{"id":2665,"date":"2026-03-09T13:30:00","date_gmt":"2026-03-09T10:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/aesinn.com\/?p=2665"},"modified":"2026-03-16T01:19:34","modified_gmt":"2026-03-15T22:19:34","slug":"topraklama-aglarinin-uc-boyutlu-tasarimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aesinn.com\/en\/topraklama-aglarinin-uc-boyutlu-tasarimi\/","title":{"rendered":"Three-Dimensional Design of Grounding Networks"},"content":{"rendered":"<p><!-- PDF Content --><\/p>\n<pre style='white-space: pre-wrap;'>TOPRAKLAMA A\u011eLARININ \u00dc\u00c7 BOYUTLU TASARIMI \nFikri Bar\u0131\u015f UZUNLAR \nbaris.uzunlar@tr.schneider-electric.com \n  \u00d6zcan KALENDERL\u0130 \nozcan@elk.itu.edu.tr \n\u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi, Elektrik-Elektronik Fak\u00fcltesi \nElektrik M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u0130stanbul \n\u00d6ZET \nStd \n837-2002 \nstandartlar\u0131na \nBu  \u00e7al\u0131\u015fma,  IEEE Std 80-2000, IEEE Std 81-1983 ve \nIEEE \nuyumlu \ntopraklama  sistemlerinin  tasar\u0131m\u0131  ve analizi i\u00e7in bir \nbilgisayar  modeli \ngeli\u015fmi\u015f  metodoloji \nve \nsunmaktad\u0131r.  Metodoloji  ve  bilgisayar  program\u0131 \nger\u00e7ek sistem \u00f6l\u00e7\u00fcmleri ile do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilgisayar \nalgoritmas\u0131n\u0131n  do\u011frulu\u011fu  topraklama  modelinin  ve \nfiziksel d\u00fczenin ger\u00e7ek saha ko\u015fullar\u0131na ne kadar iyi \nyans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131na  ba\u011fl\u0131d\u0131r.  \u0130zin  verilen  gerilim  s\u0131n\u0131rlar\u0131 \nve  en  y\u00fcksek   tahmini  gerilim  de\u011ferleri  standartta \nverilen  deneysel  form\u00fcl  kullan\u0131larak hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. \nAd\u0131m,  dokunma,  a\u011f  gerilimleri  ve  y\u00fcksek  gerilimli \nak\u0131m  ta\u015f\u0131yan  b\u00f6lgeler  standartta  verilen  tavsiyelere \ng\u00f6re  hesaplanm\u0131\u015f  ve  aralar\u0131ndaki \nfarkl\u0131l\u0131klar \nincelenip  a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.  M\u00fchendislik  uygulamalar\u0131 \ni\u00e7in \ntasar\u0131m  \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin \ntan\u0131t\u0131lmas\u0131  olana\u011f\u0131n\u0131n  ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi  amac\u0131yla \nbenzetimler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kolay kullan\u0131m \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \nyerle\u015fik tehlikeli nokta de\u011ferlendirme olana\u011f\u0131yla her \n\u015fekildeki  mevcut  a\u011flar\u0131n  g\u00fc\u00e7lendirilmesi  ve  yeni \na\u011flar\u0131n  tasar\u0131m\u0131n\u0131n  en  uygun  hale  getirilmesinde \nm\u00fchendislere  yard\u0131m  etmek  i\u00e7in tesis topraklama a\u011f \ntasar\u0131m ve analiz mod\u00fcl\u00fc \u00f6zellikle tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.  \nyararl\u0131  baz\u0131  pratik \nAnahtar  s\u00f6zc\u00fckler:  Topraklama  a\u011f\u0131,  Dokunma \nGerilimi, Ad\u0131m Gerilimi, A\u011f Gerilimi. \n1. G\u0130R\u0130\u015e \ntransformat\u00f6r  merkezlerinde \nTopraklama  a\u011flar\u0131,  toprak  i\u00e7ine  g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f ,  toprak \ny\u00fczeyine  paralel  olarak  yerle\u015ftirilmi\u015f,  a\u011f  olu\u015fturacak \n\u015fekilde  birbirine  birle\u015ftirilmi\u015f  iletkenlerden  olu\u015fan, \ngeni\u015f bir alan\u0131 kaplayan bir topraklay\u0131c\u0131 t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Enerji \nve \nsistemlerinde, \npotansiyel  farklar\u0131n\u0131n  k\u00fc\u00e7\u00fck  olmas\u0131  istenen  geni\u015f \nyap\u0131larda  ve  yerlerde,  topraklama  direncini,  ad\u0131m  ve \ntemas  gerilimini  k\u00fc\u00e7\u00fck  tutmak  ve  d\u00fczg\u00fcn  potansiyel \nda\u011f\u0131l\u0131m\u0131  sa\u011flamak  amac\u0131  ile  kullan\u0131l\u0131rlar.  