeniyle,  toprak \nsonland\u0131rma sisteminin verimlili\u011fi biraz azal\u0131r. \nKorunacak yap\u0131ya  yak\u0131n  alanda  \u00e7ok  fazla  say\u0131da  insan\u0131n  s\u0131k\u00e7a  toplanmas\u0131  durumunda, \nbu gibi alanlar i\u00e7in daha fazla potansiyel kontrol\u00fc yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Daha fazla halka topraklama \nelektrodu,  birinciden  ba\u015flayarak  takip  eden  halka  iletkenler  aras\u0131nda  yakla\u015f\u0131k  3  m\u2019lik \nuzakl\u0131klar  olacak  \u015fekilde  tesis  edilmelidir.  Yap\u0131dan  uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a  halka  elektrotlar\u0131,  y\u00fczey \nalt\u0131na  daha  derine  tesis  edilmelidir  (\u00f6rne\u011fin,  halka  elektrotlar\u0131n\u0131n  yap\u0131dan  4  m  uzakta  1  m \nderinli\u011fe,  yap\u0131dan  7  m  uzakta  1,5  m  derinli\u011fe  ve  yap\u0131dan  10  m  uzakta  2  m  derinli\u011fe \ng\u00f6m\u00fclmesi).  Bu  halka  topraklama  elektrotlar\u0131,  yatay  (radyal)  iletkenlerle  ilk  halka  iletkene \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nYap\u0131ya yak\u0131n alan\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 50 mm olan iletkenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck asfalt tabaka ile kaplanm\u0131\u015f \nolmas\u0131 durumunda, bu alan\u0131 kullanan insanlar i\u00e7in yeterince koruma sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nT.3.4.3.5  Kayal\u0131k  toprakta  topraklama  elektrotlar\u0131:  Yap\u0131m  s\u0131ras\u0131nda,  bir  temel \ntopraklama elektrodu beton temel i\u00e7ine in\u015fa edilmelidir. Temel topraklama elektrodu, kayal\u0131k \ntoprakta  azalan  bir  topraklama  etkisine  sahip  olsa  bile,  bu  elektrot  hala  bir  e\u015f  potansiyel \nku\u015faklama iletkeni olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcr. \nDeney  ek  yerlerinde,  indirme  iletkenlerine  ve  temel  topraklama  elektrotlar\u0131na  ek \ntopraklama elektrotlar\u0131 ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBir temel topraklama elektrodunun olmamas\u0131 durumunda, yerine B tipi d\u00fczenleme (bir \nhalka  topraklama  elektrodu)  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Topraklama  elektrodunun  toprak  i\u00e7ine  tesis \nedilememesi  ve  zorunlu  olarak  y\u00fczey  \u00fczerine  monte  edilmesi  durumunda,  bu  elektrot \nmekanik hasara kar\u015f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. \nToprak  y\u00fczeyi  \u00fczerine  veya  yak\u0131n\u0131na  d\u00f6\u015fenen  radyal  topraklama  elektrotlar\u0131,  mekanik \nkoruma i\u00e7in ta\u015flarla veya betona g\u00f6m\u00fclerek \u00f6rt\u00fclmelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f694\nYap\u0131n\u0131n  bir  yola  yak\u0131n  olmas\u0131  durumunda,  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011fu  taktirde,  bir  halka \ntopraklama  elektrodu  yolun  alt\u0131na  d\u00f6\u015fenmelidir.  Ancak,  bunun  s\u00f6z  konusu  yol  kesiminin \nb\u00fct\u00fcn  uzunlu\u011fu  boyunca  m\u00fcmk\u00fcn  olmamas\u0131  durumunda,  bu  t\u00fcr  bir  e\u015f  potansiyel  kontrol \n(tipik olarak A tipi d\u00fczenleme) en az\u0131ndan indirme iletkenleri yak\u0131n\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBaz\u0131 \u00f6zel durumlarda potansiyel kontrol i\u00e7in, yap\u0131 giri\u015finin yak\u0131n\u0131nda fazladan k\u0131smi bir \nhalka  eklenmesi  veya  toprak  y\u00fczey  tabakas\u0131n\u0131n  \u00f6zdirencinin  yapay  olarak  art\u0131r\u0131lmas\u0131 \nse\u00e7eneklerinden hangisinin tercih edilece\u011fine karar verilmelidir. \nT.3.4.3.6  Geni\u015f  alanlarda  toprak  sonland\u0131rma  sistemleri:  Bir  end\u00fcstriyel  tesis \ngenellikle  aralar\u0131nda  \u00e7ok  say\u0131da  g\u00fc\u00e7  ve  i\u015faret  kablolar\u0131n\u0131n  tesis  edildi\u011fi  bir\u00e7ok  ilgili \nyap\u0131lardan meydana gelir. \nBu t\u00fcr yap\u0131lardaki toprak  sonland\u0131rma sistemleri, elektrik  sistemlerinin korunmas\u0131  i\u00e7in \n\u00e7ok  \u00f6nemlidir.  D\u00fc\u015f\u00fck  empedansl\u0131  topraklama  sistemi,  yap\u0131lar  aras\u0131ndaki  potansiyel  fark\u0131n\u0131 \nazalt\u0131r ve b\u00f6ylece elektriksel ba\u011flant\u0131lardan kaynaklanan giri\u015fim azal\u0131r. \nD\u00fc\u015f\u00fck  topraklama  empedans\u0131,  temel  topraklama  elektrotlar\u0131na  sahip  yap\u0131lar  ve  Madde \n14.e\u2019ye uygun ek B tipi ve A tipi d\u00fczenlemeler kullan\u0131larak elde edilebilir. \nTopraklama elektrotlar\u0131, temel topraklama elektrotlar\u0131 ve indirme iletkenleri aras\u0131ndaki \nara  ba\u011flant\u0131lar,  deney  ek  yerlerinde  tesis  edilmelidir.  Deney  ek  yerlerinden  baz\u0131lar\u0131,  i\u00e7 \nYKS\u2019nin e\u015f potansiyel baralar\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n\u0130\u00e7  indirme  iletkenleri  veya  indirme  iletkeni  olarak  kullan\u0131lan  yap\u0131  i\u00e7  b\u00f6l\u00fcmleri,  bir \ntopraklama  elektroduna  ve  dokunma  ve  ad\u0131m  gerilimlerini  \u00f6nlemek  i\u00e7in  zemindeki  \u00e7elik \ndonat\u0131ya  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  \u0130ndirme  iletkeninin  beton  i\u00e7inde  genle\u015fen  ek  yerine  yak\u0131n  olmas\u0131 \ndurumunda, bu ek yerleri i\u00e7 indirme iletkenine m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n k\u00f6pr\u00fclenmelidir. \nA\u00e7\u0131ktaki indirme iletkeninin alt b\u00f6l\u00fcm\u00fc, en az 3 mm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda bir PVC veya e\u015fde\u011fer \nyal\u0131t\u0131ma sahip t\u00fcp bi\u00e7iminde k\u0131l\u0131f vas\u0131tas\u0131yla yal\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nToprak i\u00e7indeki kablo g\u00fczergahlar\u0131na do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in, \nbir  topraklama  iletkeni;  daha  geni\u015f  kablo  g\u00fczergahlar\u0131  olmas\u0131  durumunda,  birden  fazla \ntopraklama iletkeni kablo g\u00fczergah\u0131 \u00fczerine tesis edilmelidir. \nBir\u00e7ok  yap\u0131ya  ili\u015fkin  topraklamalar\u0131n  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131  ile  \u015eekil  T.42\u2019de \ng\u00f6sterildi\u011fi gibi kafes bi\u00e7imli bir topraklama sistemi elde edilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n\f695\nBurada: \n1 \n2 \n3 \n4 \nKafes bi\u00e7imli donat\u0131ya sahip bina \nTesis i\u00e7indeki kule \nTek ba\u015f\u0131na donan\u0131m \nKablolar \nNot: Bu sistem, binalar aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck empedans meydana getirir ve EMU bak\u0131m\u0131ndan \n\u00f6nemli avantajlar sa\u011flar. Binalara ve di\u011fer cisimlere en yak\u0131n kafes b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri 20 m \uf0b4 20 m \nmertebesinde  olabilir.  30  m  uzakl\u0131\u011f\u0131n  \u00f6tesinde  bunlar,  40  m  \uf0b4  40  m  mertebesine  kadar \ngeni\u015fletilebilir. \n\u015eekil T.42 \u2013 Bir tesise ili\u015fkin kafes bi\u00e7imli toprak sonland\u0131rma sistemi \n\u015eekil  T.42\u2019de,  kablo  kanallar\u0131  da  dahil,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunan  ilgili  yap\u0131lar  aras\u0131ndaki \nkafes  bi\u00e7imli  topraklama  elektrot  \u015febekesine  ili\u015fkin  tasar\u0131m  g\u00f6r\u00fclmektedir.  Bu  tasar\u0131m \nsayesinde,  binalar  aras\u0131nda  d\u00fc\u015f\u00fck  empedans  olu\u015facak  ve  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  darbesi \nbak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli koruma avantajlar\u0131 elde edilecektir. \nT.3.5 Bile\u015fenler:  \nYKS  bile\u015fenleri,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  elektromanyetik  etkilerine  ve  hasar  olu\u015fmaks\u0131z\u0131n \n\u00f6ng\u00f6r\u00fclebilen  kazara  meydana  gelen  zorlamalara  dayanmal\u0131d\u0131r.  Bu  husus,  TS  EN  50164 \nserisine uygun olarak ba\u015far\u0131yla deneyden ge\u00e7irilmi\u015f bile\u015fenler se\u00e7ilerek sa\u011flanabilir. \nB\u00fct\u00fcn bile\u015fenler TS EN 50164 serisine uygun olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f696\nT.3.6 Malzemeler ve boyutlar \nT.3.6.1 Mekanik tasar\u0131m:  \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  tasar\u0131mc\u0131s\u0131,  elektriksel  tasar\u0131m\u0131n  tamamlanmas\u0131n\u0131n  ard\u0131ndan \nbinan\u0131n mekanik tasar\u0131m i\u015flerinden sorumlu ki\u015filerle g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmal\u0131d\u0131r. \nEstetik  hususlar,  korozyon  riskini  s\u0131n\u0131rlamak  i\u00e7in  do\u011fru  malzemelerin  se\u00e7imi  dahil, \n\u00f6zellikle \u00f6nemlidir. \nYKS\u2019nin  \u00e7e\u015fitli  b\u00f6l\u00fcmleri  i\u00e7in  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  bile\u015fenlerinin  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  boyutlar\u0131 \n\u00c7izelge 19, \u00c7izelge 22, \u00c7izelge 23, \u00c7izelge 24 ve \u00c7izelge 25\u2019de verilmi\u015ftir. \nYKS bile\u015fenleri i\u00e7in kullan\u0131lan malzemelerin listesi \u00c7izelge 21\u2019de verilmi\u015ftir. \nNot: TS EN 50164 serisine uygun olarak se\u00e7ilen s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma elemanlar\u0131 ve \u00e7ubuklar gibi \nbile\u015fenler, g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nYKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  ile  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131,  kullan\u0131lan  malzemelerin  amaca  uygun  oldu\u011funu \ndo\u011frulamal\u0131d\u0131r.  Bu  i\u015f,  \u00f6rne\u011fin,  imal\u00e2t\u00e7\u0131dan  deney  sertifikalar\u0131n\u0131  ve  raporlar\u0131n\u0131  istemek  veya \nmalzemelerin kalite deneylerinden ba\u015far\u0131yla ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6stererek yap\u0131labilir. \nYKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131  ile  YKS  tesisat\u00e7\u0131s\u0131,  iletkenlerdeki  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  elektro  dinamik \nkuvvetlere dayanacak iletken tutturucular\u0131 ve sabitleme elemanlar\u0131n\u0131 belirlemeli ve ayr\u0131ca TS \nEN  50164  serisine  uygun  olarak  ilgili  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131ndan  dolay\u0131  iletkenlerdeki  genle\u015fme  ve \nb\u00fcz\u00fc\u015fmeyi hesaba katmal\u0131d\u0131r. \nMetal  levhalar  aras\u0131ndaki  ba\u011flant\u0131lar,  en  az  50  mm2\u2019lik  temas  y\u00fczeyine  sahip,  levha \nmalzemesiyle  galvanik  a\u00e7\u0131dan  uyumlu,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  elektro  dinamik  kuvvetlerine  ve \nortam\u0131n korozyon tehlikelerine kar\u015f\u0131 dayanacak \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. \nBile\u015fenlerin tutturulaca\u011f\u0131 alev alabilen veya d\u00fc\u015f\u00fck erime noktas\u0131na sahip y\u00fczeyler i\u00e7in \na\u015f\u0131r\u0131  s\u0131cakl\u0131k  art\u0131\u015f\u0131n\u0131n  s\u00f6z  konusu  olmas\u0131  durumunda,  ya  daha  b\u00fcy\u00fck  iletken  kesitleri \nbelirlenmeli  ya  da  ba\u015fka  g\u00fcvenlik  \u00f6nlemleri  al\u0131nmal\u0131d\u0131r  (uzak  ba\u011flant\u0131lar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131  ve \naleve dayan\u0131kl\u0131 katmanlar\u0131n yerle\u015ftirilmesi gibi). \nYKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131,  korozyon  problemi  olan  yerleri  tan\u0131mlamal\u0131  ve  al\u0131nmas\u0131  gereken \n\u00f6nlemleri  belirtmelidir.  YKS  \u00fczerindeki  korozyon  etkileri,  korozyona  dayan\u0131kl\u0131  bile\u015fenler \nkullan\u0131larak, malzeme boyutu art\u0131r\u0131larak veya ba\u015fka korozyondan korunma \u00f6nlemleri al\u0131narak \nazalt\u0131labilir. \nT.3.6.2 Malzemelerin se\u00e7imi \nT.3.6.2.1 Malzemeler: Kullan\u0131lan YKS malzemeleri ve ko\u015fullar\u0131 ile ilgili liste \u00c7izelge \n21\u2019de ve TS EN 50164 serisinde verilmi\u015ftir. \nYakalama  ucu  iletkenleri,  indirme  iletkenleri  ve  toprak  sonland\u0131rma  iletkenleri  dahil \nYKS\u2019deki iletken boyutlar\u0131; bak\u0131r, al\u00fcminyum ve \u00e7elik gibi farkl\u0131 malzemeler i\u00e7in \u00c7izelge 22 \nve \u00c7izelge 23\u2019de verilmi\u015ftir. \nDo\u011fal  yakalama  ucu  bile\u015fenleri  olarak  kullan\u0131lan  metal  levhalar,  metal  borular  ve \nkaplar\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00c7izelge 19\u2019da verilmi\u015ftir. Ku\u015faklama iletkenleri ile ilgili en k\u00fc\u00e7\u00fck \nboyutlar ise \u00c7izelge 24 ve \u00c7izelge 25\u2019de verilmi\u015ftir. \nT.3.6.2.2  Korozyona  kar\u015f\u0131  koruma:  YKS,  bak\u0131r,  al\u00fcminyum,  paslanmaz  \u00e7elik  ve \ngalvanizli \u00e7elik gibi korozyona dayan\u0131kl\u0131 malzemeden yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yakalama ucu \u00e7ubuklar\u0131 \nve yakalama ucu tellerinde kullan\u0131lan malzeme, ba\u011flama elemanlar\u0131 ve montaj elemanlar\u0131nda \nkullan\u0131lan malzemeyle elektro kimyasal olarak uyumlu olmal\u0131 ve korozyon olu\u015fturan atmosfer \nveya nemli ortamlarda korozyona kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. \nFarkl\u0131 malzemeler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar \u00f6nlenmelidir. Aksi taktirde bunlar\u0131n korunmas\u0131 \ngerekmektedir. \nBak\u0131r  b\u00f6l\u00fcmler,  galvanizli  veya  al\u00fcminyum  b\u00f6l\u00fcmlerin  \u00fcst\u00fcne,  bu  b\u00f6l\u00fcmlerde \nkorozyona kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flanmad\u0131k\u00e7a, tesis edilmemelidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f697\n\u00c7ok  k\u00fc\u00e7\u00fck  galvaniz  par\u00e7ac\u0131klar,  bak\u0131r  ile  do\u011frudan  temas  etmeseler  bile,  korozyona \nu\u011frayabilmektedirler. \nAl\u00fcminyum iletkenler, beton kire\u00e7 ta\u015f\u0131 ve s\u0131va gibi kalkerli bina y\u00fczeylerine do\u011frudan \ntutturulmal\u0131 ve toprak i\u00e7inde kesinlikle kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \nT.3.6.2.2.1  Toprak  ve  havadaki  metaller:  Metaldeki  korozyon,  metalin  tipine  ve \ni\u00e7inde bulundu\u011fu ortam\u0131n \u00f6zelli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak belirli bir h\u0131zda meydana gelmektedir. Nem, \n\u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f tuzlar (b\u00f6ylece bir elektrolit meydana getiren), havaland\u0131rma  derecesi,  s\u0131cakl\u0131k  ve \nelektrolitin  hareket  derecesi  gibi  \u00e7evresel  fakt\u00f6rler,  bu  ko\u015fulu  daha  karma\u015f\u0131k  hale  getirecek \n\u015fekilde bir araya gelir. \nEk  olarak,  farkl\u0131  do\u011fal  ve  end\u00fcstriyel  kirleticilerin  de  oldu\u011fu  yerel  ko\u015fullar,  d\u00fcnyan\u0131n \nfarkl\u0131  b\u00f6l\u00fcmlerinde  izlenmesi  gereken  \u00f6nemli  de\u011fi\u015fikliklere  neden  olabilir.  \u00d6zel  korozyon \nproblemlerini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in, korozyon uzmanlar\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunulmas\u0131 \u00f6nerilir. \nBenzer  olmayan  metaller  aras\u0131ndaki  dokunma  etkisi  (etraf\u0131n\u0131  tamamen  veya  k\u0131smen \n\u00e7evreleyen  elektrolit  ile  birlikte),  daha  anodik  metalde  artan  korozyona  ve  daha  katodik \nmetalde azalan korozyona neden olacakt\u0131r. \nDaha  katodik  metaldeki  korozyonun  tam  olarak  \u00f6nlenmesine  gerek  yoktur.  Bu \nreaksiyonla ilgili elektrolit, topraktaki su, bir miktar  nem i\u00e7eren toprak veya toprak  \u00fcst\u00fcnde \nbulunan yap\u0131lardaki \u00e7atlaklar vas\u0131tas\u0131yla yo\u011fu\u015fan nem dahi olabilir. \nUzat\u0131lm\u0131\u015f  topraklama  sistemleri,  farkl\u0131  b\u00f6l\u00fcmlerdeki  farkl\u0131  toprak  ko\u015fullar\u0131ndan  zarar \ng\u00f6rebilir. Bu durum korozyondan kaynaklanan problemleri art\u0131r\u0131r ve \u00f6zel dikkat gerektirir. \nBir YKS\u2019de korozyonu en aza indirmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki hususlara dikkat edilmelidir: \n- Korozif ortamda uygun olmayan metal malzemenin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi, \n-  Elektro  kimyasal  veya  galvanik  faaliyetleri  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde  farkl\u0131l\u0131k  g\u00f6steren  benzer \nolmayan metallerin temas etmesinin \u00f6nlenmesi \n-  Hizmet  tesisat  ko\u015fullar\u0131  i\u00e7in  yeterli  korozyon  \u00f6mr\u00fc  sa\u011flamak  i\u00e7in  iletkenlerin, \nku\u015faklama \u015feritlerinin ve iletken ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131 ile s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma elemanlar\u0131 i\u00e7in uygun kesitlerin \nkullan\u0131lmas\u0131, \n- Kaynak yap\u0131lmam\u0131\u015f iletken ek yerlerinde, nem olu\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, uygun dolgu \nveya yal\u0131t\u0131m malzemesi kullan\u0131lmas\u0131, \n- Uygun olmas\u0131 durumunda, tesisin bulundu\u011fu yerde korozyona neden olan duman veya \nak\u0131\u015fkanlara duyarl\u0131 olan metallere man\u015fon veya k\u0131l\u0131f ge\u00e7irilmesi veya ayr\u0131lmas\u0131, \n-  Topraklama  elektrodunun  ku\u015faklanaca\u011f\u0131  di\u011fer  metal  par\u00e7alar\u0131n  galvanik  etkilerinin \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131, \n-  Anodik  bir  metal  (\u00f6rne\u011fin,  \u00e7elik  veya  al\u00fcminyum)  \u00fczerine  metal  bak\u0131r  gibi,  katodik \nmetalden  meydana  gelen  do\u011fal  korozyon  \u00fcr\u00fcnlerinin,  \u00fczerine  \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131  ve  kaplad\u0131\u011f\u0131  (YKS) \ntasar\u0131mlardan sak\u0131n\u0131lmas\u0131. \nYukar\u0131da  belirtilenlere  uymak \ni\u00e7in,  a\u015fa\u011f\u0131daki  \u00f6nlemler  \u00f6zel  \u00f6rnekler  olarak \ng\u00f6sterilmi\u015ftir: \n- Bir telin (\u00f6rg\u00fcl\u00fc iletkende kullan\u0131lan) en k\u00fc\u00e7\u00fck kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 veya \u00e7ap\u0131, \u00e7elik, al\u00fcminyum, \nbak\u0131r, bak\u0131r ala\u015f\u0131m\u0131 veya nikel\/krom\/bak\u0131r ala\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in 1,5 mm olmal\u0131d\u0131r, \n-  Aral\u0131klar\u0131  \u00e7ok  yak\u0131n  (veya  de\u011fen)  olan  benzer  olmayan  metaller  aras\u0131ndaki \ndokunman\u0131n  korozyona  neden  olmas\u0131,  ancak  bu  dokunman\u0131n  elektriksel  olarak  gerekli \nolmamas\u0131 durumunda, yal\u0131tkan ay\u0131r\u0131c\u0131lar kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir, \n- Ba\u015fka bir \u015fekilde  korunmayan  \u00e7elik iletkenler, 50 \u03bcm kal\u0131nl\u0131\u011fa kadar s\u0131cak  dald\u0131rma \nile galvanizli hale getirilmelidir, \n-  Al\u00fcminyum  iletkenler  dayan\u0131kl\u0131,  s\u0131k\u0131  yal\u0131tkan  bir  man\u015fon  ge\u00e7irilerek  tamamen \nyal\u0131t\u0131lmad\u0131k\u00e7a,  bu  iletkenler  do\u011frudan  topra\u011fa  g\u00f6m\u00fclmemeli,  a\u00e7\u0131kta  b\u0131rak\u0131lmamal\u0131  veya \ndo\u011frudan betona tutturulmamal\u0131d\u0131r, \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n\f698\n-  Ek  yerlerinde  bak\u0131r\/al\u00fcminyum  kullan\u0131lmas\u0131  m\u00fcmk\u00fcn  olan  her  yerde  \u00f6nlenmelidir. \nBunlar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n  \u00f6nlenemedi\u011fi  durumlarda,  ba\u011flant\u0131lar  kaynakla  yap\u0131lmal\u0131  veya \nAl\/Cu levhas\u0131 bir ara katman kullanarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r, \n- Al\u00fcminyum iletkenler i\u00e7in tutturucular veya man\u015fonlar, benzer metalden yap\u0131lmal\u0131 ve \nk\u00f6t\u00fc  iklim  ko\u015fullar\u0131  ile  meydana  gelecek  ar\u0131zalar\u0131  \u00f6nlemek  amac\u0131yla,  yeterli  kesite  sahip \nolmal\u0131d\u0131r, \n-  Asitli,  oksijenli,  amonyakl\u0131  veya  k\u00fck\u00fcrtl\u00fc  ortamlar  d\u0131\u015f\u0131nda,  topraklama  elektrot \ni\u00e7in  bak\u0131r  kullan\u0131lmas\u0131  uygundur.  Ancak,  bak\u0131r\u0131n  ku\u015faklad\u0131\u011f\u0131  demir \nuygulamalar\u0131 \nmalzemelerde galvanik hasarlar meydana getirece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Bu durumda, \u00f6zellikle \nkatodik koruma plan\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, korozyonla ilgili uzman \u00f6nerisine gerek duyulabilir, \n-  Korozif  baca  gazlar\u0131na  maruz  kalan  \u00e7at\u0131  iletkenleri  ile  indirme  iletkenleri  i\u00e7in, \nkorozyona kar\u015f\u0131, \u00f6rne\u011fin y\u00fcksek ala\u015f\u0131m \u00e7eliklerinin kullan\u0131lmas\u0131 (> % 65 Cr, > % 2 Mo, > % \n0,2 Ti, % 0,12 ila % 0,22 aras\u0131nda N) gibi \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmelidir, \n- Paslanmaz \u00e7elik ve di\u011fer nikel ala\u015f\u0131mlar, ayn\u0131 korozyona dayan\u0131kl\u0131l\u0131k kurallar\u0131 ge\u00e7erli \noldu\u011funda  kullan\u0131labilir.  Ancak,  kil  gibi  oksijenin  bulunmad\u0131\u011f\u0131  ko\u015fullarda,  bu  malzemeler \nyumu\u015fak \u00e7elikte oldu\u011fu gibi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 korozyona u\u011frayacakt\u0131r, \n-  Havadaki  \u00e7elik  ile  bak\u0131r  veya  bak\u0131r  ala\u015f\u0131mlar\u0131  aras\u0131ndaki  ek  yerleri,  kaynak \nyap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131  taktirde,  tamamen  kalayla  kaplanmal\u0131  veya  kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131  olan  neme  dayan\u0131kl\u0131 \nkaplama malzemesi ile kaplanmal\u0131d\u0131r, \n- Bak\u0131r ve bak\u0131r ala\u015f\u0131mlar\u0131, amonyak buharlar\u0131nda korozyon \u00e7atlama zorlamas\u0131na maruz \ntutturma  elemanlar\u0131  olarak \nkald\u0131\u011f\u0131ndan  bu  malzemeler,  bu  \u00f6zel  uygulamalarda \nkullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \n- Deniz\/sahil alanlar\u0131nda, b\u00fct\u00fcn iletken ba\u011flant\u0131 ek yerleri kaynaklanmal\u0131 veya etkili bir \n\u015fekilde tamamen s\u0131zd\u0131rmaz hale getirilmelidir. \nPaslanmaz  \u00e7elik  veya  bak\u0131r  topraklama  sistemleri,  betondaki  \u00e7elik  donat\u0131ya  do\u011frudan \nba\u011flanabilir. \nToprak  i\u00e7indeki  galvanizli  \u00e7elik  topraklama  elektrotlar\u0131,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  esas \nb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc  iletme  yetene\u011fine  sahip  olan  atlama  aral\u0131klar\u0131yla  betondaki  \u00e7elik  donat\u0131ya \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r  (ba\u011flama  iletkenlerine  ili\u015fkin  boyutlar  i\u00e7in  \u00c7izelge  22  ve  \u00c7izelge  23\u2019e \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r). Toprak i\u00e7inde do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131, korozyon riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabilir. \nKullan\u0131lan yal\u0131tkan atlama aral\u0131klar\u0131 Madde 15.b\u2019ye uygun olmal\u0131d\u0131r. \nNot:  2,5  kV\u2019luk  UP  koruma  d\u00fczeyi  ve  en  az  50  kA  (10\/350  \u03bcs)\u2019lik  Idarbe  ak\u0131m\u0131  olan \natlama aral\u0131klar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 uygundur. \ntoprak \nGalvanizli  \u00e7elik,  betonda  bulunan  \u00e7elik  b\u00f6l\u00fcmlerin  toprak  i\u00e7indeki  topraklama \ntopraklama \nelektroduna  do\u011frudan  ba\u011flanmamas\u0131  durumunda,  sadece \nelektrotlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nMetal  borular\u0131n  toprak  i\u00e7ine  konmas\u0131  ve  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  sistemi  ile  yakalama  ucu \nsistemine  ba\u011flanmas\u0131  durumunda,  yal\u0131t\u0131lmad\u0131klar\u0131  taktirde  boru  malzemeleri  ve  topraklama \nsistemine  ili\u015fkin  iletken  malzemeler  ayn\u0131  olmal\u0131d\u0131r.  Boya  veya  asfalt  koruyucu  kaplamal\u0131 \nborular,  yal\u0131t\u0131lmam\u0131\u015f  olsalar  bile  i\u015fleme  t\u00e2bi  tutulur.  Ayn\u0131  malzemenin  kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \ntesis \nm\u00fcmk\u00fcn  olmamas\u0131  durumunda,  boru  sistemleri  yal\u0131tkan  k\u0131s\u0131mlar  arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \nk\u0131s\u0131mlar\u0131ndan yal\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f k\u0131s\u0131mlar, atlama aral\u0131klar\u0131yla k\u00f6pr\u00fclenmelidir. Atlama \naral\u0131klar\u0131yla  k\u00f6pr\u00fcleme,  ayr\u0131ca  yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f  par\u00e7alar\u0131n  boru  sisteminin  katodik  korumas\u0131  i\u00e7in \ntesis edilmesi durumunda da yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \ni\u00e7indeki \nKur\u015fun k\u0131l\u0131fl\u0131 iletkenler, betona do\u011frudan tesis edilmemelidir. Bu iletkenler, korozyona \ndayan\u0131kl\u0131 sarg\u0131lar kullan\u0131larak veya s\u0131k\u0131ca man\u015fon ge\u00e7irilerek korozyona kar\u015f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. \n\u0130letkenler PVC kaplanarak korunabilir. \nHavaya  giri\u015f  noktas\u0131nda,  betondan  veya  topraktan  \u00e7\u0131kan  \u00e7elik  toprak  sonland\u0131rma \niletkenleri,  korozyona  dayan\u0131kl\u0131  sarg\u0131lar  sar\u0131larak  veya  s\u0131k\u0131ca  man\u015fon  ge\u00e7irilerek,  0,3  m\u2019lik \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n\f699\nbir uzunluk i\u00e7in korozyona kar\u015f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. Bak\u0131r veya paslanmaz \u00e7elik iletkenlerde b\u00f6yle \nbir koruma gerekmez. \nTopraktaki iletkenler aras\u0131nda ek yerleri i\u00e7in kullan\u0131lan malzemeler, toprak sonland\u0131rma \niletkenlerininki  ile  ayn\u0131  korozyon  davran\u0131\u015f\u0131na  sahip  olmal\u0131d\u0131r.  