<\/p>\n
osya\nd\nIECEx-K\u0130\u015e\u0130LER\u0130N BELGELEND\u0130R\u0130LMES\u0130 \nve YETERL\u0130L\u0130KLER\n(CoPC ve ISO IEC 17024)\nEmre Metin-Elektrik M\u00fchendisi\nemre.metin@emo.org.tr\n\u2022 A\u011fa\u00e7 i\u015fleri alanlar\u0131.\n\u2022 \u015eeker rafinerileri.\n\u2022 Metal y\u00fczey \u00f6\u011f\u00fctme, \u00f6zellikle al\u00fcminyum tozlar\u0131 ve \npar\u00e7ac\u0131klar\u0131.\nIECEx Uluslararas\u0131 Sertifika Sistemi\nIECEx sistemi a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7erir:\n\u2022 IECEx Onayl\u0131 Te\u00e7hizat \u015eemas\u0131.\n\u2022 IECEx Sertifikal\u0131 Servis Hizmetleri Program\u0131.\n\u2022 IECEx Uygunluk \u0130\u015fareti Lisanslama Sistemi.\n\u2022 Personel Yeterliliklerinin IECEx Sertifikasyonu (CoPC).\nIECEx sistemi, IEC standartlar\u0131 gibi uluslararas\u0131 standartlar\u0131n \nkullan\u0131m\u0131na dayan\u0131r. Bu standartlar, \u201cEx te\u00e7hizat\u0131\u201d olarak adlan-\nd\u0131r\u0131lan te\u00e7hizat\u0131n kullan\u0131m\u0131 ile ilgili alanlara ve potansiyel yang\u0131n \nveya patlama ihtimalinin bulundu\u011fu alanlara g\u00f6re ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \nYaz\u0131n\u0131n kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle ge\u00e7erli IECEx standart-\nlar\u0131na www.iecex.com\/standards.htm adresinden ula\u015f\u0131labilir.\nBelgelendirme \u0130htiyac\u0131\nPatlay\u0131c\u0131 ortamlardaki teknik bilgi ihtiyac\u0131 end\u00fcstrile\u015fme \nve teknik geli\u015fim nedeniyle giderek artmaktad\u0131r. Petrol ve \ndo\u011falgaz aramalar\u0131ndaki maliyet art\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle yeni \nkaynaklar ve bunlar\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki y\u00f6ntemler giderek \nkarma\u015f\u0131k hale gelmektedir. \u00dcr\u00fcnlerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve i\u015flen-\nmesi standartlara uygun yap\u0131l\u0131rken g\u00fcvenlik de \u00f6n plana \n\u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu alanlarda \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerin zarar g\u00f6rmelerini \n\u00f6nlemek, tesislerin hasar g\u00f6rmesini ve ki\u015filerin \u00e7evreden \nuzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00f6ncelikli hedef olmaktad\u0131r.\nPersonel yeterliliklerinin IECEx sertifikasyonu, ilk uluslara-\nras\u0131 ge\u00e7erli uygunluk de\u011ferlendirme program\u0131n\u0131 (scheme) \nsunmaktad\u0131r. Personel yeterlili\u011fi; tasar\u0131m, se\u00e7im, montaj, \nEx ekipman\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131, kontrol\u00fc, denetimi, revizyonu ve \nonar\u0131m\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. \nIECEx sertifikasyonu, sertifika sahibinin a\u015fa\u011f\u0131daki konu-\nlarda yeterli oldu\u011funu g\u00f6sterir:\n\u2022 Ex alanlarda g\u00fcvenle \u00e7al\u0131\u015fmak.\n\u2022 Ex te\u00e7hizat\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmek.\n\u2022 Ex ekipman\u0131n\u0131n korunmas\u0131na uygun bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f-\nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak.\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde patlama tehlikesi olan b\u00f6lgeler i\u00e7in iki ulus-\nlararas\u0131 sertifikasyon \u015femas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Birincisi \nAvrupa genelinde onaylanm\u0131\u015f ve kabul g\u00f6ren ATEX direktif-\nleri, di\u011feri ise daha uluslararas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131labilen \u00fcr\u00fcn, \nhizmet ve ki\u015fi belgelendirmesi i\u00e7eren IECEx standartlar\u0131d\u0131r. \nUzun vadede kurulu\u015flar\u0131n sertifikasyon giderlerini d\u00fc\u015f\u00fcrmek \nve \u00fcr\u00fcnlerini Avrupa Birli\u011fi(AB) standartlar\u0131n\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 \n\u00fclkeler d\u0131\u015f\u0131nda da piyasaya s\u00fcrebilmek i\u00e7in IECEx standartla-\nr\u0131na ge\u00e7i\u015f yapacaklar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. B\u00f6ylece \u00fcr\u00fcnlerin tek \nbir merkezden takibi sa\u011flanabilecek ve \u00fcr\u00fcn\/hizmet sunucula-\nr\u0131ndaki personellerin de yeterlilikleri belgelendirilebilecektir.\nATEX ile ilgili T\u00fcrk\u00e7e bir\u00e7ok kaynak bulunmaktad\u0131r. Bu der-\ngide yay\u0131mlanan makalelerin yan\u0131nda EMO taraf\u0131ndan yay\u0131mla-\nnan kapsaml\u0131 bir kitap da bulunmaktad\u0131r.1 Ancak end\u00fcstriden \ngelen talepler, ithal edilen \u00fcr\u00fcnler, uluslararas\u0131 belgelendirme \nkurulu\u015flar\u0131n\u0131n talepleri ve standart ge\u00e7i\u015fleri nedeniyle IECEx \nkonusunda kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanabilmektedir.\nIECEx Sisteminin Hedefi\nGerekli emniyet seviyesini korurken, patlay\u0131c\u0131 ortamlarda \nkullan\u0131lmak \u00fczere ekipman ve hizmetlerde uluslararas\u0131 ti-\ncareti kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in hayata ge\u00e7irilen IECEx sisteminin \nhedefleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir:\n\u2022 \u00dcreticinin test ve sertifikasyon giderlerini d\u00fc\u015f\u00fcrmek.\n\u2022 \u00dcr\u00fcn\u00fc piyasaya s\u00fcrme s\u00fcresini d\u00fc\u015f\u00fcrmek.\n\u2022 \u00dcr\u00fcn de\u011ferlendirme s\u00fcrecinde uluslararas\u0131 g\u00fcveni \ntesis etmek.\n\u2022 \u00dcr\u00fcnler i\u00e7in uluslararas\u0131 veri taban\u0131 listesi olu\u015fturmak.\n\u2022 IECEx sertifikas\u0131 kapsam\u0131ndaki ekipman ve hizmet-\nlerde uluslararas\u0131 g\u00fcvence sa\u011flamak.\nEx B\u00f6lgesi (Zone) Nedir?\nEx alanlar\u0131, bir yang\u0131n veya patlamaya neden olabilecek yan\u0131c\u0131 \ns\u0131v\u0131lar\u0131n, buharlar\u0131n, gazlar\u0131n veya yan\u0131c\u0131 tozlar\u0131n olu\u015fabi-\nlece\u011fi \u201cTehlikeli Yerler\u201d, \u201cTehlikeli Alanlar\u201d, \u201cPatlay\u0131c\u0131 \nOrtamlar\u201d ve benzeri farkl\u0131 isimlerle an\u0131lan alanlard\u0131r. \nEx Te\u00e7hizat\u0131 Nerelerde Bulunur?\n\u2022 Otomobil yak\u0131t ikmal istasyonlar\u0131 veya benzin istasyonlar\u0131.\n\u2022 Petrol rafinerileri, kuleleri ve i\u015fleme tesisleri.\n\u2022 Kimyasal i\u015fleme tesisleri.\n\u2022 Bas\u0131m end\u00fcstrisi, ka\u011f\u0131t ve tekstil.\n\u2022 Hastane ameliyathaneleri.\n\u2022 U\u00e7ak yak\u0131t ikmal ve hangarlar\u0131.\n\u2022 Y\u00fczey kaplama end\u00fcstrileri.