Topraklama \na\u011flar\u0131n\u0131n  bu  ama\u00e7lara  uygun  ve  ekonomik  tasar\u0131m\u0131 ve \nanalizi, bir m\u00fchendislik problemi olu\u015fturmaktad\u0131r. \ntasar\u0131m  hesaplar\u0131,  genellikle \nTopraklama  a\u011flar\u0131n\u0131n \ndeneyime, \nform\u00fcller \n(ampirik) \ndayal\u0131 \ng\u00f6rg\u00fcye \nkullan\u0131larak  yap\u0131lmaktad\u0131r.  Bu  hesaplar,  \u00fc\u00e7  boyutlu \ntopraklay\u0131c\u0131  ko\u015fullar\u0131n\u0131 \nincelemede, \ntoprak \nve \nbir\u00e7ok \ntan\u0131mlamada  ve  ger\u00e7e\u011fe  uygun  \u00e7\u00f6z\u00fcmler  elde  etmede \nyetersiz kalmakta, zor ve zaman al\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r. \nBir  topraklama  a\u011f\u0131n\u0131n  tasar\u0131m\u0131nda  a\u011f  boyutlar\u0131  ve \nbi\u00e7imi, g\u00f6z say\u0131s\u0131, g\u00f6m\u00fclme derinli\u011fi, topra\u011f\u0131n \u00f6zellikleri \ngibi \nde\u011ferlendirilmesi \nparametrenin \ngerekmektedir. Bunu ger\u00e7ek bir topraklama a\u011f\u0131 \u00fczerinde \ndeney  yaparak  ger\u00e7ekle\u015ftirmek hem zor hem de zaman \nal\u0131c\u0131  ve  pahal\u0131  bir  yoldur.  Bunun  kolay,  k\u0131sa  ve \nekonomik  yolu,  \u00f6rne\u011fin,  \u00f6l\u00e7ekli  k\u00fc\u00e7\u00fck  modeller \n\u00fczerinde  deney  yapmak  veya  say\u0131sal  y\u00f6ntemlerle \nbilgisayarda  ger\u00e7e\u011fe  uygun  modeller  \u00fczerinde  hesap \nyapmakt\u0131r. Bu nedenle son y\u0131llarda topraklama a\u011flar\u0131n\u0131n \ntasar\u0131m  ve  analizinin  bilgisayarla  yap\u0131lmas\u0131  g\u00f6zdedir. \nBunun  i\u00e7in  de  topraklama  sistemlerinin  tasar\u0131m\u0131nda \nger\u00e7e\u011fe  uygun,  daha  do\u011fru sonu\u00e7lar veren bilgisayar \nalgoritmalar\u0131na gerek duyulmaktad\u0131r. Bu ama\u00e7la y\u00f6ntem \nve  yaz\u0131l\u0131m  geli\u015ftirme  \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131  yap\u0131lmakta,  paket \nprogramlar \u00fcretilmektedir. \nBu  \u00e7al\u0131\u015fmada  da,  ilkesi  sonlu  elemanlar  y\u00f6ntemine \ndayanan bir topraklama a\u011f\u0131 tasar\u0131m program\u0131 yard\u0131m\u0131yla \nyap\u0131lan  \u00fc\u00e7  boyutlu  a\u011f \ntasar\u0131m\u0131,  a\u00e7\u0131klamal\u0131  ve \nuygulamal\u0131 olarak sunulmu\u015ftur. \n2. AMA\u00c7 VE HEDEFLER \nBu \u00e7al\u0131\u015fmadaki temel ama\u00e7lar: \n-  Topraklama \nsistemi \ntasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n  en  verimli \ntasar\u0131ma  odaklanabilmeleri  i\u00e7in gerekli ilkeleri i\u00e7eren \nuygun bir referans sa\u011flamak, \n-  Dokunma  ve  ad\u0131m  gerilimlerini  izin  verilen  g\u00fcvenlik \ns\u0131n\u0131rlar\u0131  i\u00e7erisinde  tutmak  ve  topraklama  direncini \nk\u00fc\u00e7\u00fcltmek, \n-  IEEE  Std  80-2000  [1],  IEEE  Std  81-1983  [2]  ve  IEEE \nStd 837-2002 [3] standartlar\u0131na uygun bir topraklama \ntesisi tasarlamak, \n-  Ar\u0131za  durumlar\u0131nda  elektrik  \u015fokuna  maruz  kalma \nolas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan personelin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak, \n-  Topraklama  sisteminde  kullan\u0131lmas\u0131  gereken  a\u011f \niletkenlerinin \u00f6zelliklerini belirlemek, \n-  Tesis  alan\u0131, \ntopraklama  kaz\u0131klar\u0131n\u0131n  say\u0131s\u0131,  a\u011f \niletkeninin  kesiti  ve iletkenin g\u00f6m\u00fclme derinli\u011fi gibi \netkenlerin \ndirencinin \nhesaplanmas\u0131nda etkisini g\u00f6zlemlemek, \ntopraklama \ntesisin \n-  Toprak gerilim y\u00fckselmesini (GPR) hesaplamak, \n-  \u0130zin verilen en y\u00fcksek dokunma ve ad\u0131m gerilimlerini \nhesaplamak, \n307 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\f-  Herhangi bir y\u00f6n boyuncaki y\u00fczey gerilim da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \ntoprak  gerilimi  y\u00fckselmesinin  bir  oran\u0131  olarak \ng\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek, \n-  T\u00fcm tasar\u0131m ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir rapor sunmakt\u0131r. \n3.  TOPRAKLAMA A\u011eI TASARIM \nYAZILIMI \nTopraklama  sistemlerinin  modellenmesinde  kullan\u0131lan \nbilgisayar algoritmalar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zellikler aran\u0131r: \n-  Topraklama  iletkeni  ve  topraklama  kaz\u0131klar\u0131n\u0131n  ayr\u0131 \nbirer eleman olarak modellenebilmesi, \n-  Her  ayr\u0131  eleman\u0131n  bir  denklem  k\u00fcmesi  olarak \ntan\u0131mlanabilmesi, \n-  Topra\u011fa akan toprak ar\u0131za ak\u0131m\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131, \n-  \u0130stenen  herhangi  bir  noktada,  y\u00fczey  potansiyelinin \nhesaplanmas\u0131 istenir. \ntan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r. \nTopraklama  tasar\u0131m\u0131n\u0131n  ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde ilk olarak \nproje  ve  \u00e7al\u0131\u015fma \n\u0130kinci  olarak, \nkullan\u0131lacak \ntoprak  modeli  kararla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.  Bu \na\u015famada  IEEE  Std  80-2000\u2019de  tan\u0131mlanm\u0131\u015f,  belirli  bir \ny\u00fczey  ve  durum  i\u00e7in  izin  verilen  en  y\u00fcksek  ad\u0131m  ve \ndokunma  gerilimini  i\u00e7eren  g\u00fcvenlik  de\u011ferlendirmesi \nise,  bir  elektrik \nhesab\u0131  yap\u0131l\u0131r.  \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc  a\u015famada \nar\u0131za \nen  k\u00f6t\u00fc \ntesisinde  meydana  gelebilecek \nparametreleri  hesaba  kat\u0131larak iletkenlerin ve kaz\u0131k gibi \nelektrotlar\u0131n  boyutlar\u0131  kararla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.  Bir  sonraki \na\u015famada,  elektrik \niletkenin \ng\u00f6m\u00fclme  derinli\u011fi  ve  fiziksel  boyutlar\u0131  gibi  sahan\u0131n \ngeometrik  boyut  ve  bi\u00e7im  bilgileri  girilmektedir.  Son \nolarak,  tesis  tasar\u0131m\u0131n\u0131n  istenilen  g\u00fcvenlik  \u00f6l\u00e7\u00fctlerini \nkar\u015f\u0131lay\u0131p  kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131  do\u011frulanmaktad\u0131r.  Potansiyel \nda\u011f\u0131l\u0131m\u0131  \u00e7izimi,  dokunma  ve  ad\u0131m  gerilimlerinin \nolu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. \na\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \nG\u00fcvenlik  \u00f6l\u00e7\u00fctleri  sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131nda,  a\u011f  tasar\u0131m\u0131n\u0131n \nyeniden  g\u00f6zden  ge\u00e7irilmesi  gerekir.  