S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak  yap\u0131lan \nba\u011flant\u0131ya, ek yeri yap\u0131ld\u0131ktan sonra etkili korozyondan korunma sa\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 durumlar\u0131 \nhari\u00e7, genellikle izin verilmez. \nUygulamadan elde edilen deneyimler \u015funlar\u0131 g\u00f6stermektedir: \n- Topraklama elektrodu olarak al\u00fcminyum kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r, \n-  Kur\u015fun  k\u0131l\u0131fl\u0131  \u00e7elik  iletkenler,  topraklama  elektrotlar\u0131  olarak  kullan\u0131m  i\u00e7in  uygun \nde\u011fildir, \n-  Kur\u015fun  k\u0131l\u0131fl\u0131  bak\u0131r  iletkenler,  ne  beton  i\u00e7inde  ne  de  y\u00fcksek  kalsiyum  i\u00e7eren  toprak \ni\u00e7inde kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \nT.3.6.2.2.2  Betondaki  metaller:  Betona  \u00e7elik  veya  galvanizli  \u00e7eli\u011fin  g\u00f6m\u00fclmesi,  her \nyerde ayn\u0131 olan alkali ortamdan dolay\u0131 metalin do\u011fal potansiyelinde bir kararl\u0131l\u0131\u011fa neden olur. \nEk olarak, betonda her yerde ayn\u0131 olup, 200 \uf057m veya daha b\u00fcy\u00fck olan ba\u011f\u0131l olarak y\u00fcksek \u00f6z \ndirence sahiptir. \nBunun sonucu olarak, betondaki bara donat\u0131lar, a\u00e7\u0131ktakilere g\u00f6re (bunlar, d\u0131\u015fardan daha \n\u00e7ok  katodik  elektrot  malzemelerine  ba\u011flanm\u0131\u015f  olsalar  dahi),  korozyona  kar\u015f\u0131  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde \ndaha dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. \n\u00c7elik  donat\u0131n\u0131n  indirme  iletkenleri  olarak  kullan\u0131lmas\u0131,  yakalama  u\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  eri\u015fim \nnoktalar\u0131n\u0131n  mahfaza  i\u00e7ine  (\u00f6rne\u011fin,  yeteri  kal\u0131nl\u0131kta  epoksi  re\u00e7ine  macunu  ile)  al\u0131nmas\u0131 \nko\u015fuluyla, \u00f6nemli korozyon problemleri ortaya \u00e7\u0131karmaz. \nTemel topraklama elektrotlar\u0131 olarak galvanizli \u00e7elik \u015feritler, beton i\u00e7ine tesis edilebilir \nve  do\u011frudan  \u00e7elik  donat\u0131  \u00e7ubuklar\u0131na  ba\u011flanabilir.  Beton  i\u00e7indeki  bak\u0131r  ve  paslanmaz  \u00e7elik \nayr\u0131ca kabul edilir ve \u00e7elik donat\u0131ya do\u011frudan ba\u011flanabilir. \nBeton  i\u00e7indeki  \u00e7eli\u011fin  do\u011fal  potansiyelinden  dolay\u0131,  beton  d\u0131\u015f\u0131nda  ek  topraklama \nelektrotlar\u0131 bak\u0131rdan veya paslanmaz \u00e7elikten yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7elik fiber donat\u0131l\u0131 betonarmelerde, \u00e7elik topraklama elektrotlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na izin \nverilmez.  Bunun  nedeni,  in\u015faat  s\u00fcreci  s\u0131ras\u0131nda  \u00e7elik  elektrodun  s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmesi  (\u00f6rne\u011fin, \nkullan\u0131lan makinalarla) ve topra\u011fa temas etmesidir. B\u00f6yle bir durumda, \u00e7elik ciddi korozyon \nriskleri  ile  kar\u015f\u0131  kar\u015f\u0131ya  kal\u0131r.  Bak\u0131r  ve  paslanmaz  \u00e7elik,  \u00e7elik  fiber  donat\u0131l\u0131  betonlardaki \ntopraklama elektrotlar\u0131 i\u00e7in uygun malzemelerdir. \nT.4 \u0130\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma sistemi \nT.4.1 Genel:  \n\u0130\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma sisteminin tasar\u0131m\u0131 ile ilgili kurallar, Madde 15\u2019de verilmi\u015ftir. \nD\u0131\u015f  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sistemi  ve  bununla  ili\u015fkisi  olan  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ile  bina \ni\u00e7indeki  tesisatlar,  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde,  bir  i\u00e7  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sistemi  ile  ilgili  ihtiyac\u0131 \nbelirleyecektir. \nE\u015f  potansiyel  ku\u015faklamadan  sorumlu  ki\u015filer  ve  kurulu\u015flarla  g\u00f6r\u00fc\u015f  al\u0131\u015fveri\u015finde \nbulunulmas\u0131 esast\u0131r. \nYKS  tasar\u0131mc\u0131s\u0131,  i\u00e7  YKS'nin  \u00f6nemine  dikkat  \u00e7ekmeli  ve  yap\u0131  sahibi,  bu  nedenle \nuyar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u0130\u00e7 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma, ay\u0131rma uzakl\u0131klar\u0131 hari\u00e7, b\u00fct\u00fcn koruma seviyeleri i\u00e7in ayn\u0131d\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  y\u00fcksek  ak\u0131m  genlikleri  ve  y\u00fckselme  h\u0131zlar\u0131  \u00e7o\u011fu  kez  g\u00fc\u00e7  sistemleri  i\u00e7in  e\u015f \npotansiyelli\u011fi sa\u011flama \u00f6nlemlerini yetersiz k\u0131lmaktad\u0131r. \nNot: Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik darbesine kar\u015f\u0131 korumada, Madde 18 il\u00e2 Madde 22 g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f700\nT.4.1.1 Ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131:  \nMadde  15.c\u2019ye  g\u00f6re  belirlenen  yeterli  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131,  d\u0131\u015f  YKS  ile  yap\u0131daki  e\u015f \npotansiyel ku\u015faklamaya ba\u011flanan b\u00fct\u00fcn iletken b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir. \nAy\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131, Madde 15.c\u2019de verilen denklemle hesaplanabilir. \ns  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  hesab\u0131nda  (Madde  15.c)  kullan\u0131lan  l  referans  uzunlu\u011fu,  ay\u0131rma \nuzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 noktadan itibaren en yak\u0131n e\u015f potansiyel ku\u015faklamaya kadar, yakalama \nucu  veya  indirme  iletkeni  boyunca  metre  cinsinden  uzunluktur.  \u00c7at\u0131  iletkenleri  ile  indirme \niletkenleri,  gerekli  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131  k\u0131sa  tutmak  amac\u0131yla  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca  d\u00fcz  bir  yol \nizlemelidir. \nBina i\u00e7inde ku\u015faklama baras\u0131ndan yakla\u015fma noktas\u0131na kadar olan uzunluk ile iletkenin \ntakip etti\u011fi yolun, ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkisi genellikle k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Ancak, bu iletkenin \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yan  iletkene  yak\u0131n  olmas\u0131  durumunda,  gerekli  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131  daha  az \nolacakt\u0131r. \u015eekil T.43 ve \u015eekil T.44\u2019te, Madde 15.c\u2019ye g\u00f6re s ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 \ni\u00e7in kullan\u0131lan l referans uzunlu\u011funun YKS \u00fczerinde nas\u0131l belirlendi\u011fi g\u00f6sterilmektedir. \n\u015eekil T.43a \u2013 s < d i\u00e7in hesaplanan ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \n\u015eekil T.43b - s > d i\u00e7in \nhesaplanan ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \nBurada \n1 \n2 \nd \nl \ns \nMetal boru \nE\u015f potansiyel ku\u015faklama \n\u0130ndirme iletkeni ile bina i\u00e7indeki metal tesisat aras\u0131ndaki uzakl\u0131k \ns ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmede kullan\u0131lan referans uzunluk \nMadde 15.c\u2019ye g\u00f6re ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 \nNot: \u0130ndirme iletkeni ile i\u00e7 tesisatlar aras\u0131ndaki uzakl\u0131\u011f\u0131n hesaplanan ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \n\u00fczerinde  art\u0131\u015f  g\u00f6stermemesi  durumunda,  ku\u015faklama  en  uzak  noktada  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r  (\u015fekil \nT.43b). \n\u015eekil T.43 \u2013 YKS ile metal tesisatlar aras\u0131ndaki ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnekler \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f701\nBurada: \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \nd \nl \nMetal radyat\u00f6r\/\u0131s\u0131t\u0131c\u0131 \nTu\u011fla veya ah\u015fap duvar \nIs\u0131t\u0131c\u0131 \nE\u015f potansiyel ku\u015faklama baras\u0131 \nToprak sonland\u0131rma sistemi \nToprak sonland\u0131rma sistemine veya indirme iletkenine ba\u011flant\u0131 \nEn k\u00f6t\u00fc durum \nGer\u00e7ek uzakl\u0131k \ns ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmede kullan\u0131lan referans uzunluk \nNot: Yap\u0131 tu\u011flalardan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \n\u015eekil  T.44  \u2013  Madde  15.c\u2019ye  uygun  olarak  s  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  hesab\u0131  i\u00e7in  en  k\u00f6t\u00fc \ndurumda l referans uzakl\u0131\u011f\u0131 \nBina  bile\u015fenlerinin  (\u00f6rne\u011fin,  betondaki  \u00e7elik  donat\u0131)  do\u011fal  indirme  iletkenleri  olarak \nkullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yap\u0131larda, referans nokta do\u011fal indirme iletkenleri i\u00e7in ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \n\u0130letken  i\u00e7ermeyen  y\u00fczeylere  sahip  yap\u0131lar  (ah\u015fap  veya  tu\u011fladan  yap\u0131lanlar  gibi)  i\u00e7in, \nMadde  15.c\u2019ye  g\u00f6re  s  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  hesaplanmas\u0131nda,  en  elveri\u015fsiz  y\u0131ld\u0131r\u0131m  \u00e7arpma \nnoktas\u0131ndan  i\u00e7teki  tesisat\u0131n  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  sisteminin  indirme  iletkenine  ve  toprak \nsonland\u0131rma sistemine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 noktaya kadar olan y\u0131ld\u0131r\u0131mdan koruma iletkenleri boyunca \ntoplam uzakl\u0131k l kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nS\u00f6z  konusu  olan  tesisat\u0131n  b\u00fct\u00fcn  uzunlu\u011fu  boyunca  s  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131ndan  daha  b\u00fcy\u00fck \nbir uzakl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 durumunda, tesisat\u0131n YKS\u2019ye ku\u015faklanmas\u0131, \nreferans  ku\u015faklama  noktas\u0131ndan  en  uzak  noktada  ayr\u0131ca  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r  (\u015eekil  T.43b).  Bu \nnedenle, elektriksel iletkenler ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 kurallar\u0131na (Madde 15.c) uygun olarak yeni bir \ng\u00fczergahtan  ge\u00e7irilmeli  veya  bunlar,  referans  ku\u015faklama  noktas\u0131ndan  en  uzak  noktadaki \nYKS\u2019ye ku\u015faklanan iletken siper i\u00e7inde mahfazaya al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nTesisatlar\u0131n  YKS\u2019ye  ku\u015faklanmas\u0131n\u0131n  referans  nokta  ile  en  uzak  noktada  yap\u0131lmas\u0131 \ndurumunda, ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 tesisata ili\u015fkin yol boyunca yerine getirilir. \nA\u015fa\u011f\u0131daki noktalar genel olarak kritiktir ve \u00f6zel \u00f6nem verilmesi gerekmektedir: \n-  B\u00fcy\u00fck  yap\u0131larda,  YKS  iletkenleri  ile  metal  tesisatlar  aras\u0131ndaki  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131, \ngenellikle  d\u00fczenlenemeyecek  kadar  geni\u015ftir.  Bu  durum,  YKS\u2019nin  bu  metal  tesisatlara  ek \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f702\nolarak ku\u015faklanmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Bunun sonucu olarak, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bu \nmetal tesisatlar \u00fczerinden yap\u0131n\u0131n toprak sonland\u0131rma sistemine akar. \n-  Bu  k\u0131smi  ak\u0131mlar\u0131n  bir  sonucu  olarak  meydana  gelen  elektromanyetik  giri\u015fim,  yap\u0131 \ntesisatlar\u0131n\u0131n  planlamas\u0131nda  ve  Madde  18-Madde  22\u2019ye  g\u00f6re  yap\u0131  i\u00e7indeki  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan \nkorunan elektromanyetik b\u00f6lgelerin tasar\u0131m\u0131nda g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nBununla  birlikte,  k\u0131smi  ak\u0131mlar\u0131n  bir  sonucu  olarak  meydana  gelen  elektromanyetik \ngiri\u015fim, bu noktadaki elektrik k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu giri\u015fimden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha azd\u0131r. \n\u00c7at\u0131larda,  YKS  ile  elektrik  tesisatlar\u0131  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n,  genellikle,  Madde  15.c\u2019de \nverilen  s  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131ndan  daha  k\u0131sa  olaca\u011f\u0131  var  say\u0131lmaktad\u0131r.  B\u00f6yle  bir  durumda, \nYKS\u2019yi veya elektrik iletkenini farkl\u0131 bir yere tesis etmek i\u00e7in te\u015febb\u00fcste bulunulmal\u0131d\u0131r. \nYap\u0131daki  yakalama  ucu  iletkenlerine  olan  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131  kar\u015f\u0131lamayan  elektrik \ndevrelerinin yeni bir g\u00fczergahtan ge\u00e7irilmesi amac\u0131yla elektrik tesisatlar\u0131ndan sorumlu ki\u015fi ile \nanla\u015fmaya var\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nElektrik  tesisatlar\u0131  yeni  bir  g\u00fczergahtan  ge\u00e7irilemedi\u011fi  taktirde,  YKS\u2019ye  ku\u015faklama \nMadde 15.c\u2019ye uygun olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBaz\u0131 binalarda, istenildi\u011fi gibi ay\u0131rma uzakl\u0131klar\u0131n\u0131 sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Binan\u0131n \ni\u00e7 yap\u0131s\u0131, belirli metal b\u00f6l\u00fcmlere ve elektrik iletkenlerine ba\u011flant\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektedir. \nBu durum, binan\u0131n sahibine bildirilmelidir. \nT.4.2 Y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131 \nT.4.2.1 Tasar\u0131m:  \nAyr\u0131lm\u0131\u015f d\u0131\u015f YKS\u2019de, e\u015f potansiyel ku\u015faklama yaln\u0131zca toprak seviyesinde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nEnd\u00fcstriyel  yap\u0131larda,  yap\u0131  ve  \u00e7at\u0131daki  elektriksel  olarak  s\u00fcreklili\u011fi  sa\u011flanm\u0131\u015f  iletken \nb\u00f6l\u00fcmler,  genel  olarak  do\u011fal  YKS  bile\u015fenleri  olarak  ve  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  i\u015flevinde \nkullan\u0131labilir. \nE\u015f potansiyel ku\u015faklamaya sadece yap\u0131n\u0131n iletken b\u00f6l\u00fcmleri ve i\u00e7inde bulunan donan\u0131m \nde\u011fil,  ayn\u0131  zamanda  g\u00fc\u00e7  besleme  sistemlerinde  ve  ileti\u015fim  donan\u0131mlar\u0131ndaki  iletkenler  de \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Yap\u0131  i\u00e7indeki  topraklama  elektrotlar\u0131na  y\u00f6nelik  olarak  ad\u0131m  gerilimlerini \nkontrol  etmek  i\u00e7in  \u00f6zel  \u00f6nlem  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Beton  \u00e7elik  donat\u0131n\u0131n  yerel  olarak  topraklama \nelektroduna  ba\u011flanmas\u0131  veya  bodrum  veya  zemin  katlarda  e\u015f  potansiyelli\u011fi  sa\u011flayan  kafes \nkullan\u0131lmas\u0131 yeterli \u00f6nlemler olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \n30  m\u2019den  y\u00fcksek  binalarda,  her  20  m\u2019de  bir  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nAncak, b\u00fct\u00fcn ko\u015fullarda ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. \nBu,  en  az\u0131ndan,  bu  seviyelerde  d\u0131\u015f  indirme  iletkenleri,  i\u00e7  indirme  iletkenleri  ve  metal \nb\u00f6l\u00fcmlerin  ku\u015faklanmas\u0131  anlam\u0131na  gelmektedir.  Gerilimli  iletkenler,  DKD  \u00fczerinden \nku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \nT.4.2.1.1  Ku\u015faklama  iletkenleri:  Ku\u015faklama  iletkenleri,  bunlardan  akan  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131na dayanabilmelidir. \n\u0130\u00e7teki  metal  tesisatlar\u0131  yap\u0131ya  ku\u015faklayan  iletkenler,  normal  olarak  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n \n\u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131maz. Bunlarla ilgili en k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlar \u00c7izelge 23\u2019te verilmi\u015ftir. \nD\u0131\u015ftaki  metal  b\u00f6l\u00fcmleri  yap\u0131ya  ku\u015faklayan  iletkenler,  genellikle  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n \n\u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ta\u015f\u0131r. \nT.4.2.1.2  DKD\u2019ler:  Darbe  koruma  d\u00fczenleri,  hasar  g\u00f6rmeksizin  \u00fczerlerinden  akan \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na dayanmal\u0131d\u0131r. DKD, elektrik g\u00fc\u00e7 iletkenlerine ba\u011fland\u0131klar\u0131 taktirde, ayr\u0131ca \ng\u00fc\u00e7  kayna\u011f\u0131ndan  elde  edilen  elektrik  g\u00fcc\u00fcn\u00fc  izleyen  ak\u0131mlar\u0131  bast\u0131rma  yetene\u011fine  sahip \nolmal\u0131d\u0131r. \nDKD\u2019nin se\u00e7imi, Madde 15.b\u2019ye uygun olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik \ndarbesine  kar\u015f\u0131  i\u00e7teki  sistemlerin  korunmas\u0131n\u0131n  gerekli  olmas\u0131  durumunda,  DKD\u2019ler  ayr\u0131ca \nMadde 18-Madde 22\u2019ye uygun olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f703\nT.4.2.2 \u0130\u00e7teki iletken b\u00f6l\u00fcmlerin e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131:  \nKu\u015faklama,  i\u00e7teki  iletken  b\u00f6l\u00fcmler,  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ve  elektrik  g\u00fc\u00e7  ve  ileti\u015fim \nsistemleri  (\u00f6rne\u011fin  bilgisayarlar  ve  g\u00fcvenlik  sistemleri),  k\u0131sa  ku\u015faklama  iletkenler  ile  (ve \ngerekli  oldu\u011fu  durumlarda  DKD\u2019ler  kullan\u0131larak)  ku\u015faklanabilecek  \u015fekilde  sa\u011flanmal\u0131  ve \ntesis edilmelidir. \nMetal  tesisatlar  (su,  gaz,  \u0131s\u0131tma  ve  hava  borular\u0131,  asans\u00f6r  \u015faftlar\u0131,  vin\u00e7  destekleri  vb.) \nbirbirlerine ve toprak seviyesinde YKS\u2019ye ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \nBinaya ait olmayan metal b\u00f6l\u00fcmlerin YKS\u2019ye ili\u015fkin indirme iletkenlerine yak\u0131n olmas\u0131 \ndurumunda, bu metal b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda k\u0131v\u0131lc\u0131m atlamas\u0131 meydana gelebilir. Bunun tehlikeli \noldu\u011funa  karar  verildi\u011fi  taktirde,  k\u0131v\u0131lc\u0131m  atlamas\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in  Madde  15.b\u2019ye  uygun \nyeterli ku\u015faklama \u00f6nlemleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBir ku\u015faklama bara d\u00fczenlemesi \u015eekil T.45\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \nKullan\u0131c\u0131ya aktar\u0131lan g\u00fc\u00e7 \nElektrik sayac\u0131 \nEv ba\u011flant\u0131 kutusu \n\u015eebekeden \u00e7ekilen g\u00fc\u00e7 \nGaz \nSu \n7 \n8 \n9 \n10 \n11 \nM \nMerkezi \u0131s\u0131tma sistemi \nElektronik cihazlar \nAnten kablosu ekran\u0131 \nE\u015f potansiyel ku\u015faklama baras\u0131 \nDKD \nSaya\u00e7 \n\u015eekil T.45 \u2013 E\u015f potansiyel ku\u015faklama d\u00fczenlemesine ili\u015fkin \u00f6rnek \nKu\u015faklama baralar\u0131, toprak sonland\u0131rma sistemine veya k\u0131sa iletkenleri olan yatay halka \niletkenlerine ba\u011flanacak \u015fekilde yerle\u015ftirilmelidir. \nKu\u015faklama  baras\u0131,  tercihan  toprak  seviyesine  yak\u0131n  bir  d\u0131\u015f  duvar\u0131n  i\u00e7  taraf\u0131nda,  ana \nal\u00e7ak  gerilim  da\u011f\u0131t\u0131m  panosuna  yak\u0131n  ve  halka  topraklama  elektrodu,  temel  topraklama \nelektrodu  ve  uygulanabildi\u011fi  taktirde,  birbirlerine  ba\u011fl\u0131  \u00e7elik  donat\u0131  gibi  do\u011fal  topraklama \nelektroduna yak\u0131n olacak \u015fekilde tesis edilir. \nSonradan y\u00fckseltilmi\u015f binalarda, birbirlerine ba\u011flanm\u0131\u015f olmalar\u0131 ko\u015fuluyla, birden fazla \nku\u015faklama  baras\u0131  kullan\u0131labilir.  \u00c7ok  uzun  ba\u011flant\u0131lar,  b\u00fcy\u00fck  ak\u0131m  ve  gerilimlerin \nend\u00fcklenmesine  neden  olan  b\u00fcy\u00fck  \u00e7evrimler  olu\u015fturabilir.  Bu  etkileri  en  aza  indirmek  i\u00e7in, \niletkenlerin  kafes  bi\u00e7iminde  ba\u011flanmas\u0131nda,  Madde  18-Madde  22\u2019ye  uygun  yap\u0131  ve \ntopraklama sistemi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nMadde  13.c\u2019ye  uygun  donat\u0131l\u0131  beton  yap\u0131larda,  \u00e7elik  donat\u0131  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklama \namac\u0131yla  kullan\u0131labilir.  Bu  durumda,  T.2.3\u2019te  a\u00e7\u0131klanan  kaynakl\u0131  veya  c\u0131vatal\u0131  ba\u011flant\u0131  ek \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f704\nyerlerine ili\u015fkin ek kafes bi\u00e7imli \u015febeke, ku\u015faklama baralar\u0131n\u0131n kaynakl\u0131 iletkenler \u00fczerinden \nba\u011fland\u0131\u011f\u0131 duvarlar\u0131n i\u00e7ine tesis edilmelidir. \nKu\u015faklama iletkeni veya ku\u015faklama ba\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 ile ilgili en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitler, \u00c7izelge 22 ve \n\u00c7izelge 23\u2019te verilmi\u015ftir. Asans\u00f6r raylar\u0131, vin\u00e7ler, metal zeminler, borular ve elektrik hizmet \ntesisatlar\u0131 gibi \u00f6nemli b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe sahip b\u00fct\u00fcn iletken b\u00f6l\u00fcmler, toprak seviyesinde ve Madde \n15.c\u2019ye  uygun  ay\u0131rma  uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  sa\u011flanamamas\u0131  durumunda  di\u011fer  seviyelerde  k\u0131sa  bir \nku\u015faklama  iletkeniyle  en  yak\u0131n  ku\u015faklama  baras\u0131na  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Ku\u015faklama  baralar\u0131  ve \ndi\u011fer ku\u015faklama b\u00f6l\u00fcmleri, beklenilen y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131na dayanmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7elik  donat\u0131l\u0131  duvarlar\u0131  olan  yap\u0131larda,  toplam  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  \u00e7ok  az  bir  k\u0131sm\u0131n\u0131n \nku\u015faklama b\u00f6l\u00fcmleri \u00fczerinden akaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. \n\u015eekil  T.46,  \u015eekil  T.47  ve  \u015eekil  T.48\u2019de,  d\u0131\u015f  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  \u00e7ok  noktadan  girdi\u011fi \nyap\u0131larda ku\u015faklama d\u00fczenlemeleri g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \nD\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmler, \u00f6rne\u011fin metal su borusu \nElektrik g\u00fc\u00e7 veya ileti\u015fim hatt\u0131 \nD\u0131\u015f beton duvar ve temele ili\u015fkin \u00e7elik donat\u0131 \nHalka topraklama elektrodu \nEk topraklama elektroduna giden \n\u00d6zel ku\u015faklama ek yeri \n\u00c7elik donat\u0131l\u0131 beton duvar \nDKD \nKu\u015faklama baras\u0131 \nNot: Temeldeki \u00e7elik donat\u0131, do\u011fal topraklama elektrodu olarak kullan\u0131l\u0131r. \n\u015eekil  T.46  \u2013  Ku\u015faklama  baralar\u0131n\u0131n  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131  i\u00e7in  bir  halka  elektrot \nkullan\u0131lan  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  \u00e7ok  noktadan  girdi\u011fi  yap\u0131daki  ku\u015faklama  d\u00fczenlemesine \nili\u015fkin \u00f6rnek \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f705\n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n10 \nD\u0131\u015f beton duvar ve temele ili\u015fkin \u00e7elik donat\u0131 \nDi\u011fer topraklama elektrodu \nKu\u015faklama ek yeri \n\u0130\u00e7 halka iletken \nD\u0131\u015f iletkene giden, \u00f6rne\u011fin su borusu \nHalka topraklama elektrodu, B tipi topraklama d\u00fczenlemesi \nDKD \nKu\u015faklama baras\u0131 \nElektrik g\u00fc\u00e7 veya ileti\u015fim hatt\u0131 \n\u0130lave topraklama elektroduna giden A tipi topraklama donan\u0131m\u0131 \n\u015eekil  T.47  -  Ku\u015faklama  baralar\u0131n\u0131n  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131  i\u00e7in  bir  i\u00e7  halka  iletken \nkullan\u0131lan  d\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmlerin  ve  elektrik  g\u00fc\u00e7  veya  ileti\u015fim  hatt\u0131n\u0131n  \u00e7ok  noktadan  girdi\u011fi \ndurumdaki ku\u015faklama d\u00fczenlemesine ili\u015fkin \u00f6rnek \nT.4.2.3 D\u0131\u015ftaki hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n e\u015f potansiyel ku\u015faklamas\u0131:  \nD\u0131\u015f  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  ile  elektrik  ve  ileti\u015fim  hatlar\u0131n\u0131n,  yap\u0131ya  toprak  seviyesine  yak\u0131n \nortak bir yerden girmesi tercih edilmelidir. \nE\u015f potansiyel ku\u015faklama, binaya giri\u015f noktas\u0131na m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nAl\u00e7ak gerilim \u015febekesinin olmas\u0131 durumunda, bu i\u015flem hizmet tesisat giri\u015f kutusunun hemen \nalt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Bu durum yerel elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketinin onay\u0131na tabidir. \nOrtak  giri\u015f  yerindeki  ku\u015faklama  baras\u0131,  k\u0131sa  ku\u015faklama \niletkenleriyle \ntoprak \nsonland\u0131rma sistemine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nBinaya giren hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n ekranl\u0131 hatlar olmas\u0131 durumunda, siperler ku\u015faklama \nbaras\u0131na  ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.  