\n\u2022 Yeralt\u0131 k\u00f6m\u00fcr madenleri.\n\u2022 Kanalizasyon ar\u0131tma tesisleri.\n\u2022 Gaz boru hatlar\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m merkezleri.\n\u2022 Tah\u0131l ta\u015f\u0131ma ve depolama.\n1 M. Kemal Sar\u0131, Exproof-Patlay\u0131c\u0131 Ortamlar ve Patlay\u0131c\u0131 Ortamlarda Kullan\u0131lan Elektrik Ayg\u0131tlar\u0131 Hakk\u0131nda Bilgi\n78\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SL\u0130\u011e\u01302017 Ekim \u2022 Say\u0131-462\fdosya\nYeterlilik\nCoPC veya patlay\u0131c\u0131 ortamlarda \u00e7al\u0131\u015fmaya uyum sa\u011flanmas\u0131 \nbelgelendirmesi (Ex Facility Orientation Certificate-EFOC), \nki\u015finin yeteneklerinin tam de\u011ferlendirilmesini gerektirir. Bu \nbir e\u011fitim, yaz\u0131l\u0131 s\u0131nav, uygulama s\u0131nav\u0131 \u015feklinde yap\u0131labilir. \nKi\u015finin akademik ve i\u015f ge\u00e7mi\u015fi ile ilgili e\u011fitim kay\u0131tlar\u0131, ald\u0131\u011f\u0131 \ne\u011fitimlerde belgelendirme \u00f6ncesi kriter olarak belirlenebilir. \nBu yeterlilik \u015femas\u0131nda ISO IEC 17024 Personel Belgelendir-\nmesi standartlar\u0131 \u015fartlar\u0131 uygulan\u0131r. Standard\u0131n gere\u011fi olarak \nki\u015filerin belli bir s\u00fcre -genellikle 5 y\u0131l- i\u00e7inde yeterliliklerinin \ndevam edip etmedi\u011fi, belirlenen prosed\u00fcrler ile kontrol edilir.\nYeterlilik Birimleri\nBelgelendirilecek ki\u015filer i\u00e7in yeterlilik birimleri belirlenmi\u015ftir. \nKi\u015filerin ISO\/IEC standartlar\u0131na g\u00f6re bir CoPC veya EFOC \nverildi\u011fini belgeler \u00fczerinde not etmek \u00f6nemlidir. Ki\u015filer ayr\u0131ca \ndi\u011fer ilgili standartlara g\u00f6re de\u011ferlendirilebilirler. \u00d6rne\u011fin IEC \n60079 Standard\u0131 (Patlay\u0131c\u0131 Gaz Ortamlar\u0131nda Kullan\u0131lan Elekt-\nrikli Cihazlar) gibi yeterlilik birimleri \u015fu an itibariyle \u015funlard\u0131r:\nBirim Ex 000: Tehlikeli b\u00f6lge olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \nsahaya girmek i\u00e7in temel bilgiler ve fark\u0131ndal\u0131k.\nBirim Ex 001: Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda temel koruma \nilkeleri.\nBirim Ex 002: Tehlikeli alanlar\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131.\nBirim Ex 003: Patlama korumal\u0131 ekipman ve kablo \ntesisatlar\u0131 montaj\u0131.\nBirim Ex 004: Patlay\u0131c\u0131 ortamda ekipman bulundurma.\nBirim Ex 005: Patlamaya kar\u015f\u0131 korumal\u0131 te\u00e7hizat\u0131n \nrevizyonu ve onar\u0131m\u0131.\nBirim Ex 006: Patlay\u0131c\u0131 ortamlardaki veya patlay\u0131c\u0131 \natmosferlerle ili\u015fkili elektrik tesisatlar\u0131n\u0131n test edilmesi.\nBirim Ex 007: Patlay\u0131c\u0131 ortamlarla ili\u015fkili elektrikli \ntesisatlar\u0131n g\u00f6rsel ve fiziksel denetimi.\nBirim Ex 008: Elektrik tesisatlar\u0131n\u0131n detayl\u0131 incelenmesi.\nBirim Ex 009: Patlay\u0131c\u0131 ortamlardaki veya patlay\u0131c\u0131 at-\nmosferlerle ili\u015fkili elektrik tesisatlar\u0131n\u0131 tasar\u0131m\u0131.\nBirim Ex 010: Patlay\u0131c\u0131 ortamlardaki elektrik tesisat-\nlar\u0131n\u0131n denetimi.