Kabul  edilebilir \nsonu\u00e7lar  elde edilene kadar y\u00f6ntem \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famadan \ntekrarlan\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada kullan\u0131lan yaz\u0131l\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fc\u00e7 \nana mod\u00fclden olu\u015fmaktad\u0131r: \ntesisinin  koordinatlar\u0131, \ndo\u011frulamak \n\u00fczere \n\u015eekil 1. Toprak analiz mod\u00fcl\u00fc \n1)  Toprak modeli (bir tabakal\u0131 veya \u00e7ok tabakal\u0131), \n2)  \u00dcst tabaka kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 (m), \n3)  \u00dcst tabaka \u00f6zdirenci (ohm.m), \n4)  Alt tabaka kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 (m), \n5)  Alt tabaka \u00f6zdirenci (ohm.m), \n6)  Ar\u0131za s\u00fcresi (s), \n7)  V\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 (kg). \nB.  Toprak lama A\u011f\u0131 Analiz Mod\u00fcl\u00fc \nSahan\u0131n  elektriksel  karakteristiklerinin  ve  kullan\u0131lacak \na\u011f  iletkenlerinin  \u00f6zelliklerinin  bulundu\u011fu  mod\u00fcld\u00fcr \n(\u015eekil 2). Bu mod\u00fclden a\u015fa\u011f\u0131daki bilgiler girilir: \n1)  Tesis i\u015fletme gerilimi (V), \n2)  Toprak ar\u0131za ak\u0131m\u0131 (A), \n3)  Topraklama kaz\u0131k ve iletkenin adet ve \nuzunluklar\u0131, \n4)  Toprak gerilim y\u00fckselmesi (GPR) (V), \n5)  Hesaplanan toprak direnci (ohm), \n6)  E\u015fde\u011fer empedans (ohm). \nA.  Toprak Analiz Mod\u00fcl\u00fc \nBu  mod\u00fclde  benzetimi  yap\u0131lacak  sahan\u0131n  topraklama \ntasar\u0131m\u0131 \ni\u00e7in  gerekli,  a\u015fa\u011f\u0131daki  parametreler  yer \nalmaktad\u0131r (\u015eekil 1): \n\u015eekil 2. Topraklama a\u011f\u0131 analiz mod\u00fcl\u00fc \nC.  \u00dc\u00e7 Boyutlu Potansiyel Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 Mod\u00fcl\u00fc \nBu  mod\u00fclde  de,  sonlu  elemanlar  y\u00f6ntemiyle  benzetim \nsonucu  bulunan potansiyel da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7 boyutlu olarak \ng\u00f6zlenebilmektedir (\u015eekil 3). \n308 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fE\u011fer a >> b ise (1) ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131ndan \n(2) \nyaz\u0131l\u0131r.  \u0130zin  verilen  en  y\u00fcksek  dokunma  ve  ad\u0131m \ngerilimleri  IEEE  Std  80-2000  standard\u0131na  uygun olarak \nhesaplan\u0131r. Hesaplaman\u0131n amac\u0131, y\u00fcksek diren\u00e7li y\u00fczey \nkatman\u0131  kullan\u0131l\u0131p  b\u00f6ylece \nizin  verilen  dokunma \ngerilimini  de  y\u00fcksek  tutmakt\u0131r.  Hesaplarda  kullan\u0131lan \ny\u00fczey  tabakas\u0131n\u0131n  azaltma  katsay\u0131s\u0131  (Cs)  a\u015fa\u011f\u0131daki \nform\u00fcl ile hesaplan\u0131r: \n  (3) \nV\u00fccut  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  50  kg  olmas\u0131  durumunda,  s\u0131ras\u0131yla, \ndokunma ve ad\u0131m gerilimleri: \n  (4) \n(5) \nV\u00fccut  a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n  70  kg  olmas\u0131  durumundaki  dokunma \nve ad\u0131m gerilimleri: \n  (6) \n(7) \nYukar\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131larda kullan\u0131lan parametrelerden: \n\u2022  ts saniye olarak \u015fok s\u00fcresini,  \n\u2022 \ns  ohm-metre  olarak  topra\u011f\u0131n  y\u00fczey  k\u0131sm\u0131ndaki \nmalzemenin \u00f6zdirencini, \n\u2022  Cs  y\u00fcksek  diren\u00e7li  y\u00fczey  malzemesi kullan\u0131m\u0131na ve \nyans\u0131ma  fakt\u00f6r\u00fc (K) ile \u00fcst katman\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131na (h) \nba\u011fl\u0131 azaltma katsay\u0131s\u0131n\u0131, \n\u2022  hs y\u00fcksek diren\u00e7li y\u00fczey malzemesinin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \n\u2022 \n  y\u00fcksek  diren\u00e7li  y\u00fczey  malzemesinin  alt\u0131ndaki \ntopra\u011f\u0131n \u00f6zdirencini \nifade etmektedir. \n5. BENZET\u0130MLER \nBu  \u00e7al\u0131\u015fmada  elde  edilen  sonu\u00e7lar\u0131n  do\u011frulanmas\u0131 \nad\u0131na  IEEE  Std  80-2000  standard\u0131n\u0131n  Ek  B  k\u0131sm\u0131nda \nverilmi\u015f olan \u00f6rnekler referans al\u0131nm\u0131\u015f ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \ntablolar  ile ilgili grafikler kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tasar\u0131m bilgileri \nTablo 1\u2019de verilmi\u015ftir. \nTablo 1: A\u011f tasar\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan tasar\u0131m bilgileri \n\u00d6zellik \nDe\u011fer \n\u015eekil 3. \u00dc\u00e7 boyutlu potansiyel da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 mod\u00fcl\u00fc \n4. TOPRAKLAMA A\u011eI TASARIM \nY\u00d6NTEM\u0130 \nPratikteki  toprak  modellerine  ula\u015fabilmek  i\u00e7in  y\u0131llard\u0131r \nbir\u00e7ok grafiksel ve analitik yakla\u015f\u0131mlar \u00f6nerilmi\u015ftir [4-8, \n10]. De\u011fi\u015fik toprak \u00f6zdiren\u00e7li katmanlardan olu\u015fan \u00e7ok \ntabakal\u0131  topraklar\u0131n  daha  yayg\u0131n  olmas\u0131ndan  dolay\u0131, \ntopraklama direnci \u00f6l\u00e7\u00fcm teknikleri \u00e7ok katmanl\u0131 toprak \nmodeline g\u00f6re kullan\u0131lmaktad\u0131r. \nTesis  topraklamas\u0131n\u0131n  pratik  yakla\u015f\u0131m\u0131nda  y\u0131llard\u0131r, \nsonsuz  derinlik  ve  farkl\u0131  diren\u00e7te  alt  katman  ile  sonlu \nderinlikte  \u00fcst  katmandan  olu\u015fan  iki  tabakal\u0131  model \nkullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Yaz\u0131l\u0131m  [9]  her  kaz\u0131k  \u00e7iftinin  aras\u0131ndaki \nmesafenin  (a)  e\u015fit  oldu\u011fu  Wenner  d\u00f6rt  kaz\u0131kl\u0131  toprak \n\u00f6zdirenci \u00f6l\u00e7\u00fcm tekni\u011fini desteklemektedir (\u015eekil 4). Bu \ny\u00f6nteme g\u00f6re, d\u0131\u015ftaki elektrotlardan, de\u011feri ampermetre \nile  \u00f6l\u00e7\u00fclen  I  ak\u0131m\u0131  uygulan\u0131rken,  i\u00e7teki  elektrotlar \naras\u0131nda,  uygulanan  ak\u0131m\u0131n \ntopra\u011f\u0131n  direncinde \nyaratt\u0131\u011f\u0131  V  gerilimi  voltmetreyle  \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr  ve  direnci \nbulmak i\u00e7in ohm yasas\u0131 uygulan\u0131r (R = V \/ I). \n\u015eekil 4. Wenner d\u00f6rt kaz\u0131k y\u00f6ntemi \n\u00d6l\u00e7\u00fclen  V  ve  I  de\u011ferlerine,  topraklama  kaz\u0131\u011f\u0131n\u0131n \nboyuna  (b)  ve  kaz\u0131klar  aras\u0131  uzakl\u0131\u011fa  (a)  g\u00f6re  toprak \n\u00f6zdirenci ( ) a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011f\u0131nt\u0131yla bulunur: \n(1) \n309 \n2222421)\/(4baabaaIVa)\/(2IVa0,09(1\/)120,09sssCh50(10001,5)0,116\/dokunmasssECt50(10006,0)0,116\/sad\u0131mssECt70(10001,5)0,157\/dokunmasssECt70(10006,0)0,157\/sad\u0131mssECt \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n   \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \n \n \n \n \n \n \n\fV\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \n\u00c7ak\u0131l ta\u015f\u0131n\u0131n \u00f6zdirenci \n\u00c7ak\u0131l ta\u015f\u0131 tabakas\u0131n\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \nAr\u0131za a\u00e7ma s\u00fcresi \nToprak \u00f6zdirenci \nEn y\u00fcksek ar\u0131za ak\u0131m\u0131 IG, \nX\/R oran\u0131 \nAr\u0131za ak\u0131m\u0131 IG \nAyr\u0131lma katsay\u0131s\u0131 Sf \n\u0130letkenin malzemesi \nOrtam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \nA\u011f iletkeninin \u00e7ap\u0131 \nA\u011f\u0131n g\u00f6m\u00fclme derinli\u011fi \n70 kg  \n2500 \u03a9.m  \n0,102 m  \n0,50 s \n400 \u03a9.m  \n6814 A, 16,2  \n3180 A \n0,6  \nSert \u00e7ekilmi\u015f bak\u0131r  \n40 C  \n0,01 m  \n0,5 m  \nD.  