Enerjili  iletkenlerdeki  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim,  siperin  kesitine  ve  ekrandan \n(di\u011fer bir ifadeyle Ek - P\u2019ye uygun) ge\u00e7en k\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 de\u011ferine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ek - E\u2019de, \nbu ak\u0131m\u0131 tahmin etmek i\u00e7in bir y\u00f6ntem verilmi\u015ftir. Tahmin edilen a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerin hatt\u0131n ve \nba\u011fl\u0131 donan\u0131mlar\u0131n dayan\u0131m\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131 durumunda, DKD\u2019ler gereklidir. \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \nElektrik veya ileti\u015fim hatt\u0131 \nD\u0131\u015f yatay halka iletken (toprak \u00fcst\u00fcnde) \nD\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcm \n\u0130ndirme iletkeni ek yeri \nDuvar i\u00e7indeki \u00e7elik donat\u0131 \n\u00c7elik donat\u0131ya ku\u015faklama ek yeri \nKu\u015faklama baras\u0131 \nDKD \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f706\n\u015eekil T.48 \u2013 Toprak seviyesinin \u00fczerinde yap\u0131ya giren d\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmlerin \u00e7ok \nnoktadan girdi\u011fi yap\u0131daki ku\u015faklama d\u00fczenlemesine ili\u015fkin \u00f6rnek \nBinaya  giren  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  ekranl\u0131  olmamas\u0131  durumunda,  k\u0131smi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131 \naktif iletkenler \u00fczerinden akacakt\u0131r. Bu durumda, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131 iletme \u00f6zelliklerine sahip \nDKD\u2019ler,  giri\u015f  noktas\u0131nda  yerle\u015ftirilmelidir.  PE  veya  PEN  iletkenleri,  do\u011frudan  ku\u015faklama \nbaras\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nD\u0131\u015f iletken b\u00f6l\u00fcmlerin, elektrik g\u00fc\u00e7 ve ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 yerlerden yap\u0131ya girme \nzorunlulu\u011funun olmas\u0131 ve bu nedenle tesis edilmesi gereken birden fazla ku\u015faklama baras\u0131na \nihtiya\u00e7  duyulmas\u0131  halinde,  ku\u015faklama  baralar\u0131  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca  yak\u0131n  olarak  toprak \nsonland\u0131rma  sistemine,  bir  ba\u015fka  ifadeyle  halka  topraklama  elektroduna,  yap\u0131n\u0131n  \u00e7elik \ndonat\u0131s\u0131na  ve  uygulanabilmesi  durumunda,  yap\u0131n\u0131n \ntopraklama  elektroduna \nba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \ntemel \nA tipi topraklama d\u00fczenlemesinin YKS\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olarak kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, \nku\u015faklama  baralar\u0131  ayr\u0131  ayr\u0131  topraklama  elektrotlar\u0131na  ba\u011flanmal\u0131  ve  ek  olarak  bunlar,  i\u00e7 \nhalka iletkenler veya k\u0131smi halka bi\u00e7iminde olan bir i\u00e7 iletkenle birbirlerine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nToprak  y\u00fczeyinin  \u00fcst\u00fcndeki  d\u0131\u015f  hizmet  tesisatlar\u0131na  ili\u015fkin  giri\u015fler  i\u00e7in,  ku\u015faklama \nbaralar\u0131 YKS indirme iletkenlerine ku\u015faklanan d\u0131\u015f duvar\u0131n i\u00e7 veya d\u0131\u015f taraf\u0131ndaki yatay halka \niletkene ve uygulanabilmesi durumunda, yap\u0131n\u0131n \u00e7elik donat\u0131s\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nHalka  iletken,  \u00e7elik  donat\u0131ya  ve  yap\u0131n\u0131n  di\u011fer  metal  elemanlar\u0131na,  \u00c7izelge  18\u2019de \nbelirtildi\u011fi  gibi  indirme  iletkenleri  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n  d\u00fczenli  bir  \u015fekilde  e\u015fit  aral\u0131klarla \nb\u00f6l\u00fcnen k\u0131s\u0131mlar\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nEsas  olarak  bilgisayar  merkezleri,  ileti\u015fim  binalar\u0131  ile  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik \ndarbesinin  end\u00fcksiyon  etkisinin  d\u00fc\u015f\u00fck  seviyede  olmas\u0131n\u0131n  istendi\u011fi  di\u011fer  yap\u0131larda,  halka \niletken donat\u0131ya her 5 m\u2019de bir ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nB\u00fcy\u00fck  ileti\u015fim  veya  bilgisayar  tesislerinin  bulundu\u011fu  ve  EMU  taleplerinin  y\u00fcksek \noldu\u011fu  betonarme  binalar\u0131n  d\u0131\u015f  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  ku\u015faklanmas\u0131nda,  yap\u0131n\u0131n  \u00e7elik \ndonat\u0131s\u0131na  veya  di\u011fer  metalik  elemanlara  \u00e7oklu  ba\u011flant\u0131lar\u0131  olan  bir  iletken  levha \nkullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nT.4.3 D\u0131\u015f YKS\u2019nin elektriksel yal\u0131t\u0131m\u0131:  \nD\u0131\u015f  YKS  ile  yap\u0131n\u0131n  e\u015f  potansiyel  ku\u015faklamas\u0131na  ba\u011flanan  iletken  b\u00f6l\u00fcmler  aras\u0131nda \nMadde 15.c\u2019ye uygun yeterli ay\u0131rma uzakl\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \nAyr\u0131nt\u0131lar i\u00e7in Madde T.4.1.1\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Al\u00e7ak yap\u0131lar i\u00e7in baz\u0131 \u00f6rnekler ve Madde \n15.c\u2019deki kc\u2019ye ili\u015fkin hesaplamalar \u015eekil T.2\u2019de verilmi\u015ftir. \nT.4.4 \u0130\u00e7 sistemlerde end\u00fcklenen ak\u0131mlar\u0131n etkilerinden koruma:  \nD\u0131\u015f  YKS\u2019nin  iletkenlerindeki  ak\u0131mlar,  elektromanyetik  kuplaj  etkisinden  dolay\u0131  i\u00e7teki \ntesisatlar\u0131n  iletken  d\u00f6ng\u00fclerinde  y\u00fcksek  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler  end\u00fckleyebilir.  A\u015f\u0131r\u0131  gerilimler,  i\u00e7 \nsistemlerde ar\u0131zalara neden olabilir. \nGenellikle b\u00fct\u00fcn binalarda elektronik donan\u0131m bulunmas\u0131ndan dolay\u0131, i\u00e7 ve d\u0131\u015f indirme \niletkenlerinin  elektromanyetik  alan  etkileri  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  koruma  sisteminin  planlanmas\u0131nda \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nA\u015f\u0131r\u0131 gerilimlere kar\u015f\u0131 koruma \u00f6nlemleri, Madde 18-Madde 22'de verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f707\nEk \u2013 U \nBir YKB\u2019deki elektromanyetik ortam\u0131n de\u011ferlendirilmesine y\u00f6nelik esaslar \nBu  ekte,  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkisinden  korunmak  amac\u0131yla,  bir  YKB\u2019nin \ni\u00e7indeki elektromanyetik ortam\u0131n de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in gerekli bilgiler verilmektedir. Ayr\u0131ca \nbu bilgiler elektromanyetik giri\u015fimlere kar\u015f\u0131 korunma i\u00e7in de uygundur. \nU.1  Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektrik  ve  elektronik  sistemler  \u00fczerinde  olu\u015fturdu\u011fu  zararl\u0131 \netkileri \nU.1.1 Zarar kayna\u011f\u0131:  \nZarar\u0131n  ana  kayna\u011f\u0131,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  ve  bu  ak\u0131m\u0131n  olu\u015fturdu\u011fu  manyetik  aland\u0131r. \nKoruma  bak\u0131m\u0131ndan,  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  olu\u015fturdu\u011fu  elektrik  alan\u0131n\u0131n  etkisi  genellikle  daha  az \n\u00f6nemlidir. \nU.1.2 Zarar g\u00f6ren sistemler:  \nDarbelere ve manyetik alanlara kar\u015f\u0131 sadece s\u0131n\u0131rl\u0131 dayanma d\u00fczeyine sahip olan ve bir \nyap\u0131n\u0131n i\u00e7ine veya \u00fczerine tesis edilen i\u00e7 sistemler, y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n ve manyetik alanlar\u0131n etkilerine \nmaruz kald\u0131\u011f\u0131nda, bozulabilir veya do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fmayabilir. \nBir yap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na monte edilmi\u015f sistemler, zay\u0131flat\u0131lmam\u0131\u015f manyetik alandan ve a\u00e7\u0131kta \nkonumland\u0131r\u0131lmas\u0131  durumunda,  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131ndan  olu\u015fan  tam  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen darbelerden dolay\u0131 risk alt\u0131nda olabilir. \nBir yap\u0131 i\u00e7inde tesis edilen sistemler, arta kalan zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f manyetik alandan ve i\u00e7te \niletilen  veya  end\u00fcklenen  darbelerden  dolay\u0131  ve  yap\u0131ya  giren  hatlar  taraf\u0131ndan  iletilen  d\u0131\u015f \ndarbeler nedeniyle risk alt\u0131nda olabilir. \nDonan\u0131m\u0131n  dayan\u0131m  d\u00fczeylerine  ili\u015fkin  ayr\u0131nt\u0131lar  i\u00e7in  uygun  standardlar  a\u015fa\u011f\u0131da \nverilmi\u015ftir: \n- G\u00fc\u00e7 tesisat\u0131n\u0131n dayan\u0131m d\u00fczeyi IEC 60664-1\u2019de tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r, \n- \u0130leti\u015fim donan\u0131m\u0131n\u0131n dayan\u0131m d\u00fczeyi ITU-T K.20 ve K.21\u2019de tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r, \n-  Genel  donan\u0131m\u0131n  dayan\u0131m  d\u00fczeyi  kendi  \u00fcr\u00fcn  spesifikasyonlar\u0131nda  tan\u0131mlan\u0131r,  veya \na\u015fa\u011f\u0131daki deneylere tabi tutulur: \n\u2022  \u0130letilen  darbelere  kar\u015f\u0131  IEC  61000-4-5\u2019deki  1,2\/50  \u03bcs\u2019lik,  0,5  \u2013  1  \u2013  2  \u2013  4  kV\u2019luk \ngerilim darbe ve 8\/20 \u03bcs\u2019lik 0,25 \u2013 0,5 \u2013 1 \u2013 2 kA\u2019lik ak\u0131m darbe deneyleri \nNot:  Baz\u0131  donan\u0131m\u0131n  yukar\u0131daki  standard\u0131n  kurallar\u0131n\u0131  kar\u015f\u0131lamas\u0131  i\u00e7in  bunlar  i\u00e7 \ni\u00e7  DKD\u2019lerin  \u00f6zellikleri  koordinasyon  kurallar\u0131n\u0131 \nDKD\u2019lerle  birlikte  olabilirler.  Bu \netkileyebilir. \n\u2022 Manyetik alanlara kar\u015f\u0131 IEC 61000-4-9\u2019daki 8\/20 \u03bcs\u2019lik, 100 \u2013 300 \u2013 1000 A\/m\u2019lik ve \nIEC 61000-4-10\u2019daki 1 MHz\u2019de 10 \u2013 30 \u2013 100 A\/m\u2019lik manyetik alan deneyleri \n\u0130lgili EMU \u00fcr\u00fcn standardlar\u0131nda tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibi, \u0131\u015f\u0131ma yoluyla yay\u0131n\u0131m ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \ndeneylerinde  radyo  frekanslar\u0131na  uygun  olmayan  donan\u0131m,  kendi  i\u00e7ine  do\u011frudan  \u0131\u015f\u0131yan \nmanyetik  alanlardan  dolay\u0131  risk  alt\u0131nda  olabilir.  Di\u011fer  taraftan,  bu  standardlara  uygun \ndonan\u0131mdaki kusur ihmal edilebilir. \nU.1.3 Zarar kayna\u011f\u0131 ile zarar g\u00f6ren sistemler aras\u0131ndaki ili\u015fki:  \nDonan\u0131m\u0131n  dayan\u0131m  d\u00fczeyi,  zarar  kayna\u011f\u0131  ile  uyumlu  olmal\u0131d\u0131r.  Bunun  i\u00e7in, \ny\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgelerinin (YKB) uygun bir \u015fekilde olu\u015fturulmas\u0131 gereklidir. \nU.2 Hacimsel ekranlama, hat g\u00fczergah\u0131n\u0131 belirleme ve hat ekranlama \nU.2.1 Genel:  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n \n\f708\nBinaya  veya  zemine  yak\u0131n  bir  yere  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  dolay\u0131  bir  YKB  i\u00e7inde \nmeydana  gelen  manyetik  alan,  sadece  YKB\u2019nin  hacimsel  ekranlanmas\u0131  ile  azalt\u0131labilir. \nElektronik  sistemler  i\u00e7inde  end\u00fcklenen  darbeler,  hacimsel  ekranlama  veya  hat  g\u00fczergah\u0131n\u0131 \nbelirleme ve ekranlama veya her iki y\u00f6ntemin birle\u015fimi ile en d\u00fc\u015f\u00fck seviyeye indirilebilir. \n\u015eekil U.1\u2019de, YKB 0, YKB 1 ve YKB 2 y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma b\u00f6lgelerinin g\u00f6sterildi\u011fi \nyap\u0131ya  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131  durumu  i\u00e7in  YEKS\u2019e  ili\u015fkin  bir  \u00f6rnek  verilmi\u015ftir.  Korunmas\u0131 \ngereken elektronik sistem YKB 2 i\u00e7ine tesis edilir. \nElektronik  sistemlerde  zarara  neden  olan  birincil  elektromanyetik  kaynak,  I0  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131  ve  H0  manyetik  alan\u0131d\u0131r.  K\u0131smi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131,  yap\u0131ya  gelen  hizmet  tesisatlar\u0131 \n\u00fczerinde akar. Manyetik alanlarda dahil olmak \u00fczere bu ak\u0131mlar, ayn\u0131 dalga bi\u00e7imine sahiptir. \nBurada  tipik  olarak  10\/350  \u03bcs  dalga  bi\u00e7imine  sahip  If  ilk  darbesi  ve  0,25\/100  \u03bcs  dalga \nbi\u00e7imine  sahip  IS  ard\u0131\u015f\u0131k  darbeleri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  If  ilk  darbe  ak\u0131m\u0131  Hf  manyetik \nalan\u0131n\u0131 ve ard\u0131\u015f\u0131k gelen Is darbeleri ise Hs manyetik alanlar\u0131n\u0131 meydana getirmektedir. \nManyetik end\u00fcksiyon etkileri, esas olarak manyetik alan\u0131n cephesindeki h\u0131zl\u0131 y\u00fckselme \ns\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eekil U.2\u2019de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, Hf\u2019nin cephesi, Hf\/max tepe de\u011ferine Tp\/f  = \n10 \u03bcs\u2019de eri\u015fen 25 kHz\u2019lik s\u00f6n\u00fcml\u00fc bir sal\u0131n\u0131mla karakterize edilebilir. Benzer \u015fekilde Hs\u2019in \ncephesi,  Hs\/max  tepe  de\u011ferine  Tp\/s  =  0,25  \u03bcs\u2019de  eri\u015fen  1  MHz\u2019lik  s\u00f6n\u00fcml\u00fc  bir  sal\u0131n\u0131mla \nkarakterize  edilebilir.  Bu  frekanslardaki  s\u00f6n\u00fcml\u00fc  manyetik  alan  sal\u0131n\u0131mlar\u0131,  deney  ama\u00e7lar\u0131 \ni\u00e7in IEC 61000-4-9 ve IEC 61000-4-10\u2019da tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \nI0  ve  H0  ile  tan\u0131mlanan  zay\u0131flat\u0131lmam\u0131\u015f  y\u0131ld\u0131r\u0131m  etkileri,  YKB  aray\u00fczlerinde  manyetik \nekranlar  ve  DKD\u2019ler  tesis  edilerek,  zarar  g\u00f6ren  sistemin  dayan\u0131m  d\u00fczeyine  kadar \nd\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilir.  \u015eekil  U.1\u2019de  g\u00f6sterildi\u011fi  gibi,  zarar  g\u00f6ren  sistem  etraf\u0131ndaki  H2  manyetik \nalan\u0131na ve iletilen I2 y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 ile U2 gerilimine dayanmal\u0131d\u0131r. \nI1\u2019in I2 ve U1\u2019in U2 d\u00fczeyine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, Ek - Y\u2019nin konusudur. H0\u2019\u0131n yeterince k\u00fc\u00e7\u00fck \nH2 de\u011ferine kadar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir. \nKafes  bi\u00e7imli  hacimsel  ekranlar  olmas\u0131  durumunda,  YKB\u2019ler  i\u00e7indeki  manyetik \nalanlar\u0131n  (H1,  H2)  dalga  bi\u00e7imlerinin  d\u0131\u015far\u0131daki  manyetik  alan\u0131n  (H0)  dalga  bi\u00e7imi  ile  ayn\u0131 \noldu\u011fu kabul edilir. \n\u015eekil U.2\u2019de g\u00f6r\u00fclen s\u00f6n\u00fcml\u00fc sal\u0131n\u0131ml\u0131 dalga bi\u00e7imleri, IEC 61000-4-9 ve IEC 61000-\n4-10\u2019da  tan\u0131mlanan  deneye  uygundur  ve  Hf  ilk  darbe  ve  Hs  ard\u0131\u015f\u0131k  darbelerinin  manyetik \nalan\u0131n  y\u00fckselmesi  ile  meydana  gelen  manyetik  alanlara  kar\u015f\u0131  donan\u0131m\u0131n  dayan\u0131m  d\u00fczeyini \nbelirlemek i\u00e7in kullan\u0131labilir. \nU.4 te belirtilen end\u00fcklenmi\u015f gerilmler don\u0131m\u0131n dayan\u0131m d\u00fczeyinin alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \n1. Birincil zarar kayna\u011f\u0131 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik darbesi \n     YKD I \u2013 IV\u2019e uygun parametrelerden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde: \nB\u00f6l\u00fcm 2 \nI0  10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe (ve 0,25\/100 \u03bcs\u2019lik) \n200 \u2013 150 \u2013 100 - 100 kA \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\fH0 10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe (ve 0,25\/100 \u03bcs\u2019lik) \nI0\u2019dan elde edilen \n709\n2. Elektrik tesisat\u0131n\u0131n dayan\u0131m d\u00fczeyi \n  230\/400 V ve 277\/480 V\u2019luk anma gerilimlerinde I \u2013 IV a\u015f\u0131r\u0131 gerilim kategorisi i\u00e7in tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde: \nIEC 60664-1 \n3. \u0130leti\u015fim tesisat\u0131n\u0131n dayan\u0131m d\u00fczeyi \nU A\u015f\u0131r\u0131 gerilim kategorisi I - IV \n6 \u2013 4 - 2,5 - 1,5 kV \nITU Recommendation K.20 veya K.21 \n4. Uygun \u00fcr\u00fcn standardlar\u0131 olmayan donan\u0131mlar i\u00e7in deneyler \nZarar g\u00f6ren cihazlar\u0131n dayan\u0131m d\u00fczeyi \n\u0130letim yoluyla yay\u0131lan (U, I) y\u0131ld\u0131r\u0131m etkileri i\u00e7in tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde: \nIEC 61000-4-5 \nUOC 1,2\/50 \u03bcs\u2019lik darbe \nISC  8\/20 \u03bcs\u2019lik darbe \n5. \u0130lgili EMU \u00fcr\u00fcn standardlar\u0131na uygun olmayan donan\u0131mlar i\u00e7in deneyler \nZarar g\u00f6ren cihazlar\u0131n dayan\u0131m d\u00fczeyi \nI\u015f\u0131ma yoluyla yay\u0131lan (H) y\u0131ld\u0131r\u0131m etkileri i\u00e7in tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde: \n  IEC 61000-4-9 \nH 8\/20 \u03bcs\u2019lik darbe \n  (25 kHz s\u00f6n\u00fcml\u00fc sal\u0131n\u0131m), TP = 10 \u03bcs \nH  0,2\/0,5 \u03bcs\u2019lik darbe \n  (1 MHz s\u00f6n\u00fcml\u00fc sal\u0131n\u0131m), TP = 0,25 \u03bcs \n  IEC 61000-4-10 \n4 \u2013 2 \u2013 1 - 0,5 kV \n2 \u2013 1 \u2013 0,5 \u2013 0,25 kA \n1000 \u2013 300 \u2013 100 A\/m \n100 \u2013 30 \u2013 10 A\/m \n\u015eekil U.1 \u2013 Y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131ndan dolay\u0131 elektromanyetik darbenin durumu \n\u015eekil U.2a \u2013 10\/350 \u03bcs\u2019lik ilk darbe manyetik alan cephesinin 8\/20 \u03bcs\u2019lik darbe (25 kHz \ns\u00f6n\u00fcml\u00fc sal\u0131n\u0131m) ile benzetimi \n\u015eekil U.2b \u2013 0,25\/100 \u03bcs\u2019lik ard\u0131\u015f\u0131k darbe manyetik alan cephesinin 0,2\/0,5 \u03bcs\u2019lik darbe \n(1 MHz\u2019lik s\u00f6n\u00fcml\u00fc sal\u0131n\u0131mlar) ile benzetimi \nNot  1:  Tp  tepe  de\u011fer  s\u00fcresi  ile  T1  cephe  s\u00fcresi  tan\u0131mlar\u0131  birbirinden  farkl\u0131  olmas\u0131na \nra\u011fmen, burada bunlar\u0131n say\u0131sal de\u011ferlerinin e\u015fit olarak al\u0131nmas\u0131 uygun bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. \nNot 2: En b\u00fcy\u00fck de\u011ferlerinin oran\u0131 Hf\/max\/Hs\/max = 4\/1\u2019dir. \n\u015eekil U.2 \u2013 S\u00f6n\u00fcml\u00fc sal\u0131n\u0131mlar ile manyetik alan\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131n benzetimi \nU.2.2 Kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlar:  \nUygulamada;  tavanlar,  duvarlar  ve  zeminler,  metal  iskelet,  metal  \u00e7at\u0131lar  ve  metal  d\u0131\u015f \ncephelerdeki  metal  donat\u0131lar  gibi  yap\u0131n\u0131n  do\u011fal  bile\u015fenleri,  genellikle  YKB\u2019nin  b\u00fcy\u00fck \nhacimsel  ekranlar\u0131n\u0131  meydana  getirir.  Bu  bile\u015fenler  bir  arada  kafes  bi\u00e7imli  hacimsel  ekran \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f710\nolu\u015fturur.  Etkin  ekranlama  yapabilmek  i\u00e7in  kafes  geni\u015fli\u011finin  5  m\u2019den  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmas\u0131 \ngerekir. \nNot 1: YKB 1\u2019in, kafes geni\u015flikleri 5 m\u2019den b\u00fcy\u00fck uzakl\u0131klara sahip B\u00f6l\u00fcm 4\u2019e uygun \nnormal  bir  d\u0131\u015f  YKS  taraf\u0131ndan  meydana  getirilmesi  durumunda,  bu  ekranlama  etkisi  ihmal \nedilebilir.  Aksi  taktirde,  yap\u0131daki  pek  \u00e7ok  \u00e7elik  desteklerle  yap\u0131lan  b\u00fcy\u00fck  \u00e7elik  \u00e7er\u00e7eve, \n\u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ekranlama etkisi sa\u011flar. \nNot  2:  Birbirini  izleyen  i\u00e7teki  YKB\u2019lerde  ekranlama  i\u015flemi,  hacimsel  ekranlama \n\u00f6nlemlerini benimsemek, kapal\u0131 metal \u00e7ekmeceler veya dolaplar kullanmak veya donan\u0131m\u0131n \nmetal mahfazas\u0131 kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. \n\u015eekil U.3\u2019te uygulamada betondaki metal donat\u0131lar\u0131n ve \u00e7er\u00e7evelerin (metal kap\u0131lar ve \nmuhtemelen  ekranl\u0131  pencerelere  ili\u015fkin)  bir  oda  veya  binayla  ilgili  b\u00fcy\u00fck  bir  hacim  ekran\u0131 \nmeydana getirmek i\u00e7in nas\u0131l kullan\u0131labildi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n\u2022 Her \u00e7ubukta ve kesi\u015fme yerlerinde kaynak yap\u0131lm\u0131\u015f veya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \nNot: Uygulamada, geni\u015fletilmi\u015f yap\u0131larda her noktada kaynak veya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 \nm\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak, noktalar\u0131n \u00e7o\u011fu, do\u011frudan dokundurularak veya ek iletken ba\u011flant\u0131 \nkullanarak  do\u011fal  olarak  ba\u011flan\u0131r.  Bu  nedenle,  yakla\u015f\u0131k  her  1  m\u2019de  bir  ba\u011flant\u0131  yap\u0131lmas\u0131 \nyeterlidir. \n\u015eekil U.3 \u2013 Metal donat\u0131 ve \u00e7er\u00e7evelerin olu\u015fturdu\u011fu b\u00fcy\u00fck hacimli bir ekran \nElektronik  sistemler,  YKB\u2019nin  ekranlar\u0131ndan  itibaren  g\u00fcvenli  bir  uzakl\u0131kta  yer  alan \n\u201cg\u00fcvenli  hacim\u201d  i\u00e7ine  yerle\u015ftirilmelidir  (\u015eekil  U.4).  Bunun  nedeni,  ekranda  akan  k\u0131smi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fy\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131 nedeniyle (\u00f6zellikle YKB 1 i\u00e7in), meydana gelen y\u00fcksek manyetik alanlar\u0131n \nba\u011f\u0131l olarak ekrana yak\u0131n yerlerde olmas\u0131d\u0131r. \n711\nNot: Vs hacmi, YKB n\u2019e ili\u015fkin ekrandan ds\/1 veya ds\/2 uzakl\u0131\u011f\u0131nda tutulur. \n\u015eekil U.4 \u2013 Bir i\u00e7 YKB n i\u00e7indeki elektrik ve elektronik sistemler i\u00e7in hacim \nU.2.3: Hat g\u00fczergah\u0131 belirleme ve hat ekranlama:  \nElektronik  sistemlerde  end\u00fcklenen  darbeler,  uygun  hat  g\u00fczergah\u0131  belirlenerek \n(end\u00fcksiyon d\u00f6ng\u00fc alanlar\u0131n\u0131 en aza indirme) veya ekranl\u0131 kablolar veya metal kablo kanallar\u0131 \nkullan\u0131larak  (i\u00e7teki  end\u00fcksiyon  etkilerini  en  aza  indirme)  veya  her  ikisinin  birle\u015fimi \nkullan\u0131larak azalt\u0131labilir (\u015eekil U.5). \nElektronik  sistemlere  ba\u011fl\u0131  iletken  kablolar,  ku\u015faklama  \u015febekesi  metal  elemanlar\u0131na \nm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n ge\u00e7irilmelidir. Bu kablolar\u0131n ku\u015faklama \u015febekesine ili\u015fkin mahfaza \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f712\ni\u00e7inden  (\u00f6rne\u011fin,  U  bi\u00e7imli  tesisat  borular\u0131  veya  donan\u0131ml\u0131  metal  kablo  kanallar\u0131)  ge\u00e7mesi \nyararl\u0131d\u0131r (ayr\u0131ca IEC 61000-5-2\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r). \nKablolar,  manyetik  alanlar\u0131n  YKB  ekran\u0131nda  y\u00fcksek  de\u011ferde  olmas\u0131ndan  dolay\u0131,  bir \nYKB\u2019nin (\u00f6zellikle YKB 1) siperine yak\u0131n tesis edilirken \u00f6zellikle dikkat edilmelidir. \nAyr\u0131  yap\u0131lar  aras\u0131na  d\u00f6\u015fenen  kablolar\u0131n  korunmas\u0131na  ihtiya\u00e7  duyuldu\u011funda,  bunlar \nkablo  kanallar\u0131  i\u00e7inden  ge\u00e7irilmelidir.  Bu  kanallar,  her  iki  ucunda  ayr\u0131  yap\u0131lara  ili\u015fkin \nku\u015faklama  baralar\u0131na  ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r.  Kablo  ekranlar\u0131n\u0131n  (her  iki  ucunda  ku\u015faklanm\u0131\u015f) \nmuhtemel  k\u0131smi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131yabilme  olana\u011f\u0131na  sahip  olmas\u0131  durumunda,  ek  metal \nkablo kanallar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na gerek yoktur. \nTesisat taraf\u0131ndan olu\u015fturulan d\u00f6ng\u00fclerde end\u00fcklenen gerilimler ve ak\u0131mlar, elektronik \nsistemlerde  ortak  modlu  darbeler  meydana  getirir.  End\u00fcklenen  bu  ak\u0131mlar  ve  gerilimlerin \nhesaplanmas\u0131, Madde U.4\u2019te a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \n\u015eekil U.6\u2019da b\u00fcy\u00fck bir ofis binas\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnek verilmi\u015ftir: \n- Ekranlama, YKB 1 i\u00e7in \u00e7elik donat\u0131 ve metal d\u0131\u015f cepheler, YKB 2\u2019de hassas elektronik \nsistemler  i\u00e7in  kullan\u0131lan  ekranl\u0131  mahfazalarla  elde  edilir.  