\nIEC 60079-44 Patlay\u0131c\u0131 Ortamlar-B\u00f6l\u00fcm 44-Personel Yeterlilik \nStandard\u0131\u2019n\u0131n (Explosive Atmospheres-Part 44-Personal Compe-\ntence Standard) Mart 2020 tarihinde yay\u0131mlanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmek-\ntedir. Bu nedenle e\u011fitimlerin yap\u0131lmas\u0131, IEC 17024 Standard\u0131\u2019na \nuygun belgelendirme yapabilmesi i\u00e7in EMO\u2019nun bu konuda \n\u00f6n\u00fcnde 3 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclkemizde \nbelgelendirilecek ki\u015filerin uluslararas\u0131 belgelendirme kurulu\u015fla-\nr\u0131n\u0131n y\u00fcksek fiyatl\u0131 belge s\u00fcre\u00e7lerine muhta\u00e7 olmamas\u0131 i\u00e7in b\u00f6yle \nbir belgelendirme program\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi gerekmektedir. \nBu konuda EMO taraf\u0131ndan Mart 2017 tarihinde \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fmalar \nyap\u0131lm\u0131\u015f olup, taslak programlar haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.\nSonu\u00e7\n\u00dclkemizin de end\u00fcstriyel tesis a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131ndan geli\u015fmekte oldu\u011fu \ng\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda patlay\u0131c\u0131 ortamlar\u0131 tasarlayacak, mon-\ntaj\u0131n\u0131, bak\u0131m\u0131n\u0131, revizyonunu ve kontrol\u00fcn\u00fc yapacak ki\u015filerin \nIECEx belgelendirmesi konusunda bilgilendirilmesi \u00f6nemli-\ndir. Zonguldak\u2019ta 7-8 Aral\u0131k 2017\u2019de yap\u0131lacak 4. ATEX Sem-\npozyumu\u2019nda bu konunun da tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 beklenmektedir.\nKaynaklar\n1. IECEX Hakk\u0131nda S\u0131k\u00e7a Sorulan Sorular.\nhttp:\/\/www.iecex.com\/docs\/IECEx_Guide_01D_Ed1.0.pdf\n2. IEC System for Certification to Standards relating to Equip-\nment for use in Explosive Atmospheres (IECEx System) http:\/\/\nwww.iecex.com\/docs\/IECEx_05A_Ed2.1.pdf\n3. M\u0130SEM Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f E\u011fitim \u0130\u00e7erikleri, Mustafa Kemal Sar\u0131 \nEMO\u2019DA EXPROOF E\u011e\u0130T\u0130M\u0130\nMustafa Kemal Sar\u0131 taraf\u0131ndan EMO i\u00e7in taslak olarak \nhaz\u0131rlanan e\u011fitim konular\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r:\nA) Tehlikeli saha s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131\/Area Classification \n(IC 60079-10)\nB) Exproof tesisat projelendirme\/Design of installation \n(IEC 60079-14) \nC) Exproof tesisat kurulumu\/Installation\n(IEC 60079-14)\nD) Exproof tesisat uygunluk de\u011ferlendirmesi\/Inspec-\ntion (IEC 60079-17)\nE) Exproof tesisat bak\u0131m\u0131 \/Maintanance (IEC 60079-19)\nF) Exproof tesisat onar\u0131m\u0131\/Repair, Overhaul\nE\u011fitim \u0130\u00e7erikleri\nA) Tehlikeli Saha S\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 (area classification) \n(ATEX Y\u00f6netmeli\u011fi ve IEC 60079-10 Standard\u0131\u2019na g\u00f6re \ntehlikeli saha s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n esaslar\u0131):\n1) ATEX y\u00f6netmelikleri ve getirdi\u011fi yenilikler.\n2) Patlay\u0131c\u0131 ortam hakk\u0131nda genel bilgi.\n3) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan elektrikli aletlerin \nkoruma tipleri hakk\u0131nda genel bilgi.