Topraklama kaz\u0131klar\u0131 olmayan kare a\u011f \n\u015eekil  5\u2019te  topraklama  kaz\u0131klar\u0131  olmayan,  70  m  x  70  m \nboyutlar\u0131nda,  9  x  9  g\u00f6zden  olu\u015fan  kare  bir  a\u011f\u0131n  \u00fc\u00e7 \nboyutlu \u00e7izimi g\u00f6r\u00fclmektedir. Tablo 2\u2019de hem IEEE Std \n80-2000  ile  hem  de  bu  \u00e7al\u0131\u015fmada  kullan\u0131lan  yaz\u0131l\u0131m  ile \nelde  edilen  sonu\u00e7lar  kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma  amac\u0131yla  bir  arada \nverilmi\u015ftir. \n\u015eekil 6. Topraklama kaz\u0131klar\u0131 olmayan kare a\u011f i\u00e7in \nen y\u00fcksek ve ger\u00e7ek dokunma gerilimleri  \nE.  Topraklama kaz\u0131kl\u0131 dikd\u00f6rtgen a\u011f \n\u015eekil 7\u2019de topraklama kaz\u0131kl\u0131, 63 m x 84 m boyutlar\u0131nda, \n9  x  12  g\u00f6zden  olu\u015fan  dikd\u00f6rtgen  bir  a\u011f\u0131n  \u00fc\u00e7  boyutlu \n\u00e7izimi g\u00f6r\u00fclmektedir. \n\u015eekil  7\u2019deki  a\u011f  i\u00e7in  her  iki  y\u00f6ntemle  de  elde  edilen \nsonu\u00e7lar Tablo 3\u2019te verilmi\u015ftir. \n\u015eekil 5. Topraklama kaz\u0131klar\u0131 olmayan kare a\u011f \nTablo 2: Topraklama kaz\u0131klar\u0131 olmayan kare a\u011f i\u00e7in \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 sonu\u00e7lar tablosu \n\u00d6zellik \n\u0130zin verilen en y\u00fcksek \ndokunma gerilimi (V) \n\u0130zin verilen en y\u00fcksek ad\u0131m \ngerilimi (V) \nAzaltma katsay\u0131s\u0131 CS \nRG (\n) \nGPR (V) \nIEEE Std \n80-2000 \n838,20 \nYaz\u0131l\u0131m \n840,55 \n2686 \n2696,10 \n0,740 \n2,780 \n5304,00 \n0,740 \n2,675 \n5105,61 \nKaz\u0131ks\u0131z, kare a\u011f i\u00e7in elde edilen \u015eekil 6\u2019daki potansiyel \nda\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndan, \nsisteminin  k\u00f6\u015felerinde \ndokunma  geriliminin  maksimum  de\u011ferinin  a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \ng\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \ntopraklama \n\u015eekil 7. Topraklama kaz\u0131kl\u0131 dikd\u00f6rtgen a\u011f \nTablo 3: Topraklama kaz\u0131kl\u0131 dikd\u00f6rtgen a\u011f i\u00e7in \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 sonu\u00e7lar tablosu \n\u00d6zellik \n\u0130zin verilen en y\u00fcksek \ndokunma gerilimi (V) \n\u0130zin verilen en y\u00fcksek \nad\u0131m gerilimi (V) \nAzaltma katsay\u0131s\u0131 CS \n) \nRG (\nGPR (V) \nIEEE Std \n80-2000 \n838,20 \nYaz\u0131l\u0131m \n840,55 \n2686 \n2696,10 \n0,740 \n2,620 \n4998,96 \n0,740 \n2,278 \n4348,00 \n\u015eekil  7\u2019deki  a\u011f  i\u00e7in,  kullan\u0131lan  yaz\u0131l\u0131m  ile  elde  edilen \npotansiyel  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131,  \u015eekil  8\u2019de  g\u00f6sterilmi\u015ftir.  Yine \nk\u00f6\u015felerde potansiyel art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zlemlenmektedir. \n310 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fTablo 5: E\u015fit aral\u0131klarla yerle\u015ftirilmi\u015f topraklama kaz\u0131kl\u0131 \nve iki tabakal\u0131 a\u011f i\u00e7in kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma tablosu \n\u00d6zellik \n\u0130zin verilen en y\u00fcksek \ndokunma gerilimi (V) \n\u0130zin verilen en y\u00fcksek \nad\u0131m gerilimi (V) \nAzaltma katsay\u0131s\u0131 CS \nRG (\n) \nGPR (V) \nIEEE Std \n80-2000 \n838,20 \nYaz\u0131l\u0131m \n840,55 \n2686 \n2696,10 \n0,740 \n2,740 \n4562,49 \n0,740 \n2,330 \n5227,92 \nBu  durumdan  da  g\u00f6zlenebilece\u011fi  \u00fczere,  topraklama \ndirenci d\u00fc\u015f\u00fck olarak elde edildik\u00e7e sonu\u00e7lar aras\u0131ndaki \nfark  neredeyse  \u00f6nemsizdir.  \u015eekil  9\u2019daki  a\u011f \ni\u00e7in, \nkullan\u0131lan  yaz\u0131l\u0131m  ile  elde  edilen  potansiyel  da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, \n\u015eekil 10\u2019daki gibi g\u00f6zlemlenmektedir. \n6. SONU\u00c7 \nBilgisayar  benzetimine  dayal\u0131  analiz  teknikleri  hen\u00fcz \npahal\u0131  olmakla  birlikte  bunlar\u0131n  kullan\u0131m\u0131n\u0131n  ucuz  ve \ntopraklama  \u015febekesi  d\u00fczenlenmesine  yol \ng\u00fcvenli \na\u00e7aca\u011f\u0131  a\u00e7\u0131kt\u0131r.  Yap\u0131lan  parametrik  analizlerin  \u00e7ok \ntabakal\u0131 \ni\u00e7erecek  bi\u00e7imde \nyenilenmesi  gerekmektedir.  Topraklama  \u015febekesini \nd\u00fczenleyen  standartlar  aras\u0131nda  uyumlula\u015ft\u0131rmaya \nihtiya\u00e7 vard\u0131r. \ntoprak  ko\u015fullar\u0131n\u0131  da \n\u015eekil 8. Topraklama kaz\u0131kl\u0131 dikd\u00f6rtgen a\u011f i\u00e7in en \ny\u00fcksek ve ger\u00e7ek dokunma gerilimleri  \nF.  E\u015fit  aral\u0131klarla yerle\u015ftirilmi\u015f topraklama kaz\u0131kl\u0131 \nve iki tabakal\u0131 a\u011f \nPratikte  bir\u00e7ok  uygulamada  kullan\u0131lan  iki  tabakal\u0131 \ntopraklama  sistemlerinin  benzetimlerini  \u00f6rneklemek \namac\u0131yla,  IEEE  Std  80  standard\u0131n\u0131n  B.5  \u00f6rne\u011finde, \nTablo  4\u2019deki  bilgilerle,  \u015eekil  9\u2019da  g\u00f6sterilen  60,96  m  x \n60,96  m  boyutlar\u0131nda,  4  x  4  g\u00f6zl\u00fc  benzetim \nyap\u0131lmaktad\u0131r.  \u015eekil  9\u2019daki  a\u011f  i\u00e7in  her  iki  y\u00f6ntemle de \nelde edilen sonu\u00e7lar Tablo 5\u2019te verilmi\u015ftir. \nTablo 4: \u0130ki tabakal\u0131 a\u011f tasar\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan bilgiler \n\u00d6zellik \nV\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \n\u00c7ak\u0131l ta\u015f\u0131n\u0131n \u00f6zdirenci \n\u00c7ak\u0131l tabakas\u0131n\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \n\u00dcst tabakan\u0131n \u00f6zdirenci \n\u00dcst tabakan\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \nAlt tabakan\u0131n \u00f6zdirenci \nA\u011f iletkeninin \u00e7ap\u0131 \nA\u011f\u0131n g\u00f6m\u00fclme derinli\u011fi \nKaz\u0131klar\u0131n uzunlu\u011fu \nKaz\u0131k \u00e7ap\u0131 \nAr\u0131za a\u00e7ma s\u00fcresi \nToprak \u00f6zdirenci \nAr\u0131za ak\u0131m\u0131 IG \nDe\u011fer \n70 kg  \n2500 \u03a9.m  \n0,1 m  \n300 \u03a9.m \n4,572 m \n100 \u03a9.m \n0,01 m  \n0,5 m  \n9,144 m \n0,0127 m \n0,50 s \n400 \u03a9.m  \n1908 A \n\u015eekil 10. Topraklama kaz\u0131kl\u0131 dikd\u00f6rtgen a\u011f i\u00e7in en \ny\u00fcksek ve ger\u00e7ek dokunma gerilimleri  \nKAYNAKLAR \n[1]  IEEE  Std.  80-2000,  IEEE  Guide  for  Safety  in  AC \nSubstation Grounding, IEEE Standard Board, New \nYork, USA, 2000. \n[2]  IEEE Std. 81-1983, IEEE Guide for Measuring Earth \nResistivity,  Ground Impedance and Earth Surface \nPotentials  of  a  Ground  System,  IEEE  Standard \nBoard, New York, USA, 1983. \n[3]  IEEE  Std.  837,  IEEE  Standard  for  Qualifying \nin  Substation \nPermanent  Connections  Used \n311 \n\u015eekil 9. E\u015fit aral\u0131klarla yerle\u015ftirilmi\u015f topraklama \nkaz\u0131kl\u0131 ve iki tabakal\u0131 a\u011f \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\fGrounding, IEEE Standard Board, New York, USA, \n2002. \n[4]  C.  