Dar  kafes  bi\u00e7imli  ku\u015faklama \nsisteminin  tesisine  olanak  sa\u011flayabilmek  i\u00e7in,  her  odada  birka\u00e7  ku\u015faklama  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131 \nsa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \n-  35  kV\u2019luk  bir  g\u00fc\u00e7  beslemesini  mahfaza  i\u00e7ine  almak  i\u00e7in  YKB  0,  YKB  1\u2019in  i\u00e7inde \ngeni\u015fletilmi\u015ftir. Bunun nedeni, hemen giri\u015fteki y\u00fcksek gerilim g\u00fc\u00e7 taraf\u0131 \u00fczerine DKD\u2019lerin \ntesis edilmesinin bu \u00f6zel durum i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131d\u0131r. \n\u015eekil U.5a \u2013 Korunmam\u0131\u015f sistem \n\u015eekil  U.5b  \u2013  Hacimsel  ekranlamayla  i\u00e7teki  bir  YKB\u2019nin  i\u00e7indeki  manyetik  alan\u0131n \nazalt\u0131lmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f713\n\u015eekil U.5c \u2013 Hatt\u0131n ekranlanmas\u0131yla hatlar \u00fczerinde alan etkisinin azalt\u0131lmas\u0131 \n\u015eekil  U.5d  \u2013  Uygun  hat  g\u00fczergah\u0131n\u0131n  belirlenmesiyle  end\u00fcksiyon  d\u00f6ng\u00fc  alan\u0131n\u0131n \nazalt\u0131lmas\u0131  \nBurada \n1 \n2 \n3 \nMetal mahfaza i\u00e7indeki eleman \nElektrik hatt\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatt\u0131 \n4 \n5 \n6 \nEnd\u00fcksiyon d\u00f6ng\u00fcs\u00fc \nD\u0131\u015f hacimsel ekranlama \nHatt\u0131n metal ekran\u0131 \n\u015eekil U.5 \u2013 Hat g\u00fczergah\u0131n\u0131 belirleme ve ekranlama \u00f6nlemleriyle end\u00fcksiyon etkilerinin \nazalt\u0131lmas\u0131 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f714\nE\u015f potansiyel ku\u015faklama \n\u2022 \nO  DKD \n\u015eekil U.6 \u2013 Bir ofis binas\u0131 i\u00e7in YEKS\u2019e \u00f6rnek \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fYKB 1 i\u00e7inde \nH\n1 \uf03d\nwik\n1\noH\nd\nw\nd\nr\nNot: dw ve dr uzakl\u0131klar\u0131, g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan nokta i\u00e7in belirlenir. \n\u015eekil U.7a \u2013 YKB 1 i\u00e7indeki manyetik alan \n715\nYKB 2 i\u00e7inde \nH \uf03d\n2\nH\n10SF\n1\n20\/2\nNot: dw ve dr uzakl\u0131klar\u0131, YKB 2\u2019nin s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7in belirlenir. \n\u015eekil U.7b \u2013 YKB 2 i\u00e7indeki manyetik alan \n\u015eekil  U.7  \u2013  Do\u011frudan  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmas\u0131  durumunda  manyetik  alan  de\u011ferlerinin \nhesaplanmas\u0131 \nU.3 YKB\u2019ler i\u00e7indeki manyetik alan \nU.3.1 YKB\u2019ler i\u00e7indeki manyetik alanla ilgili yakla\u015f\u0131m:  \nteorik \nEkranlama  etkinli\u011finin \n(Madde  U.3.2)  veya  deneysel \n(Madde  U.3.3) \nincelenmemesi durumunda, zay\u0131flatma a\u015fa\u011f\u0131da belirtildi\u011fi gibi de\u011ferlendirilmelidir. \nU.3.1.1 Do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi durumda YKB\u2019ye ili\u015fkin kafes bi\u00e7imli hacimsel \nekran:  \nBir  binan\u0131n  ekran\u0131  (YKB  1\u2019i  \u00e7evreleyen  ekran),  d\u0131\u015f  YKS  ve  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nbo\u015falmalar\u0131ndan  dolay\u0131  \u00fczerinde  ak\u0131mlar\u0131n  akaca\u011f\u0131  b\u00f6l\u00fcm  olabilir.  Bu  durum,  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n \n\u00e7at\u0131n\u0131n herhangi bir yerinde binaya \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 var say\u0131larak \u015eekil U.7a\u2019daki gibi g\u00f6sterilir. \nYKB i\u00e7inde geli\u015fig\u00fczel se\u00e7ilen bir noktada manyetik alan \u015fiddetinin hesaplanmas\u0131 i\u00e7in \na\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fcl kullan\u0131l\u0131r: \nwik\noH\nd\n (A\/m) \nH \uf03d1\nd\nw\nr\ndr \ndw \nio \nkH \nw \nG\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan nokta ile ekranl\u0131 YKB 1\u2019in \u00e7at\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki en k\u0131sa uzakl\u0131k [m] \nG\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nan nokta ile ekranl\u0131 YKB 1\u2019in duvar\u0131 aras\u0131ndaki, en k\u0131sa uzakl\u0131k [m] \nYKB 0A\u2019daki y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 [A], \nBi\u00e7im katsay\u0131s\u0131, (1\/\uf0d6m), tipik olarak \nkH\n01,0\uf03d\n1\nm\nYKB 1\u2019in kafes bi\u00e7imli ekrana ili\u015fkin kafes geni\u015fli\u011fidir [m] \nBu  form\u00fclden  elde  edilen  sonu\u00e7,  YKB  1\u2019deki  manyetik  alan\u0131n  en  b\u00fcy\u00fck  de\u011feridir \n(a\u015fa\u011f\u0131daki Not g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak): \n- \u0130lk darbenin neden oldu\u011fu: \nH\n\/1\nf\n\/\nmax\n\uf03d\nik\nfH\nw\n\/\nmax\nd\nw\nd\nr\n (A\/m) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f- Ard\u0131\u015f\u0131k darbelerin neden oldu\u011fu: \nH\n\/1\ns\n\/\nmax\n\uf03d\n\/\nik\nsH\nd\nw\n716\nw\n (A\/m) \nmax\nd\nr\nif\/max   Koruma d\u00fczeyine uygun ilk darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feri [A], \nis\/max  Koruma d\u00fczeyine uygun ard\u0131\u015f\u0131k darbelere ili\u015fkin ak\u0131mlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feri [A]. \nNot:  Bu  alan,  kafes  bi\u00e7imli  ku\u015faklama  a\u011f\u0131n\u0131n  Madde  14.b\u2019ye  uygun  olarak  tesis \nedilmesi durumunda iki kat azal\u0131r. \nBu  manyetik  alan  de\u011ferleri,  sadece  ekrandan  itibaren  ds\/1  g\u00fcvenlik  uzakl\u0131\u011f\u0131ndaki  kafes \nbi\u00e7imli bir ekran i\u00e7indeki bir vs g\u00fcvenlik hacmi i\u00e7in ge\u00e7erlidir (\u015eekil U.4). \nds\/1 = w (m) \n\u00d6rnekler \n\u00c7izelge U.1\u2019de verilen boyutlara sahip \u00fc\u00e7 adet bak\u0131r kafes bi\u00e7imli ekran (ortalama kafes \ngeni\u015fli\u011fi w = 2 m olan) bir \u00f6rnek olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r (\u015eekil U.10). Bu, ds\/1 = 2 m g\u00fcvenlik \nuzakl\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131mlanan Vs g\u00fcvenlik hacmini meydana getirmektedir. Vs i\u00e7inde ge\u00e7erli H1\/max \nile  ilgili  de\u011ferler,  i0\/max  =  100  kA  i\u00e7in  hesaplanm\u0131\u015f  ve  \u00c7izelge  U.1\u2019de  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  \u00c7at\u0131ya \nolan uzakl\u0131k, y\u00fcksekli\u011fin yar\u0131s\u0131d\u0131r: dr = H \/ 2. Duvara olan uzakl\u0131k uzunlu\u011fun yar\u0131s\u0131d\u0131r: dw = \nL \/ 2 merkez veya dw = ds\/1 (duvara olan en k\u00f6t\u00fc durum) \n\u00c7izelge U.1 - i0\/max = 100 kA ve w = 2 m i\u00e7in \u00f6rnekler \nEkran tipi \n(\u015eekil U.10) \n1 \n2 \n3 \nL \uf0b4 W \uf0b4 H \n[m] \n10 \uf0b4 10 \uf0b4 10 \n50 \uf0b4 50 \uf0b4 10 \n10 \uf0b4 10 \uf0b4 50 \n\/1H\nmax\n (merkez) \nH\n\/1\n[A\/m] \n179 \n36 \n80 \nd\n)\ns\n1\/\nmax\n(\nd\n\uf03d\nw\n[A\/m] \n447 \n447 \n200 \nU.3.1.2 Yap\u0131 yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi durumunda YKB 1\u2019in kafes bi\u00e7imli \nhacimsel ekran\u0131: \nYap\u0131  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  durumu  \u015eekil  U.8\u2019de  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  YKB  1\u2019in  ekranl\u0131 \nhacmi civar\u0131na gelen manyetik alan yakla\u015f\u0131k olarak bir d\u00fczlemsel dalga olarak al\u0131nabilir. \nBir d\u00fczlemsel dalga i\u00e7in kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlara ili\u015fkin SF ekranlama fakt\u00f6r\u00fc, \n\u00c7izelge U.2\u2019de verilmi\u015ftir. \n\u00c7izelge U.2 - Bir d\u00fczlemsel dalga i\u00e7in kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlara ili\u015fkin manyetik \nzay\u0131flama \nMalzeme \nSF [dB] \n(Not 1 ve Not 2) \n25 kHz (ilk darbe i\u00e7in) \nBak\u0131r veya al\u00fcminyum \n20 log (8,5\/w) \n1 MHz (ard\u0131\u015f\u0131k darbeler i\u00e7in) \n20 log (8,5\/w) \n\u00c7elik (Not 3) \n20\nlog\n\uf0e9\n\uf0ea\uf0eb\n\uf028\n\/5,8\nw\n\uf029\n1\/\n\uf02b\n10.18\n6 \/\n\uf02d\nr\n2\n\uf0f9\n\uf0fa\uf0fb\n20 log (8,5\/w) \nw Kafes bi\u00e7imli ekran\u0131n g\u00f6z geni\u015fli\u011fi (m) \nr  Kafes bi\u00e7imli ekrandaki \u00e7ubu\u011fun yar\u0131\u00e7ap\u0131 [m] \nNot 1- Denklemlerden eksi sonu\u00e7lar elde edilmesi halinde SF = 0 al\u0131n\u0131r. \nNot2- Madde 5.1.4.n\u2019ye uygun olarak kafes bi\u00e7imli ku\u015faklama a\u011f\u0131n\u0131n tesis edilmesi durumunda, SF 6 dB\u2019e kadar artar.  \nNot 3- Ba\u011f\u0131l manyetik ge\u00e7irgenlik \u03bcr = 200\u2019d\u00fcr. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f717\n)\niH\n\uf03d\n0\nEkrans\u0131z \nYKB 1 i\u00e7inde \nYKB 2 i\u00e7inde \n2\/(0\nas\n\uf070\nHH \uf03d\n1\n10\/0\nH \uf03d\n2\nH\n10\/1\n20\/1\nSF\n20\/2\nSF\n\u015eekil U.8 \u2013 Yap\u0131 yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi durumunda manyetik alan\u0131n hesaplanmas\u0131 \nGelen manyetik alan H0 a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fclden hesaplan\u0131r: \n\uf028\n.2\/0\niH\n\uf03d\n\uf070\n0\nBurada; \n [A\/m] \n\uf029as\ni0 \nsa \nYKB 0A\u2019daki y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 [A] \n\u00c7arpma noktas\u0131 ile ekranl\u0131 hacmin merkezi aras\u0131ndaki uzakl\u0131k [m] \nBuradan YKB 0\u2019daki manyetik alan\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feri ile ilgili olarak a\u015fa\u011f\u0131dakiler elde \nedilir: \n- \u0130lk darbenin neden oldu\u011fu: \n- Ard\u0131\u015f\u0131k darbelerin neden oldu\u011fu: \nmax\n\/0\n\/\nf\nH\n\uf03d\ni\nf\n\/\nH\n\/0\ns\n\/\n\uf028\n.2\/max\ni\n\uf03d\nmax\ns\n.\ns\n\uf070\n\uf029a\n [A\/m] \n\uf029a\n\uf028\n.\n.2\/max\ns\n\uf070\n\/\n [A\/m] \nBurada; \nif\/max  Se\u00e7ilen koruma d\u00fczeyine uygun ilk darbe y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feri [A] \nis\/max  Se\u00e7ilen  koruma  d\u00fczeyine  uygun  ard\u0131\u015f\u0131k  darbelere  ili\u015fkin  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  en \nb\u00fcy\u00fck de\u011feri [A]. \nYKB 1 i\u00e7inde H0\u2019\u0131n H1\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, \u00c7izelge U.2\u2019de verilen SF de\u011ferleri kullan\u0131larak \na\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fclden elde edilebilir: \n10\/\n20\/\nSF\n [A\/m] \n\/0\nmax\n\/1\nmax\n\uf03d\nH\nH\nBurada; \nSF  \nH0\/max\n\u00c7izelge U.2\u2019deki form\u00fclden elde edilen ekranlama fakt\u00f6r\u00fc [dB] \nYKB 0 i\u00e7indeki manyetik alan \u015fiddeti [A\/m] \nBuradan, YKB 1\u2019deki manyetik alan\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feri ile ilgili olarak a\u015fa\u011f\u0131dakiler elde \nedilir:  \n- \u0130lk darbenin neden oldu\u011fu: \n- Ard\u0131\u015f\u0131k darbelerin neden oldu\u011fu: \nmax\nH\n\/1\nf\n\/\n\uf03d\nH\n\/0\nf\n\/\nmax\nSF\n20\/\n10\/\nH\n\/1\ns\n\/\nmax\n\uf03d\nH\n\/0\ns\n\/\nmax\n [A\/m] \n10\/\n20\/\nSF\n [A\/m] \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fBu  manyetik  alan  de\u011ferleri,  sadece  ekrandan  itibaren  ds\/2  g\u00fcvenlik  uzakl\u0131\u011f\u0131ndaki \n(a\u015fa\u011f\u0131daki denklemlerden hesaplanan) Vs g\u00fcvenlik hacmi i\u00e7in ge\u00e7erlidir (\u015eekil U.4): \n718\n2\/\n10\/\n [m] \n.\nSFw\nd s \uf03d\nd s \uf03d2\/\nSF \uf0b3 10 i\u00e7in, \nSF < 10 i\u00e7in, \nBurada; \nSF   \u00c7izelge U.2\u2019deki form\u00fclden elde edilen \n [m] \nw\nekranlama fakt\u00f6r\u00fc [dB]  \nw   Kafes bi\u00e7imli ekranlara ili\u015fkin kafes geni\u015fli\u011fi [m] \nYap\u0131 yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi durumunda kafes bi\u00e7imli ekranlar i\u00e7inde manyetik alan \n\u015fiddetinin hesaplanmas\u0131 ile ilgili ek bilgi i\u00e7in Madde U.3.3\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00d6rnekler: \nYap\u0131  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  durumunda,  YKB  1  i\u00e7indeki  H1\/max  manyetik  alan \n\u015fiddeti; i0\/max y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na, YKB 1\u2019e ili\u015fkin ekran\u0131n SF ekranlama fakt\u00f6r\u00fcne ve y\u0131ld\u0131r\u0131m \nkanal\u0131 ile YKB 1\u2019in merkezi aras\u0131ndaki sa uzakl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u015eekil U.8) \ni0\/max y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131, se\u00e7ilen YKD\u2019ye ba\u011fl\u0131d\u0131r. SF ekranlama fakt\u00f6r\u00fc (\u00c7izelge U.2), esas \nise \nolarak  kafes  bi\u00e7imli  ekran\u0131n  kafes  geni\u015fli\u011finin  bir  fonksiyonudur.  sa  uzakl\u0131\u011f\u0131 \na\u015fa\u011f\u0131dakilerden biriyle elde edilir: \n-  Yap\u0131  yak\u0131n\u0131ndaki  bir  nesneye  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  durumu  i\u00e7in,  bu  nesne  (\u00f6rne\u011fin  bir \ndirek) ile YKD 1\u2019in merkezi aras\u0131nda verilen bir uzakl\u0131k veya \n- YKD 1\u2019e yak\u0131n topra\u011fa y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi durumu i\u00e7in, YKD 1\u2019in merkezi ile y\u0131ld\u0131r\u0131m \nkanal\u0131 aras\u0131ndaki en k\u00fc\u00e7\u00fck uzakl\u0131kt\u0131r. \nB\u00f6ylece, en yak\u0131n sa uzakl\u0131\u011f\u0131 ile en y\u00fcksek i0\/max y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n birlikte olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \nen  k\u00f6t\u00fc  durumu  olu\u015fturur.  \u015eekil  U.9\u2019da  g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc  gibi,  bu  en  k\u00fc\u00e7\u00fck  sa  uzakl\u0131\u011f\u0131,  yap\u0131n\u0131n \n(YKB  1)  H  y\u00fcksekli\u011finin  ve  L  uzunlu\u011funun  (ayr\u0131ca  W  geni\u015fli\u011finin)  ve  elektro  geometrik \nmodelden tan\u0131mlanan i0\/max a kar\u015f\u0131l\u0131k gelen yuvarlanan k\u00fcrenin r yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n (\u00c7izelge U.3) bir \nfonksiyonudur (Madde U.4). \n\u015eekil U.9 \u2013 Yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131na ve yap\u0131n\u0131n boyutlar\u0131na ba\u011fl\u0131 sa uzakl\u0131\u011f\u0131 \nUzakl\u0131k a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imde hesaplanabilir:\nrH \uf03c  i\u00e7in \nrH \uf0b3  i\u00e7in \nNot: En k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferden daha k\u00fc\u00e7\u00fck uzakl\u0131klar i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131m yap\u0131ya do\u011frudan \u00e7arpar. \nHHr\n\uf02d\n2\/Lr\n\uf02b\uf03d\nsa\nsa\n..2\n2\/\nL\n\uf02b\n\uf03d\n2\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f719\n\u00c7izelge U.4\u2019te verilen boyutlara sahip, \u00fc\u00e7 t\u00fcr ekran tan\u0131mlanabilir. w = 2 m\u2019lik ortalama \nkafes  geni\u015fli\u011fi  olan  bak\u0131rdan  yap\u0131lm\u0131\u015f  kafes  bi\u00e7imli  bir  ekran  varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Bu  ekranla,  Vs \n g\u00fcvenlik uzakl\u0131\u011f\u0131 \ng\u00fcvenlik hacmini tan\u0131mlayan SF = 12,6 dB ekranlama fakt\u00f6r\u00fc ve \nelde edilir. Vs i\u00e7inde her yerde ge\u00e7erli oldu\u011fu kabul edilen H0\/max ve H1\/max ile ilgili de\u011ferler, \ni0\/max = 100 kA i\u00e7in hesaplanm\u0131\u015f ve \u00c7izelge U.4\u2019te g\u00f6sterilmi\u015ftir. \n2\/ \uf03d\n5,2\nds\nm\n\u00c7izelge U.3 \u2013 En b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen yuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nKoruma \nd\u00fczeyi \nI \nII \nIII - IV \nEn b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131 \ni0\/max \n[kA] \n200 \n150 \n100 \nYuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \nr \n[m] \n313 \n260 \n200 \n\u00c7izelge U.4 \u2013 SF = 12,6 dB\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen i0\/max = 100 kA ve w = 2 m i\u00e7in \u00f6rnekler \nEkran tipi \n(\u015eekil U.10) \n1 \n2 \n3 \nL \uf0b4 W \uf0b4 H \n[m] \n10 \uf0b4 10 \uf0b4 10\n50 \uf0b4 50 \uf0b4 10\n10 \uf0b4 10 \uf0b4 50\nSa \n[m] \n67 \n87 \n137 \nmax\n\/0H\n[A\/m] \n236 \n182 \n116 \nmax\n\/1H\n[A\/m] \n56 \n43 \n27 \nU.3.1.3 YKB 2 ve daha b\u00fcy\u00fck b\u00f6lgeler i\u00e7in kafes bi\u00e7imli hacimsel ekranlar:  \nYKB  2  ve  daha  b\u00fcy\u00fck  b\u00f6lgelere  ili\u015fkin  kafes  bi\u00e7imli  ekranlarda,  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde  k\u0131smi \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131 akmayacakt\u0131r. Bu nedenle, ilk yakla\u015f\u0131m olarak, \nYKBn+1  i\u00e7inde  Hn\u2019nin  Hn+1  e  d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi,  yak\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  ile  ilgili  olarak \nMadde U.3.1.2\u2019de verildi\u011fi \u015fekilde, a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fclden hesaplanabilir: \nHn+1 = Hn \/10SF\/20 [A\/m] \nBurada; \nSF  \u00c7izelge  U.2\u2019den  elde  edilen  ekranlama \nfakt\u00f6r\u00fc [dB] \nHn   YKB  n  i\u00e7indeki  manyetik  alan  \u015fiddeti \n[A\/m] \nHn = H1 olmas\u0131 durumunda, alan \u015fiddeti a\u015fa\u011f\u0131daki gibi hesaplanabilir: \n-  YKB  1\u2019in  kafes  bi\u00e7imli  ekran\u0131na  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  durumunda,  dw  ve  dr, \nYKB 2 ekran\u0131 ile duvar ve s\u0131ras\u0131yla \u00e7at\u0131 aras\u0131ndaki uzakl\u0131klar oldu\u011fundan, Madde U.3.1.1 ve \n\u015eekil U.7b\u2019ye bak\u0131lmal\u0131d\u0131r, \n-  YKB  1  yak\u0131n\u0131na  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesi  durumunda,  Madde  U.3.1.2  ve  \u015eekil  U.8\u2019e \nbak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBu  manyetik  alan  de\u011ferleri,  sadece  Madde  U.3.1.2\u2019de  tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131  \u015fekilde  ekrandan \nitibaren  ds\/2  g\u00fcvenlik  uzakl\u0131\u011f\u0131  olan  kafes  bi\u00e7imli  siper  i\u00e7indeki  Vs  g\u00fcvenlik  hacmi  i\u00e7in \nge\u00e7erlidir (\u015eekil U.4). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f720\nU.3.2  Do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmelerinden  meydana  gelen  manyetik  alan\u0131n \nbelirlenmesi:  \nMadde  U.3.1.1\u2019deki  H1\/max  manyetik  alan  \u015fiddetinin  hesab\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan  form\u00fcller, \n\u015eekil U.10\u2019da g\u00f6sterildi\u011fi gibi \u00fc\u00e7 tipik kafes bi\u00e7imli ekranlarla ilgili say\u0131sal olarak manyetik \nalan  hesaplamalar\u0131nda  esas  al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.  Bu  hesaplamalarda,  \u00e7at\u0131  kenarlar\u0131ndan  birisine  bir \ny\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc  varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131ld\u0131r\u0131m kanal\u0131, \u00e7at\u0131 \u00fcst\u00fcnde bulunan 100 m uzunlu\u011funda \nd\u00fc\u015fey  bir  iletken  \u00e7ubukla  benzetilmi\u015ftir.  \u0130deal  bir  iletken  levha,  toprak  d\u00fczlemini  temsil \netmektedir. \n\u015eekil U.10 \u2013 Kafes bi\u00e7imli b\u00fcy\u00fck hacimli ekranlama tipleri \nHesaplamada, b\u00fct\u00fcn di\u011fer \u00e7ubuklar ve benzetimi yap\u0131lan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m kanal\u0131 da dahil \nkafes  bi\u00e7imli  ekran  i\u00e7indeki  her  \u00e7ubu\u011fun  manyetik  alanla  kuplaj  yapt\u0131\u011f\u0131  kabul  edilir  ve \n\u0131zgarada  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131  hesaplamak  i\u00e7in  bir  denklemler  tak\u0131m\u0131n\u0131n  elde  edilmesi \nsonucunu  do\u011furur.  Bu  ak\u0131m  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndan  hareket  edilerek,  ekran  i\u00e7indeki  manyetik  alan \n\u015fiddeti  elde  edilir.  \u00c7ubuklar\u0131n  direnci  ihmal  edilmi\u015ftir.  Bu  nedenle,  kafes  bi\u00e7imli  ekrandaki \nak\u0131m da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve manyetik alan \u015fiddeti frekanstan ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Ayr\u0131ca, ge\u00e7ici rejim etkilerini \n\u00f6nlemek i\u00e7in kapasitif kuplaj ihmal edilmi\u015ftir. \nTip  1  ekran  durumu  i\u00e7in  (\u015eekil  U.10),  baz\u0131  sonu\u00e7lar  \u015eekil  U.11  ve  \u015eekil  U.12\u2019de \nverilmi\u015ftir. \nHer  durumda  en  b\u00fcy\u00fck  y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 i0\/max  =  100  kA  olarak  kabul  edilmi\u015ftir. Her iki \nzH  bile\u015fenlerinden a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fcl kullan\u0131larak elde \nyH  ve \nxH , \n\u015fekildeki H1\/max, alana ili\u015fkin \nedilen bir noktadaki en b\u00fcy\u00fck manyetik alan \u015fiddetidir. \nH\n\/1\nmax\n\uf03d\nH\n2\nx\n\uf02b\nH\n2\ny\n\uf02b\nH\n2\nz\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f721\n\u015eekil U.11 \u2013 Kafes bi\u00e7imli ekran, Tip 1 i\u00e7inde H1\/max manyetik alan \u015fiddeti \n\u015eekil U.12 \u2013 Kafes bi\u00e7imli ekran, Tip 1 i\u00e7inde H1\/max manyetik alan \u015fiddeti \n\u015eekil U.11\u2019deki H1\/max d\u00fc\u015fme noktas\u0131ndan ba\u015flayarak (x = y = 0, z = 10 m) d\u00fcz bir hat \nboyunca  hesaplan\u0131r  ve  hesaplama  i\u015flemine  hacmin  merkezinde  (x  =  y  =  5  m,  z  =  5  m)  son \nverilir. H1\/max kafes bi\u00e7imli ekran\u0131n w kafes geni\u015fli\u011fi parametre al\u0131narak, bu hat \u00fczerindeki her \nnokta i\u00e7in x koordinat\u0131n\u0131n bir fonksiyonu olarak \u00e7izilir. \n\u015eekil U.12\u2019deki H1\/max ekran i\u00e7inde bulunan iki nokta i\u00e7in (A noktas\u0131: x = y = 5 m, z = 5 \nm, B noktas\u0131: x = y = 7 m, z = 7 m) hesaplan\u0131r. Sonu\u00e7, w kafes geni\u015fli\u011finin fonksiyonu olarak \n\u00e7izilir. \nHer iki \u015fekilde de kafes bi\u00e7imli ekran i\u00e7indeki manyetik alan da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na y\u00f6n veren ana \nparametrelerin  etkileri  g\u00f6r\u00fclmektedir.  Bu  ana  parametreler,  duvar  veya  \u00e7at\u0131dan  olan  uzakl\u0131k \nve kafes geni\u015fli\u011fidir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f722\n\u015eekil  U.11\u2019de  ekran  hacmi  i\u00e7inde  bulunan  di\u011fer  \u00e7izgiler  boyunca  yatay  eksen  ile \nkesi\u015fmelerin  ve  H1\/max  manyetik  alan  \u015fiddetine  ili\u015fkin  bile\u015fenlerin  i\u015faretlerinde  de\u011fi\u015fme \nolabilece\u011fi  g\u00f6zlenmelidir.  Bu  nedenle  Madde  U.3.1.1\u2019de  verilen  form\u00fcller,  kafes  bi\u00e7imli \nekran  i\u00e7indeki  ger\u00e7ek  ve  daha  karma\u015f\u0131k  olan  manyetik  alan  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n  birinci  mertebeden \nyakla\u015f\u0131k bir halidir. \nU.3.3  Do\u011frudan  bir  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesinden  olu\u015fan  manyetik  alan\u0131n  deneysel \nbelirlenmesi:  \nEkranl\u0131 yap\u0131lar i\u00e7indeki manyetik alanlar, deneysel \u00f6l\u00e7meler yap\u0131larak ta belirlenebilir. \n\u015eekil U.13\u2019te, bir y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m \u00fcreteci kullan\u0131larak, ekranl\u0131 bir yap\u0131n\u0131n herhangi bir noktas\u0131na \ndo\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesinin benzetimi i\u00e7in bir \u00f6rnek g\u00f6r\u00fclmektedir. Normal olarak bu gibi \ndeneyler,  ancak  benzetilen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  dalga  bi\u00e7iminin  ger\u00e7ek  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falma \nak\u0131m\u0131na \u00f6zde\u015f olmas\u0131 durumunda, d\u00fc\u015f\u00fck ak\u0131m d\u00fczeyi deneyleri olarak yap\u0131labilir.  \n\u015eekil U.13a \u2013 Deney d\u00fczeni \nBurada: \nU \nC \nYakla\u015f\u0131k 10 kV \nYakla\u015f\u0131k 10 nF \n\u015eekil U.13b - Y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m \u00fcreteci \n\u015eekil  U.13  \u2013  Ekranlanm\u0131\u015f  bir  yap\u0131  i\u00e7indeki  manyetik  alan  \u015fiddetini  belirlemek  i\u00e7in \ndeney d\u00fczene\u011fi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f723\nU.4 End\u00fcklenen gerilim ve ak\u0131mlar\u0131n hesaplanmas\u0131: \nSadece  \u015eekil  U.14\u2019e  uygun  dikd\u00f6rtgen  bi\u00e7imindeki  d\u00f6ng\u00fcler  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \nBa\u015fka bi\u00e7imde olan d\u00f6ng\u00fcler, ayn\u0131 d\u00f6ng\u00fc alan\u0131na sahip dikd\u00f6rtgen bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmelidir. \nU.4.1 Do\u011frudan bir y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi halinde YKB 1 i\u00e7indeki durum:  \nBir YKB 1\u2019in Vs hacmi i\u00e7indeki H1 manyetik alan\u0131n\u0131 hesaplamak i\u00e7in, a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fcl \nkullan\u0131l\u0131r (Madde U.3.1.1). \n.\nd\n\/\nw\n.\n1 \uf03d\n\uf029r\n\uf028\ndwikH\n. 0\nH\nocu a\u00e7\u0131k devre gerilimi a\u015fa\u011f\u0131daki form\u00fclden elde edilir: \n).\nu\n [A\/m] \n1ln(\n\/\ndl\n..\nb\ndt\n).\n\uf02b\n(\n\/\n\/\ndwk\nH\n\uf03d \uf06d\n0\ndi\n0\n [V] \nw\u0131\n\/\nrl\n\/\noc\n\/ocu\nmax\nu\noc\n\/\nmax\ntepe de\u011fer, T1 darbe cephe s\u00fcresi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fur: \ni\n.\n\uf03d \uf06d\n\/0\n0\ndwk\n\/\nH\n1ln(\ndl\n\/\n [V] \nb\n..\nT\n1\n).\n\uf02b\nmax\nwl\n\/\nrl\n\/\n(\n\/\n\u00b50 \nb \ndl\/w \ndl\/r \ni0 \ni0\/max \nkH\n\/1(\nm\n)\nl \nT1 \nw \n4\u03c0 10-7  [Vs\/Am = H\/m] \nD\u00f6ng\u00fc geni\u015fli\u011fi [m] \ndl\/w \u2265 ds\/l \nD\u00f6ng\u00fcn\u00fcn ekran \u00e7at\u0131s\u0131ndan ortalama uzakl\u0131\u011f\u0131 [m] \nYKB 0A\u2019daki y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 [A] \nYKB 0A\u2019daki y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m darbesinin en b\u00fcy\u00fck de\u011feri [A] \n  Bi\u00e7im fakt\u00f6r\u00fc, \n\/1.(01,0\nk H \uf03d\nD\u00f6ng\u00fc uzunlu\u011fu [m] \nYKB 0A\u2019daki y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m darbelerinin darbe cephe s\u00fcresi [s] \nKafes bi\u00e7imli ekran\u0131n kafes geni\u015fli\u011fi [m] \nm\n)\n\u015eekil U.14 \u2013 Hatlar\u0131n meydana getirdi\u011fi bir d\u00f6ng\u00fc i\u00e7indeki gerilimler ve ak\u0131mlar \nK\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131dan elde edilir. \nI\nLi\n.\n\/\n0\nBurada telin omik direnci ihmal edilmi\u015ftir (en k\u00f6t\u00fc durum). \n\/\ndwk\nH\n [A] \n\uf03d \uf06d\n0\n1ln(\n\/\ndl\n..\nb\n).\n\uf02b\nwl\n\/\nrl\n\/\n(\nsc\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n\f724\n\/scI\n\/\nsc\nmax\nmax\n..\nb\nEn b\u00fcy\u00fck de\u011fer\nI\n\/\ndl\n\uf03d \uf06d\n0\nBuradaki L, H cinsinden, d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn \u00f6z end\u00fcktans\u0131d\u0131r. \nDikd\u00f6rtgen  bi\u00e7imindeki  d\u00f6ng\u00fclerde,  L\u2019nin  \u00f6z  end\u00fcktans\u0131,  H  cinsinden,  a\u015fa\u011f\u0131daki \na\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131dan elde edilir: \n (A \n\/\ndwk\nH\n1ln(\n.\ni\n\/0\n).\nL\n\uf02b\nmax\nwl\n\/\nrl\n\/\n(\n\/\nba\u011f\u0131nt\u0131dan hesaplan\u0131r: \nL\n\uf03d\n\uf0ec\n\uf0ed\n\uf0ee\n0,8.\n2\nl\n2\n\uf02b\nb\n\uf02d\n0,8.\n\uf028\nl\n\uf02b\nb)\n\uf029\n\uf02b\n0,4.l.ln\n\uf0e9\n\uf0ea\uf0eb\n\uf028\n2b\/r\n\uf029\n\uf0e6\n1\/\n\uf0e7\n\uf0e8\n\uf02b\n1\n\uf02b\n\uf028\n\/\nlb\n2\n\uf029\n\uf0f6\n\uf0f7\n\uf0f8\n\uf0f9\n\uf02b\uf0fa\uf0fb\nln..4,0\nb\n\uf0e9\n\uf0ea\uf0eb\n\uf028\n\/2\nrl\n\uf029\n\uf0e6\n1\/\n\uf0e7\n\uf0e8\n\uf02b\n1\n\uf02b\n\uf028\n\/(\nbl\n2\n\uf029\n\uf0f6\n\uf0f7\n\uf0f8\n\uf0f9\n\uf0fa\uf0fb\n\uf0fc\n10.