\n4) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan mekanik aletler ve \nkoruyucu sistemler hakk\u0131nda genel bilgi.\n5) Tehlikeli b\u00f6lge tan\u0131m ve tarifleri, b\u00f6lge katego-\nrileri, ekipman grubu, s\u0131cakl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131 gibi terimlerin \na\u00e7\u0131klanmas\u0131.\n6) Gaz ve buharlarda tehlikeli b\u00f6lge hesap metodu, \nIEC 60079-10-1 Standard\u0131\u2019na g\u00f6re risklerin de\u011fer-\nlendirilmesi ve s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 (bo\u015falma kaynaklar\u0131, \nbo\u015falma dereceleri).\n7) Havaland\u0131rma hesaplar\u0131, havaland\u0131rman\u0131n ve bo\u015fal-\nma miktar\u0131 hesaplar\u0131n\u0131n p\u00fcf noktalar\u0131.\n8) IEC 60079-10-1 Standard\u0131\u2019na g\u00f6re \u00f6rnek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc.\n9) Tozlu ortamlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve toz \u00f6rnekleri.\n10) Koruyucu sitemlerin tasarlanmas\u0131, tozlu ortamlar-\nda koruyucu sistem \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi.\n11) \u0130ngiliz EI 15, Amerikan NFPA ve Alman DGUV \n(BGR 104) tavsiyeleri hakk\u0131nda bilgiler. Avusturalya \nve \u0130talyan norm ve uygulamalar\u0131.\n12) ATEX 137 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin madde madde ele \nal\u0131nmas\u0131 ve cevaplanmas\u0131.\n13) Malzeme G\u00fcvenlik Bilgi Formu (MSDS) okuma, \nyorumlama ve de\u011ferlendirme.\n79\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SL\u0130\u011e\u01302017 Ekim \u2022 Say\u0131-462\fosya\nd\nB) Exproof Tesisat Projelendirme ve Alet Se\u00e7imi (de-\nsigne of installation and selection of equipment) (ATEX \ny\u00f6netmeliklerine ve IEC 60079 seri standart esaslar\u0131na \nuygun exproof elektrik ve mekanik tesisat projelendirmenin \nesaslar\u0131):\n1) ATEX y\u00f6netmeliklerine genel bak\u0131\u015f ve ATEX y\u00f6net-\nmeliklerinin getirdi\u011fi yenilikler.\n2) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan elektrikli aletlerin \nkoruma tiplerinin genel tan\u0131t\u0131m\u0131.\n3) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan mekanik aletlerin \nkoruma tiplerinin genel tan\u0131t\u0131m\u0131.\n4) Koruyucu sistem nedir, nerelerde, nas\u0131l tasarlan\u0131r?\n5) ATEX kapsam\u0131na giren malzemelerin risk analizi ve \n\u201cPatlay\u0131c\u0131 ortamlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli-\n\u011fi\u201d ile ilgili ATEX 137 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne g\u00f6re haz\u0131rlanan \nPatlamadan Koruma Dok\u00fcman\u0131 (PKD) hakk\u0131nda genel \nbilgi, projecinin bilmesi gerekenler.\n6) Te\u00e7hizat se\u00e7imi. Kategoriler, b\u00f6lgeler aras\u0131 ba\u011flant\u0131, \nalet gruplar\u0131, s\u0131cakl\u0131k gruplar\u0131.\n7) Kullan\u0131lmas\u0131 yasak metaller, k\u0131s\u0131tlanan manyetik \nalan, ultrasonik ses gibi ate\u015fleme kaynaklar\u0131 hakk\u0131nda \nprojecinin bilmesi gerekenler.\n8) Statik elektrik genel tan\u0131m\u0131 ve exproof ortam\u0131n \n(s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f patlay\u0131c\u0131 ortam\u0131n) di\u011fer sanayi ortam-\nlar\u0131ndan fark\u0131. Tesisat projesinde statik elektrikle ilgili \nbilinmesi gerekenler.