H.  Lee,  A.  P.  S.  Meliopoulos,  \"Comparison  of \ntouch and step voltages between IEEE Std. 80 and \nIEC  479-1\",  IEE  Proceedings  on  Generation, \nTransmission and Distribution, Vol. 146, No. 6, pp. \n593\u2013601, 1999.  \n[5]  H.  Zhao,  H.  Griffiths,  A.  Haddad,  A.  Ainsley, \n\"Safety-limit  curves  for  earthing  system  designs: \nappraisal  of  standard  recommendations \",  IEE \nProceedings  on  Generation,  Transmission  and \nDistribution, Vol. 152, No. 6, pp. 871\u2013879, 2005. \n[6]  M.  H. Hocao\u011flu, A. T. Hocao\u011flu, \"Y\u00fcksek gerilim \nstandartlar\u0131n\u0131n \ntesisleri \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\",  Elektrik,  Elektronik,  Bilgisayar \nM\u00fchendisli\u011fi 8. Ulusal Kongresi, Gaziantep, s. 395-\n398, 1999. \ntopraklama \n[7]  L. M. Coa, \"Comparative study between IEEE Std. \n80-2000 and finite elements method application for \ngrounding  systems  analysis\",  Transmission  & \nDistribution  Conference  and  Exposition,  Latin \nAmerica, pp. 1-5, 2006. \n[8]  J. Ma, F. P. Dawalibi, R. D. Southey, \"Effects of the \nchanges  in  IEEE  Std.  80  on  the  design  and \nanalysis  of power system grounding\", PowerCon \nInternational Conference, Vol. 2, 974-979, 2002. \n[9]  CYMGRD,  User  Guide  and  Reference  Manual, \nCanada, 2006.  \n[10]  S.  Meliopoulos,  Power  System  Grounding  and \nTransients, Marcel Dekker, New York, 1998. \n312 \n \n \n\f<\/pre>\n<hr>\n<p><a href='https:\/\/www.aesinn.com\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/TOPRAKLAMA-AGLARININ-UC-BOYUTLU-TASARIMI.pdf'>Orijinal PDF d\u00f6k\u00fcman\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcle<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>THREE-DIMENSIONAL DESIGN OF GROUNDING NETWORKS Fikri Bar\u0131\u015f UZUNLAR baris.uzunlar@tr.schneider-electric.com \u00d6zcan KALENDERL\u0130 ozcan@elk.itu.edu.tr Istanbul Technical University, Faculty of Electrical and Electronics Engineering, Department of Electrical Engineering,\u2026<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":2568,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","slim_seo":{"title":"THREE-DIMENSIONAL DESIGN OF GROUNDING NETWORKS | AESinn","description":"Review the technical article titled \"THREE-DIMENSIONAL DESIGN OF GROUNDING NETWORKS,\" prepared with the expertise of AESinn. Electrical and engineering solutions.","canonical":"https:\/\/aesinn.com\/makaleler\/topraklama-alarinin--boyutlu-tasarimi\/","noindex":""},"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-2665","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":11,"label":"Makaleler"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/aesinn.com\/wp-content\/uploads\/aes-thumbnail.png",768,768,false],"author_info":{"display_name":"yonetim2","author_link":"https:\/\/aesinn.com\/en\/author\/yonetim2\/"},"comment_info":"","category_info":[{"term_id":11,"name":"Makaleler","slug":"makaleler","term_group":0,"term_taxonomy_id":11,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":33,"filter":"raw","cat_ID":11,"category_count":33,"category_description":"","cat_name":"Makaleler","category_nicename":"makaleler","category_parent":0}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2665"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3957,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2665\/revisions\/3957"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aesinn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}