\n\uf0fd\n\uf0fe\n\uf02d\n6\nBurada r, m \ncinsinden telin yar\u0131\u00e7ap\u0131d\u0131r. \n\u0130lk darbenin (T1 = 10 \u03bcs) olu\u015fturdu\u011fu  manyetik alan  taraf\u0131ndan end\u00fcklenen gerilim  ve \nak\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131lardan elde edilir: \n1ln(\nb\n..26,1\ndw\n\/\ndl\n\/\n).(\ni\n).\nU\n\uf02b\n\uf03d\nrl\n\/\nf\n\/\nmax\noc\n\/\nf\n\/\nmax\nwl\n\/\n (V) \n\/\n\/\nf\nSC\nmax\n\uf03d\n10.6,12\n (A) \nI\nArd\u0131\u015f\u0131k  darbelerin  (T1  =  25  \u03bcs)  olu\u015fturdu\u011fu  manyetik  alan  taraf\u0131ndan  end\u00fcklenen \n\/\ndw\n1ln(\n6\n\uf02d\n..\nb\n\/\ndl\n).(\n).\ni\nL\n\uf02b\nmax\nwl\n\/\nrl\n\/\n\/\nf\n\/\ngerilim ve ak\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131lardan elde edilir: \ndl\n\/\nb\n..4,50\ndw\n\/\n1ln(\n).(\ni\n).\nU\n\uf02b\n\uf03d\nwl\n\/\nrl\n\/\nf\n\/\nmax\noc\n\/\ns\n\/\nmax\n (V) \n10.6,12\n\/\n\/\ns\nSC\nmax\nI\n\uf03d\nBurada: \n\uf02d\n6\n..\nb\n1ln(\n\uf02b\n\/\ndl\n).(\n\/\ndw\n).\ni\ns\nrl\n\/\nwl\n\/\n\/\nmax\n\/\nL\n (A) \n\u0130lk darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feri [kA] \nArd\u0131\u015f\u0131k darbelere ili\u015fkin ak\u0131m\u0131n en b\u00fcy\u00fck de\u011feri [kA] \nif\/m\nax \nis\/m\nax \nU.4.2 Yap\u0131 yak\u0131n\u0131na bir y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi halinde YKB 1 i\u00e7indeki durum:  \nYKB 1\u2019in Vs hacmi i\u00e7indeki H1 manyetik alan\u0131n d\u00fczg\u00fcn oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir (Madde \nU.3.1.2) \n\/\n1\n\/1\n\/\n\/\nmax\nmax\ndt\nT\n1\n\uf06d\uf03d\n0\n0\uf06d\uf03d\n...\ndHlb\nUoc a\u00e7\u0131k devre gerilimi a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131dan elde edilir: \nU oc\nA\u015fa\u011f\u0131da belirtilen tepe de\u011fer Uoc\/max T1 cephe s\u00fcresi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fur: \nU oc\n\u00b50 \nb \nH1 \n...\nHlb\n4\u03c0 10-7  [Vs\/Am = H\/m] \nD\u00f6ng\u00fc geni\u015fli\u011fi [m] \nYKB  1  i\u00e7indeki  zamana  ba\u011f\u0131ml\u0131  manyetik  alan  \u015fiddeti \n[A\/m] \nYKB 1 i\u00e7indeki manyetik alan \u015fiddetinin en b\u00fcy\u00fck de\u011feri \n[A\/m] \nD\u00f6ng\u00fc uzunlu\u011fu [m] \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m  darbesinin  cephe  s\u00fcresi  ile  \u00f6zde\u015f  olan, \nmanyetik alan darbesinin \u00f6n s\u00fcresi [s] \nH1\/m\nax \nl \nT1 \n\/\n0\uf06d\uf03d\n [A] \n...\nLHlb\n1\nIsc k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131dan elde edilir: \nI sc\nBurada telin omik direnci ihmal edilmi\u015ftir (en k\u00f6t\u00fc durum) \nEn b\u00fcy\u00fck de\u011fer Isc\/max a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131dan elde edilir: \nI sc\nBurada;  L,  H  cinsinden  d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn  \u00f6z  end\u00fcktans\u0131d\u0131r  (L\u2019nin  hesaplanmas\u0131  i\u00e7in  Madde \n [A] \n...\nHlb\n\uf06d\uf03d\n0\nL\nmax\nmax\n\/\n\/1\n\/\nU.4.1\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r). \n\u0130lk darbenin (T1 = 10 \u03bcs) olu\u015fturdu\u011fu H1\/f manyetik alan\u0131 taraf\u0131ndan end\u00fcklenen gerilim \nve ak\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131lardan elde edilir: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f725\nU\noc\n\/\nf\n\/\nmax\n\uf03d\n...126,0\nHlb\n\/1\nf\n\/\nmax\n [V] \n\/\nL\n\/\n\/\nf\nsc\nmax\n\uf03d\n.26,1\nb\nI\nArd\u0131\u015f\u0131k darbelerin (T1 = 25 \u03bcs) olu\u015fturdu\u011fu H1\/s manyetik alan\u0131 taraf\u0131ndan end\u00fcklenen \n [A] \n10\nmax\n\/1\nf\n\/\n6\n\uf02d\n...\nHlb\ngerilim ve ak\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131lardan elde edilir: \nU\noc\n\/\ns\n\/\nmax\n\uf03d\n...04,5\nHlb\n\/1\ns\n\/\nmax\n10.26,1\n\/\n\/\ns\nsc\nmax\n\uf03d\nI\nBurada: \n6\n\uf02d\n...\nHlb\n\/1\n [V] \n\/\nL\nmax\n\/\ns\n[A] \nH1\/f\/max \n\u0130lk  darbeden  dolay\u0131  YKB  1  i\u00e7inde  olu\u015fan  manyetik  alan  \u015fiddetinin  en  b\u00fcy\u00fck \nde\u011feri [A\/m],  \nH1\/s\/max  Ard\u0131\u015f\u0131k  darbelerden  dolay\u0131  YKB  1  i\u00e7inde  olu\u015fan  manyetik  alan  \u015fiddetinin  en \nb\u00fcy\u00fck de\u011feri [A\/m]. \nU.4.3 YKB 2 ve daha y\u00fcksek YKB\u2019ler i\u00e7indeki durum:  \nn \u2265 2 i\u00e7in YKB n i\u00e7indeki Hn manyetik alan\u0131n d\u00fczg\u00fcn oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir (Madde \nU.3.1.3). \nBu  nedenle  H1  yerine  Hn  konularak,  ayn\u0131  ba\u011f\u0131nt\u0131lar,  end\u00fcklenen  gerilimler  ve  ak\u0131mlar \ni\u00e7in uygulan\u0131r (Madde U.3.1.2) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013V \n726\nYap\u0131larda elektronik sistemler i\u00e7in y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n elektromanyetik darbesinden korunma \n\u00f6nlemlerinin uygulamas\u0131 \nV.1 Kontrol listesi:  \nBinalarda  y\u0131ld\u0131r\u0131m  etkilerine  kar\u015f\u0131  uygun  korunma  \u00f6nlemlerinin  belirlenmesinde,  yap\u0131 \nve  mevcut  elektrik  ve  elektronik  sistemlerle  ilgili  olarak  verilen  yap\u0131  ve  yap\u0131  ko\u015fullar\u0131  g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Bir  kontrol  listesi  kullan\u0131larak  risk  analizi  ve  en  uygun  korunma \n\u00f6nlemlerinin  se\u00e7imi  sa\u011flan\u0131r.  \u00d6zellikle  mevcut  yap\u0131larda,  b\u00f6lge  olu\u015fturma  kavram\u0131  ile \ntopraklama,  ku\u015faklama,  hat  g\u00fczergah\u0131n\u0131  belirleme  ve  ekranlama  i\u00e7in  sistematik  bir  plan \nhaz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7izelge V.1 \u2013 Yap\u0131ya ve \u00e7evresine ili\u015fkin \u00f6zellikler \nMadde \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \n8 \n9 \n10 \n11 \n12 \nSoru \nTa\u015f, tu\u011fla, ah\u015fap, betonarme, \u00e7elik kafes yap\u0131lar, metal cephe kaplamas\u0131? \nTek bir yap\u0131 veya geni\u015fleme ek yerleri ile birbirlerine ba\u011fl\u0131 bloklar? \nD\u00fcz ve al\u00e7ak veya y\u00fcksek yap\u0131lar (yap\u0131lar\u0131n boyutlar\u0131)? \nYap\u0131 boyunca elektriksel olarak ba\u011flanan \u00e7elik donat\u0131lar? \nMetal \u00e7at\u0131 malzemelerinin cinsi, tipi ve kalitesi? \nKu\u015faklanan metal cephe kaplamalar\u0131? \nKu\u015faklanan pencere \u00e7er\u00e7eveleri? \nPencere b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri? \nD\u0131\u015f YKS ile donat\u0131lan yap\u0131? \nYKS tipi ve kalitesi? \nZemin malzemesi (kayal\u0131k, toprak)? \nYak\u0131n yap\u0131lar\u0131n y\u00fcksekli\u011fi, uzakl\u0131\u011f\u0131 ve topraklamas\u0131? \nNot - Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 3\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7izelge V.2 \u2013 Tesisata ili\u015fkin \u00f6zellikler \nMadde \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \n7 \nSoru \nYap\u0131ya giren hizmet tesisatlar\u0131n\u0131n tipi (yeralt\u0131 hatt\u0131 veya hava hatt\u0131)? \nAnten tipleri (antenler veya di\u011fer d\u0131\u015f elemanlar)? \nG\u00fc\u00e7 besleme tipi (y\u00fcksek gerilim, al\u00e7ak gerilim, hava hatt\u0131 veya yeralt\u0131 kablo hatt\u0131)? \nHat g\u00fczergah\u0131 (Kablo kanallar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 ve yeri)? \nKablo kanallar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131? \nYap\u0131 i\u00e7inde ba\u011f\u0131ms\u0131z olan elektronik donan\u0131m var m\u0131? \nDi\u011fer yap\u0131lara giden metal iletkenler? \nNot: Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 3\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7izelge V.3 \u2013 Donan\u0131ma ili\u015fkin \u00f6zellikler \nMadde \n1 \n2 \nSoru \nElektronik sistemlerin birbirlerine ba\u011flant\u0131 tipi (ekranl\u0131 veya ekrans\u0131z \u00e7ok damarl\u0131 kablolar, e\u015f eksenli kablolar, \nanalog ve\/veya say\u0131sal, dengeli veya dengesiz fiber optik kablolar) (Not 1)? \nBelirtilen elektronik sistemin dayan\u0131m d\u00fczeyi? (Not 1 ve Not 2) \nNot 1: Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in B\u00f6l\u00fcm 3\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot 2: Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in ITU-T K.21, IEC 61000-4-5, IEC 61000-4-9 ve IEC 61000-4-10\u2019a bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \n\u00c7izelge V.4 \u2013 Korunma kavram\u0131 ile ilgili g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer sorular \nMadde \n1 \n2 \n3 \nTN (TN-S veya TN-C), TT veya IT ba\u011flant\u0131s\u0131? \nElektronik donan\u0131m\u0131n yeri? (Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in Ek - U\u2019ya bak\u0131lmal\u0131d\u0131r) \nKu\u015faklama \u015febekesi olan elektronik sistemin fonksiyonel topraklama iletkenlerinin birbirlerine ba\u011flant\u0131s\u0131? \nSoru \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f727\n\u00c7izelge V.1, \u00c7izelge V.2, \u00c7izelge V.3 ve \u00c7izelge V.4\u2019te verilen kontrol listeleri, mevcut \nyap\u0131lar ve bu yap\u0131lardaki tesisatlara ili\u015fkin istenen verileri toplamak amac\u0131yla kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nBu  veriler  esas  al\u0131narak,  korunma  ile  ilgili  ihtiyac\u0131  belirlemek  ve  b\u00f6ylece,  kullan\u0131lacak  en \nekonomik koruma \u00f6nlemlerini tan\u0131tmak amac\u0131yla B\u00f6l\u00fcm 3\u2019e uygun bir risk de\u011ferlendirmesi \nyap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot: Elektromanyetik giri\u015fime (EMG) kar\u015f\u0131 korunma ile ilgili daha fazla bilgi i\u00e7in IEC \n60364-4-44\u2019e bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nV.2 Mevcut yap\u0131lara yeni elektronik sistemlerin eklenmesi: \n Mevcut bir yap\u0131ya yeni bir elektronik sistem eklendi\u011finde, mevcut tesisat kullan\u0131labilen \nkoruma \u00f6nlemlerine k\u0131s\u0131tlama getirebilir. \n\u015eekil  V.1\u2019de  sol  taraftaki  mevcut  tesisat\u0131n  yeni  bir  tesisata  ba\u011flanmas\u0131  durumu \ng\u00f6r\u00fclmektedir.  Mevcut  tesisat,  kullan\u0131labilen  koruma  \u00f6nlemleri  \u00fczerinde  k\u0131s\u0131tlamalar \nmeydana getirmektedir. Bununla birlikte, yeni tesisat\u0131n tasar\u0131m ve planlamas\u0131, kabul edilecek \ngerekli b\u00fct\u00fcn koruma \u00f6nlemlerinin uygulanmas\u0131na izin verebilir. \nV.2.1 Olas\u0131 koruma \u00f6nlemlerinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi \nV.2.1.1 Elektrik beslemesi:  \nGenellikle  TN-C  tipinde  olan  mevcut  elektrik  \u015febekeleri  (\u015eekil  V.1,  No.1),  \u015febeke \nfrekans\u0131nda  giri\u015fime  neden  olabilir.  Bu  t\u00fcr  bir  giri\u015fim,  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen  aray\u00fczler \nkullan\u0131larak  \u00f6nlenir.  Yeni  bir  elektrik  \u015febekesi  (\u015eekil  V.1,  No.2)  tesis  edilirken,  TN-S  tipi \n\u015febeke olmas\u0131 kuvvetle \u00f6nerilir. \nV.2.1.2 Darbe koruma d\u00fczenleri:  \nHat \u00fczerindeki darbeleri s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in, YKB\u2019nin giri\u015finde, korunacak donan\u0131ma yak\u0131n \nDKD\u2019ler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r (\u015eekil V.1, No.3 ve \u015eekil V.2). \nV.2.1.3 Yal\u0131t\u0131m aray\u00fczleri: \n Giri\u015fimleri  \u00f6nlemek  i\u00e7in,  mevcut  ve  yeni  donan\u0131mlar  aras\u0131nda  yal\u0131t\u0131m  aray\u00fczleri \nkullan\u0131labilir. Bu yal\u0131t\u0131m aray\u00fczleri, S\u0131n\u0131f II izole edilmi\u015f donan\u0131m (\u015eekil V.1, No.5), yal\u0131t\u0131m \ntransformat\u00f6rleri (\u015eekil V.1, No.6), fiber optik kablolar veya optik ba\u011flay\u0131c\u0131lard\u0131r (\u015eekil V.1, \nNo.7). \nV.2.1.4 Hat g\u00fczergah\u0131n\u0131 belirleme ve ekranlama:  \nHat  g\u00fczergah\u0131ndaki  b\u00fcy\u00fck  d\u00f6ng\u00fcler,  \u00e7ok  y\u00fcksek  gerilimler  ve  ak\u0131mlar\u0131n \nend\u00fcklenmesine  neden  olabilir.  Elektrik  ve  ileti\u015fim  hatlar\u0131n\u0131n  (\u015eekil  V.1,  No.8)  birbirlerine \nyak\u0131n  g\u00fczergahtan  ge\u00e7irilerek  ve  b\u00f6ylece  d\u00f6ng\u00fc  alan\u0131  en  aza  indirilerek,  bu  \u00e7ok  y\u00fcksek \ngerilimler  ve  ak\u0131mlar\u0131n  end\u00fcklenmesi  \u00f6nlenebilir.  Ekranl\u0131  ileti\u015fim  hatlar\u0131n\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131 \n\u00f6nerilmektedir.  Geni\u015fletilmi\u015f  yap\u0131lar  i\u00e7in,  ek  ekranlama  yap\u0131lmas\u0131  (\u00f6rne\u011fin,  ku\u015fakl\u0131  kablo \nkanallar\u0131  kullan\u0131lmas\u0131)  \u00f6nerilmektedir  (\u015eekil  V.1,  no.9).  B\u00fct\u00fcn  bu  ekranlar  her  iki  ucunda \nku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \nHatt\u0131n  uygun  bir  g\u00fczergah\u0131  izlemesi  ve  ekranlanmas\u0131  \u00f6nlemleri,  YKB  1\u2019in  hacimsel \nekran\u0131na  ili\u015fkin  ekranlama  etkinli\u011finde  daha  az  ve  d\u00f6ng\u00fc  alan\u0131nda  daha  fazla  \u00f6nemli  hale \ngelmektedir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f728\nBurada \n1  Mevcut elektrik \u015febekesi (TN-C, TT, IT) \n2  Yeni elektrik \u015febekesi (TN-S, TN-CS, \nE  Elektrik hatlar\u0131 \nS  Veri hatlar\u0131 (ekranl\u0131 veya ekrans\u0131z) \nTT, IT) \n3  DKD \n4  S\u0131n\u0131f I standart yal\u0131t\u0131m \n5  S\u0131n\u0131f II PE\u2019siz \u00e7ift yal\u0131t\u0131m \n6  Yal\u0131t\u0131m (izolasyon) transformat\u00f6r\u00fc \n7  Optik ba\u011flay\u0131c\u0131 (opto kupl\u00f6r) veya fiber \nET  Toprak sonland\u0131rma sistemi \nBN  Ku\u015faklama \u015febekesi \nPE  Koruma (topraklama) iletkeni \nFE  Fonksiyonel topraklama iletkeni (varsa) \n\/\/T  \u00dc\u00e7 telli elektrik hatt\u0131: L, N, PE \noptik kablo \n8  Elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131n\u0131n yak\u0131n \n\/\/ \n\u0130ki telli elektrik hatt\u0131: L, N \ng\u00fczergah\u0131  \n9  Ekranl\u0131 kablo kanallar\u0131 \n\u2022  Ku\u015faklama noktalar\u0131 (PE, FE, BN) \n\u015eekil  V.1  \u2013  Mevcut  binalarda  y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n  elektromanyetik  etkilerinden  korunma \n\u00f6nlemleri ve elektromanyetik uyumlulukla ilgili iyile\u015ftirme \nV.2.1.5 Hacimsel ekranlama: \n Y\u0131ld\u0131r\u0131m  manyetik  alanlar\u0131na  kar\u015f\u0131  YKB\u2019nin  hacimsel  ekranlanmas\u0131nda,  kafes \ngeni\u015fliklerinin 5 m\u2019den daha az olmas\u0131 istenir. \nB\u00f6l\u00fcm  4\u2019e  uygun  normal  bir  d\u0131\u015f  YKS  taraf\u0131ndan  meydana  getirilen  YKB  1,  kafes \ngeni\u015flikleri ve uzakl\u0131k 5 m\u2019den daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fundan, ihmal edilebilir seviyede ekranlama \netkilerine  sahiptir.  Daha  y\u00fcksek  ekranlama  etkinli\u011finin  istenmesi  durumunda,  d\u0131\u015f  YKS\u2019nin \nkoruma d\u00fczeyi artt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r (Madde V.7). \nYKB  1  ve  daha  yukar\u0131  YKB\u2019lerde,  ilgili  radyo  frekans  yay\u0131n\u0131m\u0131na  ve  ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \nkurallar\u0131na  uygun  olmayan  elektronik  sistemlerin  korunmas\u0131  i\u00e7in  hacimsel  ekranlama \nyap\u0131lmas\u0131 gerekebilir. \nV.2.1.6 Ku\u015faklama: \n Frekanslar\u0131 birka\u00e7 MHz\u2019e kadar olan y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131 i\u00e7in e\u015f potansiyel ku\u015faklamada, \n5  m\u2019lik  kafes  geni\u015fli\u011fine  sahip  kafes  bi\u00e7imli  d\u00fc\u015f\u00fck  empedansl\u0131  ku\u015faklama  \u015febekesi \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f729\ngerekmektedir.  Bir  YKB\u2019ye  giren  b\u00fct\u00fcn  hizmet  tesisatlar\u0131,  do\u011frudan  veya  uygun  bir  DKD \n\u00fczerinden  YKB\u2019nin  s\u0131n\u0131r\u0131na  m\u00fcmk\u00fcn  oldu\u011funca  yak\u0131n  olacak  \u015fekilde  ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \nMevcut  yap\u0131larda,  bu  ko\u015fullar\u0131n  sa\u011flanamamas\u0131  durumunda,  di\u011fer  uygun  koruma  \u00f6nlemleri \nal\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nV.2.2 Elektrik ve elektronik sistemler i\u00e7in YKB\u2019nin tesis edilmesi:  \nElektrik ve elektronik sistemlerin say\u0131s\u0131, tipi ve hassasiyetine ba\u011fl\u0131 olarak, k\u00fc\u00e7\u00fck yerel \nb\u00f6lgelerden (tek bir elektronik donan\u0131m\u0131n mahfazas\u0131) ba\u015flayarak b\u00fcy\u00fck toplu alanlara (b\u00fct\u00fcn \nbina hacmi) kadar uzanan uygun i\u00e7 YKB\u2019ler tan\u0131mlan\u0131r. \n\u015eekil  V.2\u2019de,  \u00f6zellikle  mevcut  yap\u0131lar  i\u00e7in  elektronik  sistemlerin  korunmas\u0131na  y\u00f6nelik \nolarak farkl\u0131 ancak uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmler sa\u011flayan bir YKB plan\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \n\u015eekil V.2a\u2019da, b\u00fct\u00fcn bir yap\u0131 i\u00e7inde a\u015fa\u011f\u0131daki gibi, korunan bir hacmi meydana getiren \n(\u00f6rne\u011fin,  elektronik  sistemlerin  art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  gerilime  dayan\u0131m  seviyeleri  i\u00e7in)    tek  YKB  1\u2019e \nili\u015fkin tesisat g\u00f6r\u00fclmektedir: \n- B\u00f6l\u00fcm 4\u2019e uygun bir d\u0131\u015f YKS ve bir i\u00e7 YKS\u2019den (y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklama ve \nay\u0131rma  uzakl\u0131klar\u0131n\u0131n  uygunlu\u011fu)  meydana  gelen  bir  YKS  kullan\u0131larak  YKB  1  meydana \ngetirilebilir, \n-  D\u0131\u015f  YKS,  yap\u0131ya  y\u0131ld\u0131r\u0131m  d\u00fc\u015fmesine  kar\u015f\u0131  YKB  1\u2019i  korur,  ancak  YKB  1  i\u00e7indeki \nmanyetik  alan  hemen  hemen  zay\u0131flat\u0131lmam\u0131\u015f  olarak  kal\u0131r.  Bunun  nedeni,  yakalama  ucu  ve \nindirme  iletkenlerinin  kafes  geni\u015flikleri  ve  uzakl\u0131klar\u0131n\u0131n  5  m\u2019den  fazla  olmas\u0131d\u0131r.  Bu \nnedenle, hacimsel ekranlama etkisi, yukar\u0131da da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, ihmal edilebilir seviyededir. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  \u00e7akmalar\u0131na  ili\u015fkin  RD  riskinin  \u00e7ok  d\u00fc\u015f\u00fck  olmas\u0131  durumunda,  d\u0131\u015f  YKS  ihmal \nedilebilir. \n- \u0130\u00e7 YKS\u2019de, b\u00fct\u00fcn elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131 i\u00e7in Iimp ak\u0131m\u0131na uygun DKD\u2019lere ili\u015fkin \ntesisatlar\u0131  i\u00e7eren  YKB  1\u2019in  s\u0131n\u0131r\u0131nda  yap\u0131ya  giren  b\u00fct\u00fcn  hizmet  tesisatlar\u0131n\u0131n  ku\u015faklanmas\u0131 \ngerekir.  Bu  sayede,  gelen  hizmet  tesisatlar\u0131  \u00fczerinde  iletilen  darbelerin  DKD\u2019ler  taraf\u0131ndan \ngiri\u015fte s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olur. \nNot: YKB 1 i\u00e7inde yal\u0131t\u0131m aray\u00fczleri kullanmak, d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 giri\u015fimi \u00f6nlemek i\u00e7in \nde faydal\u0131 olabilir. \n\u015eekil V.2b\u2019de, ekranlanmam\u0131\u015f bir YKB 1 i\u00e7indeki yeni cihazlar\u0131n iletim yoluyla yay\u0131lan \ndarbelere  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131na  ayr\u0131ca  ihtiya\u00e7  oldu\u011fu  g\u00f6r\u00fclmektedir.  \u00d6rnek  olarak,  ileti\u015fim \nhatlar\u0131  ekranl\u0131  kablolar  kullan\u0131larak  ve  elektrik  hatlar\u0131  DKD  korumas\u0131  kullan\u0131larak \nkorunabilir. Bu durumda, IN ak\u0131m\u0131na uygun ek DKD\u2019lere ve donan\u0131ma yak\u0131n tesis edilen ve \nhizmet tesisat\u0131 giri\u015finde DKD\u2019lerle koordine edilen birle\u015fik dalgaya uygun DKD\u2019lere ihtiya\u00e7 \nolabilir. Ayr\u0131ca donan\u0131m i\u00e7in S\u0131n\u0131f II tipi \u00e7ift yal\u0131t\u0131m gerekebilir. \n\u015eekil V.2c\u2019de, yeni elektronik sistemleri yerle\u015ftirmek i\u00e7in YKB 1\u2019in i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck toplu \nbir  YKB  2  tesisat\u0131  g\u00f6r\u00fclmektedir.  YKB  2\u2019ye  ili\u015fkin  kafes  bi\u00e7imli  hacimsel  ekran,  y\u0131ld\u0131r\u0131m \nmanyetik  alan\u0131n\u0131n  \u00f6nemli  \u00f6l\u00e7\u00fcde  zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131  sa\u011flar.  Sol  tarafta,  YKB  1\u2019in  s\u0131n\u0131r\u0131nda \n(YKB 0\/1 ge\u00e7i\u015fi) ve bunu izleyen YKB 2 (YKB 1\/2 ge\u00e7i\u015fi) s\u0131n\u0131r\u0131nda kullan\u0131lan DKD\u2019ler, Ek - \nY\u2019ye uygun olarak koordine edilmelidir. Sa\u011f tarafta, YKB 1\u2019in s\u0131n\u0131r\u0131nda tesis edilen DKD\u2019ler, \nYKB 0\/1\/2 do\u011frudan ge\u00e7i\u015fi i\u00e7in se\u00e7ilmelidir (Madde V.3.4). \n\u015eekil  V.2d\u2019de,  YKB  1  i\u00e7inde  iki  adet  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  YKB  2\u2019ye  ili\u015fkin  tesisat \ng\u00f6r\u00fclmektedir. Her YKB 2 s\u0131n\u0131r\u0131nda ileti\u015fim hatlar\u0131 i\u00e7in de dahil olmak \u00fczere elektrik hatlar\u0131 \ni\u00e7in ek DKD\u2019ler kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu DKD\u2019ler, Ek - Y\u2019ye uygun olarak YKB 1\u2019in s\u0131n\u0131r\u0131ndaki \nDKD\u2019lerle olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f730\n\u015eekil V.2a \u2013 Yap\u0131ya hatlar\u0131n giri\u015finde YKS ve DKD\u2019leri kullanan ekranlanmam\u0131\u015f YKB \n1  (\u00f6rne\u011fin,  sistemlerin  art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f  gerilime  dayan\u0131m  seviyeleri  i\u00e7in  veya  yap\u0131  i\u00e7indeki  k\u00fc\u00e7\u00fck \nd\u00f6ng\u00fcler i\u00e7in) \n\u015eekil  V.2b  \u2013  Ekranl\u0131  ileti\u015fim  hatlar\u0131  ve  elektrik  hatlar\u0131nda  DKD\u2019ler  kullanan  yeni \nelektronik sistemler i\u00e7in korumal\u0131 ekranlanmam\u0131\u015f YKB 1 \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f731\n\u015eekil  V.2c  \u2013  Yeni  elektronik  sistemler  i\u00e7in  ekranlanmam\u0131\u015f  YKB  1  ve  b\u00fcy\u00fck  ekranl\u0131 \nYKB2 \n\u015eekil V.2d \u2013 Yeni elektronik sistemler i\u00e7in ekranlanmam\u0131\u015f YKB 1 ve iki yerel YKB 2 \n\u015eekil V.2 \u2013 Mevcut yap\u0131larda YKB se\u00e7enekleri \nV.3 Yap\u0131 i\u00e7indeki elektrik beslemesi ve kablo tesisat\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi: \n Eski  yap\u0131lardaki  elektrik  \u015febekeleri  (\u015eekil  V.1,  No.1),  genel  olarak  TN-C  tipindedir. \nPEN  iletkenleri  olan  toprakl\u0131  ileti\u015fim  hatlar\u0131n\u0131n  ba\u011flant\u0131s\u0131ndan  kaynaklanan  50\/60  Hz\u2019deki \ngiri\u015fim, a\u015fa\u011f\u0131da belirtildi\u011fi \u015fekilde \u00f6nlenebilir: \n- Sadece birka\u00e7 tane elektronik donan\u0131m\u0131n mevcut olmas\u0131 durumunda, S\u0131n\u0131f II elektrik \ndonan\u0131m\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 yal\u0131t\u0131m aray\u00fczleri veya \u00e7ift yal\u0131t\u0131ml\u0131 transformat\u00f6rler \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir. \n(Madde V.5). \n- Elektrik \u015febekesinin TN-S\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi (\u015eekil V.1, No.2). \n\u00d6zellikle  elektronik donan\u0131m\u0131n  \u00e7ok say\u0131da sistemleri i\u00e7ermesi durumunda, bu \u00f6nerilen \nbir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.  \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f732\nTopraklama, ku\u015faklama ve hat g\u00fczergah\u0131n\u0131 belirleme ile ilgili kurallara uyulmal\u0131d\u0131r. \nV.4 DKD\u2019lerle koruma: \n Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan kaynaklanan ve elektrik hatlar\u0131 \u00fczerinden iletilen darbeleri s\u0131n\u0131rland\u0131rmak \ni\u00e7in,  i\u00e7teki  YKB  giri\u015finde  DKD\u2019ler  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r  (\u015eekil  V.1,  No.3  ve  \u015eekil  V.2).  Bu \nDKD\u2019ler, Ek -Y\u2019de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi koordine edilmelidir. \nKoordine  edilmemi\u015f  DKD\u2019lerin  bulundu\u011fu  binalarda,  \u00e7\u0131k\u0131\u015ftaki  DKD\u2019nin  veya  bir \ndonan\u0131m i\u00e7indeki DKD\u2019nin, hizmet tesisat\u0131n\u0131n giri\u015finde uygun olarak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi \ndurumunda, elektronik sistemlerde hasar meydana getirebilir. \nSe\u00e7ilen  koruma  \u00f6nlemlerinin  etkin  olabilmesi  i\u00e7in  b\u00fct\u00fcn  kullan\u0131lm\u0131\u015f  DKD\u2019lerin \nyerlerinin kaydedilmesi gereklidir. \nV.5 Yal\u0131t\u0131m aray\u00fczleri ile koruma:  \nDonan\u0131m  i\u00e7inden  ve  bu  donan\u0131m\u0131n  ba\u011fl\u0131  oldu\u011fu  ileti\u015fim  hatlar\u0131ndan  akan  \u015febeke \nfrekansl\u0131  giri\u015fim  ak\u0131mlar\u0131,  b\u00fcy\u00fck  d\u00f6ng\u00fclerden  veya  ku\u015faklama  \u015febekesinin  yeterince  d\u00fc\u015f\u00fck \nempedansl\u0131 olmamas\u0131ndan dolay\u0131 meydana gelebilir. Bu t\u00fcr giri\u015fimi \u00f6nlemek i\u00e7in (esas olarak \nTN-C tesisatlar\u0131nda), a\u015fa\u011f\u0131da belirtildi\u011fi gibi, yal\u0131t\u0131m aray\u00fczleri kullan\u0131larak mevcut ve yeni \ntesisatlar aras\u0131nda uygun bir yal\u0131t\u0131m elde edilebilir: \n- S\u0131n\u0131f II yal\u0131t\u0131ml\u0131 donan\u0131m (di\u011fer bir deyi\u015fle, bir PE iletkeni olmaks\u0131z\u0131n \u00e7ift yal\u0131t\u0131m), \n- Yal\u0131t\u0131m transformat\u00f6rleri, \n- Metal bulunmayan fiber optik kablolar, \n- Optik ba\u011flay\u0131c\u0131lar. \nY\u0131ld\u0131r\u0131m  taraf\u0131ndan  end\u00fcklenen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimleri  \u00f6nlemek  i\u00e7in  kullan\u0131lan  yal\u0131t\u0131m \naray\u00fczlerinin dayan\u0131m gerilimleri y\u00fcksek olmal\u0131d\u0131r. 1,2\/50 \u03bcs dalga bi\u00e7imi i\u00e7in 5 kV\u2019luk bir \ndayan\u0131m  gerilimi  gerekir.  