\n9) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma ve katodik koruma konusunda \nprojecinin bilmesi gerekenler.\n10) Topraklama ve e\u015f potansiyel ku\u015faklama sanayiden \nfark\u0131.\n11) Elektrik tesisat projelendirmenin esaslar\u0131 ve sanayi \ntiplerinden fark\u0131, elektrik \u015febekesi se\u00e7imi TN, TT, \nIT, SELV, PELV.\n12) Tozlu ortamda projelendirme.\n13) Patlay\u0131c\u0131 ortamlar\u0131n havaland\u0131rma projeleri.\n14) Kablolar. Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan kablolar\u0131n \nse\u00e7imi.\n15) Kablo mu borulu sistem mi? (conduit) Projecinin \nborulu sistem hakk\u0131nda bilmesi gerekenler.\n16) Kablo rakoru se\u00e7imi, ek kutular\u0131, terminallerin \nse\u00e7imi.\n17) Kendinden emniyetli (KE) devrelerin tasar\u0131m\u0131. KE \nalet ve kablo se\u00e7imi.\n18) KE ve normal \u015febekenin ay\u0131r\u0131m\u0131.\n19) KE tesisatta topraklama e\u015f potansiyel ku\u015faklama.\n20) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan exproof aletlerin \netiketleri ve etiket okuma.\n21) Proje \u00e7izimi ve kullan\u0131lan semboller.\n22) Projede montaj detay \u00e7izimlerinde b\u00f6lge haritas\u0131n-\ndan kesit g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn de g\u00f6sterilmesi \u00f6rnekleri.\nC) Exproof Tesisat Kurulumu (installation) (ATEX \ny\u00f6netmeliklerine ve IEC 60079-14 Standard\u0131\u2019na uygun \nelektrik ve mekanik tesisat kurulumu):\n1) ATEX y\u00f6netmeliklerine genel bak\u0131\u015f ve ATEX y\u00f6net-\nmeliklerinin getirdi\u011fi yenilikler.\n2) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan elektrikli aletlerin \nkoruma tiplerinin genel tan\u0131t\u0131m\u0131.\n3) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan mekanik aletlerin \nkoruma tiplerinin genel tan\u0131t\u0131m\u0131.\n4) Te\u00e7hizat se\u00e7imi. Kategoriler, b\u00f6lgeler aras\u0131 ba\u011flant\u0131, \nalet gruplar\u0131, s\u0131cakl\u0131k gruplar\u0131.\n5) Kullan\u0131lmas\u0131 yasak metaller, k\u0131s\u0131tlanan manyetik \nalan, ultrasonik ses, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, cep telefonu gibi \nate\u015fleme kaynaklar\u0131 hakk\u0131nda uygulamac\u0131n\u0131n bilmesi \ngerekenler.\n6) Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunma, katodik koruma, statik elekt-\nrik konular\u0131nda uygulamac\u0131n\u0131n bilmesi gerekenler. \n7) Topraklama ve e\u015f potansiyel ku\u015faklama uygula-\nmalar\u0131.\n8) Kablo mu boru mu? (cable or conduit) Patlay\u0131c\u0131 or-\ntamlarda kullan\u0131lan kablolar\u0131n ve borular\u0131n \u00f6zellikleri.\n9) Kablo rakorlar\u0131 ve uygulamas\u0131, ek kutular\u0131, termi-\nnaller\n10) Z\u0131rhl\u0131 ve z\u0131rhs\u0131z bir kabloya rakor tak\u0131lmas\u0131 ve kat\u0131l\u0131m-\nc\u0131lar\u0131n fiilen rakor yapma prati\u011fi. Rakor takman\u0131n \u00f6nemi.\n11) KE devre ba\u011flant\u0131lar\u0131. A\u00e7\u0131k mavi kablo.\n12) KE ve normal \u015febekenin ayr\u0131m\u0131.\n13) KE tesisatta topraklama, e\u015f potansiyel ku\u015faklama.