Bu  gibi  aray\u00fczlerin,  gerekli  oldu\u011funda,  daha  y\u00fcksek  a\u015f\u0131r\u0131 \ngerilimlere  kar\u015f\u0131  korunmas\u0131,  DKD\u2019ler  kullan\u0131larak  sa\u011flanabilir.  Bu  DKD\u2019lere  ili\u015fkin  UP \ngerilim  koruma  d\u00fczeyleri,  yal\u0131t\u0131m  aray\u00fcz\u00fc  dayan\u0131m  d\u00fczeyinin  \u00e7ok  az  alt\u0131nda  olacak  \u015fekilde \nse\u00e7ilmesi gerekir. Daha d\u00fc\u015f\u00fck bir UP, g\u00fcvenlik kurallar\u0131na uymayabilir. \nNot: Metal donan\u0131m mahfazalar\u0131n\u0131n, ku\u015faklama \u015febekesine veya di\u011fer metal b\u00f6l\u00fcmlere \nistenmeyen  bir  galvanik  ba\u011flant\u0131s\u0131  olmad\u0131\u011f\u0131na,  ancak  yal\u0131t\u0131lmas\u0131  gerekti\u011fine  dikkat \nedilmelidir.  Evlerde  veya  b\u00fcrolarda  tesis  edilen  elektronik  donan\u0131m\u0131n  sadece  ba\u011flant\u0131 \nkablolar\u0131  \u00fczerinden  toprak  referans\u0131na  ba\u011flanmas\u0131ndan  dolay\u0131,  pek  \u00e7ok  hallerde  bu  durumla \nkar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \nV.6 Hat g\u00fczergah\u0131 belirleme ve ekranlamayla koruma \u00f6nlemleri:  \nHatt\u0131n  uygun  bir  g\u00fczergahtan  gitmesi  ve  ekranlanmas\u0131,  end\u00fcklenen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimleri \nazaltmak  i\u00e7in  etkili  \u00f6nlemlerdir  YKB  1\u2019in  hacimsel  ekranlama  etkinli\u011finin  ihmal  edilmesi \ndurumunda  ise  bu  \u00f6nlemler  \u00f6zellikle  \u00f6nem  kazanmaktad\u0131r.  Bu  durumda,  a\u015fa\u011f\u0131da  belirtilen \nprensipler, geli\u015ftirilmi\u015f koruma sa\u011flar. \n- End\u00fcksiyon d\u00f6ng\u00fc alan\u0131n\u0131n en aza indirilmesi, \n- Mevcut besleme \u015febekesinin yal\u0131t\u0131m hasar riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131racak b\u00fcy\u00fck kapal\u0131 \nend\u00fcksiyon  d\u00f6ng\u00fc  alan\u0131  olu\u015fturmas\u0131ndan  dolay\u0131,  yeni  donan\u0131m\u0131n  mevcut  besleme \n\u015febekesinden  beslenmesi  \u00f6nlenmelidir.  Ayr\u0131ca,  elektrik  ve  ileti\u015fim  hatlar\u0131n\u0131n  birbirlerine \nyak\u0131n d\u00f6\u015fenmesi ile b\u00fcy\u00fck d\u00f6ng\u00fcler \u00f6nlenebilir (\u015eekil V.1, No.8), \n-  Ekranl\u0131  kablolar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131.  Bu  ileti\u015fim  kablolar\u0131n\u0131n  ekranlar\u0131,  en  az  her  iki \nucundan ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r, \n-  Metal  kablo  kanallar\u0131  ve  ku\u015fakl\u0131  metal  levhalar\u0131n  kullan\u0131lmas\u0131.  Ayr\u0131  metal  k\u0131s\u0131mlar, \nelektriksel  olarak  birbirlerine  iyi  bir  \u015fekilde  ba\u011flanm\u0131\u015f  olmal\u0131d\u0131r.  Ba\u011flant\u0131lar,  \u00fcst  \u00fcste  gelen \npar\u00e7alar\u0131n  c\u0131vata  ile  ba\u011flanmas\u0131  veya  ku\u015faklama  iletkenleri  kullan\u0131larak  yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Kablo \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f733\nkanal\u0131  boyunca,  kanal  \u00fczerindeki  eklerin  elektriksel  iletkenli\u011fini  artt\u0131rmak  i\u00e7in  \u00e7ok  say\u0131da \nvida veya \u015ferit kullan\u0131larak kablo kanallar\u0131n\u0131n empedans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilir (IEC 61000-5-2). \nHat g\u00fczergah\u0131 belirleme ve ekranlama tekniklerine ili\u015fkin \u00f6rnekler \u015eekil V.3 ve V.4\u2019te \nverilmi\u015ftir. \nNot: Genel alanlar (elektronik sistemler i\u00e7in \u00f6zel olarak belirlenmeyen) i\u00e7inde bulunan \nileti\u015fim  hatlar\u0131  ile  elektronik  donan\u0131m  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131\u011f\u0131n  10  m\u2019den  daha  b\u00fcy\u00fck  olmas\u0131 \ndurumunda,  uygun  galvanik  yal\u0131t\u0131m  kap\u0131lar\u0131na  sahip  (\u00f6rne\u011fin,  optik  ba\u011flay\u0131c\u0131lar,  i\u015faret \ngiri\u015fimini  \u00f6nleyici  transformat\u00f6rler  veya  yal\u0131t\u0131m\u0131n  kuvvetlendirilmesi)  dengeli  ileti\u015fim \nhatlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilir. Ayr\u0131ca, \u00fc\u00e7 eksenli kablolar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 avantajl\u0131 olabilir. \nBurada: \nPE, sadece S\u0131n\u0131f I donan\u0131m kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \n\u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 kablo ekran\u0131 (her iki ucunda ku\u015faklanmas\u0131 gerekir)  \nEk ekran olarak kullan\u0131lan metal levha (\u015eekil B.4) \n1 \n2 \n3 \n4  K\u00fc\u00e7\u00fck d\u00f6ng\u00fc alan\u0131 \nNot:  K\u00fc\u00e7\u00fck  d\u00f6ng\u00fc  alan\u0131ndan  dolay\u0131,  kablo  ekran\u0131  ile  metal  levha  aras\u0131nda  end\u00fcklenen \ngerilim k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. \n\u015eekil  V.3  \u2013  Metal  bir  levhaya  yak\u0131n  ekranl\u0131  kablolar  kullan\u0131larak  d\u00f6ng\u00fc  alan\u0131n\u0131n \nazalt\u0131lmas\u0131 \nV.7 YKB 1\u2019in hacimsel ekranlamas\u0131 yap\u0131larak mevcut YKS\u2019in geli\u015ftirilmesi:  \nYKB 1 etraf\u0131ndaki mevcut bir YKS (B\u00f6l\u00fcm 4\u2019e uygun) a\u015fa\u011f\u0131dakiler ile geli\u015ftirilebilir: \n- Mevcut metal d\u0131\u015f cephelerin ve metal \u00e7at\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f YKS ile entegre edilmesi, \n- Yap\u0131daki \u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 (\u00e7elik donat\u0131 \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n \u00fcst \u00e7at\u0131dan \nitibaren toprak sonland\u0131rma sistemine kadar elektriksel olarak s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flanarak), \n-  \u0130ndirme  iletkenlerinin  a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n  azalt\u0131lmas\u0131  ve  yakalama  ucu  sisteminin  kafes \nb\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 5 m\u2019nin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, \n-  Birbirlerine  yak\u0131n,  ancak  yap\u0131sal  olarak  ayr\u0131lm\u0131\u015f,  \u00e7elik  donat\u0131l\u0131  bloklar  aras\u0131ndaki \ngenle\u015fme ek yerleri aras\u0131na b\u00fck\u00fclgen ku\u015faklama iletkenlerinin monte edilmesi. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f734\nBurada: \n1  Kablonun,  levhaya  kablo  ekran\u0131n\u0131n  ku\u015faklanarak  veya  ku\u015faklanmadan  tespit \nedilmesi \n2  Kenardaki manyetik alan, levhan\u0131n ortas\u0131ndaki alana g\u00f6re daha fazlad\u0131r \nE  Elektrik hatlar\u0131 \n\u0130leti\u015fim hatlar\u0131 \nS \n\u015eekil V.4 \u2013 \u0130lave ekranlama amac\u0131yla kullan\u0131lan metal levhaya ili\u015fkin \u00f6rnek \nV.8 Ku\u015faklama \u015febekesi kullan\u0131larak koruma: \n Mevcut  \u015febeke  frekansl\u0131  topraklama  sistemleri,  birka\u00e7  MHz\u2019e  kadar  olan  frekanslara \nsahip  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131  i\u00e7in  tatmin  edici  bir  e\u015f  potansiyel  d\u00fczlem  sa\u011flamayabilir.  Bunun \nnedeni, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131mlar\u0131ndan kaynaklanan empedans\u0131n bu frekanslarda \u00e7ok y\u00fcksek de\u011ferlere \neri\u015febilmesidir. \nBir YKS, B\u00f6l\u00fcm 3\u2019e uygun olarak tasarlanm\u0131\u015f olsa bile, kafes geni\u015fli\u011finin 5 m\u2019den daha \nb\u00fcy\u00fck olmas\u0131na izin verilmesi ve y\u0131ld\u0131r\u0131m e\u015f potansiyel ku\u015faklaman\u0131n i\u00e7 YKS i\u00e7in zorunlu bir \nb\u00f6l\u00fcm olarak \u00f6n g\u00f6r\u00fclmesi nedeniyle, hassas elektronik sistemler i\u00e7in yeterli olmayabilir. Bu \ndurumda,  ku\u015faklama  sisteminin  empedans\u0131  bu  uygulama  i\u00e7in  hala  \u00e7ok  y\u00fcksek  de\u011ferde \nolabilmektedir. \n5  m  ve  alt\u0131nda  kafes  geni\u015fliklerine  sahip  d\u00fc\u015f\u00fck  empedansl\u0131  ku\u015faklama  \u015febekesinin \nkullan\u0131lmas\u0131 \u015fiddetle \u00f6nerilmektedir. \nGenel olarak ku\u015faklama \u015febekesi, elektrik veya ileti\u015fim i\u00e7in geri  d\u00f6n\u00fc\u015f iletkeni  olarak \nkullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.  Bu  nedenle,  PE  iletkeni  ku\u015faklama  \u015febekesiyle  entegre  edilmeli,  ancak \nPEN iletkeni i\u00e7in buna izin verilmemelidir. \nBir  fonksiyonel  topraklama  iletkeninin  d\u00fc\u015f\u00fck  empedansl\u0131  ku\u015faklama  \u015febekesine \ndo\u011frudan ku\u015faklanmas\u0131na izin verilir. Bu nedenle, elektrik ve ileti\u015fim hatlar\u0131 ile olan giri\u015fim \nkuplaj\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde olur. PEN iletkenine veya bu iletkene ba\u011fl\u0131 di\u011fer metal b\u00f6l\u00fcmlere \ndo\u011frudan  ku\u015faklama  yap\u0131lmas\u0131na  izin  verilmez.  B\u00f6ylece,  elektronik  sistemlerdeki  \u015febeke \nfrekans\u0131ndaki giri\u015fim \u00f6nlenmi\u015f olur. \nV.9 D\u0131\u015far\u0131ya tesis edilmi\u015f donan\u0131m i\u00e7in koruma \u00f6nlemleri: \n D\u0131\u015far\u0131ya tesis edilmi\u015f donan\u0131m \u00f6rnekleri \u015funlard\u0131r: \nAntenler  dahil,  her  tipteki  alg\u0131lay\u0131c\u0131lar,  meteoroloji  ile  ilgili  alg\u0131lay\u0131c\u0131lar,  TV  izleme \nkameralar\u0131,  tesisler  \u00fczerindeki  a\u00e7\u0131kta  bulunan  alg\u0131lay\u0131c\u0131lar  (bas\u0131n\u00e7,  s\u0131cakl\u0131k,  ak\u0131\u015f  h\u0131z\u0131,  valf \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fkonumu,  vb.)  ve  yap\u0131lar  \u00fczerinde  d\u0131\u015far\u0131da  konumland\u0131r\u0131lan  di\u011fer  elektrik,  elektronik  veya \nradyo donan\u0131m\u0131, direkler ve proses kaplar\u0131. \nV.9.1 D\u0131\u015f donan\u0131m\u0131n korunmas\u0131:  \nM\u00fcmk\u00fcnse  d\u0131\u015f  donan\u0131m,  do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131na  kar\u015f\u0131  bu  donan\u0131m\u0131  korumak \namac\u0131yla  tesis  edilmi\u015f  sistemin  (\u00f6rne\u011fin,  bir  yakalama  ucu  sistemi  kullan\u0131larak)  YKB  0B \nkoruma b\u00f6lgesine dahil edilmelidir (\u015eekil V.5). \n735\nBurada: \n1 \n2 \n3 \n4 \n5 \n6 \nr \nYakalama ucu \n\u00c7elik anten dire\u011fi \nParmakl\u0131klar - korkuluklar \nBirbirlerine ba\u011flanm\u0131\u015f donat\u0131lar \nYKB 0B\u2019den gelen hat giri\u015finde DKD kullan\u0131lmas\u0131 gereklidir. \nYKB  1\u2019den  gelen  hat  i\u00e7in  (direk  i\u00e7indeki)  giri\u015fte  DKD\u2019ler  kullan\u0131lmas\u0131na \ngerek olmayabilir. \nYuvarlanan k\u00fcre yar\u0131\u00e7ap\u0131 \n\u015eekil V.5 \u2013 Antenlerin ve di\u011fer d\u0131\u015f donan\u0131m\u0131n korunmas\u0131 \nY\u00fcksek  yap\u0131larda,  binan\u0131n  tepesine  veya  yan  taraflar\u0131na  monte  edilen  donan\u0131m\u0131n \ndo\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131ma maruz kalma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in yuvarlanan k\u00fcre \ny\u00f6ntemi  uygulanmal\u0131d\u0131r.  Bu  durumda,  ek  yakalama  ucu  sistemleri  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Pek  \u00e7ok \ndurumda,  parmakl\u0131klar,  merdivenler  ve  borular,  vb.  yakalama  ucu  fonksiyonunu  yeterince \nyerine getirebilir. Baz\u0131 anten tipleri hari\u00e7, b\u00fct\u00fcn donan\u0131m, bu \u015fekilde korunabilir. Antenlerin, \nbazen  yak\u0131ndaki  y\u0131ld\u0131r\u0131m \ntaraf\u0131ndan  performanslar\u0131n\u0131n  k\u00f6t\u00fc  bir  \u015fekilde \netkilenmesini  \u00f6nlemek  i\u00e7in,  a\u00e7\u0131k  konumlarda  yerle\u015ftirilmesi  zorunludur.  Baz\u0131  anten \ntasar\u0131mlar\u0131,  sadece  iyi  topraklanm\u0131\u015f  iletken  elemanlar\u0131n  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falmalar\u0131na  maruz \nkalmalar\u0131ndan dolay\u0131, do\u011fal olarak kendili\u011finden koruma sa\u011flamaktad\u0131r. Di\u011fer antenlerde ise, \niletkenleri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f736\nkablodan  al\u0131c\u0131  veya  vericiye  akan  a\u015f\u0131r\u0131  ge\u00e7ici  rejim  ak\u0131mlar\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in,  besleme \nkablolar\u0131na  ba\u011flanacak  DKD\u2019lere  ihtiya\u00e7  duyulmaktad\u0131r.  Bir  d\u0131\u015f  YKS\u2019nin  mevcut  olmas\u0131 \ndurumunda, anten destekleri bu YKS\u2019ye ku\u015faklanmal\u0131d\u0131r. \nV.9.2 Kablolardaki a\u015f\u0131r\u0131 gerilimlerin azalt\u0131lmas\u0131: \n Kablolarda end\u00fcklenen y\u00fcksek gerilimler ve ak\u0131mlar, kablolar\u0131, ku\u015faklanm\u0131\u015f kanal veya \nmetal  borular  i\u00e7inden  ge\u00e7irerek  \u00f6nlenebilir.  \u00d6zel  donan\u0131mlara  giden  b\u00fct\u00fcn  kablolar,  tek  bir \nnoktada  kablo  kanal\u0131ndan  \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r.  M\u00fcmk\u00fcn  olan  yerlerde,  b\u00fct\u00fcn  kablolar  yap\u0131n\u0131n  t\u00fcp \nbi\u00e7imindeki  elemanlar\u0131n\u0131n  i\u00e7inden  ge\u00e7irilerek  yap\u0131n\u0131n  kendisine  ili\u015fkin  do\u011fal  ekranlama \n\u00f6zelliklerinden yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 proses kaplar\u0131 ve benzeri yerlerde, \nkablolar  d\u0131\u015fardan,  ancak  yap\u0131ya  yak\u0131n  ge\u00e7irilmeli  ve  metal  borular  ve  merdivenler,  veya  iyi \nku\u015faklanm\u0131\u015f  di\u011fer  b\u00fct\u00fcn  iletken  malzemeler  taraf\u0131ndan  sa\u011flanan  do\u011fal  ekranlama  m\u00fcmk\u00fcn \noldu\u011funca  \u00e7ok  kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r  (\u015eekil  V.6).  L  bi\u00e7imindeki  k\u00f6\u015fe  elemanlar\u0131n\u0131n  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \ndirekler  \u00fczerindeki  kablolar,  en  fazla  koruma  sa\u011flamak  amac\u0131yla,  L\u2019nin  i\u00e7teki  k\u00f6\u015fesine \nyerle\u015ftirilmelidir (\u015eekil V.7). \n1 \n2 \n3 \nProses kab\u0131 \nMetal merdiven \nMetal Borular \nNot: A, B, C kablo tavas\u0131n\u0131n konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in iyi se\u00e7eneklerdir. \n\u015eekil V.6 \u2013 Ku\u015faklanm\u0131\u015f merdivenler ve borular taraf\u0131ndan sa\u011flanan do\u011fal ku\u015faklama \n1 \n2 \nL kiri\u015flerinin k\u00f6\u015felerindeki kablolar i\u00e7in ideal konumlar \nDirek i\u00e7indeki ku\u015faklanm\u0131\u015f kablo tavas\u0131 i\u00e7in alternatif konum \n\u015eekil V.7 \u2013 Bir direk \u00fczerindeki hatlar\u0131n ideal konumlar\u0131 (\u00e7elik dire\u011fin kesiti) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f737\nV.10 Yap\u0131lar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131n geli\u015ftirilmesi:  \nAyr\u0131 yap\u0131lardaki hatlar\u0131n birbirlerine ba\u011flanmas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi yap\u0131l\u0131r: \n- Yal\u0131tma (metal bulunmayan fiber optik kablolar), veya \n-  Metal  ile  (\u00f6rne\u011fin,  \u00e7iftli  teller,  \u00e7ok  damarl\u0131lar,  dalga  k\u0131lavuzlar\u0131,  e\u015f  eksenli  kablolar \nveya s\u00fcrekli metal bile\u015fenleri olan fiber optik kablolar). \nKoruma  kurallar\u0131,  hatt\u0131n  tipine,  hatlar\u0131n  say\u0131s\u0131na  ve  yap\u0131lar\u0131n  toprak  sonland\u0131rma \nsistemlerine ba\u011flanm\u0131\u015f olup olmamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \nV.10.1 Yal\u0131t\u0131m hatlar\u0131: \n Ayr\u0131  yap\u0131lar\u0131n  birbirlerine  ba\u011flanmas\u0131nda  metal  bulunmayan  fiber  optik  kablolar\u0131n \n(di\u011fer bir ifadeyle, metal z\u0131rh, nem giri\u015fini \u00f6nleyici yaprak veya \u00e7elik i\u00e7 \u00e7ekme teli olmayan) \nkullan\u0131lmas\u0131 durumunda, bu kablolar i\u00e7in koruma \u00f6nlemlerine gerek yoktur. \nV.10.2 Metal hatlar: \n Ayr\u0131  yap\u0131lara  ili\u015fkin  toprak  sonland\u0131rma  sistemleri  aras\u0131nda  uygun  ba\u011flant\u0131  olmamas\u0131 \ndurumunda,  ba\u011flant\u0131y\u0131  sa\u011flayan  hatlar,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131  i\u00e7in  d\u00fc\u015f\u00fck  empedansl\u0131  bir  yol \nolu\u015fturur.  Bu  durum,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  \u00f6nemli  bir  k\u0131sm\u0131n\u0131n  bu  hatlar  boyunca  akmas\u0131na \nneden olur. \n-  YKB  1\u2019lere  ili\u015fkin  giri\u015flerde,  do\u011frudan  veya  DKD\u2019ler  \u00fczerinden  yap\u0131lmas\u0131  istenen \nku\u015faklama, sadece i\u00e7erdeki donan\u0131m\u0131 korur, oysa d\u0131\u015ftaki hatlar korunmas\u0131z kalmaktad\u0131r. \n- Bir ek ku\u015faklama iletkeni paralel olarak tesis edilerek hatlar korunabilir. Bu durumda, \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 hatlarla bu ku\u015faklama iletkeni aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \n-  Kablolar\u0131n,  kapal\u0131  ve  birbirlerine  ba\u011fl\u0131  metal  kablo  kanallar\u0131  i\u00e7inden  ge\u00e7irilmesi \n\u00f6nerilmektedir. Bu durumda, donan\u0131m da dahil olmak \u00fczere hatlar korunmu\u015f olur. \nAyr\u0131  yap\u0131lara  ili\u015fkin  toprak  sonland\u0131rma  sistemleri  aras\u0131nda  uygun  ara  ba\u011flant\u0131 \nuygulanan  yerlerde,  birbirlerine  ba\u011fl\u0131  metal  kablo  kanallar\u0131yla  hatlar\u0131n  korunmas\u0131  yine  de \n\u00f6nerilmektedir. Birbirlerine ba\u011fl\u0131 yap\u0131lar aras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da kablonun d\u00f6\u015fendi\u011fi yerlerde, bu \nkablolar\u0131n  her  iki  ucunda  ku\u015faklanm\u0131\u015f  siperleri  veya  z\u0131rh\u0131,  kablo  kanallar\u0131  yerine \nkullan\u0131labilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f738\nEk Y \nDKD koordinasyonu \nY.1 Genel:  \nAyn\u0131  devrede  iki  veya  ikiden  fazla  ard  arda  DKD\u2019lerin  kullan\u0131lmas\u0131  durumunda,  bu \nDKD\u2019ler  enerji  so\u011furma  yeteneklerine  g\u00f6re  enerjiyi  aralar\u0131nda  payla\u015facak  \u015fekilde  koordine \nedilmelidir.  Etkili  koordinasyon  i\u00e7in,  her  bir  DKD\u2019nin  \u00f6zelli\u011fi  (imalat\u00e7\u0131  taraf\u0131ndan \nyay\u0131mland\u0131\u011f\u0131  gibi)  ba\u011fland\u0131\u011f\u0131  noktadaki  riske  ve  korunacak  donan\u0131m\u0131n  \u00f6zelliklerine  uygun \nolmal\u0131d\u0131r. \nBirincil y\u0131ld\u0131r\u0131m tehlikesini;  ilk k\u0131sa darbe, ard\u0131\u015f\u0131k k\u0131sa darbeler ve uzun darbe y\u0131ld\u0131r\u0131m \nak\u0131m\u0131  bile\u015fenleri  olu\u015fturmaktad\u0131r.  DKD\u2019lerin  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n  koordinasyonunda,  enerji  payla\u015f\u0131m\u0131 \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ilk darbe en bask\u0131n fakt\u00f6rd\u00fcr (y\u00fck ve genlik bak\u0131m\u0131ndan). Ard\u0131\u015f\u0131k k\u0131sa \ndarbeler, \u00f6zg\u00fcl enerjinin daha d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferlerine, ancak daha y\u00fcksek ak\u0131m dikli\u011fine sahiptir. \nUzun darbe ise, koordinasyon ama\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131na gerek duyulmayan \nek bir zorlama fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. \nNot  1:  DKD\u2019lerin  ilk  k\u0131sa  darbe  tehlikesi  i\u00e7in  belirtilmesi  durumunda,  ard\u0131\u015f\u0131k  k\u0131sa \ndarbeler,  ek  sorunlara  neden  olmaz.  End\u00fcktanslar\u0131n  kuplaj\u0131  \u00f6nleyici  (dekuplaj)  elemanlar \nolarak kullan\u0131lmas\u0131 durumunda, daha y\u00fcksek ak\u0131m dikli\u011fi DKD\u2019ler aras\u0131ndaki koordinasyonu \nkolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \nFarkl\u0131  YKD\u2019lerle  ilgili  toplam  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131na  ili\u015fkin  parametreler,  \u00c7izelge  1\u2019de \nlistelenmi\u015ftir.  Ancak,  tek  bir  DKD,  bu  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n  belirli  bir  y\u00fczdesi  ile  zorlan\u0131r. \nDolay\u0131s\u0131yla,  bir  \u015febeke  analiz  yaz\u0131l\u0131m\u0131  ile  bilgisayar  benzetimi  yap\u0131larak  veya  Ek-E\u2019de \nbelirtilen yakla\u015f\u0131kl\u0131k hesaplama ile ak\u0131m da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir. \nNot  2:  Analiz  ama\u00e7lar\u0131  i\u00e7in  kullan\u0131lan  k\u0131sa  darbelere  ili\u015fkin  analitik  fonksiyonlar,  Ek-\nB\u2019de verilmi\u015ftir. \nDo\u011frudan bir y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falmas\u0131na ili\u015fkin ilk k\u0131sa darbe ak\u0131m\u0131, 10\/350 \u03bcs\u2019lik bir dalga \nbi\u00e7imi  kullan\u0131larak  benzetim  yap\u0131labilir.  Sistem  i\u00e7indeki  k\u0131sm\u0131  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131  veya \nend\u00fcklenen ak\u0131mlar, y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 ile al\u00e7ak gerilim tesisat\u0131 aras\u0131ndaki etkile\u015fimlerden dolay\u0131 \nfarkl\u0131  dalga  bi\u00e7imlerine  sahip  olabilirler.  Bu  nedenle,  koordinasyon  ama\u00e7lar\u0131  bak\u0131m\u0131ndan \na\u015fa\u011f\u0131daki darbe deney ak\u0131mlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131r: \nI10\/350  10\/350  \u03bcs\u2019lik  dalga  bi\u00e7imli  deney  ak\u0131m\u0131:  Bu  ak\u0131m,  \u00f6zellikle  DKD\u2019lerin  enerji \nkoordinasyonu i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Elektrik hatlar\u0131 \u00fczerinde kullan\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanan DKD i\u00e7in bu \ndalga  bi\u00e7imi,  Ipeak  tepe  de\u011fer  ve  Q  y\u00fck  aktar\u0131m\u0131  ile  tan\u0131mlanan  S\u0131n\u0131f  I  deneyinde  kullan\u0131l\u0131r \n(IEC 61643-1). \nI8\/20  8\/20  \u03bcs\u2019lik  dalga  bi\u00e7imli  deney  ak\u0131m\u0131:  Elektrik  hatlar\u0131  \u00fczerinde  kullan\u0131lmas\u0131 \nama\u00e7lanan DKD i\u00e7in bu dalga bi\u00e7imi S\u0131n\u0131f II deneyinde kullan\u0131l\u0131r (IEC 61643-1). \nICWG Birle\u015fik dalga \u00fcretecinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f ak\u0131m\u0131 (IEC 61000-4-5): Dalga bi\u00e7imi, y\u00fcke ba\u011fl\u0131d\u0131r \n(a\u00e7\u0131k  devre  gerilimi  1,2\/50  \u03bcs  ve  k\u0131sa  devre  ak\u0131m\u0131  8\/20  \u03bcs).  Bu  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  ak\u0131m\u0131,  S\u0131n\u0131f  III \ndeneyinde kullan\u0131l\u0131r (IEC 61643-1). \nIRAMP  0,1  kA\/\u03bcs\u2019lik  ak\u0131m  dikli\u011fi  olan  deney  ak\u0131m\u0131:  Bu  ak\u0131m,  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  ile  d\u00fc\u015f\u00fck \ngerilim tesisat\u0131 aras\u0131ndaki etkile\u015fimlerden dolay\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fck dikli\u011fe sahip sistem i\u00e7indeki k\u0131sm\u0131 \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  benzetimini  yapmak  i\u00e7in  tan\u0131mlan\u0131r.  Bu  ak\u0131m,  \u00f6zellikle  ard\u0131\u015f\u0131k \nDKD\u2019lerin kuplaj\u0131n \u00f6nlenmesini denemek amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131r. \n\u015eekil  C.1\u2019de,  y\u0131ld\u0131r\u0131mdan  korunma  b\u00f6lgeleri  kavram\u0131na  uygun  elektrik  da\u011f\u0131t\u0131m \nsistemlerinde  DKD\u2019lerin  uygulanmas\u0131na  ili\u015fkin  bir  \u00f6rnek  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  DKD\u2019ler,  ard  arda \nba\u011flan\u0131r ve ba\u011fland\u0131klar\u0131 noktadaki kurallara uygun olarak se\u00e7ilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n\f739\n\u015eekil Y.1 - Elektrik da\u011f\u0131t\u0131m sistemlerinde DKD uygulanmas\u0131 ile ilgili \u00f6rnek \nSe\u00e7ilen DKD\u2019ler ve bunlar\u0131n yap\u0131 i\u00e7indeki t\u00fcm elektrik sistemlerine entegrasyonu, k\u0131smi \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131n,  esas  olarak  YKB  0A  \/  YKB  1  ara  y\u00fcz\u00fcnde  topraklama  sistemine \ny\u00f6nlendirilmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \nK\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131na ili\u015fkin enerjinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ilk DKD\u2019de so\u011furulduktan \nsonra,  ard\u0131\u015f\u0131k  DKD\u2019lerin,  sadece  YKB  0A  ile  YKB  1  ara  y\u00fczeyinde  ve  elektromanyetik \netkiden  (\u00f6zellikle,  YKB  1\u2019in  elektromanyetik  siperi  olmamas\u0131  durumunda)  kaynaklanan \ntehlikelere g\u00f6re tasarlanmas\u0131 gerekir. \n  Not 3: Ard\u0131\u015f\u0131k DKD\u2019ler se\u00e7ilirken, gerilim anahtarlamal\u0131 tip DKD\u2019lerin kendi \u00e7al\u0131\u015fma \ne\u015fik de\u011ferlerine eri\u015femeyebildikleri hususu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nYKB  0A\u2019dan  giren  hatlar  (do\u011frudan  y\u0131ld\u0131r\u0131m  bo\u015falma  olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n  olmas\u0131),  k\u0131smi \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131n\u0131  ta\u015f\u0131r.  Bu  nedenle  YKB  0A  ile  YKB  1  aray\u00fcz\u00fcnde,  bu  ak\u0131mlar\u0131n  y\u00f6n\u00fcn\u00fc \nde\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in Iimp le denenen DKD\u2019lere ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. \nYKB 0B\u2019den giren hatlar (do\u011frudan y\u0131ld\u0131r\u0131m bo\u015falma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131, sadece tam \nelektromanyetik alan\u0131n mevcut olmas\u0131) sadece end\u00fcklenen darbeleri ta\u015f\u0131r. YKB 0B - YKB 1 \naray\u00fcz\u00fcnde  end\u00fcklenen  darbe  etkileri,  8\/20  \u03bcs\u2019lik  dalga  bi\u00e7imli  bir  darbe  ak\u0131m\u0131  (denenen \nS\u0131n\u0131f II DKD) veya IEC 61643-1\u2019e uygun bir birle\u015fik dalga deneyi (denenen S\u0131n\u0131f III DKD) \nile benzetimi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nYKB  0  ila  YKB  1  ge\u00e7i\u015f  b\u00f6lgesinde  arta  kalan  tehdit  ve  YKB  1  i\u00e7inde  manyetik \nalanlardan  dolay\u0131  end\u00fcklenen  darbelerin  etkileri,  YKB  1  ila  YKB  2  aray\u00fcz\u00fcnde  DKD\u2019lerle \nilgili  kurallar\u0131  tan\u0131mlar.  Tehditle  ilgili  ayr\u0131nt\u0131l\u0131  bir  analizin  yap\u0131lmas\u0131n\u0131n  m\u00fcmk\u00fcn  olmamas\u0131 \ndurumunda, bask\u0131n zorlama, 8\/20 \u03bcs\u2019lik dalga bi\u00e7imli bir darbe ak\u0131m\u0131 (denenen S\u0131n\u0131f II DKD) \nveya  IEC  61643-1\u2019e  uygun  bir  birle\u015fik  dalga  deneyi  (denenen  S\u0131n\u0131f  III  DKD)  ile  benzetimi \nyap\u0131lmal\u0131d\u0131r. YKB 0 ile YKB 1 aray\u00fcz\u00fcnde gerilim anahtarlamal\u0131 tipte bir DKD kullan\u0131lmas\u0131 \ndurumunda,  gelen  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m  d\u00fczeyi  bu  DKD\u2019yi  tetiklemek  i\u00e7in  yeterli  olmayabilir.  Bu \ndurumda, DKD\u2019lerin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 10\/350 \u03bcs\u2019lik dalga bi\u00e7imli darbe ak\u0131m\u0131na maruz kalabilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f740\nY.2 DKD koordinasyonu ile ilgili genel hedefler:  \nBir  sistemdeki  DKD\u2019lerin  a\u015f\u0131r\u0131  zorlamaya  maruz  kalmalar\u0131n\u0131  \u00f6nlemek  i\u00e7in  enerji \nkoordinasyonu  gereklidir.  Bu  nedenle,  bulunduklar\u0131  yere  ve  \u00f6zelliklerine  ba\u011fl\u0131  olarak, \nDKD\u2019lere ili\u015fkin tekil zorlamalar belirlenmelidir. \nBirden  fazla  DKD  ard  arda  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  DKD\u2019ler  ve  korunmakta  olan  donan\u0131m\u0131n \nkoordinasyonu ile ilgili bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Her bir DKD\u2019nin maruz kald\u0131\u011f\u0131 enerji, \ns\u00f6z  konusu  DKD\u2019nin  dayan\u0131m  enerjisine  e\u015fit  veya  daha  k\u00fc\u00e7\u00fck  ise  enerji  koordinasyonu \nsa\u011flan\u0131r.  Bu  koordinasyonun,  Madde  C.1\u2019de  incelenen  d\u00f6rt  dalga  bi\u00e7imi  i\u00e7in  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmas\u0131 gerekir. \nDayan\u0131m enerjisi a\u015fa\u011f\u0131dakilerden elde edilmelidir: \n- IEC 61643-1\u2019e uygun olarak elektriksel deney yap\u0131larak, \n- DKD imalat\u00e7\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011flanan teknik bilgi kullan\u0131larak. \n\u015eekil C.2\u2019de, DKD\u2019lerle ilgili enerji koordinasyonuna ili\u015fkin temel model g\u00f6sterilmi\u015ftir. \nBu model, sadece ku\u015faklama \u015febekesinin empedans\u0131n\u0131n ve ku\u015faklama \u015febekesi ile DKD 1 ve \nDKD  2\u2019nin  ba\u011flanmas\u0131ndan  meydana  gelen  tesisat  aras\u0131ndaki  kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131  empedans\u0131n  ihmal \nedilebilir olmas\u0131 durumunda ge\u00e7erlidir. \nNot:  Enerji  koordinasyonunun  di\u011fer  uygun  \u00f6nlemler  (\u00f6rne\u011fin  DKD\u2019lerin  gerilim\/ak\u0131m \n\u00f6zelliklerinin  koordinasyonu  veya  al\u00e7ak  gerilimlerde  \u00f6zel  olarak \ntasarlanan  gerilim \nanahtarlamal\u0131  tip  DKD\u2019ler  \u201ctetiklenen  DKD\u2019ler\u201d  kullanma)  kullan\u0131larak  sa\u011flanabilmesi \ndurumunda kuplaj \u00f6nleme eleman\u0131na gerek yoktur. \n\u015eekil Y.2 \u2013 DKD\u2019nin enerji koordinasyonu ile ilgili temel model \nY.2.1 Koordinasyonun temelleri: \n DKD\u2019ler aras\u0131ndaki koordinasyon, a\u015fa\u011f\u0131daki ilkelerden birisi kullan\u0131larak saplanabilir: \n- Gerilim\/ak\u0131m \u00f6zelliklerinin koordinasyonu (kuplaj \u00f6nleme elemanlar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n): Bu \ny\u00f6ntem  gerilim\/ak\u0131m  karakteristi\u011fi  esas\u0131na  dayanmaktad\u0131r  ve  gerilim  s\u0131n\u0131rlamal\u0131  tipteki \nDKD\u2019lere  uygulanabilmektedir  (\u00f6rne\u011fin,  metaloksit  de\u011fi\u015fken  diren\u00e7  \u2018MOV\u2019  veya  bast\u0131r\u0131c\u0131 \ndiyotlar). Bu y\u00f6ntem, ak\u0131m dalga bi\u00e7imine \u00e7ok fazla duyarl\u0131 de\u011fildir. \nNot 1: Bu y\u00f6ntemde, hatlar\u0131n empedans\u0131ndan kaynaklanan baz\u0131 do\u011fal kuplaj \u00f6nleyiciler \nolsa bile, kuplaj \u00f6nleyici kullan\u0131lmas\u0131 gerekmez. \n- Kuplaj \u00f6nleme elemanlar\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131lan koordinasyon: Koordinasyon ama\u00e7lar\u0131 \ni\u00e7in, yeterli darbe dayan\u0131m yetene\u011fine sahip ek empedanslar, kuplaj \u00f6nleme elemanlar\u0131 olarak \nkullan\u0131labilir.  Omik  kuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131,  esas  olarak  bili\u015fim  sistemlerinde \nkullan\u0131lmaktad\u0131r.  End\u00fcktif  kuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131  ise,  esas  olarak  elektrik  sistemleri  i\u00e7in \nkullan\u0131l\u0131r. End\u00fcktanslar\u0131n koordinasyon verimi i\u00e7in di\/dt ak\u0131m dikli\u011fi, kesin bir parametredir. \nNot  2:  Kuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131,  ayr\u0131  elemanlar  veya  ard\u0131\u015f\u0131k  DKD\u2019ler  aras\u0131ndaki \nkablolar\u0131n do\u011fal empedans\u0131 kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. \nNot  3:  Bir  hatt\u0131n  end\u00fcktans\u0131,  iki  paralel  iletkenin  end\u00fcktans\u0131d\u0131r:  \u0130ki  iletkenin  (faz  ve \ntoprak  teli)  bir  kablo  i\u00e7inde  olmas\u0131  durumunda,  end\u00fcktans  yakla\u015f\u0131k  olarak  0,5  \u03bcH\/m  ila  1 \n\u03bcH\/m  aras\u0131ndad\u0131r  (tellerin  kesit  alan\u0131na  ba\u011fl\u0131  olarak).  Her  iki  iletkenin  ayr\u0131  olmas\u0131 \ndurumunda,  daha  y\u00fcksek  end\u00fcktans  de\u011ferleri  kabul  edilmelidir  (her  iki  iletken  aras\u0131ndaki \nuzakl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak). \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n\f741\n-  Tetiklemeli  DKD\u2019ler  kullan\u0131larak  yap\u0131lan  koordinasyon  (kuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131 \nolmaks\u0131z\u0131n):  Elektronik  tetikleme  devresinin  ard\u0131\u015f\u0131k  DKD\u2019lerin  enerji  dayan\u0131m  yetene\u011finin \na\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131  sa\u011flayabilmesi  durumunda,  koordinasyon  tetiklemeli  DKD\u2019ler  kullan\u0131larak  ta \nsa\u011flanabilir. \nNot 4: Bu y\u00f6ntemde, hatlar\u0131n empedans\u0131ndan kaynaklanan baz\u0131 do\u011fal kuplaj \u00f6nleyiciler \nolsa bile, ek kuplaj \u00f6nleme elemanlar\u0131 gerekmez. \nY.2.2 Gerilim s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 tip iki DKD\u2019nin koordinasyonu:  \n\u015eekil  Y.3a\u2019da,  gerilim  s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131  tipteki  iki  DKD\u2019nin  koordinasyonu  ile  ilgili  temel \ndevre g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u015eekil Y.3b\u2019de, devredeki enerji da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Sistemi besleyen \ntoplam  enerji,  b\u00fcy\u00fcyen  darbe  ak\u0131m\u0131  ile  artar.  Her  bir  DKD\u2019ye  d\u00fc\u015fen  enerji,  bunlara  ili\u015fkin \nenerji dayan\u0131m yetene\u011fini a\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece koordinasyon sa\u011flan\u0131r. \nBir  kuplaj  \u00f6nleme  eleman\u0131  kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n  iki  gerilim  s\u0131n\u0131rlamal\u0131  tipteki  DKD\u2019nin \nenerji  koordinasyonu,  ilgili  ak\u0131m  aral\u0131\u011f\u0131  boyunca  bu  DKD\u2019lerin  ak\u0131m\/gerilim  \u00f6zelliklerinin \nkoordinasyonu  ile  ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.  Bu  y\u00f6ntem,  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nan  ak\u0131m  dalga  bi\u00e7imine \n\u00e7ok  fazla  ba\u011fl\u0131  de\u011fildir.  Kuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131  olarak  ek  end\u00fcktanslar\u0131n  gerekmesi \ndurumunda, darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n dalga bi\u00e7imi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r (\u00f6rne\u011fin, 10\/350 \u03bcs veya 8\/20 \n\u03bcs). \n\u015eekil Y.3a \u2013 Gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tip iki DKD bulunan devre \nBir  DKD\u2019de  farkl\u0131  a\u015famalar  aras\u0131nda  kuplaj  \u00f6nleme  eleman\u0131  olarak  end\u00fcktanslar\u0131n \nkullan\u0131lmas\u0131,  dalga  bi\u00e7iminin  ak\u0131m  dikli\u011fi  d\u00fc\u015f\u00fck  oldu\u011funda  (\u00f6rne\u011fin,  0,1  kA\/\u03bcs),  \u00e7ok  fazla \netkili  olmamaktad\u0131r.  \u0130leti\u015fim  hatlar\u0131  \u00fczerinde  kullan\u0131lmas\u0131  \u00f6n  g\u00f6r\u00fclen  DKD\u2019lerde,  kuplaj \n\u00f6nleme elemanlar\u0131 olarak diren\u00e7ler (veya tellerin do\u011fal diren\u00e7leri) kullan\u0131larak koordinasyon \ndaha iyi elde edilebilir. \nGerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tipteki iki DKD\u2019nin koordine edilmesi durumunda, her ikisi de ayr\u0131 \nayr\u0131  darbe  ak\u0131m\u0131  ve  enerji  i\u00e7in  uygun  boyutlarda  olmal\u0131d\u0131r.  S\u00f6z  konusu  ak\u0131m  dalgas\u0131n\u0131n \ns\u00fcresi,  \u00e7arpma  ak\u0131m\u0131n\u0131nki  kadar  uzun  olmal\u0131d\u0131r.  \u015eekil  Y.4a  ve  \u015eekil  Y.4b\u2019de,  10\/350  \u03bcs\u2019lik \nbir darbe durumunda, iki gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tipteki DKD\u2019ler aras\u0131nda enerji koordinasyonuna \nili\u015fkin bir \u00f6rnek verilmi\u015ftir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f742\n\u015eekil Y.3b \u2013 MOV 1 ile MOV 2 aras\u0131ndaki enerji koordinasyona ili\u015fkin prensipler \n\u015eekil Y.3 - Gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tipteki iki DKD\u2019nin birle\u015fimi \nNot: \u00d6rnekten de g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi gibi, sadece MOV\u2019a ili\u015fkin referans gerilim (Uref) bilgisi, \nkoordinasyon i\u00e7in yeterli de\u011fildir. \n\u015eekil Y.4a \u2013 MOV 1 ve MOV 2\u2019ye ili\u015fkin ak\u0131m\/gerilim \u00f6ze\u011frileri \n\u015eekil Y.4b \u2013 10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in MOV 1 ve MOV 2\u2019nin ak\u0131m\/gerilim \u00f6ze\u011frileri \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u015eekil Y.4 \u2013 Gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tipteki MOV 1 ve MOV 2 i\u00e7in \u00f6rnek \nY.2.3  Gerilim  anahtarlama  ve  gerilim  s\u0131n\u0131rlamal\u0131  tipinde  iki  DKD  aras\u0131ndaki \nkoordinasyon:  \n\u015eekil Y.5a\u2019da, \u00f6rnek olarak, gerilim anahtarlamal\u0131 bir DKD 1\u2019in (bir atlama aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n) \nve bir DKD 2\u2019nin (MOV\u2019un) kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu koordinasyon \u00e7e\u015fidine ili\u015fkin temel devre; \u015eekil \nY.5b\u2019de ise enerji koordinasyonuna ili\u015fkin temel prensip g\u00f6sterilmektedir. \n743\n\u015eekil Y.5a \u2013 Atlama aral\u0131kl\u0131 (DKD 1) ve MOV\u2019lu (DKD 2) devre \n\u015eekil Y.5b \u2013 Bir atlama aral\u0131\u011f\u0131 ve MOV\u2019un enerji koordinasyonu \n\u015eekil  Y.5  \u2013  Gerilim  anahtarlamal\u0131  tipteki  atlama  aral\u0131\u011f\u0131  ile  gerilim  s\u0131n\u0131rlamal\u0131  tipteki \nMOV\u2019un koordinasyonu \nAtlama  aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n  ate\u015flenmesi,  MOV\u2019un  u\u00e7lar\u0131  aras\u0131ndaki  Ures  art\u0131k  gerilimi  ile  kuplaj \n\u00f6nleme  eleman\u0131n\u0131n  u\u00e7lar\u0131ndaki  UDE  dinamik  gerilimlerinin  toplam\u0131d\u0131r.  U1  gerilimi,  UAtlama \ndinamik  atlama  aral\u0131\u011f\u0131  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimini  a\u015far  a\u015fmaz,  atlama  aral\u0131\u011f\u0131  ate\u015flenir  ve  koordinasyon \nsa\u011flan\u0131r. Bu durum sadece a\u015fa\u011f\u0131dakilere ba\u011fl\u0131d\u0131r: \n- MOV\u2019a ili\u015fkin \u00f6ze\u011friler, \n- Gelen darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n dikli\u011fi ve genli\u011fi, \n- Kuplaj \u00f6nleme eleman\u0131 (end\u00fcktans veya diren\u00e7). \nKuplaj \u00f6nleme eleman\u0131 olarak bir end\u00fcktans kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ak\u0131m darbesinin y\u00fckselme \ns\u00fcresi  ve  tepe  de\u011feri  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Daha  b\u00fcy\u00fck  di\/dt  dikli\u011fi,  kuplaj  \u00f6nlemek  i\u00e7in \ndaha k\u00fc\u00e7\u00fck end\u00fcktans gerektirir. Iimp ak\u0131m\u0131na uygun DKD\u2019ler (S\u0131n\u0131f I olarak denenen) ile IN \nak\u0131m\u0131na  uygun  DKD\u2019lerin  (S\u0131n\u0131f  II  olarak  denenen)  koordine  edilmesi  gerekti\u011finde  0,1 \nkA\/\u03bcs\u2019lik en k\u00fc\u00e7\u00fck ak\u0131m dikli\u011fine sahip bir y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r (Madde C.1). Bu \nDKD\u2019ler aras\u0131ndaki koordinasyon, hem 10\/350 \u03bcs\u2019lik y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 ve hem de 0,1 kA\/\u03bcs\u2019lik \nen k\u00fc\u00e7\u00fck ak\u0131m dikli\u011fine sahip y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 i\u00e7in sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f744\n\u015eekil  Y.6a  -  10\/350  \u03bcs\u2019lik  bir  darbe  i\u00e7in  atlama  aral\u0131\u011f\u0131  ve  MOV\u2019a  ili\u015fkin  ak\u0131m  ve \ngerilim (DKD 1 ate\u015flenmemi\u015f) \n\u015eekil  Y.6b  -  10\/350  \u03bcs\u2019lik  bir  darbe  i\u00e7in  atlama  aral\u0131\u011f\u0131  ve  MOV\u2019a  ili\u015fkin  ak\u0131m  ve \ngerilim (DKD 1 ate\u015flenmi\u015f) \n\u015eekil  Y.6  \u2013  Gerilim  anahtarlamal\u0131  tipteki  atlama  aral\u0131\u011f\u0131  ve  gerilim  s\u0131n\u0131rlamal\u0131  tipteki \nMOV\u2019a ili\u015fkin \u00f6rnek \nA\u015fa\u011f\u0131da belirtilen iki temel husus g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r: \n- Atlama aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n (SG) ate\u015flenmemesi (\u015eekil Y.6a). \nAtlama  aral\u0131\u011f\u0131  ate\u015flenmedi\u011fi  taktirde,  darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  tamam\u0131  MOV  \u00fczerinden  akar. \n\u015eekil  Y.5b\u2019de  g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc  gibi,  bu  darbe  taraf\u0131ndan  da\u011f\u0131t\u0131lan  enerji  MOV\u2019un  dayan\u0131m \nenerjisinden daha fazla ise, koordinasyon sa\u011flanmam\u0131\u015f olur. Kuplaj \u00f6nleme eleman\u0131 olarak ek \nbir end\u00fcktansa gerek duyuldu\u011funda, en k\u00f6t\u00fc durum olan 0,1 kA\/\u03bcs\u2019lik en k\u00fc\u00e7\u00fck ak\u0131m dikli\u011fi \nkullan\u0131larak koordinasyon de\u011ferlendirilmelidir. \n- Atlama aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n ate\u015flenmesi (\u015eekil Y.6b). \nAtlama aral\u0131\u011f\u0131 ate\u015flendi\u011finde, MOV \u00fczerinden akan ak\u0131m\u0131n s\u00fcresi, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azal\u0131r. \n\u015eekil Y.5b\u2019de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, atlama aral\u0131\u011f\u0131 MOV\u2019un dayan\u0131m enerjisinin a\u015f\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce \nate\u015flendi\u011fi taktirde, koordinasyon sa\u011flanm\u0131\u015f olur. \n\u015eekil  Y.7\u2019de,  iki  \u00f6l\u00e7\u00fct  i\u00e7in  gerekli  kuplaj  \u00f6nleme  end\u00fcktans\u0131n\u0131n  belirlenmesi  ile  ilgili \ni\u015flem g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu iki \u00f6l\u00e7\u00fct, 10\/350 \u03bcs\u2019lik y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131 ve 0,1 kA\/\u03bcs olan en k\u00fc\u00e7\u00fck \ny\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m  dikli\u011fidir.  Her  iki  DKD\u2019nin  dinamik  gerilim\/ak\u0131m  \u00f6ze\u011frileri,  gerekli  kuplaj \n\u00f6nleme  eleman\u0131n\u0131n  belirlenmesinde  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmal\u0131d\u0131r.  Ba\u015far\u0131l\u0131  koordinasyon  i\u00e7in, \nMOV\u2019un enerji dayan\u0131m\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce atlama aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n ate\u015flenmesi \u015fartt\u0131r. \nGerilim ko\u015fulu \nSG\u2019nin ate\u015flenmesi \n1\nUU \uf03d1\nAtlama\nUUU\n\uf03d\n\uf02b\n2\n\uf03d\nDE\ndiLU\n\uf02b\n.\n2\n\/\ndt\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fKoordinasyon  ko\u015fulu:  MOV\u2019a  ili\u015fkin  Wmax  dayan\u0131m  enerjisi  a\u015f\u0131lmadan  \u00f6nce  SG\u2019nin \nate\u015flenmesi \n10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in enerji koordinasyonu \n0,1 kA\/\u03bcs\u2019lik darbe dikli\u011fi i\u00e7in enerji \nkoordinasyonu \n745\n(\n(\nL\nDE\nL\nDE\n1.\n2.\n\uf0b3\nI\n\uf0b3\nI\nDE\n\/10.\n350\nDE\n\/10.\n350\n)\ni\u00e7in\n)\ni\u00e7in\nI\n1\nI\n2\n\uf03c\n\uf03e\nI\nmax\nI\nmax\n(\n(\nL\nDE\nL\nDE\n1.\n2.\n\uf0b3\nI\n\uf0b3\nI\nDE\n1,0.\nkA\n\/\ns\n\uf06d\n)\ni\u00e7in\nI\n1\n\uf03c\nI\nmax\nDE\n1,0.\nkA\n\/\ns\n\uf06d\n)\ni\u00e7in\nI\n2\n\uf03e\nI\nmax\nL\nDE\n\uf03d\n\uf028\nU\nL\nDE\n\/10.\n350\nAtlama\n\uf03d\ns\n\uf06d\n\uf02d\n\uf028\nU\nU\n\uf029\n2\n\/(\ndu\n\/\ndt\nAtlama\n\uf02d\nU\n2\n),\n Burada, \n\uf029 \uf028\n\/ max\n10\/\nI\nU \uf03d\n2\n\uf029s\n\uf06d\n( max\nIf\n)\nL\nDEL\n\/10.\ns\n\uf06d350\n ve \nDEL\n1,0.\nkA\ns\n\uf06d\/\n1,0.\nend\u00fcktans de\u011ferlerinden b\u00fcy\u00fck olan\u0131  DEL de\u011feri olarak se\u00e7ilir \nAtlama\nDE\nkA\ns\n\uf06d\n\/\n\uf028\n\uf03d\nU\n\uf029 \uf028\n1,0\/2\n\uf02d\nU\nkA\n\/\n\uf029s\n\uf06d\n\u015eekil  Y.7  -  10\/350  \u03bcs  ve  0,1  kA\/\u03bcs\u2019lik  darbeler  i\u00e7in  kuplaj  \u00f6nleme  eleman\u0131n\u0131n \nend\u00fcktans\u0131n\u0131n belirlenmesi \nAtlama  aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n  ate\u015flenmesi,  UAtlama  atlama  gerilimi  olup  bu  de\u011fer  MOV\u2019un \nu\u00e7lar\u0131ndaki  U2  gerilimi  ile  kuplaj  \u00f6nleme  eleman\u0131n\u0131n  u\u00e7lar\u0131ndaki  UDE  geriliminin  toplam\u0131na \nba\u011fl\u0131d\u0131r.  U2  gerilimi  i  ak\u0131m\u0131na  (MOV\u2019un  gerilim\/ak\u0131m  \u00f6ze\u011frilerine  bak\u0131lmal\u0131d\u0131r),  UDE  = \nLDT.di\/dt ise ak\u0131m dikli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in, ak\u0131m dikli\u011fi di\/dt \uf040 Imax\/10 \u03bcs, MOV\u2019a ili\u015fkin izin verilebilen \nImax (Wmax enerji dayan\u0131m\u0131ndan elde edilen) genli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerek UDE ve gerekse \nU2  gerilimleri  Imax  \u0131n  fonksiyonlar\u0131d\u0131r.  Ayr\u0131ca,  atlama  aral\u0131\u011f\u0131ndaki  U1  gerilimi  de  Imax  a \nba\u011fl\u0131d\u0131r. Daha y\u00fcksek Imax, U1 gerilimi dikli\u011finin daha y\u00fcksek olmas\u0131 demektir. Bu \u00f6l\u00e7\u00fctten \ndolay\u0131, atlama gerilimi UAtlama, genellikle 1 kV\/\u03bcs\u2019lik cephe dikli\u011fi ile belirlenir. \n0,1  kA\/  \u03bcs\u2019lik  e\u011fim  i\u00e7in,  di\/dt  =  0,1  kA\/  \u03bcs\u2019lik  ak\u0131m  dikli\u011fi  sabittir.  B\u00f6ylece,  UDE \ngerilimi  de  sabittir.  Buna  kar\u015f\u0131n,  daha  \u00f6nce  de  belirtildi\u011fi  gibi,  U2  gerilimi,  Imax\u2019\u0131n  bir \nfonksiyonudur. Atlama aral\u0131\u011f\u0131ndaki U1 geriliminin dikli\u011fi, MOV\u2019un ak\u0131m\/gerilim \u00f6ze\u011frilerini \nizler  ve  birinci  durumla  kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda  daha  d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.  Atlama  aral\u0131\u011f\u0131na  ili\u015fkin  dinamik \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f746\n\u00e7al\u0131\u015fma  gerilimi  karakteristi\u011finden  dolay\u0131,  atlama  gerilimi,  atlama  aral\u0131\u011f\u0131  geriliminin  daha \nuzun  olan  s\u00fcresi  ile  azal\u0131r  (bu  s\u00fcre,  MOV\u2019a  ili\u015fkin  Wmax  dayan\u0131m  enerjisinden  elde  edilir). \nDolay\u0131s\u0131yla,  UAtlama  atlama  gerilimi,  MOV\u2019dan  akan  ak\u0131m\u0131n  y\u00fckseldi\u011fi  s\u00fcrede,  500  V\/s\u2019de \nhemen hemen d.a. \u00e7al\u0131\u015fma gerilimine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc kabul edilmelidir. \nSon olarak, LDE kuplaj \u00f6nleme end\u00fcktans\u0131 i\u00e7in daha y\u00fcksek de\u011fere sahip LDE-10\/350 \u03bcs ve \nLDE-0,1kA\/\u03bcS end\u00fcktanslar\u0131 uygulanmal\u0131d\u0131r. \u00d6rnekler i\u00e7in \u015eekil Y.8 ve \u015eekil Y.9\u2019a bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot: Al\u00e7ak gerilim elektrik sisteminde bir kuplaj \u00f6nleme eleman\u0131n\u0131 belirlemede en k\u00f6t\u00fc \ndurum,  DKD  2\u2019de  k\u0131sa  devre  meydana  gelmesi  (U2  =  0)  ve  dolay\u0131s\u0131yla,  istenen  UDE \ngeriliminin en y\u00fcksek de\u011fere eri\u015fmesidir. DKD 2 gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tipten ise, u\u00e7lar\u0131nda U2 > \n0 olan bir art\u0131k gerilim kal\u0131r. Bu gerilim istenen UDE gerilimini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltmaktad\u0131r. \nBu  art\u0131k  gerilim,  en  az\u0131ndan  elektrik  besleme  \u015febekesinin  tepe  geriliminden  daha  y\u00fcksektir \n(\u00f6rne\u011fin,  a.a.  anma  gerilimi  220  V  ise  gerilimin  tepe  de\u011feri  \uf0d62  .  220  =  325  V  olur).  DKD \n2\u2019deki  art\u0131k  gerilim  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131narak,  uygun  boyuttaki  kuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131n\u0131n \nkullan\u0131lmas\u0131na izin verilir. Aksi taktirde, bunlar a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olabilirler. \n\u015eekil Y.8a - 10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in koordinasyon devresi \n\u015eekil Y.8b \u2013 LDE =  8 \u03bcH  i\u00e7in ak\u0131m\/gerilim\/enerji \u00f6ze\u011frileri - 10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in \nenerji koordinasyonu sa\u011flanmam\u0131\u015f (atlama aral\u0131\u011f\u0131 ate\u015flenmemi\u015f) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n\f\u015eekil Y.8c - LDE = 10 \u03bcH i\u00e7in ak\u0131m\/gerilim\/enerji \u00f6ze\u011frileri - 10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in \nenerji koordinasyonu sa\u011flanm\u0131\u015f (atlama aral\u0131\u011f\u0131 ate\u015flenmi\u015f) \n\u015eekil Y.8 - 10\/350 \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in atlama aral\u0131\u011f\u0131 ve MOV ile ilgili \u00f6rnek \n747\n\u015eekil Y.9a \u2013 0,1 kA\/ \u03bcs\u2019lik darbe dikli\u011fi i\u00e7in koordinasyon devresi \n\u015eekil Y.9b \u2013 LDE = 10 \u03bcH i\u00e7in ak\u0131m\/gerilim\/enerji \u00f6ze\u011frileri - 0,1 kA\/ \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in \nenerji koordinasyonu sa\u011flanmam\u0131\u015f \n\u015eekil  Y.9c  \u2013  LDE  =  12  \u03bcH  i\u00e7in  ak\u0131m\/gerilim\/enerji  \u00f6ze\u011frileri  -  0,1  kA\/  \u03bcs\u2019lik  darbe \ndikli\u011fi i\u00e7in enerji koordinasyonu sa\u011flanm\u0131\u015f \n\u015eekil Y.9 - 0,1 kA\/ \u03bcs\u2019lik darbe i\u00e7in k\u0131v\u0131lc\u0131m atlama aral\u0131\u011f\u0131 ve MOV ile ilgili \u00f6rnek \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f748\nY.2.4 Gerilim anahtarlamal\u0131 tipte iki DKD\u2019nin koordinasyonu:  \nBu  koordinasyon,  atlama  aral\u0131klar\u0131  kullan\u0131larak  a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r.  Atlama  aral\u0131klar\u0131 \naras\u0131ndaki koordinasyon i\u00e7in, dinamik \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6ze\u011frileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nSG  2\u2019nin  ate\u015flenmesinden  sonra,  koordinasyon  kuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131yla \nger\u00e7ekle\u015ftirilir. Kuplaj \u00f6nleme elemanlar\u0131n\u0131n istenen de\u011ferlerini belirlemek i\u00e7in, SG 2 yerine \nbir  k\u0131sa  devre  eleman\u0131  kullan\u0131labilir.  SG  1\u2019in  ate\u015flenmesi  i\u00e7in,  kuplaj  \u00f6nleme  eleman\u0131n\u0131n \nu\u00e7lar\u0131ndaki dinamik gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, SG 1\u2019in \u00e7al\u0131\u015fma geriliminden daha y\u00fcksek olmal\u0131d\u0131r. \nKuplaj \u00f6nleme elemanlar\u0131 olarak end\u00fcktanslar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, istenen UDE gerilimi esas \nolarak  darbe  ak\u0131m\u0131n\u0131n  dikli\u011fine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Bu  nedenle,  darbenin  dalga  bi\u00e7imi  ve  dikli\u011fi  g\u00f6z \n\u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nKuplaj  \u00f6nleme  elemanlar\u0131  olarak  diren\u00e7ler  kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,  istenen  UDE  gerilimi  esas \nolarak darbe ak\u0131m\u0131n\u0131n tepe de\u011ferine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu de\u011fer, kuplaj \u00f6nleme eleman\u0131na ili\u015fkin darbe \nbeyan de\u011fer parametreleri se\u00e7ildi\u011finde ayr\u0131ca g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nSG  1\u2019in  ate\u015flenmesinden  sonra, \ntoplam  enerji \ntekil  elemanlar\u0131n  gerilim\/ak\u0131m \n\u00f6ze\u011frilerine uygun olarak b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. \nNot:  Atlama  aral\u0131klar\u0131  veya  gaz  de\u015farjl\u0131  atlama  aral\u0131klar\u0131  (de\u015farj  t\u00fcp\u00fc)  olmas\u0131 \ndurumunda, darbe dikli\u011fi daha \u00f6nemlidir. \nY.3 Koruma sistemleri ile ilgili temel koordinasyon \u00e7e\u015fitleri:  \nKoruma  sistemleri  i\u00e7in  d\u00f6rt  t\u00fcr  koordinasyon  vard\u0131r.  