\n14) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan exproof aletlerin \netiketleri ve etiket okuma.\n15) Devre kesiciler ve n\u00f6tr kesme \u015fart\u0131, koruma ci-\nhazlar\u0131.\n16) Frekans konverterli ve yumu\u015fak yolvericili ve vakum \nkontakt\u00f6rl\u00fc motorlar.\n17) Koruma tiplerine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131klar. Ex-e tipi moto-\nrun sarg\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131.\n18) Patlay\u0131c\u0131 ortam elektrik \u015febeke ve tesisat\u0131n\u0131n sanayi \ntipinden fark\u0131, ayr\u0131lmas\u0131 ve ay\u0131rt edilmesi. Patlay\u0131c\u0131 \nortamdan normal ortama ge\u00e7i\u015fler.\n19) Sanayi tipi aletler patlay\u0131c\u0131 ortamda kullan\u0131labilir \nmi? Kendim rakor yapsam ne olur?\n20) Kendim piyasadan uygun malzeme alarak exproof \nboya kabini, \u00e7eker ocak, pervane, pompa gibi aletleri \n\u00fcretebilir miyim?\nD) Exproof Tesisat Uygunluk De\u011ferlendirmesi (ins-\npection) (IEC 60079-17 standard\u0131 ve ATEX Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne \ng\u00f6re patlay\u0131c\u0131 ortamlardaki elektrik ve mekanik tesisat ile \nkoruyucu sistemlerin denetlenmesi):\n1) ATEX y\u00f6netmeliklerine genel bak\u0131\u015f ve ATEX y\u00f6net-\nmeliklerinin getirdi\u011fi yenilikler.\n2) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan elektrikli aletlerin \nkoruma tiplerinin genel tan\u0131t\u0131m\u0131.\n3) Patlay\u0131c\u0131 ortamlarda kullan\u0131lan mekanik aletlerin \nkoruma tiplerinin genel tan\u0131t\u0131m\u0131.\n4) Te\u00e7hizat se\u00e7imi. Kategoriler, zonlar aras\u0131 ba\u011flant\u0131, \nalet gruplar\u0131, s\u0131cakl\u0131k gruplar\u0131.\n5) Kullan\u0131lmas\u0131 yasak metaller, manyetik alan, ult-\nrasonik ses, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, cep telefonu gibi ate\u015fleme \nkaynaklar\u0131 hakk\u0131nda denet\u00e7inin bilmesi gerekenler.\n6) ATEX kapsam\u0131na giren malzemelerin risk analizi ve \n\u201cPatlay\u0131c\u0131 ortamlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli-\n\u011fi\u201d ile ilgili ATEX 137 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne g\u00f6re haz\u0131rlanan \nPKD (patlamadan koruma dok\u00fcman\u0131) hakk\u0131nda denet-\n\u00e7inin bilmesi gerekenler.\n7) Etiket okuma ve ATEX uyumlu aletlerin ay\u0131rt edi-\nlebilmesi.\n8) Sertifikalar ve sertifikalar\u0131n kontrol\u00fc. Proje \u00fczerinde \nkontrol. PKD\u2019deki se\u00e7imlerin uygunluk kontrol\u00fc. B\u00f6lge \nharitas\u0131na ve se\u00e7imlere uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131. Korsan \naletlerin ay\u0131rt edilebilme y\u00f6ntemleri.\n9) Denetim t\u00fcrleri (g\u00f6zle muayene, yak\u0131n muayene, \ndetayl\u0131 muayene).\n10) Koruma tiplerine g\u00f6re yap\u0131lan farkl\u0131 muayeneler. \nEx-e tipi motorun sarg\u0131 s\u0131cakl\u0131k kontrol\u00fc (termist\u00f6r \nba\u011flant\u0131lar\u0131).\n11) KE devre ve alet kontrol\u00fc.\n12) Kablo, rakor, terminal ek kontrolleri. \n13) Tozlu ortamlarda kontrol. ATEX e g\u00f6re koruyucu \nsistemlerin kontrol\u00fc.\n14) Denetim tablolar\u0131.\n80\nELEKTR\u0130K M\u00dcHEND\u0130SL\u0130\u011e\u01302017 Ekim \u2022 Say\u0131-462\f<\/pre>\n
\n