Bunlar\u0131n  ilk  \u00fc\u00e7\u00fc,  bir  kap\u0131l\u0131 \nDKD\u2019ler, buna kar\u015f\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise kuplaj \u00f6nleme elemanlar\u0131 ile entegre edilmi\u015f iki kap\u0131l\u0131 \nDKD\u2019ler kullan\u0131l\u0131r. \nY.3.1 T\u00fcr I:  \nB\u00fct\u00fcn  DKD\u2019ler,  s\u00fcrekli  gerilim\/ak\u0131m  karakteristiklerine  (\u00f6rne\u011fin  MOV\u2019lar  veya \nbast\u0131r\u0131c\u0131  diyotlar)  ve  ayn\u0131  art\u0131k  gerilimlere  sahiptir.  DKD\u2019lerin  ve  korunacak  donan\u0131m\u0131n \nkoordinasyonu,  normal  olarak  bunlar  aras\u0131ndaki  hatlar\u0131n  empedanslar\u0131  ile  elde  edilir  (\u015eekil \nY.10) \nU\nRES\n(\nDKD\n)1\n\uf03d\nU\nRES\n(\nDKD\n)2\n\uf03d\nU\nRES\n(\nDKD\n)3\n\uf03d\nU\nRES\n(\nDKD\n)4\n\u015eekil Y.10 \u2013 Koordinasyon, t\u00fcr I \u2013 Gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tip DKD \nY.3.2 T\u00fcr II: \n B\u00fct\u00fcn  DKD\u2019ler  (\u00f6rne\u011fin  MOV\u2019lar  veya  bast\u0131r\u0131c\u0131  diyotlar),  s\u00fcrekli  gerilim\/ak\u0131m \n\u00f6ze\u011frilerine  sahiptir.  URES  art\u0131k  gerilimi,  DKD  1\u2019den  DKD  3\u2019e  kademeli  olarak  artar  (\u015eekil \nY.11). Bu, elektrik besleme sistemleri i\u00e7in bir koordinasyon t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \nNot: Bu t\u00fcrde, korunmas\u0131 gereken donan\u0131m i\u00e7indeki koruma bile\u015feninin (DKD 4) art\u0131k \ngeriliminin \u00f6nceden do\u011frudan ba\u011flanm\u0131\u015f DKD\u2019nin (DKD 3) art\u0131k geriliminden daha y\u00fcksek \nolmas\u0131n\u0131 gerektirir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f749\nU\nRES\n(\nDKD\n)1\n\uf03c\nU\nRES\n(\nDKD\n)2\n\uf03c\nU\nRES\n(\nDKD\n)3\n\uf03c\nU\nRES\n(\nDKD\n)4\n\u015eekil Y.11 \u2013 Koordinasyon, t\u00fcr II \u2013 Gerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tip DKD \nY.3.3 T\u00fcr III:  \nDKD  1  (\u00f6rne\u011fin  atlama  aral\u0131klar\u0131)  s\u00fcrekli  olmayan  gerilim\/ak\u0131m  \u00f6ze\u011frisine  sahiptir. \nBunun d\u0131\u015f\u0131ndaki DKD\u2019ler (\u00f6rne\u011fin MOV\u2019lar veya bast\u0131r\u0131c\u0131 diyotlar) ise s\u00fcrekli gerilim\/ak\u0131m \n\u00f6ze\u011frisine sahiptir (\u015eekil Y.12). Bu t\u00fcr\u00fcn \u00f6zelli\u011fi, 10\/350 \u03bcs\u2019lik ak\u0131m darbesi s\u0131rt yar\u0131 de\u011fer \ns\u00fcresinin  DKD  1\u2019in  anahtarlama  davran\u0131\u015f\u0131  sayesinde  azalt\u0131lmas\u0131d\u0131r.  Bu  sonraki  DKD\u2019lerin \ny\u00fck\u00fcn\u00fc hafifletir. \nU\nRES\n(\nDKD\n)1\n\uf03c\nU\nRES\n(\nDKD\n)2\n\uf03c\nU\nRES\n(\nDKD\n)3\n\uf03c\nU\nRES\n(\nDKD\n)4\n\u015eekil  Y.12  \u2013  Koordinasyon,  t\u00fcr  III  \u2013  Gerilim  anahtarlamal\u0131  tip  DKD  ve  gerilim \ns\u0131n\u0131rlamal\u0131 tip DKD \nY.3.4 T\u00fcr IV:  \n\u0130ki  kap\u0131l\u0131  DKD\u2019ler,  seri  empedanslar  veya  s\u00fczge\u00e7lerle  birbirine  ba\u011fl\u0131  i\u00e7ten  kaskat \nDKD\u2019lerden  olu\u015fur  (\u015eekil  Y.13).  Bu  i\u00e7  koordinasyon  sayesinde  DKD\u2019lerin  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na  veya \ndonan\u0131ma  en  az  enerji  aktar\u0131m\u0131  sa\u011flan\u0131r.  Bu  DKD\u2019ler,  uygun  oldu\u011fu  taktirde,  T\u00fcr  I,  T\u00fcr  II \nveya T\u00fcr III\u2019e uygun olarak sistemdeki di\u011fer DKD\u2019lerle tam olmal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f750\nNot: Enerji koordinasyonunun ba\u015fka uygun \u00f6nlemlerle sa\u011flanmas\u0131 durumunda (\u00f6rne\u011fin \ngerilim\/ak\u0131m  \u00f6ze\u011frilerinin  koordinasyonu  veya  tetiklemeli  DKD\u2019lerin  kullan\u0131lmas\u0131),  seri \nempedanslar veya s\u00fczge\u00e7ler olmayabilir. \n\u015eekil Y.13 \u2013 Koordinasyon, t\u00fcr IV \u2013 Bir eleman i\u00e7inde birden \u00e7ok DKD olmas\u0131 \nY.4 \u201cSerbest enerji ge\u00e7i\u015fi\u201d y\u00f6ntemine g\u00f6re koordinasyon: \n Birle\u015fik  bir  dalga  \u00fcretecinden  elde  edilen  darbeler,  DKD\u2019yi  belirlemek  ve  koordine \netmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Bu y\u00f6ntemin ana avantaj\u0131, DKD\u2019yi bir kapal\u0131 kutu olarak ele alma \nolana\u011f\u0131  vermesidir  (\u015eekil  Y.14).  DKD  1\u2019in  giri\u015fine  uygulanan  bir  darbe  i\u00e7in,  \u00e7\u0131k\u0131\u015ftaki  a\u00e7\u0131k \ndevre  gerilimleri  ve  k\u0131sa  devre  ak\u0131mlar\u0131n\u0131n  de\u011ferleri  belirlenir  (\u201cserbest  enerji  ge\u00e7i\u015fi\u201d \ny\u00f6ntemi).  Bu  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  \u00f6ze\u011frileri,  2  \uf057\u2019a  e\u015fde\u011fer  olan  birle\u015fik  dalga  zorlamas\u0131na  d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr \n(a\u00e7\u0131k devre gerilim 1,2\/50 \u03bcs ve k\u0131sa devre ak\u0131m\u0131 8\/20 \u03bcs). DKD\u2019nin i\u00e7 tasar\u0131m\u0131 hakk\u0131nda \u00f6zel \nbilgiye ihtiya\u00e7 duyulmamas\u0131 bu y\u00f6ntemin bir avantaj\u0131d\u0131r. \nNot:  Bu  y\u00f6ntem,  DKD  2\u2019nin  DKD  1\u2019e  geri  beslemesi  olmad\u0131\u011f\u0131nda,  iyi  sonu\u00e7lar  verir. \nBunun  anlam\u0131  \u015fudur:  DKD  2\u2019nin  giri\u015findeki  darbe  ko\u015fullar\u0131,  yar\u0131  etkili  (quasi-impressed) \nak\u0131m  ko\u015fullar\u0131  ile  ayn\u0131d\u0131r.  DKD  1  ve  DKD  2\u2019nin  gerilim\/ak\u0131m  \u00f6ze\u011frileri  \u00e7ok  farkl\u0131 \noldu\u011funda, bu durum ortaya \u00e7\u0131kar (\u00f6rne\u011fin bir MOV\u2019la bir atlama aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n koordinasyonu). \nKoordinasyon y\u00f6nteminin amac\u0131, DKD 2\u2019nin giri\u015f de\u011ferlerinin (\u00f6rne\u011fin bo\u015falma ak\u0131m\u0131) \nDKD  1\u2019in  \u00e7\u0131k\u0131\u015f  de\u011ferleri  (\u00f6rne\u011fin  gerilim  koruma  d\u00fczeyi)  ile  kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir  duruma \ngetirmektir. \nUygun  bir  koordinasyonda,  DKD  1\u2019in  \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki  e\u015fde\u011fer  birle\u015fik  dalga,  hasar \nolmaks\u0131z\u0131n DKD 2 taraf\u0131ndan so\u011furulabilen birle\u015fik dalgay\u0131 a\u015fmamal\u0131d\u0131r. \nDKD 1 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki e\u015fde\u011fer birle\u015fik dalga en k\u00f6t\u00fc durum zorlamas\u0131 i\u00e7in belirlenmelidir \n(Imax, Umax, i\u00e7inden ge\u00e7en enerji) \nNot: Koordinasyon y\u00f6ntemi ile ilgili ek bilgiler IEC 61643-12\u2019de verilmi\u015ftir. \nDKD 1\u2019e ili\u015fkin UOC (\u00e7\u0131k\u0131\u015f)  \uf0a3  DKD 2\u2019ye ili\u015fkin UOC (giri\u015f) \nUOC (\u00e7\u0131k\u0131\u015f) ve ISC (\u00e7\u0131k\u0131\u015f)\u2019nin e\u015fde\u011fer birle\u015fik dalgaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi: \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f751\nUOC (1,2\/50 \u03bcs dalga bi\u00e7imi), ISC (8\/20 \u03bcs darbe bi\u00e7imi), ZI = 2 \uf057\uf020\n\u015eekil Y.14 \u2013 \u201cSerbest enerji ge\u00e7i\u015fi\u201d y\u00f6ntemine g\u00f6re koordinasyon \nY.5 Koordinasyonu do\u011frulama: \n Enerji koordinasyonu a\u015fa\u011f\u0131dakilerle do\u011frulanmal\u0131d\u0131r: \n1)  Koordinasyon  deneyi:  Koordinasyon,  ayr\u0131  ayr\u0131  her  bir  durum  esas  al\u0131narak \ng\u00f6sterilebilir. \n2)  Hesaplama:  Karma\u015f\u0131k  sistemlerde  bilgisayar  benzetimi  gerekirken  basit  durumlarda \nyakla\u015f\u0131k hesap kullan\u0131l\u0131r. \n3)    DKD  ailelerinin  uygulanmas\u0131:  DKD  imalat\u00e7\u0131lar\u0131,  koordinasyonun  sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \ndo\u011frulamal\u0131d\u0131r. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fEk \u2013 Z   \nDKD korumas\u0131n\u0131n se\u00e7imi ve tesisi \n752\nKarma\u015f\u0131k elektrik ve elektronik sistemlerdeki hem elektrik ve hem de ileti\u015fim devreleri, \nuygun bir DKD korumas\u0131n\u0131n se\u00e7imi ve tesisinde g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \nZ.1 DKD\u2019nin gerilim koruma d\u00fczeyine g\u00f6re se\u00e7imi: \n Korunmas\u0131  gereken  donan\u0131m\u0131n  UW  darbe  dayan\u0131m  gerilimi,  a\u015fa\u011f\u0131dakiler \ni\u00e7in \ntan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r: \n- IEC 60664-1\u2019e uygun elektrik hatlar\u0131 ve donan\u0131m ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131, \n- ITU-T K.20 ve K.21\u2019e uygun ileti\u015fim hatlar\u0131 ve donan\u0131m ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131, \n- \u0130malat\u00e7\u0131dan elde edilen bilgilere uygun di\u011fer hatlar ve donan\u0131m ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131. \nA\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7 sistemler korunmu\u015f olur: \n- \u0130\u00e7 sistemlere ili\u015fkin UW darbe dayan\u0131m geriliminin, DKD\u2019ye ili\u015fkin UP gerilim koruma \nd\u00fczeyi ile ba\u011flant\u0131 iletkenlerindeki gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almak i\u00e7in gerekli olan bir \npay\u0131n (marj\u0131n) toplam\u0131na e\u015fit veya daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131, \n- \u0130\u00e7 sistemlerin DKD giri\u015fiyle enerji bak\u0131m\u0131ndan koordine edilmesi. \nNot  1:  DKD\u2019ye  ili\u015fkin  UP  gerilim  koruma  d\u00fczeyi,  tan\u0131mlanm\u0131\u015f  bir  In  anma  ak\u0131m\u0131nda \nkar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fen art\u0131k gerilime ba\u011fl\u0131d\u0131r. DKD i\u00e7inden ge\u00e7en daha y\u00fcksek ve daha d\u00fc\u015f\u00fck ak\u0131mlarda, \nDKD ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131ndaki gerilimin de\u011feri buna ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmektedir. \nNot 2: DKD, korunmas\u0131 gereken donan\u0131ma ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, ba\u011flant\u0131 iletkenlerindeki \u0394U \nend\u00fcktif gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc DKD\u2019ye ili\u015fkin UP gerilim koruma d\u00fczeyine eklenir. Koruma d\u00fczeyi \nve  bacaklar\/ba\u011flant\u0131lardaki  iletken  elemanda  gerilim  d\u00fc\u015fmesi  sonucu  olarak  meydana  gelen \nve DKD \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda gerilim olarak tan\u0131mlanan etkin koruma d\u00fczeyi UP\/f nin, DKD tipleri i\u00e7in \na\u015fa\u011f\u0131daki gibi olmas\u0131 kabul edilebilir (\u015eekil Z.1): \nU\nGerilim s\u0131n\u0131rlamal\u0131 tip DKD\u2019ler i\u00e7in \nGerilim anahtarlamal\u0131 tip DKD\u2019ler i\u00e7in \nBaz\u0131  anahtarlamal\u0131  tip  DKD\u2019lerde,  ark  gerilimini  \u0394U\u2019ya  eklemek  gerekebilir.  Bu  ark \ngerilimi, birka\u00e7 y\u00fcz volt olabilir. Birle\u015fik tip DKD\u2019lerde, daha karma\u015f\u0131k form\u00fcller gerekebilir. \nDKD  k\u0131smi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131  ge\u00e7erken,  ba\u011flant\u0131  iletkenlerinin  uzunlu\u011fu  \uf0a3  0,5  m  olmas\u0131 \ndurumunda,  \u0394U  =  1  kV\/m  veya  en  az  %  20  g\u00fcvenlik  pay\u0131  kabul  edilmelidir.  End\u00fcklenen \ndarbeler i\u00e7in  \u0394U ihmal edilebilir. \n, \n\uf03d\nmax(\n\uf03d\/\n\uf044\uf02b\nU\nU\nU\nU\nU\n\uf044\nfP\n\/\nfP\n)\n,\nP\nP\nNot  3:  UP  gerilim  koruma  d\u00fczeyi,  DKD  ile  ayn\u0131  ko\u015fullarda  denenen  donan\u0131ma  (a\u015f\u0131r\u0131 \ngerilim ve a\u015f\u0131r\u0131 ak\u0131m dalga bi\u00e7imi ve enerjilendirilmi\u015f donan\u0131m vb.) ili\u015fkin UW darbe dayan\u0131m \ngerilimi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \nNot  4:  Donan\u0131m  i\u00e7  DKD\u2019leri  i\u00e7erebilir  ve  DKD\u2019lerin  \u00f6zellikleri  koordinasyona  etki \nedebilir. \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n                                                                                                    \n \n \n \n \n \n\f753\nK\u0131smi y\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131 \nGerilimli iletken ile ku\u015faklama baras\u0131 aras\u0131ndaki darbe gerilimi \nDKD\u2019nin s\u0131n\u0131rlama gerilimi \nKu\u015faklama iletkenlerindeki end\u00fcktif gerilim d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \nManyetik alan \u015fiddeti ve t\u00fcrevi \nBurada: \nI \nU\n\uf03d\/\nfP\nU\nP\n\uf044\uf02b\nU\nUp \nU\n\uf044\uf03d\uf044\n,\ndHH\n\/\nU\nL\n1\ndt\n\uf044\uf02b\nU\nL\n2\nNot:  Up\/f    gerilimi  \u0394U  end\u00fcktif  geriliminden  dolay\u0131,  DKD\u2019nin  Up  koruma  d\u00fczeyinden \ndaha  y\u00fcksektir  (Up  ve  \u0394U\u2019nun  en  b\u00fcy\u00fck  de\u011ferlerinin  mutlaka  ayn\u0131  anda  ortaya  \u00e7\u0131kmas\u0131 \ngerekli  olmasa  bile).  DKD  i\u00e7inden  akan  k\u0131smi  y\u0131ld\u0131r\u0131m  ak\u0131m\u0131,  DKD\u2019den  sonraki  devrenin \nkorunan  taraf\u0131ndaki  d\u00f6ng\u00fcde  ek  gerilim  end\u00fckler.  Bu  nedenle,  ba\u011flanan  cihaz\u0131  tehlikeye \nsokan en b\u00fcy\u00fck gerilim, DKD\u2019nin Up koruma d\u00fczeyinden daha y\u00fcksek olabilir. \n\u015eekil Z.1 - Gerilimli iletken ile ku\u015faklama baras\u0131 aras\u0131ndaki darbe gerilimi \nZ.2  DKD korumas\u0131na ili\u015fkin tesisat: \n  DKD  korumas\u0131n\u0131n  verimi,  sadece  DKD\u2019nin  uygun  olarak  se\u00e7ilmesine  ba\u011fl\u0131  olmay\u0131p, \ndo\u011fru \u015fekilde tesis edilmesine de ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken hususlar a\u015fa\u011f\u0131dakileri \nkapsar: \n- DKD\u2019lerin yeri, \n- Ba\u011flant\u0131 iletkenleri, \n- Sal\u0131n\u0131mdan dolay\u0131 koruma uzakl\u0131\u011f\u0131, \n- End\u00fcksiyondan dolay\u0131 koruma uzakl\u0131\u011f\u0131. \nZ.2.1 DKD\u2019nin yeri: \n DKD\u2019nin yerini, a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6l\u00e7\u00fctler etkilemektedir: \n-  \u00d6zel  hasar  kayna\u011f\u0131  (\u00f6rne\u011fin  binaya  (S1),  hatta  (S2),  binan\u0131n  yak\u0131n\u0131nda  topra\u011fa  (S3) \nveya hatt\u0131n yak\u0131n\u0131nda topra\u011fa (S4) y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f754\n- Darbe ak\u0131m\u0131n\u0131 topra\u011fa  y\u00f6neltmek i\u00e7in en yak\u0131n yer (\u00f6rne\u011fin yap\u0131daki bir  hatt\u0131n giri\u015f \nnoktas\u0131na m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n yer). \nG\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  al\u0131nmas\u0131  gereken  ilk  \u00f6l\u00e7\u00fct:  Bir  DKD  gelen  hatt\u0131n  giri\u015f  noktas\u0131na  ne  kadar \nyak\u0131nsa,  bu  DKD  taraf\u0131ndan  korunan  yap\u0131  i\u00e7indeki  donan\u0131m  miktar\u0131  o  kadar  fazla  olur \n(ekonomik olarak avantajl\u0131). Sonra ikinci \u00f6l\u00e7\u00fct kontrol edilmelidir. Bir DKD korunmakta olan \ndonan\u0131ma  ne  kadar  yak\u0131nsa,  bu  DKD\u2019nin  koruma  etkinli\u011fi  daha  fazla  olur  (teknik  olarak \navantajl\u0131). \nZ.2.2 Ba\u011flant\u0131 iletkenleri:  \nDKD ba\u011flant\u0131 iletkenleri, \u00c7izelge 27\u2019de verilen en k\u00fc\u00e7\u00fck kesitlere sahip olmal\u0131d\u0131r. \nZ.2.3 Sal\u0131n\u0131m koruma uzakl\u0131\u011f\u0131 lpo: \n Bir DKD\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, DKD ba\u011flant\u0131 u\u00e7lar\u0131ndaki gerilim,  Up\/f ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \nKorunan  donan\u0131m  ile  DKD  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131k  fazla  ise  darbelerde  sal\u0131n\u0131m  olay\u0131  olu\u015fur. \nDonan\u0131m\u0131n  ba\u011flant\u0131  u\u00e7lar\u0131  a\u00e7\u0131k  devre  ise,  bu  olaydan  dolay\u0131,  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim  2Up\/f\u2019ye  kadar \ny\u00fckselebilir ve Up\/f \uf0a3 Uw olsa bile donan\u0131mda ar\u0131za meydana gelebilir. \nSal\u0131n\u0131m  koruma  uzakl\u0131\u011f\u0131  lpo,  koruman\u0131n  sa\u011flanabildi\u011fi  (sal\u0131n\u0131m  olay\u0131  ve  kapasitif  y\u00fck \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda) donan\u0131m ile DKD aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck  uzakl\u0131kt\u0131r. Bu uzakl\u0131k, DKD \nteknolojisine,  tesisat  kurallar\u0131na  ve  y\u00fck  kapasitesine  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  Devrenin  uzunlu\u011fu  10  m\u2019den \ndaha az veya \n ise, sal\u0131n\u0131m koruma uzakl\u0131\u011f\u0131 lpo g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmayabilir. \n2\/\nU\nU\n\uf0a3\nfP\n\/\nw\nw\nfP\n\/\nNot:  DKD  ile  donan\u0131m  aras\u0131ndaki  en  b\u00fcy\u00fck  uzakl\u0131k  10  m\u2019den  daha  b\u00fcy\u00fck  veya \nU\nU\n2\/\n\uf03e\n  oldu\u011funda,  sal\u0131n\u0131m  koruma  uzakl\u0131\u011f\u0131  a\u015fa\u011f\u0131daki  ba\u011f\u0131nt\u0131  kullan\u0131larak  tahmin \nedilebilir: \n\uf05b\n\uf05d k\nl\nUU\n\/\n\uf03d\n\uf02d\nw\nBurada; k = 25 V\/m\u2019dir. \n [m] \nfP\n\/\npo\nZ.2.4 End\u00fcksiyon koruma uzakl\u0131\u011f\u0131 lpi:  \nYap\u0131ya veya yap\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi,  korunan donan\u0131m ile DKD aras\u0131ndaki \ndevre  d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim  end\u00fckleyebilir.  Bu  a\u015f\u0131r\u0131  gerilim  UP\u2019ye  eklenerek  DKD\u2019nin \nkoruma  verimlili\u011fini  azalt\u0131r.  End\u00fcklenen  a\u015f\u0131r\u0131  gerilimler,  d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn  boyutlar\u0131  ile  artar  (hat \ng\u00fczergah\u0131,  devre  uzunlu\u011fu,  PE  ile  aktif  iletkenler  aras\u0131ndaki  uzakl\u0131k,  elektrik  ve  ileti\u015fim \nhatlar\u0131  aras\u0131ndaki  d\u00f6ng\u00fc  alan\u0131)  ve  manyetik  alan  \u015fiddetinin  zay\u0131flamas\u0131yla  azal\u0131r  (hacimsel \nekranlama ve\/veya hat ekranlamas\u0131). \nEnd\u00fcksiyon koruma uzakl\u0131\u011f\u0131 lpi, koruman\u0131n sa\u011flanabildi\u011fi (end\u00fcksiyon olay\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda) donan\u0131m ile DKD aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck uzakl\u0131kt\u0131r. \nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan  dolay\u0131  meydana  gelen  manyetik  alan\u0131n  \u00e7ok  y\u00fcksek  oldu\u011fu  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131narak,  DKD\u2019ler  ile  donan\u0131m  aras\u0131ndaki  d\u00f6ng\u00fcy\u00fc  en  aza  indirmek  gerekir.  Aksi  halde, \nmanyetik alan ve end\u00fcksiyon etkileri a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemler al\u0131narak azalt\u0131labilir: \n-  Binan\u0131n  (YKB  1)  veya  odalar\u0131n  (YKB  2  veya  daha  yukar\u0131  YKB\u2019ler)  hacimsel \nekranlamas\u0131, \n- Hat ekranlamas\u0131 (ekranl\u0131 kablolar veya kablo kanallar\u0131 kullan\u0131lmas\u0131). \nBu  \u00f6nlemlere  uyulmas\u0131  durumunda,  end\u00fcksiyon  koruma  uzakl\u0131\u011f\u0131  lpi  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne \nal\u0131nmayabilir. \nNot:  \u00c7ok  a\u011f\u0131r  ko\u015fullarda  (ekranl\u0131  olmayan  hatlar\u0131n  olu\u015fturdu\u011fu  b\u00fcy\u00fck  d\u00f6ng\u00fcler  ve \ny\u0131ld\u0131r\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n end\u00fckledi\u011fi \u00e7ok y\u00fcksek de\u011ferler) end\u00fcksiyon koruma uzakl\u0131\u011f\u0131 lpi a\u015fa\u011f\u0131daki \nba\u011f\u0131nt\u0131 kullan\u0131larak hesaplan\u0131r. \nl\npi\n\uf03d\n\uf05b\nUU\n\uf02d\nw\nfP\n\/\n\uf05d h\n\/\n [m] \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f755\nYap\u0131ya yak\u0131n bo\u015falmalar i\u00e7in [V\/m] \nS\n3\n  Yap\u0131ya  bo\u015falmalar  i\u00e7in  (en  k\u00f6t\u00fc  durum) \n[V\/m] \nMadde G.3\u2019te s\u00f6z\u00fc edilen katsay\u0131lar \nYKS\u2019den  veya  YKB  0\/1  s\u0131n\u0131r\u0131ndaki  ba\u015fka \nekranlardan dolay\u0131 hacimsel ekranlama \nYKB  1\/2  veya  daha  y\u00fcksek  YKB\u2019lerin \ns\u0131n\u0131r\u0131ndaki  ekranlardan  dolay\u0131  hacimsel \nekranlama \n\u0130\u00e7 iletken ba\u011flant\u0131lar\u0131n \u00f6zellikleri \nYKB  0\/1\u2019in  s\u0131n\u0131r\u0131ndaki  YKS\u2019den  dolay\u0131 \nekranlama  etkinli\u011fini  g\u00f6z  \u00f6n\u00fcne  alan  bir \nkatsay\u0131 \nw  [m]  kafes  geni\u015fli\u011fine  sahip  kafes  bi\u00e7imli \nYKS i\u00e7in \nKafes bi\u00e7imli olmayan YKS i\u00e7in (Ek - R) \nBurada; \nh \uf03d\n300\n.\n.\nKKK\n.\n2\nS\n1\n3\n000\n.\nKKK\nS\n.\nS\n.\n1\n2\nS\nS\nh \uf03d\n30\nKS1, KS2, KS3 \nKS1 \nKS2 \nKS3 \nKS0 \nKS \uf03d\n0\n.06,0\nw\n5,0\nK \uf03d0\nS\nK\nc\nZ.2.5 DKD\u2019lerin koordinasyonu:  \nDKD korumas\u0131nda ard arda ba\u011fl\u0131 DKD\u2019ler, IEC 61643-12 veya IEC 61643-22\u2019ye uygun \nimalat\u00e7\u0131lar\u0131,  DKD\u2019ler  aras\u0131ndaki  enerji \nolarak  enerjiyi  koordine  etmelidir.  DKD \nkoordinasyonunun sa\u011fland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin yeterli bilgileri vermelidir. \nDKD koordinasyonu ile ilgili bilgiler Ek-Y\u2019de verilmi\u015ftir. \nZ.2.6  DKD korumas\u0131na ili\u015fkin tesisat ile ilgili i\u015flem:  \nBir  DKD korumas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde tesis edilmelidir: \n1)  Hatt\u0131n yap\u0131ya giri\u015finde (YKB 1\u2019in s\u0131n\u0131r\u0131nda, \u00f6rne\u011fin ana panoda) DKD 1 tesis edilir. \n2)  Korunacak i\u00e7 sisteme ili\u015fkin Uw darbe dayan\u0131m gerilimi belirlenir. \n3)  Etkili koruma d\u00fczeyinin Up\/f \uf0a3 Uw olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in DKD 1\u2019e ili\u015fkin Up1 gerilim \n4) \nkoruma d\u00fczeyi se\u00e7ilir. \nlP0\/1  ve  lPi\/1  koruma  d\u00fczeyleri  i\u00e7in  istenenler  kontrol  edilir  (Madde  Z.2.3  ve  Madde \nZ.2.4). \n3) ve 4)\u2019teki ko\u015fullar yerine getirildi\u011fi taktirde, donan\u0131m, DKD 1 taraf\u0131ndan korunmu\u015f \nolur. Aksi taktirde, DKD 2 (DKD 2\u2019lere) ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \n5)  Donan\u0131ma daha yak\u0131n olacak \u015fekilde (YKB 2\u2019nin s\u0131n\u0131r\u0131nda, \u00f6rne\u011fin tali da\u011f\u0131t\u0131m panosu \nveya prizde) DKD 2 (Madde Z.1.2) tesis edilir ve DKD 1 giri\u015fi ile enerji koordine edilir \n(Madde Z.2.5). \n6)  Etkili koruma d\u00fczeyinin Up\/f \uf0a3 Uw olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in DKD 2\u2019ye ili\u015fkin Up2 gerilim \n7) \nkoruma d\u00fczeyi se\u00e7ilir. \nlP0\/2  ve  lPi\/2  koruma  uzakl\u0131klar\u0131  i\u00e7in  ko\u015fullar  kontrol  edilir  (Madde  Z.2.3  ve  Madde \nZ.2.4). \n6) ve 7)\u2019deki ko\u015fullar yerine getirildi\u011fi taktirde, donan\u0131m DKD 1 ve DKD 2 taraf\u0131ndan \nkorunmu\u015f olur. Aksi taktirde, donan\u0131ma yak\u0131n (\u00f6rne\u011fin SA tesisat noktas\u0131nda) ek DKD \n3\u2019e (DKD 3\u2019lere) ve DKD 1 ve DKD 2 giri\u015fleri ile enerjinin koordine edilmesine ihtiya\u00e7 \nvard\u0131r (Madde Z.2.5) \nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f756\nElektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131                                                                                                                                                 \n \n \n \n \n \n\fTMMOB\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI\n1954\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SLER\u0130 ODASI\nELEKTR\u0130K TES\u0130SLER\u0130 GENEL TEKN\u0130K \u015eARTNAMES\u0130\nve\nUYGULAMA ESASLARI\n1954\nTMMOB Elektrik M\u00fchendisleri Odas\u0131\nIhlamur Sokak No:10 Kat:2 K\u0131z\u0131lay\/Ankara\nTel: (312) 425 32 72 Faks: (312) 417 38 18\nE-Posta: emo@emo.org.tr    http:\/\/www.emo.org.tr \nANKARA\n2012\nISBN:978-605-01-0254-3\nEMO YAYIN NO:TY\/2011\/2\n\f<\/pre>\n<hr>\n<p><a href='https:\/\/www.aesinn.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Genel-Teknik-Sartname.pdf'>Orijinal PDF d\u00f6k\u00fcman\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcle<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chamber of Electrical Engineers of the Union of Turkish Chambers of Engineers and Architects (TMMOB) 1954 General Technical Specifications and Implementation Principles for Electrical Installations Ankara 2012 ISBN: 978-605-01-0254-3\u2026<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":2568,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","slim_seo":{"title":"General Technical Specifications | AESinn","description":"Review the technical document titled \"General Technical Specifications,\" prepared with AESinn expertise. Electrical and engineering solutions.","canonical":"https:\/\/aesinn.com\/makaleler\/genel-teknik-artname\/","noindex":""},"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-2673","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":11,"label":"Makaleler"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/aesinn.com\/wp-content\/uploads\/aes-thumbnail.png",768,768,false],"author_info":{"display_name":"yonetim2","author_link":"https:\/\/aesinn.com\/en\/author\/yonetim2\/"},"comment_info":"","category_info":[{"term_id":11,"name":"Makaleler","slug":"makaleler","term_group":0,"term_taxonomy_id":11,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":33,"filter":"raw","cat_ID":11,"category_count":33,"category_description":"","cat_name":"Makaleler","category_nicename":"makaleler","category_parent":0}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2673"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3553,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2673\/revisions\/3553"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}